საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა (№07-1/23, 12.07.2018) და სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ განხილვა და საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისათვის ნდობის გამოცხადება.

b)dJ,lolila!c,(y)t,,l6ctoq[]6o0 brjr6otgq,ob &6q,$96C'1, b,:jrt6orpq,ob Jt'lbb$o$Cgoob 811 &3bq''ob 03b$$ob:qr, $r66o6oq636or lts jt{ior33q,crb BorrS6obob 6X0rqr636q'm0rb. "['n? ., N6.163 12.07.20t8 Itldrdn3Sq,ob 0onS6,c!0o1, oCorqra0Oq,r,lbr br$t+ror3gqcir i6X0o36-0o6olrg6o ArAg,: 6rb6rd9 brjr6or3gq,r'rtr br5ro,qlC[ob, 0gg6ogt690olr, JUeOU6obr (rr bJo66ob Ao6otJO6o - 0obXoqr 0r6p8goqro h:jstvro3gq,r'rli 0J6C0ob eJggob.r qrr bcrgqrotl 0Xg66Xmbob l.t.r 0o6ob6t+ro - q,Car6 A4oolr0goq,o jr6o6gqx'rb g3<'r5o0o3obr (,r A('b6reo 06cl It jr6or3gq,r'rlr orr3qps63ob 0o6o11660 ttljlt6or39q,<rb oAb6ogoob 0o6ob66o 6r6goo,r6Cbob Ao6ot - 6ooti6o jo0gqns - q,Car6 otst6oo - oCs PJq*los.o brjr6or39q,r'rtr o3gJo6gbSqm OC6oOn,6oCooQrE (,CA6oElor, 06(')0oL, a.:606orgqgr0obr qgr b(')0orq)U6o (,Jogob 0o6obo6o - q'r3oor bg6ACCEJo brjr6or3gq,rdt 636oo63q,o 6r63oorr630ot6 pr - tuor qpgr83ogo Ao6olro6o brjr6o6Xqx'rt-t bt6.l6go brj0got 6o6olr6t6o - er3oo, tlq,3rq,or6o bsjr6o6gq,ob gobr6bot 0o6obg6o - qr69 Ar]6cfnr6o It,: j,:tlo63q,ob 0o51816 brC0Colr 0o5obo6o 6rmfuo 6rb.:6or o6A6rbO6UdOU6ob bsjs6orgq,<'tlt brbSq',o$ogo 0o6otr$6o 0g6ro6gbotr qgr bJAmJrq,Jdsr orbJb$o6mbotJ br3ocnbgb0o - ftorgc6 gobgq,r8goqro. t.l.g-""--L )633"16-3.6J66" br jsdtoggqxnb Jt6gtoqpCSgu, br$al6 0osr6Ao ar66gq,r83oq'1, 6r0ct6('l 36Cbo('C6O('l, Urjrt6o6gq,ob J.>6q,.:036gob 0o36 ltj,>6cn3gqob 0orrgfx'rbobr qrr 0obo br0or3t6r.rbrn Jt6cr66$oU,:or3ob 6qre$ob 6,:0o6bqg3boU BCAq9CO, 0r6bo60oCq,('r bsjr6orpqob 0orr3t6obob orr3qgsJotfugqo Bg0rq.o6C6q,obob 3t6oro 0glt8gqroo b!6Jbq,Cbr. l-t,:j.r6or33q,r.rl-t 3r'rblr$o$Sgootr 81r 0gbq,ob Jodrpq,o Jg6igoor 5.ror3.:q,obgobgbgq,o ts31-rsb.rEol-ro J6e63q9916gbob 6rBbmt66ogq,gbol_r 0ot6oor, $.>60rn6op636o b.rj.r6or3gq,ob Eor.:g6e0olr 6r6sbq,gbgq, 0g0rqg6g$q,erb,>[r er lrrdr6cDgCq,ob Oorr3tvrobolt $g3600olt boo66rgogq, g6rnbX0b. qtdsbao: 35 U. Ju6qob6g0oor, J {.'/,y Er633r 0rb6sd3 ,#'a' No22597 12.07.2018 brjr6o6gqmb Eorr36o0ob Bg6rq.obC6q,<'r8l l$d#,o6Cqxql, 3d,C&rCaf,-8o6otrJ6o - AJaCJT ArbOsdC l$Ci6ro,SCq,ol, SJEto{,C6oU, ACO6oC6)Cbob, Jgq)OU6oUr qD frJsfroou ao6ougrrn - Aobgoq, broor8goE o bJdn6orgCqxdr Or6C0r,lt qDggout qrs tx,rrynb SC066C<'rboU Eo6ol4r6n - q,6.:6 qg,:goor.>ts3oqlo U:jr6o6gq,oU 6o6<'18o3olr qD 4q,06,!An 6qoo,yr,C$ou Ao6oUO6o 6oo66o jo0gq,or l$j.:t6o63qroU orJggg4goU 0o6o1196o - q,CaJ6 otr'r6clr l$jrfp6gq,ot ogb6o6cnb 0o6ol4Jr6o - or3.t B9qtBor6o l$dtttogCq,ou eBgBo6CSCqrr OOCoOrrrrr{*rqsg qgC3$oq,orr, 0r6qfub, X$0t6orgq,o0olro e,) lf.r0o,)q€l6o C.oJogot 0o6oLgr6o - q.orgoo Ugdr5g56.to l$jlt6oBgqx'tl, 6C0oo6Uq,o 6rfuooxr[bouo qr ofuf,Jt O6.JCO,Cdrrl, 0o6ob6dx, - Aror 6jogo03ogo Lrjrt0o63q,erL, UJ5)6,go ttjA3cnr Ao6o1616o - qrr3oor $rqr3rqrr6o l.rsdr6qgCex',1, So6$troD 0o6o\y6o - q.:6g 6!110161116<l l$jrdro6gq'ob 0o6r6rb b,:jogos &r6o\yrro - bo('td)oo 0)br6oi l$Jvr,oSCg,clu l$b0cpo$o8c,, 0o6ob6r6o 0C.6o0Cbobr b3nolb900o - j9or9gr6 gobCq,rtsOoq,o q,r l$E('tdrq,sg,! orr6rufr*6o6oU 05('}Ar 0r0g3r 0rbg$g q.rob.:qrr 1982 $q,ob 9 o35obb; 2003 $gq,b (,tr0cDr36r o3rbg argrbo8goq,ob bsbXq,obob o0oq,obotr brbgq,O$ogo g6og96bog36ob 0g6310g6gobr (,r 0o36og3rn6er0o3ob Br,lUqOCOo, 2005 Sgq,tt - 6. q,r'r8obgrbrn3ob brbgq,orbob Oobgo3ob btbgq,S$ogcr g6qg6tr636o qrr Eo36olr E363a0366ob a6bobo6ob brt6obbo, 2010 $gq,b - INSEAD-ob bo%63b b3oq,r, MBA-ob $sq,ogoJr(JoooJ 2015 ggqb Sooqo qrtnj6ar6olr br6olrbo g6g66go3obr qgr gq,5j66oro65o6gt6oob bgg6erBo b,:jr6o6gq,r'rb 69j6o396 p5o336bog3gtso; 2005-2006 $q,30tso oggr Ltb,,brjr6or3gq,erb t63o6o69col-r" J6ogjgob 0969a96o; 2007 gq,oqrrb 2008 gq,r6q.oX - brbgg06<'rgbob db0q ,,t6Bg3q,ob" br0gor3rq,gg6go b.:blcrb $936o; 2010-2012 $q,gbtso - brjr6or3gq,etb brX6or.r0o6ol-ro gbg6pgo3gq,o 3r'r6Jor6r6ool-t 6gbg5rq,g6o qro6gjgo6o; 2013 gq,ob .rJ6oq,oprb 2017 gq,ob 13 6r'r9006,:0pg og<n lrb ,,b.:js6or33q,<'rir 63o6o6bob" 5g636rqg6o qro6gjgo6o; 2017 $q,ob 13 6o30b6oqrr6 2018 $qob 21 o36obr0qrg oger lrr j.:r6or3gqolr goB.rbborr 0o6obgt6o; 2018 $q,ob 21 o36otroqrrb r6olr lt.:j.>6orpq,eir 3t6CaoC6-Ao6olro6o. gq,r'rbb 6gbgq, qr o56q,olrg6 gbgbb. 06(')br aobcoq,oroot0goq() qg;obsqt 1971 $q,oU 21 6r.rg0bX6l-r; 1996 $gq,b err0or36r o3s69 $3rbo03oqrob b.:b3qnbob orboq,oboLr brbgq,0gogcr g6ogt6l-ro636ol-r gllojarqo6oob 91339g96o; 1998-2002 $qgb6o &g0rcrOqt brjrtiorggqxntr b.:bgqrOgogar 3.:66gq,r6ortso 33er6o0o3g6o 6ggo603boU 66gtrrob (Obrngq,oo bl63oll J6crCCOo) (,o6CCOo6ob 0orqr5oq'gp; 1998 $q,oqr$ 2002 $q,$q.oX ogrn bob63b 3r'r6ltqloobaob eo6CCOo6o; 2002 $q,oqr:6 2004 $q,,;099 - b.:jr6orgqmb $go3r.r6pg6ogqro l-t.:bltdt qndrgjgo6ob 0o,:qr6oq,9, g6t6oJoU b.>O]r.rb ,,66grnb 3o0ogggo" 3<n0ogg6ob gg36o; 2005 $qroqr:6 - tt0J6es60obr0oob ltS6orr6o6olro r.r66rSobrgoolr (SAI GLOBAL) b,>g6ot0o6olro rgqrol)r'r6o; 2010 $q,oq9.>6 - rbogorgoob (GLOBAL STAR) qr$ggdbgbXq,o; 2011-2015 $q,3btso - oq,o;b brbXq,O$ogrn g6q36Uo6g6otr 0ot63bob b3oq,olr qrg3l6o; 2016 flqnU o36oboqgrb - bobEgbobr q,r OCdbr.rqlrnbog0otr 96ogX6Lo696ob t+r3j6cc6o; 2018 $qob 12 o3q,oltlt q.o.:o6ots6r b;j;6or3gq,r.rb 6rbrorq,g0ob, 0g66oX63boU, 3gq,ggt6obs qt bJ<'r6OoU 6o6ob66rq9. br0clCaCUECbUq,o sj3b 06ots363qrrn3r6o J30q,oJr6oCbo, Or.r$tgoqrgmbr rj3b OoqXO3qro qr,: 0r'rbbX6gbgbo l$b $.l3oobgq,o tlg6<nt0or6obr.r br0X65oX6r'r 3r,r6ggttg66ogbtg, ors6r0B6r,r0q,r'rbqr,r 36br.r3omlr t60Xg6og6r,r 0C606C0o,16. J&"CCOCbo, e"Aq,gbo6 qgs3r3k6Cbgqor 0obgoqr bqJorBgoq,ob l-r,:b3qm$: boq,o3r.r6 33q,o orboq,ol1o; b,:jr6o6gqrar0o grJXtvn6g0lb 0Uogq,ocdr UrS3XorSbqr br0Xgq,0o 03b3q,o 033ogr6Uq,o b3oq,r Les Roches o$gxob; Henley Business School-ob b;Arbobo6(,l J6og6r0r o$ggbu ojbgo6qr bdryjboU gbopdrltogg6orr6 g6oxnbqro3o bJggosq,g6o J6r'r66.:0r (b69q9966o 0ooqgOl-t jrtvlolgqr qroJq,r'r0o,rb C6cDrq) A6oOr6Uq,br0); Jo6gXq,rq.o 6X6ooEEo, Olrogq,ootr bUt3gor3tro OCCEoEr'rbou6o obbOoOUOo MIT j.r6ror3gq, bOCACEOCbo)rb bOr6OrJ J6r'r3j6gbb3 090,:obrb o$gbtt. g6orcg6ortsXorrbb0gbsb bob6Xbobr eJ ggj6oq,o6o3bol-r 36og6rbog3g0,:, 0.:brtsgbX6lmb g3i6r.rq,or6og6 obUOoOUOolrb (MlT) .:Ud-0o lrJggorqgt6o 3obo6ob gr66q,X00o Oolq$o.i. 6q,r.rb.:q,gt(n lrg.:6grJ q,$o, t6r'r0ggo6 lroqo3rnb 3gq,o orboq,oboll gg6ogr.r6o.:tg, MIT-oL, 0br6qrr]36oo 03oj06gb,i, g6orsqr36oror r0oS63rgsboobs qg.> rq0<'rllgq,Sor g3t6oJolr 6g6or.r6tso; Jt(rogjgo,,ob6r3q,ob gSjbrnqrr'rgog6ro 3,:bo" gXfl6r'rqro6og0ob - Iryg6cr0o 33rq,ogo34oolr,:0rqqrg0olr, ;b.>q,o 6gjbcrqro6og6o 3r'r0J$ogbott 09j06ob J6ogj6o gr63oot69bol-r b6gq>orqr .:b.:qro 0gttrdq'gbq,rnb3boU 03 j05olr'3oU: bjr6or3gq,r'rb jrq,ot qrr g,:got 96o3699o 6.>36gbolr 0r'rlrqr6r4X0o BTU-0o tsgj06oq, Orqrq,OCC6r'tq,srbogtvr [,:brtg 0og0tsqggbor6; gog63q,o, 6r.r0r3q,ob ggrbrnEo3r - r'rbq,ro6 (,rbrd0COr - $gqx.rOr (,JUrCoCoob brC6osEgr6obo Jqrs6g(r60gbor;6 -,,oogrtrgqro sb6g0g0ol-r 6sr"; 6sbbo66oXq,gbgq,o rj3lr 16196oro 06otsg6gq,cr3.>6o i6<,r3jgo obgor bs36orr0er6obcr $10g16 r.rt65.l6ob4og0orrb 36ortqr, 6r.r6t'r63bo6u: Eso36r'rbog6o, ro0o30o, b30.1669o, 3gqosr6qr b;3l6qro (HP) (,r bbgr; 6,:0ojgXgbXbgq,o,:fib 06o036gq,rng.r6o Jgbq,o3s6o30o, 0r.r6.:goq,ggrbrb oq3Oqg; qrr 3oorbgqrrn0qt OobtrX5g0gbb blg6ol0r'r6otx.r lr$g66oX6<,r 3obgg6g6gogbbS, ot6r066er0qrobqt ggbmXorol.r t603g6og6t'r 0C6O6Cbo,r6, Orqr tsr'rt6ob, 3.i6gs6qnb bob6Xb b3r'rq,Jrorr6, 0sUg6obgob 036Xa0g66ol-r Lr3r'rq,rbor$ qrr r.0. Oobgoq, b,:gost3oqrl,r Jgs3U 033qE X q-os g6om 03oq,o. O6(,)br q'CBrE CgrgoqrrBgoq,o qo)obJe) 1978 $q,ob l0 qrg30b36l-r; 1999 $gq,ti q.orraorg6r oAr6O Xrgrboa8oq,,olr b.>bgq,r'r0ob oDoq,obob brb0q,0$ogo g6op6trogggob brobgobrtrr,r-X3r'rbgr0o3ob BrJUq,OcOotr b.>3.;q,.:36o:$o, 2001 $gq,b - o3,>69 as3rtroO3ogob lr:bpqx'rbob o$oq,olrotr blb3q,o$ogn U6ogC6boOCOob lr;gr6orr0r'r6obn 6olr6gbou 0rrlor3olr 0r ol.,O6rOU6r, 2003 $gq,b - 0oq,r6olr Jqrq,o$9j6o3gr6o gbqS6trogXgob bob6gbob 0s6o6ob 0rbobo6)OU6ri 1997 $qop.:6 1999 $q,:0qr3 O3Q;rnbqrr [rj,:6or3gqrorb qrrbqm3ob l.tb3q,0$ogcr b3qrr0b3q63q,t'rboU b.r0b;bg60o bsqttq3g3r'r 6x53qr,:6o30ob.: qrr bOr6(,i6Ocbob egJ;66s0966ob ggfx'rtjJqr; 1999 $q"b bCCOr0bC6,0o o3t'r 630rnl_t3qr3bob brAobob6f)cir tto6otq,p6ro 6rqrrlr,>b.:qrg6oLr qrgJ;r66r0C66o UB6oUo; 1999-2001 $q,gb0o - 0trmgq,oo br63ob [.>g;ttr0qo6 631-rg6ryj636ob,:gooLr,: qrr 0;6or3ob qub0r6gbol-r OC6O6oU (CERMA) 0or.:3r6o bot63lr 3r'16l,rgq,6:bgo: 2002 $q,oqr,rb 2007 gq,$qrg OJb ,,gobrbqrq,ob d3gq,o 0r66ob" 6gbX6.:qg6o 036ga3t6o; 2007 $qtob or3b363q,oqrr6 2009 gq,ob qrgg00r6r0qrg - 1096o3o! br36orr0r'r6obo g.:63oot630ob b.:sp66r'rb l-rrngq,oU 0gg66grn0ob i693j6olr 86396o63otr qrXJr6,O)ACSOoti bCq,0dqgr6gq,o; 2009-2012 $q,9b6o ogcr tsJU ,,Bgb0.:6 grobb 1r,r6aorb,, 6rgoqr3gboh: qg.r 0;6396o65ob qro6CCO(,6o; 2 2010-2011 $qr3b0o l-t,:j,:6o63q'r'rb qgobotr flgrttrflr'rgbXq,ors 3130o6o5 broaC('lbob SCa6o, 6.>06ggrbolr oD3&4qx'r0r63; 2012 $qob p33g065oq.or6 2014 $q,ob 6og006$qrg - [.>j.:6or39qxnb bcrgq,olr 09gt663m0otr b.:0o6ol-rg6olr lrlroJ - q3o6ob 3t6<'r36pqro b.:t6g66r'rtr ot301qro0169; 2014 $qob 5 Sog0b6oqrr6 2016 $q,otr 9 bXj6gflb6.:aq93 - l1;js6orgqob ttogqrob 03p66gcrbol-r 0o6olr66oU Oruc.oAoq,C; 2016 $q,ob 9 bgig30b6!-o,)b 2017 gq,ob 15 qrg30b6rr0qgg bljr6or3Xq,r'rlr bgrgq,olt 0g3669r.10o11 0o6ol.rg6o; 2017 Sq,ob 15 pgg0b36oqr,>6 r6ob brjs6orpq,r'rb gr6g0r,rtr q.>g3obr qr,: lngq,otr 0gpt663<'rbob 0o6ob6dro. 3q,r'rbb o56q,otr36, o6rq,ogt6 qr; tigtrgq, 3fubb; 3gr3b 033qE 3 (,r cr6rl Agoq,o. 06(')0r Acr60o dt'rbuE or (,ro0r(,r 1970 $q,olr 3 o16316lr, j. ofioqroli0o. Jo63gq,o CArqECt o ArbroE Cbr 0ooqar 1993 $0q,L coboq,obolr ltbgq,O$ogtn ll.:03qro6obrn obbOoOUOBo, bslE oI 2001 $gqb g0t'r6ob 36q36bo$3$ob bob63b-tt3oq,r0o (r6q,s66.:/aot6ao.:,.:&)) 0rlr 0o96olr bo9o6gboli rqr0o6ob6t6o63bob 0r6otJ66ob br6oltbo. 6oer66o jrnbgqo$ orr3qrrJot639q,o ts6er0oom b.rj0ol6erb.r qrro$gcr o$oq,ol.rob 3r6qroerqro5oob bo0366og6o-33q,6oor obb6o6g60o, 0g0q96r.r0 3o - g.>60r693g9q, 3oEJ$o.: Merc&Co-ob $.:t60rn0sq6gbq,rqr lrljt6or3gq,er0o. 2001 gq,oqrr6 - rU0-6o b$r3q,ob ('bb6Uq,CbotJ 0g0p3g,0gtrob.: qrro$go brg6orr0r*6ol.rer br3r'rbbgq,OJ3or.r 3rn0Jr6ot ,,0s3-3o6b0o", ltqrrg 6.ro.16r J6r'rggtroSq,o 6$r JGl6lrUgO)6OoA.rb 3g6erb Jr6$6oer6.r0qrg. $q,gbob 6r68r3q,obr8o o6o 3er6l-tgq,gr6orb g$g3qrr lr.:36or.rtser6obn qrer6ob Oo$obr3g Otib3oq, 3o0J.>6ogbb g6oryqgbo J6obq,g0gbotr br('$6r6o lr66r636ogq,o, 016o6o[ [ob69E9bo[, b.r$.r60e1n btj6o.r6e$ol-t bgg6ertso. 3<n636gggq,rqp 3o, 0olro tr.lj0o.l6o0otr 0o0r6orgq,gbgbo ogct 6rgoxnb-6rbol-t, b.i8oxn&n0SoggbCqo cgr ACOrEU6Aoflq,o 069$3gq,obr. 6ont66o jcrbgq,orb b3q,adq3s53qroboor rq6o063q,o bgj$r.r6gbolr bsg6orr0o6obcr g6drn qr ltb3q,0$ogo/lr.lar6r.r 3r.r0Jr6ogbobror3olr 63rq,ob9bgq, oj6u b66r656ool,t 0g0g0.r39bob, cr66r6o%.rgogq,o 6.rt6qrrj06gbol-t, oJg6.r6o3q,o b.:j0or6rnbob 6rS0aobgbgbo!, Eer0.r6s6gbol.r bob6CA3bob b6Sq,gmgob 3t6r'rgjggbo, Orb 610989916o r$b rb333 Obb3oq,o J6rn3jgg6ob 6grq,olugoob bol-t6g0gbob 6sg&1r'rbgl-tgbotr 0o6.:6oryq,gboor. 2 Acl<'r66cl jorbgqosb br0g0rrn 6$o6qroqgb.l .:q6ots6gq, ltg6orrBo6olrer 3er0Jr6o.r0o g3r.rbcrOo3olr qrr66to 6.:6ber66oCqCb3q A6rg5q, S)d)ArOCbgq, J6r'rgjgorr6 r6ob qrr3.rg0o6g0gq,o. 2018 $q,ob 12 o3q,obb qrso6o06l !rjr6or33q,t rli 33<.rbrn0o3o3r qrr 0qr66.>qro 6$3oorr6Cbob Ao6ob66re. 06sr0J q,Car6 ot('l6or erobrer 1974 $q)ob 5 orgb963rqb, tsb<n6o$ggb 6.ro('160o; 1996 $3q,b $r6Eobgboor errAor36r q.:63 ar3,>botsgoq,olr b.rbgq,obol-r o0oq,obolr b.rbgq,0$ogrn g6ogt6bo6g6ob br0;6or.rq,06orqr63r'rbob EBUqocOo, 1999 $gq,b $.r6Bo59boor (,rraorg6r 6360r6oob j. 6crgo66X6ob rubutrool, ltbXq,r'rbob g6qg6bo$g$ob araoto6rou6r, rt6ob br0r6orq,ob Qa)c0('l6C)j 195-1998 $q,gb0o ogrn or0oq,obol-t brbgq,Egogo 36qg6l-rogggo[ l-t.r8s6orq,ol.t orger6oolrr qgJ bJbCq,A$oBrn li.:0r6orqolr 3.>or3qr6ob q,,Jbr'r6r6oo, 6.>b$.r3q,9b3q,o; 1998-1999 $q,3btso b$rgq,obqrr 6g60r5oob j. 6c4)o6696ob r3but16otr p6q96l-rogggob o3t6oqrogq,o g;3Aq,63gob 6r6obq)6.)6g6ubg: 1999-2002 gq,gbtso ogo j. 6r.rgo56g6oli ttbgqSgogcrb bo6rpo 0<ndqg63bobr (,r SoEloOoJU6 0g66og69brorr obb6o6u$ob qn6gjger6ob orb.)0CA$C; 2002-2003 $q,gb0o - o$oq,obolr brbSq,Ogogrn g6o3X6bogg6ob lrr0rt6orq,ob orgor6oott er 3obtrgo$g6og6o b.r0;6orq,olr JJoC(,6ob qgo3556o; 2002-2003 $q3b0o - gtso86erg0ob b.rblobor.r6 J6bCbUE o gBo06oXbobl e'J b,>0.r6orrq,qrr06r3o lrobggSob rnt6g.:6r'rgbolr 6ggerr60ob 3r.rOoboob 3ern6qrobr6er6o; 2003 S3q,tt qrro6o06r 6g60r6ooli 3r.r66sqr rqrgb.:g36olr ltbgqoOoll J<nqo6o3g6o grnbqolr t6g6oobgq, $r60rn0.rqgggbq,rqr lr$b6gor 3rg3rl_rot0ol 2 20[4-2006 $q,3bto ogo brar6rn l-n0r6oq,ob og6oqrogq',o Jot6ol-r brjr6o6gq,rnt-r 0o6.rg.16 b.rjE3orr brAo6obo6ob rJrer30oob 6gigqr6o; 20[16-2007 $q,3b0o - l-r.rj.r6orpq,oti br$t'r6rqrogb6o3 63g6ogt69brorr g6qg6tro6g6ob o36oqrogq,o g.r3Uq,OCOot, qgCJr6o, Jt6ergglr<n6o; 2007-2009 $q,gbOo - tsJ.ro36ol.r 0C6ArbUq,o Lrrar6o .rqr0o6ot O6r0oob 6q,Xgob obb6o6ggoll Egg6o3t6-E33qCgr6o; 2009 $0q,b 0o96o11 3rg3rboob br0r6orq,ob b3orq,ob rbo6o6gbgq,o J6ergSlro6ob $r'rq.o3br q.or o0r3g $3q,b j,:6orgq,-r0gt6o3gq,o g6qg6bo6g6otr clrr'6o65bgq,o J6tngglrer6olr $r.rqr3b.l; .r6ob oorbo $o66ot-r s36rn6o, erorbo $o66ob orrbu36r'r6o qr.l r6r0qrg6o0g b6.:6oob 136o6o; 2012 gq,ott 30 oCooab6oe.rb 2015 gq,ob 3 rg3ob6o6q3 oger b.rj.lt6orgXq,ob 0obr3.>6 b.:jO3orr 0o6ob66otr 6r'rrqr6oq,g; 2015 gq,ol-r 3,:6gol-rgoqrrb 2016 $q,ob i,:6gob6r'r0pg - l"rr jr6or3gq,rnb brb3q,ffioger gbrg6orbogbob br6brbg6olr gg6crlrotr 0erqr6oq,9; 2016 Sq,ob 1 r63ob6erqrrb r6ob ttrjrt6orpq,eir or.:3qrr63ob 0o6ob66o; gq,erbb p60rbgq, qr; o66q,obg6 969bb; 3g.r3l-t 83ggq,9 qgr brOo 03oq,o. OEsTAJ oCD PJqrAlor6o Aroorq,r 1975 $q,ob 21 ot 63:6b, j. orboqoboo: 1992 $3qttr err0or36r qrocrEolr (ttg6r669on) r0Jg6ob brbXqrmbob q,o33300; 97 $3q,U orboqrobolr o3s63 1;g;bo03oqrolr lr,:b3qqrbol1 It:bgq,0$ogc,r g6o33r6bo6g6ol-r btStiorl0o6obo ll.:0sttrorq,oLl: e) I lr.:36ors0r'r6olx'r pt6ongt6ox'rb gbob grJUq,OCOo ; 1998 $gq,b q.o;r0ort36l lt6t6rgo Llj0gor; b)0o6ob06r'lbo)r6 ;r6bgbgq,o eoJq)(')0r0oob rJ)eCooJ; 1997-1998 $q,gbBo 090.>r'rbqr,i bsj.r6oggq,tdr [r6r6Xt'r l_r.>jfl3ors br0o6obo6clbcrl)E;6b3b3q, brbr6Cs! Joq,ooo3ob 33q,33o1_rs e) r6rq,obotj 6696tso; 1998 $3q,b Sr60r6C0ocr, 8:rbr6s b.:3rn53g6trr.r 5,:0r'6qt l.r.:g6s66gomb b.:bgq,6$ogcr Ortior3ob tr3r.rq,rBo (ENA), rtx'rflgq,og gjgg0qrgblr6Xbr.rqr.; bsg6r669orob J6C6oC6-0o6ob$6tr) e) J6CgCdOC0b. l-rg,:3q,ob Jg6omqg0o O3tsro0qr.i br6$otJ eCJr66r0g6golr (qrsb;3q,Xor tsg6.:663oro) J63gj6ob JrboECOBo j.:qr;job 6ror3q, 3b6g00o b.:bosrqrmCb6ogo S3l.6o5ob qn6goUr qr,i lqrgoq,ob6o3 q9o6gb3 U.:bXq,ESogrn 00r6or33q,obolr r.r66t6oort brj6or6o6otr 3oodrqrobtgoob trr3oorb30b3; 2000 $3q,b er)Aot;96) brfuq,Ogogo 0r6or3ob lr3<nq,r qr 0o36olr ArAoL0d)ob b)6otJbo b,>p6<'r lqrOo6ob66s gor0o(MPA); 2000 $q,ob bgj630b360o gg6obs6$r'rb AoC6 tsr6rd)Cbuq,o 3rn63g6trob 03qrg5rp 6,:bqg.: rqgl0o)boL Utsq,C0ror 33ttrcrJgq,o b.:b.:0,:6orq,er[ 06;6o56o or:6:d66r'rogq,o (oAtiob6o); 2 2005 $gqb 0o96o$.r gg6r'rUo og6obgob br.Sq,rlrcr 8o6o; 2006 $q,oqr,:6 ogo Lr,:1,r,>0l6orqx.rlr 696q,r0g6golr 3rn0o6COoU fC36oj 2009 flq,oqr.:5 ogo 0rn0bb36g0gq,o X6oro 0r'rlr0s6orq,olr 0o36 brbbbboq,BCE, l-rrj0g3b'bg. 2010 Sq,ob or3b363rq,b Aiebeb| qr.:3r3g6gqo orrbJaeCboooer6 qr.: qr$trrgbqrs lrjl6orgSqrrnoo; 2010 $qrob 15 0.:olrb 063r6orqn Joq,o6o3p6 Jr66o.: ,,orgo[gg:q, (,CAt'rJd))OCbb", t6cr6rn<6g Jr66oob ot30aqro0;6olr 06rB3gqro rq.or0or6ol.r pgq,3brorr qrrg3ob qr.>t6g0o; 2012 $q,ob I oj6r'r00X6b ,:6rBggqr ojbs brj,>6or3gq,r'rlr J,:rrrq,$9bgob SCa6rq,i 2012 Sq,ob 25 ojgc'r00t6oq;6 r6ob bsjrr6o3Sqrartr oSb6ogoob 0o6obg6o. O6(,tb! ('rgoo I,C6ACCEJo qo;obrq.or 1963 $3qrU; 1987 $gq,L qr$ot36r o$oq,obot-r b;bXq,O$ogm lt0gqrogobr.r oObOoOUOol, JCAorg6ogqro gr3gq,6g6o; 1991 $gqb qrss6orrg6r Oolt3r'r3ob gjo0ot qtbXq,o3690oU o6tr6o6g6o; 1999 $gqrL 3g;q,ogo3rgor ro0rqq,r Oxt(rq,o5oU 6gq,ol-r obb6o6g60o; 2001 $3qL p;0org6r 3,:6gr6qrob lt03qn6obo l.r3oq,u 2003 $Cgb Oooqcr og036gq,o 0Xqgogo6ob J3rq,otso3J6or 5.r36orc;6gbpq, lltflgggrtso; 2005-2006 $q,3btso 5sos6s 5.:qgrgqrgbgq,o l-rrE3qro6o6o ('rb0r6CboL brtt$l3q,r'r 3.366; l.tbg.iqg,il.tb3s $q,9b6o OgBrobqt lrcrbg0olr b.:gBgorl Ui.rg:qr0gcrgrn0o, fqgbor;3oll btfldoOor6r.r lr.:bq,Oo, Ltrj.>6orpq,r'rb 09o.:t6tqXbpq, d.>qrgbflo (lru3osgorn Joqr3olr Xjo0o), b,>j,:6or6q,r'rb bJo66ol-r q9Js66r0g6g0o, 1rng6ob b.:03qro6o6r.r 636g6,,0Xqpojq',r01o6xor6o"; 2006 $q,oq9,:6 2012 gq,$qrX oggr brBbg6ob bs03qn6o6o 0g6g6ob 596gfrrqry6o qro613 jgerfio; 2012 gq,ob 25 r.ri6<'r0bg6oqr;5 2018 gq,ob 12 o3qoLr0qrS ryr'r lr.:j.:6o63q,rnU 06<'r0ob, ar606orgq,r.rbob.r qg; bo6orqp6o qgsg3ol.r 0o6obo6o. 2018 $q,ol-r 12 o3qroLrb qrsoboEbr U;j,:6orgqxrb gr3gJo6Sbgqro OC6o6cr6oC0oqgrb qrgg6oq,orr, 06m0olr, 1.:60t6orgq,o0ol.r.: qrs lrogorq-36o p;ggob 0o6obg6rqr. O6c!br fuos 6jogo0goqn qrroo.:qr.: 1974 $qrolr 2 q6obi,r, j. orooq'oUoo; 1996 Sgq,lt (,1100,)g6r o3)bC Xr3rbotboq,ob blbXq,c'r}otr orboqrolrolr b$gq'O$ogt'r g6op6bo6g6o, b.>g6or.:0r,r6olro CJsrbmAoJC6o 56om36ox'rbgbol-r bJggorq,oboox 1993-1994 $qr3boo b$,:3qobqrr Josqotr X3r.r6o0o3ob 30tqq,Xb L3arq,.:0o b;36or.:0n6oUo 3r$6erbob BJJCq,OCObC; 193 S3q,b 6;o;61 8gbp6o g6ob 33rlb3bo J6rg:6o OXgg 3r6q,otr g6o396bogggtso; 2002 $gq,lb b$s3q,,) Arbrb6dr'r dr3Jrboob bobbgtr b3oq,rtso. 1996-1997 gq,3btso &30.;obqrr brjrr6orpqx,rb q,rbrC0Cbot 6rXdroro.t63bgq, grnbqr0o 59636;qg6o qro63jg<'rr6ob o,>6,>0g0$gq; 1997 $qtoqr$ 2002 Sqr$qr3 ogr.r r3o;3r,r6J.;5or ,,$jr6or33qxrtr s3o.:b.ibX0ob" 3r'r03t66ogqro qo6Xjgcr6ob or,:61630$3, bgql06r6gqr36g0ob 6.:SgrgoqX0ob ggr6rnbo; 2002 2003 $q,gbtso ogr'r l3os3o0Jr6o.> ,,Georgian Air" olr 3cr0966oobs qt crJ36sgogbol-r qr3Jlt66:0g66ol-r Ag6c'rt.ro O3bX1grtro; 2003-2005 $q,960o - 0Jl-r ,,b36aob" q,o6ol.rgo3ob qrSJrrrrg;036gob 336r'rlrob 0r'r.:qr6oq,3, q,r'rgob6o3otr qr3ts;tt6:0g66ol.r ggr6c.rbo; 2005 $gq',b ogo bb ,,j.:6ory XbUBob" Jt6gboqrg66olr ol)ErtsCASC ltg6or.;tsr'16ol.rr'r g6om36orobgO0o; 2006 $3q,l"r - Ub ,,b;53bo lrooro aSpgoU" i6er3jgg0ol,r 0g6Sagtcro; 2007-2008 $qrgbOo - bb,,Jr6jors36ob"qn69jgm6o; 2009 $qoqr.:6 2012 $qr0cg3- 0Jb ,,jr6org 036g103b6otr" qro6gjgrnr6o; 2012 $qob 1 6o36b6roqr.rb 2014 gq,ob 2 pg9666r0qrX ogo b:jt6o6gq,r'rlr 0orr36r'rbolr 3t6ggqrr6ootr 396r'rl.ro; 2 2014 $q,ob 2 q690b6oqr.:6 20i8 $q,ob 30 0.:6g,r0q9g - tsjr6o6Xq,r'rb 0or:g6r'16olt rqr0o6ob6616ool.t ggtir'llro; 2018 $q,ob 30 0,:66oq9r6 r6olr brjr6or3gq,crL 63goc.r63qro 6rbgoor.:6gbob 9.r obg6.:l-rg6pjgg6ob 6o6ol-rg6o. gqrgrbb o65qrol.ra6 q-o; 6gbgq, gbgbb. 39.:gb 03gqq'g qr.r 36roro 0goq,o. G6('lAr erSoo l5tq,Jrq,or6o (,robr(rJ 1968 Sqob 27 or3bg63rq,b, j. orboq,olrtso; 1992 $3q,b erlAorg6r rgr6C Xr3JboEgoq,olr bsb3q,<nboU o$oq,obotr b.:b3q,E$oger g6ogC6bo$C6o, litg6ortBcr6ober lr.l0r6orq,olr bJggorquboor; 1992-1995 $q9b0o 0gtsx'rbqrr b.:j.r6o6gq,erb lr.;6r6rgcr l_rrjEgorr l-t.t0o6obg6erlr b,:3t6orr0ar6obrn o66.r6ob,:6o3bob q9gJ,>6gr096gotr gg6o6lg6oror6gbob tr.l00.>6orpq,r'rb Ogbr0g 0qn36ob, ts90q996 3o - 09r,1163 Eqrog6ob, So6ggqo 0qrog6ot-r.l er bJ0aJ6oACE crlr gg6<nbolr &n.rqr6oqrob o116r0qrgberbSbbg; 1995-1996 $q,gbBo - [rjr6or3gq,ob br6r6gr.r brCflCorr brao$ob66srb b.rg6orr8n6obcr o6gr6ob,:6ogbob SgCJr6OraCbOob g36r,rrn66r6ob.r6ogbob b.r06,:6or3gq,erb gg6rnbob 0crrqr6oq,ob orr6.r0qrXbor0.:!cA; 1996-2000 $q,96tso 0gtsunbqrr j. p6rtso, .:31166orBo, Ir.:j.:6opq,otr br3qBotso r6l-r3bgqr btg6orr0r'r6obo o56r6o%.r6o3b8o b.rj,:r6orpq,rnb $s60er0rqr696q,obol-r Jo6gqr 0qro36rqr, 096qgg6 S6BC3E re; 2000-2001 Sqrg0tso ogrn Et6Bggq,o ttjr6orpq,rnlr 116.:rtrgrn tr{6gor.: br0o6ob66ertr Jo6,SCq CA6,.Jgq qggJr6gr8gbgBo; 2001-2002 $q,9b8o r6bgbgq, - j. 39610o, .r3b66o,:tso brjr6or6q,ol_r bosqrBerBo ttsg6orrtsert6olro cr66s6o9c.:6ogb0o Lt.ij.:6o133q,ob $,:60o0.rqr6gbqxnbob 0t6B6q,rqr; 2002 gq',ol-r 6r66oqrrb lrgjgg8br6.rEpg ogo g3r6<,rJol_r gbrg6cnbergbob,: qr.l o,r6Jfld6oAq,nlbob o65r6obl6ogbb.r qgi j. gg6.i0o .:6b9bgq, b.:36or,lgrn6obo 2 et66.r5obrgogb0o lljr6or3gq,crl-r 0gq90q $r60er6rqr695q,ob,:0o 0gqr0o3o $.>60et8 rqr6gbq,ol-t 0cuqr6oq,3; 20[.2-2004 $q9b0o - brj.:6org3q,t'rtr lr,:3q,890o r!fl-tso, 3r6rqr,:br qrs 0gjbo3.rtso 6.:31 3g6obo 06tsg3q,ol-r or.:6c0qrgberbu 200a-2007 gq,gb0o ogo lr.rjr6orggq,erb l-r.>6s6pber b63qrygq,Xbor6o gq,Bo g'bbggombr qrr 6rlo3gontr 69l,rJ3bq,o3300o; 2007 $q,ob or636oqr.:6 qrX60b6r0qr3 ogo brjr6or3gq,r'rl-r br6,>69r,r brjflSorr ll0o6ob66r'rb 6q,rnb.:q-3t6 g6oro35ox.r0rot qrg,.3r6g$g6gob qror6gj6r,r6o; 2007 $q,ol-t qrg9006oqrrb 2008 $q,ob or6B6rA()C ogar brjr6or3gq,rnb It6r63o ltjOgors br6o6otrg6<nb b.:6r66g0o qrr3,:q,gb.:orr gq,8o; 2008 Sq.rtr or6g6oerb 2W $q"b l_rXjgg0bdr.:Aq9g 0g0re$qr.r ttjs6or3gq,rnb ln6r66gber er l-r6gqggq,gbo.rb CqlBrca bgq,.r63bob 69ttJgbq,o3.:tso; 2012 gq,ol.r 29 r'rjgrn006oqrb 2014 gq,ob 5 6arg6br6r0qr9 ogcr lnjr6or33q,rnb tr.l6r6gm brjOgorr 0o6ol-rgr6ob Jo6g3q,o 0rnrqr6oq,3; 2015 $q,oq$ 2016 $q,olr 8 o.>636l6q1 ogrn q,g3.>6 Oojgq,rdob brbgqtnbotr geEqrob .rq6rb63q,9bgqro qnt6Sjgot6o; 2016 $q,ob 8 o.:636oqr$ 2018 $q,ob 21 o36oll0qrg oger l_r.rjrr6or33q,rn[ br6,:6gar b$Ogorr Ao6ob66ob Jo63gq, 8r'r.:qrgoq,g; 2018 Sq,olt 21 o36ol-roqr.rb r6ob brj,>6o69q,rnlr br6.rr6grn l6j0gor.r 0o6ol-166o. 2007 $gq,l-t 0o6olgbgq,o ,:j3b lr6.:663bo qgr b6Uq.,UBE qnJq,orolgogt6o 6166o; C0o,:6o gqBolr EE r.rbb obbqlob36, p60,:69q, q9,> 6rgbgq, X6gbl-r; 3grgb 6ggqq,X es o6o j.:qro63oq,o. O6ot0r %JEC fuJ6$ltnJ6o qrrobJ(,r 1974 $q,ob l l orgbgt63rq,l-r, j. or6oqrob0o; 1996 $Xq,b erriAorr36r o3,:63 p3$o03oqob brbgq,r'r}ob oBoqroUob brbgqrO$ogo g6qg6llo6X6o, J3Jq,ogoJrgooo - $r60rn30otr grn6o0o3r qr.r 0rt6or3r, 1997 $gq'b - ,,brg6or0o6obs) b$pq;q,66o bOJ6ei6)OC0ob. LrJg6orq,p{1o o6OCEboU6o 3g6tro, 2009 $gqrb $,:66r6X0oor qr;[63q,s brb$r3q,rn J6o3t6$s gobr6bg0oll bb3spslrbgr bg3r1otso, aro56r OCq)rBotA36oJrooCbo)rb cgtr30o6C03qro bbg,:q9rt_rgJ O6C6obAo; 1997 $qroU o,>636oqrrb 2000 flqrob qqrob$qrg ogcr 0J[ ,,aggrt_rgq,ol.r" 9o6.>6llg6o 5$g<'rgoq,Xbob l-rJg6olq,ob6o; 2000 gq,ob o3q,oboq$ 2000 ggob qrgg6br+r.:0qrg og('} oJb ,,agnb3q,ob.. goEr6bg6o 616gogoq,gbol"r ggdrr'rbo bJ3go.:q,ol.16o; 2001 $qob orbg6oqr$ 2006 Sq,ol-r q6ob0q.og - [Jb ,aX6bgq,ol_r" gobsbbg6o q.orbC60t63bolt qrr t-r;36or.:Bo6obcr $6r6ro03bol_r q6Jr6rg.r0X6gol.r 036ga3tio; 2006 $q,ol-t og6oboqrr6 2013 flq,olr 0roll0qrg - 6J[ ,,aXobgq,olr,, go6;6b36ro qro6gj6r'rdro; 2013 $q,ob O;oboqg.rb 2018 gq,oU Qrol-rrflqgg - tsiLr ,,a1obgqrob,, 3o0366ogq,o qro6Xjggrdro; 2018 $q,olt 12 ogq,oLb pro6ots5r brj,:6orggq,erb Bobl6lloli Ao6obo6r(,. 2010-2011 $qrg60o ogo TeliaSonera,s Eurasian oJgtgrgogbolror3ob 0oboqrp6o .:qrrJ6rgool_r bgr+t636oob 0g0g0rgbob (gltrb3on, .;bg60roa.:6o, lrtj:dror3gqar, g$b63oro, 636q9ob $611o OJXoJColo, 63Jrqm qrr 0oq,qrrr3.r). 2012-2015 gq,Xb0o 0r,r6sgoq,CmbrlJ oqCber bb3sp.:bbgr 2 br3obbgq,64oo 3o0Jr6orbor$ 3r.r036Oc,Ug Cg) OCC6oq',srbo"J6 6q,X3X00o (McKinsey,Accenture, Informa Telecoms, Delta Panners); gq,obb 6gl-tpq, qrs ofuqrobg6 96Xbb. Cl6stbJ 0os6Ao 6rb!6or eroorer 1975 $q,ob 19 0116gl-r; 1994 $Xqb (,JrAorg6r ogr6C Xr3Jbo0goq'oU Ulbgqrobol-r o$oqrolrotr brbgq,o$oggr g6o3g6trogggob ol-r6r'r6oob tsrJCgOCOo, 2000 gSqb - Oobgoq, q,o0obcrl.rrn3ol-r b;bgqoboLr 0<dr3rn3ob b:bXq,0$ogo JboAC6boOCOob Jmqrogoqx'ro6oob gs3gq,696o qr 0o96o11 0r6ob66ot b.:t6obbo Joq,o6r'rq,r'r6or0o, 2004 $gqb - 50r3g gboggt+rtrogg6ob g6.:qq$m botbgb tl3oq,.: qr 0o36o11 6ob6Xbolr 016o13ol-1 0.:6ob$6ob b$obbo; 1997 $q,ob Ugi6g006oqrr6 2004 $qolr 6r.rg0b6r0q.og ogo A-Edam-ob 6g536.iq,p6o qro6CdOr't6o; 1999 $gq,b - qrr0gSdbgbq,erbr ,,SggiOU6o Joq,o6oJob" r6bq',o6oJ1.;bo; 2004-2008 $qr3b0o - SFK Group-olr 6X6gt6rgg6o qro6gj6t'r6o; 2006 $q,ob b0ig300t+roqgr6 2009 gq,ob Orobr0qrg - Or'rb3o3olr bs\q,0$ogo gbo3C6llo6C6ob br0r'rgCbCboolo bosr6CCbr.rq,r'r6oob 0o$3Xgq,o q,gjgr't6o; 2008 $q,ob br'rgObdroqrrb 2013 $q,otr orgbS6r3qr;0qr3 ogo bob6gl"r pbgoorrdrS0ob qro63jgo6ro 6gbgomb g3p3rtr4orlls qrr rq0cit3q,3or 66oJr0o; 2013 $q,ol-r 6 0r60t qrso5o06; bsjrdror3gqrmb tt6rqrr[sb,:q.ogr rn00gq9b0X6rq9, 2014 Sq,otr 6 qr$g0bg6b b.:j,:rtror3gqrmb b,:g.>qtttbrqrrr o8bgqrb0X6rqr, b.>j.:t(urgq,r.rb J6CAoC{6-0o6oUO6ob o66ltsg0$3qr g3r'rbm0o3g6 bs3oorb3b0o, 13r'rbo0o3g6o l_rsblotr Oqrqbtqr; 2015 $qob 5 qbottb btj;6orggq,r.rl-t bob6Xtrcr0bgqrb0S[rqr, [,:js6or3gq,r,rb J6g0o36- 0o6olr66ob or$.1OgO$gqr g3t'r6o0o33r6 b.t3oorbgb0o, grn6o0o336ro br0$<nl_r 0qro36rqr; 2 2016 Sq,oL 18 o3q,obopr6 2016 gq,ob 8 b9j6g06t+6qr0g ogq lrtj;t6o6gqol-r Jt990o36-0o6oUg6rolr orr6.r0g0$X g3o6rn0o3pr6 bs3ootgb0o _ 6<r6r'r0o3p6o brblr.rb 0qro3.t6o; 2016 $qob 27 6og006roqt6 2017 gq,ob 13 6r.rX0b6r0qr3 oggr br$6orggq,r'rlr go6o0o3obl qt 0qg56rrpo 6r63oor:r6gbob 0o6olrg6o; 2017 $q,ob 13 Scrg0b6oqr$ r6oL lr.>j.r6or33q,ob 0o6.:6$ [tj01o6 0o6ol-rg6o, rb6g qrrg3ol,r6.: 3og3-J6g0ogr6otr Or.rgrqr3r.r0ob 0gb6ryqr30r. O6c)Ar $ot6s6 6obgq,ra6oq,o qrmb;qrr 1978 $q,ob 21 r63otrgcrlr; 1999 $gq,b qrsEorr36l o3;63 ar3.:bots3oq,ob brbgq,r.rbob orboq,olrob b.rbgq,O$ogo g6ogt6bo6g6ol-r br3r6orr0oSolrer g6oroS6oxnbgbolr 2000 $Cqb - ETJUqOCOo; g36r.rJob OC6O6rq,U6o g6op6bo636ob (A666gom) b.:g6orrtsr.rt6obo g6on36ororbgbob.: qrl 336oJgq,o 6q,g3gbotr 0s6otrg6,rgg6r; r6ob bboJ - oq',orb lr.lbgq,Ofiogo g6qg6bog96ob goq,erbogoolrs qrr tr<6o.rql36 0gg6o363bror.: g,:3gq,gggob qrmjrJcrr6$go; 1996 1998 gq,gbtso ogo 6.rgt6ob rbrq,6r9c6qgq,o m66$obrgoob b,:j,:6o63q,erb 6sbgergoq,3bolr (UNOY) Jf)r'rCCOCbol, rbob$Cb6o; I 998 $Cgb [tEr6cnq,or6o r6Bggbsbott e,r qr30ar36,:6oob brg6orr8<'r6obo crt66r6olrr6oolr qro63jgo6ob o116,:030$9; 1998-1999 $q,gb0o Egtsscrber brbr6Co ttjOgorr b;0obobgrlerb br6.:6go Jcrq,o6o3ob 33q,Xgobr qrr r6rq,oirob 0C6O6Bo Aolrg,:6 trJSgorq,olrgrp; 2W2-2004 Sq,3bEo l.r.r9t6orrtsrn6obt'r JgqC3ool 3mbgq,ojggbol_rs e'r 0erq,rJrr6spb3bob 0C6O6Eo (ICCN) J6r,r66.r0ob Eg6g266,:qr qrr g916ol_r r6Jq,oOoJn,bre; 2000-2001 $q300o ogo gg9jgdm63q,o gg66sq, Transition Online-olr 6gqr.rj6o6ob orrbrtsg0$g; 2001 ggq,b Eogg3q,o ogar 033q,g3r6-or.