სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიში.

*004470/07* № 004470/07 01/06/2019 საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს ბატონ ირაკლი კობახიძეს ბატონო ირაკლი, „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლისა და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 165-ე მუხლის შესაბამისად, წარმოგიდგენთ ანგარიშს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის შესახებ. დანართი: სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიში – 112 ფურცელი. პატივისცემით, ერეკლე მექვაბიშვილი გენერალური აუდიტორი

საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი 2-15691/19 12-09-2019 საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსს ქალბატონ ეთერ სვიანაიძეს ქალბატონო ეთერ, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად, საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიშთან დაკავშირებით (№ 1-10847 3.06.2019 წ.) გიგზავნით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დასკვნას და საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტს. გთხოვთ მისცეთ შესაბამისი მსვლელობა. პატივისცემით, კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე პაატა კვიჟინაძე თბილისი 0114, რუსთაველის გამზირი # 8, საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679. ელ. ფოსტა: contact@parliament.ge

საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი 2-15680/19 12-09-2019 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს დასკვნა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა, მიმდინარე წლის 12 სექტემბერს განიხილა საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიში (№ 1-10847 3.06.2019 წ.) და წარმოგიდგენთ საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტს. პაატა კვიჟინაძე საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე პაატა კვიჟინაძე თბილისი 0114, რუსთაველის გამზირი # 8, საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679. ელ. ფოსტა: contact@parliament.ge

პროექტი საქართველოს პარლამენტის დადგენილება „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიშის თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 165-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად: 1. ცნობად იქნეს მიღებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიში. 2. ეს დადგენილება ამოქმედდეს მიღებისთანავე. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე თბილისი, 2019 წლის , , , . №,,, არჩილ თალაკვაძე

სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობის ანგარიში 1 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში თბილისი 2019 წელი 2 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სარჩევი გენერალური აუდიტორის მიმართვა........................................................................... 4 2018 წლის ძირითადი შედეგები................................................................................... 6 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მისია, ღირებულებები და სტრატეგიული მიზნები............................................................................................ 9 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება................................................... 10 2. აუდიტორული საქმიანობა...................................................................................... 12 2.1 ძირითადი შედეგები......................................................................................... 13 2.2 რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობა.............................................. 35 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა................................................................ 50 3.1 თანამშრომლობა პარლამენტთან................................................................... 51 3.2 თანამშრომლობა მთავრობასთან................................................................... 52 3.3 თანამშრომლობა სამართალდამცავ ორგანოებთან...................................... 52 3.4 საზოგადოებასთან ურთიერთობა.................................................................... 53 3.5 საერთაშორისო თანამშრომლობა.................................................................. 55 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა............................................ 59 4.1 ეთიკური გარემოს გაუმჯობესება..................................................................... 60 4.2 შიდა ინფორმაციული სისტემები და უსაფრთხოება....................................... 60 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება...................................................... 62 6. პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების, გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების ხელშეწყობა........................................................................ 66 7. მომავლის ხედვა და არსებული გამოწვევები........................................................ 69 8. სამსახურის ფინანსები............................................................................................ 71 დანართები..................................................................................................................73 დანართი N1. 2018 წელს ჩატარებული აუდიტების სია........................................ 73 დ  ანართი N2. სამართალდამცავ ორგანოებში 2018 წელს გადაგზავნილი ანგარიშების ჩამონათვალი.................................................................................... 77 დ  ანართი N3. დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე.............. 79 3 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში გენერალური აუდიტორის მიმართვა წარმოგიდგენთ სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიან ობის ანგარიშს. ანგარიში მო იცავს სამსახურის ხუთწლიანი განვითარების სტრატეგიის პირველი წლის შედეგებს. ამ ერთი წლის განმავლობაში გადაიდგა არაერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ინსტიტუციური, პროფესიული და ორგანი ზაციული გაძლიერების მიმართულებებით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის საქმიანობა წარიმართა სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნების ფარგლებში, რაც, უპირველეს ყოვლისა, მოიცავდა საერთაშორისო სტანდარტებთან (PEFA) დაახლოებას, სახელმწ იფო და მუნიციპალური ბიუჯეტების დაფარვის მაჩვენებლების გაზრდის გზით. ასევე აღსანიშნავია, რომ გასულ წელს დაინერგა აუდიტის ახალი მიმართულება, ე.წ. ჰორიზონტალუ რი აუდიტი, რომელიც ფოკუსირდება საჯარო სექტორში არსებულ სისტემურ ხარვეზებზე. ჰორიზონტალური აუდიტების დანერგვამ ინსტ იტუციას მისცა რესურსების ოპტიმიზაციის საშუალ ება, რის შედეგად უფრო მეტი ძალისხმევა იქნა მიმართული ეფექტიანობის აუდიტზე. აღნიშნული აუდიტი ორიენტირებულია მოქალაქეებისათვის სარგებლის მოტანაზე და პირდაპირ ეხმიანება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის უმთავრეს ფუნქციას. ეფექტიან ობის აუდიტი უმნიშვნელოვანესი ინსტრ უმენტია საჯარო ფინანსების მართვის ეკონომიურობის, პროდუქტიულ ობისა და ეფექტიან ობის შესაფასებ ლად. აღნიშნული აუდიტის ფარგლ ებში გაცემული რეკომენდაციები ხელს უწყობს საჯარო სერვისების ხარისხის თვისობრივ გაუმჯობესებას. ჩვენი საქმიანობის ძირითადი შედეგი გამოიხატება გაცემული რეკომენდაციების შესრულებაში. აუდი ტის სამსახურის პროაქტიული მიდგომით, ასევე მონაწილე მხარეებ ის (პარლამენტი და აუდიტის ობი ექტები) აქტიური ჩართულობის შედეგად, რეკომენდაციებ ის შესრულება 43%-დან 60%-მდე გაუმჯო ბესდა. აქედან, 25%-დან 47%-მდე გაიზარდა სამსახურის მიერ გაცემული სისტემური/მნიშვნელოვანი რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებელი. წინამდებარე ანგარიშში მოყვანილია გაცემული რეკო მენდაციებ ის შესრულებით მიღებული სარგებლის არაერთი წარმატებული მაგალითი. ამასთანავე, სამსახური საერთაშორისო ექსპერტების დახმარებით მუშაობს რეკომენდაციებ ის გავლენის შეფასე ბის მიმართულების ჩამოყალიბებაზე. სამსახურის მიზანია მიღწეულ იქნეს რეკომენდაციებ ის შესრულების კიდევ უფრო მაღალი მაჩვენე ბელი, რისთვისაც ინსტ იტუცია გეგმავს პროცესების ავტომატიზაციას და მუშაობს რეკომენდაციებ ის 4 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შესრულების მონიტორინგის ელექტრონულ სისტემაზე. სისტემა საშუალებას მისცემს პარლამენტს ზე დამხედველობა გაუწიოს მთავრობის საქმიანობას და გაზარდოს მისი ეფექტიანობა რეკომენდაციების შესრულების მეშვეობით. აუდიტის სამსახურის საქმიანობის წარმატებასა და განხორციელებული აუდიტების მაღალ ხარისხზე მიუთითებს საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციებ ის მიერ გამოცხადებული ნდობა. გასულ წელს, პირველად სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პრაქტიკაში, ჩატარდა მსოფლიო ბანკის (WB) მიერ და ფინანსებული პროექტის ეფექტიანობის აუდიტი. ასევე სამსახურმა წარმატებით გაიარა აშშ-ის საერ თაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) ხარისხის პროცედურა და აღიარებულ იქნა USAID-ის აუდიტორად სამხრეთ კავკასიის რეგიონში. სამსახური ერთობლივ პროექტებში ჩართულობით აფართოებს თანამშრომლობას საერთაშორისო პარტნ იორებთან. 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა, 15 ევროპულ სახელმწიფოსთან ერ თად, პირველად მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო აუდიტში. ამავე წელს აღმოსავლეთ ევრო პის ქვეყნების ჩართულობით დაიგ ეგმა კიდევ ერთი საერთაშორისო აუდიტი, რომელსაც სახელმწიფო აუდიტის სამსახური გაუწევს ხელმძღვანელობას. საჯარო სექტორში ელექტრონული მმართველობის დანერგვამ პრიორიტეტული გახადა ინფორმაციუ ლი უსაფრთხოება და ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) აუდიტი, რომელიც სამსახურისთვის ჯერ ჯერობით ისევ გამოწვევად რჩება. ამ პროცესში ძირითადი პარტნიორ ია მსოფლიო ბანკი, რომელიც ახორციელებს IT აუდიტორების შესაძლებლობების გაძლიერ ებასა და კიბერუსაფრთხოების მიმართუ ლების განვითარების მხარდაჭერას. აუდიტორულ სფეროში არსებული მაღალი კონკურენციის პირობებში, აუდიტის სამსახურისთვის ასევე მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს კვალიფიციური კადრების მოზიდვა. 2018 წელს შეიქმნა და პირველად განხორციელდა ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამა, რომლის მიზანია ახალგაზრდა კადრების მოძიება და მათი პროფესიული განვითარება. მაღალი კონკურენციის პირობებში, სამსა ხურმა შეარჩია 20 ახალგაზრდა, რომლებმაც გაიარეს სტაჟირების პროგრამისთვის შექმნილი სპეცია ლური სასწავლო კურსი და უკვე აქტიურად არიან ჩართული აუდიტორულ საქმიანობაში. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის ძალისხმევა მიმართულია აუდიტორული უნარების მუდმივ განვი თარებასა და შესაძლებლობების გაძლიერ ებაზე, რათა ჩვენი საქმიანობა იყოს საერთაშორისო სტან დარტებთან შესაბამისი, სანდო, ხარისხიანი და ეფექტიანი. ერეკლე მექვაბიშვილი გენერალური აუდიტორი 5 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 2018 წლის ძირითადი შედეგები 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება • 2018 წელს ძალაში შევიდა ახალი კონსტიტუცია და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ კანონმა „ორგანული კანონის“ სტატუსი შეიძინა; • აუდიტის სამსახურს მიენიჭა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი პირდა პირი მიმართვის უფლება; • 2018 წლიდან პარლამენტის რეგლამენტში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, აუდიტის სამსახურის ფინანსურ კონტროლს განახორციელებს მსოფლიოს 4 უმსხვილე სი კერძო აუდიტორული კომპანიიდან ერთ-ერთი. 2. აუდიტორული საქმიანობა • ჩატარდა 90 აუდიტი, მათ შორის: 25 ფინანსური, 53 შესაბამისობის და 12 ეფექტიან ობის აუდიტი; • ეფექტიან ობის აუდიტების რაოდენობა გაიზარდა 33%-ით; • ნაერთი ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი გაიზარდა 4%-ით და 85% შეადგინა; • აუდიტის სამსახურმა დაიწყო 2 სისტემური (ჰორიზონტალური) შესაბამისობის აუდიტი, რაც აუდიტის ახალ მიმართულებას წარმოადგენს; • აუდიტის სამსახური 2018 წლიდან გახდა მსოფლიო ბანკის (WB) აუდიტორი ორგანიზა ცია; • 2018 წელს ხარისხის კონტროლის პროცედურის გავლის შემდეგ აუდიტის სამსახური აღიარებულ იქნა USAID-ის პროექტების აუდიტორად; • 2018 წელს აუდიტის სამსახურმა პირველად განახორციელა საერთაშორისო დონორის (მსოფლიო ბანკის) მიერ დაფინანსებული პროექტის აუდიტი; • აუდიტის სამსახურმა პირველად 15 ქვეყნისა და ევროკავშირის აუდიტორთა ჩართულო ბით მონაწილეობა მიიღო „ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის“ ერთობლივ ეფექტიან ობის აუდიტში; • სამსახური მონაწილეობდა INTOSAI IDI-ის მიერ ორგანიზებულ 2 პარალელურ აუდიტ ში: „ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი“ და „მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs) განხორციელების მზადყოფნის ეფექტიანო ბის აუდიტი“;1 • აუდიტის ობიექტებთან პროაქტიული მუშაობის შედეგად 2015-2017 წლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებელი 43%-დან გაიზარდა 60%-მდე; • სისტემური/მნ იშვნელოვანი რეკომენდაციებ ის შესრულების მაჩვენებელი 25%-დან გაი ზარდა 47%-მდე; • დაინერგა აუდიტის ხარისხის კონტროლის მიმოხილვის სისტემა; • სამართალდამცავ ორგანოებში გადაიგზავნა 33 აუდიტის შესაბამისი მასალა. 1 https://sao.ge/files/auditi/auditis-angarishebi/2019/mdgradi_ganvitarebis_miznebis_efeqtianobis_auditis_angarishi.pdf 6 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა თანამშრომლობა პარლამენტთან • პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან არსებულ აუდიტის ანგარიშების განმ ხილველ სამუშაო ჯგუფს მიენიჭა მუდმივმოქმედი ჯგუფის სტატუსი; • 2018 წელს პარლამენტმა განიხილა 12 აუდიტის ანგარიში და გამოსცა 4 გადაწყვეტილება. ჩართულობა და გამჭვირვალობა • აუდიტის სამსახურმა მოიპოვა IDFI-ის ჯილდო საჯარო ინფორმაციის გაცემის 100%-იანი მაჩვენებლის უზრუნველყოფისათვის; • 2017-2018 წლებში მიღებული 49 მომართვიდან 13 მომართვა გათვალისწინებულ იქნა 2018 წლის, ხოლო 10 − 2019 წლის აუდიტორული საქმიანობის გეგმაში; • სამსახურის ანალიტიკური ვებპლატფორმის − ბიუჯ ეტის მონიტორის, როგორც აუდიტის ინოვაციური მიდგომის შესახებ, სტატიები გამოქვეყნდა EUROSAI-ის ინოვაციურ სიახ ლეებსა2 და EUROSAI-ის ჟურნალში;3 • ბიუჯეტის მონიტორი წარდგენილ იქნა საქართველოში გამართულ „ღია მმართველობის პარტნ იორობის“ (OGP) მე-5 გლობალურ სამიტზე; • აუდიტის სამსახურის ძირითადი პროდუქტებისა და ბიუჯ ეტის მონიტორის შესახებ გაი მართა 10 სამუშაო შეხვედრა პარლამენტთან, მედიასთან, სამოქალაქო და აკადემიურ ი სექტორის წარმომადგენლებთან; • შეიქმნა ეფექტიანობის აუდიტის ბლოგი (www.blog.sao.ge); • გაიმართა მედიასემინარი, რომელსაც ესწრებოდა 30-მდე ჟურნალისტი ცენტრალური და რეგიონ ული მედიიდან. საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა • გაფორმდა ურთიერთთ ანამშრომლობის მემორანდუმები ბელგიის აუდიტის სასამართ ლოს, უკრაინის საანგარიშო პალატასა და სომხეთის აუდიტის პალატასთან; • სამსახურმა გაიმარჯვა მსოფლიო ბანკის მიერ გამოცხადებულ კონკურსში თემაზე − „დიდი მონაცემების ანალიტიკა მმართველობისთვის“ და მოიპოვა გრანტი 25 ათასი აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული პროექტის დანერგვ ით გაძლიერდება სამსახურის ანალიტიკური შესაძლებლობები; • სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშრ ომლებმა მონაწილეობა მიიღეს INTOSAIის, EUROSAI-ისა და ASOSAI-ის 15-მდე საერთაშორისო შეხვედრაში; • აუდიტის სამსახურის ინსტიტუციური გაძლიერ ების კუთხით პროექტები მიმდინარეობდა დონორ ორგანიზაციებთან: GIZ, EU, WB, USAID. 2 EUROSAI Innovations Newsletter; Budget Monitor – Innovative Analytical Web-platform; https://www.eurosai.org/handle404?ex porturi=/export/sites/eurosai/.content/documents/about-us/INNOVATIONS-_NEWSLETTER_No-2_2019_04.pdf 3 EUROSAI Magazine, 24 (2019): 86-87; http://maquetacioneditorial.com/eurosai/N24/EN/ 7 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა • დაინერგა აუდიტის მართვ ის ელექტრონული სისტემა − AMS და 2018 წელს მისი საშუა ლებით დასრულდა 46 აუდიტი, რაც მთლიანი აუდიტორული საქმიან ობის ნახევარს წარ მოადგენს; • ინფორმაციული უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტის უზრუნველყოფისათვის, მსოფ ლიო ბანკის მხარდაჭერით სამსახურმა შეისყიდა მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი უსაფრთხოების ლაბორატორიის მოწყვლ ადობის შეფასებისა და შეღწევადობის ტესტი რების პროგრამული უზრუნველყოფის პაკეტები; • ეთიკური გარემოს გასაუმჯობესებლად, ნიდერლანდების უმაღლესი აუდიტორული ორ განიზაციის მზარდაჭერით, განხორციელდა სამსახურის კეთილსინდისიერების გარემოს თვითშეფასება IntoSAINT-ის4 მეთოდოლოგიით; • განახლდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აუდიტორთა ეთიკის კოდექსი; • დაინერგა საკადრო როტაციის პოლიტიკა. 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება • სამსახურში დაინერგა და 2018 წელს 2-ჯერ განხორციელდა თანამშრომელთა შეფასება; • 2018 წელს სხვადასხვა მიმართულებით კვალიფიკაცია აიმაღლა სამსახურის 200-მა თა ნამშრომელმა; • 2018 წელს შეიქმნ ა და პირველად განხორციელდა ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგ რამა, რომლის ფარგლებშიც სტაჟირებას გაივლის 20 აუდიტორ-სტაჟიორი და წარმატე ბული კანდიდატები დასაქმდებიან აუდიტის სამსახურში; • სამსახურის 91 თანამშრომელი ფლობს საჯარო სექტორის აუდიტორთა სერტიფიკატს, აქედან: 46 თანამშრ ომელი − ACCA-ის, 19 თანამშრომელი − IT მიმართულებით საერთა შორისოდ აღიარ ებულ სერტიფიკატებს, 5 თანამშრომელი − CFA-სა და CFM-ს. 4 8 უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების კეთილსინდისიერების თვითშეფასების მეთოდოლოგია. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მისია, ღირებულებები და სტრატეგიული მიზნები მისია ხედვა დამოუკიდებელი და ხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობით შევ ქმნათ ღირებულება და სარგებე ლი საზოგადოებისთვ ის, პარლა მენტისა და მთავრობისთვის. აღვასრულოთ ჩვენი მოვალეობა კეთილსინდისიერად და ხარისხიანად. ღირებულებები დამოუკიდებლობა ჩვენი საქმიანობა ეფუძნება მიუკ ერ ძოებლობისა და ობიექტურობის პრინციპებს. პროფესიონ ალიზმი ჩვენი თანამშრომ ლები საქმიანობას წარმართავენ მაღა ლი პროფესიული სტანდარტების, კე თილსინდისიერები სა და ეთიკის შესაბა მისად. ობიექტურობა ჩვენი საქმიან ობა ემყარება სამარ თლიან ობის, სანდოობისა და ნეიტრალიტეტის პრინციპებს. გამჭვირვალობა ჩვენ ვართ ანგა რიშვალდებულნი საზოგადოების წინაშე და უზრუნ ველვყ ოფთ შესაბა მისი ინფორმაციის საჯაროობას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტრატეგიული მიზნები მიზანი 1: დამოუკიდებლო ბისა და მანდატის გაძლიერება მიზანი 2: მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქ მიანობის შედეგად საჯარო ფინანსების მართვის თვისობ რივი გაუმჯობესება მიზანი 3: ძირითადი პარტნიორების ჩართულობის გაძლიერება მიზანი 4: მმართველობის სისტემის გაძლიერებით ეფექტიანობის ამაღლება მიზანი 5: თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება 9 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება სახელმწიფო აუდიტის სამსახური უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციისთვის და მოუკიდებლობა უმთავრესი ღირებულებაა, რომ ლის განმტკიცებაზე ზრუნვა მუდმივი პროცესია. დამოუკიდებლობის გარანტიები დიდ გავლენას ახდენს უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციე ბის საქმიანობაზე, მათ რეპუტაციასა და ნდობაზე. 2018 წელს ძალაში შევიდა ახალი კონსტ იტუცია და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ კანონმა შეიძ ინა „ორგანული კანონის“ სტატუსი. ასევე, სამსახურს მიენიჭა საქართველოს საკონს ტიტუციო სასამართლოსადმი პირდაპირი მიმარ თვის უფლება. აღნიშნულმა ცვლილებებმა კიდევ უფრო გააძლიერა სახელმწ იფო აუდიტის სამსა ხურის დამოუკიდებლობის გარანტიები და დაუახ ლოვა საერთაშორისო სტანდარტებს. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ 2018 წელს პარლა მენტის რეგლამენტში განხორციელ ებული ცვლი ლებების შედეგად სახელმწიფო აუდიტის სამსა ხურის ფინანსურ კონტროლს განახორციელებს მსოფლიოს უმსხვილესი კერძო აუდიტორული კომპანია. აღნიშნული ცვლილებები ეფუძნება სა ერთაშორისო სტანდარტებს და საუკ ეთესო პრაქ ტიკას. დამოუკიდებლობის საკანონმდებლო გარანტიე ბის შექმნის პარალელურად, სახელმწიფო აუდი ტის სამსახური განაგრძობს აქტიურ კონსულტაცი ებს საქართველოს პარლამენტთან აუდიტორული მანდატის შემდგომი გაძლიერების მიზნით. 11 2. აუდიტორული საქმიანობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2.1 ძირითადი შედეგები 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩა ატარა 90 აუდიტი და ჯამურად დაფარა 11 მლრდ ლარი, რაც ქვეყნის ნაერთი ბიუჯეტის 85%-ს შე ადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ 2017 წელთან შედარებით შემცირდა ფინანსური აუდიტების რაოდენობა, რაც გამოწვეული იყოს მთავრობის სტრუქტურაში განხორციელებული ცვლილებე ბით (სამინისტროების გაერთიანებით), 4%-ით გა იზარდა ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი. 2018 წელს ჩატარდა 25 ფინანსური, 53 შესაბამისობის და 12 ეფექტიანობის აუდიტი. დიაგრამა 1: ნაერთი ბიუჯეტის თანხობრივი დაფარ ვის მაჩვენებელი წლების მიხედვით (მლნ ლარი) 12,000 2018 წელს სამსახურმა დაიწყო 2 სისტემური შე საბამისობის აუდიტი, რომლებიც დასრულდება 2019 წელს, კერძოდ: • სახელმწ იფო შესყიდვების მართვის სისტემური საკითხები; • სახელმწ იფო ავტოპარკის მართვ ისა და რეგუ ლირების საკითხები. 11,001 დონორების მიერ დაფინანსებული პროექტების აუდიტი 9,460 10,000 8,460 8,000 6,000 4,000 2,000 0 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი დიაგრამა 2: აუდიტების რაოდენობა სახეობებისა და წლების მიხედვით 60 40 ბების უმრავლესობისათვის. სწორედ ამიტომ, 2018 წლიდან სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა დაიწყო აუდიტის ახალი მიმართულების, სისტემუ რი (ჰორიზონტალური) აუდიტების ჩატარება, რო მელიც მიზნად ისახავს საჯარო სექტორში სისტე მური ხასიათის ნაკლოვანებების გამოვლენას და შესაბამისი რეკომენდაციებ ის გაცემას. 53 35 32 26 25 24 19 20 10 9 12 0 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი ფინანსური ეფექტიანობა შესაბამისობა ფინანსური და შესაბამისობა სისტემური (ჰორიზონტალური) აუდიტები აუდიტების შედეგად გამოვლენილი ხარვეზები ხშირ შემთხვევაში სისტემურია და საერთოა უწყე სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა 2018 წელს პირ ველად განახორციელა საერთაშორისო დონორის მიერ დაფინანსებული პროექტის აუდიტი. მსოფლიო ბანკის (WB) პროექტის − „შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვა“ (SRAMP) დამოუკიდებე ლი ეფექტიანობის აუდიტი, სამსახურმა მსოფლიო ბანკისა და საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მომართვის საფუძველზე ჩაატარა. ამასთანავე, მსოფლიო ბანკმა ოფიციალურად მო მართა აუდიტის სამსახურს საქართველოში მის მი ერ დაფინანსებული რამოდენიმე მსხვილი პროექ ტის აუდიტის განხორციელების თხოვნით, რასთან დაკავშირებითაც მიმდინარეობს მოლაპარაკება. ასევე, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს 2018 წელს მიმართა USAID-მ, მის მიერ დაფინანსე ბული პროექტის ფინანსური აუდიტის ჩატარების შესახებ. აუდიტის სამსახურმა სრულად დააკმა ყოფილა USAID-ის მოთხოვნები აუდიტის ხარის ხთან დაკავშირებით და გახდა USAID-ის აუდი ტორი ორგანიზაცია ამიერკავკასიის რეგიონში. ამჟამად, მიმდინარეობს მოლაპარაკება შესაბა მისი მემორანდუმის გაფორმების საკითხზე. საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციებ ის მხრი დან გამოცხადებული ნდობა მიუთითებს აუდიტის სამსახურის საქმიანობის წარმატებასა და აუდი ტების მაღალ ხარისხზე. 