აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემისათვის“ ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭების თაობაზე

საქართველოს მთავრობა ახორციელებს სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ მიერ შემუშავებულ „ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამას“, რაც მოიცავს ელექტროგადამცემი სისტემის ნაწილის განვითარებას, მშენებლობას, რეაბილიტაციას, ასევე ქვესადგურების გაფართოებას.

„წყალტუბო-ახალციხის“ პროექტი ითვალისწინებს 97 კმ სიგრძის 500 კვ-იანი საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზის მოწყობას არსებული წყალტუბოს ქვესადგურიდან ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიკილიაში არსებულ ქვესადგურამდე. „წყალტუბო-ახალციხის“ 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობის პროექტი ფინანსდება გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KFW) „გადამცემი  ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა III-ის  ფარგლებში.“  პროექტის განხორციელების შედეგად გაძლიერდება საქართველოს ელექტროენერგეტიკული კავშირი, როგორც თურქეთის ენერგოსისტემასთან, ასევე ევროპის ერთიან სინქრონულ ზონასთან.  პროექტი კიდევ ერთ მნიშვნელოვან წინაპირობას შეუქმნის ქვეყნის ჰიდროენერგეტიკული რესურსის ათვისებას. პროექტის განხორციელების შედეგად მკვეთრად გაიზრდება ქვეყნის ენერგოქსელის გამტარუნარიაონობა და საიმედოობა. შეიქმნება 500 კვ-იანი ენერგეტიკული  მაგისტრალის „ენგური-ზესტაფონი-ახალციხე“ სარეზერვო ქსელი. შემცირდება ავარიული გამორთვებისა და მიუწოდებელი ელექტროენერგიის რაოდენობა, რაც, თავის მხრივ, ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობას შეუწყობს ხელს. „წყალტუბო-ახალციხის“ 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზი გადის წყალტუბოს, ქუთაისის, ვანის, ადიგენისა და ახალციხის ტერიტორიებზე. პროექტით გათვალისწინებულია 286 საყრდენის განთავსება. „წყალტუბო-ახალციხის" ხაზის განხორციელებით დაგეგმილია ჩრდილოეთის რგოლის გაძლიერება. პროექტი ასევე  კავშირშია „ჯვარი-წყალტუბოს“ პროექტთან. პროექტი „ჯვარი-წყალტუბო-ახალციხე“ სრულად დაარეზერვებს 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემ ხაზებს „იმერეთი“ და „ზეკარი.“ 

სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა" მიუთითებს, რომ პროექტის განხორციელებისათვის  აუცილებელია პროექტის ზემოქმედების არეალში მოქცეული კერძო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გამოსყიდვა. ამასთან,  მოლაპარაკების წარმოების მიუხედავად შეთანხმება ვერ იქნა მიღწეული ზურაბ გაბუნიას (პ/ნ 60001014010) საკუთრებაში არსებული   წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, პატრიკეთში, სოფ. ტყაჩირში მდებარე 5653 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (N29.17.37.157) ნაწილის – 1186.00 კვ.მ  მიწის ნაკვეთის ნებაყოფლობით გამოსყიდვაზე; იჰსან მეტინის (პნ 426978799) საკუთრებაში არსებული წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში სოფელ ქვიტირში (ს/კ N29.12.36.038) მდებარე 281 000 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ნაწილის – 1454 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და  წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში,  სოფელ ქვიტირში  მდებარე  247 999 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ნაწილის – 576 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (ს/კ N29.12.36.036) ნებაყოფლობით გამოსყიდვაზე.

სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა“ მიუთითებს, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრეებს წერილობით ეცნობათ განსახორციელებელი პროექტის მნიშვნელობის თაობაზე და მიეცათ პროექტისათვის საჭირო მიწის ნაკვეთების ნებაყოფლობით გასხვისების წინადადება, განსახლების გეგმით  განსაზღვრული საკომპენსაციო თანხის სანაცვლოდ, რაზედაც შეთანხმება ვერ იქნა მიღწეული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემამ“  მომართა ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ექსპროპრიაციის პროცედურის დაწყებისა  და  აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭების თაობაზე.

წარმოდგენილი განცხადებების საფუძვლიანობის შემოწმების და ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიზანშეწონილია, დაკმაყოფილდეს სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ შუამდგომლობა ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭების თაობაზე, შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა“ ახორციელებს „წყალტუბო-ახალციხის“ 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობის პროექტს.

საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ  წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, პატრიკეთში, სოფ. ტყაჩირში მდებარე  5653 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (N29.17.37.157) მესაკუთრეა ზურაბ გაბუნია (პ/ნ 60001014010).

დადგენილია, რომ პროექტით გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების არეალში ექცევა  ზურაბ გაბუნიას (პ/ნ 60001014010) საკუთრებაში არსებული, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, პატრიკეთში, სოფ. ტყაჩირში მდებარე 5653 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (N29.17.37.157) ნაწილი – 1186.00 კვ.მ  მიწის ნაკვეთი.

საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ  წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში,  სოფელ ქვიტირში  მდებარე 247 999 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის  (ს/კ N29.12.36.036) და წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვიტირში (ს/კ N29.12.36.038) მდებარე 281 000 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა იჰსან მეტინი (პნ 426978799).

დადგენილია, რომ პროექტით გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების არეალში ექცევა  იჰსან მეტინის საკუთრებაში არსებული წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვიტირში (ს/კ N29.12.36.038) მდებარე 281 000 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ნაწილი – 1454 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვიტირში  მდებარე  247 999 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ნაწილი – 576 კვ.მ მიწის ნაკვეთი  (ს/კ N29.12.36.036).

საკუთრების უფლების, ისევე როგორც სხვა ძირითადი უფლებების, სამართლებრივ გარანტიას, წარმოადგენს კონსტიტუცია. უშუალოდ საკუთრების უფლების კონკრეტული კონსტიტუციური გარანტია ასახულია კონსტიტუციის მე-19 მუხლში, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. საკუთრების, როგორც ძირითადი უფლების გარანტია, პირველ რიგში, ნიშნავს თითოეული მესაკუთრის უფლებას, თავი დაიცვას სახელმწიფოს გაუმართლებელი და სხვა პირების ნებისმიერი ჩარევისგან. თუმცა საკუთრების უფლება არ არის აბსოლუტური უფლება.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლი ითვალისწინებს საჯარო მიზნებისათვის საკუთრების ჩამორთმევას. კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა დასაშვებია კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში, სასამართლოს გადაწყვეტილების ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას, წინასწარი, სრული და სამართლიანი ანაზღაურების პირობით. ანაზღაურება თავისუფლდება ყოველგვარი გადასახადისა და მოსაკრებლისგან. აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებულ საკუთრების ჩამორთმევაში იგულისხმება ექსპროპრიაცია, რომლის პირობები და წესი დადგენილია „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

„აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ამ კანონის მიზანია, განსაზღვროს აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭებისა და ექსპროპრიაციის განხორციელების წესი. აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ექსპროპრიაცია ხორციელდება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის ბრძანების საფუძველზე და სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სახელმწიფო ორგანოს ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ანდა საჯარო ან კერძო სამართლის იურიდიული პირის სასარგებლოდ, რომელსაც ამ კანონის შესაბამისად ენიჭება ექსპროპრიაციის უფლება. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ექსპროპრიაცია ხორციელდება „ელექტროენერგიის გადამცემი და გამანაწილებელი ხაზების მშენებლობისათვის“. ვინაიდან, სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ მიერ ვერ ხერხდება მესაკუთრეებთან უძრავი ქონების გამოსყიდვაზე შეთანხმების  მიღწევა, არსებობს ექსპროპრიაციის გზით საკუთრების უფლების ჩამორთმევის საჭიროება.

ამასთან, საექსპროპრიაციო ქონების ღირებულებასთან დაკავშირებით ექსპროპრიატორისა და ქონების მესაკუთრის შეუთანხმებლობის საკითხის განხილვა/გადაწყვეტა არ წარმოადგენს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს უფლებამოსილებას. „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით – თუ ექსპროპრიატორი და ქონების მესაკუთრე ვერ თანხმდებიან ქონების საბაზრო ღირებულებასა და საკომპენსაციო თანხაზე, მაშინ თითოეულ მხარეს უფლება აქვს სარჩელი შეიტანოს სასამართლოში განსჯადობის მიხედვით, საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

ამდენად, „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის, მე-3 მუხლის პირველი პუნქტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2025 წლის 19 მაისის №1-1/184  ბრძანებით შექმნილი კომისიის 2025 წლის  9 დეკემბრის   სხდომის ოქმის  საფუძველზე, 

ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ: 

1. „წყალტუბო-ახალციხის“ 500 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლოს  პროექტი  ჩაითვალოს აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროების მქონე პროექტად და სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემას“ მიენიჭოს ექსპროპრიაციის უფლება პროექტის არეალში მოქცეულ:

1.1. ზურაბ გაბუნიას (პ/ნ 60001014010) საკუთრებაში არსებულ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში,  პატრიკეთში, სოფ. ტყაჩირში მდებარე 5653 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (N29.17.37.157) ნაწილზე – 1186.00 კვ.მ  მიწის ნაკვეთზე;

1.2. იჰსან მეტინის (პ/ნ 426978799) საკუთრებაში არსებულ  წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვიტირში (ს/კ №29.12.36.038) მდებარე 281 000 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების  მიწის ნაკვეთის ნაწილზე – 1454 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და  წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში,   სოფელ ქვიტირში  მდებარე  247 999 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების  მიწის ნაკვეთის ნაწილზე – 576 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე  (ს/კ №29.12.36.036).

2. ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს მისი გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში (მის: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64). 

მინისტრი                                                                                                                    მარიამ ქვრივიშვილი