>6.i030Sgqr gOgo6gberbotr b3oorborr C 6oAUql 66g60o (ECMI) 696016or; 2002 ggq,b _ br6cir b$r6q,r0366r'r rb.lObq,gob Jorq,o6o3obr qrr o63qr.r63otr br0g,:6o6gq,r,rlr 033q,X3.:6-ors6.rts30S3q.o (b6o gbgq,o) ; 2 2001-2002 $q,gb0o ogcr 3r0bgt65olr pbq3t6bogggolr (5960r6o.i) ggorgrl: $q,$ob OC6O6ob (CORE) 033q,93r6o; 2004-2006 $q,gbtso 63Esctbe,r Js)bgq,od$Cbob 0org3;6gbob l63oorbgb0o b.:bXq,0$oggr Ao6ob66ob rJr6r6tso brbgq,0gogcr Ao6ob66ob g;r$rtsC3gCe er b.tgt6orrtso6olro g6orog6orob3bol-r lrl0E,:6or33q,erb gg6<nlr [3ggorq,olrgtqr; 2007 -2009 $q,gbtso ogo g3tioJob b6,rboqg6r.rbob o6o6os6o3ob (ESI) .i6.rq,ogo3obo bljs6or33q,r'r0o : 2002 2010 $q,3btso - g6oqr6ob 5rg0r6ob b.rbgq,obolr ger$qrob Jcl6bUq,Or60o IrrCr6olgSE r'rtso; 2008 $q,oq.or6 q,q30qrg blioJ oq,o.rb 35o3g6bo6C60o JoobUE slbb q,3j6ogbb 66orJ;orEgerqrbgobrtso; 2012 $q,olr o.r536oqrrb 2012 $q,ol,r <'ri6r'r8b6s0p3 oger rqEorlt3q,gor 3r666o<'r6<'rbob bl0<'rj,:q,.:jo l-r.:9co5rqx'r3bob ggr6SEob b5j56o33q,otl 35ct36gq,o Jq,16ggrdr0ob orr30lpgr6:63; 2006-2012 gq,gbtso - q,ob36rq,g6o .:3rp38or orboq,obob (l-AT) qo6gj6r.16o; 2012-2016 $q,gbtso ogo b.>b3q,0$ogo 6o5ob66ob Jo6g3q,o 0r'r,:qr6oq,3 tsg6o63boUr qrl braelCJE Jdgr otbrb$rn6r.rbob bt3oorbgb0o; 2016 $q,ott 1 r63obgoqr.rb ;6olr bsj.r6o6gq,nlr lrb3q,O$ogg 0o6o[66o 0X6o6gbobr qrs blAmdrq,rCo o,r6rb$rnt6mbob b,:3oorb3b0o; gq,gbb o66q,obg6 qr,: 6.3bgq, 3bgbLr; 3gr3b Oggpq,g qgr o6o B3oq,o. LJdJ6OiJ[)ROL J6CA0C6-8050LO(.r01 a6dJti 0dJ N 230 2018 $qrob 11 S. 6qrobo C. o$oqnbo ffi&q,ob lrrd$6orsg('r'rb 6r0rq'gbot'r Qs 0co6oc6C0d' aofti4frob o$raq6bosoq66 bsort3dryBecbol'Bcl'obc0 bvJsfrorgCqx"b 3o6b0o$36cnb 79-9 63\rob a3-5 JgbjrJnts o6gqxnlr 8or.:3t6obob bO6,UCOU6,oU, 33q'S0r6oboqgboUr Oob $gbob Bgbtbg0" bojsfiogqx'rb 316o60o 63q'oq6bob p "brjrft- q9': lrsj0or6<'t- 81)r6ob o:obr- bc" (2018 $qrob 5 a3qroliob No 3024-6i)) b'rjs6ogq'ob 3s6r'r6olt tsgbrbr- 0oltq, 6.:o4obggq,pgb AobCoq SbCEdCqn brjrrrrogqrrrlr 6r6roq'Cbol'r qgs AC06oC6g0ot ffirof)ob or6rAQC6()boQr6' @!llq-,\ 0r033r b,:b6sdg EVD LJdJdCIiJfl R(r)b J6AA0C6-80601660b B6dJ60dJ N228 2018 gqob 12 ogqrolro j. oboqobo A. 6oofurdotr ttdrdro6gExdJ mq,O5dobr qb t io60ol, So6olgt6ob ors6r8qgb<,r0oq.orti 6ror3ol4gq'gbol, Eglrbhb tr,:j,:6or39gob 3obboo03ooob 79-C AUbE'ol-r 0g-5 J36j6oU: qgs ',brjc6- oggq,oli 6or,:36m0olr b$63i636o1i, fl13E'Ca$sttloE'cbot$ qgr brj0or6o0olr $0Uob B3ttbgb" brjrrtrogq'ob 3s6o6tso 63q'oqrgbob tscoJbolj (',s('lbs- b9" (2018 $q,ob 5 o3qnboli N" 3024-6lt ) brjs6o6gq'ob 3r6o6olt tsgL:bsEobrqr, 6ros3obpgq'qggb 0obgoq' 6oo65$9 tr':j':6o63qr'ltl J5E'0U6'ob5 p,l b3ot6$ob 8o6obg6ol.r or8gs brb6td3 LJdJ60iJ0RCIL J6AA0C6-80601(5601 b6dJ60bJ N zl2 2018 $q'ob 12 qqrolm j' oboqnto E. bsgrrrB3oq'rfu lsj#ro8gq'ott bsio'q30oL' ygq,gg6obs qrr lrJoti$ob Aobctu66rq 6366ogfr6bob' qs6o08ft'b 8gl$bCb l'rtsU& 79 '3 O5bqob ac-5 JUbCOob tr$:6oggqmb 3obtl)o6g3oob br jsrrrogqrrl-r 6r6':oq'3bob' q9.ro6ots6ob 0obgoq br6olBloEo 33qbg, 0gg6ogd)gbob, 33q$gfrobr AIEU3I b6b$sdC qgs lr'3o66oll Ao6ol'Of)rQ' LJdJd)OiJilclOL J6[14006-8060L660U 66dJ63dJ N227 2018 $q,ob 12 o0q,ot o j. o$oqroUo rl. rruo#r* rs$rroracq'ob r'8cJo6c0uE'o O06r'Oomncboa$ o&Jq{Doo 6lQuQUryrCeJg, Jo6o5' p6h:\$obo qr q'Ooq6oq'orr 0o6o\frob ol56$ACbcrboqt6 Bgl'tb$ 6lc$gouCBquoob bsjrfro6Sqob 3r'rbb$orJ36oob 79-3 ergbqrob o6gq,ob 0or,:3t6o0otr b$Fryfl53r6ob' 03-5 fubj$obr qr "brjs6- ggqrgb':Ooboqrgbobr qrc lr':jdos6o- bob $3trob BSlr':b3b" bsjrtvroSgq'mb 356g,60tl o3E'oq'cbob 6cor6otJ or5m0r- 83brbr- bg'(20i8 $qrob 5 o3q'obotr Ne 3024-6)ti) brjs6o69q'olt 3r6o6ob ltjs6o35q'ob o33iot+tgbggto 0otr4B, 6rorSobpgq'caglr botsdr lrybdo OC6o6r,l6oCboes6 odgq,3Ooo 6{9$q'6oE'5bgq' qgi q,Ooq'AoEo)r 0o6oU66rolr orbsdqgJrboboqgsb' E5A3p bibordC Jo6or' 6rbl$bqgbobr LJdJ6o)lJilr{OL J6CA0C6-A0501(560b a6dJ60aJ N 224 2018 $qnl, 12 qE'dro C. o$oqdx, q.o. bC(66C063ob t r$d,or83q,ail, ts6r'r0ob, X$8f,srCq'st0oLt Q$ Itogorq?6oA6$ol, &,6d\)6ot o$s0q6br$oq$ 6soqobggqddtACb6h0 bsjrt6o6gqmtr 3o6b6o636oolr 79-3 03\,ob ay5 J351[obs qrr ,,lsjrltroggq,r'rb 0orr36obob bO6CC0Ud)ob, ggq,gb,r0mboq,g0otrr qgr brj0o$oOoU gSboU 0gbrbgb" tr,:jst6<ngq,oU 316o68o 6goq,gbotr Eg6r6ob o,:obr- t3" (2018 $q'otr 5 qq,obob ls 3024-6ti) Urjrt6o3gq,r'rb 3r6o6olt 0gbr0rAoboq, por3obggqcggb qaoor bX663gEJo b,>j:6or63q,rT b tt6r'r0olt, l,SEt6orgqmbobr gJ lro0orql36o er6gob 0o6o\)6ott os6r0qpCboboer6. 3$g3r brb6rdg LJdJaIO{JAROL J6CA0A6-80601O601 a6dJ60AJ N233 2018 $q,ol, 12 o3qnbo d. sr3oqnbo q. trgO6gC6Jerb lrrdrdoSCqxd, oJ3Bo6Cfuqlo O0@cn6oC&ry66 qmftq'or.,, AftrAdJ, X$0Oo{q,s$olrJ q$ lro0orqrJ6o q663ob aSolrgO,& q$oh6ob EglrrbC8 Itrj.:t6ogqrnb 3o6bgo6ggoob 79-3 A3bq,otr 09-5 ig6j5o[ brg3da3q- tg, eio6o6rrb qqrlo q66gCqlo bsj,:frqgq,otr m3gJor690ggo g96o6ot6og0oq.or6 eg6oquc, E6o6ob, p606o3q,o5obr qg,) txr3orq€fio AtgSob Ao6ott66re. {rtlR 0oAgr 0sbg.:dg LJdJ6oI{J0'{Ot' JdC80C6-8060LO601 b6dJ60aJ N 226 2018 $<olr 12 3. 3rbo83oq,olt Utds6sr0cex"b o3q,ob d. or$oq,ol1o ltdq(cq'rqb6uq0bobs Qr Jt6obr6oob 0o6ob$6ol, ox6r8q$oboq')E trorsgobgeemtob hboUCA tttd#,oacq'ob Jo6b6o633oolr 79-3 63bEnb ag-5 'lUbCOot') ar "urMo6gq,ob 0or3rft,rboU tio63dogf)ob' pgqrSbr0otrq'0bobr cgs lr':j0os6otsC0")6ob ov$r- fu" (2013 $qou 5 o3q'obob Nr 3024-6tr) lt$r6o63q'olr 3sbo6ob Bgbr0s- bob $glrob 83bsb50" brjo6ryXqmb lsbo6Bo 6qrrq'36ob 0olr,:gr, 6ro,4olrggge5b arb.: arb<$aoqn buCrfiogCEml' qpbobu qr.: Jl6o04oob 6o6o\y6oli o'r6"€q93boboqgs6' Asagr 0,rb$dg brb13q'oqbt63- LJdJ6OiJ0,qOb Jr)AA0C6-8060b.560b b6dJti 06J N 229 2018 $qd, 12 o3q5ilo C. o$oq'dx' & BC6ddtohoqdr lsflltcr6gqml' Ca(ffo3d$ qr 0e3l6lqgo $hoorr63bot' ilo6<f$drct oS'r8q$crboqrs6 b:osgdtJEq'Cbcl 0d'rbCD bsjr6o6gqnb 3obbgo66oob 79-3 0gbqob 03-5 336j6ob lrrygfuCq,tS' lt$:dtogq'ob 5go6o0o3ob q'> brorrgolvcgE ecb 6oo66o furnjghBEoqn p63oo,l130nlr ao6ol$6ob o;6'feC0o0rxp'>6' 0q66rrqro 8$aPb.$Osdo trJdJ6o)30,{O1l J6fl4006-8060Lr960b a6dJ60LJ N23l 2018 $qnl, 12 osqrrro d. o$oqnlr, e doDuqrrrt llr$6o6gnL go6oaoJols Qs 8At6,rqpo 0r6goo$6C0ob a:goUYtJ(P e'r6o83ef, Bjtrbgb Ls j,:r6o6qxT b 3o6b$o$p6oolr 791 O3bqnb 03-5 J36j6ob ttrggfuSq't3' pso6o06ob amOp drO"fgns bsjrt6oSSq'cnb 33o6o0o3ott qor AQA65Q'o ffi o,ourEbob ao6ol66t.:a9. Asagl! brb6rdC LJdJ6o)iJfl R(')b J6CA0C6-40601,O60b 46dJ6065 N 225 2Ol8 SqdJ 12 oSq'crbo j' o$oqcln u. amU$r l5C)6o:0CE'grl' tso6flJo'r arsd'olicrtt o$Se60arboqr'6 Aro'r6cfry3q,Ck'l' tlfsbgu brjrdro65qob 3o6lr6o653oob gCq,tC, 6rorsob3gq'Pgb 6o3oq'ob 0o6ob$6ob or6':0qC0oboAr6' 0#J$ brb$rdc 79'3 aubq'ob ac-5 Jgbi$otr bsgSo- 6169 bs$6o33q'ob gobrbUor LJdJ60[JilR(')L J6irA0C6-8060LO601 d6dJ[i 06J N 234 2018 $qnb 12 r8qdro d. o$oq,olto o. fu34,)6o,$olr tJJdJ6oBK'xrlt Eo6$t o,l &6drO6A p$oftt5oltfult$5b ltjrfio6gq'ob 3o6b6o$g3oob 79-3 Oobq'otr 09-5 Jg6i6ob ttgUdmqlt3, qgroEoffisrb o3,sg Es}t0t6,o$o b rjr6o4gqx'rt' gobrSbor 0o6olr$6rq9' 6y+Q o\ 0r8ggr 0sb6rdg #9

δfN0500ふ 60b ■8頌 10bふ Ⅲδ R5030bδ Rδ 淋 rll b),)h033Cnb こ DDhCDa360∩ b5omJδ Rふ Jm 0600865000b3m00oooo ′γ J̀/ι ク θア /」 tζ /だ '7フ t-rr1Jr6or39q'r'rb Jrt6q,r0g6$olr bo36rnl,r rbqro: brjt6or3gq,rnb J.:6q',.:036$ob bro66;6o'brgogr qgJr6$.:696$ob ggt6rnbb jsq'6s$r'r6 3o136 b3obrodglr q-o.>U33br l.tj.:6or3gq,erll J6g9ooqrg66ob 6ocn65o 6$633q's83oq'ol-r 8o36 6qrrn6olr 0ol-rspgbsqr $t60rnqg6C6oq' trl j,>6or33q,r'rl-r dorl3ric'rbob tsg0tqr6g6q,r'rbotror3ob bqxnbob 6.>0r'r6brqrgbob or,rob,>jca fl07-1/23; 12.07.2018) qrr ltjr6or3gq,rnb J630o36-8o6ob$6ob 81033.: brb$rdob 0o96 $r60roqr5g6oq, br6cnr36r'rbgr J6rn66lEol-r ,,orr3obggq'3br, b$6rgo 6r63oors63br, 33onq,qrq3mbr 2018-2020 $$." A3lrrbgb (N07 21242, 13.07.2018) tlrjr6or3Xq,rnb Jr6q,r836$otr rqrr0or6otr 3gq'Sblorr qrl63obl qrr bl0r'rjrq'';jct o5g3g6q3ootr 3ar0o$3$0,:, brjr6or3Sq'otr Jr6q'r036$ob 695q"r036$ob 43-3 @5bq'ob Jo63gq,o Jgbjgob ,,6" fi3J36j$obr qr 46.3 O3bq'ob 0r'rotbrn36rorr ts3brbs0ob'rq.o, 2018 $q,olr 13 o3q',obob bbqxnOrgca 6r6oboq,,> bs1Jr6or33q,r'rb J63troqg366ob 0o36 bqrnboLr Eobsq3brp $r60oq6g6oq,o brjr6or33q,rnb 0rnr36rnbob ts30.:qr636q,orbotror3olr bqrrnbob b;b$rdob 0o36 brar'rl)brqgbotj t$3oorbo ps brjr6cn33qrnlr .)630o36-0o5ot-r$6ob 0r033r $ir60mq6g6oq,o Ut0orr36mbm J6r'r66$r ,,orr3ob33q'3br, lr$6,>9o 6.r63oorr63bs, 3goroq,qqgrnb.: 20 1 8-201 0 $S". 3m8og3go g1966r,r $rr60oqr6g6oq,o Eors3r6rn6ob $66g6ob boer66rgo3q, 66o03btt' ,:669o133 obgm60sgorb Ston B6o0ooo 5l0rngqroq'36olrl qrr J6rnSSbogq'o Srnqrbob tsgtrbgb. a 4600, J. JXor.rL", o..r3.r?"d"1 6$t. J\i,2{i t.rJ.r6or6XqrrnU J.r6q,.rBXSgoL U.rtrobg{n ggqrngroSo: (S95 32) 2281678, nqr.grotg,r contact@parliament.ge o8J3Q6(v)3q)JQ,JoaoocoSJErnotr0o6co6gr.r60r6oslrl0oll36erbr'lJ6o66;0olr 6orr36erboll do6oor.rqto 0o6l6ortJq'3bXbolr: qrr lq6oB6gq,o J6er66s6otr OobXqr3oco J6oo6oOCOCbolr, lrs0c'r0'>3q,,r'r 63603bobr qr'> 5rlt$r63b3qro $3316orr b3q33bob, 8otr69bob, qr.r6obdo3bgbol-r tsgbrbgb. 3rn6o$3$01 0bs6o q-ol3$o6'r lrlSorr36obor J6r'r66l6rb qrr gs63q,,o 336$ottg6oor' g6orb0rc.o bram0Gbrs.or bqrnbr brj'>6or33q'rnb 6orr36r'rbol-r $':68rnqr636oq' ts301q.o656q'rnblb. Jrgogot-6g0oor, bcs9m56 8ogb.rd3 3cr0ogg6ob orr30aPor0r6ob Jo633q'o 6rnsqr6oq'3 () N 12549 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს აგრარულ საკითხთა კომიტეტის დასკვნა საქართველოს მთავრობის სამთავრობო პროგრამის - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ და საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადების თაობაზე (07-2/242) საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 46-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტმა 2018 წლის 13 ივლისის სხდომაზე განიხილა სამთავრობო პროგრამა „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ და საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადების საკითხი. კომიტეტი გაეცნო საქართველოს მთავრობის წევრების კანდიდატების შესახებ მონაცემებს და მოისმინა ინფორმაცია წარმოდგენილი სამთავრობო პროგრამის თაობაზე. აგრარულ საკითხთა კომიტეტმა, სხდომაზე დამსწრე წევრთა მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით, ნდობა გამოუცხადა სამთავრობო პროგრამას და საქართველოს მთავრობის შემადგენლობას. პატივისცემით, ოთარ დანელია თავმჯდომარე √1 聴 6565Ⅲ R3bOb, 000600台 030bb R5 し)」 Dh0330mb 3■ b)hO)a350n ― RO■ 60b80000000 ″∫ イg/ん こ ″ θ7‐ ″〃 b5」 b5」 S― S― b3m50060ob… b3mm050obぃ 6輌 0いし,Ooo5ommObs̲Orob 3000MOじ で5b3865 bp― 蒟 ♪ ヽ が 00b00",5 い 軽 ル で ヽN― b6∽δ び鮨 恥は 則 Ⅲ 甲 お い "し 蒟 000o6‑005o‑Ob 3叔 。 理 Ю Ob 00m O鋼 h恥 oい が わ 跡 ル マ ぽ b。 び輛 い 朦 "し Ob,,0530b鋼 か ,も がなつ面゛。 (o7‑1/2312072018), 107‑22421207.2018)5QPObOじ 6δ 000b。 906。 しし 5300b%0 し 。 。 あの30Ψ ∞し3δ 6Ψ δ 0050ob 6555oΨ 06。 し 」 ,0005o06060b。 で。 3つ ΨOЭ 60b3mOo0000。 2018 oし 13o3Ψ Obし bΨ ∞ ,3m000000も し ∂ 5%06。 5oboΨ し ,Ψ 取 工 ,ナ 贅 Ю oqPOも 360txxpOob 0006 3幌 ,30‑m5 "鞭 o し a"む mob υ も 86000m― ぃ ゛、な0甲 。Q。 い」 Oo5oo00b"ぃ oし o 嚇 3(輛… い 蒟%6島b%Ob がヽ 理も ∞ い 。 6● ,"6。 い ● 出。 ,ぃ か 9山 (07‑1/2312.07201o,(07‑2/242 鋤 "い " … 12.l172018)59050b6δ OoOboΨ 060も し 5300b0 "い ,In、溶pぺ b500。 360。 03606650。 3000000し 699605δ bo」 o6∽ 30Ψ mし 655o∞ Ψ060し ,0005o06060し 5Ψ 5 ∞ 0。 し∂ 。5obÒら の6。'δし3● 59o95005 00bOoΨ 6oO。 調30Ψ ∂ 30Ψ 096。 し 。 ・ 600""5oΨ oし 、 ∽536060 3606650ob 00b爬 3002012,Ψ ob OoOQo6 605Ψ っ6。 9δ ∂ ,ヽ ∽ b5」 ヽ 6∽ 30Ψ mし 00。 36∞ 60b dδ Ψobb003● 60605%00006o 60906006oし 655b∞ 66● OΨ Oδ 。 , 6ら OoOo60っ Ψ O、 900Q36δ OOgΨ O し。bOΨ O'。 3湖 め 000506Ψ ∞ 6。 し305, 6∞ 00Ψ 。6 03つ 8606o 6∽ Ψo。 5∞ 6o,∽ δ δ Q00Q36。 000b。 3 oO∽ o360b36。 530300し , 6∞ 6∞ 60655b。 ∂ 30b38で 065, ∞555し ,o606δ ,3δ 6o5oも っ%05輸 しm65 Ψoδ や。 ∂ 。δ 5oし 38Ψ 06060b3。 0030b600。 ,し 。 ∽606。 し 3つ bOΨ000b06Ψ ∞う。 , ∽o30bつ 9。 Ψ。 60%50bo, 950の 9309060Ψ 。 し｀ し。 0。 609∞ で、809oo, δ 6δ 心 中ぃ。〇。%oも つΨ0 3∞ Ψo305, 6555oΨ 060bδ 95 し 、 80ゃ o3060 95b∂ δ 606。 し ∂ 。Roう 。b ∽δ 6o656000b50qP06Qp〈 n60。 。 8∽ o3606。 8309。 0005609Ψ 060∽ も い056o6b006閲 Ψ Q5 05o3。 6。 つ66田 ∞600。 し 、 8600o60060b8090659,0030QOb0 03∞ 5oOo30b。 し 0∞ Ooで 0くJ5,95350330で 6060 0bO∽ し、8o6oΨ o。 5o o5050ob,Obo6し , 600Ψ 06。 6 50bobOb 00¨ 00QP OXob%0, 00∞ OoOΨ い」 。 6030Ψ mb O可 。 6060 95 03m5oO%06o ΨoJo%o 500b 009865Q, 9。 00Ψ 03b bO貿 ｀ O● 6o0560o6ob 8δ Oo6805o Q00Q36。 〇。 。 し∂ δ し Qδ Ψ bO。 59560∽ 55009δ 6060050530 ■ ∞ 005じ 606。 9δ 650Ψ 006065; い0600Ψ 9065Q00m365000Ψ OoOЭ Oo60し 3oO● 6oOo 6o530∽ δ 800600∽ 53 b。 し30660800。 」 b3069o6δ 86060,00J6oΨ o Ψ5 030JOOδ 5o 30855oし 6006036500。 し δ ∂ ∽。 60Q0605 6δ 033。 635く T060b OoQ｀ Ψ0 36o5o o5bOo000o60, 6009o6o0 0∞ 」 し 。 6mOΨ Oo59b60oの や 05Ъ 00 b06600くで や065b5%∞ 65Ψ 0066030● 5 05bOo00o005oく T36o 30506∞ Ψ。,0。 の3060b,550o3060300つ Ψ0300b00' , 4600,3・ loO・ ObO,0.6bo■ 00oし 00｀ ル26し oJo さ 080鸞 mb 36 Rδ 80600も 00R03m60:(99532)2201679,OR.■ OtO'COntact@Parliarncnt.ge し oし 6じ R3 AJEJoq,Cbt, JbJq,Arg56esrbr er o6ogJ(Jo5. bJ6Joq,CbUq,o, 6r'r6o3o63bgq,o, br03gr60g<n bgq,oU$sorgbol-r 0j<n69, bs3pot6 Epbdqgbqxnbgb6o qrr6$036gbgqro rbrqrgr$6qrobr Srbqgbr o0 0orr3rt6o Bgq-o36ol-r 0r'10$16o, 6r'r0gq,o6 lrrjr6orgqob Brsgg63bb 6r63oor6gbgq,o qrr obrn3r6ogt6o g3rnbgrOo3ob 0jgr6g jggrErcor 0rqt6olr. tsgbrbrOobsqr, 5r6oq,9b.r8o ggbqr$g6gg6 fugrn60rb qrr 0rbtsgsbg6 ofugLrgo6ogbb 0og6ojgbr 30crrr365Uo J6orn6o6g6o. lljr6org0q,rnb 0or,:36crbr orrgobo g06ots36gqrgr3r6glro J6om6o$ggolr - 6l6oqgbob 0oE.r6orgq>3boo 6s6rbrn66ogq,gblr 63go66oL rbrq,, 3rn6JqrgjUg6 qrr 06r3rq0bt6o3 99.:Jl-t. ps5550oq,or olrgom ll5r60r6roq,gbqx'r bobggOob tsgjE6s, t6o03qrog 0qr66rqro 5r63oorr69botl 0ob69bob 6gltbr0obrqr, brgtgbob, b$gp36$ob, rbrq,6r956qr3boLr qrr 9c6qrslr6gqrgbotr bxnrbrgrrn cn3r.r6ogq,o 6oqr6oo rq$g63ol-t qt J6rjgo3gq,o g6.r6gbol-t 6c0o0p0r33brborrb g6orrqr, gS6g63gqrgogb g6r'r36gq,o Qr bo6rqrbr3r6r'rb6oo qot6gbgq'Sbgbob boq60obggq,rq 6ub63bsb, 0roro lr$rnjsqrojo 66o6og63boli r0rqqrgbrb, 3rn63g6g6gg6r6or6r"rbob 6r9c6q-orb, 6rbrorq66obr qro 0366o363bot-r 3r30o6ob 6rdqoX69brU. reJaor6u6o JJSoOrq,ob 6r63oorrt6gbr 6r6oboq,3br 6r'15r'166 fu3g6olr 66dgE'3.:qn.:6o rq6oE63q'o 93o6o0o396o qrr br%er6rqrrn3b6o3o $o6b3qrob 30orr363bo $obrJo6r'rbr. Sobo r6ggo60ob 3r'r0Jq,gjl-rg6rnbots qrr Obotsgbgq,r'rbob 6ror3rq,ol.r$o63bocn, $r6AJ0Cboo) r6bSbgq'o 63lr36lrXbob b6qrU. 0o0r6orgqro l-rtlo6ogbtt Arbroq,CbrbC 6rbbo66ogqgbr bgqrgol-r or.r6,rb0rqr, Ootr3ttrrnbr 536Argb COrJsIb6o3rQ rA Aoar6cDuq'34,:$9 6r$33q'o b.>6agbotr b6qgrb er 336der l-rg]6or6olJ6 C6oJe 6.:6,rorqrgbob qrr3o6$bgb,rb 0BJ-cnr6 8o0r6cn3br0o rnt66ots6.> 0rBgg63bq,ob gr66q,3btso. JUqlOUqCqlo Oo8r6orgqrSboo lsbgqrO$ogo J6r'r66r03bo do6ocrrrqrrqr qr3ggdfub': ,,JUE OU6ol-, b66r6Cbor 2025-L", r6o03qro6 5s6brbq36.r3b brbSq'8$ogrnl-r bgqr3rb' 0o'b6gbbo qrr r0rn6r53bl-r 3gqtgg6ob b9j$rn68o. 0o0qro6r6gobLr 0g0xnb.: 3gq$36oL 0.:6o13ol-r Sggj$or6 0r'rpXq,lb3, Orcn tso6ob, Ooqgbobr qrl 6robr6qgbr gjbJg6gorr qr.r J6r.rggl-rorn6rq,or Arnbr$oq,,gobr 5rq-os$g35$oq'3bolr JCq,OU6ob lrb3rq.orbb3s bgg6rnb lr6r6r$35ogbob E38gtsr3X0ob J6o39lttso' 6r66d9q4.ogb'r Ogtsrrobr 3gqr6g6ol-r qrrgobrbb3bol-r qng6bogo3rSoobor3ob. q.orob3g$gb,: 3gqr$U6rbr s95 SUqOU6Uqo 0304oq6goboU qrrS3rbors6 qrr3r3tso6gbgqo 3rbrn60qrXbq,obr; 896gtsrgq.ogbr Jflq,OUFrJq,o qrr 6g63b6o3o 0306oq963<obolr 3rnqrglbo; Sodbrqgqrgbr rblq,o 6r.r0o6.:gogbo 3s6ob6orn6ob r6r0sgg6orq,36o 0306oq.o65obotl $r60o8rq96g6qmboor bglrbrBo tsgbr6.:6rqg qrr Or'rbqr30r Obrngq'orn 03833oq969obob go6d-rgr6gqo 6gUbol-r 5rbrbqgbr. 5r56d9q,q99br ltbg3s66,r63or js6oryqro 3Uq036UcPo fu06oq6gobob $qlCgr cgr dg5qlb<Q br3r'r6b363,:6ocr- lt66$oq>o$rgoo ltO3Orargbo. qp qrgobrbltgbol: 6r66rdgqq.o3br 030raBr Juqgoc6lSq,o 05033oq.o63obob 0r6cn3ot$ 3g9jgor6o 0gjr6oS03bob Bg03tss33bolror3ob. 3o0o6990r g;6gqn p6]obg6oor 0br6o qrrS$o6r brjlt6or3gq'olr Jt63%oq66$ob 0o36 $$0ex.o6C6oq, brjr6o6gq,ert-r 6orrg6r.rbolr tsg0.>qr606qrr"rbolrt qrs lr,rjr6cn3Xq,r'rb J6g0oX6 0o6obg6obolr 3rbqoqrrgoL 0o36 $s60oqr636oq, lrl0cnl36obrn J6r'r56.:8ol-r,ror3ob bqrnbob 6sBr6brqggbrlr. Jr6ogobg30oor, 3arOogggoL cnr30acgr'l0.r69 016o10 ar0o N 12531 13/07/2018 12531-3-9-3-201807131556 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის დასკვნა საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და სამთავრობო პროგრამისათვის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ ნდობის გამოცხადების საკითხზე კომიტეტმა ა/წ 13 ივლისს სხდომაზე განიხილა საქართველოს კონსტიტუციის მე80 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და ამავე მუხლის შესაბამისად წარმოდგენილი საქართველოს სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ ნდობის გამოცხადების საკითხი და მხარი დაუჭირა მას. პატივისცემით, კახაბერ კუჭავა თავმჯდომარე N 12542 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტს გეგზავნებათ საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის დასკვნა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის 811 მუხლის შესაბამისად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობა (№07-1/23; 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამა - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (№072/242; 12.07.2018). რომან კაკულია თავმჯდომარე N 12518 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს საქართველოს პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტი, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტისა და 46–ე მუხლის მე–4 პუნქტისა შესაბამისად, გიგზავნით დასკვნას საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისათვის (07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამისათვის - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (07-2/242, 12.07.2018) ნდობის გამოცხადების თაობ დ ა ს კ ვ ნ ა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისათვის (07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერმინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამისათვის - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (07-2/242, 12.07.2018) ნდობის გამოცხადების თაობაზე. საქართველოს პარლამენტის დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტმა, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის, 46–ე მუხლისა და 201-ე მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად, მიმდინარე წლის 13 ივლისს, კომიტეტის სხდომაზე, განიხილა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისათვის (07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერმინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამისათვის - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (07-2/242, 12.07.2018) ნდობის გამოცხადებისსაკითხი. სხდომაზე წარმოდგენილი იქნა მთავრობის წევრთა კანდიდატურები და სამთავრობო პროგრამა. საგარეო საქმეთა მინისტრობის კანდიდატმა დავით ზალკანიანმა, კომიტეტს გააცნო მთავრობის წევრთა კანდიდატურები, სამთავრობო პროგრამა, მთავრობის სამუშაო გეგმები, პრიორიტეტები, სამომავლო საქმიანობის პრინციპები, მიზნები და ხედვები. მათ შორის, დეტალურად ისაუბრა საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტზე - ერთიანი, ძლიერი და სამშობლოსთან მჭიდრო კავშირის მქონე დიასპორის განვითარების ხელშეწყობის საჭიროებაზე. აღნიშნულის მდგრადი განსახორციელებლად კავშირის აუცილებელია განვითარება, რომელიც დიასპორასთან ისეთი თანამემამულეებისათვის სახელმწიფოს შესაძლებლობებზე ფართო წვდომას, საქართველოსათვის კი სახელმწიფო ინტერესების ეფექტიან განხორციელებას უზრუნველყოფს. მისასალმებელია, რომ მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების საერთო ინტერესების განხორციელებას, ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებას, დიასპორული ორგანიზაციების საქმიანობის სახელმწიფო, არასამთავრობო, საერთაშორისო თანამემამულეთა ადგილსამყოფელ ქვეყნებთან ეფექტიანად წარმართვას, ორგანიზაციებთან მჭიდრო და თანამშრომლობას. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში დიასპორის ჩართულობას და უცხოეთში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების სამშობლოში ღირსეულად დაბრუნების ხელშეწყობას. დაიწყება საქართველოს სახელმწიფოს საკუთრებაში 2016 წელს გადმოცემული ლევილის მამულის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციის პროცესი, მომავალში მისი ქართულ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერად ჩამოყალიბების მიზნით. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეების უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით: გაფართოვდება საკონსულო საქმიანობის განხორციელების სამოქმედო სტანდარტების შესაბამისად საკონსულო მომსახურების არეალი; გაგრძელდება საკონსულოების და მუშაობა აღჭურვის, ოპერატიული სათანადო კვალიფიციური საკონსულო დაცვის უზრუნველსაყოფად; გადაიდგმება ნაბიჯები საქართველოს მოქალაქეებისთვის თავისუფალი გადაადგილების არეალის გაფართოებისათვის, ასევე, საზღვარგარეთ კრიზისული და საგანგებო სიტუაციებისას უცხოეთში მყოფი თანამოქალაქეების სწრაფად და ეფექტიანად დაცვის მიზნით შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმების დანერგვის კუთხით. დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტმა, ფარული კენჭისყრით, სხდომაზე დამსწრე კომიტეტის წევრთა ხმების უმრავლესობით, გამოუცხადა საქართველოს პროგრამას. პატივისცემით, ზვიად კვაჭანტირაძე ზვიად კვაჭანტირაძე თავმჯდომარე მთავრობის შემადგენლობასა და ნდობა სამთავრობო N 12528 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს დასკვნა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (2018-2020) ნდობის გამოცხადების თაობაზე (N07-2/242/9; 12.07.2018) საქართველოს პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტმა მიმდინარე წლის 13 ივლისს, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესით, კომიტეტის სხდომაზე განიხილა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (2018-2020) ნდობის გამოცხადების საკითხი. კომიტეტმა ფარული კენჭისყრით, სხდომაზე დამსწრე ხმების უმრავლესობით მხარი დაუჭირა ნდობის მისაღებად წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობას და სამთავრობო პროგრამას „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა 2018-2020“. პატივისცემით, ირაკლი სესიაშვილი თავმჯდომარე N 12548 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის დასკვნა საქართველოს პრეზიდენტის წარდგინებას საქართველოს მთავრობის შემადგენლობის შესახებ (№07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამა „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (№07-2/242, 12.07.2018) თაობაზე. საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტმა 2018 წლის 12 ივლისის კომიტეტის სხდომაზე განიხილა საქართველოს პრეზიდენტის წარდგინება საქართველოს მთავრობის შემადგენლობის შესახებ (№07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამა „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (№07-2/242, 12.07.2018). კომიტეტმა ფარული კენჭისყრით, სხდომაზე დამსწრე კომიტეტის წევრთა ხმათა უმრავლესობით, (კომიტეტის სხდომას ესწრებოდა 13 პარლამენტის წევრი, კენჭისყრაში მონაწილეობა მიიღო 11 პარლამენტის წევრმა, მომხრე - 11, მოწინააღმდეგე - 0) ნდობა გამოუცხადა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობასა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ წარმოდგენილ განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამას „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ და მხარი დაუჭირა საქართველოს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მის განხილვას. პატივისცემით, ზაზა გაბუნია თავმჯდომარე N 12541 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსს ქალბატონ ეთერ სვიანაიძეს ქალბატონო ეთერ, გიგზავნით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დასკვნას საქართველოს პრეზიდენტის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის 811 მუხლის შესაბამისად წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობასა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამაზე „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (№ 07-2/242; 12.07.2018). დანართი: 1 გვერდი. პატივისცემით, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე პაატა კვიჟინაძე b)i)hol3lcrnb ))he)0160n bJts0 SJSltCl -ltJb0? 3c0 O fll d OA0 O0 O0 -- Itjs6orpq'crb 3l6q'1096$ob boS6erb $qt't' btjl6crrpq,rntr 3r6q,r0g6$otr brgobl6trer-tr,:bogag$er 3er0o$3$0r 363%oq936$ob 0o36 o3q,obb 3c"roogggol-r bbqrc"ror%g gsboboq,r b,:jr6co3gq'erb llrj;6cn33q'erlr brj.:6orpq,crb 3c'r6b$o$33oob 81' OSbq'ob ts0brb;oob;qr $l60c"rqr66oqro 3630og6-0o6ob$6ob 0o36 bqrerbob oort36cnbob 03osqr66q,erb; Q5 bljl6crr39q,c"rb 2018 13 030lqr536qrcnbob 6obtqgblqg $,5,0erqg66oqro ltj;6crrpq.,ob 0orr36c"rbolr 516,:bq'3bgq'o gr63oorl63bl, 33oroq'qgqgcrb'>" (N'q 07 b,:0orl369ber J6c"r56b05 - ,,cDb3obggq,gbr, b$6rgo 21242; 12.07.2078). 33el6c"r0o336o36elg3oq,ob0o5ob663bob.:qllbl0oll36crbel36c"r56l0ob5l5boq'3ott 635q'$36$olr 46-3 a3bq'ob 3o633q'o E; 03-2 0COSgCb, b,:jr6or3gq,erb 3r6q'r836$ob Sgbjg3bob 0cnorbcn36rorl 5ror3;q'ob$o63boco Br$r63bgq'o 66$obg6ob 03q9353boqr':6 6s0el0qlo6s63G363obg6b0o0c"r6l$oq,3erbsOooqrr3c"r0o$3$ob8$33601:80ar0b6g) bqrerbob ooblqSbrqg $;60c"rqr536oq' bt3o6t6lrc"r-b,>bo3a3$c"r 3o0o$3$0; 0br6o qr.:glo6l qrl 36c"r66l6lb' trr jr6cnpq'clb 0cnl36cnbob 630 ;q966q'c"rblb; 3u$r 33o5obrd3 brgo6rbbar-b$oga36er 3er0o$3$ott ors30aqrar0l6ob 3o633qro bδ 3 /f(1「 ￨￨ 聴 000R3 円 bδ 80Ⅲ bⅢ も Rδ ΨOb030b 3円 bDJう hln330mb 000000 )hC)a960∩ 5θ / J:′ ん じ θγ″ μ し 6∽ 30Ψ Cも 35̀Ψ ま 可δ ゐ50obケ u6出 brjr6orgq,r'rb Js6qr.:096$ob l-t.:J6c6gqrg6o br3oorborr qt $gbgbob 3r.16ogggot-t ertrJgbr brjrdrorgq,ott Jr6qrr0g6gott l;.rJ6e6gqrg6cn bs3oorbor,> qr: $3bgbob JoAoOCOAT, brjr6o3Sqob Jsdrq,r036$ob 635q,r036$ob 43-3 @3bq,ob Jo639q,o Jgbj$olt ,,6" *gJ36j$ob, 46-6 Ogbq,ob, 201-3 ag\,ob 0g-4 Sg6igobr pr 204-3 Sgbq,ob ts3bsbsOobrqr, 2018 $q,ob 13 qqoblr,3r'rOog3gob bbqxn0s%C Ar6oboE r lljr6cngqettr 0ortg6erbotr tl,r0orr36er0o J6o66s8r eJ bJCJd)olBCq,ob 6cnrg6obolr tsg0rqr5g6q,r.rbotrlcn3ob bqrerbolr 6r0rn6brqg3bob b;3oorbo. bbqgoO,>bg $u<>6rnqg636oqro ojbr bl0orr36rnbo J6o66rflr qt 0ors36obolr $66orl Jrbeoer$U6C0o. 3o0oggg0r 0oglr0obr lt0orr36obo J6o66r8rl.r,,:5t63or3g 6r6oboqrr $r60arqgac6oq,o 0ors36cnbolr $g36ors 3r6qoqgsgg63bo. 3cn0og3g0.: gs6gqro 396$obgt+roor, bbqgoOr$g qr0tr$6X $66ot b0gboU g06s3q,glro0oor, Sqgcrbs 6r0og6brqgs ltjr6or33q,erlr 0orr36erbrL. Jrgqob630oor, 6orn66o 3;bor6o 3er0ogggob orr30aprn0s6g 4600, j. jnor.r"lro, o.,$.r?odoL 6.t3t. .\626 t,r j.r6o6Xq,r'rL J.16q,,r0n6$oU UoU.rbqt;; gXqrXgrn6or (SS5 32) 2281679, 6gt.gs,lr$.t: contact@parliament.ge N 12545 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს დასკვნა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობასა (07-1/23, 12.07.2018) და საქართველოს პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამაზე - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ (07-2/242, 12.07.2018) საქართველოს პარლამენტის სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტმა 2018 წლის 13 ივლისს, კომიტეტის სხდომაზე განიხილა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის შემადგენლობა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატის მიერ ნდობის მისაღებად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის განახლებული შემადგენლობის სამთავრობო პროგრამა - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“. სამთავრობო პროგრამა კომიტეტს წარუდგინა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრობის კანდიდატმა მიხეილ ბატიაშვილმა. კომიტეტმა ფარული კენჭისყრით მხარი დაუჭირა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და საქართველოს პრემიერ - მინისტრობის კანდიდატის მიერ წარმოდგენილ სამთავრობო პროგრამისათვის ნდობის გამოცხადებას. პატივისცემით, მიხეილ ყაველაშვილი თავმჯდომარე N 12544 13/07/2018 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს დასკვნა საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისა და საქართველოს სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა 2018-2020“ ნდობის გამოცხადების თაობაზე (N07-2/242; 12.07.2018) საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 46-ე მუხლის თანახმად, 2018 წლის 13 ივლისს კომიტეტის სხდომაზე განიხილა საქართველოს პრეზიდენტის გიორგი მარგველაშვილის მიერ საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისათვის და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მამუკა ბახტაძის მიერ საქართველოს სამთავრობო პროგრამის „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა 2018-2020“ ნდობის გამოცხადების საკითხი. კომიტეტმა ნდობა გამოუცხადა წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის განახლებულ შემადგენლობას და საქართველოს სამთავრობო პროგრამას „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა 2018-2020“ მხარი დაუჭირა. პატივისცემით, აკაკი ზოიძე თავმჯდომარე