13 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტების შედეგები სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის აუდიტორული საქმიანობის ერთ-ერთ ძირითად მიმართულე ბას წარმოადგენს ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტები. ფინანსურ აუდიტში სამსახური გასცემს დასკვნას აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშ გების სისრულესა და სიზუსტეზე. შესაბამისობის აუდიტში სამსახური ადგენს აუდი ტის ობიექტის საქმიანობის შესაბამისობას კანონ მდებლობასთან, მარეგულირებელ ნორმებთან, სახელშეკრულებო მოთხოვნებსა და ორგანიზა ციულ პოლიტიკასთან მიმართებაში. 2018 წელს აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა 25 ფინანსური და 53 შესაბამისობის აუდიტი, რაც მთლიანი განხორციელებული აუდიტორული საქ მიანობის 87%-ს შეადგენს. ჩატარებული აუდი ტების შედეგად გამოვლენილი დარღვევების ჯამურმა მოცულობამ 66 მლნ ლარი შეადგინა. აღნიშნული ძირითადად წარმოადგენს საბიუჯე ტო რესურსების არაეფ ექტიან ი, არაეკონომიური და არამიზნობრივი გამოყენების შემთხვევებს და არ მოიცავს აღრიცხვა-ანგარიშგების მიმართუ ლებით იდენტიფიცირებულ ნაკლოვანებებს. აუდიტის სამსახურმა გააანალიზა გასული წლის ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტების მიგნე ბები და გამოკვეთა ისეთი სისტემური ხასიათის დარღვევები, რომლებიც სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი და აქტუალურია. ფინანსური აუდიტის შედეგები საჯარო სექტორში ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშ გების მიმართულებით არსებულ სისტემურ გამოწ ვევებზე მიუთითებს ფინანსურ აუდიტებში გაცემული მოსაზრებების8 სტატისტიკა. კერძოდ, 2018 წელს ჩატარებულ 25 ფინანსურ აუდიტში არ გაცემულა არცერთი უპირობო მოსაზრება, ხოლო მოსაზრებე ბის 28% (7 მოსაზრება) იყო უარყოფითი. დარღვევის კატეგორია შესყიდვების მართვა აქტივების მართვა6 საბიუჯეტო რესურსების მართვა7 21,019 ათასი 32.0%* 20,248 ათასი 30.8%* 24,452 ათასი 37.2%* 5 *წილი მთლიან თანხაში სულ: 65,719ათასი 5 მომწოდებლისათვის საჯარიმო სანქციის ან პირგასამტეხლოს დაუკისრებლობა; მომწოდებლის მიერ საჯარიმო სანქციის ან პირგასამტეხლოს გადაუხდელობა; დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებული სამუშაოები; მომწოდებლის მიერ შეუსრულებელი ან ნაწილობრივ დასრულებული სამუშაოები; სატენდერო დოკუმენტაციაში შემზღუდავი პირობების არსებობის შედეგად არაეკონომიურად გახარჯული თანხები. 6 იჯარით გაცემულ სახელმწიფო ქონებაზე გადაუხდელი საიჯარო ქირა; ბუნებრივი რესურსების სარგებლობიდან ბიუჯეტში მიუმართავი სახსრები; სახელმწიფო ქონების პრივატიზება საბაზრო ღირებულებაზე დაბალ ფასად; საიჯარო ქირის გარეშე სარგებლობაში გადაცემული სახელმწიფო ქონება. 7 გამოუყენებელი მარაგები; ფაქტობრივად შესრულებულ სამუშაოებზე საბაზრო ღირებულებაზე მეტი ოდენობით თანხების ანაზღაურება; შესყიდული საქონლის/მომსახურების გამოუყენებლობა. 8 ფინანსური აუდიტში გამოთქვამენ ოთხი ტიპის მოსაზრებას: • უპირობო მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში არ გამოვლენილა არსებითი უზუსტობები; • პირობითი მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი უზუსტობები ფინანსური ანგარიშგებისთვის არსებითია, მაგრამ არა ყოვლისმომცველი; • უარყოფითი მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი უზუსტობები ფინანსური ანგარიშგებისთვის არსებითიცაა და ყოვლისმომცველიც; • უარი მოსაზრების გამოთქმაზე − აუდიტორებს არ შეუძლიათ საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულების მოპოვება, რომლებსაც დაეყრდნობა მათი მოსაზრება. 14 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დიაგრამა 3: 2016-2018 წლებში9 ფინანსური აუდი ტის ფარგლ ებში გაცემული მოსაზრების ტიპების სტატისტიკა 40 დიაგრამა 4: 2018 წელს ჩატარებული 25 ფინანსური აუდიტის განაწილება გაცემული მოსაზრების ტიპების მიხედვით 36 28 30 28% 18 20 72% 10 4 0 4 3 0 უპირობო მოსაზრება 6 7 პირობითი მოსაზრება უარყოფითი მოსაზრება 2017 2018 5 0 0 მოსაზრების გამოთქმაზე უარი პირობითი მოსაზრება უარყოფითი მოსაზრება 2016 საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის ერთერთი პრიორ იტეტია, გაუმჯობესდეს სახელმწ იფო სახსრების მართვის, აღრიცხვისა და ანგარიშგე ბის კუთხით არსებული მდგომარეობა. აღნიშ ნულის მიზნით 2009 წლიდან დაიწყო საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის რეფორ მა, რომელიც მიზნად ისახავს საჯარო სექტორ ში ბუღალტრ ული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) სრულად დანერგვ ას 2020 წლისათვის. მიუხედავად რეფორმის ფარგლ ებში განხორ ციელებული მრავალი აქტივობისა, საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ფინანსური ინფორმაციის აღ რიცხვა-ანგარიშგების კუთხით კვლავ შეინიშნება სისტემური ხარვეზები. კერძოდ, ისევ გამოწვევად რჩება: • ხანდაზმული და გაურკვ ეველი წარმოშობის დებიტორულ/კრედიტორული დავალიანებები; • აქტივების აღრიცხვა/შეფასება; • გამართული და რეგულარული ინვენტარიზაცი ის ჩატარება. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ბალანსზე 1997-2008 წლებიდან ირიცხება 193 მლნ ლარის დებიტორული დავა ლიანება, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი სა ინვენტარიზაციო კომისიის მიერ სათანადო შეს წავლის შემდეგ, სავარაუდოდ, დაექვემდებარება ჩამოწერას. საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს 2017 წლის ფი ნანსური აუდიტი სამინისტროს ბალანსზე 2004-2010 წლებიდან ირიცხება 5.3 მლნ ლარის ღირებულების დები ტორული დავალიანება, რომლის მნიშვნელო ვანი ნაწილი საინვენტარიზაციო კომისიის მიერ სათანადო შესწავლის შემდეგ, სავარაუდოდ, და ექვემდებარება ჩამოწერას. 9 2017 წელს ინდივიდუალური ფინანსური აუდიტების გარდა, ასევე ჩატარდა 19 კონსოლიდირებული, ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტი. 15 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ცენტრალური საარჩევნო კომისიის 2017 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი ცენტრალური საარჩევნო კომისიის (ცესკო) ფი ნანსურ ანგარიშგებაში 1996-2003 წლებიდან ირიცხება 3 მლნ ლარის ღირებულების კრედი ტორული დავალიანება, რომლის მაიდენტიფიცი რებელი პირველადი დოკუმენტაცია ცესკო-ში არ იძებნება. შესაბამისად, საინვენტარიზაციო კომი სიის მიერ სათანადო შესწავლის შემდეგ, სავარა უდოდ, დაექვემდებარება ჩამოწერას. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტრ ოს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტრ ოს კონსოლიდირებულ ფინანსურ ან გარიშგებაში 1997-2007 წლებიდან ირიცხება 1 მლნ ლარის ღირებულების კრედიტორული დავა ლიანება, რომლის მაიდენტიფიცირებელი პირვე ლადი დოკუმენტაცია სამინისტრ ოში არ იძებნება. შესაბამისად, საინვენტარიზაციო კომისიის მიერ სათანადო შესწავლის შემდეგ, სავარაუდოდ, და ექვემდებარება ჩამოწერას. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტრ ოს ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონე ბის (შენობა-ნაგებობები, მიწები, საცხოვრებელი ბინები) ნაწილი წლების განმავლობაში პრივატი ზებულია, ასევე გადაცემულია სხვადასხვა სახელ მწიფო ორგანიზაციისათვის. შესაბამისად, უძრავი ქონების ეს ნაწილი არ აკმაყოფილებს აქტივად აღიარების კრიტერიუმს და ექვემდებარება შესა ბამისი პროცედურების დაცვით ჩამოწერას. საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს 2017 წლის ფი ნანსური აუდიტი სამინისტრ ოს ბალანსზე ირიცხება გაუქმებული სასჯელაღსრულების დაწესებულებები და სხვა ობიექტები, ჯამური ნარჩენი ღირებულებით 1.9 მლნ ლარი, რომლებიც სამინისტროს ფაქტობ რივ სარგებლობაში აღარ იმყოფება. კერძოდ, ზოგიერთი მათგანი, სარეგისტრ აციო მონაცემე ბის თანახმად, დაბრუნებულია სახელმწიფოსთ 16 ვის ან პრივატიზებულია. შესაბამისად, უძრავი ქონების ეს ნაწილი არ აკმაყოფილებს აქტივად აღიარების კრიტერიუმს და ექვემდებარება შესა ბამისი პროცედურების დაცვით ჩამოწერას. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ-ის − „აწარმოე საქართველოში“ ფინანსურ ანგარიშგებაში მოთხოვნების მუხლში არ არის ასახული 315 ათასი ლარის ოდენობის მოთხოვ ნა 46 ბენეფიციარ ის მიმართ, რომლებმაც არ შე ასრულეს ხელშეკრულების პირობები და მათზე გაცემული თანხები ექვემდებარება ბიუჯ ეტში დაბ რუნებას. ზემოაღნიშნული პროგრამის იმპლემენტაციი სა და მონიტორინგის მიზნობრიობით, მომსახუ რების ხელშეკრულება გაფორმებულია 4 კერძო კომპანიასთან, რომლებიც ვალდებული არიან სსიპ-ს − „აწარმოე საქართველოში“ წარმოუდგი ნონ ბენეფიციარების მონიტორინგის პერიოდუ ლი ანგარიშები, რაც ხშირ შემთხვევაში არ არის წარმოდგენილი. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობ ის სამინისტრ ოს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − დაცული ტერიტორიების სააგენტო იჯარით გასცემს სხვადასხვა ობიექტს ტურისტულ ზონებში. მისაღები შემოსავლები დაითვლება იჯარით გა ცემული ობიექტების მიერ გამომუშავებული შემო სავლებიდან. შესაბამისად, მოიჯარემ სააგენტოს ყოველთვიურად უნდა წარუდგინოს საბანკო და სალარო აპარატის ამონაწერები, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში, მოიჯარეების მიერ ან საერთოდ არ არის, ან დროულად არ არის, ან არასრულ ყოფილად არის წარდგენილი. ზემოაღნიშნული წარმოშობს მისაღები შემოსავლების შემცირების რისკს. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიერ 2018 წელს განხორციელებული ფინანსური აუდიტების შედეგად გამოიკვეთა, რომ შესამოწმებელი ობი ექტების მნიშვნელოვან ნაწილს არ აქვს ან არასა თანადოდ აქვს ჩატარებული კანონმდ ებლობით სახელმწიფო აუდიტის სამსახური გათვალისწინებული სხვადასხვ ა სახის სავალდე ბულო ინვენტარიზაცია. მაგალითად: • წლების მანძილზე არ ჩატარებულა სავალდე ბულო ინვენტარიზაციები: − ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში; − სსიპ − არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულები სა და პრობაციის ეროვნულ სააგენტოში. • 2017 წელს არ ჩატარებულა სავალდებულო ინ ვენტარიზაციები: − საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებ ი დან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ცენტრა ლურ აპარატში; − საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგი ების სააგენტოში; − საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენ ტოში. • არასრულად ან სხვა ნაკლოვანებებით ჩატარ და სავალდებულო ინვენტარიზაციებ ი: − სსიპ − მუნიციპალური განვითარების ფონდში; − საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარ ტამენტში; − საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში; − საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ცენტ რალურ აპარატში. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამი ნისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სარგებლობის უფლებით გადაეცა თბილისში, გი ორგი ლეონიძის ქუჩაზე მდებარე შენობა-ნაგებო ბები, რომელთა საექსპერტიზო, გეოლოგიურ ი და საპროექტო სამუშაობ ის შესყიდვის მიზნით, სა მინისტრომ 721,954 ლარის ღირებულების ხელ შეკრულება გააფორმა კომპანიასთან, რომელიც მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრში დარეგისტრირდა ხელშეკრულების გა ფორმებამდე ერთი დღით ადრე. ბის უძრავი ძეგლის ცვლილება-ადაპტაციის კონ სტრუქციული ნაწილის მუშაპროექტი, რომლის მიხედვითაც უნდა განხორციელებულიყო აღნიშ ნული სამუშაოებ ი, აღმოჩნდ ა ხარვეზიანი, მოხდა მათი ექსპერტიზაზე რამდენჯერმე წარდგ ენა და ექსპერტიზიდან საბოლოო ვარიანტი დაბრუნდა. შესაბამისად, სამშენებლო-სარემონტო სამუშაო ების შემსრულებელი კომპანიის მიერ შესრულე ბულ და მისთვის ანაზღაურებულ 418,487 ლარის ოდენობის სამუშაოს სრულად ვერ დაეყრდნობო და, და არც სხვა ალტერნატიული პროექტი არსე ბობდა. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრ ოს აპარატის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროში დასაქმებულ მოსამსახურეებზე 2017 წელს „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გა წეული ფულადი სახსრების ანალიზისას გამოიკ ვეთა თაღლითობის მაღალი რისკის შემცველი გარემოებები. კერძოდ: სხვადასხვ ა ან ერთსა და იმავე საბანკო ანგარიშებზე ირიცხებოდა სხვა დასხვა/რამდენიმე საიდენტიფიკაციო კოდის მქონე მიმღებ პირზე (ყოფილ თანამშრომლებ ზე) თანხები, თანამშრომლების გათავისუფლების შემდგომ თვეში/თვეებში. 2017 წელს ამ მიზნით საბანკო ანგარიშებზე ჩარიცხულმა თანხამ შეად გინა, სავარაუდოდ, 140.5 ათასი ლარი. სამინისტროში დამკვიდრებული პრაქტიკის შე საბამისად, 237 შემთხვევაში სამინისტრ ოს მო სამსახურის კუთვნილი ფულადი განაცემები მინ დობილობის საფუძველზე გაიც ა სხვა პირებზე (მინდობილ პირებზე). გაცემული მინდობილობე ბი სხვადასხვა მოსამსახურის შემთხვევაში არის როგორც ვადიანი, ასევე უვადო/განუსაზღვრელი ვადით. დაფიქსირდა მინდობილობის ვადის გას ვლის შემდგომ თანხების გადარიცხვის ფაქტები, ანუ, არაუფლებამოსილ პირებზე განხორციელე ბული ტრანზაქციები. ასევე დაფიქსირდა სხვა პირებზე მინდობილობის გარეშე თანხების გადა რიცხვის ფაქტები. შენობის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებ ის ნაწილი დასრულდა 2017 წლის 1 ნოემბრიდან 2018 წლის 1 მაისის ჩათვლით, ხოლო კომპანიის მიერ შესრულებული კულტურული მემკვიდრეო 17 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში შესაბამისობის აუდიტის შედეგები შესყიდვების მართვასა და პროცესთან დაკავში რებული ხარვეზები გულისხმობს ისეთ ნაკლოვა ნებებს, რომლებიც ხელს უშლის საბიუჯ ეტო სახ სრების ეკონომიურ, პროდუქტიულ და ეფექტიან განკარგვას. ამ მიმართულებით სისტემური ხარვე ზები გამოვლინდა შესყიდვების თითქმის ყველა, განსაკუთრებით კი დაგეგმვის ეტაპზე. კერძოდ: საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ საჭიროებების იდენტიფიცირებასა და მათ შემდგომ ფორმული რებაში სატენდერო დოკუმენტაციაში; შემსყიდ ველთა მხრიდან შესყიდვის ობიექტის ტექნიკური სპეციფიკაციების განსაზღვრაში, რაც რიგ შემთხ ვევებში რეალურ საჭიროებასა და მიწოდებულ საქონელს/მომსახურებას შორის შეუს აბამობის გამომწვევი მიზეზი ხდება; შემსყიდველთა მხრი დან ბაზრის წინასწარ კვლევაში; ტენდერების და უსაბუთებელ შეწყვეტასა და პრეტენდენტთა დისკ ვალიფიკაციაში. სსიპ − ვეტერანების საქმეთა სახელმწ ი ფო სამსახურის მიერ განხორციელებუ ლი სახელმწიფო შესყიდვების, შრომის ანაზღაურ ების და ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრებისათვის სამედიცინო და ერთჯერადი დახმარების უზრუნველყო ფის შესაბამისობის აუდიტი სამსახურის მიერ 2017 წელს, სამშენებლო სამუ შაოების შესყიდვის მიზნით გამოცხადებულ ტენ დერში, სავარაუდო ღირებულებით − 1.2 მლნ ლა რი, სამუშაოთა დასრულების ვადად განისაზღვრ ა 90 დღე და არანაკლებ − 7 მლნ ლარის შესრულე ბული სამუშაოე ბის გამოცდილების მოთხოვნა. ტენდერში მონაწილეობა მიიღ ო მხოლოდ ერთ მა პრეტენდენტმა, რომელთანაც ხელშეკრულება გაფორმდა 1.2 მლნ ლარზე, ხოლო სამუშაოები დასრულდა 170 დღეში. სამსახურის მიერ საკვა ლიფიკაციო მოთხოვნების სწორად განსაზღვრის შემთხვევაში, შესაძლოა სატენდერო პროცედუ რებში სხვა პრეტენდენტებსაც მიეღოთ მონაწი ლეობა და შესყიდვა შედარებით ეკონომიურად განხორციელებულიყო. 18 საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ − მომსახურების სააგენტოსთვის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და განსაკარგავად გადაცემული ქონების განკარგვისა და სახელმწიფო შესყიდვე ბის შესაბამისობის აუდიტი სააგენტოს მიერ 2016-2017 წლებში ჩატარებული ტენდერების 15%-ში სატენდერო დოკუმენტაცია ში შესასყიდი საქონლის/მომსახურების ტექნიკუ რი აღწერილობა შეიცავდა ზედმეტ არასაჭირო დეტალებს, რაც ზღუდავდა პოტენციურ ი მიმწო დებლების ტენდერში მონაწილეობ ას და ხელს უწყობდა არაკონკურენტული გარემოს ჩამოყა ლიბებას. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი საქონ ლის/მომსახურების შედარებით მაღალ ფასად შესყიდვას განაპირობებს. სსიპ − დაცვის პოლიციის დეპარტამენ ტის მიერ განხორციელებული სახელმწ ი ფო შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტი სსიპ − დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული შესყიდვების შესწავლით გა მოვლინდა, რომ სატენდერო კომისიის არამი ზანშეწონილი გადაწყვეტილებების, ასევე პრე ტენდენტებისადმი მოთხოვნებისა და შესყიდვის ობიექტის აღწერაში არსებული ნაკლოვანებების შედეგად, სხვადასხვა ტენდერში (ჯამური ღირე ბულებით − 2,273 ათასი ლარი) ვერ მოხერხდა 333.2 ათასი ლარის ეკონომიის მიღება. სსიპ − „112“-ის შესაბამისობის აუდიტი 2017 წელს სსიპ − „112“-ის შემოსულობებმა სულ 13 მლნ ლარი შეადგინა. უწყების შემოსულობე ბის ძირითად წყაროს წარმოადგენს ფიქსირებუ ლი გეოგრაფიულ ი ან არაგეოგრაფიულ ი ზონის და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიმ ღები აბონენტებისათვის მთავრობის დადგენი ლებით განსაზღვრული „112“-ის მომსახურების საფასური, რომლის ადმინისტრირებასაც ახორ ციელებენ ოპერატორი ქსელები (2017 წელს − სსიპ „112“-ის შემოსულობების 61%). სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დადგენილებით განსაზღვრულია, რომ საფასუ რი გადაიხდება თითოეულ სააბონენტო ნომერზე, რომელზეც კალენდარული თვის განმავლობაში ჯამში მოხდა 5 ლარზე მეტი ღირებულების მომსა ხურების შეძენა ან მომსახურებით სარგებლობა, რაც იძლევა სხვადასხვა ინტერპრეტაციის საშუა ლებას. არსებული მარეგულირებელი სისტემით, აბონენტის მიერ ბალანსზ ე შესაბამისი თანხის ჩა რიცხვისას არ ხდება სსიპ „112“-ის მომსახურების საფასურის ავტომატური ჩამოჭრა და ის სასაუბ რო დროის გახარჯვაზეა დამოკიდებული. შესაბა მისად, არსებობს რისკი იმისა, რომ ოპერატორის მიერ ვერ მოხდეს თანხების სრულად ამოღება, აბონენტმ ა ისარგებლოს მომსახურებით, დაე რიცხოს „112“-ის საფასური, თუმცა ბალანსზე არ აღმოჩნდ ეს საკმარისი თანხა. ასევე ბალანსის მოლოდინის რეჟიმში, აბონენტმა აღარ ისარ გებლოს/გ აანადგუროს ნომერი, შესაბამისად, დარიცხული საფასურის ჩამოჭრა (ამოღება) ვერ მოხდეს. ამასთანავე, ოპერატორებიდან მიღებუ ლი შემოსავლების სიზუსტის დადგენასა და კონტ როლს სსიპ − „112“ ვერ ახორციელებს, ვინაიდან მისაღები შემოსავლების გაანგარიშება ოპერა ტორის საბილინგო სისტემის მონაცემების გარეშე შეუძლებელია, რომელზეც სსიპ − „112“-ს წვდომა არ აქვს. მთავრობის დადგენილების შესაბამი სად, აღნიშნული პროცესის კონტროლი ევალება კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას, რომელსაც კონკრეტული პროცედურები ამ მიმართულებით არ განუხორციელებია. სსიპ − შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ განხორციელებული ხარჯვითი და არაფი ნანსური აქტივებით ოპერაციების 20152017 წლების შესაბამიბოსის აუდიტი უნივერსიტეტმა დიმიტრი ალექსიძის სახელობის სასწავლო თეატრის მოწყობისა და აღჭურვის სა მუშაოების შესასყიდად გამოაცხადა ელექტრო ნული ტენდერი. სატენდერო დოკუმენტაციით, პრეტენდენტების სამუშაო გამოცდილების მი მართ განისაზღვრა არაპროპორციული საკვა ლიფიკაციო მოთხოვნები; სატენდერო კომისიამ არასამართლიანად მისცა უმცირესი ფასის მქო ნე პრეტენდენტს დისკვალიფიკაცია; შესყიდვის პროცესის სხვადასხვა ეტაპზე სატენდერო კომი სიაში ექსპ ერტის სახით მოწვეულ პირს წარმოეშ ვა ინტერესთა კონფლიქტი. სატენდერო დოკუმენ ტაციით, არაპროპორციულმა, ერთ კონკრეტულ კომპანიაზე მორგების რისკის შემცველმა საკვა ლიფიკაციო მოთხოვნამ და პრეტენდენტის არა სამართლიანმა დისკვალიფიკაციამ განაპირობა სატენდერო პროცედურებში მაღალი ფასის წინა დადების მქონე კომპანიის გამარჯვება. შპს „საქართველოს აეროპორტების გა ერთიანების” 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში მგზავ რთა სახმელეთო ტრანსპორტირებაზე გამოცხა დებულ აუქციონთან დაკავშირებით, შესაბამის ვებგვერდზე არ იყო გამოქვეყნებული აუქციონის დეტალური პირობები, რითაც დაირღვა აუქციო ნის ჩატარების მნიშვნელოვანი პრინციპები: საჯა როობ ა და გამჭვირვალობა. კომპანია, რომელიც აუქციონში გამარჯვებულად გამოცხადდა, ვერ აკ მაყოფილებდა აუქციონის პირობას, რადგან არ ჰქონდა მუშაობის, მინიმუმ, 2-წლიანი გამოცდი ლება. ამასთანავე, ხელშეკრულებით განსაზღვ რული 7 მიმართულებიდან, კომპანია ასრულებდა მხოლოდ 3 მიმართულებას − თბილისის, ბათუმის და ქუთაისის მიმართულებებით, ხოლო მგზავრე ბი გუდაურიდან, ბაკურიანიდან, მესტიიდან და ზუგდიდიდან − ქუთაისში და შემდეგ პირიქით, არ გადაჰყავდა. შესაბამისად, როგორც საქართვე ლოს მოსახლეობისთვის, ასევე ტურისტებისთვის ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტამდე ან/და დანიშნულების ადგილამდე ტრანსპ ორტირება გართულებული იყო. ხელშეკრულების სხვა პირობების, კერძოდ, ინ ფორმაციის წარდგენასა და საფასურის გადახ დაზე ხელშეკრულებით დადგენილი ვადების დარღვევის მიუხედავად, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება“ კომპანიას არ არიცხავდა პირგასამტეხლოს სახელმწ იფო აუდი ტის სამსახურის მიერ ხელშეკრულების პირობე ბის დარღვევის აღმოჩენამდე. აუდიტის მიმდინა რეობ ისას კომპანიას დაერიცხა პირგასამტეხლო 171.5 ათასი ლარის ოდენობით. 19 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში შპს „საქართველოს ფოსტის” 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართვე ლოს კანონის მოთხოვნების მიუხედავად, სა ხელმწიფო შესყიდვების წლიური გეგმის მომ ზადებისას, კომპანიაში სათანადოდ არ იყო გათვალისწინებული შესყიდვის განხორციელების აუცილებლობა, მისაწოდებელი საქონლის რაო დენობა, შესასრულებელი სამუშაოს ან გასაწევი მომსახურების მოცულობა. აღნიშნულს ცხადყოფს ის ფაქტი, რომ 2017 წლის გეგმა 76-ჯერ შეიცვა ლა. გარდა ამისა, გეგმა საბოლოოდ დაზუსტდა 2017 წლის 21 დეკემბერს და ითვალისწინებდა 18.4 მლნ ლარის ღირებულების შესყიდვების გან ხორციელებას, თუმცა ფაქტობრივმა ხარჯმა 11.8 მლნ ლარი შეადგინა (64%). აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 2017 წელს სამინისტროს მიერ შესყიდვების გეგ მით გათვალისწინებული 94 შესყიდვიდან, ბაზრის კვლევა არ განხორციელებულა 54 შემთხვევაში. შედეგად, შეუსრულებელია „სახელმწიფო შეს ყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რაც მისაღები ხელშეკრულების ოპტიმალური პი რობების განსაზღვრისათვის ბაზრის მოკვლევაში გამოიხატება. ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის ბიუჯე ტით გათვალისწინებული პროგრამის − „ინფრასტრუქტურისა და მუნიციპალური კომუნალური სერვისების განვითარება“ შესაბამისობის აუდიტი ა(ა)იპ − „ბათუმის სასაფლაოე ბის“ მიერ შექმნილ მა შიდა კონტროლის სისტემამ ვერ უზრუნველყო უხარისხოდ შესრულებული საპროექტო სამუშა ოების დროული გამოვლენა და სათანადო რე აგირება. შედეგად, მნიშვნელოვანი საბიუჯეტო სახსრები გაიხარჯა არაეფექტიანად და ვერ მო ხერხდება 3.4 მლნ ლარის ღირებულების ინფ რასტრუქტურული პროექტის ექსპ ლოატაციაში შესვლა. 20 შუახევის მუნიციპალიტეტში განხორციე ლებული სახელმწ იფო შესყიდვების შესა ბამისობის აუდიტი შუახევის მუნიციპალიტეტის მიერ ელექტროგა დამცემი ხაზების სამშენებლო სამუშაოებ ის სა ხელმწიფო შესყიდვის გამარტივებული ელექტრ ო ნული ტენდერის საშუალებით განხორციელ ებამ და დასრულებისთვის არაგონივრულად მოკლე ვადის განსაზღვრამ, გამოიწვია კონკურენციის შეზღუდვა და პრეტენდენტის უკონკურენტო გარე მოში გამარჯვება. ზემოაღნიშნული გარემოებ ები, ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ სამუშაო ების დასრულების ვადის არაერთხელ, დაუსაბუ თებლად გაგრძ ელების პირობებში, სახელმწიფო შესყიდვებისათვის განკუთვნილი ფულადი სახს რების არარაციონალურ ხარჯვასა და სატენდე რო პირობების კონკრეტული მიმწოდებლის ინ ტერესებზე მისადაგების რისკებზე მიუთითებს. ხულოს მუნიციპალიტეტში განხორციე ლებული სახელმწ იფო შესყიდვების შესა ბამისობის აუდიტი ხულოს მუნიციპალიტეტმა კურორტ ბეშუმში ინფ რასტრუქტურული პროექტების განხორციელებისას, მიმწოდებლების მხრიდან ხელშეკრულებით ნაკის რი ვალდებულებების შესრულებაზე არასათანადო კონტროლის შედეგად, შესრულებული სამუშაოს ოდენობასა და ღირებულებაზე არასაკმარისი მტკი ცებულებების, ასევე რიგი შეუსრულებელი სამუშაოე ბის პირობებში, ჯამში გადაიხადა 1.5 მლნ ლარი. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ბიუჯე ტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიცი პალიტეტმა გამოუსადეგარი საპროექტო დოკუ მენტაციით, გეოლოგიური კვლევების გარეშე, მეწყერსაშიშ ტერიტორიაზე გამოაცხადა სოფელ ახალშენის საბავშვო ბაღის მშენებლობის შეს ყიდვასთან დაკავშირებით ელექტრ ონული ტენ დერი. შედეგად, 771 ათასი ლარის ღირებულების პროექტი ვერ განხორციელდა, არ დაკმაყოფილ და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მოსახლე ობის კონკრეტული საჭიროებები და პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი ვერ მიიღეს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ფოთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ფოთის მუნიციპალიტეტში არსებული კონტროლის სისუსტეებისა და შესყიდვის პროცესის არასწორად წარმართვის შედეგად, რუსთაველის რკალზე ტრო ტუარის კეთილმოწყობისათვის გრანიტის ფილების ნაცვლად ბეტონის ფილები იქნა დაგებული, რაც შესრულებული სამუშაოების დაბალ ხარისხს ა და ექსპლოატ აციის ხანგრძლივობის შემცირებაზე მი უთითებს. ექსპერტის დასკვნით დათვლილ ღირე ბულებასა და მუნიციპალიტეტის მიერ ჩაბარებული სამუშაოების ღირებულებას შორის სხვაობა 713.3 ათას ლარს შეადგენს, რაც მუნიციპალიტეტის მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხაა. ინფრასტრუქტურული პროექტების მართვაში არსე ბული სისუსტეების შედეგად, ფოთის მუნიციპალი ტეტმა 1.4 მლნ ლარის ღირებულების საცხოვრებე ლი სახლების რეაბილიტაციის სამუშაოები ჩაიბარა, რომელიც უხარისხოდ არის შესრულებული. მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიამ, სახელმწი ფო შესყიდვების განხორციელებისას, 4 შემთხვევაში არასწორად მოახდინა პრეტენდენტების დისკვალი ფიკაცია. შედეგად, 110 ათასი ლარით გაიზარდა შეს ყიდვის ღირებულება, რაც არაეკონომიურად გან კარგულ საბიუჯეტო რესურსს წარმოადგენს. ქუთაისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების წარმომადგენლობითი და აღ მასრულებელი ორგანოების დაფინანსე ბის, ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატ აციისა და ეკონომიკის განვითარების ხელ შეწყობის პროგრამების ფარგლ ებში გა წეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი ქ. ქუთაისის მერიამ გარე განათების ქსელის სანა თი წერტილების, შუქნიშნებისა და ვიდეო- სამეთ ვალყურეო სისტემების საექსპ ლოატაციო მომ სახურების შესყიდვის სატენდერო პროცესი ისე წარმართა, რომ 2015, 2016 და 2017 წლების სა ვარაუდო ღირებულება არ ეფუძნებოდა რეალურ გათვლებს. მერიამ ვერ წარმოადგინა შესაბამისი მტკიცებულებები იმისა, თუ რა აუცილებლობით იყო გამოწვეული ქსელის შემოვლა-დათვალი ერებასა და მრიცხველების შემოწმებაში 715.6 ათასი ლარის გადახდა. აუდიტის ჯგუფმა ასევე ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი მტკი ცებულებები მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოე ბის შესახებ. ამდენად, დაგეგმვ აში, შეს რულებასა და კონტროლში არსებული მართვის სისუსტეებ ის შედეგად 715.6 ათასი ლარი დაი ხარჯა არაეფექტიანად. ასევე გარე განათების ქსელის ექსპლოატ აციის ტენდერის ფარგლებში სანათების შესყიდვის განხორციელებამ, სანათე ბის შესაძლო მიმწოდებლებს არ მისცა ტენდერში მონაწილეობ ის საშუალება, რის შედეგადაც შე იზღუდა კონკურენცია და მერიამ სანათები საბაზ როზე არსებითად მაღალი ფასით შეიძინა. მუნიციპალიტეტში სოციალური საცხოვრისის მშე ნებლობის კონკურსი ჩატარდა უკონკურენტო გა რემოში და სამუშაოებ ი შესრულდა უხარისხოდ. მერიამ სოციალური საცხოვრისი შეისყიდა არა საბაზრო ფასად და ჩაიბარა 4,372 კვ.მ ფართი, ღირებულებით 4.3 მლნ ლარი. წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სოციალ ური საცხოვრისის შენობის ერთი კვ.მ ფართის სა ბაზრო ღირებულება შეადგენს 540 ლარს, მაშინ როდესაც, მერიამ გადაიხადა 1,000 ლარი. შესა ბამისად, ექსპერტის დასკვნით დათვლილ ღირე ბულებასა და მერიის მიერ ჩაბარებულ სამუშაო ების ღირებულებას შორის სხვაობა შეადგენს 2 მლნ ლარს. ლენტეხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ლენტეხის მუნიციპალიტეტმა სოფელ ხერიის ხიდის შესყიდვის პროცესი იმგვ არად წარმართა, რომ არ განხორციელებულა პროექტის მიხედვით დაგეგმი ლი სამუშაოებ ი. ნაცვლად 4 ბურჯის გამაგრებითი სამუშაოებისა, გამაგრდა მხოლოდ ერთი ბურჯი. ამასთანავე, არ ჩატარებულა ხიდის სავალდებულო საექსპ ერტო შეფასება. შედეგად, მიუხედავად იმი სა, რომ მუნიციპალიტეტმა ხიდის რეაბილიტაციაზე 64.2 ათასი ლარი დახარჯა, ხიდი დაზიანებულია, ვერ ხერხდება მასზე ტრანსპ ორტით გადაადგილე ბა და საჭიროებს აღდგენითი სამუშაოების ჩატა რებას. პრობლემის მოსაგვარებლად მუნიციპალი ტეტის მხრიდან არ არის გატარებული რაიმე სახის ქმედითი ღონისძიება. 21 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში სამტრედიის მუნიციპალიტეტის 20162017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწი ნებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ფასის მქონე პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია. შე დეგად, მერიამ გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესასყიდად 312.6 ათასი ლარით მეტი გადაიხ ადა, რაც არაეკონომიური ხარჯია. სამტრედიის მუნიციპალიტეტში 2017 წელს გა მოცხადებულ ტენდერზე სატენდერო კომისიამ ვერ გამოავლინა შესაძლო აფიდავიტის პირო ბების დარღვ ევის რისკები. კერძოდ, ტენდერში მონაწილეობ ას იღებდა 2 ფირმა, რომელთა მე საკუთრეებიც ერთმანეთან ნათესაურ კავშირში იმყოფებიან. საბოლოოდ, ხელშეკრულება გა ფორმდა პრეტენდენტთან, რომელმაც 412.8 ათა სი ლარით მეტი ფასი დააფიქსირა დისკვალიფი ცირებულ პრეტენდენტთან შედარებით. ხობის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ონის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლე ბის ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2017 წელს ონის მუნიციპალიტეტმა გამარტივებუ ლი შესყიდვის გზით გააფ ორმა ხელშეკრულება, ღირებულებით 550 ათასი ლარი. მიუხედავად კა ნონმდებლობის მოთხოვნისა, მუნიციპალიტეტმა ანგარიშსწორება განახორციელა ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცი ის გათვალისწინების გარეშე. კერძოდ, 2017 წლის ოქტომბერში 549.2 ათასი ლარი აანაზღაურა ისეთი სამუშაოებისათვის, რომელთა ფაქტობრივი ღირე ბულება არ იყო დაანგარიშებული. 2018 წლის 27 სექტემბრის საექსპერტო დასკვ ნით, სამუშაოებ ის ღირებულებამ ფაქტობრივად გაწეული დანახარ ჯების მიხედვით 487.5 ათასი ლარი შეადგინა. შესა ბამისად, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან ზედმეტად არის ანაზღაურებული 61.7 ათასი ლარი. წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცხადებუ ლი გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვის სატენდერო დოკუმენტაცია დაუსაბუთებლად ით ვალისწინებდა შემზღუდავ პირობას. აღნიშნულმა გავლენა იქონია სახელმწიფო შესყიდვის ეკონო მიურად და რაციონალურად განხორციელებაზე, რადგან ამ მოთხოვნის შეუსრულებლობის გამო, მუნიციპალიტეტმა მოახდინა ტენდერზე დაბალი 22 ხობის მუნიციპალიტეტმა 2016-2017 წლებში მიმწო დებლებს დაარიცხა ჯამურად 251.7 ათასი ლარის ჯარიმა. აღნიშნული საჯარიმო სანქციებიდან მიმ წოდებლებმა მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში ჩარიცხეს მხოლოდ 12.4 ათასი ლარი, რაც მთლიანი თანხის მხოლოდ 4.9%-ია. კუთვნილი საჯარიმო თანხების მისაღებად მუნიციპალიტეტი შემოიფარგლებოდა მხოლოდ წერილობითი მიმართვით, რაც ვერ უზ რუნველყოფდა საჯარიმო თანხების სრულად მიღე ბას. აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალიტეტს 20 მიმწო დებლისთვის თანხის გადახდის შესახებ საერთოდ არ მიუწერია. დაფიქსირდა ისეთი შემთხვევებიც, როცა მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გააფორ მა მიმწოდებლებთან, რომლებსაც გადაუხდელი ჰქონდათ წინა ხელშეკრულებების ფარგლებში და რიცხული საჯარიმო სანქციები. ცაგერის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ცაგერის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხის მგებელი პირების მიერ სპორტული დარბაზის მშენებლობის პროცესზე სუსტი კონტრ ოლის შე დეგად ობიექტის მშენებლობა დროულად და ხა რისხიანად არ განხორციელდა. აღნიშნული სამუ შაოსთვის 2015-2017 წლებში მიმწოდებლისთვ ის 2,652 ათასი ლარია ანაზღაურებული. მუნიციპა ლიტეტმა მიმწოდებელს დაუდასტურა შეუსრულე ბელი სამუშაოებ ი და 257.1 ათასი ლარის საბიუ ჯეტო თანხები ზედმეტად აუნაზღაურა. თვითმმ ართველი ქ. რუსთავის მუნიციპა ლიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესა ბამისობის აუდიტი ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტში განხორციელებუ ლი ინფრასტრ უქტურული პროექტებისათვის, შემ სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სყიდველი ორგანიზაციის მიერ დაფიქსირებული თარიღი ზოგიერთ შემთხვევაში არ ემთხვევა სამუ შაოს დასრულების ფაქტობრივ დროს. აღნიშნული ხარვეზი მუნიციპალიტეტისათვის სისტემურ ხასიათს ატარებდა და რეალურად სამუშაოე ბი მუნიციპალი ტეტის მიერ დადასტურებულ ვადებში არ სრულდე ბოდა. მიმწოდებელ საწარმოებზე არ გავრცელდა ან არასრულად გავრცელდა საჯარიმო სანქციები, რა საც ხელშეკრულების პირობები ითვალისწინებდა. კასპის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2016 წელს კასპის მუნიციპალიტეტმა საკანალი ზაციო სისტემის მოწყობა-რეაბილიტაციის სა მუშაოები შეისყიდა, ღირებულებით 600 ათასი ლარი. მიმწოდებელმა უამინდობის გამო ვადე ბის კორექტირება მოითხოვა ხელშეკრულების დადებიდან 26-ე დღეს, როცა სამუშაოებ ის შესას რულებლად კიდევ 2 თვე ჰქონდა დარჩენილი. მიუხედავად იმისა, რომ ნალექიანი დღეებ ის რა ოდენობა სამშენებლო პერიოდში ნორმის ფარგ ლებში იყო, მუნიციპალიტეტმა მიწოდების ვადა 2 თვით გაზარდა. სამუშაოები 16 სექტემბერს დას რულდა და მიწოდების ვადის უცვლელობის შემ თხვევაში, მიმწოდებელს დაერიცხებოდა 141.6 ათასი ლარის საჯარიმო სანქცია. ბაღდათის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტმა 2016-2017 წლებში შეისყიდა სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურუ ლი სამუშაოები, მათ შორის, 582 ათასი ლარი დახარჯა ისეთ პროექტებზე, რომლებიც დაუსრუ ლებელია და მოსახლეობ ა ვერ სარგებლობს. აღნიშნული პროექტები ითვალისწინებდა მუნი ციპალიტეტის ტერიტორიაზე წყლის სისტემების, წისქვილის, სპორტული მოედნებისა და ბიბლი ოთეკის მოწყობის სამუშაოე ბს. პროექტების და უსრულებლობის ერთ-ერთ მიზეზს წარმოადგენს სამუშაოე ბის არასათანადოდ დაგეგმვა და ფინან სური რესურსების არასწორი განაწილება. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2016 წელს საგარეჯოს მუნიციპალიტეტმა შეისყი და სოფელ პატარა ჩაილურში სატუმბი რეზერვუა რისა და ცენტრალური სასმელი წყლის მაგისტრა ლის მოწყობის სამუშაოები. სამუშაოებზე გაწეულმა ხარჯმ ა 152 ათასი ლარი შეადგინა, თუმცა პროექტი დღეის მდგომარეობით არ ფუნქც იონირებს და სა ჭიროებს დამატებით დაფინანსებას. თიანეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი აბაშის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი თიანეთის მუნიციპალიტეტმა ჩაიბარა სოფელ ჩე კურაანთგორის, სოფელ ღულელებისა და დაბა სიონის ადმინისტრაციული შენობების რეაბილი ტაციის, მინიმუმ, 49.7 ათასი ლარის ღირებულების შეუსრულებელი და ნაკლები მოცულობით შესრუ ლებული სამუშაოები; ასევე, მუნიციპალიტეტმა მიმ წოდებელს მინიმუმ 158 დღეზე არ დაარიცხა დამა ტებითი საჯარიმო თანხა, რითაც დაკარგა ბიუჯეტში თანხების მობილიზების შესაძლებლობა; მუნიციპა ლიტეტმა არ გააგრძელა ხელშეკრულების მოქმე დების ვადა და არ მოითხოვა საბანკო გარანტიის განახლება, რის გამოც მიმწოდებლის მიერ ხელ შეკრულების შეუსრულებლობისათვის ბიუჯეტში ვერ მიმართა 20.8 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტრ ოლის მე ქანიზმებმა ვერ უზრუნველყო შესრულებულ სამუ შაოე ბზე დარღვევა-ნაკლოვანებების გამოვლენა და სათანადო რეაგირების განხორციელ ება. კერ ძოდ, დაზიანებები დაფიქსირდა 2016-2017 წლებ ში შესრულებულ 1.2 მლნ ლარის ღირებულების სამუშაოე ბზე. მოსახლეობა სრულად ან ნაწილობ რივ ვერ სარგებლობს 907 ათასი ლარის ღირებუ ლების ინფრ ასტრ უქტურული პროექტებით. 23 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის 20162017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწი ნებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2016-2017 წლებში ჩოხატაურის მუნიციპალიტე ტის მიერ სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებ ის განხორციელ ების მიზნით, გამარტივებული შეს ყიდვის ფორმით დადებულია 19 ხელშეკრულება, ჯამური ღირებულებით 338 ათასი ლარი. სამშე ნებლო სამუშაოების გამარტივებული წესით შეს ყიდვისას ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული კანონმდ ებლობის მოთხოვნა ფაქტობრივი დანახარჯებით ანაზღაურების შესა ხებ. ხარჯები ანაზღაურებულია ფაქტობრივი და ნახარჯების დოკუმენტაციის წარმოდგენის გარე შე. შესაბამისად, 338 ათასი ლარი წარმოადგენს შესყიდვების პროცესში შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებულ ხარჯს. 2018 წელს ჩატარებული აუდიტების შედეგებით, აქტივების მართვის კუთხით აღსანიშნავია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, ბიუჯეტში მიუმართა ვი სახსრები, ქონების პრივატიზებისა და სარგებ ლობის უფლებით გადაცემის პროცედურებთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები, აქტივების არა ეფექტიანი გამოყენება და სხვ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტი მიწის ნაკვეთებს ასხვისებდა ელექ ტრონული აუქციონის გარეშე, საბაზრო ფასზე არ სებითად დაბალი ღირებულებით. ელექტრონული აუქციონის ჩატარების შემთხვევაში, არსებობს მაღა ლი ალბათობა, რომ გაყიდული ერთი კვ.მ მიწის ნაკ ვეთების ღირებულება 100 ლარს მნიშვნელოვნად გადააჭარბებდა და მუნიციპალიტეტი მიიღ ებდა 10 მლნ ლარზე მეტ დამატებით შემოსავალს. აბაშის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტის 2 სოფელში არსებულ ადმინის ტრაციულ შენობებში 33 კვ.მ ფართი დაკავებული აქვს ერთ-ერთ კომერციულ ბანკს. ხელშეკრულება 24 ფართის გაქირავებაზე გაფორმებული არ არის. 15 ადმინისტრაციული ერთეულის შენობაში განთავ სებულია საექიმო ამბულატორიები, რომელთაც სულ დაკავებული აქვს 775 კვ.მ ფართი. აღნიშნუ ლი ფართები ამბულატორიებზე სამართლებრივი ფორმით გადაცემული არ არის. ამდენად, მუნიცი პალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულების შე ნობებში არსებულ 808 კვ.მ ფართზე ისეა განთავ სებული სხვადასხვა ორგანიზაციები, რომ მათთან გაფორმებული არ არის ხელშეკრულებები ფარ თობით სარგებლობაზე. შედეგად, მუნიციპალიტეტი ვერ იღებს შესაბამის შემოსავალს. ქობულეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯ ეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტმა არ შეაფასა ელექტრონული აუქციონის ფორმით ქონების იჯარით სარგებლო ბაში გაცემის უპირატესობები და ქონების გაცემა განახორციელა პირდაპირი განკარგვის წესით, უკონკურენტო გარემოში. გარდა ამისა, შერჩევითი დათვალიერ ების საფუძველზე ფიქსირდება მუნიცი პალიტეტის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვე თების უნებართვო სარგებლობის შემთხვევები, რო მელზეც რეაგირება არ არის განხორციელებული. შედეგად, ადგილობრივ ბიუჯეტს მიადგა, დაახლო ებით, 71.8 ათასი ლარის ოდენობის ზიანი. ხობის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ხობის მუნიციპალიტეტმა ვერ განახორციელა სო ფელ საჯიჯაოში დაზიანებული ხიდების სარეაბილი ტაციო სამუშაოების სათანადო მენეჯმენტი. კერძოდ, თავიდანვე არ გაითვალისწინა ხიდების კონსტრუქ ციული თავისებურებები და სხვა მოსალოდნელი სირთულეებ ი. ამასთანავე, მოახდინა ხიდის არსებუ ლი კონსტრუქციის პრივატიზება და გონივრულ ვა დაში ვერ უზრუნველყო მისი ჩანაცვლება. ჭიათურის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტში 2018 წლის 1 აპრილის მდგო მარეობით გამოუყენებელი მასალების ნაშთი სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შეადგენდა 744 ათას ლარს. აღნიშნული ნაშთი მოიცავს როგორც 2016-2017 წლებში შესყიდულ მასალების, ასევე 2016 წლამდე პერიოდში შე ძენილი მასალების ღირებულებას. მასალების დათვალიერებით ირკვევა, რომ მათი ნაწილი უვარგისია გამოსაყენებლად, ხოლო ნაწილის ადგილსამყოფელი ვერ იქნა დადგენილი. შესაბა მისად, ვერ მოხდა საბიუჯეტო სახსრ ებით შეძენი ლი აქტივების დანიშნულებისამებრ გამოყენება. არ განეკუთნებოდნენ დახმარების გაცემის წესით განსაზღვრულ კატეგორიებს. მათ შორის, 241 ათასი ლარის სოციალური დახმარება გაწეულია ისეთ პირებზე (206 ბენეფიციარი), რომელთა სა შუალო თვიური შემოსავალი აღემატებოდა 1,000 ლარს. სამსახური არ ახორციელებს სოციალური დახმარების გაცემის პროცესში მიღებული გა დაწყვეტილებების სათანადო დადოკუმენტირე ბას და პროცესი ხასიათდება გაუმჭვირვალობით. შპს „საქაერონავიგაციის” 2017 წლის შე მოსავლების და ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი სამეთვალყურეო საბჭო, დაკომპლექტებულია ოთხი მინისტრის მოადგილით. წესდების მიხედვით, ისინი პასუხისმგ ებელნი არიან კვარტალში მინიმუმ ერ თხელ შეკრებაზე კომპანიის საქმიანობის ზედამხედ ველობის მიზნით, მათ შორის, ბიზნესგეგმის შედგე ნისა და შესრულების მონიტორინგზე. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, 2017 წელს სამეთვალყურეო საბჭო მხოლოდ ერთხელ შეიკრიბა ბიზნესგეგმის პროექტის განხილვის მიზნით. ასევე სსიპ − სახელ მწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ დროულად არ განახორციელა ცვლილებები სამეთვალყურეო საბჭოს შემადგენლობაში და 2017 წელს სამეთვალ ყურეო საბჭოს წევრებად კვლავ იყვნენ რეგისტრი რებული რამდენიმე მინისტრის ყოფილი მოადგი ლეებ ი. შესაბამისად, ბიზნესგეგმის შესრულებასა და ზოგადად, საქმიანობაზე კონტროლი სათანადოდ არ განხორციელებულა, რაც შესაძლოა იყოს კომპა ნიის საქმიანობაში არსებული დაგეგმვის ხარვეზების ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზი. აჭარის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტის საკ რედიტო ხელშეკრულებას ხელი მოეწ ერა 2010 წელს, თუმცა აუდიტის პერიოდისთვის პროექტის განხორციელება არ დაწყებულა და არც სესხის თანხაა ათვისებული. შედეგად, ყოველწლიურად სესხის აუთვისებელ ნაწილზე (2.7 მლნ ევრო) ხორციელდება ვალდებულების გადასახადის გა დახდა, აუთვისებელი თანხის 0.5% ოდენობით. 2017 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აღ ნიშნული სესხის ფარგლებში, ჯამურად გაწეულია 163.5 ათასი ევროს არაეფექტიან ი ხარჯი, მაშინ როდესაც, პროექტის განსახორციელ ებლად საკ რედიტო რესურსიდან თანხები არ მიუმ ართავთ. საბიუჯეტო რესურსების მართვასთან დაკავშირე ბული ხარვეზები ხშირ შემთხვევაში მიუთითებს დაგეგმვის ეტაპზე არსებულ ნაკლოვანებებზე. სსიპ − ვეტერანების საქმეთა სახელმწი ფო სამსახურის მიერ განხორციელებუ ლი სახელმწიფო შესყიდვები, შრომის ანაზღაურება და ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრებისათვის სამედიცინო და ერთჯერადი დახმარების უზრუნველყო ფის შესაბამისობის აუდიტი შპს „საქართველოს ფოსტის” 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი შპს „საქართველოს ფოსტაში“ არ არის დადგენი ლი ფასწარმოქმნის პრინციპები საფოსტო მომსა ხურებებიდან მიღებული შემოსავლებისთვის. ასე ვე კომპანიას არ აქვს შემუშავებული სატარიფო პოლიტიკა გადაზიდვის მომსახურებისათვის და ვერ იქნა წარმოდგენილი ინფორმაცია იმის შესა ხებ, თუ როგორ ხდება შემოსავლის პროცენტული განაწილება კომპანიასა და გადამზიდავს შორის. ზემოაღნიშნული უარყოფითად აისახა კომპანიის ფინანსურ მდგომარეობაზე. 2016-2017 წლებში 507 ათასი ლარის დახმარე ბა გაცემულია იმ 711 ბენეფიციარზე, რომლებიც 25 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ეფექტიანობის აუდიტის შედეგები სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ერთ-ერთ პრი ორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს ეფექ ტიანობის აუდიტი, რომელიც უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტია განხორციელებული ღონისძიებე ბით მიღწეული შედეგებისა და ამ პროცესში საბი უჯეტო სახსრ ების ხარჯვის ეკონომიურობის, ეფექ ტიანობისა და პროდუქტიულ ობის შესაფასებლად. ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულება ხელს უწყობს საჯა რო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებას. სტრატეგიული მნიშვნელობიდან გამომდინარე, სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიზანია ეფექ ტიანობის აუდიტების წილის ზრდა მთლიან აუდი ტორულ საქმიანობაში. 2018 წელს, სამსახურმა ჩაატარა 12 ეფექტიანობის აუდიტი, რაც 33%-ით მეტია 2017 წელთან შედარებით. ასევე გაიზარდა ეფექტიანობის აუდიტების წილი ჯამურად ჩატა რებულ აუდიტებში, 11%-დან 13%-მდე. გარდა რაოდენობრივი მაჩვენებლისა, გასათვა ლისწინებელია, რომ გაუმჯობესებდა ეფექტიანო ბის აუდიტებით სექტორების დაფარვის მაჩვენე ბელი. 2018 წელს დაიფ არა საჯარო ფინანსების ფუნქციონალური კლასიფიკაციის (COFOG) მი ხედვით განსაზღვრული 10-დან 8 სექტორი. დიაგრამა 5: 2018 წელს ჩატარებული ეფექტიანობის აუდიტები სექტორების მიხედვით 8% 8% 25% 8% 8% 17% 9% 17% საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება განათლება 2018 წელს ჩატარებული ეფექტიანობის აუდიტების ფარგლებში გამოვლენილი ძირითადი შედეგებია: „შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვის პროექტის (SRAMP)“ ეფექტიანობის აუდიტი მსოფლიო ბანკის დაფინანსებით საავტომო ბილო გზების დეპარტამენტი ახორციელ ებს „შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მარ თვის პროექტს (SRAMP)“, რომლის ეფექტია ნობის აუდიტიც ჩაატარა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა. აუდიტის ანგარიშის საფუძველზე მსოფლიო ბანკი იღებს რწმუნებას, რომ პროექტი ხორციელდება ბანკის წესების, პროცედურებისა და სახელმძღვანელოების მოთხოვნების შესაბა მისად. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემის მოკლე აღწერა: ფაქტი 1: აუდიტის სამსახურმა ვერ მოიპოვა დო კუმენტაცია, რომელიც დაადასტურებდა ხუთწლი ანი პროგრამისა და წლიურ ი გეგმის განახლების პროცესში უმაღლესი ხელმძღვანელობის ჩართუ ლობას. მიზეზი: საავტომობილო გზების დეპარტამენტის განმარტებით, ხელმძღვანელობის უმაღლესი პირები მონაწილეობენ მომზადების პროცესში, თუმცა მათი გადაწყვეტილებები არ არის დადო კუმენტირებული. შედეგად, მომზადების პროცესი არ არის საკმარისად გამჭვირვალე. რეკომენდაცია: ხუთწლიანი პროგრამის/წლიუ რი გეგმის მნიშვნელობისა და მათში შეტანილი ცვლილებების პროცესის გამჭვირვალობის გაზ რდის მიზნით, ორივე დოკუმენტი და შემდგ ომი ცვლილებები ფორმალურად დამტკიცდეს საავ ტომობილო გზების დეპარტამენტის უმაღლესი ხელმძღვანელობის მიერ. ეკონომიკური საქმიანობა თავდაცვა საბინაო-კომუნალური მეურნეობა საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება სოციალური დაცვა ჯანმრთელობის დაცვა 26 ფაქტი 2: საავტომობილო გზების დეპარტამენ ტის მიერ, წლიური გეგმის შემუშავების პროცეს ში, არ ხდება შიდასახელმწიფოებრივი გზების სავარაუდ ო, სასარგებლო მომსახურების ვადის შეფასება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიზეზი: საავტომობილო გზების დეპარტამენტის განმარტებით, საქართველოში გამოიყენება მოძ ველებული სტანდარტები, ხოლო განვითარე ბული ქვეყნების ნორმატიულ-ტექნიკური ბაზის ქართულ რეალობაზე მორგება მომავალში უნდა განხორციელდეს. რეკომენდაცია: შიდასახელმწიფოებრივი გზე ბის აქტივების მართვის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, სასურველია საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა შეიმ უშაოს და დანერგოს ისეთი მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს გზების სასარგებლო მომსახურების ვადის შეფასებას სა მუშაოების ტიპის მიხედვით. აზიური ფაროსანასა და სხვა მავნებლებ ლების წინააღმდეგ გასატარებელი ღო ნისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი მავნებლების მიერ სოფლის მეურნეობისთვის მიყე ნებული ზიანი გავლენას ახდენს მოსახლეობის სო ციალურ და ეკონომიკურ მდგომარეობაზე, ბოლო წლებში კი განსაკუთრებით აქტუალურია აზიური ფა როსანას შემოჭრისა და მასობრივი გავრცელების პრობლემა. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა შეის წავლა ქვეყნის ტერიტორიაზე მავნებლების შემოჭ რისა და მასობრივი გავრცელების პრევენციული და შემდგომი რეაგირების ღონისძიებების ეფექტიანობა. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემის მოკლე აღწერა: ფაქტი 1: მავნებლების შემოჭრისა და მასობრივი გავრცელების წინააღმდეგ არსებული მონიტორინ გის მექანიზმები არ არის საკმარისი და ეფექტიანი, ვინაიდ ან ვერ უზრუნველყოფს რისკების დროულ იდენტიფიცირებას, რაც იწვევს სათანადო ღონის ძიებების დაგვიანებით დაგეგმვას და დაწყებას. მიზეზი: ფიტოსანიტარიულ მეთოდოლოგიას, რო მელიც მავნებლების შემოჭრისა და მასობრივი გავრცელების რისკების დროული იდენტიფიცი რების და პრევენციის ერთ-ერთი უმნიშვნელო ვანესი წინაპირობაა, გააჩნია ნაკლოვანებები, ვინაიდან დეტალურად არ არის განსაზღვრული მავნებლების პრევენციისა და მართვის ეფექტია ნი მექანიზმები და მათი შესრულების სტანდარტუ ლი ოპერაციულ ი პროცედურები. რეკომენდაცია: შემუშავდეს ეროვნული ფიტო სანიტარიული კონტროლის დეტალური მეთო დოლოგია ან/და სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები, რომლებიც განსაზღვრ ავს მავნებ ლების შემოჭრის რისკების იდენტიფიცირების, რისკებზე საპასუხო ღონისძიებების დაგეგმვის და შესრულების მექანიზმებს. ფაქტი 2: მავნებლების წინააღმდ ეგ ბრძოლის კუთხით მოსახლეობის ცნობიერების დონე დაბა ლია, ვინაიდან, მოსახლეობის ნაწილს არ აქვს გაცნობიერ ებული საკუთარი ჩართულობის მნიშვ ნელობა და არ აქვს საკმარისი ინფორმაცია მავ ნებლების წინააღმდეგ გამოსაყენებელი პესტიცი დების და მათი მოხმარების შესახებ. მიზეზი: დაგეგმილი მექანიზმები (ბუკლეტები, ვებ გვერდი, სოციალ ური ქსელი) ნაკლებად ეფექტია ნია, ვინაიდან არსებობს რისკი იმისა, რომ დარი გებულ ბუკლეტებს მოსახლეობ ა არ გაეცნოს და ასევე მათ არ ჰქონდეთ წვდომა ინტერნეტრესურ სებზე. რეკომენდაცია: დაიგეგმოს და ჩატარდეს ისეთი მასშტაბური საინფორმაციო კამპანია, რომლის ფარგლებშიც მოსახლეობა უშუალ ოდ გაეცნობა მავნებლების წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებს და გაათვითცნობიერებს საკუთარი ჩართულობის მნიშვნელობას თავიანთი მხრიდან მონაწილეო ბის ზრდის მიზნით. მდგრადი განვითარების მიზნების განხორ ციელების მზადყოფნის ეფექტიან ობის აუდიტი საქართველო ჩართულია გაერ ოს 2030 წლის დღის წესრიგის განხორციელების პროცესში, რო მელიც აერთიანებს 17 მდგრად განვითარების მი ზანს (SDGs) და მოიცავს სოციალ ურ, ეკონომიკურ და გარემოსდაცვით მიმართულებებს. სახელმწ ი ფო აუდიტის სამსახურმა შეისწავლა, რამდენად მზად არის ქვეყანა მდგრადი განვითარების მიზ ნების მისაღწევად. კერძოდ, შეფასდა, გატარდა თუ არა შესაბამისი ღონისძიებები მთავრობის მიერ: ა) მიზნების განხორციელების მზადყოფნის უზრუნველსაყოფად და ბ) მონიტორინგისა და ან გარიშგების ჩარჩოს შესაქმნელად. 27 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ფაქტი 1: SDG-ების მატრიცის ფარგლებში გან საზღვრული მიზნები, ამოცანები და ინდიკატო რები ფრაგმენტულად არის ინტეგრირებული ეროვნულ და სექტორულ სტრატეგიულ დოკუ მენტებსა და სამოქმედო გეგმებში. რეკომენდაცია: სამინისტროებმა უზრუნველყონ SDG-ების მატრიცაში წარმოდგენილი მიზნების, ამოცანებისა და ინდიკატორების ეროვნულ დო კუმენტებში ინტეგრირება. უმაღლესი განათლების პროგრამებისა და შრომის ბაზრის თავსებადობის ეფექტია ნობის აუდიტი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა უმაღ ლესი განათლების პროგრამებისა და შრომის ბაზრის თავსებადობის ეფექტიან ობის აუდიტი, გა აანალიზა უმაღლესი განათლების პრიორ იტეტუ ლი მიმართულებების განსაზღვრისა და მართვის პროცესი, აგრეთვე მათი კავშირი შრომის ბაზრის საჭიროებ ებთან. ფაქტი 2: რიგ შემთხვევაში არ არის განსაზღვრუ ლი თითოეული ამოცანის/ინდიკატორის მიღწე ვაში ჩართული მხარეებ ი და მათი უშუალო პასუ ხისმგებლობები. ამასთანავე, ფრაგმენტულად არის იდენტიფიცირებული კავშირები SDG-ების ფარგლებში განსაზღვრულ ამოცანებს შორის. რეკომენდაცია: SDG-ების საბჭომ და სამინის ტროებმა უზრუნველყონ თითოეუ ლ ამოცანაზე/ ინდიკატორზე პასუხისმგებელი კონკრეტული უწყებების იდენტიფიცირება, მიზნებს/ამოცანებს შორის ურთიერთკავშირების ხასიათისა და მას შტაბების ანალიზი, რომლის საფუძველზე განი საზღვრება კონკრეტული ამოცანის მიღწევაში თითოეულ ი უწყების უშუალ ო პასუხისმგ ებლობა. ფაქტი 3: განსაზღვრ ული არ არის, ერთი მხრივ, მიზნების განხორციელებაში ჩართული უწყე ბების SDG-ების საბჭოსადმი, ხოლო მეორე მხრივ, SDG-ების საბჭოს მიერ პროგრესის შესა ხებ ანგარიშგების ფორმატი და პერიოდ ულობა. რეკომენდაცია: SDG-ების საბჭომ შეიმ უშაოს მონიტორინგისა და ანგარიშგების ჩარჩო, რაც გულისხმობს, მონიტორინგის ვებპორტალის დროულად დასრულებასა და პრაქტიკაში და ნერგვას, ასევე − ანგარიშგების ფორმატისა და პერიოდულობის განსაზღვრ ას. 28 ფაქტი 1: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ უმაღლესი განათლების პრიორ იტეტული მიმარ თულებების თავსებადობა ქვეყნის საჭიროებებ თან არ არის დადასტურებული. პრიორ იტეტულ სასწავლო პროგრამებად აღიარებულია ისეთი მიმართულებები, რომლებიც გამოირჩევა სტუ დენტების მაღალი რიცხოვნობით, ხოლო ისეთი დარგები, რომლებიც ქვეყნისთვის აქტუალური გამოწვევაა და სტუდენტების დაბალი რიცხოვნო ბით გამოირჩევა, არ მიიჩნევა პრიორიტეტად. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიზეზი: პრიორ იტეტული მიმართულებების განსაზღ ვრისას არ იყო ჩატარებული შესაფერისი კვლევები უმაღლესი განათლების მიმართულებებისა და ქვეყ ნის საჭიროებების თანხვედრის დასადგენად. ამას თანავე, მოცემული პერიოდისთვის ქვეყანაში არ არ სებობდა შრომის ბაზრის სათანადო კვლევა. რეკომენდაცია: იმისათვის, რომ უმაღლესი გა ნათლების პრიორიტეტული მიმართულებები თანხვედრაში იყოს ქვეყნის საჭიროებებსა და არ სებულ გამოწვევებთან, შესაფერისი კრიტერიუმე ბის მიხედვით, მათი აქტუალურობა ყოველწლიუ რად შეფასდეს და განახლდეს. ფაქტი 2: 2017 წელს სწავლა დაასრულა 1,744-მა სტუდენტმა, აქედან, 2018 წლის ივლისის მდგო მარეობით, დასაქმებული იყო კურსდ ამთავრებუ ლების 41%, ხოლო მათგან საკუთარი პროფესი ით − მხოლოდ ნახევარი. მიზეზი: სახელმწიფოს დონეზე არ არის შემუ შავებული სისტემური მიდგომა შრომის ბაზრის საჭიროებებისა და უმაღლესი განათლების მიზ ნების ურთიერთკავშირის მისაღწევად. ამასთანა ვე, დაინტერესებულ მხარეებს შორის (შესაბამისი სამინისტროები, უსდ-ები და დამსაქმებლები) კო ორდინაცია არ არის საკმარისად უზრუნველყო ფილი და სათანადოდ არ ხდება არსებული მონა ცემების მიმოცვლა. რეკომენდაცია: სტრუქტურული უმუშევრობის რისკების შემცირების მიზნით, მნიშვნელოვანია გაიზარდოს კოორდინაცია პასუხისმგებელ სამი ნისტროებსა და დაინტერესებულ მხარეებს შო რის, რისი მეშვეობით თითოეული მიმართულების მიხედვით შეფასდება შრომის ბაზრისა და უმაღ ლესი განათლების სასწავლო პროგრამებს შო რის ურთიერთკავშირი. ევროპის ქვეყნებში კურსდამთავრებულების დასაქმების საშუალო მაჩვენებელი შეადგენს 82.8%-ს პრიორიტეტული მიმართულებები 2017 წელს სწავლა დაასრულა 1,744 სტუდენტმა 2013-2018 წლებში გახარჯულია 145 მლნ ლარი კურსდამთავრებულების დასაქმების მაჩვენებელი საკუთარი პროფესიით დასაქმებულია 49% საშუალო დასაქმების ხანგრძლივობა შეადგენს 6 თვეს 65% 26% 41% 1 წლის 2018 პერიოდი წლის ივლისი სახანძრო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექ ტებში − ეფექტიანობის აუდიტი ბოლო პერიოდში ქვეყანაში მზარდი ტენდენციით გამოირჩევა ხანძრ ებისა და მათ შედეგად დაზა რალებულთა რაოდ ენობა. ხანძრ ების პრევენციის მთავარ მექანიზმს წარმოადგენს სსდ „საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის“ მიერ განხორ ციელებული სახანძრ ო შემოწმება, რომლის ფარ გლებშიც ზედამხედველობას დაქვემდებარებულ დასაქმების ყველაზე ხშირად განმეორებადი პერიოდია 1 თვე ბოლო 6 თვე ობიექტებში მოწმდება სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დაცვა. ფაქტი: აუდიტის პერიოდში სსდ − საგანგებო სი ტუაციების მართვის სამსახურის ხელთ არსებული სახანძრო ზედამხედველობას დაქვემდებარე ბული ობიექტების სია სრული არ იყო. აუდიტის ჯგუფმა საცნობარო ვებგვერდზე მოიძია ბოლო წლებში უწყვეტად ფუნქციონირებადი 231 ობიექ ტი, რომელიც თავისი ფუნქციით ზედამხედველო ბას ექვემდებარებოდა. აქედან, 41 ობიექტი (18%) სამსახურს აღრიცხული არ ჰქონდა. 29 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში დიაგრამა 6: 2010-2017 წლებში საქართველოში მომხდარი ხანძრების/წაკიდებების რაოდენობა და ხანძ რების შედეგად დაღუპულთა და ტრავმირებულთა რაოდენობა 16,000 10,951 9,025 8,160 200 135 60 64 40 45 46 48 68 67 49 2011 2012 2013 2014 2015 2016 98 ხანძრების/წაკიდების რაოდენობა წლების მიხედვით ტრავმირებულთა რაოდენობა ტენდენცია დაღუპულთა რაოდენობა 2013 წელთან შედარებით, 2017 წელს ოჯახში ძა ლადობის შემთხვევებზე დაფიქსირებული შეტყო ბინებების რაოდენობა 2-ჯერ გაიზარდა.10 2,192 25,000 901 20,000 591 15,000 459 10,000 17,895 1,416 22,478 19,078 12,386 10,169 5,000 0 2015 ოჯახში ძალადობისგან დაცვისა და პრე ვენციის მექანიზმები − ეფექტიანობის აუდიტი 79 30,000 2014 რეკომენდაცია: სამსახურმა სხვა სახელმწიფო უწყებებთან თანამშრომლობით სისტემურად უზ რუნველყოს ობიექტების სიის დაზუსტება. 244 დიაგრამა 7: 2013-2017 წლებში „112“-ში შესული შეტყობინებები და შსს-ში რეგისტრირებული შემ თხვევები 2013 მიზეზი: სამსახურს არ ჰქონდა ობიექტების შესა ხებ ინფორმაციის მოძიების საიმედო წყარო და ინსპექტორები ობიექტების მოძიებას ახორციე ლებდნენ საკუთარი ძალებით, ფიზიკური იდენტი ფიკაციის გზით. 10 98 249 2010 2017 2016 2015 2014 2013 0 2012 0 2011 100 2010 4,000 179 2017 11,082 2017 8,000 300 10,006 9.060 400 2016 12,000 15,222 14,614 შეტყობინება 112-ში შსს-ში რეგისტრირებული შემთხვევა მიმართვიანობის მზარდი ტენდენცია სხვადასხვა მიზეზს შორის შეიძლება მოსახლეობის ცნობიერების გაზრდას უკავშირდებოდეს. 30 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ფაქტი: მორეაგირე პოლიციელი ძალადობის ის ტორიის თაობაზე (წინა გამოძახება ოჯახში ძალა დობის ფაქტზე, შემაკავებელი ან დამცავი ორდე რი, ცეცხლსასროლი იარაღის ფლობა და ა.შ.)11 ინფორმირებულია არასათანადოდ. ნორმების ხშირი ცვლილების შედეგად, რაც იწ ვევს უნიფორმის ფერის ან დიზაინის შეცვლას, აუდიტის ობიექტებს წლების განმავლობაში რჩე ბათ გამოუყენებელი ნაშთი, რომლის ღირებულე ბაც, დაახლოებით, 5.5 მლნ ლარს შეადგენს 2018 წლის მდგომარეობით. მიზეზი: საჭირო ინფორმაციაზე დაშვება მორეაგი რე პოლიციელ ების შემთხვევაში, ინდივიდუალურ დონეზე განსხვავებულია. გარდა ამისა, შსს-ს ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში აღრიცხულია 2017 წლის დამცავი ორდერების მხოლოდ 22%, რაც ვერ უზრუნველყოფს დამცავი ორდერების ძალადობის ისტორიაში გათვალისწინებას. მიზეზი: უნიფორმის ნორმები სათანადოდ დად გენილი არ არის. ასევე არ არის განსაზღვრული სარეზერვო მარაგების ოდენობა უნიფორმის თი თოეული ატრიბუტიკისთვის. უნიფორმის დიზაი ნის, სტრუქტურის შეცვლის გადახედვის პერიო დულობა დამტკ იცებული არ არის. რეკომენდაცია: ინფორმირებული გადაწყვე ტილების მიღების მიზნით, მოხდეს მორეაგი რე პოლიციელებისთვის საჭირო ინფორმაციის (ძალადობის წინა ისტორია და სხვ.) ხელმისაწვ დომობის უზრუნველყოფა. ელექტრონულ მონა ცემთა ბაზაში მოხდეს როგორც დამცავი, ისე შე მაკავებელი ორდერების აღრიცხვა, რაც შექმნ ის სამართალდარღვევებზე სწრაფი და ეფექტიანი რეაგირების წინაპირობას. რეკომენდაცია: საქართველოს თავდაცვის სამი ნისტროს, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამი ნისტროს, საქართველოს იუსტიციის სამინისტ როს, სსიპ − დაცვის პოლიციის დეპარტამენტს, და შსს-ს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს: საჭიროებ ის რეალ ური განსაზღვრის, მოსამსახუ რეების უნიფორმებით დროული უზრუნველყოფი სა და რესურსების რაციონ ალურად გამოყენების მიზნით: ძალოვანი უწყებების უნიფორმით უზრუნ ველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი • უწყებების მიერ დადგინდეს უნიფორმების ნორ მების (დიზაინის შეცვლის) გადახედვის წესი და პერიოდულობა იმ მიზნით, რომ აღმოიფხვრ ას ნორმის ხშირი ცვლილებების შედეგად გამოუ ყენებელი ქონების დაგროვების პრაქტიკა და შესაბამისად, შემცირდეს არარაციონალური ხარჯები; • უზრუნველყოფილ იქნეს მარაგების მართვ ის წესისა და შესაბამისი პროცედურების დანერგ ვა, რაც, მათ შორის, გულისხმობს სარეზერვო მარაგების საჭირო რაოდენობის წინასწარ გან საზღვრას თითოეული ტიპის უნიფორმისთვის. აღნიშნულ პროცესში შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს საერთაშორისო პრაქტიკა. ფაქტი 1: მოსამსახურეთა უნიფორმებით უზრუნ ველყოფა არ ხდება სრულყოფილად, რაც დაკავ შირებულია შემდეგ ძირითად ნაკლოვანებებთან: • საჭიროებების განსაზღვრის ნაკლოვანება − ნორმების (ვისთვის, რა, რამდენი, როგორი) არასათანადო განსაზღვრა; • მარაგების მართვის ნაკლოვანებები − ძალო ვან უწყებებს არ აქვთ განსაზღვრული უნიფორ მის თითოეული ატრიბუტიკის სარეზერვო ნორ მა, რაც შეუძლებელს ხდის იმის დადგენას, თუ რა არის ოპტიმალური მარაგის ოდენობა, რაც გათვალისწინებული უნდა იყოს გადაუდებელი შემთხვევებისთვის. 11 ავტორთა ჯგუფი. ოჯახში ძალადობის საკითხებზე პოლიციელთა სახელმძღვანელო, 2010 წელი. 31 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ფაქტი 2: სხვადასხვა აუდიტის ობიექტზ ე არსე ბობს რესურსების პროდუქტიულად გამოყენების მნიშვნელოვანი პოტენციალი. კერძოდ, არაპრი ორიტეტული ჯგუფებისთვის უნიფორმის მიწოდე ბის შემცირებით, შესაძლოა მეტი რესურსის პრი ორიტეტულ ჯგუფებზე მიმართვა. მაგალითად, თუ პირი ორგანიზაციაში ადმინისტრაციულ ფუნქციას ასრულებს, მასზე გაცემული საველე უნიფორმა ნაკლებად ცვდება, რადგან ის არ მონაწილეობს ყოველდღიურ წვრთნებში. შესაბამისად, შესაძ ლებელია უნიფორმის მოხმარების ვადის გაზრ და, რაც გამოიწვევს ეკონომიას. აუდიტის მიერ შესწავლილი შემთხვევებიდან, დაახლოებით, 4.2 მილიონი ლარი შესაძლოა უფრო პროდუქ ტიულად იქნეს გამოყენებული და მისი ნაწილი მიიმართოს უნიფორმის შესყიდვაზე იმ მოსამსა ხურეებისთვის, რომელთაც აღნიშნულის მეტი სა ჭიროება გააჩნიათ. მიზეზი: სათანადოდ არ ხდება კონტიგენტის საჭი როებების პრიორ იტეტების განსაზღვრა. რეკომენდაცია: წლის განმავლობაში საჭირო და შესასყიდი უნიფორმების რაოდენობის დაანგა რიშება განახორციელოს შესაბამისმა სამსახურმა საშტატო ერთეულ ის, საჭიროებებზე დაფუძნებუ ლი რაოდენობის (მათ შორის, პრიორიტეტული კონტიგენტის უპირატესი დაკმაყოფილების გათ ვალისწინებით) საწყობში არსებული ნაშთების/სა ჭირო ოდენობის მარაგებისა გათვალისწინებით. საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევაზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტ როს სამართლებრივი რეაგირების ღო ნისძიებების ეფექტიან ობის აუდიტი ფაქტი 1: ვიდეოჯარიმებზე არ ვრცელდება ქულა თა კლების სისტემა, რაც ამცირებს ვიდეოჯარი მების ეფექტიანობას. საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, ნებისმიერი ტიპის ჯარიმა აისახება მძღოლის ქულებზე და იწვევს შესაბამის პასუხის მგებლობას, რაც კიდევ უფრო ეფექტიანს ხდის, როგორც ვიდეოკ ამერების ფუნქციონირებას, ისე − ქულათა სისტემას. 12 მიზეზი: ვიდეოკამერით ფიქსირდება ავტომანქა ნის ნომერი და არა მძღოლი. შესაბამისად, გათ ვალისწინებული არ არის ვიდეოკ ამერით გამოვ ლენილ სამართალდარღვ ევაზე კონკრეტული მძღოლისთვის ქულების კლების შესაძლებლობა. რეკომენდაცია: საგზაო მოძრაობის წესების დარ ღვევებზე შესაბამისი სანქციებ ის დაკისრების უზ რუნველსაყოფად, საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, სამინისტრ ოს მიერ განხი ლულ იქნეს ვიდეოჯარიმებზე ქულათა კლების სისტემის გავრც ელების შესაძლებლობა. ფაქტი 2: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ ზოგიერთი მძღოლი სისტემატურად არღვევს საგ ზაო მოძრაობის წესებს, თუმცა ჯარიმების დიდ ნა წილს არ იხდის და აგრძელებს მოქმედი წესების უგულებელყოფას (მიუხედავად იმისა, რომ სისტე მატურად დამრღვ ევთა დიდ ნაწილს ჩამორთმეუ ლი აქვს მართვის უფლება). შედეგად, მარტო 10 მძღოლზე 2011 წლიდან 2018 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში ირიცხება 591 ერთეული გადაუხდელი ჯარიმა (800 ათასი ლარი), საიდანაც 92.4%, ანუ 546 ჯარიმა (749.2 ათასი ლარი, ანუ 93.6%) გა დაცემულია აღსასრულებლად. ზემოაღნიშნული გარემოებ ა საფრთხეს უქმნის საგზაო მოძრაობ ის მონაწილეებს. მიზეზი: ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევა თა კოდექსის რამდენიმე მუხლი12 ვერ უზრუნველ ყოფს სისტემატურად დამრღვევთათვის ადეკვა ტური სახდელის დაკისრებას. კოდექსით არ არის განსაზღვრული, თუ რა სახის სახდელი უნდა დაეკისროს პირს, რომელიც ამ ტიპის ქმედებას იმეორებს სისტემატურად. აღნიშნული მუხლების მოთხოვნათა მუდმივი დარღვევის შემთხვევაშიც არ არის გათვალისწინებული სისხლ ის სამარ თლებრივი პასუხისმგებლობა, მაშინ როდესაც, ასეთი სახის ქმედება ევროპის ბევრ ქვეყანაში სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას იწვევს. რეკომენდაცია: საგზაო მოძრაობის წესების დარ ღვევებზე შესაბამისი სანქციების დაკისრების უზრუნველსაყოფად, განხილულ იქნეს კანონ მაგალითად, კოდექსის 116-ე და 121-ე მუხლები, რომლებიც ადგენენ სახდელის ოდენობას მანქანის მართვისას ალკოჰოლური სიმთვრალის მდგომარეობაში, ან ისეთ შემთხვევაში, როდესაც პირს უკვე შეჩერებული აქვს, ან საერთოდ არ გააჩნია მართვის უფლება. 32 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მდებლობაში შესატანი ცვლილებების მიზანშე წონილობა, რომელიც შეეხება სისტემატურად დამრღვევებისთვის სასჯელის გამკაცრებას, მა გალითად: მანქანის მართვა ალკოჰოლური სიმ თვრალის მდგომარეობაში, ან ისეთ შემთხვევაში, როდესაც პირს უკვე შეჩერებული აქვს, ან საერ თოდ არ გააჩნია მართვის უფლება. სოციალურად დაუცველი ოჯახებისათვის საარსებო შემწეობის ადმინისტრირების ინფორმაციული სისტემების ეფექტიან ო ბის აუდიტი მიზეზი: კონტრ ოლის სისტემის ნაკლოვანებებისა და ქვეყნის დონეზე სრულყოფილი მონაცემების არარსებობის გამო, საარსებო შემწეობ ის გაცემის ბიზნესპროცესში ბენეფიციარების შესახებ განათ ლების დონისა და ბუნებრივი აირის მოხმარების შესახებ ინფორმაციის ვალიდაციის მექანიზმი არ არის ქმედითი. ხოლო, საარსებო შემწეობის ბიზნესპროცესში გამოყენებული აპლიკაციებ ის კონტროლები ვერ უზრუნველყოფს დროთა გან მავლობაში ბენეფიციარის ასაკის შესაბამისობას ფაქტობრივ მაჩვენებელთან. აუდიტის ფარგლ ებში შესწავლილ იქნა საარსებო შემწეობის გაცემის პროცესი და აღნიშნულ პრო ცესში გამოყენებული ინფორმაციული სისტემის მართვის არსებული პრაქტიკა. რეკომენდაცია: არსებული გამოწვევების პირო ბებში, სააგენტომ უზრუნველყოს სარეიტინგო ქუ ლის ოდენობაზე გავლენის მქონე მონაცემების შესაძლო მაქსიმალური სიზუსტე. აღნიშნული მო იცავს შემდეგი მიმართულებების განვითარებას: ფაქტი: საარსებო შემწეობ ის გაცემის ბიზნესპრო ცესში სსიპ − სოციალური მომსახურების სააგენ ტო ვერ ახორციელებს ბენეფიციარების შესახებ განათლების დონისა და ბუნებრივი აირის მოხ მარების შესახებ ინფორმაციის გადამოწმებას. ამასთანავე, სისტემაში პერიოდულად არ ხდე ბა სარეიტინგო ქულის გამოთვლის პროცესში გათვალისწინებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტის, ბენეფიციარის ასაკის ავტომატუ რი განახლება. აღნიშნული უარყოფით გავლენას ახდენს სარეიტინგო ქულის ადეკვატურ გამოთვ ლაზე. • არსებული გამოწვევების პირობებში, ბუნებრი ვი აირის მოხმარებისა და განათლების დონის მაჩვენებლების შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, სააგენტომ განიხილოს პრობლემის გადაჭრის სხვადასხვა გზები და შეიმუშაოს ქმედითი მექა ნიზმები ბენეფიციარის მიერ დეკლარირებული ინფორმაციის ვალიდაციისათვის; • სააგენტომ, არსებული რესურსების გათვალის წინებით, განიხილოს ქულის დათვლის პრო ცესში გამოყენებული ასაკის ველის შესაბამი სობა არსებულ მდგომარეობასთან. კერძოდ, ქულის მუდმივი სისწორის უზრუნველსაყოფად, დიაგრამა 8: სიმულაციური ანალიზის საშუალ ებით დიაგრამაზე წარმოდგენილია ბუნებრივი აირის მოხმა რებისა და განათლების დონის მაჩვენებლების ცვლილების გავლენა გადასახდელ თანხაზე გადასახდელ თანხაზე ბუნებრივი აირის მოხმარების მაჩვენებლის გავლენა (მლნ) 11 10.7 10.7 10.7 10.7 გადასახდელ თანხაზე განათლების დონის მაჩვენებლის გავლენა (მლნ) 15 10.3 10 9.9 10 9.6 9.8 8.4 9.3 9 9.8 9.8 7.5 7.3 2 წევრი 3 წევრი 5 8 0 10 ლარი 20 ლარი 30 ლარი 40 ლარი 1 წევრი სიმულაციის შემდეგ გადასახდელი თანხა სიმულაციის შემდეგ გადასახდელი თანხა სიმულაციამდე გადასახდელი თანხა სიმულაციამდე გადასახდელი თანხა 33 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში აპლიკაციაში შესაბამისი ბრძანების მოდიფი ცირება, რომელიც პერიოდულად ან წელიწად ში ერთხელ მაინც, განაახლებს ასაკის ველს. ინფექციის პრევენცია და კონტროლის ეფექტიანობის აუდიტი ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის (შემდეგ − იპკ) ღონისძიებები მნიშვნელოვანი ფაქტორია ეფექტიანი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის უზრუნველყოფისათვის. სამედიცინო მომსახურებას თან ასოცირებული ინფექციები ფართოდ გავრცე ლებული გართულებაა, რომელიც გავლენას ახდენს როგორც პაციენტის ავადობასა და სიკვდ ილიანო ბაზე, ასევე მნიშვნელოვნად ზრდის სამედიცინო მომსახურებაზე გაწეულ ხარჯებს. თუმცა, აღნიშნუ ლი ინფექციების მნიშვნელოვანი ნაწილის თავიდან აცილება შესაძლებელია ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის ეფექტიანი სისტემის პირობებში. ბების მიერ პროგრამაში მონაცემების სრულად და ზუსტად ასახვის მონიტორინგი. რეკომენდაცია: არსებული მექანიზმების გაფარ თოება − იმპლემენტაციის პროცესის ხელშეწყო ბით, ახალი ინსტრუმენტების დანერგვ ით და იპკ-ის მართვის სისტემის ერთეულ ებს შორის კო ორდინაციის გაუმჯობესებით, უზრუნველყოფილ იქნეს ქვეყანაში არსებული ნოზოკომიური ინ ფექციებ ის შესახებ ინფორმაციის სანდოობ ა, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფოს მიერ ქმედითი ღო ნისძიებების გატარებას ინფექციებ ის პრევენციისა და კონტროლის მიმართულებით. ქალაქ ბათუმში ბინათმესაკუთრეთა ამხანა გობების მხარდასაჭერად განხორციელებუ ლი ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი ამ პროცესში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამედიცინო მომსახურებასთან ასოცირებული ინ ფექციების შესახებ სანდო და დროული ინფორმა ციის შეგროვების მექანიზმების არსებობა. სამსახურმა შეისწავლა ქალაქ ბათუმში ბინათ მესაკუთრეთა ამხანაგობების მხარდასაჭერად განხორციელებული ღონისძიებები, კერძოდ, ის წინაპირობები, რაც შექმნილია ამხანაგობების საკუთრებაში არსებული საერთო ინფრასტრუქ ტურის გაუმჯობესების მიზნით. ფაქტი: ქვეყანაში დაფიქსირებულ სამედიცინო მომსახურებასთან ასოცირებული ინფექციებ ის რაოდენობა არარეალურად დაბალია განვითა რებულ ქვეყნებთან შედარებით, რაც ეჭვის ქვეშ აყენებს მის სანდოობას. ფაქტი: ქ. ბათუმში მხარდაჭერის საჭიროების მქონე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებისა და მათ საკუთრებაში არსებული საერთო ქონების ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ მონაცემების სრული და განახლებადი ბაზა არ არსებობს. ნოზოკომიური ინფექციების შესახებ სანდო ინფორ მაციის არარსებობის პირობებში, შეუძლებელია სახელმწიფომ დაგეგმოს ქმედითი პრევენციული ღონისძიებები ნოზოკომიური ინფექციების რაოდე ნობის და შესაბამისად, მის მკურნალობაზე გაწეუ ლი ხარჯების შემცირების მიმართულებით. მიზეზი: არ არის შემუშავებული აღრიცხვის წესი და სისტემა. აღირიცხება მხოლოდ ის ამხანაგობე ბი, მათ მიერ დაფიქსირებულ კონკრეტულ პრობ ლემებთან ერთად (მაგალითად: ამორტიზებული ლიფტი, სახურავის პრობლემა და ა.შ.), რომლებ საც ქვეპროპროგრამის ფარგლებში დახმარების თხოვნით მიუმართავთ მუნიციპალიტეტისთვის. მიზეზი: მიუხედავად იმისა, რომ სტაციონარულ დაწესებულებებს გააჩნიათ ვალდებულება დზე ის13 პროგრამაში სრულად ასახვის მიზნით საზო გადოებრივ ჯანდაცვის ცენტრებს აცნობონ გამოვ ლენილი ნოზოკომიური ინფექციები, არსებული სურათი მეტყველებს საპირისპიროზე. აუდიტის პერიოდისათვის ცენტრში არ იყო დანერგილი შე საბამისი მექანიზმები, რისი მეშვეობ ითაც შესაძ ლებელი იქნებოდა სტაციონარული დაწესებულე 13 რეკომენდაცია: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების საჭიროებების გამოვლენისა და პრიორიტეტულობის მინიჭების მიზნით, მნიშვნელოვანია ქ. ბათუმის მუნიცი პალიტეტმა შეიმუშაოს იმ ამხანაგობების საკუთრებაში არსებული საერთო ქონების ტექნიკური მდგომარეო ბის შესახებ მონაცემების სრული და განახლებადი ბა ზა, რომლებსაც ესაჭირობათ მხარდაჭერა. დაავადებათა ეპიდზედამხედველობის ინტეგრირებული ელექტრონული სისტემა. 34 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2.2 რეკომენდაციების შესრულების მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობა და მდგომარეობა აუდიტის ხარისხის კონტროლი და უზრუნველყოფა ფუძნებულია ხარისხის კონტროლისა და უზრუნ ველყოფის ძლიერ სისტემებზე. აუდიტორული საქმიანობის მაღალი ხარისხი მიიღწევა აუდიტის მეთოდოლოგიური ბაზის სრულყოფით, ხარისხის კონტრ ოლის სისტემის შექმნითა და სათანადო ფუნქციონირებით. აუდიტების ხარისხის გაზრდ ის მიზნით, სამსახურმა, საერთაშორისო სტანდარ ტების მოთხოვნების გათვალისწინებით, განაახ ლა როგორც აუდიტის მეთოდოლოგიური ბაზა, ისე აუდიტის ხარისხის კონტროლის სისტემა. • 2018 წელს განახლდა ფინანსური და შესაბა მისობის აუდიტის მეთოდოლოგიები და კიდევ უფრო დაუახლოვდა უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების საერთაშორისო სტანდარ ტებს (ISSAIs); • განახლებული მეთოდოლოგიების მიხედვით გადამზადდა აუდიტორთა 100%; • 2018 წელს სამსახურში დაინერგა საერთაშო რისო პრაქტიკით აღიარებული აუდიტის ხა რისხის კონტროლის მიმოხილვის სისტემა.14 აღნიშნული გულისხმობს გამოცდილი აუდი ტორებისაგან მიმომხილველთა ჯგუფის შექმ ნას, რომელიც განახორციელებს აუდიტების ხარისხის კონტრ ოლს აუდიტის მიმდინარეო ბის ყველა ეტაპზე (დაგეგმვა, შესრულება, ან გარიშგება); • 2018 წელს მიმომხილველთა ჯგუფის მიერ ხარისხის კუთხით შემოწმდა 40 აუდიტის ან გარიშის პროექტი (14 ფინანსური, 25 შესაბა მისობისა და ერთი − ეფექტიანობის აუდიტი). დანარჩენი აუდიტების ხარისხის შემოწმება კი განახორციელა ხარისხის უზრუნველყოფის დეპარტამენტმა; • 2019 წლიდან დაგეგმილია სამსახურის მიერ მომზადებული ყველა აუდიტის ანგარიშის ხა რისხის შემოწმება მიმომხილველთა ჯგუფის მიერ. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის უმთავრესი ფუნქც ია გამოიხატება საჯარო ფინანსების მარ თვის გაუმჯობესებასა და მოქალაქეებ ისთვის ღი რებულების შექმნაში. აღნიშნული ფუნქც იის შე სასრულებლად სამსახურის ძირითად პროდუქტს წარმოადგენს რეკომენდაციები და მათი შესრუ ლების შედეგად მოტანილი სარგებელი. სამსახუ რი ორიენტირებულია, ერთი მხრივ, შიდა პრო ცესების გაუმჯობესებით ხარისხიან ი და ქმედითი რეკომენდაციების მომზადებაზე, ხოლო, მეორე მხრივ, პარლამენტთან და უწყებებთან ეფექტური კომუნიკაციითა და თანამშრომლობით, რეკომენ დაციებ ის დროულ შესრულებაზე. 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აქ ტიურად მუშაობდა ამ მიმართულებით შიდა პრო ცესების ეფექტიანობის ამაღლებაზე. შედეგების გაუმჯობესებისა და გაცემული რეკომენდაციების შესრულების უკეთესი მონიტორინგის მიზნით, განახ ლდა „რეკომენდაციების შემუშავებისა და შესრულე ბის მონიტორინგის“ სახელმძღვანელო. აღნიშნული სახელძღვანელოს მეშვეობით, აუდიტორები უზრუნ ველყოფენ რეკომენდაციების მომზადებისა და შეს რულების სტანდარტიზებულ და გამჭვირვალე პრო ცესს; გადამზადებულია აუდიტორთა 100%. აღსანიშნავია, რომ 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის განახლებული მიდგომისა და აქტიური კომუნიკაციის შედეგად, 2015-2017 წლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულე ბის მაჩვენებელი 43%-დან გაიზარდა 60%-მდე. სამსახურის მიზანია რეკომენდაციებ ის შესრუ ლების უფრო მაღალი მაჩვენებლის მიღწევა. აქედან გამომდინარე, 2018 წელს აუდიტის სამ სახურმა დაიწყო რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემის კონ ცეფციის შემუშავება. აღნიშნული სისტემა უზრუნ ველყოფს აუდიტის ობიექტებთან პროაქტიულ კომუნიკაციას, პროცესების ავტომატიზაციასა და 14 შეიქმნა შემდეგი დოკუმენტები: ხარისხის კონტროლის მიმოხილვის პოლიტიკა; პროცედურული სახელმძღვანელო ხარისხის კონტროლის მიმომხილველებისათვის; სახელმძღვანელო-კითხვარი ხარისხის კონტროლის მიმომხილველებისათვის ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტში; AMS-ის სახელმძღვანელო ხარისხის კონტროლის მიმომხილველებისთვის ფინანსურ და შესაბამისობის აუდიტში. 35 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმის დანერ გვას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის ერთ-ერთ ძირითად პრიორიტეტს აღნიშ ნული სისტემის შექმნა და პრაქტიკაში ამოქმე დება წარმოადგენს. რეკომენდაციების შესრულების ზოგადი სტატისტიკა სამსახურის მიერ ჩატარებული ანალიზით, 20152017 წლებში გაცემული რეკომენდაციებ ის შესრუ ლების მაჩვენებელი 2018 წელს შეადგენდა 43%ს, ხოლო 2019 წელს მნიშვნელოვნად გაიზარდა და 60%-ს გაუტოლდა. დიაგრამა 9: 2015-2017 წლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობა სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემუ ლი რეკომენდაციები იყოფა ორ ნაწილად: სტან დარტული და სისტემური/მნიშვნელოვანი. სისტემური/მნ იშვნელოვანია რეკომენდაცია, რომლის შესრულებასაც შესაძლოა ჰქონდეთ მა ღალი ზეგავლენა საჯარო სექტორში მიმდინარე პროცესებსა და სახელმწიფო ბიუჯეტზე. ამ ტიპის რეკომენდაციები ეხება ქვეყნისთვის პრიორიტე ტულ მიმართულებებს. მათი შეუსრულებლობით სახელმწ იფო ბიუჯეტმა შესაძლოა დაკარგოს მნიშვნელოვანი შემოსავლები, გაზარდოს კო რუფციისა და თაღლითობის რისკი, მოხდეს სა ბიუჯეტო რესურსებისა და სახელმწ იფო ქონების არამიზნობრივი განკარგვა და სხვ. დიაგრამა 11: 2015-2017 წლებში გაცემული სისტემური/მნიშვნელოვანი რეკომენდაციის შესრულება 11% 14% 21% 47% 25% 60% 8% 14% შესრულებული შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული მიმდინარე მიმდინარე შეუსრულებელი შეუსრულებელი დიაგრამა 10: 2015-2017 წლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობის შედარება დიაგრამა 12: 2015-2017 წლებში გაცემული სტანდარტული და სისტემური/მნიშვნელოვანი რეკომენდაციის შესრულების მდგომარეობა 70% 80% 60% 60% 50% 40% 60% 43% 50% 34% 30% 30% 12% 11% 10% 20% 25% შესრულებული მიმდინარე შეუსრულებელი 18% 14% 10% 0% 36 47% 40% 21% 20% 69% 70% 4% 14% 9% 0% შესრულებული ნაწილობრივ მიმდინარე შესრულებული 2018 წლის მარტის მდგომარეობით სისტემური/მნიშვნელოვანი 2019 წლის აპრილის მდგომარეობით სტანდარტული შეუსრულებელი სახელმწიფო აუდიტის სამსახური როგორც დიაგრამიდან ჩანს, გაცილებით დაბა ლია სისტემური/მნიშვნელოვანი რეკომენდაციე ბის შესრულების მაჩვენებელი, რომელიც 47%-ს შეადგენს. თუმცა, საყურადღებოა, რომ გასული წელთან შედარებით აღნიშნული მაჩვენებელი 22%-ით გაიზ არდა (2018 წლის მაჩვენებელი იყო 25%). აუდიტის სახეობ ების მიხედვით, შესრულების ყვე ლაზე მაღალი მაჩვენებელი ფინანსური აუდიტის ფარგლებში გაცემულ რეკომენდაციებს აქვს: მა თი 70% შესრულებულია. ეს მაჩვენებელი ყველა ზე დაბალია ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში გაცემულ რეკომენდაციებზე, რომელთა უმრავ ლესობა სისტემური მნიშვნელობისაა. დიაგრამა 13: 2015-2017 წლებში გაცემული რე კომენდაციების შესრულება აუდიტის სახეობების მიხედვით 80% 70% 70% 64% 13% 31% 14% 13% 16% 10% 4% 8% 30% შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული მიმდინარე შეუსრულებელი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაცი ები უმეტესწილად გაცემულია 5 ძირითადი მიმარ თულებით. 14% 21% 9% 0% შესაბამისი 23% 18% 0% ფინანსური 16% 43% 42% 40% 28% დიაგრამა 15: 2015-2018 წლებში გაცემული რეკო მენდაციების თემატური განაწილება 60% 20% დიაგრამა 14: 2018 წელს გაცემული რეკომენდაციე ბის შესრულების მდგომარეობ ა ეფექტიანობა 0% ფინანსური შესაბამისობა შესრულებული მიმდინარე ნაწილობროვ შესრულებული შეუსრულებელი 25% 43% 16% აქტივების მართვა შესყიდვების მართვა საბიუჯეტო რესურსების მართვა ორგანიზაციული პერსონალის მართვა აღრიცხვა-ანგარიშგება 2018 წელს ჩატარებული აუდიტების ფარგლ ებში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა გასცა 1,031 რე კომენდაცია, რომელთაგან შესრულებულია მხო ლოდ 28% და მიმდინარეა − 43%. შესრულების და ბალი მაჩვენებელი ნაწილობრივ განპირობებულია იმ გარემოებ ით, რომ რეკომენდაციები ახალი გაცე მულია და უწყებების მიერ მათი შესრულებისთვის მოთხოვნილი ვადა ჯერ არ დასრულებულა. რეკომენდაციების თითქმ ის ნახევარი ეხება აქტი ვებისა და ორგანიზაციულ და პერსონალის მარ თვასთან დაკავშირებულ დარღვევებს. ქვემოთ მოცემულ დიაგრამებზე დეტალურადაა წარმოდ გენილი გაცემული რეკომენდაციებ ის შესრულე ბის მდგომარეობა თითოეული კატეგორიის მი ხედვით. 37 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში დიაგრამა 16: 2015-2018 წლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობ ა სფეროების მიხედვით საბიუჯეტო რესურსების მართვა აქტივების მართვა შესყიდვების მართვა 9% 15% 13% 39% 41% 40% 42% 32% 12% 8% ორგანიზაციული და პერსონალური მართვა 15% 14% 34% შესრულებული 68% ნაწილობროვ შესრულებული 36% რეკომენდაციების შესრულებით მოტანილი სარგებელი აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენ დაციების შესრულებით შესაძლებელია არსებითი ცვლილებების განხორციელება საჯარო სექტორ ში, რაც უკავშირდება სახელმწიფო სერვისების გაუმჯობესებას, საბიუჯეტო თანხების მიზნობრივ განკარგვას, სახელმწიფო პროგრამების ეფექ ტიანობის ამაღლებას და სხვა მნიშვნელოვან სა კითხებს. 2018 წელს საჯარო სექტორში განხორციელდა რიგი ცვლილებებისა, რომელთა ნაწილი აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების შედეგია. ქვემოთ წარმოდგენილია წარმატებით შესრულებული რეკომენდაციებ ის რამდენიმე მაგალითი: 38 11% 10% აღრიცხვა-ანგარიშგება 10% 36% 15% მიმდინარე შეუსრულებელი საგზაო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პრევენციული ღონისძიებ ების ეფექტიანო ბის აუდიტი ფაქტი: საქართველოში ავტოსაგზაო შემთხვევე ბის შედეგად გარდაცვლილთა და დაშავებულთა რაოდენობა 1,000,000 მოსახლეზე, მნიშვნ ელოვ ნად აღემატება საშუალო ევროპულ მაჩვენებელს, რასაც ცხადყოფს ეკონომიკური თანამშრომლო ბისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) კვლევა: სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დიაგრამა 17: ფატალური შემთხვევების მაჩვენებელი 1,000,000 მოსახლეზე OECD-ის მიხედვით 160 164 საქართველო 115 სომხეთი 96 112 ინდოეთი 95 თურქეთი 84 ლატვია 43 83 მოლდოვა 36 გერმანია 50 ირლანდია 100 ლიტვა 150 რუსეთი 200 58 27 სლოვენია შვედეთი 0 ფატალური შემთხვევები საშუალო ევროპული მაჩვენებელი მიზეზი: შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ე.წ. „შავი წერტილების“ (ადგილები, სადაც ყველაზე ხშირია შეჯახებები) იდენტიფიცირება და შესაბა მისი მიზანმიმართული პოლიტიკის განსაზღვრა არ ხდება ყველა დაინტერესებული მხარის ჩარ თულობით (მუნიციპალიტეტი, ინფრასტრ უქტურის და ეკონომიკის სამინისტროები). ცხრილი 1. თბილისი-სენაკი-ლესელიძის გზაზე არსე ბული „შავი წერტილები“ ბოლო 2 წლის მანძილზე კმ შემთხვევა დაშავებული დაღუპული 28 17 32 5 50 15 31 3 27 15 27 2 24 15 10 9 ფოებრივ, ასევე ადგილობრივი მნიშვნელობის გზებზე ვიდეოსამეთვალყურეო კამერების გან თავსების შესაძლებლობა. მიღებული სარგებელი: შინაგან საქმეთა სამინის ტროს (შსს) ინიციატივით, საგზაო უსაფრთხოე ბის მიმართულებით დაგეგმილი ღონისძიებ ების ფარგლებში, დამონტაჟდა 200 „ჭკვიანი კამერა“ თბილისის მასშტაბით. ასევე: რეკომენდაციების საფუძველზე, შსს-მ შეიმუშავა ავტოსაგზაო შემ თხვევების განახლებული ფორმა, სადაც აისახე ბა როგორც შემთხვევების GPS კოორდინატები, ასევე დაკონკრეტდება მისი გამომწვევი მიზეზები. იგეგმება შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყო ფის შექმნა, რომელიც ხელს შეუწყობს ინფორ მაციის გაცვლას შსს-სა და სხვა დაინტერესებულ უწყებებს შორის. რეკომენდაცია: მოხდეს ავტოსაგზაო შემთხვევე ბის ზუსტი ადგილმდებარეობის დადგენა, „შავი წერტილების“ რუკის შედგენა და მათზე დროულ ი რეაგირება. განსაკუთრებული ძალისხმ ევა მიიმართოს ვი დეომეთვალყურეობ ის ერთიანი ქსელის შექმნ ის პროცესზე და განხილულ იქნეს შიდასახელმწი 39 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სისტემის ეფექტიანობის აუდიტი ფაქტი: სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პრი ორიტეტების დისპეტჩერიზაციის სისტემა, რო მელიც სამედიცინო შემთხვევებს კატეგორიებად ყოფს, დანერგილი არ იყო. კერძოდ, არ განი საზღვრებოდა შემოსული შეტყობინებები პრი ორიტეტების მიხედვით და მძიმე და შედარებით მსუბუქ შემთხვევებზე სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რეაგირების დრო იყო თითქმ ის ანა ლოგიური და ჩამორჩებოდა უკეთესი პრაქტიკით დადგენილ მაჩვენებლებს. 0:31 0:30 0:27 0:21 0:15 0:17:29 0:08 0:07 0:00 მაღალი საშუალო დაბალი უკეთესი პრაქტიკა თბილისი რეკომენდაცია: მნიშვნელოვანია, სამინისტროს კოორდინაციით, სსიპ − „112“-ის სისტემაში და ინერგოს პრიორ იტეტების დისპეტჩერიზაციის პროგრამა და დაწესდეს ინციდენტის ტიპებზე შე საბამისი რეაგირების დროის ნიშნული. მიღებული სარგებელი: სსიპ „112“-მა გაითვალის წინა აუდიტის ფარგლ ებში გაცემული რეკომენ დაცია, რის შედეგადაც შესული ზარების პრიო რიტეტულობას ახლა უკვე სპეციალური სისტემა განსაზღვრავს. 15 ფაქტი 1: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ ზოგიერთი მძღოლი სისტემატურად არღვევს საგ ზაო მოძრაობის წესებს, თუმცა ჯარიმების დიდ ნა წილს არ იხდის და აგრძელებს მოქმედი წესების უგულებელყოფას (მიუხედავად იმისა, რომ სისტე მატურად დამრღვ ევთა დიდ ნაწილს ჩამორთმეუ ლი აქვს მართვის უფლება). შედეგად, მარტო 10 მძღოლზე 2011 წლიდან 2018 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში ირიცხება 591 ერთეული გადაუხდელი ჯარიმა (800 ათასი ლარი), საიდანაც 92.4%, ანუ 546 ჯარიმა (749.2 ათასი ლარი, ანუ 93.6%) გა დაცემულია აღსასრულებლად. ზემოაღნიშნული გარემოებ ა საფრთხეს უქმნის საგზაო მოძრაობ ის მონაწილეებს. 0:20:04 0:18:49 0:14 საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევებზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტ როს სამართლებრივი რეაგირების ღო ნისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი მიზეზი: ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევა თა კოდექსის რამდენიმე მუხლი15 ვერ უზრუნველ ყოფს სისტემატურად დამრღვევთათვის ადეკვა ტური სახდელის დაკისრებას. კოდექსით არ არის განსაზღვრული, თუ რა სახის სახდელი უნდა დაეკისროს პირს, რომელიც ამ სახის ქმედებას იმეორებს სისტემატურად. აღნიშნული მუხლების მოთხოვნათა მუდმივი დარღვევის შემთხვევაშიც არ არის გათვალისწინებული სისხლ ის სამარ თლებრივი პასუხისმგებლობა, მაშინ როდესაც, ასეთი სახის ქმედება ევროპის ბევრ ქვეყანაში სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას იწვევს. რეკომენდაცია: საგზაო მოძრაობის წესების დარ ღვევებზე შესაბამისი სანქციების დაკისრების უზრუნველსაყოფად, განხილულ იქნეს კანონ მდებლობაში შესატანი ცვლილებების მიზანშე წონილობა, რომელიც შეეხ ება სისტემატურად დამრღვევებისთვის სასჯელის გამკაცრებას. მა გალითად, მანქანის მართვა ალკოჰოლური სიმ თვრალის მდგომარეობაში, ან ისეთ შემთხვევაში, როდესაც პირს უკვე შეჩერებული აქვს, ან საერ თოდ არ გააჩნია მართვის უფლება. მაგალითად, კოდექსის 116-ე და 121-ე მუხლები, რომლებიც ადგენენ სახდელის ოდენობას მანქანის მართვისას ალკოჰოლური სიმთვრალის მდგომარეობაში, ან ისეთ შემთხვევაში, როდესაც პირს უკვე შეჩერებული აქვს, ან საერთოდ არ გააჩნია მართვის უფლება. 40 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიღებული სარგებელი: „საგზაო მოძრაობის შე სახებ“ საქართველოს ახალი კანონპროექტის მიხედვით, სასჯელი მკაცრდება ადმინისტრაცი ულ სამართალდარღვევათა კოდექსის გარკვეულ მუხლებზე. ცვლილებები ითვალისწინებს პასუხის მგებლობის გამკაცრებას ნასვამ მდგომარეობაში ავტოსატრანსპორტო საშუალების მართვისთვის. კერძოდ, ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებს 116 მუხლის 1-ლი ნაწილის განმეორ ებით ჩადე ნის შემთხვევაში სამართალდამრღვევისთვ ის ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდების სა კითხს. ფაქტი 2: საგზაო მოძრაობ ის წესების დარღვევის გამოვლენა, ავტოსაგზაო შემთხვევების პრევენ ციის უმნიშვნელოვანესი წინაპირობაა. საქართვე ლოში, ევროპის ქვეყნების მსგავსად, დამრღვ ევი მძღოლების გამოვლენის მიზნით, პერმანენტუ ლად იზრდება ვიდეოს ამეთვალყურეო სისტემის ხვედრითი წილი. ამავე დროს შემოღებულია ქულათა სისტემა, რომელიც საგზაო მოძრაობ ის წესების ხშირად დარღვევის შემთხვევაში ავტომანქანის მართვის უფლების ჩამორთმევას გულისხმობს. მიუხედა ვად ამისა, საგზაო სატრანსპ ორტო შემთხვევების ოდენობა და სიმძიმე მნიშვნელოვნად არ შემცი რებულა. მიზეზი: ქულების კლების სისტემა არ ვრცელდება ვიდეოჯარიმებზე, რაც ამცირებს ვიდეოჯარიმე ბის ეფექტიანობას.16 საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით კი, ნებისმიერი სახის ჯარიმა აისახება მძღოლის ქულებზე და იწვევს შესაბამის პასუხის მგებლობას, რაც კიდევ უფრო ეფექტიანს ხდის როგორც ვიდეოკ ამერების ფუნქციონირებას, ისე ქულათა სისტემას. რეკომენდაცია: საერთაშორისო პრაქტიკის გათ ვალისწინებით, განხილულ იქნეს ვიდეოჯარიმებ ზე ქულათა კლების სისტემის გავრცელების შესაძ ლებლობა. მიღებული სარგებელი: „საგზაო მოძრაობის შე სახებ“ საქართველოს ახალი კანონპროექტის მიხედვით, ფოტოფირზე ან/და ვიდეოფირზე და ფიქსირებულ ადმინისტრაციულ სამართალდარ ღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის პირველი და 11 ნაწილებით გათვალისწინებულ სამართალდარ ღვევებზე (სიჩქარის გადაჭარბება) გავრცელდე ბა მართვის მოწმობისთვის მინიჭებული ქულების რაოდენობის შემცირების წესი. ცვლილებებით განისაზღვრება მართვის მოწმობაზე მინიჭებულ ქულათა რაოდენობის ამოწურვის შემთხვევაში, მართვის უფლების შეჩერების შესახებ დადგენი ლების ამოქმედების ვადა. ფაქტი 3: დამრღვევთა 25-30% თავს არიდებს დაკისრებული ჯარიმების გადახდას. ჯარიმის გა დახდის მიზანი საგზაო მოძრაობ ის წესების დარ ღვევის პრევენციაა, აქედან გამომდინარე, მნიშ ვნელოვანია ჯარიმის აღსრულების მექანიზმების ეფექტიანი ფუნქციონირება. სამინისტროს მიერ ვერ ხერხდება კერძო კომ პანიებ ის კუთვნილ ავტომანქანებზე გადაუხდე ლი ჯარიმების შესახებ ინფორმაციის გადაგზავნა აღსრულების ეროვნულ ბიუროში იძულებით აღ სრულების მიზნით და არც ფოსტის საშუალებით იგზავნება ეს შეტყობინება. შედეგად, იმ კერძო კომპანიებზე, რომლებიც არ იხდიან ჯარიმებს საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისათვის, იძულებით აღსრულების ღონისძიებები არ ხორ ციელდება. ჯამში, ასეთი კატეგორიის და გადაუხ დელის სტატუსის მქონე ვიდეოჯ არიმების ღირე ბულებამ 2016 წლისათვის, თითქმ ის, 450 ათასი ლარი შეადგინა. მიზეზი: სამინისტროს შესაბამის პროგრამაში არ სებული ხარვეზები (პროგრამულად არ არის გათ ვალისწინებული იურიდიული პირების საიდენტი ფიკაციო მონაცემები). 16 მაგალითად, სიჩქარის გადაჭარბება, რაც ავტოსაგზაო შემთხვევების ძირითად გამომწვევ მიზეზს წარმოადგენს, ვიდეოკამერებით ფიქსირდება და შესაბამისად, მხოლოდ ვიდეოჯარიმები იწერება. შედეგად, ამ კატეგორიის დარღვევა მძღოლებისათვის ქულების დაკლებას არ იწვევს. 41 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში რეკომენდაცია: ჯარიმების აღსრულების ეფექტი ანი სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, დაჩქარდეს არსებულ პროგრამაში ყველა იმ სერვისის ინტეგ რირება, რაც შესაძლებელს გახდის კერძო კომ პანიების გადაუხდელი ჯარიმების შესახებ სსიპ − აღსრულების ეროვნული ბიურ ოსთვის საჭირო ინფორმაციის გაგზავნას. დიაგრამა 18: ოჯახების რაოდ ენობა შრომისუნარი ანი წევრით და შრომისუნარიანი ბენეფიციარების რაოდენობა (2016 წლის მდგომარეობ ით) 500,000 435,619 400,000 300,000 მიღებული სარგებელი: კერძო სამართლის იურიდიული პირების საიდენტიფიკაციო მონა ცემები აისახა შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში. 2018 წლის სექტემბრის მონაცემებით 5,262 ადმინისტრ აციული სამარ თალდარღვევის ფაქტია გამოვლენილი, რო მელიც განხორციელდა იურიდიული პირის სა კუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების მიერ. აღნიშნული ჯარიმების შე სახებ ინფორმაცია ეტაპობრივად ეგზავნებათ იურიდიულ პირებს. საარსებო შემწეობის მიმღები შრომისუნა რიანი ბენეფიციარების სოციალურ დახ მარებებზე დამოკიდებულების შემცირების ეფექტიანობის აუდიტი ფაქტი: სოციალური დახმარების არსებული მო დელი ვერ უზრუნველყოფს დახმარების მიმღებ თათვის სათანადო შრომითი მოტივაციის შექმნას. მოდელის მიხედვით, დახმარების მიმღებთა სა რეიტინგო ქულა განსაზღვრავს მრავალ ფულად და არაფულად დახმარებას სხვადასხვა უწყების მხრიდან. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა რის კი, რომ პირი დასაქმების შემთხვევაში კარგავს ფულად დახმარებას და მასთან დაკავშირებულ სხვა სარგებელსაც (მაგალითად, გაუმჯობესებულ დაზღვევის პაკეტს). შესაბამისად, დახმარების დაკარგვის შიში იწვევს ბენეფიციარების შრომით დემოტივაციას. საკითხი არსებითია, რადგან დახ მარების მიმღებთა დიდი ნაწილი შრომისუნარი ანია. 42 200,000 179,467 202,192 136,537 87,213 100,000 63,830 0 ბენეფიციარი ოჯახი ბენეფიციართა რაოდენობა იმ ოჯახებში, სადაც მინიმუმ ორი შრომისუნარიანი წევრია შრომისუნარიან ბენეფიციართა რაოდენობა სულ ბენეფიციართა რაოდენობა ოჯახების რაოდენობა ორი ან მეტი შრომისუნარიანი წევრით ოჯახების რაოდენობა მინიმუმ ერთი შრომისუნარიანი წევრით სულ ოჯახების რაოდენობა მიზეზი: სოციალური დახმარების სისტემის მო დელი ვერ უზრუნველყოფს სათანადო სტაბი ლურობის გარანტიების შექმნას და დახმარების ეტაპობრივ შემცირებას ბენეფიციარის ფორმა ლურ შრომით ბაზარზე დასაქმების შემთხვევაში. შესაბამისად, მოდელი არ ითვალისწინებს ე.წ. „განლევადი“ დახმარების მიდგომას, რაც შრომი თი მოტივაციის გაზრდ ის მნიშვნელოვან წინაპი რობას წარმოადგენს. რეკომენდაცია: საარსებო შემწეობის პროგრამის ბენეფიციარების შრომითი მოტივაციის გაზრდის მიზნით, მოხდეს ბენეფიციარ ებისთვის დასაქმების ან/და სხვა ეკონომიკური აქტივობის შემთხვევაში სტაბილურობის დამატებითი გარანტიების შექმნა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიღებული სარგებელი: 2019 წლის 1 იანვრი დან ძალაში შევიდა ე.წ. განლევადი სოციალური დახმარების სისტემა. ცვლილება სოციალურად დაუცველისთვის შემოსავლის დაფიქსირებიდან ერთი წლის განმავლობაში მონეტარული და არა მონეტარული დახმარების შენარჩუნებას, ხოლო მეორე წელს, მხოლოდ არამონეტარული დახმა რების შენარჩუნებას ითვალისწინებს. აღნიშნული ცვლილება ხელს შეუწყობს ბენეფიციართა ფორ მალურ შრომით ბაზარზე დასაქმებას და სოცია ლურ დახმარებაზე დამოკიდებულთა შემცირებას გრძელვადიან პერიოდში. საირიგაციო სისტემის მართვის შემდგომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტი ფაქტი: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ შპს „საქართველოს მელიორაცია“ წყალს არა თანაბრად ანაწილებდა და მნიშვნელოვნად განსხვ ავდებოდა მომსახურების ხარისხი ერთი და იმავე არხის სხვადასხვა მონაკვეთზე (იხ. რუკა). შედეგად წყლის რესურსი, რომელიც რა ციონალური და კარგი პრაქტიკის შესაბამისი მენეჯმენტის პირობებში საკმარისი იქნებოდა მთლიანად არხს დაქვემდებარებული გასარწყა ვებული ფართობების რამდენჯერმე მომსახურე ბისთვის, ფაქტობრივად ამოწურული იყო არხის შუაში. მიზეზი: არ არსებობს წყლის განაწილების სის ტემა (გრაფიკი), რომელმაც უნდა უზრუნველ ყოს წყლის რესურსის მონაცვლეობით მიწოდება სხვადასხვა ნაკვეთისთვის. ასევე სუსტია გრაფი კის დაცვისათვის და წყლის რესურსების მართვის განხორციელებისთვის აუცილებელი სარეგულა ციო ფარების კონტროლი. რეკომენდაცია: კომპანიამ გამოსცეს სახელმ ძღვანელო ინსტრ უქცია სისტემური სამმართვე ლოებისთვის, რომელსაც ისინი დაეყრდნ ობიან როგორც წლიური დაგეგმვისა და გრაფიკების შედგენის, ასევე წყალმომხმარებლებთან ურთი ერთობის დასარეგულირებლად და სადაც გათ ვალისწინებული იქნება ირიგაციის სერვისის ძირითადი პრინციპები/მიზნები, დროულობის, სა იმედოობ ისა და თანასწორობის ჩათვლით. მიღებული სარგებელი: კომპანიამ რეკომენდაცი ის თანახმად, 2018 წლის დასაწყისში მოამზადა „თვითდინებითი სარწყავი სისტემისათვის წყლის ხარჯვის ლიმიტების განსაზღვრის მეთოდიკა“ და წლის განმავლობაში ჩაატარა რამდენიმე ტრენინგი რეგიონალური ოფისებისათვის აღნიშნული მეთო დიკის გამოყენებაში. დოკუმენტის პრაქტიკაში და ნერგვა ხელს შეუწყობს საირიგაციო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებას დროულობის, საიმედოო ბისა და თანასწორობის მაჩვენებლების მიხედვით. 