r.J"6-aaq-L )<,13"J6-3.5"166. lro jr6o4gqob Jr<6qrr0g6gb 6qrorbob OoUrqgbrqr $stvr&n6oqg6g6or l-rrjr6or36q,erb Scnr36obolr 6r6rbq,gbgq,o ts90,:qr6X6q,obob bl0orr36r'rbrn J6o66.r0rlr ,,or.t3obggq,3b.:, b$t6,>go 6l53oorr6gb,l, 33oroq,qrpgob.r". aiECJr brbordC r $ty "lL'lL" N22663 12.07.18 თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა სამთავრობო პროგრამა 2018 – 2020 ივლისი, 2018 წინასიტყვაობა 2012 წლის შემდეგ რეალური და გეგმაზომიერი რეფორმების განხორციელებით საქართველოს მთავრობის ძალისხმევა მიმართულია დემოკრატიული სახელმწიფოს მშენებლობისკენ, რომელიც ეფუძნება დემოკრატიის იმ უმთავრეს პრინციპებს, თანასწორობა, კანონის ხელშეუხებლობა, უზენაესობა თავისუფალი და როგორიცაა სამართლიანობა, თავისუფლება, ადამიანის ბიზნესი, უფლებების დამოუკიდებელი პატივისცემა, სასამართლო საკუთრების და მედია, არაპოლიტიზებული პოლიცია, განათლებისა და სამედიცინო დახმარების მიღების თანაბარი შესაძლებლობები. მთავრობა აგრძელებს თანამიმდევრულ მუშაობას კანონის უზენაესობის განმტკიცების მიზნით, რათა სასამართლოს დამოუკიდებლობა და სამართალდამცავი ორგანოების საქმიანობა კიდევ უფრო დაუახლოვდეს საუკეთესო დამოუკიდებლობა და ევროპულ გამოხატვის სტანდარტებს; თავისუფლების უზრუნველყოფილი ხელშეუხებლობა; იყოს მედიის გაღრმავდეს მუშაობა საქართველოს თითოეული მოქალაქისათვის ხარისხიანი განათლებისა და ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის კუთხით, გაუმჯობესდეს სახელმწიფო სოციალური პროგრამები; შეიქმნას ახალი სამუშაო ადგილები და დაძლეულ იქნეს სიღარიბე. პრიორიტეტულ მიმართულებად კვლავაც რჩება საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში სრულფასოვანი ინტეგრაცია, დემოკრატიული ინსტიტუტების შემდგომი განვითარება და გაძლიერება, დემოკრატიის მაღალ სტანდარტსა და ეკონომიკურ ზრდას შორის ბალანსის შენარჩუნება, განათლების სექტორის ფუნდამენტური რეფორმა, მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობა, მეწარმეობისა და დამწყები ბიზნესის წახალისება, მსოფლიო ეკონომიკურ სისტემაში ქვეყნის ინტეგრირება, მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი საჯარო სამსახური. გამყარდება ქვეყნის უსაფრთხოება და საქართველოს რეგიონალური პოზიციები, გაგრძელდება ძალისხმევა საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრიანების მიზნით და კიდევ უფრო გაღრმავდება ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესები; საგარეო პოლიტიკის დღის წესრიგის მთავარი თემა იქნება ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების პოლიტიკა და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მიღწევა. გაგრძელდება მუშაობა აფხაზებსა და ოსებთან პირდაპირი დიალოგისა და შერიგების პროცესის დასაწყებად. ქვეყნის განვითარების სამთავრობო ხედვა 2018-2020 წლებში საქართველოს მთავრობის მიერ გადადგმულმა ნაბიჯებმა უნდა შექმნას გრძელვადიან პერიოდში ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური განვითარების მყარი საფუძვლები. ამ მიზნის მისაღწევად ქვეყნის განვითარების სამთავრობო ხედვა ეფუძნება შემდეგ პრინციპებს:  ქართველი ხალხის ისტორიული არჩევანის სრულად განხორციელება და საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში შეუქცევადი ინტეგრაცია. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტანდარტებთან ჰარმონიზაცია მნიშვნელოვანია ყველა სექტორში, მათ 2 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა შორის ეკონომიკური პოლიტიკა და საერთაშორისო ვაჭრობა, განათლების სისტემის რეფორმა, ქვეყნის ინსტიტუციონალური განვითარება და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლება. ამ მიმართულებით „ქართულ ოცნებას“ აქვს უდიდესი წარმატებები და ამ წარმატებას უფრო მეტად განმტკიცება და გაღრმავება სჭირდება;  მთავრობა ყველა მიმართულებით გაატარებს ძირეულ და ინოვაციურ რეფორმებს. ამ რეფორმების შედეგად, სამართლიანი თამაშის საქართველოს მივიღებთ ეკონომიკის ისეთ წესებს, რომლებიც აისახება მოქალაქეზე. ამის შედეგად, მოდელს, დავამკვიდრებთ ისეთ თითოეულ ოჯახზე, თითოეულ დაიძლევა სიღარიბე და ეკონომიკური მდგომარეობის ჩამორჩენა დემოკრატიის მაღალ სტანდარტთან შედარებით. ამავე დროს, გაგრძელდება დემოკრატიული ინსტიტუტების შემდგომი განვითარება და გაძლიერება;  მცირე მთავრობის კონცეფცია. ქვეყანას სჭირდება მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი ბიუროკრატია - სამთავრობო ინსტიტუტები, რომლებიც მოქმედებენ გამჭვირვალობის მაღალი სტანდარტით და რომლებზეც ხორციელდება საზოგადოებრივი და ინსტიტუციონალური კონტროლი, მათ შორის, ანტიკორუფციული კუთხით;  განათლება, ახალგაზრდობა და ინოვაცია. განათლებული, მოტივირებული, სამეწარმეო სულისკვეთების მქონე, საკუთარ შესაძლებლობებში დარწმუნებული ახალგაზრდობა გახდება იმ მთავარი შედეგის მომტანი, რომელიც საქართველოს ჩააყენებს განვითარებული და ინოვაციური ეკონომიკის მქონე ქვეყანათა შორის. შესაბამისად, განათლებაში ფუნდამენტურ რეფორმას და მასშტაბურ ინვესტიციებს მიენიჭება უმთავრესი პრიორიტეტი.  ადამიანი და მასზე ზრუნვა იყო, არის და იქნება ჩვენი მთავარი ღირებულება. ამიტომ, ყველა ძალისხმევა თუ ინიციატივა ორიენტირებული იქნება თითოეულ ადამიანზე, მისი თავისუფლებისა და ღირსების დაცვაზე, მისთვის საკუთარ ქვეყანაში კეთილდღეობისა და თვითრეალიზაციის ფართო შესაძლებლობების მიცემაზე. აღნიშნულ პრინციპებზე დაყრდნობით განხორციელებული რეფორმების შედეგად, საქართველო გახდება უალტერნატივო ჩვენი აფხაზი და ოსი ძმების დასაბრუნებლად. 3 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა 1. საგარეო პოლიტიკა, უსაფრთხოება და თავდაცვა 1.1 საგარეო პოლიტიკა მთავრობის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიზანია ქართველი ხალხის ისტორიული არჩევანის სრულად განხორციელება და საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია. ევროკავშირში სრულფასოვანი ინტეგრაციის მიზნით, მთავრობა გამოიყენებს ევროკავშირთან თანამშრომლობის ყველა არსებულ მექანიზმს. ევროკავშირში ინტეგრაციის დღის წესრიგი დაეფუძნება საგზაო რუკას, რომელიც განსაზღვრავს კონკრეტულ მიმართულებებსა და ძირითად პრიორიტეტებს და ამგვარად უზრუნველყოფს ევროინტეგრაციის პროცესის მეტ სისტემურობას, თანამიმდევრულობას, პროგნოზირებადობასა და გამჭვირვალობას. საგზაო რუკის თანახმად, საქართველოს მთავრობა:  გააგრძელებს ასოცირების შეთანხმების ეფექტიან განხორციელებას, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის კომპონენტის ჩათვლით, რომელიც საქართველოევროკავშირის ურთიერთობების ძირითად სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს და ითვალისწინებს მრავალი მიმართულებით მოდერნიზაციასა და ტრანსფორმაციას ევროპული სტანდარტების შესაბამისად;  გადადგამს კონკრეტულ ნაბიჯებს ევროკავშირთან უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის გასაღრმავებლად;  გადადგამს კონკრეტულ ნაბიჯებს ევროკავშირთან სექტორული ინტეგრაციის კუთხით, რაც ქვეყანას უფრო მეტად დააახლოებს ევროკავშირის სექტორულ ნორმებსა და პოლიტიკასთან;  განახორციელებს საკანონმდებლო თავსებადობის ანალიზს ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შემდგომი ნაბიჯების დაგეგმვის მიზნით;  გააგრძელებს „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში არსებული შესაძლებლობების ეფექტიან გამოყენებას, მათ შორის „აღმოსავლეთ პარტნიორობის 20 შედეგი 2020 წლისთვის“ დოკუმენტით გათვალისწინებული შედეგების განხორციელებას. ამავე დროს, მთავრობა მოწოდებულია გააღრმაოს პოლიტიკური დიალოგი ევროკავშირსა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის მიზნების მისაღწევად; ასევე უზრუნველყოს შენგენის სივრცის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რაც ხალხთა შორის კონტაქტების გაღრმავების მიმართულებით ახალ შესაძლებლობებს ქმნის ჩვენი მოქალაქეებისათვის. ნატოში სრულფასოვანი ინტეგრაცია საქართველოს საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა და ერთ-ერთი უმთავრესი ხელშემწყობი ფაქტორია ქვეყნის უსაფრთხოების განმტკიცებისა და სტაბილური განვითარებისთვის. საქართველო მიზანმიმართულად გააგრძელებს ძალისხმევას, რათა განხორციელდეს 2008 წლის ნატოს ბუქარესტის სამიტზე მოკავშირეების მიერ 4 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მიღებული გადაწყვეტილება, რომ „საქართველო გახდება ნატოს წევრი“. საქართველო განაგრძობს ნატოში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების - წლიური ეროვნული პროგრამის, ნატოსაქართველოს კომისიისა და ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ეფექტიანად გამოყენებას და წარმატებით ახორციელებს დემოკრატიული განვითარებისა და თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებისკენ მიმართულ რეფორმებს. ალიანსში გაწევრიანებისათვის მოსამზადებლად გაგრძელდება მუშაობა არსებული პოლიტიკური და პრაქტიკული ინსტრუმენტების გამოყენებით:  მაქსიმალურად იქნება გამოყენებული ნატოსთან პოლიტიკური დიალოგის უმთავრესი ფორმატი - ნატო-საქართველო კომისია;  პრაქტიკული თანამშრომლობის თვალსაზრისით, გაგრძელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ეფექტიანი განხორციელება, რომლის მიზანია ქვეყნის თავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება და ალიანსთან თავსებადობის ამაღლება, რაც დაეხმარება საქართველოს მოემზადოს ალიანსში გაწევრიანებისთვის. ალიანსთან გაგრძელდება და გაღრმავდება თანამშრომლობა შავი ზღვის უსაფრთხოების განმტკიცების მიმართულებით;  საქართველო კვლავ იქნება ალიანსის მნიშვნელოვანი პარტნიორი საერთაშორისო უსაფრთხოების განმტკიცების საქმეში და გააგრძელებს გაძლიერებული შესაძლებლობების მქონე პარტნიორის სტატუსით მინიჭებული შესაძლებლობების გამოყენებას, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ნატოს საპარლამენტო ასამბლეასთან. ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მიმართულებით წინსვლის უზრუნველსაყოფად, ქართული მხარის აქტიური მუშაობის შედეგად მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და პრაქტიკული გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული 2018 წლის ბრიუსელის ნატოს სამიტზე. წარმატებით შესრულდა ყველა ის ამოცანა, რაც საქართველოს მთავრობას ჰქონდა დასახული. კერძოდ, სამიტის ფარგლებში საქართველომ უმაღლესი დონის ფორმატის შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა, შავი ზღვის უსაფრთხოებაში საქართველოს მონაწილეობის შესახებ პრაქტიკული გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული და ასევე, საქართველოს მიერ მიღწეული პროგრესი შესაბამისად იქნა ასახული ნატოს ღია კარის პოლიტიკის კონტექსტში. ამ გადაწყვეტილებების განხორციელება კიდევ უფრო დაახლოებს საქართველოს ალიანსში გაწევრიანებასთან. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის მიზნით, ქმედითი ნაბიჯების პარალელურად, უმთავრესი საგარეო პოლიტიკური პრიორიტეტია საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ურღვეობისა და სუვერენიტეტის განმტკიცება, ქვეყნის დეოკუპაცია და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა, რაც მხოლოდ მშვიდობიანი გზით არის შესაძლებელი. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს ძალისხმევას რუსეთის ფედერაციის მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების, მათ შორის, ევროკავშირის შუამავლობით 2008 წლის 12 აგვისტოს დადებული ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების სრულად შესრულების უზრუნველსაყოფად და ამ პროცესში საერთაშორისო ჩართულობის გასაზრდელად. საქართველო გააგრძელებს კონსტრუქციულ და აქტიურ მონაწილეობას ჟენევის საერთაშორისო 5 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მოლაპარაკებებში, რომელიც წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს ფორმატს ევროკავშირის, გაეროს, ეუთოს თანათავმჯდომარეობითა და აშშ-ის მონაწილეობით საქართველოსა და რუსეთს შორის კონფლიქტიდან მომდინარე უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული პრობლემების გადასაჭრელად. მთავრობის ძალისხმევა მიმართული იქნება ხელშესახები პროგრესის მიღწევისაკენ მოლაპარაკებების დღის წესრიგის ისეთ მთავარ საკითხებზე, როგორიცაა რუსეთის ფედერაციის მიერ ძალის არგამოყენების ვალდებულების დადასტურება და შესრულება, ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოების საერთაშორისო მექანიზმების შექმნა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა და დევნილთა უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნება. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საერთაშორისო ძალისხმევის კონსოლიდაციას რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის ესკალაციის პრევენციისა და აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფისათვის. პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერის შემდგომი მობილიზების მიზნით, გაგრძელდება საერთაშორისო თანამეგობრობის მუდმივი ინფორმირება საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში შექმნილი ვითარებისა და სამშვიდობო პოლიტიკის ფარგლებში საქართველოს მთავრობის ნაბიჯების შესახებ. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების წვდომის უზრუნველსაყოფად. პროაქტიულად გაგრძელდება მუშაობა ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე სრულად განხორციელების უზრუნველსაყოფად. საქართველოს მთავრობა კვლავაც გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას საერთაშორისო არენაზე ოკუპირებული რეგიონების ე.წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკის შემდგომი განმტკიცების მიზნით. გაგრძელდება აქტიური ძალისხმევა შესაძლო რისკების პრევენციისა და ცალკეულ უკანონო შემთხვევებზე რეაგირებისათვის. კონფლიქტის მშვიდობიანი დარეგულირების პოლიტიკის ფარგლებში, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ომითა და გამოყოფი ხაზებით დაშორებული მოსახლეობის შერიგებასა და ნდობის აღდგენას, საქართველოს მთავრობის ახალი სამშვიდობო ინიციატივის - „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელებას და კომუნიკაციას ომით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის პირდაპირი დიალოგისა და შერიგების პროცესის ხელშეწყობის, ნდობის აღდგენისკენ მიმართული კონკრეტული პროექტების განხორციელების, გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისების, კონფლიქტით დაზარალებულ მოსახლეობაზე ზრუნვის, მათ სოციალურ-ეკონომიკურ და ჰუმანიტარულ საჭიროებებზე რეაგირების, სხვადასხვა სერვისის ხელმისაწვდომობის, განათლების შესაძლებლობების განვითარების, სახალხო დიპლომატიისა და საერთო ინტერესებზე დაფუძნებული თანამშრომლობის ხელშეწყობის გზით. საგარეო პოლიტიკის ფარგლებში დასახული მიზნების მისაღწევად გამოყენებული იქნება ორმხრივი და მრავალმხრივი დიპლომატიის მექანიზმები. ორმხრივი დიპლომატიის ფარგლებში: 6 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაგრძელდება და კიდევ უფრო გააქტიურდება სტრატეგიული თანამშრომლობა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან როგორც საქართველოს მთავარ მოკავშირესთან. კერძოდ, ჩვენი მიზანია:  აშშ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის კომისიის ფარგლებში თანამშრომლობის გააქტიურება პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით;  აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში არსებული საქართველოს მძლავრი ორპარტიული მხარდაჭერის შენარჩუნება და გაზრდა საქართველოს თაობაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების, საკანონმდებლო აქტების, რეზოლუციების, განცხადებების მიღების გზით;  თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში აშშ-სთან თანამშრომლობის გაღრმავება საქართველოს თავდაცვითი შესაძლებლობებისა და შეიარაღებული ძალების ინსტიტუციონალური განვითარების მიზნით;  ორმხრივი სავაჭრო და საინვესტიციო ურთიერთობების კუთხით მუშაობის გაგრძელება, ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე მაღალი დონის დიალოგის (HLTID) ფორმატში, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლებლობის განხილვის მიზნით. უმნიშვნელოვანესი იქნება დასავლეთ ევროპის ქვეყნებთან ორმხრივი პარტნიორობის სტრატეგიულ დონეზე აყვანა და ტრადიციულად მოკავშირე ევროპულ ქვეყნებთან პარტნიორული ურთიერთობის გაგრძელება და შემდგომი გაღრმავება. გაგრძელდება რეგიონალური სტაბილურობის ხელშეწყობა და რეგიონში დაბალანსებული პოლიტიკის გატარება. რუსეთის ფედერაციასთან, რაციონალური და დეესკალაციის პოლიტიკის ფარგლებში, გაგრძელდება სავაჭრო-ეკონომიკური, კულტურული და ხალხთაშორისი კონტაქტების ხელშეწყობა. ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის კონტინენტის, ასევე ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის რეგიონის ქვეყნებთან ორმხრივ დონეზე გაღრმავდება პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული და სხვა სექტორული სახელშეკრულებო-სამართლებრივი ურთიერთობები. აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში. კვლავ გადაიდგმება ნაბიჯები ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოებთან არსებული ურთიერთობების განმტკიცების, ასევე თანამშრომლობის მდგრადი პოზიტიური დინამიკის განვითარების კუთხით. მრავალმხრივი დიპლომატია საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა საერთაშორისო ორგანიზაციებში (გაერო, ეუთო, ევროპის საბჭო) აქტიური ჩართულობა და ქვეყნის ეროვნული ინტერესების შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და მათ ფარგლებში არსებულ ინსტიტუტებთან აქტიური თანამშრომლობა, პირველ რიგში, ქვეყნის შიგნით მიმდინარე დემოკრატიული რეფორმების წარმატების უზრუნველყოფის, ადამიანის უფლებათა განმტკიცების, 7 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარების პროცესში საერთაშორისო ორგანიზაციების ქმედითი ჩართულობის, ოკუპირებულ რეგიონებში ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების წვდომის უზრუნველყოფის, იძულებით ადგილნაცვალ პირთა თავიანთ საცხოვრებელ ადგილებში ღირსეული და უსაფრთხო დაბრუნების ხელშეწყობის მიმართულებებით. ასევე, გაგრძელდება აქტიური მუშაობა საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს მოქალაქეების წარმომადგენლობითობის გაზრდის კუთხით. საქართველო კვლავაც გააგრძელებს მუშაობას საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის საკითხის აქტიურად შესანარჩუნებლად. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს წევრობის პერიოდში (2016-2018), საქართველო მაქსიმალურად გამოიყენებს ამ მნიშვნელოვან ფორმატს ოკუპირებულ რეგიონებში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებულ მდგომარეობასა და მიმდინარე დარღვევებზე საბჭოს ყურადღების გასამახვილებლად, მათ შორის, კონკრეტული ინიციატივების გზით. 2019-2020 წლებში საქართველო ხდება ევროპის საბჭოს თავმჯდომარე ქვეყანა. მთავრობა მაქსიმალურ ძალისხმევას მიმართავს თავმჯდომარეობის წარმატებით დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. გაგრძელდება რეგიონალური სახის თანამშრომლობის განვითარება დემოკრატიისა და ეკონომიკური განვითარების ორგანიზაციის - სუამის ფარგლებში. გაგრძელდება ურთიერთობების განვითარება ისეთ რეგიონალურ ორგანიზაციებთან, როგორიცაა არაბული სახელმწიფოების ლიგა (League of Arab States) სპარსეთის ყურის ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭო (GCC) და აფრიკის კავშირი (Afrcan Union). გაღრმავდება აგრეთვე თანამშრომლობა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ერების ასოციაციასთან (ASEAN), ფრანკოფონიის საერთაშორისო ორგანიზაციასთან (OIF), პორტუგალიურენოვანი ქვეყნების თანამეგობრობასთან (CPLP) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტების მისაღწევად აუცილებელია აქტიური სტრატეგიული კომუნიკაცია მთავრობის მიერ განხორციელებულ ნაბიჯებთან დაკავშირებით, რათა შენარჩუნებულ იქნეს ქვეყნის საგარეო კურსის მიმართ მოსახლეობის მაღალი და გაცნობიერებული მხარდაჭერა. საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მაღალი მხარდაჭერის შენარჩუნების მიზნით:  გაგრძელდება მოსახლეობაზე ანტიდასავლური პროპაგანდის ზეგავლენის პრევენცია და შემცირება ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით, სტრატეგიული კომუნიკაციის ეფექტიანი იმპლემენტაციით, რაც არ გულისხმობს კონტრპროპაგანდის გამოყენებას;  განხორციელდება აქტიური საინფორმაციო კამპანია, რომლის მიზანია საქართველოს მოსახლეობისთვის ზუსტი, ამომწურავი და ობიექტური ინფორმაციის მიწოდება ევროკავშირისა და ნატოს, ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესთან დაკავშირებული  გამოწვევებისა და შესაძლებლობების, ასევე განსახორციელებელი რეფორმების თაობაზე; ქვეყნის გაგრძელდება სექტორთან თანამშრომლობა სამოქალაქო მიერ განხორციელებული ერთობლივი და ძალისხმევის კოორდინირებისათვის; 8 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა  გაგრძელდება თანამშრომლობა სტრატეგიული კომუნიკაციის სტრუქტურულ ერთეულებთან ევროკავშირსა და ნატოში და მათ წევრ სახელმწიფოებში, საქართველოს, როგორც სტაბილური, თანამედროვე, დემოკრატიული და თვითმყოფადი კულტურის მქონე ქვეყნის, იმიჯის გასამყარებლად, კიდევ უფრო გააქტიურდება კულტურული დიპლომატია. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება იმაზე, რომ საქართველო ევროპული კულტურული სივრცის განუყოფელი ნაწილია და აქტიურად არის ჩართული თანამედროვე საერთაშორისო კულტურულ პროცესებში. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ერთიანი, ძლიერი და სამშობლოსთან მჭიდრო კავშირის მქონე დიასპორის განვითარების ხელშეწყობა. აღნიშნულის განსახორციელებლად აუცილებელია დიასპორასთან ისეთი მდგრადი კავშირის განვითარება, რომელიც თანამემამულეებისათვის სახელმწიფოს შესაძლებლობებზე ფართო წვდომას, საქართველოსათვის კი სახელმწიფო ინტერესების ეფექტიან განხორციელებას უზრუნველყოფს. მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების საერთო ინტერესების განხორციელებას, ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებას, დიასპორული ორგანიზაციების საქმიანობის ეფექტიანად წარმართვას, სახელმწიფო, არასამთავრობო, საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და თანამემამულეთა ადგილსამყოფელ ქვეყნებთან მჭიდრო თანამშრომლობას. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში დიასპორის ჩართულობას და უცხოეთში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების სამშობლოში ღირსეულად დაბრუნების ხელშეწყობას. დაიწყება საქართველოს სახელმწიფოს საკუთრებაში 2016 წელს გადმოცემული ლევილის მამულის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციის პროცესი, მომავალში მისი ქართულ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერად ჩამოყალიბების მიზნით. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეების უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით:  გაფართოვდება საკონსულო საქმიანობის განხორციელების სამოქმედო არეალი;  გაგრძელდება მუშაობა სათანადო სტანდარტების შესაბამისად საკონსულოების აღჭურვის, კვალიფიციური საკონსულო მომსახურების და ოპერატიული საკონსულო დაცვის უზრუნველსაყოფად;  გადაიდგმება ნაბიჯები საქართველოს მოქალაქეებისთვის თავისუფალი გადაადგილების არეალის გაფართოებისათვის, ასევე, საზღვარგარეთ კრიზისული და საგანგებო სიტუაციებისას უცხოეთში მყოფი თანამოქალაქეების სწრაფად და ეფექტიანად დაცვის მიზნით შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმების დანერგვის კუთხით. 9 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა 1.2 ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება არსებული ჰიბრიდული გამოწვევებიდან გამომდინარე, საქართველოს სჭირდება მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის, ტერიტორიული თავდაცვისა და შეკავების ამოცანების განხორციელების მდგრადი უნარებითა და შესაძლებლობებით აღჭურვილი, ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ძალებთან სრულად თავსებადი, მობილური, ეფექტიანი შეიარაღებული ძალები. სწორედ ასეთი შესაძლებლობების შეიარაღებული ძალების არსებობა წარმოადგენს საფრთხის შეკავების ძირითად შემადგენელს. საქართველოს შეიარაღებული ძალების ძირითადი მისიაა ქვეყნის თავდაცვა, რომლის ფარგლებში განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება ტერიტორიული თავდაცვის უზრუნველყოფაზე. ამასთან ერთად, გრძელდება ალიანსის წევრ და პარტნიორ ქვეყნებთან ერთად მონაწილეობა საერთაშორისო მისიებში ტერორიზმთან ბრძოლისა და მსოფლიო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. ამავდროულად, შეიარაღებული ძალები უზრუნველყოფს ქვეყნის შიგნით სტიქიური და ტექნოგენური კრიზისების დროს სამოქალაქო ხელისუფლების მხარდაჭერას. ამ ამოცანების შესასრულებლად, შემუშავებულია თავდაცვის სტრატეგიული განვითარების დოკუმენტი და ტრანსფორმაციის გეგმა, რომელიც 2020 წლამდე თავდაცვის სისტემის/შეიარაღებული ძალების განვითარებისთვის მთელ რიგ ღონისძიებებს ითვალისწინებს. აღნიშნული სრულ თანხვედრაშია ჩრდილოეთ ატლანტიკური ალიანსის მიერ გატარებულ თავდაცვისა და შეკავების პოლიტიკასთან და გულისხმობს ისეთი შესაძლებლობების მქონე თავდაცვის სისტემის არსებობას, რომლის ფარგლებშიც მდგრადი და მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის მქონე შეიარაღებული ძალები, სხვა უწყებებთან მჭიდრო კოორდინაციით, შეძლებენ საფრთხის შეკავების ამოცანის ეფექტიანად შესრულებას. შესაბამისად, საქართველოს მთავრობა ეროვნული თავდაცვის სისტემის განვითარების პროცესში სწრაფად და ეფექტიანად განახორციელებს „ტოტალური თავდაცვის“ კონცეფციას, რაც გულისხმობს როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო თავდაცვის, სოციალურ-ეკონომიკური, ინფრასტრუქტურული და საინფორმაციო-ფსიქოლოგიური სფეროების მიმართულებით შეთანხმებული გეგმების შემუშავებადამტკიცებას და უწყებათაშორისი, კოორდინირებული ნაბიჯების განხორციელებას. „ტოტალური თავდაცვა“ წარმოადგენს როგორც შეიარაღებული ძალების, ისე ზოგადად საზოგადოების მდგრადობას და მზაობას, წინააღმდეგობა გაუწიოს მოწინააღმდეგეს და ქვეყნის მთლიანი სამხედრო, ეკონომიკური და ინტელექტუალური პოტენციალის გამოყენებით განახორციელოს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებზე ეფექტიანი რეაგირება. აშშ-სთან, როგორც ძირითად სტრატეგიულ პარტნიორთან, ერთად, გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც, 2020 წლის ჩათვლით, ტერიტორიული თავდაცვის პრინციპითა და მცირე ქვედანაყოფების ტაქტიკით მომზადდება და აღიჭურვება შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბატალიონები. ამ პროგრამას კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს შეიარაღებული ძალების საბრძოლო მზადყოფნის ამაღლებისა და ინსტიტუციონალური განვითარებისათვის. სათანადო ყურადღება დაეთმობა საინჟინრო შესაძლებლობების 10 | გაძლიერებას. 2 0 1 8 - 2 0 2 0 გაგრძელდება ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სპეციალური დანიშნულების ძალების, საჰაერო თავდაცვის, საჰაერო-სატრანსპორტო, ჯავშანსაწინააღმდეგო, დაზვერვის, არტილერიის, მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების შესაძლებლობების, კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების და ეროვნული გვარდიის შემდგომი რეფორმირება და ეფექტიან ძალად ჩამოყალიბება. თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით, გაგრძელდება სამხედრო განათლების სფეროს ოფიცერთა და სერჟანტთა მომზადების მნიშვნელოვანი სეგმენტების ინსტიტუციონალიზაცია და ალიანსის სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა. ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC) შემდგომი განვითარება მნიშვნელოვნად გაზრდის თავდაცვის შეფასების შესაძლებლობებს, ისევე, როგორც ხელს შეუწყობს ნატოს „პარტნიორობის თავსებადობის ინიციატივის“ (Partnership Interoperability Initiative) განხორციელებას. საერთო საჯარისო ცენტრის შემდგომი განვითარების ფაზაში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრიორიტეტად განიხილება „საერთაშორისო მანევრის კაპიტნის საკარიერო კურსის“ ჩამოყალიბება, რაც შესაძლებლობას გვაძლევს საქართველოს შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლებთან ერთად პარტნიორი ქვეყნების უმცროს ოფიცერთა შემადგენლობაც მოვამზადოთ. ამასთან, მოხდება საბრძოლო საწვრთნელი ცენტრის (CTC) სრულფასოვანი გამართვა, საწყისი საბრძოლო მომზადებისა და დოქტრინების ცენტრების შემდგომი განვითარება ნატოს სტანდარტების გათვალისწინებით. ალიანსის გაძლიერებული მოწინავე ჩართულობის (Enhanced Forward Presence) გათვალისწინებით და ამ კუთხით დეკლარირებული „ლოგისტიკის წლის“ ფარგლებში, გაგრძელდება თავდაცვის ლოგისტიკის სფეროს ტრანსფორმაცია, რათა მაქსიმალურად იყოს უზრუნველყოფილი ბრიგადების ტაქტიკური ჯგუფების დროული და უწყვეტი ლოგისტიკური მხარდაჭერა. ამასთან, განხორციელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით (SNGP) გათვალისწინებული ინიციატივების იმპლემენტაცია, რომლის ფარგლებშიც, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი ფორმატების გამოყენებით, ალიანსისგან მიღებული ეფექტიანი მხარდაჭერით მიიღწევა ნატოს სტანდარტი და თავსებადობის მაღალი ხარისხი. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების განვითარებას. ტოტალური თავდაცვის პრინციპის გათვალისწინებით გაგრძელდება ტერიტორიული თავდაცვის ამოცანის შესასრულებლად არსებული შესაძლებლობების განვითარება. აღნიშნული ითვალისწინებს სამხედრო სარეზერვო ქვედანაყოფების მომზადებას, რომლის საპილოტე პროექტიც დაიწყება 2018 წელს. ქვეყნის თავდაცვის უზრუნველყოფაში მოსახლეობის აქტიური ჩართულობის მიმართულებით, გაგრძელდება სკოლებში საინფორმაციო კამპანია, რაც ახალგაზრდა თაობაში ქვეყნის თავდაცვის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას გულისხმობს. აღნიშნული ასევე ითვალისწინებს საკუთრივ ქვედანაყოფებისა და სამინისტროს სხვადასხვა სტრუქტურული ერთეულებისა და დაწესებულებების მონახულებას. საპილოტე პროექტის სახით მოხდება თავდაცვისა და სამხედრო საქმის შესახებ შემუშავებული არჩევითი საგნის შეტანა შერჩეული სკოლების სასწავლო პროგრამაში. პროექტის წარმატებით განხორციელების შემთხვევაში, მოხდება მისი ფართოდ დანერგვა. 11 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ეროვნული თავდაცვის მოთხოვნებისა და განსაკუთრებით ტოტალური თავდაცვის პრინციპის გათვალისწინებით, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია თავდაცვის სფეროში უწყებათაშორისი თანამშრომლობისა და კოორდინირებული მოქმედების მაღალი ხარისხის მიღწევა. შესაბამისად: გაგრძელდება ერთიანი სამთავრობო მიდგომის და კოორდინაციის მექანიზმების დახვეწის გზების ასახვა როგორც კონცეპტუალურ დონეზე „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგიის 2020-2030“ დოკუმენტის დამტკიცებით, ისე მის საფუძველზე, უწყებრივ დონეზე დადგენილი აუცილებელი სამოქმედო გეგმების (მზადყოფნის გეგმები) შემუშავება-დამტკიცებით. თავდაცვის პოლიტიკის დაგეგმვა ხორციელდება როგორც ეროვნული, ისე უწყებრივი დონის კონცეპტუალური და ორგანიზაციული დოკუმენტების მეშვეობით. თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარების პროცესის ხელშეწყობისა და მეტი სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, თავდაცვის სამინისტრო გადავა თავდაცვის გრძელვადიან დაგეგმვაზე. გრძელვადიანი დაგეგმვის პრინციპზე გადასვლა ემსახურება თავდაცვის ამოცანებისთვის არსებული შეზღუდული რესურსების გაცილებით ოპტიმალური გამოყენების მიზანს და დადგენილი პრიორიტეტების მიხედვით ფინანსური სახსრების ეფექტიან განაწილებას. კერძოდ:  საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის შესაბამისად, ჰარმონიზაციის პაკეტის ფარგლებში ცვლილებები შევიდა თავდაცვის სფეროს მარეგულირებელ საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივ აქტებში. ზემოაღნიშნული ითვალისწინებს თავდაცვის სამინისტროს სამოქალაქო ოფისისა და თავდაცვის ძალების (შეიარაღებული ძალების) ფუნქციებისა და უფლებამოსილებების მკაფიო გამიჯვნას, ისევე, როგორც ერთობლივი ამოცანების განსაზღვრას;  უახლოეს მომავალში შემუშავდება და დამტკიცდება „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგია - 20202030“, რომლითაც განისაზღვრება შეიარაღებული ძალების ხედვა ათწლიანი პერსპექტივით;  თავდაცვის მიზნებისთვის განხორციელდება თავდაცვის გამოყოფილი „შეიარაღების პროგრამების სისტემების ფინანსური შესყიდვის სახელმძღვანელოთი რესურსების სტრატეგია დადგენილი გადანაწილება 2019-2025“-ისა პრიორიტეტების ამასთან, თავდაცვის საჭიროებების შესაბამისად, თავდაცვის ბიუჯეტის შენარჩუნდება ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 2%-იან ნიშნულზე;  და მიხედვით. მაჩვენებელი თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარების კუთხით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის და პარტნიორ ქვეყნებთან ერთობლივ საერთაშორისო სწავლებებს. გადაიდგმება ქმედითი განვითარებისა და ნაბიჯები მისი სამხედრო-სამეცნიერო საექსპორტო პოტენციალის კვლევების, ზრდისთვის. 12 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 სამხედრო მრეწველობის აღნიშნულის ფარგლებში ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა დაგეგმილია:  ჯავშანჟილეტებისა და ჩაფხუტების წარმოება და თავდაცვის სამინისტროსა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვედანაყოფების ეროვნული წარმოების აღჭურვილობით სრული დაკომპლექტება;  განხორციელდება ჯავშანმანქანა „დიდგორის“ შემდგომი დახვეწა და განვითარება ისეთი საბრძოლო და მხარდამჭერი ფუნქციების შესასრულებლად, როგორიცაა კავშირგაბმულობა,  სამედიცინო, სახანძრო, სადაზვერვო და საცეცხლე მხარდაჭერა (მობილური ნაღმტყორცნი); დამატებით შემუშავდება ცეცხლის მართვის მოდული, შეიქმნება მიზნის იდენტიფიკაციის, ჩაჭერისა და მიყოლის სტაბილიზებული სისტემა, უპილოტო ვერტმფრენის პლატფორმა, მძიმე საბრძოლო მანქანა და სეტყვა-საწინააღმდეგო რაკეტა. GDRP-ის მიმდინარეობის პარალელურად, ეტაპობრივად გაიზრდება მასში ჩართული ქვედანაყოფების პირადი შემადგენლობის ანაზღაურება. ამასთან, გაგრძელდება როგორც სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება, ისე შეიარაღებული ძალების, თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეთა, მათი ოჯახის წევრთა, ვეტერანთა, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრთა და სამოქალაქო პირთა სამედიცინო მომსახურების/რეაბილიტაციის ეფექტიანობის ამაღლება და დაჭრილ/დაშავებულ სამხედრო მოსამსახურეთა საზოგადოებაში რეინტეგრაციისა და რესოციალიზაციის ღონისძიებები. გაგრძელდება გენდერული თანასწორობის პოლიტიკის გატარება და იმ ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც გამომდინარეობს საქართველოს 2016-2017 წლების ეროვნული სამოქმედო გეგმიდან გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების - „ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე“ - მოთხოვნათა თანახმად. 13 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა 2. ძირეული და ინოვაციური რეფორმები მთავრობის ხედვა ქვეყნის განვითარებასთან დაკავშირებით ეფუძნება ახალ ინოვაციურ რეფორმებს ყველა სექტორული მიმართულებით, რომელიც ორიენტირებულია:  ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე, კონკურენტული უპირატესობების სრულად პროდუქტიულობის გამოყენებასა ზრდაზე, და, შესაბამისად, ქვეყნის სიღარიბის დაძლევაზე;  მოსახლეობის იმ ფენების მხარდაჭერაზე, რომლებიც ამას ყველაზე მეტად საჭიროებენ;  გარემოსდაცვით ღონისძიებებზე, ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესებაზე. ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების ხედვა ეფუძნება თავისუფალი ბაზრის პრინციპებს, სადაც კერძო სექტორი არის ეკონომიკის მთავარი მამოძრავებელი ძალა. მთავრობისათვის მაღალ ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვანია მისი ხარისხობრივი მაჩვენებლებიც. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართულია ქვეყნის ეკონომიკაში წლების განმავლობაში დაგროვილი სტრუქტურული გამოწვევების საპასუხოდ. ასევე მიმართულია კერძო სექტორში, განსაკუთრებით კი მცირე და საშუალო ბიზნესის, როგორც ეკონომიკური ზრდის მთავარი მამოძრავებლის, განვითარებაზე, ადამიანური რესურსების პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენებასა და ეფექტიანობის ზრდაზე, ინფრასტრუქტურის სწრაფ განვითარებასა და ღია მმართველობის პრინციპების დანერგვაზე. ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდა არის მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის პრიორიტეტი, რაც გულისხმობს მოსახლეობის საყოველთაო ჩართულობას ეკონომიკური განვითარების პროცესში. მთავრობა მიზნად ისახავს ისეთი მოდელის დანერგვას, რომლის პირობებშიც, ეკონომიკური ზრდის პარალელურად, იზრდება ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე თანაბარი ხელმისაწვდომობა, მცირდება უმუშევრობა და სიღარიბე. მაღალი ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება ქვეყანაში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების, განსაკუთრებით კი, მაღალტექნოლოგიური პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვაზე. ქვეყანაში შეიქმნება საინვესტიციო გარემო, რომელიც მიმზიდველი იქნება ასეთი ტიპის ინვესტიციებისათვის. გრძელვადიანი და მაღალი ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად, მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის მიზანია ეკონომიკის ფაქტორების მაქსიმალური ჩართვა ქვეყნის განვითარებაში. 2.1 მაკროეკონომიკური სტაბილურობა მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა ეფუძნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის, როგორც ეკონომიკური განვითარების ფუნდამენტის, პრინციპებისადმი ერთგულებას. ფისკალური დისციპლინა, უმუშევრობის დაბალი დონე, ვალის მდგრად დონეზე შენარჩუნება, ფასების სტაბილურობა, მონეტარული პოლიტიკის დამოუკიდებლობა, მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის ეტაპობრივი შემცირება და ფინანსური სექტორის სტაბილურობის შენარჩუნება ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის საყრდენია. 14 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ფისკალური ჩარჩო დაეყრდნობა შემდეგ პრინციპებს: ▪ გაგრძელდება ხარჯების ოპტიმიზაციის უწყვეტი პროცესი. გამოთავისუფლებული სახსრები გადანაწილდება პრიორიტეტულ მიმართულებებზე, მათ შორის, განათლებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსებაზე; ▪ შენარჩუნდება საბიუჯეტო დეფიციტის დაბალი მაჩვენებელი; ▪ გაგრძელდება სოციალური გასაცემლების ზრდა. დაფინანსებისათვის საჭირო რესურსების მობილიზება; ▪ მთავრობის ვალი მთლიან შიდა პროდუქტთან შენარჩუნდება სტაბილურ დონეზე. ამასთან, ვალის აღება განხორციელდება გრძელვადიანი მოხდება საპენსიო ეკონომიკური ზრდის რეფორმის ხელშემწყობი საინვესტიციო პროექტების დაფინანსებისათვის. უნდა შენარჩუნდეს ქვეყნის სუვერენული რეიტინგის გაუმჯობესების ტენდენცია. საქართველოს მთავრობას აქვს ამბიციური მიზანი, მიაღწიოს საკრედიტო რეიტინგის საინვესტიციო დონეს (BBB/Baa3), რაც შესაძლებელს ხდის ქვეყანაში საერთაშორისო მსხვილი საინვესტიციო ფონდების ინვესტირების განხორციელებას და უზრუნველყოფს იაფ ფინანსურ რესურსებზე წვდომას, მათ შორის კერძო სექტორისათვის, ასევე ზრდის ქვეყნის მიმზიდველობას მაღალხარისხიანი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციებისათვის. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად, მთავრობა შეიმუშავებს საშუალოვადიან სტრატეგიას და სამოქმედო გეგმას, რომელთან შესაბამისობაშიც იქნება მთავრობის მიერ მიღებული ეკონომიკური გადაწყვეტილებები. 2.2 საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანობა ეფექტიანი ფისკალური პოლიტიკისათვის აუცილებელი წინაპირობაა საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანი და გამჭვირვალე სისტემის არსებობა. ბოლო წლებში გადადგმული ნაბიჯების წარმატება დასტურდება ქვეყნის მე-5 ადგილით ბოლო ღია ბიუჯეტის კვლევაში (Open Budget Index), საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ფისკალური მეთოდოლოგიის თვითშეფასების ანგარიშის თანახმად. გამჭვირვალობის შეფასების და PEFA მიმდინარეობს მუშაობა შიდა ფინანსური კონტროლის და მართვის დანერგვის მიმართულებით, რაც უზრუნველყოფს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში სწორი და ეფექტიანი მართვის სისტემების ჩამოყალიბებას და ბიუჯეტის გამჭვირვალობას. მდგრადი ფისკალური პოლიტიკის გასამყარებლად განახლდება ფისკალური წესების მარეგულირებელი ნორმები და პროცედურები. დაინერგება საინვესტიციო პროექტების მართვის ერთიანი სისტემა, რაც უზრუნველყოფს საინვესტიციო პროექტების და მათზე მიმართული სახსრების მაქსიმალურ ეფექტურობასა და ეფექტიანობას. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ფისკალური რისკების შეფასების, მათი გამოვლენისა და მართვის მიმართულებით. გაძლიერდება არსებული პირობითი ვალდებულებების ანალიზი. 15 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მთავრობა შეიმუშავებს მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიას. ვალის მართვის პროცესი მიზნად ისახავს საჭირო ფინანსების მოძიებას და ამ კუთხით ხარჯების მინიმიზაციას. ასევე ვალის მართვის პრიორიტეტული მიზანია სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების საშინაო ბაზრის განვითარება. განვითარებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ხელს შეუწყობს ქვეყანაში კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. 2.3 დასაქმება მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარი ორიენტირია მოსახლეობის დასაქმების ხელშეწყობა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლება. უმუშევრობის მაღალი დონე ინკლუზიური განვითარების მნიშვნელოვანი შემაფერხებელი ფაქტორია. შრომის ბაზარზე არსებული დისბალანსი და დასაქმების სტრუქტურა, თავის მხრივ, აერთიანებს მრავალ პრობლემას, რომელთა დაძლევაც, ეკონომიკური განვითარების მიზნებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. დასაქმების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლის გასაუმჯობესებლად გატარდება განათლების რეფორმა, რომლის საფუძველზეც მოხდება ადამიანური კაპიტალის განვითარება. ამასთან, ხელი შეეწყობა პროფესიულ განვითარებას, რათა გაიზარდოს სამუშაო ძალის კონკურენტუნარიანობა და შრომის ბაზრისათვის მზაობის ხარისხი. უმუშევრობის შემცირებისა და დასაქმების ზრდის მიმართულებით, ეფექტიანი ეკონომიკური პოლიტიკის განხორციელების მიზნით, განხორციელდება შრომის ბაზრის სიღრმისეული ანალიზი როგორც მიწოდების, ისე მოთხოვნის მიმართულებით. უზრუნველყოფილი იქნება მჭიდრო კოორდინაცია სამუშაოს მაძიებელთა და დამსაქმებელთა შორის, რაც ხელს შეუწყობს შრომის ბაზრის მოქნილობის ზრდას. სახელმწიფო ინფორმაციულ დახმარებას გაუწევს სამუშაოს მაძიებლებს პროფესიის არჩევის, მომზადებისა და გადამზადების კუთხით. სახელმწიფო აქტიურად შეუწყობს ხელს პოტენციური დამსაქმებლების ჩართულობას პროფესიული გადამზადების პროცესში. 2.4 ბიზნესგარემო ბიზნესის კეთების სიმარტივის (Doing Business) რეიტინგში აღიარებული წარმატების ფონზე, როდესაც ქვეყანას აქვს ელიტარული მე-9 ადგილი მსოფლიოში, მთავრობა განაგრძობს აქტიურ რეფორმებს ბიზნესგარემოს შემდგომი გაუმჯობესებისა და მეწარმეობის ხელშეწყობისათვის. კერძოდ: ▪ დაცული იქნება საკუთრების უფლების ხელშეუვალობის პრინციპი; ▪ მომზადდა და მოკლე ვადაში საზოგადოებას განსახილველად წარედგინება რეფორმის პროექტი საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემაში კომერციული პალატების შექმნის შესახებ. პალატები სპეციალიზებული იქნება კომერციული და საგადასახადო საქმეების განხილვაზე - რეფორმის შედეგად მკვეთრად გაიზრდება მართლმსაჯულების ხარისხი და სისწრაფე კომერციულ და საგადასახადო დავებზე; ▪ საგადასახადო სისტემა განაგრძობს ადგილობრივი წარმოების პროდუქციის წახალისებას. 16 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა კერძოდ, ქართული წარმოების ნატურალური რძე და რძის ნაწარმი სრულად გათავისუფლდება დამატებული ღირებულების გადასახადისგან ჩათვლის უფლებით. დღგ-სგან ჩათვლის უფლებით გათავისუფლდება ფარმაცევტული საწარმოს მიერ წარმოებული ფარმაცევტული პროდუქციის მიწოდება. ამით საგრძნობლად შემცირდება იმპორტული საქონლის უპირატესობა ადგილობრივის მიმართ; ▪ შეიქმნება სპეციალური საგადასახადო რეჟიმები, რომლებიც განსაკუთრებით მიმზიდველი იქნება მულტინაციონალური კომპანიებისათვის საქართველოში რეგიონალური ოფისების დაფუძნებისათვის; ▪ გადამხდელებს, რომელთაც აქტივობები არ უფიქსირდებათ, სრულად ჩამოეწერებათ 2013 წლის 1 იანვრამდე დარიცხული საგადასახადო დავალიანების თანხა; ▪ გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობის ▪ ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზების მიზნით; შემუშავდება ახალი საგადასახადო და საბაჟო კოდექსები, რომლებიც უზრუნველყოფს უფრო მარტივი და სამართლიანი წესების დამკვიდრებას; ▪ მოგების გადასახადის რეფორმის შედეგად, კერძო სექტორს 2020 წლამდე დარჩება დაახლოებით ორი მილიარდი ლარი, რაც წაახალისებს ინვესტიციებს, დააჩქარებს ეკონომიკურ ზრდას და შექმნის ათიათასობით სამუშაო ადგილს. მთავრობის მიერ ინიციირებულია დღგ-ის ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეფორმა. შედეგად, დაინერგება საგადასახადო ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეჟიმი ადამიანური რესურსის ჩართულობის გარეშე, რაც გააჯანსაღებს ბიზნესგარემოს. 2018-2020 წლებში ბიზნესს დაუბრუნდება 1,5 მლრდ ლარზე მეტი. 2018 წლის მიმდინარე პერიოდში ბიზნესსექტორს უკვე დაუბრუნდა 200 მლნ ლარზე მეტი თანხა, რაც, პრაქტიკულად, წინა წლის წლიურ მაჩვენებელს უთანაბრდება. საგადასახადო ზედმეტობები 2020 წლის ბოლოსთვის სრულად იქნება გარდაქმნილი ლიკვიდურ აქტივებად; ▪ ფართოდ დაინერგება ციფრული და თანამედროვე საშუალებას მისცემს ბიზნესსექტორს, ტექნოლოგიები, რაც, ერთი მხრივ, ისარგებლოს თანამედროვე და ეფექტიანი მომსახურებით, ხოლო მეორე მხრივ, უზრუნველყოფილი იყოს გადასახადებისგან თავის არიდების რისკების შემცირება და სამართლიანი საგადასახადო ადმინისტრირება; ▪ ახალი ინოვაციური საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემები გულისხმობს ავტომატური საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემის დანერგვას. დაგეგმილი რეფორმა მნიშვნელოვნად შეამცირებს საგადასახადო ადმინისტრირების ტვირთს როგორც ბიზნესსუბიექტებისათვის, ისე შემოსავლების სამსახურისათვის. ბლოკჩეინის ტექნოლოგიების განვითარება საშუალებას იძლევა ეფექტიანად დაინერგოს აღნიშნული სისტემა; ▪ დაინერგება ერთიანი საგადასახადო დოკუმენტი, რაც კიდევ უფრო მეტად გაამარტივებს საგადასახადო ორგანოებთან გადამხდელების ურთიერთობას და გადასახადების რეფორმები მშენებლობის, ადმინისტრირებას; ▪ თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, გატარდება ენერგოეფექტიანობის, ტრანსპორტის, წიაღის, ტურიზმისა და სხვა სფეროებში; ▪ ამოქმედდება ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისი ბაზრის ზედამხედველობის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ბაზარზე სამომხმარებლო და ინდუსტრიული უსაფრთხო პროდუქტის განთავსებას. 17 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ▪ გაგრძელდება ინოვაციური და მაღალტექნოლოგიური საინვესტიციო პროექტების მხარდაჭერა; ▪ კიდევ უფრო დაიხვეწება და გაუმჯობესდება არსებული ონლაინსერვისები, შესაძლებელი გახდება როგორც კომპანიის ელექტრონულად დარეგისტრირება, ისე არსებულ მონაცემებში ცვლილებების ელექტრონულად განხორციელება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მიუსვლელად; ▪ არარეზიდენტ პირებს შესაძლებლობა გაუჩნდებათ საქართველოში განახორციელონ კომპანიების ონლაინრეგისტრაცია. აღნიშნული პროცესი საშუალებას მისცემს უცხოელ პირებს გახდნენ საქართველოს ელექტრონული რეზიდენტები საქართველოში ჩამოუსვლელად, ასევე გახსნან ანგარიშები ქართულ ბანკებში და სრულად ისარგებლონ საქართველოში არსებული შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმებით; ▪ მთავრობა ეროვნულ ბანკთან ერთად ხელს შეუწყობს სწრაფი უნაღდო ანგარიშსწორების სისტემის დანერგვას. აღნიშნული სისტემა მნიშვნელოვანია ეკონომიკური ეფექტიანობის და ეკონომიკური ზრდის დაჩქარებისა და ფინანსური ინკლუზიურობის კუთხით, აგრეთვე იგი საგრძნობლად გაამარტივებს ბიზნესის კეთებას. იმავდროულად, აღნიშნული სისტემა საშუალებას მისცემს ეკონომიკური პოლიტიკის წარმმართველ ორგანოებს უფრო ეფექტიანად განახორციელონ ეკონომიკური ზრდის სტიმულირების ღონისძიებები; ▪ გადახდისუუნარობის საქმისწარმოებასთან დაკავშირებული პროცედურების დასახვეწად გატარდება გადახდისუუნარობის სისტემის რეფორმა. რეფორმა მოიცავს როგორც სამეწარმეო, ისე სამოქალაქო გადახდისუუნარობას. რეაბილიტაციისათვის, მეტი გარანტიები გაჩნდება მეტი სტიმული საწარმოების კრედიტორთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების უზრუნველსაყოფად; ▪ ფართოდ დაინერგება რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტი, რაც მოგვცემს საშუალებას, თითოეული გადაწყვეტილების გავლენა ეკონომიკაზე იყოს წინასწარ გაანალიზებული შესაძლო ნეგატიური გავლენებისაგან თავის არიდების მიზნით. ▪ შემუშავდება „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონის პროექტი, რომელშიც ასახული იქნება ასოცირების შეთანხმებითა და მისი დანართებით გათვალისწინებული ევროკავშირის შესაბამისი რეგულაციების მოთხოვნები, რითაც საქართველოს კორპორაციული სამართალი დაუახლოვდება ევროკავშირის კანონმდებლობას; ▪ უზრუნველყოფილი იქნება საჯარო და კერძო სექტორს შორის დიალოგის და თანმშრომლობის გაღრმავება, ინსტიტუციონალურ დონეზე პლატფორმის აქტიური ფუნქციონირება და რეგულარული და სტრუქტურირებული დიალოგის წარმოება. დიალოგის მექანიზმი ხელს შეუწყობს კერძო სექტორსა და მთავრობას შორის ნდობის გაზრდას და პროგნოზირებადი გარემოს ჩამოყალიბებას; ▪ კონკურენტული ბიზნესგარემოს ხელშეწყობისთვის მოხდება სახელმწიფოს ეტაპობრივად გამოსვლა ეკონომიკის იმ დარგებიდან, რომლებსაც აქვთ დამოუკიდებლად ფუნქციონირებისა და განვითარების პოტენციალი. გაძლიერდება ქვეყნის კონკურენტუნარიანი დარგების სახელმწიფო მხარდაჭერა როგორც ადგილობრივი წარმოების ზრდის, ისე საექსპორტო პოტენციალის გაფართოების მიმართულებით. ▪ განხორციელებული ეკონომიკური რეფორმების სრული პოტენციალის უტილიზაციის მიზნით 18 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა დაინერგება რეფორმების მონიტორინგის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს რეფორმების განხორციელების შემდგომ შეფასებას აღსრულების ეფექტიანი მექანიზმების საშუალებით. 2.5 საერთაშორისო რეიტინგები სისტემური რეფორმების წარმატებულმა და ეფექტიანად განხორციელებამ განაპირობა საქართველოს პოზიციების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება ავტორიტეტულ საერთაშორისო რეიტინგებში. ქვეყანამ უკანასკნელ პერიოდში ისტორიულ გაუმჯობესებას მიაღწია ეკონომიკური თავისუფლების, ბიზნესის კეთების, კორუფციის არარსებობის, მიუკერძოებელი სასამართლო სისტემის, მთავრობის გამჭვირვალობისა და სხვა მნიშვნელოვანი მიმართულებების კუთხით. ყოველივე ეს პოზიტიურად აისახება საქართველოს, როგორც რეფორმატორი ქვეყნის, იმიჯზე. მთავრობის მიზანია საქართველო მოხვდეს ყველა ძირითადი ავტორიტეტული რეიტინგის ათეულში. მთავრობა აქტიურად გააგრძელებს რეფორმების ციკლს და საერთაშორისო რეიტინგებში ქვეყნის პოზიციების გასაუმჯობესებლად შეიმუშავებს შესაბამის სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმას, რომლის განხორციელებაც ხელს შეუწყობს მთავრობის პოლიტიკის ეფექტიანობის ზრდას არაერთი მიმართულებით და, შესაბამისად, უზრუნველყოფს საზოგადოების კეთილდღეობის ზრდას და მიღწეული შედეგების პოზიტიურ ასახვას საერთაშორისო რეიტინგებში. ხელისუფლების ყველა ორგანო რეფორმების ინიციირების პროცესში შეაფასებს ცვლილებების შესაძლო ეფექტებს საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს პოზიციაზე და მხოლოდ შესაბამისი ანალიზის საფუძველზეც იქნება შესაბამისი გადაწყვეტილება მიღებული. 2.6 მცირე და საშუალო მეწარმეობის მხარდაჭერა მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკით გაძლიერდება ღონისძიებები მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის მიმართულებით, რათა ის იქცეს ეკონომიკური ზრდისა და დასაქმების რეალურ მამოძრავებელ ძალად. მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ახალი ინსტრუმენტების განვითარება, რომელთა მიზანიც ეკონომიკაში არსებული საბაზრო ჩავარდნების აღმოფხვრაა. კერძოდ, ბიზნესისთვის არასაკმარისი უზრუნველყოფით გამოწვეული შეზღუდვების შემცირება, რაც ხელს უშლის სიცოცხლისუნარიან ბიზნესს კრედიტის აღებაში. აღნიშნული მიზნით, საფინანსო ინსტიტუტების აქტიური ჩართულობით და საერთაშორისო საუკეთესო გამოცდილების გათვალისწინებით, შემუშავდება და დაინერგება საკრედიტო საგარანტიო მექანიზმი და შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც მნიშვნელოვნად გაუმარტივებს ფინანსებზე წვდომას მცირე და საშუალო ბიზნესს, ხელს შეუწყობს ეკონომიკის დამატებით დაკრედიტებას, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოებში ლიკვიდობის გაუმჯობესებას და რაც ყველაზე მთავარია, დასაქმების ზრდას და ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველყოფას.. 19 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა შესაბამისად, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება „საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიას (2016-2020 წლებისთვის)“ და შესაბამის სამოქმედო გეგმას, რომელიც მცირე და საშუალო საწარმოების განვითარების კუთხით ქვეყანაში არსებული გამოწვევების საპასუხო ღონისძიებებს ითვალისწინებს. აღნიშნული სტრატეგიის ეფექტიანი განხორციელება ხელს შეუწყობს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარებას, მათ ზრდასა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლებას, ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას. „აწარმოე საქართველოში“ სააგენტო კვლავ აქტიურად გააგრძელებს ადგილობრივი წარმოების განვითარების, ექსპორტის ხელშეწყობისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებებით მუშაობას. ასევე აქტიურად გაგრძელდება საექსპორტო პოტენციალის მქონე კომპანიების მხარდაჭერა ექსპორტის განვითარების მიმართულებით სხვადასხვა ინსტრუმენტების გამოყენების გზით. მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის მიზნით მნიშვნელოვნად შეეწყობა ხელი სექტორული და ღირებულებათა ჯაჭვში შემავალი კომპანიების კლასტერების განვითარებას, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ინოვაციების, ცოდნის და გამოცდილების გადადინებას, აამაღლებს მცირე და საშუალო ბიზნესის პროდუქტიულობას და კონკურენტუნარიანობას. ღირებულების კომპლექსური ჯაჭვის ფორმირება ასევე წარმოადგენს ექსპორტის დივერსიფიკაციის მნიშვნელოვან წინაპირობას. მცირე და საშუალო მეწარმეების მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოში გაგრძელდება ფინანსებთან წვდომის კომპონენტი - თანადაფინანსების გრანტების გაცემა. მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ახალი ინსტრუმენტების განვითარება, რომელთა მიზანიც ეკონომიკაში არსებული საბაზრო ჩავარდნების აღმოფხვრაა, კერძოდ, ბიზნესისთვის არასაკმარისი უზრუნველყოფით გამოწვეული შეზღუდვების შემცირება, რაც ხელს უშლის სიცოცხლისუნარიან ბიზნესს კრედიტის აღებაში. აღნიშნული კუთხით, საკრედიტო საგარანტიო მექანიზმების განვითარება წარმოადგენს ეკონომიკის დამატებითი დაკრედიტების ხელშეწყობის, მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებლის გენერირების, დასაქმების ხელშეწყობის, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოებში ლიკვიდობის გაუმჯობესების და, რაც ყველაზე მთავარია, ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვან კომპონენტს. საექსპორტო პოტენციალის სრულად უტილიზაციისთვის, კერძო სექტორის აქტიური ჩართულობით მოხდება ექსპორტის დაზღვევის მექანიზმების შემოღება, რომელიც საშუალებას მისცემს ექსპორტიორ კომპანიებს განავითარონ წარმოება ახალი მიმართულებებით და აითვისონ ახალი საექსპორტო ბაზრები. აღნიშნული მექანიზმების დანერგვა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ეკონომიკის დივერსიფიკაციას და შესაბამისად გაზრდის ქვეყნის მდგრადობას საგარეო შოკებისადმი. მცირე ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით, 1-ელი ივლისიდან ამოქმედდება მცირე ბიზნესისათვის უპრეცედენტო მეგობრული დაბეგვრის შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმი, რაც გულისხმობს მინიმალური საგადასახადო განაკვეთის დაწესებას მცირე მეწარმეებისათვის. მცირე ბიზნესისთვის საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთი შემცირდა ხუთჯერ - 5%-დან 1%-მდე. ასევე, ხუთჯერ 20 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაიზარდა მცირე ბიზნესის ერთობლივი შემოსავლის შეზღუდვის ნორმა - 100 000 ლარიდან 500 000 ლარამდე. ცვლილება მნიშვნელოვანი სტიმული გახდება მცირე ბიზნესის განვითარებისათვის. ეკონომიკური რეფორმები 2.6.1 კაპიტალის ბაზრის რეფორმა ქვეყანაში განვითარებული კაპიტალის ბაზრის არსებობა გულისხმობს, საბანკო დაკრედიტების პარალელურად, კომპანიებისათვის გრძელვადიანი ფინანსური რესურსების მოზიდვის ეფექტიან შესაძლებლობას. კაპიტალის ბაზარი ქმნის კონკურენტულ გარემოს არა მხოლოდ დაკრედიტების, არამედ დანაზოგების ეფექტიანად გადანაწილების მიმართულებითაც. შედეგად, განვითარებული და გამჭვირვალე კაპიტალის ბაზარი ხელს უწყობს სტაბილურ ეკონომიკურ ზრდასა და მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლებას. საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკების გათვალისწინებით, შემოღებულია კაპიტალის ბაზრის ინსტრუმენტების საგადასახადო დაბეგვრის ახალი სისტემა, რომელიც გულისხმობს საგადასახადო სისტემის უფრო მეტად ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებულობას, ასევე სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტის თანაბარ პირობებში ჩაყენებას. საგადასახადო კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, ფიზიკური პირები და არარეზიდენტები სრულად გათავისუფლდნენ საშემოსავლო და მოგების გადასახადებისგან საქართველოში საჯარო შეთავაზების გზით და სავაჭროდ დაშვებულია სასესხო და წილობრივი ფასიანი ქაღალდის მიწოდებით და სასესხო ფასიანი ქაღალდიდან პროცენტის სახით მიღებულ შემოსავალზე. ეროვნული ბანკმა და მთავრობამ, საერთაშორისო ექსპერტების ჩართულობით, შეიმუშავეს კაპიტალის ბაზრის განვითარების სტრატეგია. 