43 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ქ. თბილისის მასშტაბით ავტოტრანს პორტის გამონაბოლქვით გამოწვეული ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირების ღონისძიებების ეფექტიანო ბის აუდიტი ფაქტი 1: 2016 წელს სავალდებულო პერიოდ ული ტექნიკური ინსპექტირება არ აქვს გავლილი და ახლოებით 76%-ს, რაზეც საპატრულო პოლიციის რეაგირება საკმაოდ დაბალია 2016 წელს დაჯა რიმებულია მხოლოდ 13.6%. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ: 44 • ინფორმაციულ სისტემაში გაერთიანება ტესტი რების ცენტრებისთვის იყო ნებაყოფლობითი და არ რეგულირდებოდა კანონმდებლობით; • პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების შედე გებს სისტემაში ოპერატორი ასახავდა მექანი კურად, რაც ზრდიდა მონაცემთა არასწორად დაფიქსირების რისკს; • პერიოდული ტექნიკური ინსპ ექტირების მონი ტორინგის ინფორმაციულ სისტემასთან არ ჰქონ და წვდომა საპატრულო პოლიციის სამსახურს, შესაბამისად, არ იყო ინფორმირებული, რომელ ასს-ებს არ აქვთ გავლილი სავალდებულო პტი. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიზეზი: შინაგან საქმეთა სამინიტროს არასათა ნადო ადმინისტრ ირების გამო, მცირეა იმ ავ ტოსატრანსპ ორტო საშუალებების რაოდ ენობა, რომლებიც მიმართავენ ინსპექტირების ცენტრ ებს სავალდებულო შემოწმების გასავლელად. შედე გად, მაღალია რისკი იმისა, რომ ქალაქში მოძ რავი ტრანსპორტის ტექნიკური მდგომარეობ ა არ შეესაბამება სტანდარტის მოთხოვნებს, მათ შო რის, მავნე აირების გამონაბოლქვის კუთხით, რაც ზრდის ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების დო ნეს და ქმნის საფრთ ხეს ადამიანის ჯანმრ თელო ბისათვის. აღსანიშნავია, რომ ძრავის შიდა წვის (გამონაბოლქვის) გაუმართავი სისტემის მწყობრ ში მოსაყვანად გასაწევი ხარჯი მნიშვნელოვნად აღემატება არსებული ჯარიმების ოდენობას. შე საბამისად, მაღალია რისკი, რომ ფიზიკურმა და იურიდიულმა პირებმა თავიდან აირიდონ პტი-ს პროცედურები. დიაგრამა 19: ავტოსატრანსპორტო საშულებების მიერ პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების გავ ლისა და დაჯარიმების დინამიკა 2016 18,374 135,017 177,494 21,531 130,909 2015 176,995 20,277 129,089 2014 171,149 22,199 127,382 2013 163,186 დაჯარიმებული არ გაუვლია შემოწმება ეკუთვნის შემოწმება რეკომენდაცია: ავტოსატრანსპ ორტო საშუალე ბების გამონაბოლქვით გამოწვეული ატმოსფე რული ჰაერის დაბინძურების დონის შესამცი რებლად, დაინერგოს კონტროლის შესაფერისი მექანიზმები, რაც უზრუნველყოფს აღმოიფხვრას პერიოდული ტექნიკური ინსპ ექტირების გაუვლე ლობაზე ადმინისტრირების დაბალი მაჩვენებე ლი. მიღებული სარგებელი: 2019 წლის 1 იანვრიდან პერიოდულ ტექნიკურ ინსპექტირებას დაექვემ დებარა საქართველოს ტერიტორიაზ ე დადგე ნილი წესით რეგისტრ ირებული ყველა კატეგო რიის ავტოსატრანსპორტო საშუალება. ასევე, 2019 წლის 14 იანვრიდან ავტომატურ რეჟიმში (ვიდეოკამერების მეშვეობით) ჯარიმდება ის სატ რანსპორტო საშუალებები, რომლებსაც კანონის შესაბამისად არ გაუვლიათ პერიოდული ტექნიკუ რი ინსპექტირება. საკანონმდებლო ცვლილებებით გამკაცრდა პასუხისმგებლობა პერიოდული ტექნიკური ინ სპექტირების გავლის გარეშე სატრანსპორტო საშუალების მართვისთვის და იწვევს მძღოლის დაჯარიმებას 50 ლარის ოდენობით, 10 ლარის ნაცვლად. ასევე დაწესდა პასუხისმგებლობა იმ პირისთვ ის, რომელიც სამართავად გადას ცემს სხვა პირს სატრანსპორტო საშუალ ებას, რომელსაც დადგენილი წესით არ გაუვლია პე რიოდული ტექნიკური ინსპექტირება, ხოლო იურიდიული პირის ან/და ინდივიდუალური მე წარმის დაჯარიმება 200 ლარის ოდენობით, ნაცვლად 100 ლარისა. 2018 წლის 1 მარტიდან 2019 წლის 10 თებერვლის ჩათვლით, საქართ ველოს მასშტაბით შსს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიერ „საქართველოს ადმინის ტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის“ 118-ე მუხლის შესაბამისად, გამოვლენილ იქნა 32,565 სატრანსპორტო საშუალება, რომელთაც არ გაუვლიათ გზისთვის ვარგისობაზე სავალ დებულო პერიოდ ული ტესტირება დადგენილი წესით. ამავე დროს, 22,453 საჯარიმო ქვითარი შედგენილია 118-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესა ბამისად, რომელიც ადგენს პასუხისმგებლობას იმ სატრანსპორტო საშუალების სხვა პირისათ ვის სამართავად გადაცემის/საექსპლუატაციოდ გადაცემის/საექსპლუატაციოდ დაშვებისთვის, რომელსაც დადგენილი წესით არ გაუვლია პე რიოდული ტექნიკური ინსპექტირება. ფაქტი 2: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ პრობლემურია საცობების დიდი რაოდენობა და სატრანსპორტო ნაკადების ოპტიმიზაციის საკითხი, ქალაქის მასშტაბებისა და სატრანს პორტო ნაკადების გათვალისწინებით არსებუ ლი ავტობუსების რაოდენობა არასაკმარისია. 45 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 2017 წელს ქ. თბილისშ ი, 816 ავტობუსიდან 143 ერთ ეულს არ ეკუთვნის პერიოდული ტექ ნიკური ინსპექტირება, ხოლო დანარჩენი 673 ავტობ უსიდან, 456 ერთეულმა (68%) ვერ გაია რა პერიოდული ტექნიკური ინსპ ექტირება. მო პოვ ებ ულ ი ინფორმაციით, ავტობუსების უმეტე სი ნაწილი გაუმართავია და ისინი ვერ გადიან შემოწმებას არსებული სტანდარტის შესაბამი სად, რაც გამოწვეულია გამონაბოლქვის სის ტემის გაუმართაობით. ასეთი ავტობუსების ექს პლოატაცია საქართველოს კანონმდებლობით დაუშვებელია. დიაგრამა 20: ქ. თბილისში არსებული ავტობუსების პერიოდული ტექნიკური ინსპ ექტირების შედეგები (2017 წელი) სულ 816 ასს 400 350 300 250 200 15 312 150 { 143 100 147 50 73 5 0 13 1997 51 6 2005 72 71 2016 2017 51 2006 2007 2008 ასს-ების გამოშვების წლები გაიარა ვერ გაიარა არ ეკუთვნის დიაგრამა 21: აკრედიტაციის ცენტრიდან მიღებული ინფორმაცია 03.10.2016-03.04.2017 და 04.04.2017– 06.10.2017 პერიოდებში ინსპექტირების ცენტრებში მიკროავტობუსების გამოცხადების შესახებ 03.10.2016 - 03.04.2017 04.04.2017 - 06.10.2017 არ გამოცხადდა 42% არ გამოცხადდა 25% უვარგისი 0.4% უვარგისი 4% 86 500 842 1,524 1,182 1,438 1,165 ვარგისი 71% გამოცხადდა 58% გამოცხადდა 75% გამოცხადდა 46 არ გამოცხადდა ვარგისი ვარგისი 57.6% უვარგისი სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიზეზი: ქ. თბილისის მერიიდ ან მიღებული გან მარტებით, ავტობუსების მიერ პტი-ს გაუვლელო ბა გამოწვეულ ია მხოლოდ გამონაბოლქვი სისტე მის გაუმ ართაობ ით. ავტობუსების უმრავლესობა მოძველებულია, მათი ძრავის შიდა წვის სისტე მა აღდგენას არ ექვემდებარება, ხოლო შეცვლა დიდ ხარჯებთან არის დაკავშირებული, შესაბამი სად, ისინი არ აკმაყოფილებენ საკანონმდებლო ნორმებს ეკოლოგიურობის კუთხით. მიკროავტობუსების ნაწილის გამოუცხადებლო ბა ინსპექტირების ცენტრებში გამოწვეულია რო გორც მერიის მხრიდან კონტროლის მექანიზმების არარსებობით, ასევე დარღვევებზე საპატრულო პოლიციის რეაგირების დაბალი მაჩვენებლით. რეკომენდაცია: დედაქალაქში მუნიციპალური ტრანსპორტის მიერ მავნე აირების გამონაბოლ ქვით ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების დო ნის შესამცირებლად, მერიის ტრანსპ ორტის სა ქალაქო სამსახურმა შეიმუშაოს და დაამტკ იცოს ტრანსპორტის განვითარების სტრატეგია, სადაც დეტალურად იქნება გაწერილი მათი ხედვა და ვადებში გაწერილი კონკრ ეტულად გასატარე ბელი ღონისძიებები ქალაქში მუნიციპალური ტრანსპორტის განვითარებისა და განახლების მი მართულებით, ასევე ეკოლოგიურად სუფთა ალ ტერნატიული ტრანსპ ორტის დანერგვ ის კუთხით. მიღებული სარგებელი: ჰაერის ხარისხის გაუმჯო ბესების მიზნით, მთავრობამ თბილისის მერიას თან ერთად შეიმუშავა 40-პუნქტიანი სამოქმედო გეგმა, სადაც გაწერილია კონკრეტული ღონის ძიებები, რომელთა შესასრულებლად აქტიურად მუშაობს ყველა უწყება. 2019 წლის აპრილში თბი ლისის მერის მოადგილის განცხადებით, სატრან სპორტო განვითარების გეგმა დედაქალაქს, და ახლოებით, 10 თვეში ექნება. ეტაპობრივად დაგეგმილია ავტოპარკის ე.წ „გაახალგაზრდავება“, განსაკუთრებით მნიშვნელო ვანია საზოგადოებრივი ტრანსპ ორტის მუშაობის გაუმჯობესება. აღნიშნული კუთხით დაგეგმილია წლის ბოლომდე დამატებით 220 ახალი ავტობუსის შეძენა, მათ შორის, ელექტროავტობუსების. გარდა ამისა, თბილისის მერის განცხადებით, ქა ლაქში მნიშვნელოვანი შეღავათები დაწესდება ელექტრომობილების გამოყენებაზე, აგრეთვე დაგეგმილია ახალი პროექტის განხორციელ ება, რომლის თანახმადაც, დედაქალაქში 300 ელექტ რომობილი შემოვა, რომელთა გამოყენება კონკ რეტული საფასურიც ნაცვლად ნებისმიერ ი მოქა ლაქისთვის იქნება შესაძლებელი. დედაქალაქში 2019 წლის ამოქმედდა ახალი პარკირების ზონალური წესი, რომელიც მერიის სატრანსპორტო პოლიტიკის თანახმად ქალაქში ნაკლებ მანქანას და მეტ საზოგადოებრივ ტრან სპორტს ისახავს მიზნად, რათა შემცირდეს თბი ლისში სატრანსპორტო საშუალებებით გამოწვეუ ლი ჰაერის დაბინძურების მაჩვენებელი. თვითმმართველ ერთეულებში პრიორი ტეტების განსაზღვრისა და პროექტების შერჩევის პროცესის ეფექტიან ობის აუდიტი ფაქტი: აუდიტის ფარგლ ებში შერჩეული მუნიცი პალიტეტების (აბაშის, გურჯაანის, თეთრიწყარო სა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტები) სოფლების დიდ ნაწილში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრა მის“ ფარგლებში ინფრასტრუქტურული პროექტე ბის შერჩევის პროცესში მოქალაქეთა ჩართულო ბის დონე იყო დაბალი. ქვემოთ, მაგალითის სახით მითითებულია მუნიციპალიტეტების ცალკეული სოფლები, სადაც მოსახლეობის რაოდენობა არის დიდი, ხოლო სოფლის კრებაზე დამსწ რ ე პირთა რაოდენობა − საკმაოდ მცირე (2016 წელი). გურჯაანი, სოფელი კარდენახი სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა - 3,183 კრების მონაწილე პირთა რაოდენობა - 35 თეთრიწყარო, სოფელი კოდა სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა - 2,350 კრების მონაწილე პირთა რაოდენობა - 23 აბაშა, სოფელი მარანი სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა - 910 კრების მონაწილე პირთა რაოდენობა - 20 ოზურგეთი, თემი ნატანები სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა - 3,664 კრების მონაწილე პირთა რაოდენობა - 50 47 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში მიზეზი: „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში ჩატარებული სოფლის კრებებისათ ვის მოქალაქეთა ჩართულობის მინიმალური მაჩ ვენებელი განსაზღვრული არ იყო. პექტირების პროცესში გამოყენებული პროგრამა არ იძლეოდა რისკის შეფასებისა და ობიექტების შერჩევის ავტომატიზებულად განხორციელების საშუალებას. რეკომენდაცია: სამინისტრომ ინიცირება მოახ დინოს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარ გლებში გამართულ შეხვედრებზე დამსწ რე მოსახ ლეობის გონივრული მინიმალური მაჩვენებლის განსაზღვრის შესახებ. რეკომენდაცია: იმ მიზნით, რომ მოხდეს სსიპ − წიაღის ეროვნული სააგენტოს ინსპექტირების რესურსის გამოყენება მაღალი ეკოლოგიური რისკის მქონე სალიცენზიო ფართობების შესა მოწმებლად, სააგენტომ უზრუნველყოს ეკოლო გიური რისკების შეფასების მეთოდოლოგიის შე მუშავება და შესამოწმებელი ლიცენზიანტების შერჩევა განხორციელდეს აღნიშნულ მეთოდო ლოგიაზე დაყრდნობით. მიღებული სარგებელი: „სოფლის მხარდაჭე რის პროგრამის“ ფარგლ ებში საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განისაზღვრა ამომ რჩეველთა მინიმალური რაოდენობა: თუ ამომ რჩეველთა რაოდენობა შეადგენს 501-დან 1,000 ამომრჩეველს, პროექტი შეირჩევა ამომრჩ ევ ლებთან კონსულტაციის გზით, რომელშიც მონა წილეობ ა უნდა მიიღოს არანაკლებ, 100-მა ამომ რჩეველმა, თუ აღემატება 1,000 ამომრჩეველს − არანაკლებ, 200-მა ამომრჩ ეველმა. სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების სფეროს გარემოსდაცვითი მართვის ეფექ ტიან ობის აუდიტი ფაქტი: აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ არ ხდებოდა სალიცენზიო ობიექტების რისკის დონის შეფასება და შეფასების საფუძველზე შე სამოწმებელი ობიექტების შერჩევა. შედეგად, დეპარტამენტის ინსპექტირების რესურსი გამო ყენებულ იქნა დაბალი ეკოლოგიური რისკების მქონე ობიექტების შესამოწმებლად. მაგალითად, 2016 წელს დაგეგმილი შემოწმებებიდან 85%-ს შეადგენდა მტკნარი და მინერალური წყლის მო პოვების ლიცენზიების შემოწმება. აღნიშნულის გამო ვერ მოხერხდა შედარებით მაღალი რისკის მქონე ობიექტების შემოწმება. რაც შეეხ ება დიდ ლიცენზიებს, რომლებიც პოტენციურად მეტ ეკო ლოგიურ საფრთ ხეებს ქმნის, აუდიტის პერიოდში სალიცენზიო ფართობზე ვიზიტის განხორციელ ე ბით შემოწმდა მხოლოდ 25 ლიცენზია, რაც ამ ტი პის მთლიანი ლიცენზიების 18%-ს შეადგენს. მიზეზი: აღნიშნული გამოწვეულია იმით, რომ სსდ − გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარ ტამენტს არ გააჩნდ ა სალიცენზიო ობიექტების რისკის შეფასების მეთოდოლოგია, ხოლო ინს 48 მიღებული სარგებელი: დამტკიცდა სალიცენზიო პირობების შესრულების კონტროლის განახლე ბული წესი, რომელიც ეფუძნება ეკოლოგიური რისკების ანალიზს საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით. წესში განსაზღვრულია კონ კრეტული კრიტერიუმები, რითაც იხელმძღვანე ლებს სალიცენზიო პირობების შესრულების კონ ტროლის განმახორციელებელი ორგანო (სსიპ − წიაღის ეროვნული სააგ ენტო) გეგმური შემოწ მების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას. სააგენტოს ინფორმაციით, დაგეგმილია რისკე ბის შეფასების ელექტრონული პროგრამის და ნერგვა, რომელიც თავად უზრუნველყოფს შესა მოწმებელი ობიექტების ავტომატურ შერჩევას. აღნიშნული ხელს შეუწყობს ინსპექტირების მი მართულებით გამოყოფილი რესურსის ეფექტიან გამოყენებას და შეამცირებს შესამოწმებელი ობი ექტების შერჩევის პროცესში მიკერძოების რის კებს. ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფი ნანსური აუდიტი ფაქტი: ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონების მონაცემების გადამოწმებით დასტურდება, რომ მათი ნაწილი იმყოფება კერძო საკუთრებაში/მფლ ობელობაში და არ წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის მერიის საკუთრებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მიზეზი: უძრავი ქონების პრივატიზების შემთხვე ვაში, აღნიშნული ინფორმაცია, სათანადო რეგუ ლაციის არარსებობის გამო, არ მიეწ ოდებოდა ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის საფი ნანსო სამსახურს. რეკომენდაცია: სამართლიანი და უტყუარი ფი ნანსური ანგარიშგების მომზადების მიზნით, მე რიის ხელმძღვანელობამ უზრუნველყოს ისეთი მექანიზმის დანერგვ ა, რომ სტრუქტურულ ერთეუ ლებს ჰქონდეთ მუდმივი და გამართული კომუნი კაცია, რათა ბუღალტრული აღრიცხვა-ანგარიშ გების განყოფილებას დროულად და სრულად მიეწოდოს მისთვის აუცილებელი ინფორმაცია და დოკუმენტები. მიღებული სარგებელი: რეკომენდაციის საფუძ ველზე, ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის ბრძანებით დამტკიცდა ქალაქ ბათუმის მუნიციპა ლიტეტის მერიის სტრუქტურული ერთეულებიდან ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის საფი ნანსო სამსახურის ბუღალტრული აღრიცხვა-ან გარიშგების განყოფილებაში დოკუმენტაციის წარდგ ენის წესი. ბრძანების გამოცემის შედეგად ამ სახის ნაკლოვანებები მნიშვნელოვნად აღ მოფხვრილია. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი უსასყიდლოდ ან სასყიდლით (ქირით, იჯარით) გადაცემასთან დაკავშირებით, სამინისტრ ოს მხრიდან არ განხორციელებულა შესაბამისი ქმე დითი ღონისძიებები. რეკომენდაცია: განხორციელდეს ქმედითი ღო ნისძიებები სამინისტროს სარგებლობაში არსებუ ლი ფართის (ქონების) ნაწილზე, სამართლებრი ვი (კანონიერი) საფუძვლის გარეშე იურიდიული პირების განთავსებისა და ფუნქციონირების აღ საკვეთად და სახელმწიფო ქონების მართლზ ომი ერ განკარგვაში მოსაქცევად, რითაც საბოლოო ჯამში უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს სახელმწი ფო ქონების კანონიერ ი და ეფექტიანი მართვ ა- გამოყენება. მიღებული სარგებელი: გატარებული ღონის ძიებების შედეგად მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით მოხდა სამინისტ როს სარგებლობაში არსებული ფართის ნაწილის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭ რო-სამრეწველო პალატისათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემა, ხოლო ნაწილი ფართისა გა მოთავისუფლებულ იქნა აფხაზეთის ავტონომიუ რი რესპუბლიკის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის დეპარტამენტის სსიპ − გამ წვანებისა და გარემოსდაცვითი პროექტების საა გენტოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე სანიტარიის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის მონიტო რინგისა და რეაგირების სამსახურის მიერ. ფაქტი: სამინისტროს სარგებლობაში არსებული ფართის ნაწილი სამართლებრივი (კანონიერი) საფუძვლის გარეშე დაკავებული ჰქონდა აფხა ზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის დე პარტამენტის სსიპ − გამწვ ანებისა და გარემოს დაცვითი პროექტების სააგენტოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე სანიტარიის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის მონიტორინგისა და რეაგირე ბის სამსახურს და 2017 წელს შექმნილ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწვე ლო პალატას. აღნიშნულის გამო, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონება არამართებუ ლად და არამიზნობრივად იყო გამოყენებული. მიზეზი: მოქმედი კანონმდ ებლობის შესაბამისად სახელმწ იფო საკუთრებაში არსებული ქონების 49 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 3.1 თანამშრომლობა პარლამენტთან სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური თავისი მან დატიდან გამომდინარე, დახმარებას უწევს პარ ლამენტს საჯარო ფინანსების მართვის ზედამ ხედველობის განხორციელებაში. პარლამენტი აუდიტის სამსახურის ძირითადი პარტნ იორი და მისი აუდიტის მიგნებებისა და რეკომენდაციებ ის უმთავრესი მომხმ არებელია. აქედან გამომდინა რე, პარლამენტსა და მის კომიტეტებთან თანამ შრომლობის გაძლიერება სამსახურის ერთ-ერთი ძირითადი პრიორ იტეტია. პარლამენტსა და აუდიტის სამსახურს შორის თა ნამშრომლობის მნიშვნელოვან პლატფორმას წარმოადგენს საფინანსო-საბიუჯ ეტო კომიტეტის ფარგლებში შექმნ ილი აუდიტის ანგარიშების განმხილველი სამუშაო ჯგუფი, რომელიც განი ხილავს კონკრეტული აუდიტების შედეგებს. სამუ შაო ჯგუფის სხდომაზე საკითხს წარადგენს აუდი ტის სამსახურის წარმომადგენელი. განხილვაში ასევე მონაწილეობს აუდიტის ობიექტის მხარეც. აღსანიშნავია, რომ 2018 წელს პარლამენტის რეგლამენტში განხორციელებული ცვლილებე ბის შედეგად, სამუშაო ჯგუფს მიენიჭა მუდმივმოქ მედი ჯგუფის სტატუსი და აუდიტის ანგარიშების განხილვები იმართება რეგულარულად, ყოველ თვიურად. აღნიშნული ცვლილებების შედეგად თვისობრივად ახალ ეტაპზე გადავიდა აუდიტის სამსახურისა და პარლამენტის ურთიერთთანამშ რომლობა. 2018 წელს აუდიტის ანგარიშების განმხილველი სამუშაო ჯგუფის ფარგლებში და ასევე პარლამენ ტის სხვადასხვა კომიტეტის ჩართულობით, განხი ლულ იქნა 12 აუდიტის ანგარიში:17 1. ინკლუზიური სწავლების ეფექტიანობის აუდი ტი. 2. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სისტემის შემდგ ომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტი. 3. საირიგაციო სისტემის მართვის შემდგომი რე აგირების ეფექტიანობის აუდიტი. 17 4. ქალაქ თბილისის მასშტაბით ავტოტრანსპორ ტის გამონაბოლქვით გამოწვეულ ი ატმოსფე რული ჰაერის დაბინძურების შემცირების ღო ნისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი. 5. საგზაო მოძრაობის წესების დარღვ ევაზე სა ქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამართლებრივი რეაგირების ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი. 6. საგზაო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პრევენციული ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი. 7. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრ ოს პერ სონალის სამედიცინო მომსახურებით უზრუნ ველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი. 8. სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების სფე როს გარემოსდაცვითი მართვის ეფექტიანო ბის აუდიტი. 9. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრო ბაციის სამინისტროს 2015 და 2016 წლების ფინანსური აუდიტების ანგარიშების განხილვა (ჯამურად, 4 ანგარიში) გაიმართა პარლამენ ტის ნდობის ჯგუფის სხდომაზე. პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობა მნიშ ვნელოვანი წინაპირობაა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებლის ზრდისთვის. შესაბამისად, სამუშაო ჯგუფის ფორმატში პარლამენტთან აქტიური კო მუნიკაციის გაგრძელება აუდიტის სამსახურის უც ვლელ პრიორიტეტად რჩება. 2018 წელს პარლამენტთან თანამშრომლობის კუთხით აღსანიშნავია შემდეგი ღონისძიებები: • ევროკავშირის პროექტის „სახელმწიფო აუდი ტის სამსახურის ინსტიტუციურ ი გაძლიერების“ ფარგლებში, პარლამენტისა და აუდიტის სამ სახურის დელეგაციები სამუშაო ვიზიტით იმყო ფებოდნენ ნიდერლანდებსა და ბელგიაში. აღ ნიშნული ქვეყნების უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციებისა და საკანონმდებლო ორგა ნოებ ის წარმომადგენლებთან შეხვედრისას განხილულ იქნა ორმხ რივ თანამშრომლობას თან დაკავშირებული საკითხები; აქედან, 4 აუდიტის ანგარიში იყო გრიფით „საიდუმლო“. 51 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში • ევროკავშირის პროექტის „უსაფრთხოების სექ ტორზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერების“ ფარგლებში გამართულ სამუ შაო შეხვედრაზე აუდიტორული საქმიანობის გაცნობის მიზნით საპარლამენტო კომიტეტებს წარედგინათ „შედეგებზე ორიენტირებული ბი უჯეტის ზედამხედველობასთან“ დაკავშირებუ ლი საკითხები. აღნიშნული მოიცავდა აუდიტის სახეობებს, მეთოდოლოგიის, აუდიტის ფარგ ლებში გამოვლენილი სისტემური მიგნებების, რეკომენდაციებისა და მათ შესრულებასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას; • პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტე ტის წარმომადგენლებს სამუშაო შეხვედრის ფარგლებში წარედგინა 2015-2017 წლებში აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენ დაციების შესრულების მდგომარეობ ის შესახებ ანგარიში, რომელიც მოიცავდა რეკომენდაციე ბის შესრულების როგორც რაოდენობრივ, ასე ვე ხარისხობრივ ანალიზს. 3.2 თანამშრომლობა მთავრობასთან სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური აქტიურ ად თა ნამშრომლობს მთავრობასთან და აწყობს პერი ოდულ შეხვედრებს აუდიტის ფარგლებში გამოვ ლენილი სისტემური ხასიათის ნაკლოვანებების განხილვის, მათი აღმოფხვრის გზების მოძიებ ისა და საჯარო ფინანსების მართვის სფეროში არსე ბული პრობლემური საკითხების გაუმჯობესების მიზნით: • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენელების მიერ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მუნიციპა ლიტეტების წარმომადგენლებთან რეგულარუ ლად იმართება შეხვედრები აუდიტის შედეგად გამოვლენილი გარემოებების გათვალისწინე ბის, შესაძლო დარღვევების პრევენციისა და გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მი მართულებით. 2018 წელს შეხვედრები გაიმარ თა ქალაქ ბათუმის, ქედის, შუახევის, ხულოს, ხელვაჩაურისა და ქობულეთის მუნიციპალიტე ტებში; 52 • საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომი ტეტის ორგანიზებით გამართული ორდღიანი კონფერენციის − „სახელმწიფო და ადგილობ რივი ხელისუფლების ინსტიტუციურ ი დიალო გის II ფორუმის“ ფარგლებში, აუდიტის სამსა ხურის წარმომადგენლების, ადგილობრივი თვითმმ ართველობების, პარლამენტისა და სამინისტროების წარმომადგენლების ჩართუ ლობით განხილულ იქნა მუნიციპალიტეტებში შიდა აუდიტის წარმოებ ის პროცესთან და გა მოვლენილ პრობლემებთან, ასევე აუდიტის პროცესში გაცემულ რეკომენდაციებსა და მათი შესრულების მდგომარეობ ასთან დაკავშირებუ ლი საკითხები. ფორუმის მთავარი თემა იყო: სახელმწ იფო შიდა ფინანსების კონტროლის რეფორმა მუნიციპალიტეტებში, არსებული გა მოწვევები და მათი გადაჭრის გზები. 