2.6.2 საპენსიო რეფორმა სახელმწიფო გაატარებს საპენსიო რეფორმას, რომლის მიზანია კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემაზე გადასვლა. რეფორმის ამოცანაა მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლება საპენსიო ასაკში, აგრეთვე არსებული სოციალური სისტემის ფისკალური მდგრადობის შენარჩუნება. გარდა ამისა, კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემას აქვს ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მასტიმულირებელი ეფექტი, რაც ხელს შეუწყობს ადილობრივი კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. 2.6.3 საჯარო-კერძო პარტნიორობის სისტემის განვითარება და სახელმწიფო ინვესტიციების მართვა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისა და ინვესტიციების მოზიდვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია საჯარო-კერძო თანამშრომლობა. აღნიშნული სისტემის ეფექტიანად გამოყენების მიზნით, მთავრობამ შეიმუშავა და საქართველოს პარლამენტმა დაამტკიცა საჯარო და კერძო თანამშრომლობის კანონი, რომელიც 2018 წლის 1-ელი ივლისიდან შევიდა ძალაში. იმ პირობებში, როდესაც მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტები მნიშვნელოვან ფინანსურ რესურსებს მოითხოვს, თანამშრომლობის ეს ფორმა ხელს უწყობს ქვეყანაში ინვესტიციების მოზიდვას, 21 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ეფექტიანად მართული ფისკალური რისკების პირობებში. 2.6.4 პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების რეფორმა პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების სისტემა მნიშვნელოვანია ქვეყანაში სოციალურად მდგრადი და ეფექტიანი ეკონომიკური გარემოს შესაქმნელად. ჭარბვალიანობა სიღარიბის ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული წყაროა; იგი, ერთი მხრივ, ამცირებს მოსახლეობის განკარგვად შემოსავალს ხოლო მეორე მხრივ, პირები, რომლებსაც შეექმნათ პრობლემები, ამოვარდნილი არიან აქტიური ეკონომიკური ცხოვრებიდან. ხშირ შემთხვევაში, ეს არის მომხმარებლების დარღვეული უფლებების შედეგი. პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების დაბალი სტანდარტი ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი შემაფერხებელი ფაქტორია. ჭარბვალიანობა მნიშვნელოვანი პრობლემაა მაკროეკონომიკური სტაბილურობისათვის. მთავრობის მიერ ინიციირებულმა რეფორმამ უნდა დაადგინოს პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების მაღალი სტანდარტი ქვეყანაში. შედეგად, პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების მექანიზმების სრულყოფილი ფუნქციონირება მნიშვნელოვან პოზიტიურ გავლენას მოახდენს მაკროეკონომიკურ სტაბილურობაზე, საკრედიტო რეიტინგებზე და ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე. 2.6.5 ლარიზაცია ლარიზაციის პროცესის შემდგომი ხელშეწყობა და ეროვნული ვალუტისადმი ნდობის ამაღლება ეკონომიკის სტრუქტურული გაჯანსაღებისა და საგარეო მოწყვლადობის შემცირების მნიშვნელოვანი კომპონენტია და, შესაბამისად, ეკონომიკური პოლიტიკის ფუნდამენტური მიმართულებაა. მაღალი დოლარიზაციის პირობებში იზღუდება მასტიმულირებელი მაკროეკონომიკური პოლიტიკის გატარების შესაძლებლობები, მცირდება მისი მოქნილობა და ეფექტიანობა. გარდა ამისა, დოლარიზაცია წარმოშობს სავალუტო რისკს საზოგადოების იმ ნაწილისთვის, რომელიც დაუცველია გაცვლითი კურსის მერყეობისაგან. მთავრობის მიერ ინიციირებული ლარიზაციის კომპლექსური პროგრამა ეყრდნობა ბუნებრივი ინსტრუმენტების განვითარებას, ეროვნული ვალუტისადმი ნდობის ამაღლების, რისკების ადეკვატური განაწილებისა და ეროვნული ვალუტის მიმზიდველობის ზრდისკენ მიმართულ მასტიმულირებელ ღონისძიებებს. ლარიზაციის გეგმის ფარგლებში წარმატებით განხორციელებული ღონისძიებების შემდეგ მნიშვნელოვანია მათი გაგრძელება, დოლარიზაციისგან გამოწვეული რისკების მინიმიზაცია და ეროვნული ვალუტის მიმზიდველობის გზით ლარიზაციის შეუქცევადი პროცესის უზრუნველყოფა. 2.6.6 ხარისხობრივი და ტექნოლოგიების უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა ტრანსფერზე ორიენტირებული პირდაპირი მიმზიდველი საინვესტიციო და ბიზნესგარემო ხელსაყრელ პირობებს ქმნის საქართველოში უცხოელი ინვესტორების ოპერირებისათვის. პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მზარდი ტენდენცია ამის დასტურია. მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფომ ხელი შეუწყოს რეალურ სექტორში ხარისხობრივი ინვესტიციების მოზიდვას, ინვესტიციების მაღალტექნოლოგიურ დარგებში განხორციელებას, ცოდნისა და ტექნოლოგიების ტრანსფერს, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის პროდუქტიულობის დონეს და ხელს შეუწყობს წმინდა ექსპორტით განპირობებული ეკონომიკური ზრდის აქსელერაციას. 22 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა კაპიტალტევად დარგებში და საქართველოში მსხვილი სამეწარმეო ერთეულების გადმოტანის ხელშეწყობა. მაღალტექნოლოგიური და ცოდნაზე დაფუძნებული სამეწარმეო სფეროს განვითარება კი, თავის მხრივ, წარმოქმნის მოთხოვნას ცოდნაზე დაფუძნებულ მომსახურებებზე. 2.6.7 ინდუსტრიალიზაცია ხარისხობრივი და ტექნოლოგიების ტრანსფერზე ორიენტირებული ინვესტიციების მოზიდვა ასევე წარმოადგენს ქვეყნის ინდუსტრიული განვითარების მნიშვნელოვან ხელშემწყობ ფაქტორს. ქვეყნის ინდუსტრიული განვითარების მიზნით საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს შესაბამისი სისტემური ანალიზის განხორციელებას ქვეყნის ფარდობითი უპირატესობების გამოსავლენად, რაც საშუალებას მოგვცემს ინდუსტრიულ დარგებს შორის გამოვლენილი უპირატესობების შესაბამისად, ხელი შევუწყოთ კონკურენტული უპირატესობის მქონე დარგების განვითარებას, რაც თავის მხრივ განაპირობებს ეკონომიკის სტრუქტურის გაუმჯობესებას, დივერსიფიკაციის ზრდას და ექსპორტზე ორიენტირებულობას. ქვეყანაში ინდუსტრიული დარგების განვითარება ქმნის დასაქმების ახალ შესაძლებლობებს, ხელს უწყობს ინკლუზიურობის ზრდას და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის გაუმჯობესების გზით წარმოადგენს სიღარიბის შემცირების ფუნდამენტურ ფაქტორს. 2.7 საქართველო - რეგიონალური ჰაბი ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია საქართველოს, როგორც საერთაშორისო საინვესტიციო, საკომუნიკაციო, სატრანსპორტო, ლოგისტიკური, ენერგეტიკული, ტექნოლოგიური, საგანმანათლებლო, ტურისტული და საფინანსო კვანძის (ჰაბის) ჩამოყალიბება, რაც მოგვცემს როგორც ქვეყნის შიდა, ისე რეგიონალური პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენების საშუალებას. ამით ხელი შეეწყობა ქვეყნის სატრანსპორტო-ლოგისტიკური სექტორის ეროვნული წარმოების კონკურენტუნარიანობისა და წარმადობის განვითარებას და ასევე ექსპორტის ზრდას, მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას, ქვეყანაში თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების დანერგვასა და საერთაშორისო ეკონომიკურ პროცესებში ქვეყნის სრულფასოვან მონაწილეობას. საქართველოს საერთო სასამართლოებში ჩამოყალიბებულმა ე.წ არბიტრაჟის მხარდამჭერმა სასამართლო სისტემამ 2017 წელს გზა გაუხსნა მოლაპარაკებებს საერთაშორისო სავაჭრო პალატის საარბიტრაჟო სასამართლოსთან (ICC). 2019 წლის დასაწყისში მოლაპარაკებები დასრულდება თანამშრომლობის მემორანდუმის ხელმოწერით, რომელიც მიზნად ისახავს საქართველოს საარბიტრაჟო წესით დავების გადაწყვეტის რეგიონალურ ცენტრად ქცევას. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა საქართველოს სავაჭრო პალატასთან არსებული საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარებას. საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია გაგრძელდეს ძალისხმევა და უფრო მეტად 23 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 შეეწყოს ხელი ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა საქართველოს გავლით ენერგოდერეფნების განვითარებას, მათ შორის, ევროპულ ენერგობაზრებზე პირდაპირი წვდომის მიმართულებით. აუცილებელია აქტიური მუშაობა საქართველოში გამავალ სატრანსპორტო დერეფანში მეტი საერთაშორისო ტვირთების მოზიდვისთვის, ასევე ახალი სატრანსპორტო დერეფნების შექმნისა და გაფართოებისთვის. საფუძველი ჩაეყარა ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის მშენებლობას, რომელიც არა მხოლოდ მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის ამაღლებაზე, არამედ გაზრდის საქართველოს როლს რეგიონში და აქცევს მას ლოგისტიკურ ჰაბად. მოხდება სატრანსპორტო სისტემების სრულყოფა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის, მულტიმოდალური და ინტერმოდალური გადაზიდვებისა და ლოგისტიკური ცენტრების განვითარების ხელშეწყობის გზით; მიმდინარეობს მუშაობა თბილისსა და ქუთაისში თანამედროვე ლოგისტიკური ცენტრების განვითარების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს ლოგისტიკური სერვისების ერთ კლასტერში თავმოყრას და ქვეყნის სატრანზიტო და ლოგისტიკური პოტენციალის სრულად რეალიზებას. ასევე, ქუთაისის ლოგისტიკური ცენტრის მშენებლობა ბიძგს მისცემს ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში სატვირთო ტერმინალის განვითარებას. საქართველოს ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია ერთიანი სატრანსპორტო სისტემის ჩამოყალიბება და სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება. ამ მიმართულებით საქართველოს მთავრობამ უკვე გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯები. ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის პროექტის დასრულება მნიშვნელოვნად შეამცირებს აზიასა და ევროპას შორის ტვირთების გადაზიდვისთვის საჭირო დროს, რაც ჩვენი ქვეყნის გავლით დამატებითი ტვირთნაკადების მოზიდვის საწინდარია. ტრანსპორტის სფეროს შემდგომი განვითარებისა და საქართველოს, როგორც რეგიონალური ჰაბის, პოტენციალის სრულად ათვისებისთვის საქართველოს მთავრობა გაატარებს აქტიურ პოლიტიკას, კერძოდ: სატრანზიტო დერეფნის კონკურენტუნარიანობის ასამაღლებლად გაგრძელდება საერთაშორისო სატრანსპორტო სისტემებში ინტეგრაცია და რეგიონალური თანამშრომლობის გაღრმავება. სხვადასხვა ქვეყანასთან გრძელდება მოლაპარაკებები საქართველოს გავლით ახალი სატრანსპორტო დერეფნებისა და მარშრუტების შექმნასა და მათ განვითარებასთან დაკავშირებით (მაგ., ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, იგივე „შუა დერეფანი“, სპარსეთის ყურე-შავი ზღვის სატრანსპორტო დერეფანი და სხვ.); ამასთან, 2017 წლის 15 ნოემბერს ხელმოწერილი „სატრანზიტო და სატრანსპორტო თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმება (ლაპის ლაზულის მარშრუტის შეთანხმება) ხელს შეუწყობს მხარეების ტერიტორიებზე ტვირთისა და მგზავრების დაუბრკოლებელ გადაადგილებას, სატრანზიტო გადაზიდვებთან დაკავშირებული აუცილებელი ადმინისტრაციული საკითხებისა და პროცედურების ჰარმონიზაციას და გამარტივებას; სამოქალაქო ავიაციის სფეროში ხელი შეეწყობა „ღია ცის“ პოლიტიკის გატარებას, რაც უზრუნველყოფს ახალი ავიაკომპანიების შემოსვლას ქართულ ბაზარზე, ახალი პირდაპირი ავიამიმართულებების განვითარებას და ფრენების დამატებას, ასევე ყოველწლიურად მგზავრთნაკადის მზარდი დინამიკის შენარჩუნებას; 24 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის განსავითარებლად ყველა საზღვაო ნავსადგურში განხორციელდება სამთავრობო სერვისების გაციფროვნება და ერთი ონლაინპლატფორმის ქვეშ გაერთიანება. ეს ხელს შეუწყობს ტვირთების გამტარუნარიანობის გაზრდას ნავსადგურებში; მთავრობა განსაკუთრებულ ინკლუზიური, ყურადღებას კონკურენტული და დაუთმობს ეფექტიანი ახალი აბრეშუმის რეგიონალური გზის პროექტების ფარგლებში განხორციელებას ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობისა და ენერგეტიკის მიმართულებით. 2.8 საგარეო სავაჭრო ურთიერთობები საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი უმთავრესი პრინციპია საერთაშორისო ვაჭრობისადმი გახსნილობა. ამ მიმართულებით გვაქვს მნიშვნელოვანი წარმატებები. საქართველოევროკავშირის ასოცირების შეთანხმების განუყოფელი ნაწილის, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის ამოქმედებით, ქართულ ეკონომიკაში შეიქმნა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები ექსპორტის ზრდის, ინვესტიციების მოზიდვისა და ქვეყანაში პროდუქტიულობის ზრდის კუთხით. 2018 წლის პირველი მაისიდან ამოქმედდა საქართველოსა და ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციას (EFTA) შორის თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმება. საქართველოსა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ძალაში შევიდა 2018 წლის პირველ იანვარიდან. 2018 წლის 28 ივნისს ხელი მოეწერა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სპეციალურ ადმინისტრაციულ რეგიონთან, ჰონკონგთან. მიმდინარეობს მოლაპარაკებები საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის სოფლის მეურნეობის პროდუქტებზე ტარიფების შემდგომ ლიბერალიზაციასა და თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაში მომსახურებით ვაჭრობის ასახვის შესახებ. მომზადდა ინდოეთთან თავისუფალი ვაჭრობის გაფორმების მიზანშეწონილობის ერთობლივი კვლევა. ამჟამად მიმდინარეობს მხარეთა შორის დიალოგი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყებასთან დაკავშირებით. ისრაელთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების გაფორმების მიზანშეწონილობის კვლევის 2018 წლის შესახებ მაისში მემორანდუმს ხელი მოეწერა განხორციელდა ამერიკასთან 2018 თავისუფალი წლის 10 მაისს. ვაჭრობის გაფორმების მიზანშეწონილობის კვლევა. 2018 წლის ივლისის თვეში დაგეგმილია დიდი ბრიტანეთის დელეგაციის ვიზიტი საქართველოში, ორმხრივი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმებაზე კონკრეტული წინადადებების განხილვასთან დაკავშირებით. მიმდინარეობს აქტიური მუშაობა ყურის არაბულ ქვეყნებთან (GCC) თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყების მიმართულებით. ამასთან, ექსპორტის განსავითარებლად საქართველო კვლავაც განახორციელებს რეგიონში ვაჭრობის განვითარების პოლიტიკას და ხელს შეუწყობს საქართველოს მეწარმეებს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ვაჭრობისას ხელოვნური ბარიერების აღმოფხვრაში. დაინერგება კომერციული ატაშეების ინსტიტუტი, რომლის მთავარი ფუნქცია იქნება საქართველოში არსებულ შესაბამის უწყებებთან სისტემური თანამშრომლობის გზით სამიზნე ბაზრებზე ქართული პროდუქციის სავაჭრო პოტენციალის განვითარება და უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების მოზიდვა. ასევე ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობის მიზნით გაგრძელდება ინვესტიციების დაცვისა და წახალისების შესახებ შეთანხმებების გაფორმება. 25 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა 2.9 სივრცითი მოწყობა სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვა ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. სივრცითი მოწყობის რეფორმის ფარგლებში მომზადდება ქვეყნის, ავტონომიების და მუნიციპალიტეტების სივრცითი მოწყობის კონცეფციები, სქემები და გეგმები, ქალაქების, დაბებისა და სოფლების მიწათსარგებლობისა და განაშენიანების რეგულირების გეგმები. სივრცითი მოწყობის რეფორმა ხელს შეუწყობს ადამიანის საარსებო გარემოს სწორად დაგეგმვას, ადამიანების, ეკონომიკის დარგების და ბიზნესის ინტერესების ჰარმონიულ ურთიერთშეჯერებას, ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის სწორად ათვისებას; საქართველოსა და მეზობელ ქვეყნებს, აგრეთვე ქვეყნის რეგიონებს, შორის სატრანსპორტო ქსელის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად დაგეგმვას; უზრუნველყოფს ეკონომიკური და კულტურული კავშირების გაძლიერებას და ახალი ბიზნეს ურთიერთობების ჩამოყალიბებას, განაპირა და მაღალმთიანი რეგიონების უკეთესად ინტეგრაციას ქვეყნის ეკონომიკაში და ამ გზით მოსახლეობის კეთილდღეობის გაუმჯობესებას. საქართველო ეფექტიანად აითვისებს ქვეყნის განვითარების პოტენციალს და მსოფლიო რუკაზე გაძლიერდება საქართველოს, როგორც საინვესტიციოდ მიმზიდველი, დაცული გარემოს და ტრანზიტული ჰაბის მნიშვნელობა. 2.10 ინფრასტრუქტურული განვითარება ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება საქართველოს რეგიონების განვითარების, სატრანზიტო პროექტებში საქართველოს მაქსიმალური ინტეგრირებისა განვითარების სტიმულირების უმნიშვნელოვანესი წინაპირობაა. საერთაშორისო და ეკონომიკური საქართველოს გეოგრაფიული მდებარეობისა და სატვირთო გადაზიდვების მზარდი დინამიკის გათვალისწინებით, გაგრძელდება და სწრაფი ტემპით წარიმართება ახალი მაგისტრალური გზების მშენებლობა. ქვეყნის მასშტაბით აშენდება საერთაშორისო მნიშვნელობის სატრანზიტო და რეგიონების დამაკავშირებელი საავტომობილო გზები. ეს პროექტი გააძლიერებს საქართველოს მნიშვნელობას რეგიონში და გაზრდის მისი, როგორც ტრანზიტული ჰაბის, დატვირთვას. დასრულდება აღმოსავლეთ-დასავლეთის ავტობანის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა. შედეგად, საქართველოს საავტომობილო გზების ქსელი გახდება მიმზიდველი სატრანზიტო გადაზიდვებისათვის, ხელი შეეწყობა ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებას, განაპირა და მაღალმთიან რეგიონებში სოფლის მეურნეობის აღორძინებასა და რეგიონების ერთმანეთთან დაკავშირებას. ხარისხიანი სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით საქართველოს მთავრობის განხორციელდება მომდევნო ერთ-ერთი რამდენიმე პრიორიტეტია. წლის ამ მოსახლეობის უზრუნველყოფა მიზნის განმავლობაში. 2020 მიღწევა ეტაპობრივად წლისთვის 24-საათიანი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილი იქნება დამატებით 400 ათასი ადამიანი. აქტიურად გაგრძელდება წყალმომარაგება–კანალიზაციისა და გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობარეაბილიტაციის პროექტები მთელ რიგ ქალაქებსა და სოფლებში, მათ შორის საზღვრისპირა 26 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სოფლებში. ნარჩენების მართვა განხორციელდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად, ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე გაუმჯობესდება მუნიციპალური ნარჩენების შეგროვების სერვისები. ქვეყნის ინტერნეტიზაციის პროექტის ფარგლებში რეგიონებში დამატებით აშენდება მაღალსიჩქარიანი ოპტიკური ინფრასტრუქტურა, რის შედეგადაც ქვეყნის მოსახლეობის 85%-ზე მეტს ექნება მაგისტრალურ ოპტიკურ-ბოჭკოვან ინტერნეტინფრასტრუქტურასთან წვდომა. 2.11 დარგობრივი ეკონომიკური პოლიტიკა 2.11.1 ენერგეტიკა საქართველოს მთავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის უმთავრესი მიმართულებაა ქვეყნის ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის ამაღლება, იმპორტირებულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების ეტაპობრივი შემცირება ადგილობრივი ენერგეტიკული რესურსების ათვისების, მიწოდების წყაროებისა და მარშრუტების დივერსიფიკაციის გზით. ენერგეტიკული პოლიტიკის ეფექტიანად წარმართვის მიზნით:  ენერგეტიკის სექტორში ინვესტიციების ხელშეწყობის მიზნით შეიქმნება კიდევ უფრო გამჭვირვალე და მიმზიდველი საინვესტიციო გარემო;  გაგრძელდება მუშაობა ადგილობრივი ენერგორესურსების რაციონალური ათვისების გზით იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირების მიმართულებით;  განვითარდება ინფრასტრუქტურა გაზისა და ელექტროენერგიის უსაფრთხო და სტაბილური გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემის შესაქმნელად. გაზმომარაგების გაუმჯობესების მიზნით, უკვე დაწყებულია 210-280 მლნ კუბური მეტრის მოცულობის გაზსაცავის პროექტის განხორციელება;  დამატებითი რესურსები გამოიყოფა რეგიონებში მოსახლეობის გაზიფიცირების უზრუნველსაყოფად, რის შედეგადაც 2020 წლის ბოლოსთვის გაზმომარაგებაზე წვდომა ექნება 1,3 მლნ აბონენტს;  გააქტიურდება მუშაობა საქართველოს სატრანზიტო როლის გასაძლიერებლად, რათა ქვეყანა უმოკლეს ვადებში გახდეს ენერგეტიკული სატრანზიტო და სავაჭრო ჰაბი. გაგრძელდება მუშაობა  საქართველოდან ელექტროენერგიის ექსპორტის შესაძლებლობების გაზრდის მიმართულებით; დაიხვეწება და ევროპულ სტანდარტებს დაუახლოვდება ენერგეტიკის სფეროს კანონმდებლობა; „ასოცირების ხელშეკრულების“ ხელმოწერით და ამავე დროს „ენერგეტიკული გაერთიანების“ წევრობით საქართველო კავკასიის რეგიონში ქმნის „ენერგეტიკული გაერთიანების“/ევროკავშირის ენერგეტიკული კანონმდებლობის გადმოტანის პრეცედენტს;  ენერგეტიკის სექტორში განხორციელებული რეფორმების შედეგად მოხდება ენერგეტიკის შესახებ ახალი კანონის დამტკიცება, შეიქმნება ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის კონკურენტული ბაზარი, რეფორმების განხორციელების შედეგად კონკურენციის ხელშეწყობით მოხდება მომხმარებლისათვის უწყვეტი, მაღალი ხარისხის და სამართლიანი ფასის ენერგიის მიწოდება. ასევე მოხდება რეგულირებული და დერეგულირებული საქმიანობის გამიჯვნა. 27 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა  სახელმწიფო ხელს შეუწყობს სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესს და ინოვაციების დანერგვას;  გაგრძელდება მუშაობა განახლებადი ენერგიის ათვისების კუთხით, ასევე, განხორციელდება ენერგოეფექტიანი ღონისძიებები სხვადასხვა მიმართულებით. ენერგოეფექტურობის პირველი ეროვნული სამოქმედო ამ დროისთვის შემუშავებულია გეგმა, მიმდინარეობს მუშაობა განახლებადი ენერგიის ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე და მზადდება პირველადი საკანონმდებლო დოკუმენტაცია როგორც განახლებადი ენერგიის, ასევე, ენერგოეფექტურობის მიმართულებით. 2.11.2 მშენებლობა აქტიურად მიმდინარეობს მუშაობა მშენებლობის სფეროს მომწესრიგებელი მარეგულირებელი გარემოს სრულყოფაზე. საქართველოს პარლამენტმა 2 მოსმენით მიიღო საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, კოდექსი; არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის „შენობების ენერგოეფექტიანობის შესახებ“ კანონპროექტი უახლოეს მომავალში წარედგინება საქართველოს პარლამენტს. ამ კანონპროექტის მიღება წაახალისებს ენერგორესურსების რაციონალურ გამოყენებას და შენობების ენერგოეფექტიანობის გაზრდას. მიმდინარეობს მუშაობა კანონქვემდებარე რეგულაციებზეც, რომლებიც მოაწესრიგებს მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების, მშენებლობის ორგანიზებისა და უსაფრთხოების, არქიტექტორთა და ინჟინერ-მშენებელთა სერტიფიცირებისა და სხვა მნიშვნელოვან საკითხებს. ასევე მუშავდება ტექნიკური რეგლამენტები სამშენებლო მასალის ხარისხის მიმართ ძირითადი მოთხოვნების დადგენისა და ბაზარზე განთავსების კუთხით. ყოველივე ეს ხელს შეუწყობს ქვეყანაში სამშენებლო კუთხით სტაბილური საინვესტიციო გარემოს შექმნას და საშუალებას მისცემს სამშენებლო სექტორში დასაქმებულ პირებს, იმოქმედონ წინასწარ პროგნოზირებადი მკაფიო წესებით. 2.11.3 მწვანე ეკონომიკა თანამედროვე პირობებში ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად საჭიროა ახალი ტიპის - მწვანე ზრდაზე ორიენტირებული ეკონომიკური მოდელის დანერგვა, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის ეკონომიკის მოდერნიზაციას ახალი, მწვანე ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. ქვეყნის მდგრადი განვითარება მხოლოდ კომპლექსური მიდგომით არის შესაძლებელი. ჩვენი მიზანია ყველა გადაწყვეტილების, მათ შორის, ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება ხდებოდეს ეკონომიკური მიზანშეწონილობასთან ერთად, ეკოლოგიური ეფექტიანობის გათვალისწინებით. ამ მიზნის მისაღწევად საქართველოს მთავრობა აქტიურად გააგრძელებს მუშაობას მწვანე ეკონომიკის განვითარების მიმართულებით, ვინაიდან მწვანე ზრდის წახალისება გრძელვადიან პერსპექტივაში ხელს უწყობს ბიზნესის მხრიდან დანახარჯების შემცირებას, ასევე ბიზნესის ახალი მიმართულებების განვითარებას. მწვანე ეკონომიკის დანერგვის პროცესში საქართველოს მთავრობა კონკრეტული ინიციატივებით წაახალისებს მწვანე ინვესტიციებს, ეკოლოგიურად სუფთა საკვების წარმოებას, მწვანე პროდუქციის წარმოებას, სუფთა ტრანსპორტს, მდგრადი ეკოტურიზმისა და ეკოსისტემების სერვისების განვითარებას, განახლებადი ენერგიის მოცულობის 28 | ზრდას, 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ენერგოეფექტიანი ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ღონისძიებების გატარებას მათ შორის ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში, კლიმატგონივრული და რესურსეფექტური ტექნოლოგიების დანერგვას, ნარჩენების სეპარირებულად შეგროვებას, უნარჩენო წარმოების ხელშეწყობას, მწვანე ინოვაციური “start up”-ების დაარსების პოპულარიზაციას. საქართველოს მთავრობა მუშაობს მწვანე ზრდის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავებაზე, რომელიც ეფუძნება საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით მომზადებულ მწვანე ეკონომიკის პოლიტიკის ჩარჩო დოკუმენტსა და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) მწვანე ზრდის დეკლარაციის პრინციპებს. ინტენსიურად მიმდინარეობს მუშაობა კერძო სექტორთან პოპულარიზაციისათვის რესურეფექტური ტექნიკური ტექნოლოგიებისა ტრენინგებითა და და სუფთა ექსპერტული წარმოების დახმარებით. ენერგოეფექტიანობის კუთხით დამუშავების პროცესშია ენერგოეფექტიანობისა და საყოფაცხოვრებო მოწყობილობების მარკირების მარეგულირებელი სისტემა. აღნიშნული მიზნების განხორციელების პროცესში საქართველოს ექნება საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერა. 2.11.4 გარემოს დაცვა და სოფლის მეურნეობა გარემოს დაცვა, მისი მდგრადობის შენარჩუნება და ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების პარალელურად, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს და საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა. საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია კლიმატის ცვლილების მიმდინარე პროცესში. კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა ერთდროულად პასუხობს სამ ურთიერთგადამკვეთ გამოწვევას, კერძოდ ესენია: სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაცია და კლიმატის ცვლილების შერბილების ხელშეწყობა. მთავრობა გააგრძელებს აქტიურ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკას, რომლის მიზანიც იქნება მდგრადი და ჯანსაღი გარემოს უზრუნველყოფა, ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესება, მდგრადი განვითარების პრინციპებზე დაყრდნობით აგროსასურსათო სექტორში კონკურენტუნარიანობის ამაღლება, მაღალხარისხიანი პროდუქციის წარმოების სტაბილური ზრდა, სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, სურსათის უვნებლობა და სოფლის განვითარება. ვინაიდან გარემოს დაცვის სფეროს მართვა თითქმის ყველა სამთავრობო უწყების, არასამთავრობო და ბიზნესსექტორის, სამეცნიერო წრეებისა და ზოგადად მთელი საზოგადოების აქტიური ჩართულობით უნდა ხორციელდებოდეს, გარემოს დაცვის სფეროს კომპლექსური და მრავალსექტორული ხასიათის გამო, ჩვენ ვგეგმავთ ქვეყანაში ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტის შემოღებას. ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტი გახდება სექტორებს შორის მნიშვნელოვანი გარემოსდაცვითი საკითხების განხილვის პლატფორმა, ისარგებლებს მაღალი ნდობით როგორც სამთავრობო უწყებების, ისე ბიზნესსექტორისა და საზოგადოების მხრიდან და ის იქნება ერთგვარი გარანტ გარემოს დაცვის საკითხებზე მთავრობის, საზოგადოებისა და ყველა დაინტერესებული მხარის აქტიური თანამშრომლობისთვის. 2017 წლიდან ძალაში შევიდა ავტომობილების იმპორტის აქციზის გადასახადით დაბეგვრის ახალი სისტემა. განაკვეთები გარემოსდაცვითი შემოღებულ პოლიტიკის იქნა არსებული გათვალისწინებით, ავტოპარკის რაც 29 განახლების გულისხმობს | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 მიზნით გარემოსთვის ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო და მავნე პ რ ო გ რ ა მ ა ავტომობილებისათვის უფრო მძიმე საგადასახადო ტვირთის დაწესებას. ცვლილების შედეგად, წინა წლებთან შედარებით გაახალგაზრდავდა ავტოპარკი და მნიშვნელოვნად გაიზარდა ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების იმპორტი. მთავრობა მომავალშიც სხვადასხვა საგადასახადო ინსტრუმენტებით განაგრძობს ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების სტიმულირებას ქვეყანაში. სოფლის განვითარების ერთიანი პოლიტიკის ფარგლებში სოფლად ცხოვრების დონის ამაღლებისა და ეკონომიკური აქტიურობის ზრდის მიზნით განხორციელდება:  სასოფლო-სამეურნეო დარგში კოოპერაციის განვითარების მხარდაჭერა;  დამატებული ღირებულების შემქმნელი სრული ციკლის შემადგენელი კომპონენტების ინტეგრაციის მიზნით, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს მოსავლის შემნახველი, დამახარისხებელი, შემფუთავი, გადამამუშავებელი და სადისტრიბუციო სექტორების განვითარებას, გაგრძელდება აგროდაზღვევის პროექტი, ხელი შეეწყობა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის ამაღლებას;  გაიზრდება მელიორირებული (წყალუზრუნველყოფილი და დრენირებული) მიწების ფართობები. განვითარდება და გაუმჯობესდება სარწყავი (საირიგაციო) და დამშრობი (სადრენაჟე) სისტემები. ხელი შეეწყობა მორწყვის თანამედროვე სისტემების დანერგვას და  წყალმომხმარებელთა გაერთიანებების ჩამოყალიბებას; სასოფლო-სამეურნეო მიწის ფონდის რაციონალური მართვის მიზნით, შეიქმნება ფერმერთა რეესტრისა და მიწათსარგებლობის გეოინფორმაციული სისტემა;  განხორციელდება დეგრადირებული ნიადაგების კვლევა და მათი ნაყოფიერების აღდგენაგაუმჯობესების ღონისძიებები;  შეიქმნება ქარსაფარი ზოლების მართვისა და გაშენების საკანონმდებლო ბაზა და დაიწყება ქარსაფარი ზოლების გაშენება;  ჩამოყალიბდება თანამედროვე ექსტენციის მოქნილი სისტემა, გაგრძელდება და გაფართოვდება გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობისა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისკენ მიმართული ღონისძიებები. გაგრძელდება სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროებში სახელმწიფო კონტროლის ეფექტიანი, მოქნილი სისტემის ჩამოყალიბება და მისი შემდგომი სრულყოფა. სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროები დაუახლოვდება DCFTA-ის გეგმით გათვალისწინებულ ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობას. ეს მათ შორის უზრუნველყოფს შიდა ბაზარზე ევროპული სტანდარტების დამკვიდრებასა და აგროსასურსათო პროდუქტების საექსპორტო პოტენციალის ზრდას, რაც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ეკონომიკის განვითარებაში და ქვეყნის, როგორც საიმედო სავაჭრო პარტნიორის, იმიჯის დამკვიდრებაში. დაინერგება გამჭვირვალე პროცედურებზე დაფუძნებული გარემოზე ზემოქმედების შეფასების სისტემა. საპროექტო იდეის შემუშავების საწყის ეტაპზევე შეფასდება დაგეგმილი საქმიანობის მიზანშეწონილობა, რაც ინვესტორს დაიცავს ფუჭი ფინანსური დანახარჯებისგან. გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობა უფრო ეფექტიანი გახდება. 30 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გარემოს დაზიანების პრევენციისა და აღმოფხვრის გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის ეფექტიანი სისტემა. (კომპენსაციის) მიზნით ჩამოყალიბდება დაინერგება ახალი მარეგულირებელი ნორმები ბიომრავალფეროვნების დაცვა-შენარჩუნებისა და ბიოლოგიური რესურსებით მდგრადი სარგებლობის მიზნით. სახელმწიფო უზრუნველყოფს დაცული ტერიტორიების გაფართოებასა და ეკოტურიზმის ხელშეწყობას. ტყის მდგრადი მართვის პრაქტიკის დანერგვისა და ხელშეწყობის მიზნით, დამკვიდრდება ტყეების მოვლის, დაცვისა და აღდგენის ეფექტიანი მექანიზმები, რაც ხელს შეუწყობს ტყეების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლების შენარჩუნება-გაუმჯობესებას. დაიხვეწება ტყეზე კონტროლის მექანიზმები. გარემოს დაცვითი პოლიტიკის გათვალისწინებით საგადასახდო შეღავათები დაწესდება ხეტყის იმპორტზე. კერძოდ, ხეტყის იმპორტი გათავისუფლდება დამატებული ღირებულების გადასახადისაგან. კლიმატის ცვლილებით განპირობებული ბუნებრივი კატასტროფების საფრთხეების რისკების შემცირების მიზნით გაფართოვდება ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვების ქსელი, გაძლიერდება მოდელირების შესაძლებლობები და დაინერგება ადრეული შეტყობინების ეროვნული სისტემა. გაუმჯობესდება ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის ხარისხის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემა, ასევე, ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევისა და წყლის გამოყენების აღრიცხვის სისტემები. ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისთვის დადგინდება გაფრქვევის ევროპული ნორმები, გაუმჯობესდება თხევადი საწვავის ხარისხობრივი ნორმები, მსხვილ სამრეწველო ობიექტებს დაუდგინდებათ გაფრქვევის თანამედროვე ევროპული ნორმები. გაგრძელდება წყლის რესურსების ინტეგრირებული მართვის სისტემაზე გადასვლა, რომელიც ეფუძნება წყლის რესურსების მდგრადი მართვისა და სააუზო მართვის ევროპულ პრინციპებს. გაუმჯობესდება ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების ხარისხი, შეიქმნება რადიოაქტიური ნარჩენების მართვის ახალი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს მოსახლეობისა და გარემოს დაცვას რადიაციის შესაძლო მავნე ზეგავლენისგან. 2.11.5 ტურიზმი ტურიზმის განვითარება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტია. ყოველწლიურად მზარდია ვიზიტორების ნაკადი და ტურიზმის სფეროდან მიღებული შემოსავლები. ტურიზმი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალაა და მისი, როგორც პრიორიტეტული დარგის, შემდგომი განვითარებისათვის საქართველოს და განვითარდება მცირე , შეუწყობს მთავრობა განახორციელებს შემდეგ ღონისძიებებს:  მოწესრიგდება ინფრასტრუქტურა რაც ხელს ტურისტული ინფრასტრუქტურა ტურისტულად და მიმზიდველი საგზაო ადგილის მისაწვდომობის გაუმჯობესებას;  გააქტიურდება მარკეტინგული აქტივობები მიზნობრივ და პოტენციურ (მათ შორის მაღალმხარჯველ ევროპულ) ბაზრებზე, რაც ხელს შეუწყობს მეტი უცხოელი ტურისტისა და, 31 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა შესაბამისად, მეტი შემოსავლის მოზიდვას ქვეყანაში;  გააქტიურდება მარკეტინგული აქტივობები შიდა ბაზარზე, რაც ხელს შეუწყობს შიდა ტურიზმის განვითარებას;  გაფართოვდება დაცული ტერიტორიები და ხელი შეეწყობა ეკოტურიზმს;  საქმიანი ტურიზმის განვითარების მიზნით, საკონვენციო ბიუროს საშუალებით მოხდება მეტი მაღალმხარჯველი ტურისტის მოზიდვა საქართველოში, ასევე ამ მიმართულებით ინვესტიციების წახალისება და ხელშეწყობა. ხელი შეეწყობა მულტიფუნქციური, თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტების საკონგრესო და საგამოფენო ცენტრის შექმნას;  განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე: მოხდება სფეროში მომუშავე პერსონალის გადამზადება მომსახურების ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტებამდე გაზრდის მიზნით; ხელი შეეწყობა ტურიზმის დარგში უმაღლესი და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამებისა და დაწესებულებების განვითარებას; მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელდება სხვადასხვა აქტივობები (სახანძრო უსაფრთხოების გამკაცრება, საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის მოწესრიგება და სხვ.);  ტურიზმის პოლიტიკაში ერთ-ერთი სტრატეგიული მიმართულება იქნება საქართველოს გადაქცევა ოთხი სეზონის ტურისტულ ქვეყნად, რაც უზრუნველყოფს ტურიზმიდან ახალი შემოსავლების მიღებას და წლის განმავლობაში მათ სტაბილურ განაწილებას;  ზამთრის კურორტების შემდგომი განვითარება მოხდება გააზრებული განვითარებისა და განაშენიანების გეგმების მიხედვით, მათ შორის, გათვალისწინებული იქნება კურორტების ზაფხულის განმავლობაში დატვირთვის შესაძლებლობები;  ხელი შეეწყობა სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებას ტურისტული პროდუქტის შექმნისა და პოპულარიზაციის მიზნით. 2.12 რეგიონული ეკონომიკური პოლიტიკა საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ქვეყნის რეგიონების განვითარება, მათ შორის უთანასწორობის აღმოფხვრა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, რეგიონების როლის ზრდა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში. საქართველოს მთავრობას აქვს რეგიონული განვითარების სტრატეგიული ხედვა, რომელიც ეფუძნება ევროკავშირის რეგიონების ეკონომიკური და სოციალური განვითარების გათანაბრების პოლიტიკის მიდგომებს. ეს გულისხმობს ინტეგრირებულ, დარგთაშორის და ტერიტორიაზე მორგებულ დაგეგმვას 32 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა და შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელებას. თვითმმართველობის სისტემის კიდევ უფრო გაძლიერებისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის გაზრდის მიზნით დოკუმენტი. შემუშავდება რეფორმის დეცენტრალიზაციის მთავარი მიზანია ახალი, 2018-2025 სუბსიდიარობის წლების პრინციპებზე სტრატეგიის დაყრდნობით თვითმმართველობის უფლებამოსილებათა გაზრდა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, თვითმმართველობის როლის გაზრდა ადგილობრივი ეკონომიკის განვითარებაში და თვითმმართველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მატერიალური და ფინანსური რესურსებით. უზრუნველყოფილი იქნება რეგიონული განვითარების დაგეგმვის პროცესში ახალი მიდგომების გამოყენება, რომელიც უზრუნველყოფს რეგიონში დარგთაშორისი კომპლექსური კავშირების განვითარებასა და ადგილობრივ პირობებთან მაქსიმალურად მორგებული ეკონომიკური მოდელის შემუშავებას. 2.13 ბუნებრივი რესურსების მართვა ბუნებრივი რესურსების მართვის სისტემის გაუმჯობესება შესაძლებლობას მისცემს ქვეყანას, მიიღოს მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებელი. მთავრობის მიზანია ყველა რესურსი მაქსიმალური ეფექტიანობით იყოს გამოყენებული და იმავდროულად მოხდეს გარემოს დაცვით პრინციპებზე დაყრდნობით რესურსების მდგრადი მართვა. რესურსებით სარგებლობის სრულყოფილი სამართლებრივი ჩარჩოს ფორმირების მიმართულებით, აღსანიშნავია რამდენიმე ფართომასშტაბიანი რეფორმა:  წიაღის სექტორის პოლიტიკის შემუშავება - დაგეგმილია საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად პოლიტიკისა და სტრატეგიის დოკუმენტების შემუშავება, რომელთა საფუძველზეც რეფორმის მეორე ფაზაში, 2019 წელს შემუშავდება შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო, ხოლო რეფორმის დასკვნით ეტაპზე შემუშავდება რეკომენდაციები სექტორში ადამიანური რესურსების გაძლიერებასთან დაკავშირებით;  სასარგებლო წიაღისეულის შესახებ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა/გაციფრებული ანგარიშების გახსნა;  საბადოების დამუშავების თანამედროვე მეთოდოლოგიის დანერგვა;  მარაგების კომისიის რეფორმა;   სასარგებლო წიაღისეულის მარაგების გამოთვლის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვა; სასარგებლო წიაღისეულის შესწავლის სტიმულირება. 3. მცირე მთავრობა ქვეყნის მმართველობის ჩვენი ხედვა ეფუძნება მცირე და ამასთან ერთად ეფექტიანი, ოპერატიული და მოქნილი მთავრობის კონცეფციას. 33 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მცირე და მოქნილი მთავრობის კონცეფციის განსახორციელებლად გაგრძელდება სამთავრობო უწყებების შემდგომი გაერთიანება/ოპტიმიზაცია და მათ შორის ფუნქციების გადანაწილება დაგეგმილი რეფორმების სწრაფად და ეფექტიანად განსახორციელებლად. მთავრობა ამზადებს უწყებების შემდგომ ოპიტიმიზაციასთან დაკავშირებულ კონკრეტულ წინადადებებს. დეცენტრალიზაციის პროცესის პარალელურად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სტრუქტურათა ოპტიმიზაცია მუნიციპალიტეტების დონეზე და მთავრობა უზრუნველყოფს შესაბამისი წინადადებების მომზადებას. უწყებების ოპტიმიზაციასთან ერთად მაქსიმალურად შეიზღუდება ბიუროკრატიაზე გაწეული ხარჯებიც. ფისკალურ მაჩვენებლებში მმართველობითი ხარჯები რეალურ გამოხატულებაში კლებად ტრენდს შეინარჩუნებს, მათ შორის, შრომის ანაზღაურებაზე გაწეული ხარჯი მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებით 3,9%-ის ფარგლებში იქნება. დაინერგება თანამედროვე მიდგომები საჯარო უწყებების შიდა ადმინისტრირების მიმართულებით. მნიშვნელოვნად შეიზღუდება სახელმწიფო ავტოპარკი პერსონალური ავტომანქანების საგრძნობი შემცირების ხარჯზე. ხელისუფლება განახორციელებს ქმედით და სამართლიან პოლიტიკას, რათა უზრუნველყოს საჯარო მმართველობისა და პოლიტიკის სისტემის შემდგომი გაძლიერება და გამოწვევებზე ორიენტირებული მოქნილი და ეფექტიანი საჯარო მმართველობის ჩამოყალიბება. უზრუნველყოფილი იქნება უწყვეტი პროფესიული განვითარების შესაძლებლობა. გაძლიერდება ადგილობრივი თვითმმართველობა. მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი მუნიციპალური მმართველობის ჩამოყალიბებასთან ერთად, გაიზრდება მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა ფისკალური დეცენტრალიზაციის გზით. მუნიციპალიტეტების გაზრდილი უფლებამოსილებისა და პასუხისმგებლობის შესაბამისი ფინანსური რესურსით უზრუნველსაყოფად ეტაპობრივად გაიზრდება ადგილობრივი ბიუჯეტების შემოსავლების ხვედრითი წილი ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლებში. შემუშავდება ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელებაში მოქალაქეთა მონაწილეობის, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობების მონაწილეობის უზრუნველყოფის მექანიზმები. ქვეყნის განვითარებისათვის უაღრესად მნიშვნელოვანია ელექტრონული მმართველობის განვითარება. მთავრობის მიზანია, ერთი მხრივ, საჯარო უწყებებში შიდა პროცესების გაციფრულება მეტი ეფექტიანობისთვის, ხოლო მეორე მხრივ, მოქალაქეებისა და ბიზნესისთვის გამარტივებული, მომხმარებელზე ორიენტირებული და ხარისხიანი ელექტრონული სახელმწიფო სერვისების შეთავაზება. ელექტრონული მმართველობისა და ციფრული ეკონომიკის უფრო ეფექტიანად განვითარების მიზნით მთავრობა შეიმუშავებს განახლებულ ელექტრონული მმართველობის პოლიტიკას, რომელიც მთელი ქვეყანის საჯარო უწყებების მასშტაბით ცენტრალიზებულად იქნება კოორდინირებული. ამისათვის, თანამედროვე ტენდენციებისა და საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით იგეგმება ერთიანი, ცენტრალიზებული საკოორდინაციო მექანიზმის შექმნა. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად მთავრობა გააგრძელებს მუშაობას სახელმწიფო სერვისების შექმნისა და მიწოდების ერთიან პოლიტიკაზე, რაც ფიზიკურ მომსახურებასთან ერთად უზრუნველყოფს 34 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ონლაინმომსახურების დახვეწას, ახალი დამატებითი სახელმწიფო სერვისების გაციფრულებას და საფასურის ოპტიმიზაციას. ასევე გაგრძელდება მუშაობა კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის დამატებითი ინსტრუმენტების დანერგვაზე, რაც მნიშვნელოვნად დააჩქარებს მომსახურების მიღების დროს და საშუალებას მისცემს მოქალაქეებს დისტანციურად და უსაფრთხოდ მიიღონ სახელმწიფო სერვისები. სახელმწიფო ინსტიტუტებში დაინერგება გამჭირვალობის მაღალი სტანდარტები და შეიქმნება საზოგადოებრივი კონტროლოს ქმედითი მექანიზმები. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაინერგება ისეთი ევროპული მიდგომები, როგორიცაა კორუფციის პრევენციის მექანიზმების იმპლემენტაცია და საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლება კორუფციულ დანაშაულებებთან მიმართებით. უზრუნველყოფილი იქნება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით გადადგმული ნაბიჯების ქმედითი კოორდინაცია და ამ მიმართულებით სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა. 2018 წლის ივლისში მთავრობა დაამტკიცებს ღია მმართველობა საქართველოს მეოთხე ეროვნულ სამოქმედო გეგმას, რომლის განხორციელების შედეგად საქართველო კიდევ უფრო განიმტკიცებს თავის რეპუტაციას როგორც ელექტრონული და ღია მმართველობის სფეროში რეგიონისა და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ერთ-ერთი წამყვანი ქვეყანა. 4. განათლება, მეცნიერება, კულტურა, სპორტი და ახალგაზრდობა 4.1 განათლება, მეცნიერება და ახალგაზრდობა საქართველოს მთავრობა თავისი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტის - განათლების მიმართულებით განახორციელებს რეფორმის ახალ, კომპლექსურ და მრავალმხრივ ეტაპს. დაგეგმილია ისეთი საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, ბავშვების, სტუდენტის, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვისა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების სიღრმისეულად გააზრებას, მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლებისა და მეცნიერების კავშირის გაძლიერებას. ადამიანური კაპიტალის განვითარება განიხილება როგორც ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის უმთავრესი წინაპირობა. აღნიშნული რეფორმის კომპლექსურობისა და მნიშვნელობის გათვალისწინებით, მისი წარმატებით განხორციელება საჭიროებს განათლებაზე მიმართული რესურსების ზრდას. არსებული ხედვის თანახმად, მთავრობა გეგმავს ეტაპობრივად ამ მიმართულებაზე გაწეული ხარჯების ზრდას და კერძო სექტორთან ერთად განათლების დაფინანსებას მშპ-თან მიმართებაში ორნიშნა მაჩვენებლის ფარგლებში. განათლების სისტემაში საგანმანათლებლო პროცესის ფოკუსი და, განათლების საფეხურის შესაბამისად, მის ცენტრში იქნება განათლების მიმღები პირი (ბავშვი, მოზარდი, ახალგაზრდა და განათლების მიღების ზრდასრული მსურველი) უზრუნველყოფილი იქნება მთელი ცხოვრების განმავლობაში სწავლის (LLL) პრინციპის დაცვა. თავის მხრივ, საგანმანათლებლო დაწესებულებებში შეთავაზებული იქნება უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და კეთილგანწყობილი სასწავლო 35 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გარემო. უზრუნველყოფილი იქნება საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის განვითარება განათლების ყველა საფეხურისათვის. სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების პარალელურად, გაგრძელდება ათასწლეულის გამოწვევის კომპაქტის ფარგლებში საგანმანათლებლო დაწესებულებების სრული რეაბილიტაცია და საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით უზრუნველყოფა, ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ბანკის მიერ დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში დაიწყება სკოლებში ენერგოეფექტიანობის გაზრდაზე მიმართული სარეაბილიტაციო სამუშაოები. განათლების რეფორმა განხორციელდება განათლების სისტემის ყველა საფეხურზე: ადრეული და სკოლამდელი განათლება, ზოგადი განათლება, პროფესიული განათლება, უმაღლესი განათლება და მეცნიერება. სპორტისა და კულტურის მიმართულების მხარდაჭერა უზრუნველყოფს ქვეყნის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებას, ერთმანეთთან აკავშირებს სხვადასხვა დარგს და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მათ განვითარებაში, ხელს უწყობს ტურიზმს, მეწარმეობას, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას, დანაშაულის პრევენციას, კულტურული დიპლომატიის განვითარებას, ქვეყნის პოპულარიზაციასა და მის პოზიციონირებას საერთაშორისო ასპარეზზე, ე.წ. საიმიჯო ხასიათის პროექტების შინაარსის გაფართოებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ, ხალხებს შორის დაახლოვებასა და კულტურათაშორის დიალოგს. ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება იმისათვის, რომ კულტურა და სპორტი უფრო მეტად ინტეგრირდეს განათლებაში და უფრო უკეთ იყოს პოზიციონირებული განათლება კულტურასა და სპორტში, რაც უზრუნველყოფს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სისტემის ლიდერობას რეგიონში და მის რეგიონალურ საგანმანათლებლო და კულტურულ ცენტრად ჩამოყალიბებას. 4.1.1 ადრეული და სკოლამდელი განათლება განათლების სისტემის ფუნდამენტური რეფორმა სკოლამდელი განათლების დონეზე იწყება. სკოლამდელი სააღმზრდელო დაწესებულებებად და დანერგვა, რათა მომზადებისთვის. მყარი დაწესებულებები რეფორმირდება სკოლამდელი განათლების დაიწყება განათლების ხარისხის ერთიანი სახელმწიფო სტანდარტების საფუძველი სკოლამდელი აღსაზრდელების განათლების სასკოლო დაწესებულებებში განათლების მისაღებად უზრუნველყოფილი იქნება ინკლუზია, აღსაზრდელების უსაფრთხოება და საუკეთესო ინტერესების დაცვა. გაძლიერდება სტანდარტის შესრულების კონტროლი. ეროვნულ დონეზე შეიქმნება სკოლამდელი განათლების ხარისხის შეფასების, განვითარებისა და მართვის მოდელი და მექანიზმები. გაგრძელდება სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ახლი ინფრასტრუქტურის განვითარება და არსებულის გაუმჯობესება. აღმზრდელ-პედაგოგების ახალი პროფესიული სტანდარტის შესაბამისად ამოქმედდება კადრების 36 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მომზადებისა და გადამზადების სისტემა, დაიწყება აღმზრდელისა და აღმზრდელ-პედაგოგის პროფესიების განვითარება, პროფესიაში ახალგაზრდა კვალიფიციური კადრების მოზიდვა. წინასასკოლო ასაკის მოზარდებისთვის მხარდაჭერილი იქნება სასკოლო მზაობის ჯგუფების ფუნქციონირება როგორც საბავშვო ბაღების, ისე სკოლების ბაზაზე. 4.1.2 ზოგადი განათლება ზოგადი განათლების მაღალი ხარისხი და საყოველთაო ხელმისაწვდომობა პრიორიტეტი იქნება. ამ მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება თანასწორი და ინკლუზიური, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი ცოდნის, უნარების, ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების ფორმირებასა და მოსწავლის წარმატებაზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო სისტემის განვითარება, რათა თითოეული კურსდამთავრებული კონკურენტუნარიანი იყოს შრომის ბაზარზე და ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის ინტერესებს პასუხობდეს. ხარისხის მაღალი სტანდარტების მისაღწევად დაინერგება სკოლების და განათლების ხარისხის შეფასების ახალი სტანდარტები და მექანიზმები. გაგრძელდება მუშაობა დაფინანსების ეფექტიანი მოდელის განვითარება-დანერგვაზე. ზოგადი განათლების სისტემის ორიენტირი იქნება მოსწავლეების მომავალი ცხოვრებისა და დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობისთვის მომზადება. ამ მიზნით სასწავლო პროცესში დაინერგება ისეთი მეთოდოლოგიები და სტრატეგიები, რომელიც უზრუნველყოფს სააზროვნო, შემოქმედებითი, ტექნოლოგიური და შრომითი უნარების განვითარებას, ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციას, როგორც ფორმალურ, ისე არაფორმალურ განათლებაში. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს მოსწავლეთა მრავალფეროვან აქტივობებს და პროექტებს, რომლებიც მათ დაეხმარება ანალიტიკური, შემოქმედებითი და ინოვაციური აზროვნების განვითარებაში, გუნდური მუშაობის, ლიდერობის, სამეწარმეო, სახელოვნებო, სამოქალაქო და სოციალური კომპეტენციების განვითარებაში. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თითოეული პიროვნების თავისუფალი განვითარების, ნიჭისა და პიროვნული შესაძლებლობების სრული რეალიზაციისა და განვითარებისთვის თანასწორი პირობების შექმნას, განურჩევლად მისი ეთნიკური წარმომავლობის, რელიგიური მრწამსისა თუ საცხოვრებელი ადგილისა. ეროვნული უმცირესობებისთვის სახელმწიფო ენის მაღალ დონეზე სწავლების და ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით განხორციელდება მიზნობრივი პროგრამები. განათლების ხარისხის ამაღლების მიზნით, გაგრძელდება ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმების, პროგრამების, შესაბამისი სახელმძღვანელოების და სხვა საგანმანათლებლო რესურსების შექმნა და დანერგვა. შეიცვლება საშუალო საფეხურის მოწყობა და დაფუძნებული სასწავლო მოდელი ტექნიკური დაინერგება დიფერენცირებულ და საბუნებისმეტყველო, მიდგომებზე ჰუმანიტარული, სახელოვნებო და პროფესიული განათლების გაძლიერების მიმართულებებით. სისტემის განვითარების მიზნით გაგრძელდება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის, მათ შორის ფინური განათლების ელემენტების ეროვნულ მოდელში ინტეგრაცია. კომპლექსური შეფასების საფუძველზე განვითარდება როგორც დამამთავრებელი, ისე ერთიანი 37 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ეროვნული გამოცდების სისტემა. საგამოცდო პროცესში გაიზრდება თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება. ხელისუფლება იზრუნებს პედაგოგის პროფესიის პრესტიჟის ამაღლებაზე და მათ ღირსეულ ანაზღაურებაზე. სახელმწიფო უზრუნველყოფს მასწავლებლების უწყვეტი პროფესიული განვითარების მხარდაჭერას. უზრუნველყოფილი იქნება პედაგოგთა პრაქტიკული უნარ-ჩვევების განვითარება და პროფესიული ცოდნის ამაღლება, სწავლების გამოყენების მიმართულებით გაძლიერება. თანამედროვე მეთოდებსა და ტექნოლოგიების დაიგეგმება ახალი სახელფასო პოლიტიკა პედაგოგების პროფესიული მიღწევების შესაბამისად. სწავლა-სწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გაუმჯობესების მიზნით, გაგრძელდება სკოლის დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების პროფესიული განვითარების პროგრამები. ხელშეწყობილი იქნება მშობელთა განათლების და სკოლასთან მათი თანამშრომლობითი ურთიერთობების ჩამოყალიბებაზე ორიენტირებული პროგრამები. სკოლებში უზრუნველყოფილი იქნება უსაფრთხო, ინკლუზიური და მულტიკულტურული გარემოს შექმნა. განვითარდება ბულინგისა და ძალადობის პრევენციასა ორიენტირებული სერვისები და პროგრამები. მოსწავლეთა ფიზიკური და ფსიქო-ემოციური უსაფრთხოების დაცვის მიზნით განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა მანდატურისა და ფსიქოლოგიური მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებას, მედია წიგნიერებისა და ციფრული მოქალაქეობის პროგრამების დანერგვას. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ინკლუზიური განათლების ხარისხისა და მასშტაბების გაძლიერებას და სპეციალური მასწავლებლების პროფესიულ განვითარებას. ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემის სწრაფი განვითარებისთვის, ტრადიციული სწავლების პარალელურად, ძალიან მნიშვნელოვანია ტექნოლოგიების და ინოვაციური სასწავლო სტრატეგიების დანერგვა. სკოლების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გაიზრდება, სწავლა-სწავლების პროცესში გაძლიერდება ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლი. შეიქმნება მრავალფეროვანი ციფრული რესურსები და დამხმარე სასწავლო მასალები. იგეგმება საერთაშორისოდ აღიარებული ელექტრონული სისტემების და ლაბორატორიების დანერგვა, რაც მოსწავლეებში სივრცითი, ლოგიკური და შემოქმედებითი უნარების განვითარებას შეუწყობს ხელს. მოსწავლეების ხარისხიანი სახელმძღვანელოებით და საგანმანათლებლო რესურსებით უზრუნველყოფის მიზნით გაგრძელდება მათი განვითარება-დახვეწის პროცესი, როგორც შინაარსი, ასევე წონა და ტექნიკური პარამეტრები შესაბამისობაში იქნება მოსწავლეების ასაკობრივ განვითარებასა და შესაძლებლობებთან. მნიშვნელოვანი ინვესტიციები ჩაიდება სასკოლო საგანმანათლებლო და სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და ახალი სკოლების მშენებლობაში. სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების პარალელურად, გაგრძელდება ათასწლეულის გამოწვევის კომპაქტის ფარგლებში საჯარო სკოლების სრული რეაბილიტაცია და საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით უზრუნველყოფა, ასევე ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ბანკის მიერ დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში თბილისის რიგ სკოლებში ჩატარდება სარეაბილიტაციო და ენერგოეფექტურობის 38 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაზრდაზე მიმართული სამუშაოები. რაც ათასობით სტანდარტების სკოლებში სწავლის საშუალებას მისცემს, მოსწავლეს უახლესი საერთაშორისო სოფლის მცირეკონტინგენტიანი და მაღალმთიანი სკოლების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო უზრუნველყოფს სპეციალური პროგრამების ამოქმედებას, შეიქმნება მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს ამ სკოლების სოფლის კულტურულსაგანმანათლებლო ცენტრებად ჩამოყალიბებას, რომელიც საბავშვო ბაღს, სკოლას, პროფესიულ კოლეჯს, ბიბლიოთეკას, სპორტულ და შემოქმედებით კლუბებს გააერთიანებს. ევროკავშირთან თანამშრომლობით, „საქართველოში აღმოსავლეთ პარტნიორობის ევროპული სკოლის“ პროექტის განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების (საქართველო, უკრაინა, მოლდოვა, აზერბაიჯანი, სომხეთი და ბელარუსი) საუკეთესო მოსწავლეები საქართველოში მიიღებენ ევროპულ განათლებას. 4.1.3 პროფესიული განათლება პროფესიული განათლების სისტემაში გაგრძელდება დუალური, ანუ სამუშაოზე დაფუძნებული, სწავლების მიდგომის დანერგვა საჯარო-კერძო პარტნიორობის გზით. ამ მიდგომით, დამსაქმებლები სრულფასოვნად ჩაერთვებიან პროფესიული პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების, ასევე სტუდენტების შერჩევისა და შეფასების პროცესებში. დასაქმებისათვის საჭირო უნარების განვითარების პარალელურად, სამუშაო ადგილების შექმნის სტიმულირებისა და კერძო სექტორის გაძლიერების მიზნით, პრიორიტეტი იქნება სამეწარმეო განათლებაც. სამეწარმეო ცნობიერების ამაღლება და მეწარმეობის სწავლება ხელს შეუწყობს იმგვარი სპეციალისტის მომზადებას,რომელიც საგანმანათლებლო სისტემაში მიღებული ცოდნითა და მეწარმეობის ხელშემწყობი მექანიზმების გამოყენებით, თავად გახდება დამსაქმებელი. გაძლიერდება ინოვაციური სწავლების მიდგომების დანერგვა და დარგების შესაბამისად გაუმჯობესდება პროფესიული განათლების სტუდენტთა ხელმისაწვდომობა ახალ ტექნოლოგიებზე. ინოვაციური ლაბორატორიებისა და ე.