3.3 თანამშრომლობა სამართალდამცავ ორგანოებთან აუდიტების ფარგლებში პერიოდულად ვლინდება ისეთი დარღვევები, რომლებიც შესაძლოა შეი ცავდეს სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშ ნებს. აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი კონკ რეტული საკითხები გადაეც ემა სამართალდამცავ ორგანოებს დეტალური განხილვისათვის. შესა ბამისად, აუდიტის სამსახურისათვის არსებითად მნიშვნელოვანია სამართალდამცავ ორგანო ებთან მჭიდრო და ეფექტური კომუნიკაცია, რო გორც რისკის შემცველი ანგარიშების გადაგზავ ნის, ასევე გადაგზავნილ საკითხებზე რეაგირების სტატუსების მუდმივი მონიტორინგის კუთხით. 2018 წელს მნიშვნელოვნად გააქტიურდა თანამ შრომლობა სამართალდამცავ ორგანოებთან. წლის განმავლობაში სამართალდამცავ ორგანო ებთან გადაიგზავნა 33 აუდიტის შესაბამისი მასა ლა (დანართი N2). სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 3.4 საზოგადოებასთან ურთიერთობა მოქალაქეთა ჩართულობა და გამჭვირვალობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აქტიურად იყენებს სხვადასხვა მეთოდებსა და ინსტრუმენ ტებს მოქალაქეთა ინფორმირებისა და აუდიტის დაგეგმვის პროცესში მათი ჩართულობის უზ რუნველყოფის მიზნით. ამის ნათელი მაგალი თია წლიური აუდიტორული საქმიანობის გეგმის ფორმირებისას გათვალისწინებული მოქალა ქეთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა მომართ ვები. კერძოდ, 20172018 წლებში მიღებული 49 მომართვიდან, 13 მომართვა გათვალისწინებულ იქნა 2018 წლის, ხოლო 10 − 2019 წლის აუდიტო რული საქმიანობის გეგმაში. ბიუჯეტის მონიტორი ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს საშუალებას აძლევს, ერთი მხრივ, მიიღოს ამომწურავი ინფორმაცია სახელმწიფო და მუნი ციპალური ბიუჯეტების, საჯარო ფინანსების მარ თვის, აუდიტის მიგნებებისა და გაცემული რეკო მენდაციების შესახებ მარტივი ვიზუალიზაციების დახმარებით, ხოლო მეორე მხრივ, წარმოადგენს კომუნიკაციის პლატფორმას, რომლის საშუალე ბითაც მოქალაქეებს შეუძლიათ მიმართონ აუდი ტის სამსახურს საჯარო ფინანსების მართვაში არ სებული ხარვეზების შესახებ და ჩაერთონ წლიური აუდიტორული გეგმის ფორმირების პროცესში. დიაგრამა 22: 20172018 წლებში მიღებული მომართვები კატეგორიის მიხედვით 8% 16% 25% 51% სამოქალაქო საზოგადოება მოქალაქე აღმასრულებელი ხელისუფლება საკანონმდებლო ან/და წარმომადგენლობითი ორგანო აუდიტის სამსახური ასევე იყენებს თანამედრო ვე ინოვაციურ მიდგომებს მოქალაქეთა ჩარ თულობის ხელშეწყობისთვის. საჯარო ფინან სების მართვის პროცესის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მიზნით, „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ (OGP) ფარგლებში აღებული ვალდებულებით,18 აუდიტის სამსახურმა შექმნა ანალიტიკური ვებპლატფორმა − ბიუჯეტის მო ნიტორი (www.budgetmonitor.ge).20 ბიუჯეტის მონიტორის ცნობადობის გაზრდისა და საზოგადოების ინფორმირების მიზნით, 2018 წლის განმავლობაში აუდიტის სამსახური აქტიუ რად მუშაობდა დაინტერესებულ მხარეებთან: • 2018 წელს ბიუჯეტის მონიტორთან დაკავშირე ბით გაიმართა 10 შეხვედრა პარლამენტთან, მედიასთან, სამოქალაქო და აკადემიური სექ ტორის წარმომადგენლებთან; • პლატფორმა წარდგენილ იქნა საქართველო ში გამართულ „ღია მმართველობის პარტნი ორობის“ (OGP) მე5 გლობალურ სამიტზე, რომელშიც 76 ქვეყნის დელეგაცია და ადგი ლობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლე 18 ვალდებულება 14: საჯარო ფინანსების ზედამხედველობის (საჯარო აუდიტის) პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა: http://www.justice.gov.ge/Ministry/Index/1539 19 https://budgetmonitor.ge/ka 20 https://budgetmonitor.ge/ka 53 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ბი მონაწილეობდნ ენ. სამიტის სხვადასხვა პა ნელზე გაზიარებულ იქნა საჯარო ფინანსების გამჭვირვალობის კუთხით სახელმწიფო აუდი ტის სამსახურის გამოცდილება და აუდიტის და გეგმვის პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის პრაქტიკა; • ბიუჯ ეტის მონიტორი, როგორც საჯარო ფინან სების მართვის პროცესში მოქალაქეთა ჩარ თულობის საუკეთესო პრაქტიკის მაგალითი, წარდგენილ იქნა „ღია მმართველობის პარტ ნიორობისა“ (OGP) და ინდონეზიის მთავრობის მიერ ორგანიზებულ საერთაშორისო ფორუმზე. ასევე აღსანიშნავია საერთაშორისო ორგანიზა ციებისა და გამოცემების ყურადღება ბიუჯეტის მონიტორის მიმართ: • უმაღლესი აუდიტორული ინსტიტუტების ევრო პული ორგანიზაციის (შემდგომში − EUROSAI) ორ გამოცემაში, როგორებიცაა, EUROSAI-ის ინოვაციური სიახლეები21 და EUROSAI-ის ჟურ ნალი,22 გამოქვეყნდ ა სტატიები ბიუჯეტის მონი ტორის შესახებ. აღნიშნული გამოცემები მიზ ნად ისახავს EUROSAI-ის წევრ ქვეყნებს შორის გააზიაროს ინფორმაცია უმაღლეს აუდიტო რულ ინსტ იტუტებში დანერგილი აუდიტის ინო ვაციური მიდგომებისა და მიღწევების, ასევე დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლო ბის გზებისა და მართვის ახალი კონცეფციებ ის შესახებ; • ასევე: გაეროს ეკონომიკური და სოციალუ რი საკითხების დეპარტამენტის (UNDESA) მი ერ მომზადდა პუბლიკაცია23 − „გარე აუდიტის როლი მდგრადი განვითარების მიზნების მიღ წევის პროცესში ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაძლიერება“, კუთხით, სა დაც განხილულია სხვადასხვა უმაღლესი აუდი ტორული ორგანიზაციის, მათ შორის, საქართ ველოს აუდიტის სამსახურის როლი მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევაში; • ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითა რების ორგანიზაციის (OECD) საჯარო სექტო 21 რის ინოვაციებ ის ობსერვატორიამ თავის ოფი ციალურ ვებგვერდზე,24 საჯარო სექტორის სხვა ინოვაციებთან ერთად, გამოაქვეყნა ბიუჯეტის მონიტორი. ჩართულ მხარეებთან აქტიურ ი კომუნიკაციის შე დეგად მნიშვნელოვნად გაიზარდა ბიუჯეტის მო ნიტორის მომხმარებელთა რაოდენობა. პლატ ფორმას 2018 წელს ჰყავდა 12 ათასზე მეტი ახალი მომხმარებელი. მოქალაქეთა ჩართულობის მე ქანიზმების აქტიურად გამოყენების ხელშეწყო ბის შედეგად, გასულ წელს მკვეთრად გაიზარდა აუდიტის სამსახურში შემოსული როგორც მოქა ლაქეთა მომართვების, ასევე მათი გათვალისწი ნების მაჩვენებელი. ფართო საზოგადოებასა და ძირითად პარტნიო რებთან ეფექტური უკუკავშირის მექანიზმის ჩა მოყალიბება ხელს უწყობს აუდიტის სამსახურს, უკეთ წარმოაჩინოს თავისი ღირებულება და სარგებელი მოქალაქეებისთვის. აუდიტის სამსა ხურში ინფორმაციის გამჭვირვალობის მაღალი სტანდარტის ნათელი მაგალითია ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) მიერ გამოქვეყნებული ანგარიში, რომელიც ეხე ბა საქართველოში საჯარო ინფორმაციის ხელმი საწვდომობის მდგომარეობ ის შეფასებას. სახელ მწიფო აუდიტის სამსახური ინარჩუნებს ყველაზე გამჭვირვალე საჯარო უწყების სტატუსს და 2018 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით, საჯარო ინ ფორმაციის გაცემის 100%-იანი მაჩვენებლით სა ჯარო უწყებების რეიტინგის სათავეშია. კვლევა25 მოიცავდა 282 საჯარო დაწესებულებას. აუდიტის სამსახურის მიერ მოქალაქეთა ჩართუ ლობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ძალის ხმევა სამსახურის ყოველდღიური საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია. სამსახური სულ უფრო მე ტად ცდილობს, განავითაროს ინოვაციურ ი მიდ გომები, რომელიც გააძლიერებს საზოგადოების როლს საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესე ბის კუთხით. EUROSAI Innovations Newsletter; Budget Monitor – Innovative Analytical Web-platform https://www.eurosai.org/handle404?exporturi=/export/sites/eurosai/.content/documents/about-us/INNOVATIONS-_NEWSLET TER_No-2_2019_04.pdf 22 EUROSAI Magazine, 24 (2019): 86-87; http://maquetacioneditorial.com/eurosai/N24/EN/ 23 https://www.un.org/esa/desa/papers/2019/wp157_2019.pdf 24 https://oecd-opsi.org/innovations/budget-monitor-bm-for-good-governance/ 25 https://idfi.ge/foi-statistics/ 54 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური თანამშრომლობა მედიასთან საზოგადოებ ის წინაშე ანგარიშვალდებულები სა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესების მიზნით, სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური აქტიურად თა ნამშრომლობს მედიასთან. მედიასთან ეფექტუ რი ურთიერთობა და მედიის წარმომადგენლების ცნობიერ ების ამაღლება აუდიტის ანგარიშების, სამსახურის საქმიანობისა და მისი ძირითადი პროდუქტების შესახებ, ხელს უწყობს მედიისა და საზოგადოების ჩართულობის ზრდას საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესებაში. სწორედ აუდიტის სამსახურის საქმიანობის შესახებ ცნო ბიერების ამაღლებას ისახავდა მიზნად GIZ-ის მხარდაჭერით გამართული მედიასემინარი, რო მელსაც ესწრებოდა 30-მდე ჟურნალისტი ცენტ რალური და რეგიონული მედიიდან. დაინტერესებულ მხარეებთან ეფექტიანი კომუ ნიკაციის განსახორციელებლად მნიშვნელოვა ნი ნაბიჯები გადაიდგა არსებული კომუნიკაცი ის არხებისა და ინსტრუმენტების გაძლიერ ების კუთხით. სამსახური აქტიურად განაგრძობს მუშა ობას სამსახურის ინტერნეტრესურსების განვითა რებისა და განახლების, ისევე, როგორც ინოვა ციურ ი მიდგომების დანერგვ ის მიმართულებით, რაც მიზნად ისახავს გაუმჯობესდეს ფართო საზო გადოების მიერ აუდიტის სამსახურის პროდუქტე ბის გამოყენებისა და ხელმისაწვდომობის დონე. • პროფესიული სპეციფიკიდან გამომდინარე, აუდიტის ანგარიშების აღქმადობის ზრდა ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევაა აუდიტის სამსახურისთვის. ამ გამოწვევის საპასუხოდ, 2018 წელს სამსახურმა შექმნა ეფექტიან ობის აუდიტის ბლოგი (www.blog.sao.ge), რომელ ზეც განთავსებული სტატიებ ი მარტივი ენით აწვდის მკითხველს ინფორმაციას აუდიტის სამსახურის ეფექტიანობის აუდიტების ფარგ ლებში გამოვლენილი ძირითადი მიგნებები სა და გაცემული რეკომენდაციების შესახებ; • აუდიტის სამსახური აქტიურად იყენებს სოცი ალურ ქსელს და საზოგადოებას აძლევს შე საძლებლობას, მარტივად მიიღოს უახლესი ინფორმაცია აუდიტის ძირითადი მიგნებებისა და ვებპლატფორმა ბიუჯეტის მონიტორზე გან თავსებული მონაცემების შესახებ. დიაგრამა 23: 2018 წელს დაფიქსირდა სახელ მწიფო აუდიტის სამსახურის 5,152 მედიაგამოვ ლინება 31% 51% 10% 8% ინტერნეტი: 2,640 სტატია პრესა: 418 სტატია რადიო: 510 სიუჟეტი ტელევიზია: 1,584 სიუჟეტი 3.5 საერთაშორისო თანამშრომლობა წლის განმავლობაში უმაღლეს აუდიტორულ ინსტიტუტებთან, საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან განხორციელ ებულმა თანამ შრომლობამ მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სა ხელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტიტუციურ განვითარებას. დონორებისა და საერთაშორი სო ორგანიზაციების ხელშეწყობით წარმატებით განხორციელდა მრავალი მნიშვნელოვანი პრო ექტი, რომლებიც მიზნად ისახავდა სამსახურის როგორც აუდიტორული, ასევე არააუ დიტორული საქმიანობის მიმართულებების გაძლიერებას. საჯარო სექტორის აუდიტის საერთაშორისო სტან დარტებთან დაახლოება აუდიტის სამსახურის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია. სამსახუ რი უმაღლესი აუდიტორული უწყებების საერთა შორისო ორგანიზაციისა (INTOSAI) და მისი რე გიონ ული გაერთიანებების (EUROSAI, ASOSAI) აქტიური წევრია. INTOSAI, EUROSAI და ASOSAI წარმოადგენენ ავტონომიურ, დამოუკიდებელ და აპოლიტიკურ ორგანიზაციებს, რომლებიც ხელს უწყობენ საჯარო აუდიტის მიმართულებით დაგ როვებული ცოდნისა და გამოცდილების გაზიარე ბას როგორც საერთაშორისო, ასევე რეგიონ ულ დონეზე. 55 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერა საჯარო მმართველობის ეფექტიანობის გაძლიერების მიზნით, წარმოადგენს სახელმწიფო აუდიტის სამ სახურის განვითარების ქვაკუთხედს. სამსახური აქტიურად თანამშრომლობს დონორთა საზოგა დოებასთან, რისი მაგალითიცაა 2018 წელს მათი ხელშეწყობით განხორციელებული პროექტები. რეფორმის ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერი დონორი ორგანიზაციაა. GIZ-თან თანამშრომ ლობის ძირითად მიმართულებებს წარმოადგენს აუდიტის სამსახურის სამართლებრივი ჩარჩოს დახვეწა, პარლამენტთ ან თანამშრომლობისა და კომუნიკაციის გაძლიერება და აუდიტის სამსახუ რის შიდაორგანიზაციული განვითარება, მათ შო რის, ეფექტიანობის აუდიტის მიმართულების გაძ ლიერება. 2018 წლის განმავლობაში GIZ-ის დახმარებით: ევროკავშირი (EU) 2018 წელს აქტიურ ფაზაში გადავიდა ევრო კავშირის ტექნიკური დახმარების პროექტი − „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტიტუ ციურ ი გაძლიერება“. პროექტის ფარგლ ებში გან ხორციელდა მხარდაჭერა მრავალი მიმართულე ბით, მათ შორის: • განახლდა სამსახურის ფინანსური და შესაბა მისობის აუდიტის მეთოდოლოგიები; • განახლებულ მეთოდოლოგიებში გადამზადდა 150-მდე აუდიტორი; • შემუშავდა პარლამენტსა და აუდიტის სამსა ხურს შორის კომუნიკაციის სტრატეგია; • შეფასდა რისკზე დაფუძნებული აუდიტორული საქმიანობის დაგეგმვის პრაქტიკა; • განხორციელდა ღონისძიებები აუდიტის მარ თვის სისტემის (AMS) ეტაპობრივი დანერგვისა და აუდიტის ხარისხის გაძლიერების მიმართუ ლებით; • ექსპერტული მხარდაჭერა ქვეყანაში საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთა შორისო სტანდარტების (IPSAS) დანერგვის რეფორმაში მიღწეული პროგრესის ეფექტია ნობის აუდიტის წარმატებით განსახორციელ ებ ლად. გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომ ლობის საზოგადოებ ა (GIZ) სამსახური აქტიურ ად აგრძელებს თანამშრომ ლობას გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომ ლობის საზოგადოებასთან (GIZ), რომელიც საქართველოში საჯარო ფინანსების მართვ ის 56 • აუდიტის სამსახურს სამუშაო ვიზიტით ეწვივ ნენ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესი აუდიტორუ ლი ორგანიზაციის წარმომადგენლები, რომ ლებმაც აუდიტის სამსახურის თანამშრომლებს გაუზიარეს გამოცდილება საჯარო სექტორის ბუღალტრ ული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) შესაბამისად მომზადე ბული კონსოლიდირებული ფინანსური ანგა რიშგების აუდიტის ჩატარების შესახებ; • გერმანიის უმაღლესი აუდიტორული ორგანი ზაციის წარმომადგენელმა, სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში, აუდიტის სამსახურს გაუზიარა გამოცდილება საგადასახადო შემოსავლების აუდიტის შესახებ; • სამსახურში ექსპერტის რანგში სამუშაო ვიზი ტით იმყოფებოდა სლოვენიის აუდიტის სამ სახურის წარმომადგენელი, რომლის ჩართუ ლობით მომზადდა რამდენიმე ეფექტიანობის აუდიტი; • შეიქმნა და ამოქმედდა აუდიტის სამსახურის ეფექტიანობის აუდიტის ბლოგი; • გაიმართა არაერთი აქტივობა პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯ ეტო კომიტეტთან, სამოქა ლაქო სექტორთან და მედიასთან თანამშრომ ლობის მიმართულებით. აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების საა გენტო (USAID) კარგი მმართველობის პროგრამის (Good Governance Initiative – GGI) ფარგლ ებში მიმ დინარეობს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის გაძლიერება მოქალაქეთა ჩართულობისა და სამსახურის თანამშრომელთა პროფესიული გან ვითარების მიმართულებით. 2018 წელს USAID სახელმწიფო აუდიტის სამსახური GGI-ის მხარდაჭერით: • შემუშავდა ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგ რამა და გამოცხადდა ახალგაზრდ ული კონ კურსი − „აუდიტის პროცესის გაძლიერება მოქალაქეთა ჩართულობით“, ინოვაციური იდეების წასახალისებლად. შედეგად, აუდიტის სამსახურში სტაჟირება დაიწყო 3-მა პირმა; • სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ერთი თა ნამშრომელი გაიგზავნა აშშ-ის მთავრობის ანგარიშვალდებულების სამსახურში (GAO), აუდიტის საერთაშორისო სტაჟირების 4-თვიან პროგრამაზე; • განხორციელდა სსიპ − საჯარო აუდიტის ინს ტიტუტის სტრატეგიის შემუშავება და შესაძლებ ლობების განვითარება; • მომზადდა ვებპლატფორმა − ბიუჯეტის მონი ტორის მომხმ არებელთა საჭიროების კვლევა; • მიმდინარეობდა მუშაობა სამსახურის თანამშ რომელთა შესაძლებლობების განვითარებისა და ინსტიტუციური გაძლიერების მიზნით. მსოფლიო ბანკი (World Bank) სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომ ლობა მსოფლიო ბანკთან 2 ძირითადი მიმართუ ლებით ხორციელდება: • IT აუდიტის დანერგვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში, რაც მოიცავს IT აუდიტის მეთოდო ლოგიის შემუშავებისა და აუდიტის განხორცი ელების პროცესში ექსპ ერტულ მხარდაჭერას, IT აუდიტორების შესაძლებლობების გაძლიე რებას. პროექტი ასევე ითვალისწინებს კიბერუ საფრთხოების მიმართულების განვითარებას; • 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა გაიმარჯვ ა მსოფლიო ბანკის მიერ გამოცხა დებულ კონკურსშ ი თემაზე − „დიდი მონაცე მების ანალიტიკა მმართველობისთვის“ და მოიპოვა გრანტი, 25 ათასი აშშ დოლარის ოდენობით. პროექტთან დაკავშირებით გა ფორმდა მემორანდუმი. პროექტის ფარგ ლებში განხორციელდა სამსახურის თანამშ რომლების შესაძლებლობების გაძლიერება მონაცემთა დამუშავების, ანალიზისა და ვიზუ ალიზაციის კუთხით, სხვადასხვა კომპიუტერუ ლი პროგრამის გამოყენებით. ასევე შესყიდულ იქნა დიდი მონაცემების ანალიზის სპეციალი ზებული პროგრამა − Caseware IDEA და მონა ცემთა ვიზუალიზაციის პროგრამა − Tableau. უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურისათვის კრი ტიკულად მნიშვნელოვანია ურთიერთთანამშ რომლობის გაღრმავება სხვა ქვეყნის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებთან. ამ მხრივ წარმა ტებული იყო 2018 წელი: • სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურისა და პარლა მენტის ერთობლივი დელეგაცია სამუშაო ვიზი ტით ეწვია ბელგიის აუდიტის სასამართლოსა და ნიდერლანდების აუდიტის სასამართლოს. ბელგიის აუდიტის სასამართლოსთან გაფორმ და ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი. ორმხ რივი შეხვედრის შემდგომ, ნიდერლან დების ფინანსთა სამინისტრ ოს მხარდაჭერით, საფუძველი ჩაეყ არა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესაძლებლობათა გაძლიერ ების პროექტს − აუდიტის ხარისხის უზრუნველყო ფის განვითარების მიმართულებით. აღსანიშ ნავია, რომ პროექტის ფარგლებში, აუდიტის სამსახურში უკვე შეიქმნ ა სამსახურის ხარისხის კონტრ ოლის მიმომხილველთა ჯგუფი; • 2018 წელს კიდევ უფრო გაღრმავდა ლატვიის სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურთან არსებუ ლი მრავალწლიანი ურთიერთობა. ლატვიელ მა ექსპერტებმა სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში სამსახურის თანამშრომლებს გაუზ იარ ეს გა მოცდილება აუდიტის დაგეგმვ ის მეთოდოლო გიის, კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშ გებაზე აუდიტორული მოსაზრების გამოცემისა და აუდიტის ხარისხის უზრუნველყოფის მიმარ თულებით; • ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმები გაფორმდა უკრაინის საანგარიშო პალატასა და სომხეთის აუდიტის პალატასთან. მემო რანდუმის ფარგლებში დაგეგმილია უკრაინის საანგარიშო პალატის თანამშრომლების სტა ჟირება აუდიტის სამსახურში. ისინი ჩაერთვე ბიან მიმდინარე ფინანსურ აუდიტებში, რათა გაეცნონ აუდიტის სამსახურის საქმიანობასა და აუდიტის მეთოდოლოგიებს. 57 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ჩართულობა მნიშვნელოვან საერთაშორისო ღონისძიებებსა და პროექტებში 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომლებმა მონაწილეობა მიიღეს INTO SAI, EUROSAI და ASOSAI-ის 15-მდე საერთაშო რისო შეხვედრაში. სამუშაო ჯგუფების საქმიანო ბაში ჩართულობა მნიშვნელოვანია პრაქტიკული გამოცდილების მიღებისა და პროფესიული კვა ლიფიკაციის ამაღლებისათვის. გასულ წელს სამ სახური ჩართული იყო შემდეგ პროფესიულ ღო ნისძიებებსა და პროექტებში: • სამსახურმა 15 ქვეყნისა და ევროპის აუდიტორ თა სასამართლოს ჩართულობით მონაწილეო ბა მიიღო „ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის“ ერთობლივ ეფექტიანობის აუდიტში. აუდიტის მთავარი მიზანი იყო დაედგინა, ახორციელ ებ დნენ თუ არა აუდიტში მონაწილე ქვეყნების მთავრობები ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესების თვის საჭირო ღონისძიებებს და შეესაბამებოდა თუ არა ეს ქმედებები ეროვნულ და საერთაშო რისო კანონმდ ებლობას. ერთობლივი ანგა რიში EUROSAI-ის ეგიდით მომზადდა და მის ოფიციალურ გვერდზე გამოქვეყნდა;26 • სამსახური მონაწილეობდა INTOSAI-ის გან ვითარების ინიციატივის (IDI) მიერ ორგანიზე ბულ 2 პარალელურ აუდიტში: „ქვეყანაში ან ტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის“ ეფექტიანობის აუდიტი, რომელიც აფასებს ქვე ყანაში არსებულ ანტიკორუფციულ გარემოს, და „მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs) განხორციელების მზადყოფნის“ ეფექტიანობის აუდიტი,27 რომელიც აფასებს ქვეყნის მზად ყოფნას მდგრადი განვითარების მიზნების მიღ წევის პროცესში. აუდიტები მიმდინარეობდა INTOSAI IDI-ის მხრიდან როგორც მეთოდო ლოგიური, ასევე ექსპერტული მხარდაჭერით; 26 27 58 • INTOSAI-ის სახელმწიფო ვალის სამუშაო ჯგუ ფის ფარგლებში აუდიტის სამსახურის თანამშ რომელმა მონაწილეობა მიიღო სახელმწიფო ვალის ეფექტიანობის აუდიტის სტანდარტების გადამუშავების პროცესსა და სახელმწიფო ვა ლის სამუშაო ჯგუფის სტრატეგიული გეგმის მომზადებაში; • აუდიტის სამსახური ჩართული იყო INTOSAI-ის ეფექტიანობის აუდიტის ქვეკომიტეტის სტრა ტეგიული გეგმის განახლების, სხვადასხვ ა სა კითხზე პრაქტიკის გაზიარებისა და კომიტეტის მიერ გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში; • აუდიტის სამსახურის თანამშრომელმა მონა წილეობა მიიღო INTOSAI-ის შესაბამისობის აუდიტის ქვეკომიტეტის წლიურ შეხვედრაზე, რომელიც მიზნად ისახავდა INTOSAI-ის მიერ გაცხადებული საერთაშორისო სტანდარტე ბის ახალი ჩარჩოს მიხედვით პროექტ N2.2-ის (სტრატეგიული განვითარების გეგმა) პროგრე სის შეფასებას, ახალი სახელმძღვანელო დო კუმენტის შექმნასა და შემდგომი აქტივობების დაგეგმვ ას; • სამსახურის IT აუდიტორებმა მონაწილეობა მი იღეს INTOSAI-ის IT აუდიტის სამუშაო ჯგუფის ყოველწლიურ კონფერენციაშ ი, რომელზეც განხილულ იქნა ინფორმაციულ ი სისტემების უსაფრთხოებ ა, IT ტექნიკების გამოყენებით მო ნაცემთა ანალიზი და ვიზუალიზაცია აუდიტში, ასევე − მონაცემთა ანალიტიკის გავლენა აუდი ტის ხარისხსა და პროდუქტიულობაზე. https://english.rekenkamer.nl/publications/reports/2019/01/30/joint-report-air-quality https://sao.ge/files/auditi/auditis-angarishebi/2019/mdgradi_ganvitarebis_miznebis_efeqtianobis_auditis_angarishi.pdf 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში შიდა კონტროლის გამართულ სისტემას გადამწყ ვეტი როლი ენიჭება ორგანიზაციულ ი წარმატებისა და სამსახურის საქმიანობის ხარისხის ზრდისთვის. იგი უზრუნველყოფს ორგანიზაციულ ი რესურსების ეკონომიურად, ეფექტიანად და ეფექტურად გამო ყენებას, რაც წარმატებული ორგანიზაციის საფუძ ველია. შიდა კონტროლის სისტემამ უნდა უპასუ ხოს როგორც ოპერაციულ, ასევე რეპუტაციასთან დაკავშირებულ ეთიკურ რისკებს. შიდა კონტროლისა და მართვის სისტემების გაუმ ჯობესებისათვის, სამსახური მუშაობს რამდენიმე მიმართულებით: ეთიკური გარემოს გაუმჯობესე ბა, აუდიტორული საქმიანობის მართვა აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) გამოყენებით, შიდა ინ ფორმაციულ ი სისტემების უსაფრთ ხოებისა და დაცულობის კონტროლი. 4.1 ეთიკური გარემოს გაუმჯობესება სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აქტიურად მუ შაობს აუდიტორთა ეთიკის სტანდარტების მი მართულებით. 2018 წელს აუდიტის სამსახურში ნიდერლანდების უმაღლესი აუდიტორული ორგა ნიზაციის მზარდაჭერით, განხორციელდა სამსახუ რის კეთილსინდისიერ ების გარემოს თვითშეფა სება IntoSAINT-ის მეთოდოლოგიით,28 რომელიც აუდიტის სამსახურის კეთილსინდისიერ ებასთან დაკავშირებული რისკების შეფასებას, მართვასა და შესაბამისი პოლიტიკის მექანიზმების შემუშა ვების გზით კონტრ ოლის სისტემის გაუმჯობესებას ისახავდა მიზნად. IntoSAINT წარმოადგენს უმაღ ლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო ორგანიზაციის (INTOSAI) კეთილსინდისიერების თვითშეფასების ინსტრ უმენტს, რომელიც უმაღ ლეს აუდიტორულ ორგანოებს კეთილსინდისიე რების თვითშეფასებას, კონტროლის მექანიზმების დანერგვასა და განვითარებაში ეხმარება. აღნიშნული პროექტის შედეგებზე დაყრდნობით, მოწვეული ლატვიელი ექსპ ერტების დახმარებით, განახლდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აუდიტორთა ეთიკის კოდექსი. თანამშრომელთა ცნობიერ ების ამაღლების მიზნით გაიმართა შეხ ვედრები განახლებული ეთიკის კოდექსის გასაც 28 ნობად. შიდა კონტრ ოლის მექანიზმების კიდევ უფრო გაძლიერების მიზნით, სამსახური ასევე გეგმავს ეთიკის კონტრ ოლის მექანიზმების სა ხელმძღვანელოს შემუშავებას, რომელიც მოი ცავს ინსტრუქციებს, ეთიკური დილემებისა და ინ ტერესთა კონფლიქტის კონკრეტულ მაგალითებს. გარდა ამისა, სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურ ში გასულ წელს დაინერგა საკადრო როტაციის პოლიტიკა. შემუშავდა ინსტრუქცია, რომელიც განსაზღვრავს აუდიტის სამსახურის აუდიტის დე პარტამენტებში საკადრო როტაციის განხორცი ელების წესს. როტაციის პოლიტიკის არსებობა ხელს უწყობს როგორც თანამშრომელთა პროფე სიული შესაძლებლობების განვითარებას, ასევე ეთიკური ნორმების, პროფესიული სტანდარტე ბისა და პრინციპების დაცვას, როგორიცაა, და მოუკ იდებლობა, ობიექტურობა, პოლიტიკური ნეიტრალიტეტი, ინტერესთა კონფლიქტის დაუშ ვებლობა და პროფესიონალიზმი. 