წ „ექსელენს ცენტრების“ განვითარებით რეგიონებში შესაძლებელი იქნება კერძო კომპანიებისა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების ურთიერთთანამშრომლობა, მათ შორის, მომავლის პროფესიების დანერგვის მიზნით. პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად, მეტი ყურადღება დაეთმობა ახალი სერვისების განვითარებას როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. კერძო სექტორთან თანამშრომლობით შეიქმნება ზრდასრულთა განათლების სისტემა. ამოქმედდება პროფესიული მომზადება-გადამზადების მრავალფეროვანი პროგრამები. ახალი საკანონმდებლო ინიციატივის საფუძველზე, დაიწყება ზოგადი განათლების პროფესიულ განათლებაში ინტეგრირების პროცესი. ამასთან, ჩამოყალიბდება უმაღლესი პროფესიული განათლების დონე, რითაც ხელი შეეწყობა პროფესიული და უმაღლესი განათლების საფეხურებს შორის კავშირების განვითარებას. დაინერგება წინმსწრები და არაფორმალური განათლების აღიარების მექანიზმები, პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, ასევე ამოქმედდება პროფესიული 39 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა განათლების მასწავლებლების პროფესიული განვითარების მწყობრი სისტემა, წახალისებული იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გამოყენება სწავლების პროცესში. ამავდროულად განვითარდება პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურა და საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფორმატში მრავალფეროვანი გახდება პროფესიული განათლების მიმწოდებელთა ქსელი. გაუმჯობესდება მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და გეოგრაფიული დაფარვა, რათა უპასუხოს პროფესიული განათლების მიღების მსურველთა მზარდ მოთხოვნას. აუცილებელია პროფესიული განათლების იმიჯის, მიმზიდველობის პოპულარიზაცია. რაც განხორციელდება სოციალური გაუმჯობესება და ამ სფეროს პარტნიორებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერით, ასევე მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებითა და პროფესიული განათლების რეალური პერსპექტივების ჩვენებით. 4.1.4 უმაღლესი განათლება დაინერგება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი უმაღლესი განათლების ხარისხის მართვის ეფექტიანი მოდელები. ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელდება ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემის რეფორმა. უმაღლესი განათლების ხარისხის შეფასების მექანიზმები შესაბამისობაში მოვა შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან. განხორციელდება განვითარებაზე ორიენტირებული შეფასებები და ხელი შეეწყობა დაწესებულებების ინსტიტუციურ გაძლიერებას. ამოქმედდება ევროპის საბჭოს სტანდარტებსა და რეკომენდაციებთან (ESG) თავსებადი ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტები, რაც შედეგად მოგვცემს განვითარებაზე ორიენტირებულ ინსტიტუციებს და მკვეთრად გაუმჯობესებული ხარისხის პროგრამებს, რომლებიც შრომის ბაზრის მოთხოვნებს დაუახლოვდება. საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებით, მხარდაჭერილი იქნება საერთაშორისო პარტნიორობები, მათ შორის საერთაშორისო აკრედიტაციების მოპოვება და აღიარების მექანიზმების განვითარება. პრიორიტეტი მიენიჭება სწავლისა და მეცნიერული კვლევის ინტეგრაციას. შემუშავდება და დაინერგება უმაღლესი განათლების დაფინანსების ახალი, ეფექტიანი მოდელები, რომლებიც ორიენტირებული იქნება იმ მიმართულებებისა და სპეციალობების გაძლიერებაზე, რაც ქვეყნის განვითარების საჭიროებებთან, საზოგადოებრივი ცხოვრებისა და ეკონომიკის გაძლიერებასთან არის დაკავშირებული. დაინერგება უნივერსიტეტების საბაზო დაფინანსების მოდელი, რომლის ფარგლებშიც ხელი შეეწყობა უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების მჭიდრო კავშირს. დაინერგება ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო საგანმანათლებლო პროგრამა მასწავლებელთა მომზადების სისტემის გაუმჯობესების მიზნით. სკოლებში ახალი და კვალიფიციური კადრების მოზიდვის მიზნით უმაღლესდამთავრებულ პირთათვის გაგრძელდება მასწავლებლის მომზადების აკრედიტებული 60-კრედიტიანი საგანმანათლებლო პროგრამა, რომლებიც სახელმწიფოს მიერ დაფინანსდება. მხარდაჭერილი იქნება სპეციალური პროგრამები საქართველოში და საზღვარგარეთ სამეცნიეროკვლევით ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში წარმატებით მოღვაწე წამყვანი ქართველი მეცნიერების 40 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა უმაღლესი განათლების სისტემაში რეინტეგრაციის მიზნით. სახელმწიფო განსაკუთრებულად შეუწყობს ხელს უმაღლესი განათლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების როლისა და მნიშვნელობის ზრდას, მათ შორის, დისტანციური განათლების კომპონენტის გაძლიერებას. საქართველოს რეგიონალურ საგანმანათლებლო ცენტრად პოზიციონირებისთვის, განხორციელდება მიზნობრივი ღონისძიებები უცხოელი სტუდენტების საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში მოსაზიდად. 4.1.5 მეცნიერება განხორციელდება მხარდამჭერი ღონისძიებები საქართველოს ძლიერ, რეგიონალურ სამეცნიერო ცენტრად გადაქცევისთვის. ქვეყნის ეკონომიკის, სტრატეგიული განვითარების მოთხოვნებისა და საზოგადოების საჭიროებების გათვალისწინებით მოხდება პრიორიტეტული სამეცნიერო მიმართულებების იდენტიფიკაცია და მათი გაძლიერების მხარდაჭერა. განხორციელდება ახალგაზრდების სამეცნიერო კვლევებში ჩართულობის მხარდამჭერი ღონისძიებები, დაფინანსდება პოსტდოქტორანტურის პროგრამები, ხელი შეეწყობა საერთაშორისო სამეცნიერო გაცვლითი პროგრამების განხორციელებას. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებთან სამეცნიერო თანამშრომლობას და ერთობლივი პროექტების განხორციელებას, უცხოელი მეცნიერების სამეცნიერო კვლევებს საქართველოში და ქართველი მეცნიერებისას - მსოფლიო მნიშვნელობის სამეცნიერო ცენტრებში, აგრეთვე ქართველი მეცნიერების მიერ უცხოელ მკვლევარებთან ერთობლივი კვლევითი პროგრამების განხორციელებას. უზრუნველყოფილი იქნება ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა მეცნიერებაში მიზნობრივი პროგრამების დანერგვით. გაძლიერდება თანამშრომლობა სხვადასხვა სამეცნიერო ფონდებთან საზღვარგარეთ, დამატებითი დაფინანსების და ერთობლივი პროექტების განხორციელების მიზნით. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს საქართველოს გაწევრიანებას ევროპული კვლევებისა და ტექნოლოგიების თანამშრომლობის ორგანიზაციაში (COST), ევროპის აკადემიაში (Academia Europea). გაძლიერდება მეცნიერების ინფრასტრუქტურული შესაძლებლობები. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებში. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა და ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერებას. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს ევროკომისიის კვლევისა და ინოვაციის პროგრამის ,,Horizon-2020“-ის ფარგლებში თანამშრომლობას, რაც გამორჩეული კვლევითი და ინოვაციური იდეების განსახორციელებლად, საერთაშორისო თანამშრომლობისა და დაფინანსების ახალ პერსპექტივებს 41 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სთავაზობს ქართველ მეცნიერებს, კვლევაზე ორიენტირებულ ინდუსტრიებს, ინოვაციურ მცირე ზომის საწარმოებს, ბიზნესმენებსა და სხვა დაინტერესებულ მხარეებს. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს ევროკომისიის მომდევნო ჩარჩო პროგრამის „Horizon Europe“-ის ფარგლებში ჩართულობას და აქტიურ მონაწილეობას. 4.1.6 ახალგაზრდობის პოლიტიკა და ინოვაციები მთავრობის მიზანია გაიზარდოს ახალგაზრდების ჩართულობა საზოგადოებრივ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, განავითაროს ახალგაზრდების მხრიდან ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებში თვითრეალიზების შესაძლებლობები, რაც ხელს შეუწყობს მათ პროფესიულ განვითარებასა და კონკურენტუნარიანობის ზრდას, საკუთარი პოტენციალის სრულფასოვნად რეალიზებისა და დასაქმების შესაძლებლობების გაუმჯობესების მიზნით. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ახალგაზრდული საქმიანობის ინტერნაციონალიზაციას, ქართველ და უცხოელ ახალგაზრდებს შორის პარტნიორული ურთიერთობების ჩამოყალიბებასა და ერთობლივი საერთაშორისო პროექტების განხორციელებას. ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლებისა და რესურსებთან წვდომის გაუმჯობესების მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება საინფორმაციო მხარდაჭერა. გაგრძელდება სახელმწიფოს მხრიდან ახალგაზრდული საქმიანობის ხელშეწყობა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მათი მონაწილეობისა და სამოქალაქო აქტივობების მხარდაჭერის მიმართულებით. გაძლიერდება არაფორმალური განათლების, პროფესიული ორიენტაციის, დასაქმებისა და მობილობის ხელშემწყობი პროგრამები და პროექტები. ეკონომიკის განვითარებაში დამწყები მეწარმეების მიერ ინოვაციური მიდგომებისა და უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვის მოტივირება და ჯანსაღი ამბიციების ხელშემწყობი გარემოს შექმნა გრძელვადიანი ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდისთვის საფუძვლის შექმნის წინაპირობაა. ამ მიმართულებით სახელმწიფო პროგრამები მიზნად ისახავს ქვეყანაში ცოდნასა და ინოვაციებზე დაფუძნებული ეკონომიკის განვითარებას და ინოვაციების ეკოსისტემის შექმნას. ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით სახელმწიფო მხარდაჭერის პროგრამები ითვალისწინებს ფინანსებსა და ტექნოლოგიებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას:  მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით ფინანსებთან წვდომის კომპონენტი გულისხმობს თანადაფინანსების გრანტებს ახალგაზრდა სტარტაპებისთვის;  კერძო სექტორის ჩართულობით გრძელდება ბიზნესინკუბატორების/აქსელერატორების პროგრამა, რომელიც უზრუნველყოფს იდეიდან ბაზრამდე გასვლის პროცესში სახელმწიფო და კერძო სექტორის მხარდაჭერას სხვადასხვა ტრენინგებით, მენტორშიფით და ინვესტირებით;  დაგეგმილია საერთაშორისო ბრენდების შემოყვანა საქართველოში სილიკონის ველიდან, შვეიცარიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან, რათა საქართველო გახდეს რეგიონალური ჰაბი ინოვაციების ეკოსისტემით, მოიზიდოს სტარტაპები და ინვესტორები ახლო ქვეყნებიდან;  გაგრძელდება საკანონმდებლო მუშაობა სტარტაპებისთვის დაფინანსების ალტერნატიული 42 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა კერძო წყაროების განვითარების მიმართულებით;  საქართველოში უნივერსიტეტების უზრუნველყოფს სტუდენტებში ბაზაზე მოეწყობა იდეების პრეაქსელერატორები, გენერაციას, მათ რომლებიც დახვეწასა და სტარტაპპროდუქტებად გარდაქმნას;  ხელი შეეწყობა მიკრო-, მცირე და საშუალო მეწარმეების ინტერნეტთან და ელექტრონული კომერციის საერთაშორისო პლატფორმებზე წვდომის გაუმჯობესებას;  გაგრძელდება რეგიონებში ტექნოლოგიური პარკების განვითარება, რაც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდების მაქსიმალურ ჩართულობას ინოვაციების ეკოსისტემაში;  განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სამეცნიერო ინოვაციების განვითარებას და ამ მიზნისთვის საქართველოში არსებულ უნივერსიტეტებსა და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში ტექნოლოგიების მზაობის ანალიზს.  საქართველოში შეიქმნება საკანონმდებლო და ფინანსური წახალისების ინსტრუმენტი რათა შეიქმნას ანჯელ და ვენჩურული კერძო საინვესტიციო ფონდები შემდგომი სტადია სტარტაპების დასაფინანსებლად.  საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო გაწევრიანდება საერთაშორისო ენჯელ და ვენჩურულ ინვესტორთა ქსელებში, რათა ქართულ სტარტაპებს გზა გაეხსნას ენჯელ და ვენჩურ ინვესტორებთან ევროპის, აშშ-ს და აზიის მასშტაბით  საქართველოში მოხდება მსხვილი საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების წარმომადგენლობის შემოყვანა.  ქართული სტარტაპების საერთაშორისო აქსელერატორებში/ინკუბატორებში ჩართვის მიზნისთვის შემუშავდება მხარდამჭერი პროგრამები. ახალგაზრდა მეწარმეთა ხელშეწყობის გარდა, სახელმწიფო პროგრამები ხელს შეუწყობს ახალგაზრდობის სხვადასხვა ტიპის აქტივობებს, მათ შორის, სამოქალაქო, კულტურული და სპორტული მიმართულებით. გაიზრდება ახალგაზრდულ და მოსწავლეთა ბანაკებზე ხელმისაწვდომობა და გაძლიერდება ამ პროექტის ფარგლებში ინტელექტუალური კომპონენტი. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ზუსტ და საბუნებისმეტყველო, სახელოვნებო და სპორტულ მიმართულებებს. გაგრძელდება ჰობი-განათლებასა და რეკრეაციაზე ფოკუსირებული პროექტების დაფინანსება. მეცნიერების პოპულარიზაციის მიზნით გააქტიურდება ზამთრისა და ზაფხულის სამეცნიერო სკოლების საქმიანობა, საერთაშორისო სამეცნიერო ცენტრებში სასწავლო ტურები. ადგილობრივ თვითმმართველობებთან თანამშრომლობით გაუმჯობესდება ახალგაზრდული პოლიტიკის განსაზღვრისა და შესაბამისი ახალგაზრდული სერვისების შექმნის პროცესი. გაგრძელდება ახალგაზრდული სამოქმედო გეგმების შემუშავება და ადგილობრივ დონეზე ახალგაზრდების მონაწილეობის მექანიზმებისა და მოდელების დანერგვა. 43 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაიზრდება ახალგაზრდული პროექტების მასშტაბები და არასამთავრობო სექტორის აქტიური ჩართულობით მოხდება სამოქალაქო ჩართულობისა და სოციალური მეწარმეობის მხარდაჭერა. გაიზრდება მოწყვლადი ჯგუფების წარმომადგენელი ახალგაზრდების ინკლუზიაზე ორიენტირებული არაფორმალური განათლების პროგრამების მხარდაჭერა. გაღრმავდება თანამშრომლობა ევროკავშირთან ახალგაზრდობის მობილობის, უნარების განვითარებისა და პოლიტიკის რეფორმების მიმართულებებით ევროკავშირის “Erasmus +”-ის პროგრამის ფარგლებში, ხოლო ევროკავშირის EU4Youth პროგრამის ფარგლებში თანამშრომლობა ორიენტირებული იქნება ახალგაზრდული მუშაკის ინსტიტუტის განვითარების, მოხალისეობის პოპულარიზებისა და ახალგაზრდებში დასაქმებისათვის საჭირო უნარ-ჩვევების განვითარებაზე. 4.2 კულტურა და სპორტი სპორტისა და კულტურის მიმართულების ხელშეწყობა უზრუნველყოფს ქვეყნის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებას, ხელს უწყობს ქვეყნის პოპულარიზაციას, ე.წ. საიმიჯო ხასიათის პროექტების შინაარსის გაფართოებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ახალი სტრუქტურული და ფუნქციური ცვლილებების კვალდაკვალ მნიშვნელოვანია კულტურული და სპორტული კალენდრების ერთმანეთთან ჰარმონიზაცია და კოორდინაცია, რაც საერთაშორისო ასპარეზზე თანამიმდევრული და ეფექტიანი პოზიციონირებას საშუალებას მისცემს ქვეყანას და ხელს შეუწყობს კულტურული დიპლომატიის, კულტურული და სპორტული ტურიზმის განვითარებას. 4.2.1 კულტურა კულტურული მიმართულებით სახელმწიფო პროგრამები ძირითადად დაეფუძნება „კულტურის სტრატეგია 2025-ს“, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფოს ხედვას, მიზნებსა და ამოცანებს კულტურის სექტორში. მიმდინარეობს მუშაობა კულტურის მართვის ეფექტიან მოდელზე, მათ შორის, გაიზრდება ექსპერტთა და პროფესიონალთა მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღებისა და კულტურის სხვადასხვა სფეროს სტრატეგიების შემუშავების დივერსიფიკაციისთვის. დაიხვეწება კულტურასა პროცესში. და გაგრძელდება კულტურული მუშაობა მემკვიდრეობის კულტურის დაცვასთან დაფინანსების დაკავშირებული კანონმდებლობა; შემუშავდება კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კოდექსი; მომზადდება ახალი ნომინაციები კაცობრიობის არამატერიალური მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შესატანად და მოხდება მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარული ნუსხის განახლება. გაგრძელდება საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევა და ძეგლებზე საკონსერვაციოსარეაბილიტაციო სამუშაოები. გაგრძელდება მუშაობა კულტურული მემკვიდრეობის მართვისა და დაფინანსების ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავებისთვის. 44 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაიზრდება კულტურის ხელმისაწვდომობა ფართო საზოგადოებისათვის, ხელი შეეწყობა ეთნიკურ უმცირესობათა კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებასა და შშმ პირთა შემოქმედებითი უნარების განვითარებას. ხელი შეეწყობა კულტურის სფეროს პოტენციალის სამეწარმეო და ტურიზმის მიმართულებით ათვისებას, მათ შორის, კულტურული მარშრუტების, ტრადიციული რეწვის დარგებისა და არამატერიალური და მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სხვა პოტენციალის ათვისებას, აგრეთვე შემოქმედებითი რესურსების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისათვის მდგრად გამოყენებას. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარებისთვის საჭირო სივრცეების და ელექტრონული პლატფორმების შექმნას; კულტურული დიპლომატიის მეშვეობით ხელი შეეწყობა ქართული კულტურის ინტერნაციონალიზაციასა და ქვეყნის პოპულარიზაციას საერთაშორისო დონეზე; ხელი შეეწყობა საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების გაღრმავებას, ხელოვანთა საერთაშორისო მობილობას კულტურათაშორის დიალოგს, ერთობლივი პროექტების განხორციელებას, ინსტიტუციონალურ, ორგანიზაციულ და ინდივიდუალურ დონეზე. შემუშავდება სახელოვნებო განათლების პოლიტიკა და სტრატეგიული განვითარების გეგმა, დაიწყება მუშაობა სახელოვნებო განათლების მიმართულებით საკანონმდებლო და ნორმატიული ბაზის სრულყოფაზე, სახელოვნებო განათლების ფართო ხელმისაწვდომობის, განათლების ხარისხის და კონკურენტუნარიანობის ამაღლებისა და სახელოვნებო განათლების დაფინანსების ახალი მოდელის შექმნის მიმართულებით. გაგრძელდება სახელოვნებო-შემოქმედებითი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურული მოდერნიზება და ტექნიკური გადაიარაღება. 4.2.2 სპორტი სახელმწიფო განახორციელებს ქმედით პოლიტიკას, პროფესიულ და მასობრივ სპორტში ჩაბმულ პირთა რაოდენობის გასაზრდელად. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სპორტის სხვადასხვა სახეობაში ბავშვებისა და მოზარდების ჩართვას. უზრუნველყოფილი იქნება სასპორტო განათლების ხელმისაწვდომობა და მწვრთნელთა პროფესიული გადამზადება; გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებებში მომუშავე მწვრთნელთა მხარდაჭერა. აშენდება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სპორტული მოედნები, დარბაზები და სპორტის სასახლეები, ასევე მასობრივი სპორტული ობიექტები (გარე სავარჯიშო ტრენაჟორები, მინიმოედნები, სარბენი და ველობილიკები); შეიქმნება სპორტული ინფრასტრუქტურის მართვის ქმედითი მოდელი, რომელიც საჯარო და კერძო სექტორის ეფექტიან თანამშრომლობაზე იქნება დაფუძნებული. გაიზრდება სასპორტო განათლების ხელმისაწვდომობის დონე და შეიქმნება დარგის პროფესიონალი კადრებით მომარაგების მყარი საფუძვლები. 45 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სპორტულ ორგანიზაციებთან და სხვადასხვა უწყებებთან კოორდინაციით, შემუშავდება სპორტული ტურიზმის განვითარების სტრატეგია, რაც ქვეყნის პოპულარიზაციასთან ერთად, განაპირობებს ქვეყანაში დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვას. ამ მიზნით გაგრძელდება მუშაობა საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების მასპინძლობის მიმართულებით და შემუშავდება საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების გამართვის სტანდარტები. შეიქმნება სპორტული დავების განხილვების ეფექტიანი სისტემა. დაინერგება სპორტსმენთა უფლებების დაცვის და მათი გადაწყვეტილების მიღებაში ჩართვის მოდელი. გაგრძელდება სპორტის სფეროში არსებულ საერთაშორისო კონვენციებთან მიერთების, მათი რატიფიკაციისა და დანერგვის პროცესი. 46 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა 5. ადამიანი და მასზე ზრუნვა 5.1 ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატიული მმართველობა და კანონის უზენაესობა ბოლო წლებში განხორციელებული რეფორმების შედეგად შეიქმნა და დაიხვეწა ადამიანის უფლებათა დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები. მთავრობის პრიორიტეტულ მიმართულებად იქცა ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომის ინტეგრირება სახელმწიფო პოლიტიკის ფორმირებისა და კანონშემოქმედების პროცესში. სისხლის სამართლის პოლიტიკის შემდგომი გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება სისხლის სამართლის რეფორმა სამოქალაქო სექტორის ჩართულობით და საერთაშორისო სტანდარტებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების შესაბამისად. ხანგრძლივი მრავალმხრივი კონსულტაციების შედეგად უწყებათაშორის ფორმატში 2018 წლის მაისში დამტკიცდა და პარლამენტს უახლოეს მომავალში წარედგინება სისხლის სამართლის კოდექსში ფართომასშტაბიანი ცვლილებების პროექტი, რომლის მიზანია სისხლის სამართლის პოლიტიკის ლიბერალიზაცია და სისხლის სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისობა ადამიანის უფლებების საერთაშორისო სტანდარტებთან. სისხლის სამართლის რეფორმის პრიორიტეტებად რჩება დანაშაულის თავიდან აცილებაზე, სამართლიანი და დამოუკიდებელი სასამართლოს ჩამოყალიბებაზე, სასამართლოს და მოსამართლის როლის გაძლიერებაზე, სასჯელის ლიბერალიზაციაზე, დაზარალებულის უფლებების დაცვასა და მსჯავრდებულის განხორციელება. რეაბილიტაციაზე ორიენტირებული სისხლის სამართლის პოლიტიკის სასჯელაღსრულების სისტემის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით:       მომზადდება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი გახდება ბრალდებულის/მსჯავრდებულის სასამართლო პროცესში დისტანციურად (ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით) მონაწილეობა; განხორციელდება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი გახდება მსჯავრდებულის სასჯელის მოხდისგან ვადამდე გათავისუფლება პენიტენციურ დაწესებულებაში ნამუშევარი დღეების პროპორციულად; მსჯავრდებულთა დასაქმებისა და რესოციალიზაცია/რეაბილიტაციის მიზნით, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს კერძო ბიზნესს პენიტენციურ დაწესებულებებში სამუშაო ადგილების შექმნის მიზნით; პენიტენციური დაწესებულებების მართვის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, გაგრძელდება დიდი ზომის პენიტენციური დაწესებულებების გარდაქმნა შედარებით მცირე ზომის პენიტენციურ დაწესებულებებად. ასევე, დაიწყება ახალი, მცირე ზომის, მაქსიმუმ 500 პატიმარზე გათვლილი დაწესებულებების მშენებლობა; მომზადდება საკანონდებლო ცვლილებები პენიტენციურ დაწესებულებაში მყოფ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სამედიცინო მომსახურების ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით; გაუმჯობესდება ბრალდებულთა უფლებრივი მდგომარეობა; 47 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა  გაძლიერდება პატიმართა ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის, მათ შორის, სხვადასხვა დამოკიდებულების მქონე პირთა რეაბილიტაციის პროგრამები. მთავრობა კვლავაც უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების განუხრელ დაცვას, ისევე, როგორც ქონების სანდო და უსაფრთხო სარეგისტრაციო პროცედურებს, მათ შორის, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. კიდევ უფრო დაიხვეწება და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გახდება პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა და ზედამხედველობის სისტემა. გაგრძელდება შიდა და გარე კონტროლის მექანიზმების განვითარება, რომლებიც ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებათა განხორციელებისას უზრუნველყოფს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვას უფრო მაღალი სტანდარტით. აღნიშნული ცვლილებები განხორციელდება ისე, რომ დაცული იყოს გონივრული ბალანსი პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობისა და ქვეყნისა და ადამიანების უსაფრთხოების ინტერესებს შორის. გატარდება ქმედითი ღონისძიებები თანასწორობის უფლების რეალიზებისათვის და ადამიანების ნებისმიერი ნიშნით დისკრიმინაციის თავიდან ასაცილებლად და აღსაკვეთად. უზრუნველყოფილი იქნება რწმენის თავისუფლების დაცვა ყველა რელიგიური გაერთიანებისა და თითოეული ადამიანისთვის. მთავრობა ხელს შეუწყობს საზოგადოებაში შემწყნარებლობის კულტურის შემდგომ განვითარებას. ეთნიკური უმცირესობების უფლებების დაცვისა და რეალიზების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015-2020 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელება. საქართველოს ყველა მოქალაქეს, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, ექნება შესაძლებლობა სრულფასოვნად ჩაერთოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში, ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში, პოლიტიკურ და სამოქალაქო პროცესებში. განსაკუთრებით პრიორიტეტული იქნება სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის გაუმჯობესება, შესაბამისად, გაიზრდება სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამების ეფექტიანობა. კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში ეთნიკური უმცირესობებისთვის გაუმჯობესდება საზოგადოებრივ მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობა. განათლების სტრატეგიული დოკუმენტის შესაბამისად, გადაიდგმება ქმედითი ნაბიჯები და მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობა განათლების ყველა საფეხურზე. გაუმჯობესდება მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობა და, შესაბამისად, ეთნიკური უმცირესობების ერთიან საინფორმაციო სივრცეში ჩართვა. განხორციელდება ქმედითი ღონისძიებები საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში, განსაკუთრებით პოლიტიკურ და ეკონომიკურ საქმიანობაში და გადაწყვეტილების მიღების დონეზე, გენდერული თანასწორობის დასაცავად. უზრუნველყოფილი იქნება სწრაფი და ქმედითი რეაგირება გენდერული უთანასწორობისა და გენდერული ნიშნით ჩადენილი ძალადობის თითოეულ ფაქტზე. 48 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა გაგრძელდება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის პრევენციისა და მასთან ბრძოლისათვის საკანონმდებლო რეფორმის განხორციელება. სტამბულის კონვენციის ჩარჩო-სტანდარტებიდან გამომდინარე, გაუმჯობესდება სამართლებრივი დაცვა ქალთა და მიმართ და ოჯახში ფსიქო-სოციალური ძალადობის რეაბილიტაციის მსხვერპლთათვის პროგრამებისა და თავშესაფრის/კრიზისული ცენტრის ხელმისაწვდომობა. გაგრძელდება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე ცნობიერებისა და შესაბამისი პირებისათვის კვალიფიკაციის ამაღლებისთვის ზრუნვა. დაცული იქნება შშმ პირთა უფლებები გონივრული მისადაგების პრინციპის საფუძველზე, მათი საჭიროებების გათვალისწინებით. საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში შშმ პირთა სრულყოფილი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს შშმ პირთა დასაქმებას, ასევე ინფრასტრუქტურის ადაპტირებას შშმ პირთა საჭიროებების გათვალისწინებით. მთავრობა ხელს შეუწყობს საზოგადოებრივი სატრანსპორტო საშუალებების, გადაადგილებისა და მოგზაურობის თანაბარ ხელმისაწვდომობას შესაბამისი სტანდარტების შემუშავებისა და დანერგვის გზით. ჩვენი საზოგადოების წევრი შშმ პირების მონაწილეობით უკვე მომზადებულია ახალი კანონპროექტი „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“, რომელსაც ისინი მრავალი წელი ელოდნენ და რომლითაც მოხდება გაეროს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის“ სრულფასოვანი იმპლემენტაცია საქართველოს კანონმდებლობაში. ამით შეიქმნება მექანიზმი, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება შშმ პირთა უფლებების რეალიზება ჯანდაცვის, განათლების, სამოქალაქო ინტეგრაციის, დასაქმების, სოციალური, პოლიტიკური და ეკონომიკური მიმართულებებით, აგრეთვე საზოგადოებაში შშმ პირთა სრული ინტეგრაცია და მათთვის ყველა სახის მომსახურების მისაწვდომობა. მთავრობა დაგეგმავს შესაბამის ღონისძიებების საქართველოს პარლამეტის მიერ დამტკიცებული „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის სრულყოფილი იმპლემენტაციის მიზნით, მათ შორის გამოიყოფა დამატებითი რესურსები სოციალური მუშაკების რაოდენობის ზრდასთან ერთად მათი კვალიფიკაციისა ზრდისა და შესაბამისი ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად. გაგრძელდება აქტიური ბრძოლა ტრეფიკინგის წინააღმდეგ. 5.2 ადამიანის უფლებების დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები მომდევნო 3 წლის განმავლობაში საქართველოში კიდევ უფრო გაძლიერდება ადამიანის უფლებების დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები. ძლიერი, კვალიფიციური და დამოუკიდებელი სასამართლო არის ქვეყნის განვითარების ქვაკუთხედი. მთავრობის მოქმედებები მიმართული იქნება სასამართლო სისტემის ნდობის ამაღლებისკენ. ჩვენი პრიორიტეტია თითოეული მოქალაქის და კერძო სექტორის რწმენის ამაღლება ქართული ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მართლმსაჯულებისადმი. 49 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმის მეოთხე ეტაპზე ყურადღება გამახვილდება სასამართლოში დაგროვილი და ჯერაც გადაუწყვეტელი საქმეების რაოდენობის შემცირებაზე, დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლების გადასინჯვაზე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მუშაობის პროცედურების გაუმჯობესებაზე. ამასთან, პარლამენტს განსახილველად წარედგინება მრავალმხრივი კონსულტაციების შედეგად მომზადებული კანონპროექტი „მედიაციის შესახებ“. ამ საკანონმდებლო და სხვა ინსტიტუციონალური მექანიზმების მეშვეობით ხელი შეეწყობა მედიაციის, როგორც დავების მოგვარების ალტერნატიული საშუალების, დამკვიდრებას და განვითარებას. მედიაციის პროცესში სათანადოდ მომზადებული, მიუკერძოებელი მესამე პირი დაეხმარება მოქალაქეებს და ბიზნესის წარმომადგენლებს სამოქალაქო დავების ხანგრძლივი და ძვირადღირებული სასამართლო პროცესის გარეშე, ურთიერთშეთანხმებით, სწრაფად და ეფექტიანად მოგვარებაში. უზრუნველყოფილი იქნება საკონსტიტუციო სასამართლოს დამოუკიდებლობა. პროკურატურა კვლავაც იმუშავებს როგორც საზოგადოების ინტერესებსა და საჭიროებებზე ორიენტირებული სისტემა, რაც ბრალდებულთა და პროცესის მონაწილე სხვა მხარეთა უფლებების მაქსიმალურ დაცვას უზრუნველყოფს. დანაშაულთან ბრძოლის სფეროში შემუშავდება ახალი მიდგომები, დაიხვეწება და ევროპულ სტანდარტებს კიდევ უფრო დაუახლოვდება არსებული საგამოძიებო და საპროკურორო პრაქტიკა. გაიზრდება საზოგადოების მონაწილეობა დანაშაულის პრევენციის უზრუნველყოფის პროცესში. რიგითი პროკურორის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფის მიზნით, დაიხვეწება პროკურორთა თანამდებობაზე დანიშვნის, დისციპლინური პასუხისმგებლობის, გათავისუფლებისა და წახალისების (მათ შორის დაწინაურების) სისტემა. შემუშავდება პროკურორთა საქმიანობის გამჭვირვალე და მიუკერძოებელი შეფასების კრიტერიუმები. გაგრძელდება პროკურორთა გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების პროგრამები. გაგრძელდება სამართლიანობის აღდგენის პროცესი, რომლის შედეგადაც, 2018 წლის ივნისის მდგომარეობით, სახელმწიფოს მიერ კერძო პირთათვის დაბრუნებულ იქნა 45 მლნ ლარის ღირებულების 2012 წლის ოქტომბრამდე პერიოდში უკანონოდ ჩამორთმეული უძრავ-მოძრავი ქონება. კონსტიტუციის ფარგლებში და საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად, ხელისუფლება გააგრძელებს ყველა სამართლებრივი მექანიზმის გამოყენებას, რათა თითოეულ ადამიანს აღუდგეს წინა ხელისუფლების მიერ დარღვეული უფლებები. ამ მიზნით გაგრძელდება საქართველოს მთავარი პროკურატურის ხელმძღვანელობით მიმდინარე ის საგამოძიებო პროცესი, რომლის შედეგადაც არაერთი 2012 წლამდე გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი გადასინჯულ იქნა და შეიცვალა გამამართლებელი განაჩენით. სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლების მიერ ჩადენილი სავარაუდო წამების/არასათანადო მოპყრობის ფაქტების ეფექტიანი და დამოუკიდებელი გამოძიების ხელშეწყობის მიზნით, მიღებული იქნება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ ახალი კანონი და ამით შეიქმნება ერთიანი, დამოუკიდებელი ინსტიტუტი, რომელიც სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის მიუკერძოებელ და ეფექტიან გამოძიებაზე იქნება პასუხისმგებელი. 50 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა საზოგადოებრივი სისტემისთვის უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი უფრო ეფექტიანი და დახვეწილი განვითარების პროცესი დაეფუძნება სისტემური განახლების კონცეფციას, რომელიც მოიცავს როგორც სტრუქტურულ გარდაქმნას, ისე საპოლიციო საქმიანობის შინაარსობრივ ცვლილებებს და საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესებას. ამ რეფორმების განხორციელება უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციის მიმართულების გაძლიერებას, დანაშაულთან ბრძოლის, მართლწესრიგისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ინსტრუმენტების ეფექტიანობის ამაღლებას. მთელი ქვეყნის მასშტაბით სტრუქტურული გარდაქმნა შეეხება კრიმინალურ პოლიციას. კერძოდ, ეფექტიანობის ამაღლების მისაღწევად კრიმინალურ პოლიციაში მოხდება ოპერატიული, საგამოძიებო და საუბნო მიმართულებების და ფუნქციების მკაფიოდ გამიჯვნა. საგამოძიებო მიმართულებით განხორციელდება არსებული გამომძიებლების კვალიფიკაციის ამაღლება და მათი სპეციალიზაციის უზრუნველყოფა. ამ მიზნით, შსს აკადემიის ბაზაზე მოხდება გამომძიებელთა საბაზისო კურსის დანერგვა და სისტემაში მიღებისთვის აუცილებელი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების სტანდარტების ამაღლება. გარდა ამისა, აკადემიაში დაინერგება გამომძიებელთა პროფესიული გადამზადების კურსი. არსებითად განახლდება კრიმინალური პოლიციის საუბნო მიმართულება, იგი დაეფუძნება საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიციის კონცეფციას და შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების საპოლიციო სერვისების შესაბამისი მართლწესრიგის ოფიცერთა დანაყოფები, რომელთა უმთავრესი ამოცანა იქნება დანაშაულის პრევენციაზე მუშაობა. რეფორმა შეეხება სასაზღვრო პოლიციას. გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის განვითარება და მისი ინტეგრირება შესაბამის ანალიტიკურ სისტემაში. გაღრმავდება საერთაშორისო პარტნიორებსა და დონორებთან უკვე არსებული წარმატებული თანამშრომლობა სასაზღვრო პოლიციის ტექნიკური გადაიარაღების, აღჭურვისა და ადამიანური რესურსების გაძლიერების მიმართულებით. გააგრძელდება საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება, ცენტრის როლისა და სტრატეგიულ პარტნიორებთან თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით. ქვეყანაში გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმის ახალი ეტაპი, რომელიც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს როგორც საპოლიციო საქმიანობის ეფექტიანობას და გამჭვირვალობას, ისე მოახდენს ადმინისტრაციული პროცესების გამარტივებას, საპოლიციო სერვისების ხელმისაწვდომობის ზრდას, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვასა და დანაყოფის სტრუქტურულ ოპტიმიზაციას. ამ რეფორმის ფარგლებში განხორციელდება სტანდარტული მოქმედებების პროცედურებისა და სამართალდარღვევების გამოკვეთის თანამედროვე საშუალებების დანერგვა. გაძლიერდება ქვეით პატრულ ინსპექტორთა კორპუსი და ამ გზით ამაღლდება ტურისტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით დატვირთულ მიმართულებებზე უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის სტანდარტები. მთავრობა ასევე გააგრძელებს ისეთი საპოლიციო ინსტრუმენტების განვითარებას, როგორიცაა უკონტაქტო და ფარული პატრულირება, რაც აუცილებელია საგზაო უსაფრთხოების სფეროში არსებული გამოწვევების დასაძლევად. გაგრძელდება საპოლიციო სერვისების მარტივად ხელმისაწვდომობის პოლიტიკა და საპატრულო პოლიციის ერთიანი მომსახურების ცენტრის კონცეფცია დაინერგება მთელი ქვეყნის მასშტაბით. 51 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა მთავრობა განახორციელებს სისტემურ განახლებას ისეთი ფუძემდებლური პრინციპით, როგორიცაა ადამიანის უფლებების დაცვა. ამ მიზნით, შინაგან საქმეთა სამინისტროში შექმნილია ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტი, რომლის მიზანია ისეთი დანაშაულის გამოძიების ხარისხის ამაღლება, როგორიცაა ოჯახში ძალადობა, ქალთა მიმართ ძალადობა, სხვადასხვა დისკრიმინაციული მოტივით ჩადენილი დანაშაული. აქტიურად გაგრძელდება დეპარტამენტის საქმიანობის გაძლიერება და ადამიანის უფლებების დაცვის კომპონენტის განვითარება, რაც განხორციელდება დეპარტამენტის მიერ შიდა და გარე მონიტორინგის სისტემების დანერგვით, რისკის შეფასების სისტემის დანერგვით, სახელმწიფო, კერძო და არასამთავრობო სექტორის ჩართულობის ზრდით. მთავრობა იმუშავებს ერთობლივი ოპერაციების ცენტრის შემდგომ განვითარებაზე, გადადგამს ნაბიჯებს თანამედროვე ტექნოლოგიების მიმართულებით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეროვნული ვიდეოანალიტიკური სისტემის განვითარებისა და მისი საშუალებით დანაშაულის პრევენციისკენ მიმართულ ქმედებებს. ამ მიმართულებით უკვე ხორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები. დაინერგება დანაშაულის პრევენციაზე მიმართული მიდგომები, მათ შორის ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის მოდელი, რომელიც გულისხმობს ინფორმაციის მიღების თანამედროვე საშუალებების განვითარებას, დანაშაულის და დამნაშავის ანალიზის, პროფილირებისა და რეკომენდაციების ანალიტიკური პროდუქტების შემუშავებას როგორც საოპერაციო, ისე სტრატეგიულ დონეზე. აღნიშნული მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს დანაშაულთან ბრძოლის ღონისძიებებს და შედეგებს. ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის ფარგლებში განხორციელდება საპოლიციო რესურსების ოპტიმალური განაწილების შეფასების ისეთი საშუალებების დანერგვა, როგორიცაა „E-Police” და ინციდენტების ინტერაქციული რუკა. გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება, რომელიც ქვეითთა, მგზავრებისა და მძღოლების უსაფრთხოების გაუმჯობესებას მოემსახურება და შეამცირებს გზებზე უბედურ შემთხვევებს. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად, გაგრძელდება ახლადდანერგილი ქულათა დაგროვების სისტემის დახვეწა, მართვის მოწმობის ასაღებად საჭირო გამოცდის პრაქტიკული კომპონენტის საქალაქო პირობებში ინტეგრირება და სხვ. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. საქართველო აქტიურად ითანამშრომლებს ევროპოლთან 2017 წელს გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე. მოხდება ევროპოლის უსაფრთხო კომუნიკაციის არხის დანერგვა შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან, რომლის მეშვეობითაც უზრუნველყოფილი იქნება ოპერატიული ინფორმაციის გაცვლა. გარდა ამისა, მთავრობა ევროპოლში მიავლენს მოკავშირე ოფიცერს. პარალელურად, გაძლიერდება ორმხრივი საპოლიციო თანამშრომლობა, გაფართოვდება პოლიციის ატაშეების არსებული ქსელი, განსაკუთრებით ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში. პოლიციის სისტემის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად, ჩამოყალიბდება ადამიანური რესურსების მართვის ქმედითი სისტემა, რათა კარიერული წინსვლა დაეფუძნოს ობიექტურ კრიტერიუმებს, დამსახურებასა და კვალიფიკაციას. პოლიციელთათვის გაუმჯობესდება სოციალური დაცვის მექანიზმები და ეტაპობრივად გაიზრდება მათი ანაზღაურება. ამავე დროს, განხორციელდება 52 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სამსახურში მიღების წესის გადახედვა და შსს აკადემია გარდაიქმნება არამხოლოდ სისტემაში მოხვედრის ერთადერთ წყაროდ, არამედ მისი ძირითადი მანდატი იქნება პოლიციელთა კვალიფიკაციის ამაღლება და სპეციალური პროგრამების განხორციელება, რაც მიიღწევა აკადემიაში უმაღლესი განათლების კომპონენტის გაუქმებითა და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების მიმართულების გაძლიერებით. ინტენსიურ ფაზაში გადავა თანამშრომლობა ევროკავშირის სისხლის სამართლის სფეროში სამართლებრივი თანამშრომლობის სააგენტოსთან (ევროჯასტთან), რომელთანაც მოლაპარაკებები უკვე დასრულებულია და შესაბამისი ხელშეკრულება უახლოეს მომავალში გაფორმდება. უზრუნველყოფილი იქნება სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დამოუკიდებელი და ქმედითი საქმიანობა. გარანტირებული იქნება სახალხო დამცველის ინსტიტუტის დამოუკიდებლობა, მისი აქტიური თანამშრომლობა საქართველოს პარლამენტსა და სხვა საჯარო სტრუქტურებთან. საქართველოს ხელისუფლება შრომითი უფლებებისა და შრომის უსაფრთხოების მიმართულებებით გააგრძელებს მუშაობას სათანადო საკანონმდებლო ბაზის პრაქტიკაში სრულყოფილად დასანერგად შრომის უსაფრთხოებისა და სამუშაო ადგილებზე ჯანმრთელობის დაცვის მიმართულებით, რაც იქნება შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის სტანდარტების შესაბამისი, მათ შორის, ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან. საქართველოს მთავრობა განახორციელებს ახლებულ მიდგომას ქმედითი და ეფექტიანი შრომის ინსპექტირების მექანიზმის ჩამოსაყალიბებლად, რაც გულისხმობს შრომის ინსპექციის მანდატის გაძლიერებას და გავრცელებას ეკონომიკის ყველა სექტორზე და შრომით ურთიერთობებზე. შრომის ინსპექტირების მექანიზმის რეფორმირების პროცესი წარიმართება სოციალური პარტნიორების ჩართულობის პირობებში.ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ხელისუფლებამ საფუძველი ჩაუყარა სახელმწიფოს სოციალური პასუხისმგებლობის პრინციპზე დაფუძნებულ ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პოლიტიკას, რომლის შემდგომი სრულყოფა საქართველოში თითოეული ადამიანის ღირსეულ ცხოვრებას და კეთილდღეობას უზრუნველყოფს. 5.2.1 ჯანმრთელობის დაცვა ადამიანზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკის მთავარი მიღწევა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებაა, რომელმაც სათავე დაუდო ყველა საქართველოს მოქალაქისათვის სამედიცინო მომსახურებით უნივერსალურ მოცვას. სამედიცინო სერვისების მოხმარების საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში, 2013 წლიდან უკვე დაფინანსდა 4 მლნ-ზე მეტი შემთხვევა. მთავრობა მომავალშიც შეინარჩუნებს საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემას, დაიხვეწება არსებული საყოველთაო ჯანდაცვის საბაზისო პაკეტი. საქართველოს ყველა მოქალაქე კვლავაც იქნება დაცული სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული მაღალი ხარჯებისაგან, ამასთან, 53 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო საუკეთესო პ რ ო გ რ ა მ ა საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, განიხილება საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მოდელები და მექანიზმები, რათა დასაქმებულმა ადამიანებმა მეტი წვლილი შეიტანონ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ხარჯების დაფარვაში. დაავადებათა პროფილაქტიკა (პრევენცია) ჯანდაცვის პოლიტიკისთვის იქნება პრიორიტეტული. დაავადებაზე რეაგირების რეჟიმიდან აქცენტი გადატანილი იქნება როგორც პრევენციულ ღონისძიებებზე, ისე დაავადების ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მისი გართულების თავიდან აცილებაზე. განხორციელდება პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის მომდევნო ეტაპი. კერძოდ, დაიხვეწება პირველადი ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსების მექანიზმები და გაიზრდება ოჯახის ექიმის როლი და მნიშვნელობა, რის საფუძველზეც დაიზოგება როგორც სახელმწიფოს, ისე მოსახლეობის მიერ გაწეული დანახარჯები. გაგრძელდება ჯანდაცვის სპეციალიზებული მიმართულებების პროგრამული დაფინანსება, C ჰეპატიტის ელიმინაციის უპრეცედენტო პროგრამაში ჩართვის საშუალება მომავალშიც ექნება ყველა შესაბამისი საჭიროების მქონე პაციენტს; გაუმჯობესდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ხარისხი როგორც სტაციონარულ, ისე ამბულატორიულ და თემზე დაფუძნებული სერვისების დონეზე. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობას - ქვეყნის მასშტაბით უკვე განხორციელდა დედათა და ბავშვთა (პერინატალური) სამედიცინო ცენტრების რეგიონალიზაცია და მომავალში მოხდება მისი ინსტიტუციონალიზაცია; გაგრძელდება აცრების ეროვნული კალენდრით ბავშვთა იმუნიზაცია; ორსულებისა და ბავშვების უზრუნველყოფა მომავალი თაობის ჯანსაღი განვითარებისთვის აუცილებელი ფარმაცევტული პროდუქტის მიწოდებით. საფუძველი ჩაეყრება ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის თანამედროვე და მაღალეფექტიან მეთოდებს. ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსება დაეფუძნება თანამედროვე, მსოფლიოში აპრობირებულ პრინციპებს: მომსახურების ანაზღაურებისათვის გამოყენებული იქნება დაფინანსების დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების და გლობალური ბიუჯეტების მეთოდი, რაც უზრუნველყოფს პროგრამული ფინანსური რესურსების უფრო ეფექტიანად გამოყენებას. მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ამოქმედდა ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო პროგრამა მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი ფენისათვის. განხორციელდება პროგრამის არეალის გაფართოება, რომლის შედეგადაც მოსახლეობის მოწყვლად ჯგუფებს გაეზრდებათ ხელმისაწვდომობა ამბულატორიული მოხმარების მედიკამენტებზე. დაიწყება ღონისძიებების გატარება პოლიფარმაციის შემცირების მიზნით, გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტის სისტემის დანერგვა. უზრუნველყოფილი იქნება ჯანდაცვის სერვისებისა და მედიკამენტების ხარისხი, დაიხვეწება საკანონმდებლო ბაზა, გაგრძელდება სელექტიური კონტრაქტირების დანერგვის პროცესი და გაძლიერდება სახელმწიფო მონიტორინგის სისტემა. დაინერგება ფარმაცევტული წარმოების კარგი საწარმოო პრაქტიკის და დისტრიბუციის (GMP/GDP) სტანდარტები. 54 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა ქვეყნის მასშტაბით დაიწყება ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების სისტემის დანერგვა, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებას. ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების განვითარების უზრუნველსაყოფად განხორციელდება სამედიცინო განათლების სისტემური რეფორმა დიპლომისშემდგომი და უწყვეტი პროფესიული განვითარების სისტემის გაუმჯობესების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მაღალი კომპეტენციის მქონე სამედიცინო პერსონალის მიერ ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების მიწოდებას. აღნიშნული, ერთი მხრივ, გააუმჯობესებს პაციენტებისათვის მიწოდებული სამედიცინო მომსახურების ხარისხს, ხოლო, მეორე მხრივ, შეამცირებს სამედიცინო დაწესებულებების დანახარჯებს. 5.2.2 სოციალური დაცვა მთავრობის შემდგომი მმართველობის სოციალური დაცვის პოლიტიკის ძირითად პრინციპებს წარმოადგენს: სიღატაკის შემცირება/პრევენცია, სოციალური დახმარების სისტემის ეფექტიანობა, სამართლიანობა და გამჭვირვალობა, დასაქმების მოტივაციის გაზრდა და ხელშეწყობა. მთავრობა გააგრძელებს მიზნობრივ სოციალურ პროგრამებს მოწყვლადი ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შესამსუბუქებლად. ადგილობრივი ხელისუფლების ჩართულობით განხორციელდება აღნიშნული პროგრამების მიზნობრიობის გაუმჯობესება და არსებული რესურსების უფრო სამართლიანი გადანაწილება. ამ პროცესში შემოღებულ იქნება სოციალურად დაუცველი ოჯახების შრომისუნარიანი წევრების დასაქმების წახალისებისა და ხელშეწყობის მექანიზმები. გაფართოვდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა, ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ღონისძიებები . ხელისუფლება გაააქტიურებს დევნილთა საცხოვრებელი ფართებით უზრუნველყოფის ეფექტიან პოლიტიკას. გაგრძელდება დევნილი ოჯახებისათვის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა, ასევე „სოფლად სახლის“ პროექტის ფარგლებში მოხდება დევნილი ოჯახებისთვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა. გაგრძელდება კერძო მესაკუთრეებისგან იმ საცხოვრებელი ფართების გამოსყიდვა, რომლებიც სიცოცხლისათვის საშიში დევნილებს აქვთ დაკავებული. ობიექტი, რომელზეც არსებობს დაიხურება შესაბამისი ყველა ნგრევადი, საექსპერტო დასკვნა. გაძლიერდება სახელმწიფოს მხრიდან დევნილებისთვის საარსებო წყაროებზე წვდომის, მცირე სამეწარმეო საქმიანობისა და დევნილთა კოოპერაციის ხელშეწყობა. გაგრძელდება ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის სახლების შეძენა ქვეყნის მასშტაბით, ასევე გასულ წლებში გადაცემული საცხოვრებელი სახლებისა და მიწის ნაკვეთების ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის საკუთრებაში რეგისტრაციის პროცესი. გაგრძელდება ოჯახების მხარდამჭერი სერვისები და ბავშვთა კეთილდღეობისკენ მიმართული ღონისძიებები, მათ შორის დემოგრაფიული მდგომარეობის ღონისძიებები, გაძლიერდება მოსახლეობის დაბერების საკითხებზე სახელმწიფო პოლიტიკის 55 | გაუმჯობესების 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ხელშეწყობის ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა სხვადასხვა მიმართულებები. მოხდება მეტად ჰუმანური მიდგომების დანერგვა ნარკოტიკების მოხმარებასთან მიმართებით. გაგრძელდება ნარკოპოლიტიკის შემსუბუქების მიზნით ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა კვლევებზე, ანალიზსა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გათვალისწინებით. სახელმწიფო გააუმჯობესებს სერვისების ნარკოდამოკიდებული პირებისათვის მიზნობრივი ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობასა და ხარისხს. პრევენციული და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებებით, ასევე ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციის გზით სახელმწიფო უზრუნველყოფს ნარკოტიკების უკანონო მოხმარებაში ადამიანების, განსაკუთრებით, ახალგაზრდების ჩაბმის თავიდან არიდებას და ნარკოტიკული საშუალების მოხმარებით გამოწვეული ზიანის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირებას. სახელმწიფო, ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიმუშავებს რეგულაციებს აზარტული თამაშების ხელმისაწვდომობის შეზღუდვის კუთხით, განსაკუთრებით არასრულწლოვნებსა და დამოკიდებულ პირებთან მიმართებით. გამკაცრდება სახელმწიფო კონტროლი რეგულაციების შესრულებაზე. გაძლიერდება პრევენციული საგანმანათლებლო კომპონენტი, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მოსახლეობის ფართო ფენების, განსაკუთრებით ახალგაზრდების, აზარტულ თამაშებში ჩაბმა. 56 | 2 0 1 8 - 2 0 2 0 ს ა მ თ ა ვ რ ო ბ ო პ რ ო გ რ ა მ ა

brjr6o6gq,ott 3r6q,r0g66ob bog6cntl qQsbJgbr 3:hr:#3s*fi N4/187 2018 $gq,cr, L3 ogqnln ttrjr6cDggE'rnb 3r6q'tacbclob drcacprags$c,lt Ll7-g agbqlolr "0" ScBU$COolrs qn 201-9 &Jbq,crb ag-5 SgbiOotr tsgbrbrOolsqg, llrjr6oggE rnb Jr6q,r0C5gob bog{ftn rqg6Cbb: brjrt+ro€gEob Jrfiqr0C6$otr bog6)rn0 brjr6crrggqcnb 3r6qrr0g6gob 3cnAogg$Cbobs qgr b$r6qrr0g5grn g6rj6og0ob qgrtrJS6C0ol, brggdggEbg grbobcryr brjr6cr6gqrcnb 0orrg6r'lbott aga{ebCbq}o&tbrcngotr (N'07-1/23,12.07.2018) Eqmbob a$oobrsgCbob br3ocnbo qo b$orrg6}oe'} J6c'r66r0r ,,cnrgobggqcbr, b$6rg., pfuocnr6c0r, &)cDoqpqgRgobl" (2018-2020) (07-2/2a; I2.07.20L8). obo Abt6lt UlC6,b trrjr6oggEc'llr 0cnrg6rnbob Eg0rq)bCbqmbobr6ob bsgCIbolt 6r0cn6brqgCbol, br3ocrrtnb lt$rt6oggErnb Sr6CbosgCb6ob 2013 $sp.t, 3 ogqrrlmtr N03/07l2 6r63r66gq10ocn 2018 $qntt 4 ogqlotnqgrb Ocn$gggqlo tlrjr6cr€gq,erlr 3r6q.>0g6gil6o66r6gtsg bgltoob 1,4 ogqnlnb lq,g0t6,"Jq, b\mOrbg 6l6boq6rb Ar lrjr6cr6gqrc'rb 0corg6cnbob tsX0rqgbCbqlslboll.rcrrsott 6(x"lbob 6r0e4brqggbrb. brjr6c4gE cnb A.l6q'rAC6$olt otgO,2gqmOutg, bogdcntt ttbq,ar0ob cn60ggqm0r6g

396$obg6ott obgo6o0o 14.07.2018 23:34:35 orgOott ltuorop6o U0dD6oSCegc.lb So6qroB96gob gr,:pgg6oq2gdo "bo$,:6or3gqrcob 0oro96cndob 0gdogr696qlcoboboorgob 6parbob 600 or gbop gdob 0 gbob gb" (N"07 -21 242 I 9, 1 2.07 .20 1 8) 396$obg6oU bobopoco 0CpC6o 0co0b6g 1'0'1 6o6oop0qrg6o 12 3gcodlXBo 76 SapgUfio 396$obg6ob 0gpg6o g6o{goo 0o0b6r9 So6oop0pg6o odr 0!r6r6gdo fl06, clgb 55 0 11 2 B6-Ed6) 0 0 tjod.JD0 0 0 mgdqoboj o 0 o66dqrg3 0 2 co66.6gg o 0 0 c'r96.063 o 0 0 og6,3cob 6 0 0 0166. grg0 7 0 0 ol06 0 0 rog.0696 6 0 6o6.0ard 0 0 g3bog6g 0 5 1 g36.tiog 0 4 2 gg0c':olo3 0 J 5 0 taUgp6o 396$otlg6ob potrg6o bo3oolbo 0opgbXq:oo grodgggoqpo,:: 14.07.2018, 23:35:1 5 A906g10 1 btrqg,: 5 396$oltg6ob o6go6ro0o 14.07.2018 23:34:35 o6qrogogrpopX6o gg6gobgtgotJ 0Cp0E0 tttlbggg,o 0cl0bfig odgbodg o6o3po (ggEc.rorog) 6o6oop0grg6o .:6 gb66rgbo X ,:dXbg6odg o6o3qno (cogdq9b,>j) X ooggqoodg 6ggrB (j06,co06) X do$60d9 po3oor (930c'lorog) dg3odg 3oco63o (ar66.063) X dg6o03oq'ro 6oo (go6.co66) dggobodg qp93o6 (co6.0696) X X dg6ooo o6o39o (jo6.ogb) X dg6oor o6o3qpo (poBo) (jo6.cog6) X dCtrCqDoD g3o (jo6.og6) X bcodc'rbodg o3o3o (g3bo!6g) do13g6oo gocn66o (fS6.bod) bco3XB,:go oro6ooob (6o0.Ocod) X dcDqpg3odg o68co6 (o196.696) X dX3oo go6o (c'rg6.3mb) X 3odX6oo Bo8o ( jo6.co66) X goBgBoq2odg goco6go (c066.069) X AoSoCao 6pbpo6 (co66.3ob) X gg3odg bodo6o (cogdpboj) X 6rogohoo03oqro pggo6 (cogdqltJoj) X 6cn6co6o03oqoo boorX6o (g30cDoo3) gc.rgXrdg 6o6c'l (c'196. 3c.rb) X gcogo6odg Ce6USo (c00.0696) X gogo6odg 6cl0o6 (6o9.0cod) 6Xq:co6gro3o gm6o (go6.cng6) X X 6X6o3o o156go8 1530ooro3) qro0g6oo qro0o (g3boj6g) pr6Ce)oo ororo6 (org6dqrg3) X p,:68oggo 0obo6 (jo6.cog6) X qrobg6o ob3co (go6,er66) X 961$od9 gcoho (co136dqrg3) X 96j3o6oo rqpggbo6p6g (jo6.cc66) X 3ob6obgod3 0Xb6o6 (co66.3o6) X 3cnpb3o goo6go (go6.o196) X Bo6qroo0goqro gobcn (jo6.cog6) X Ecoodg o3o3o (!o6,0166) X pobg$groqgroo: 14.07.2018, 23:35: 1 5 Ag06po 2 btrgr: 5 396$otrg6ob o66odro0o 14.07.2018 ttobgEro 23:34:35 0ro€b64 Bn6oboo6o gcog69 (gofD.ccA6) 6o6oop0pg6o o6 gb6drgto X 0X6odo0gopo lropcn0g (g6-60t1) X oloqlo,:3godg o6Boqr (906. cog6) X orcno:qlodg 6oco6go (elg6dpg3) X orc'rqrcnOooo gpo0g6 (cogbdp93) X obo6goqno o60o ({rog.Jog) X ocl6ooro0oO3oqro 6ogo (jo6,cog6) X JDJXqpoo 6o006 (go6.co66) X 3,:6pgqro3o 6oo166o (CS6.tjod) 3,:Jo6odg bg6go (g30eroro3) 3oboo6o gocl6go (go6.o196) X X 3obodg ororo6 (936.b0j) 39qtgqro63oqro BoSo (996.tiog) X ggo$o66odrodg Bgoop (9o6.otg6) X 33ogo6odg Joo6o (c'r96,3o6) x ,,x, 33o6oo6o 90806 (bog,Jo6) go36o3gqoodg doqr3o ( jo6.co66) X JoqlodC booqoc"r (jo6.cn66) X gorboqrodg 3c'rdo (cn6dqptiog) X 3ardobodg o6o3qro (jo6.cog6) X 3cobg6odg q2ggo6 (9,56.e:06) Xl 3c.rdoo03opo qrg3o6 (jo6.o166) X gcl3B,:6odg o6ogqpo (lo6.cD06) X 3erJoqooo6o JD6qpcl (jd6.co06) X 3roJodg 6oco6go (orgdq2boj) X 3cob6godg orgo0X6o8 (cog.0696) X JXpdD bgC6qno6o (1,:6.cog6) X 3Xgogo 3obodg6 (jo6.arg6) X po0oo goco66o (troj.Jo6) X' qrX6b0o6o03oqpo 3cod,: (o66,693) X 0ooro3o03oqro gro3oor (jo6.clg6) X 0o36obodg ocntigb (c'rg6dqng3) X 0o6X3oo6 tr,:03gqlo (or96. 063) X 0o6699poO3oqro 696ogro (c006.06g) X 0o60o6oo opo (tJoj.Jo6) 0oqr6,:dg A1AXslo (go6.co66) X X gbdgp,: (jot1.co66) X 0o$o6o03opo 6X600 (c0g6.1196) X 0,:$o3o6oo6o grobg$groqpoo: 14.07.2018, 23:35: 1b ag06po 3 bpqg: 5 396$otrg6otr o63o6o0o 14.07.2018 bo,bgqgo 23:34:35 0o0b6g 0oboorodg bXq'rbob (cc66.pgO) X 0po6,:6odg OoEX3o (go6.o166) X 6o6oo910grggo o<er gb66rX0o 898X66oEgoqro o6o3qro ( jo6. o166) Ogpoo 6ogo6cc6 (606.0c'rd) X Og0ggcgoo6o 6cngo (c"rg6.69g) X 0o68cog3o bogoggo6 (0106.063) X Oojodg 6gqro (ttog.Jo6) X 0o$gqpodg g6o6erp (jo6.c'r66) X 03c.roo6o g689qo (ol06.693) X 0obodg 6oo166o (jo6.c'r66) x OXBoo03oqro 6co0o6 (arg6.pgO) 0bgodg po0og6o (cog6.069) X X dbgodg Jo,:go (co06dqo93) X 6oqro6o03oqro o60o (g30cnoro3) X 6o396oo6o oto0oB (co06dqfg3) X 6o3oodg 3codo (cn0deptJoj) X 6o3ododg oqroo (go6.o96) X 6o6690o03opo gcodo (ar66.pg8) X bogcngoo godo (6o9.0cnd) 6o63qpo03oqno dgjo (co06.pgO) X x 6o3copoo03oqro 6o0oB (g6-go6) X bco8odg tio0co6 (er6.0696) X c.rpo6o6oo bgjo (jo6.ccg6) X c'r g6oo63oqno 3,:b,:b96 (c.rg6, 696) X obo6o0goqpo o66o (go6.cog6) X JoJXo0goqoo BoEo (ogdqrboj) X 3c'rqrcnboo6o 6Xbqo,>6 (rog6. pg0) X gcn6gcoqpoo6o 6oo (ccA6.grg0) X 6o6oo6o bg66c.r (996.ltoj) Llo0opo03oqro tioqrco0g (6o0.0cDd) X ltoObo6oXqro 699o (jo6.cog6) X bo0bo6odg g:o0og6o (jo6.cog6) X tiglioo0goqno o6o3q1oo ( jo6. ar66) bco6qrXqro0goq)o pogoo (jo6.ro96) X X t-tnqpgo0o6ogo oBg6 (6og.0cod) g6oJcoqnb3o t6CJqlg (go6.og6) X X 0lpl6o 6ocn66o (930coorog) X gogbodC ACpCSo6 (jor1.cog6) X gto0g$gtog'roo: 14.07,2018, 23:35: 1 5 AB06po 4 bpqp: 5 396$otrg6ob obgo6o0o 14.07.2018 bo'b'gqpo 23:34:35 0o0b6g g6Xodg o6:o69 (jo6.co66) X jo6oro6oo oqpgjbo6p6g (go6.o196) X jo6o6o9o lrcoqoco (go6.cog6) X So6oop0pg6o o<t: gti66rgbo $gdX6oo pgpo (g3boj6g) jgo6ooo 0g6od (jo6.ccA6) x gXg6,:03oqoo Eojo6oo (jo6.ar66) X p3o6oodgoqno 6ocn6go (g3boj6g) X goggqoo0goqpo 0obgoqp (jo6.o196) X 0ooro (c00.0696) X 0oqogqrodgoqpo docoqro63oqno o6o3qoo (cog6dq1o 93) x 8o6gbgqnoo6o 6cog196do (cog6dq9g3) X Bojo3o6o 0odX3o (g3troj6g) B6groqrgqgo ororo6 (jo6.co66) X Bn6o03oqgo oro0o6 (jo6.cog6) X Bbgodg 6o6c'r (boj.Jo6) X. ggogo03opo qroOog6o (j06.o06) dodo6X6o Egooe (cD06.3c'i6) X X 6g6gorgqpo Aoai66o (gogo) (gg0aloog) X 6o9qpoX6o 0o6oo6 (o106.pgO) X 6oqnorlro6o 6o6co (jo6.clg6) X 6Xqgooo o3qroo69 (cD66dql9g) X goodg6o63opo BX6od (ggbog69) $o$o6odg 6o9o (er06) $o$o6odg gro3oor (jo6.co66) X X g.lXrUCqDo orgofu 6oB ( jo6.co66) X bodo6gqro 0c'roro (!o6.cog6) X bododg .:6Boqp (jo6.c'166) X bodgqrc'r3o qpg6o (jo6.cc06) X b,:pgo0o ed$o (do6.co06) X' bogodg 6oco66o (jo6.o196) X bobXboo o6o3po (cog6dq93) X bm0go6oo gqog6g (g3dr.tlogl X bXdXqnX6o o1966o8o (016.0696) X bXqgco6qlo3o ol,:006 ($o6.co66) X bX6podg qro0og6o (jo6.c':06) X' bXgo6gogro 8,:So (jo6.og6) X 3o9o6odg gojgor6 (jo6.co66) X go6o 0o6oo0 (jo6. cog6) X grodgggroqnoo: 1 4.07 .201 g, 23:3b: 1 5 Ag06po 5 btrqp: 5