4.2 შიდა ინფორმაციული სისტემები და უსაფრთხოება აუდიტორული საქმიანობის მართვა აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) გამოყენებით სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტრატეგიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ინფორმაციული ტექნოლოგიების მუდმივ გაუმჯობესებასა და მათ ინტეგრირებას აუდიტის პროცესში. ამ მიმართულე ბით მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) შეძენა და ეტა პობრივი დანერგვ ა 2016 წლიდან დღემდე. აღნიშ ნული სისტემა უზრუნველყოფს აუდიტის პროცესის სტრუქტურიზებულ და სტანდარტიზებულ მართვას, რომლის საშუალებით შესაძლებელია დროისა და ადამიანური რესურსების ოპტიმალური გამოყენება და ადამიანური ფაქტორებით გამოწვეული უზუსტო ბების დაშვების რისკის მინიმუმამდე შემცირება. სარგებელი აუდიტორებისთვის: • აუდიტორები ხელმძღვანელობენ სისტემაში ჩაშენებული აუდიტის მეთოდოლოგიითა და პროცედურებით; უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების კეთილსინდისიერების თვითშეფასების მეთოდოლოგია. 60 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური • ხარისხის კონტროლის დროულ ი ჩართულობა და გაუმჯობესებული ხარისხი; • სისტემა ხელს უწყობს ინსტიტუციური მეხსიერ ე ბის ჩამოყალიბებას, რაც მომდევნო აუდიტებში დაზოგავს დროს აუდიტორული პროცედურე ბის განხორციელებისას. სარგებელი მენეჯმენტისათვის: • მიმდინარე აუდიტების პროგრესისა და სამუ შაო მასალების მონიტორინგი − გაუმჯობესებუ ლი ზედამხედველობა; • სისტემური ხედვა ყველა აუდიტზე; • აუდიტების მიხედვით თანამშრომელთა შეფა სების სისტემა. სარგებელი ინსტიტუციისთვის: • აუდიტორული საქმიანობის წლიური დაგეგმ ვის გაუმჯობესება; • ადამიანური და დროის რესურსების უფრო ზუს ტი და ეფექტიანი განაწილება; • აუდიტის პროცესის სტანდარტიზაცია; • აუდიტის მიმდინარეობისა და თანამშრ ომლე ბის დატვირთვის მონიტორინგი. 2018 წელს აუდიტის მართვის სისტემაში სრულად ინტეგრირდა ფინანსური, შესაბამისობის, ეფექტია ნობისა და IT აუდიტის მეთოდოლოგიებ ი და ჩამო ყალიბდა აუდიტის მართვის სისტემის გამოყენების მინიმალური სტანდარტები. სისტემის გამოყენებაში გადამზადდა სამსახურის ყველა აუდიტორი. 2018 წელს AMS-ის საშუალებით წარიმართა 46 აუდიტი, ხოლო 2019 წლიდან, აუდიტორული საქმია ნობის გეგმით განსაზღვრული ყველა აუდიტი მიმდი ნარეობს AMS-ის გამოყენებით, რაც სამსახურს საშუ ალებას მისცემს განახორციელოს უფრო ეფექტური ხარისხის კონტრ ოლი აუდიტის მიმდინარეობაზე და მოახდინოს აუდიტის პროცესის ოპტიმიზაცია. შიდა ინფორმაციული სისტემების უსაფრთხოებისა და დაცულობის კონტროლი სამსახურის პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს ინფორმაციული უსაფრთ ხოებ ის უზრუნველყოფა. სამსახური აცნობიერებს მის წინაშე არსებულ გამოწვევებს, რომლებიც უკავ შირდება ორგანიზაციის მნიშვნელოვანი ინფორ მაციის კონფიდენციალურობის, მთლიანობისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფასა და მათ განკარგვას. აღნიშნული მიმართულებებით არსებული რისკების ეფექტური მართვ ის მიზნით, აუდიტის სამსახური ყოველწლიურად ახორცი ელებს ქმედებებს, რათა მაქსიმალურად დაუახ ლოვდეს უსაფრთ ხოებ ის საერთაშორისოდ აღი არებულ სტანდარტებს (ISO 2700). აუდიტის მონაცემების კონფიდენციალობისა და უსაფრთხოებ ის დაცვის მიზნით, სამსახურმა უკვე დაასრულა რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროექ ტის დანერგვა შემდეგი მიმართულებებით: • ინფორმაციული უსაფრთხოებ ის მართვა, პო ლიტიკები და პროცედურები; • ინფორმაციული აქტივების მართვა; • თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ა და ცნობიე რების ამაღლება; • ინფორმაციული უსაფრთხოებ ის ინციდენტების მართვა; • IT კომუნიკაციებისა და ოპერაციებ ის უსაფრ თხოებ ის მართვა; • ბიზნესის უწყვეტობის მართვა. მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით სამსახურმა შე ისყიდა მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი უსაფ რთხოების ლაბორატორიის მოწყვლადობის შეფასებისა და შეღწევადობის ტესტირების პროგ რამული უზრუნველყოფის პაკეტები: RAPId7-ის პროგრამული უზრუნველყოფები − NEXPOSE და METASPLOIT PRO. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნუ ლი სისტემები გამიზნულია როგორც აუდიტის ობი ექტების სისტემის ტესტირებისათვის, ასევე სამსა ხურის ინფორმაციული სისტემის სკანირებისა და უსაფრთხოების სისტემების შეფასებისათვის. IT აუდიტის მხარდაჭერითა და უსაფრთხო საინფორ მაციო ტექნოლოგიური გარემოს ჩამოყალიბებით, აუდიტის სამსახურმა დანერგა საინფორმაციო ტექ ნოლოგიური კონტროლის ისეთი სისტემები, რომ ლებიც პასუხობს თანამედროვე საინფორმაციო ტექნოლოგიურ გამოწვევებს და უზრუნველყოფს სამსახურის, როგორც საჯარო სექტორში ინფორ მაციული და კიბერუსაფრთხოების მიმართულებით სანიმუშო ორგანიზაციის გამართულ ფუნქც იონირე ბას. ინფორმაციული უსაფრთხოების საერთაშორი სო სტანდარტების შესაბამისად უზრუნველყოფა, რჩება აუდიტის სამსახურის პრიორიტეტად და ამ მიმართულებით გაგრძელდება აქტიური მუშაობ ა. 61 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტრატეგიული მიზნების მიღწევისათვის კრიტიკულად მნიშვნ ე ლოვანია მაღალკვალიფიციური და პროფესიო ნალი კადრების მოზიდვა, შენარჩუნება და მათი განვითარების ხელშეწყობა. სწორედ ამიტომ, სამ სახურის მიერ განხორციელ ებული ყველა აქტი ვობა და დონორებიდან მიღებული მხარდაჭერა მიმართულია ადამიანური რესურსების შესაძლებ ლობების გაძლიერ ებაზე. 2018 წელს აუდიტის სამსახურში დასაქმებულთა რაოდენობამ 331 თანამშრომელი (პროფესიული საჯარო მოხელეები და შრომითი ხელშეკრულე ბით დასაქმებული პირები) შეადგინა. ორგანიზა ციის თანამშრომელთა 75%-ს შეადგენს პროფე სიული შტატი, როგორებიც არიან, აუდიტორები და ანალიტიკოსები, ხოლო 25% − დამხმარე პერ სონალია. გენდერული განაწილება პროფესიული და დამხმარე შტატი 25% 48% 52% 75% ქალი კაცი პროფესიული შტატი დასაქმებულთა ასაკობრივი განაწილება სამუშაო გამოცდილება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში 4% 10% 16% 26% 29% 27% 24% 33% 21-29 30-40 31% 41-55 55-65 65+ დასაქმებულთა განათლების სფერო 2% 3% 3% დამხმარე შტატი 0-დან 3 წლამდე 4-დან 6 წლამდე 7-დან 10 წლამდე 10-დან ზევით დასაქმებულთა განათლების დონე 4% 13% 29% 39% 58% 22% 29% ბიზნეს ადმინისტრირება ეკონომიკა იურიდიული სოციალური მეცნიერებები ჰუმანიტარული სხვა ბაკალავრი მაგისტრი დოქტორი ინფორმაციული ტექნოლოგიები 63 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში სამსახურში შეიქმნა და დაინერგა საერთაშორისო პრაქტიკაზე დაფუძნებული თანამშრომელთა შეფა სების მექანიზმი, რომლის მიზანია თანამშრომლის პროფესიული კვალიფიკაციის გამოყენების პერს პექტივების, წახალისების, პროფესიულ ი განვითა რების საჭიროებებისა და კანონმდ ებლობით გათ ვალისწინებული სხვა სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის წინაპირობების დადგენა. 2018 წლის განმავლობაში თანამშრომელთა შეფასება განხორ ციელდა 2-ჯერ, 6 და 12 თვის შედეგებზე დაყრდ ნო ბით. შეფასებების შედეგად, ჯამურად დაწინაურდა 56 თანამშრომელი. თითოეული თანამშრ ომლის შეფასების შედეგების საფუძველზე სამსახურმა შეად გინა ინდივიდუალური პროფესიული განვითარების გეგმა, რომელიც ემსახურება შედეგზე ორიენტირე ბულად თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლე ბასა და შესაძლებლობების გაძლიერებას. აღსანიშნავია, რომ თანამშრომლების პროფე სიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღ ლების მიზნით, სამსახურის თანამშრ ომლები მუდმივად გადიან ტრენინგკ ურსებს და ესწრებიან სამუშაო შეხვედრებს როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. 2018 წელს სხვადასხვა მიმართულებით ტრენინგი გაიარა 200-მა თანამშრ ომელმა. აღნიშნული ტრე ნინგები მოიცავდა, როგორც აუდიტორულ, ასევე არააუდ იტორულ და ინფორმაციულ ტექნოლოგი ებთან დაკავშირებულ საკითხებს. დიაგრამა 24: 2018 წელს გადამზადებულ თანამშ რომელთა განაწილება მიმართულებების მიხედვით 34 33 150 84 69 191 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტები ფინანსური აღრიცხვა და ანგარიშგება საჯარო სექტორში; სახელმწიფო შესყიდვები პროდუქტიულობის გაუმჯობესება საჯარო სექტორში ტრენინგი AMS-ში კომპიუტერული უნარ-ჩვევები პროექტების მართვა სხვა პროფესიული ტრენინგები 64 სახელმწიფო აუდიტის თანამშრომლები აქტიუ რად არიან ჩართული სხვადასხვა მნიშვნელოვან ადგილობრივი და საერთაშორისო სერტიფიცირე ბის პროგრამებში, როგორებიცაა, სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის საჯარო სექტორის აუდი ტორთა სასერტიფიკაციო პროგრამა, ACCA, CFA, CFM, CISA და სხვ. ქვემოთ მოცემულ დიაგრამაზე წარმოდგენილია რამდენიმე მაღალი დონის სა სერტიფიკაციო და ტრენინგკურსის ჩამონათვალი, რომელთა მფლობელები არიან აუდიტის სამსახუ რის თანამშრომლები. დიაგრამა 25: აუდიტის სამსახურის თანამშრო მელთა პროფესიული სერტიფიკატები 5 19 91 46 სსიპ „საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის“ სერტიფიცირება IT სერტიფიკატები ACCA CFA, CFM აუდიტორულ სფეროში არსებული მაღალი კონ კურენციის პირობებში, აუდიტის სამსახურის მნიშ ვნელოვანი გამოწვევაა კვალიფიციურ ი კადრების მოზიდვის საკითხი. შესაბამისად, სამსახური აქ ტიურად მუშაობს შიდა რესურსის მაქსიმალურად ეფექტიან ად გამოყენებაზე. აღნიშნულის გათვა ლისწინებით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში 2018 წელს შეიქმნა და პირველად განხორციელდა ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამა. სტაჟირე ბის ძირითადი მიზანია ახალგაზრდ ა, პერსპ ექტი ული კადრების მოზიდვა და მათი პროფესიულ ი განვითარება, ისევე როგორც სახელმწიფო საგან მანათლებლო პოლიტიკის მხარდაჭერა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2018 წელს გამოცხადებულ სტაჟირების პროგრამა ზე სამსახურმა მიიღო 800-ზე მეტი განაცხადი. მაღა ლი კონკურენციის პირობებში სამსახურმა შეარჩია 20 ახალგაზრდა, რომელთაგან 16 დღემდე განაგ რძობს მუშაობას აუდიტის სამსახურში. შერჩეულმა კანდიდატებმა გაია რეს, სპეციალურად, სტაჟირე ბის პროგრამისთვის შექმნილი სასწავლო კურსი და დღესდღეობით აქტიურ ად არიან ჩართული რო გორც აუდიტორულ, ასევე არააუდ იტორულ საქმია ნობაში. სტაჟირების ხანგრძლივობა განისაზღვრ ა 6 თვი დან 12 თვემდე ვადით. სტაჟირების პერიოდში მიღებული ცოდნისა და გამოვლენილი უნარების დადებითი შეფასების შემთხვევაში, სტაჟიორს ეძ ლევა შესაძლებლობა დასაქმდეს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში. 65 6. პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების, გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების ხელშეწყობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2018 წელს სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა განახორციელა საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნების, საქართველოს პარლამენტის შუა ლედური არჩევნებისა და წარმომადგენლობი თი ორგანოს − ზუგდიდის საკრებულოს შუალე დური არჩევნების მონიტორინგი. 2018 წლის საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნები 2018 წლის საქართველოს პრეზიდენტის არ ჩევნებში მონაწილეობა მიიღ ო 25-მა სუბიექტმა (19 პარტია და 6 დამოუკიდებელი კანდიდატი), რომლებსაც სამსახურის მოთხოვნით დაუწეს და ინფორმაციის წარმოდგენის ვალდებულება დადგენილი პერიოდების მიხედვით. ამასთა ნავე, სამსახურმა ყველა საარჩევნო სუბიექტს, საკონსულტაციო მიზნით, გაუგზავნა ძირითადი საკანონმდებლო მოთხოვნების შემცველი წერი ლები, ასევე მედიის საშუალებით გავრცელდა ამავე საკითხებზე მომზადებული საინფორმაციო ვიდეორგოლიც. სამსახურის მოწვევით, ადგილობრივ და საერ თაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, შეიქმნა საინფორმაციო/საკონსულტაციო კომისია, რომლის ფარგლებში, 14 წევრისა და 4 დამკვირვებელი საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაწილეობ ით, გაიმართა 3 სამუშაო შეხვედრა. კომისიამ განიხილა წარმოდგენილი დეკლარა ციები, მიღებული საჩივრები, აგრეთვე შემოწირუ ლობებთან დაკავშირებული ხარვეზები და განა ხორციელ ა შესაბამისი რეაგირება. პოლიტიკური პარტიებ ისა და დამოუკ იდებელი კანდიდატების მიერ, 1 აგვისტოდან 14 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში,29 მიღებულ იქნა 25,399,759 ლარის შემოსავალი, საიდანაც 60%-ს შეადგენდა შემოწირულებები. რაც შეეხ ება ხარჯვით ნაწილს, პოლიტიკური პარტიებ ისა და დამოუკ იდებელი კანდიდატების მიერ, 1 აგვისტოდან 14 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში,30 დაიხარჯა 24,711,584 ლა რი, რაც ძირითადად ნაწილდება სატელევიზიო რეკლამებსა და შრომის ანაზღაურებაზე. არჩევნების მეორე ტურში, 29 ოქტომბრ იდან 14 დეკემბრ ის ჩათვლით პერიოდში, ორმა საარჩევ ნო სუბიექტმა, ჯამში მიიღო 9,090,804 ლარის შე მოსავალი. საბიუჯეტო შემოსავალი მიზნობრივი დაფინანსება შემოწირულებები ჯამური შემოსავალი31 - - 7,472,823 7,472,823 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა 165,288 381,450 1,070,634 1,617,981 სულ ჯამი: 165,288 381,450 8,543,457 9,090,804 N პარტიის დასახელება 1 დამოუკიდებელი კანდიდატი − სალომე ზურაბიშვილი 2 29 აქედან, ყველა საარჩევნო სუბიექტისთვის, გარდა დამოუკიდებელი კანდიდატის სალომე ზურაბიშვილისა და ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა, ჯამური შემოსავლები წარმოადგენს პირველი ტურის შემოსავლებს. 30 აქედან, ყველა საარჩევნო სუბიექტისთვის, გარდა დამოუკიდებელი კანდიდატის სალომე ზურაბიშვილისა და ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა, ჯამური შემოსავლები წარმოადგენს პირველი ტურის შემოსავლებს. 31 შემოსავლებში არ შედის საარჩევნო ხარჯების ანაზღაურების მიზნით, არჩევნების შემდგომ ჩარიცხული 1,000,000 ლარი, რომელიც პოლიტიკურმა სუბიექტებმა მიიღეს არჩევნების პირველ ტურში მონაწილეთა ხმების 10%-ზე მეტის მოპოვების გამო. 67 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში ჯამში, ორმა საარჩევნო სუბიექტმ ა არჩევნების მეორე ტურში, 29 ოქტომბრიდან 14 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში დახარჯეს 8,615,091 ლარი, N პარტიის დასახელება რაც ძირითადად ნაწილდება სატელევიზიო რეკ ლამებსა და შრომის ანაზღაურებაზე. რეკლამის ხარჯი სატელევიზიო რეკლამის ხარჯი შრომის ანაზღაურება ჯამური ხარჯი 1 დამოუკიდებელი კანდიდატი − სალომე ზურაბიშვილი 2,836,125 2,547,690 196,462 7,045,108 2 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა 220,356 1,023,082 227,343 1,569,983 სულ ჯამი: 3,056,481 3,570,772 423,805 8,615,091 სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა 2018 წლის საპრეზიდენტო საარჩევნო კამპანიის მონიტო რინგის დროს გამოვლენილ საკითხებზე თბილი სის საქალაქო სასამართლოში გადააგზავნა 14 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმე. პირველ შუალედურ ანგარიშში მოცემულ 5 ად მინისტრ აციულ სამართალდარღვევის საქმეზე სასამართლომ გამოიტანა ჯარიმის დაკისრების გადაწყვეტილება. მიღებული საჩივრებისა და მოძიებული ინფორ მაციის საფუძველზე, დასრულებულია წარმოებ ა 9 საქმეზე, ხოლო 2 საკითხის შესწავლა მიმდინა რეობს. 2018 წლის საქართველოს პარლამენტის შუალედური არჩევნები 2018 წლის 28 აპრილს გაიმ ართა საქართველოს პარლამენტის შუალედური არჩევნები ვანისა და ხონის საარჩევნო ოლქებში. არჩევნებში მონაწი ლეობას იღებდა ერთი დამოუკიდებელი კანდი დატი და 5 პოლიტიკური პარტია. მონიტორინგის დროს გამოვლინდა სავარაუდო დარღვევები და მოძიებულ იქნა ინფორმაცია საარჩევნო შტაბისა და ავტომანქანების შესახებ. აღნიშნული დარღ ვევების შესწავლის დროს შემაჯამებელი დეკლა რაციების შესწავლით დადგინდა, რომ გამოვლე ნილი ოფისებისა და ავტომანქანების ნაწილზე ინფორმაცია არ არის წარმოდგენილი, რაზეც მიმდინარეობს ადმინისტრაციული სამართალ წარმოებ ა. 68 საერთაშორისო და ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა სამსახურის ინიციატივითა და ევროპის საბჭოს მხარდაჭერით, 2018 წლის 26-27 ივნისს, თბი ლისში ჩატარდა მესამე რეგიონული კონფერენ ცია − „ფული პოლიტიკაში“. კონფერენცია მიზნად ისახავდა ევროპისა და აზიის ქვეყნებში პოლიტი კური დაფინანსების მიმართულებით არსებული გარემოს შეფასებას, გამოცდილების გაზიარებას, დაფინანსების მექანიზმებისა და მონიტორინგის შედეგების გაუმჯობესებას. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურთან ერთად, კონფერენციას ორგანიზება გაუწიეს ეუთოს დე მოკრატიისა და ადამიანის უფლებების ოფის მა (OSCE/ODIHR), ევროპის საბჭომ (CoE), დემოკრატიისა და საარჩევნო მხარდაჭერის სა ერთაშორისო ინსტიტუტმა (International IDEA), საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონ დმა (IFES), „საერთაშორისო გამჭვირვალობა -საქართველომ“ და მულტიპარტიული დემოკრა ტიის აღმოსავლეთ ევროპის ცენტრ მა (EECMD). კონფერენციის მონაწილეებმა დადებითად შეა ფასეს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინიცია ტივა − პოლიტიკური ფინანსების მონიტორინგის განმახორციელებელი სტრუქტურების თანამშ რომლობის ასოციაციის დაფუძნების შესახებ. აღნიშნული პლატფორმა მიზნად ისახავს სხვა დასხვა ქვეყნის სახელმწ იფო სტრუქტურების თა ნამშრომლობისა და კოორდინაციის გაუმჯობესე ბას პოლიტიკური დაფინანსების მიმართულებით. 7. მომავლის ხედვა და არსებული გამოწვევები 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ღირებულების წარმოჩენა და სარგებლის მუდმივი ზრდა ორგანი ზაციის უმთავრესი ამოცანაა. იმისათვის, რომ შეი ნარჩუნოს და გაზარდოს სანიმუშო ორგანიზაციის სტატუსი და რელევანტურობა ფართო საზოგადო ებისთვის, სამსახური აქტიურად აგრძელებს მუშა ობას სტრატეგიით განსაზღვრ ული მიზნების დრო ულად და ეფექტურად მიღწევაზე. მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა ორგანიზაცის წინაშე არსებული შიდა და გარე გამოწვევების ანა ლიზს, მათთან გამკლავების საუკეთესო საშუალე ბების მოძიებასა და მათი განვითარების შესაძლებ ლობად გარდაქმნას. საჯარო სექტორში არსებული ტენდენციები და მიმდინარე ცვლილებები წარმოად გენს მნიშვნ ელოვან გამოწვევას არა მხოლოდ აუდი ტის სამსახურისთვის, არამედ საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლებისთვისაც, რაც კი დევ უფრო ზრდის სამსახურის როლს ამ პროცესებში. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერ ება აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებით (ISSAI), უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციას უნდა ჰქონ დეს შემოსავლების აუდიტის ჩატარების უფლება მოსილება, რაც გამოიხატება საგადასახადო სისტე მის ფუნქციონირებისა და საგადასახადო მიზნების მიღწევასთან დაკავშირებით რწმუნების გამოთქმა ში. ამ მიმართულებით, მთავარ გამოწვევას წარმო ადგენს აუდიტის სამსახურის შეზღუდული მანდატი შემოსავლების აუდიტის ჩატარებაზე. ამ გამოწვევის საპასუხოდ სამსახური მჭიდროდ თანამშრომლობს როგორც მთავრობასა და პარლამენტთან, ასევე დონორ ორგანიზაციებთან. აუდიტორული საქმიანობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა არსებული რე სურსის ოპტიმიზაციისა და პროდუქტიულობის გა უმჯობესების გზით, ნაერთი ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი 2017-2019 წლებში გაზარდა 81%-დან 89%-მდე. საერთაშორისო მოთხოვნებთან (PEFA) სრულად შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზნით, სამსახურის ამოცანას წარმოადგენს დაფარვის სულ მცირე 90%-იანი ნიშნულის უზრუნველყოფა. გამოწვევის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ და ფარვის მაჩვენებლის შემდგომი ზრდა დაკავშირე ბულია ბევრი მცირებიუჯეტიან ი უწყების აუდიტთან, რაც დამატებით რესურსს მოითხოვს. საერთაშორი სო სტანდარტთან დაახლოების მიზნით, აუცილებე ლია ყველა მუნიციპალიტეტის აუდიტით დაფარვა 3 წელიწადში ერთხელ, რაც მათი რაოდენობიდან გამომდინარე, ასევე მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. 70 სამსახურის აუდიტორული საქმიანობის უმნიშვნე ლოვანესი ნაწილია გაუმჯობესებაზე ორიენტირე ბული რეკომენდაციების გაცემა. თუმცა, უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციის სარგებელი გამოი ხატება არა მხოლოდ რეკომენდაციების გაცემაში, არამედ − მათ შესრულებაში. ამ ეტაპზე, სამსახური დგას ისეთი მნიშვნელოვანი გამოწვევის წინაშე, როგორიცაა, რეკომენდაციების შესრულების დაბა ლი მაჩვენებელი. აღნიშნულ გამოწვევასთან გამკ ლავების მიზნის, აუდიტის სამსახურში დაწყებულია რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემის განვითარება. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა დონორ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლო ბისა და აუდიტორული საქმიანობის ხარისხის ზრდას თან ერთად, გაიზარდა დონორების მხრიდან (WB, USAID) მოთხოვნა საქართველოში მათ მიერ დაფი ნანსებული პროექტების აუდიტორული შემოწმების ჩატარების შესახებ. მსოფლიო ბანკმა ოფიციალური წერილით მომართა აუდიტის სამსახურს და ითხოვა ჩართულობა საქართველოში მის მიერ დაფინანსე ბულ ყველა პროექტში. სამსახურისათვის მნიშვნ ე ლოვანი გამოწვევაა დააკმაყოფილოს დონორების მხრიდან წამოსული აღნიშნული ინიციატივები. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციულ ი კულტურა სამსახური აცნობიერებს მის წინაშე არსებულ გა მოწვევებს, რომლებიც უკავშირდება ორგანიზაცი ის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის კონფიდენცია ლურობის, მთლიანობისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას და განკარგვას. შესაბამისად, სამსახური აგრძელებს მუშაობას ინფორმაციული უსაფრთხოების გაუმჯობესების, ტექნიკური ბაზის მოწყობისა და ტექნიკური პერსონალის შესაძლებ ლობების გაძლიერების მიზნით. ადამიანური რესურსების მართვა სამსახურის უმთავრეს ინტელექტუალურ რესურსს წარმოადგენს პროფესიული კადრები. თუმცა, აუდი ტის სფეროში არსებული მაღალი კონკურენციის პირობებში, სამსახურისათვის გამოწვევად რჩება ადამიანური რესურსების გადინების მაღალი მაჩვე ნებელი და კვალიფიციური კადრების მოზიდვა. აღ ნიშნული გამოწვევა განსაკუთრებით მწვავედ დგას სამსახურის სტრატეგიით განსაზღვრული ახალი მი მართულებების გაძლიერებისა და დაფარვის მიზ ნობრივი მაჩვენებლის უზრუნველყოფის კუთხით. 8. სამსახურის ფინანსები 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის ბიუჯეტი განისაზღვრა 14.5 მლნ ლარით, რაც სა ხელმწიფო ბიუჯეტის 0.1%-ს, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის − 0.04%-ია. ფაქტობრივად გა წეულმა საკასო ხარჯმ ა 14.1 მლნ ლარი შეადგი ნა. სამსახურის მთლიანი ბიუჯეტის 88%-ს შრომის ანაზღაურება32 შეადგენს. 2018 წელს, „ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტის განვითარების“ პროექტისათვის, მსოფ ლიო ბანკსა და აუდიტის სამსახურს შორის გა ფორმებული საგრანტო შეთანხმების ფარგლებში, სამსახურმა მიიღო მიზნობრივი გრანტი 303 ათასი ლარის ოდენობით, რომელიც სრულად მოხმარდა IT აუდიტორთა პროფესიულ განვითარებას. დიაგრამა 26: სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის ფინანსები გასულ წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურ მა: • სამუშაო პროცესის პროდუქტიულობისა და უსაფრთხოებ ის მაღალი სტანდარტების უზრუნ ველსაყოფად, შეისყიდა სერვერული და კომ პიუტერული ინფრ ასტრ უქტურა თანმდ ევი მომ სახურებით; • სამსახურის ვირტუალური სერვერებისა და თა ნამშრომელთა პერსონალური კომპიუტერების მეტი დაცულობის უზრუნველსაყოფად შეისყი და ანტივირუსის პროგრამა; • განახორციელა ქსელური მოწყობილობების შესყიდვა; • განაახლა ქსელისა და ქსელური მოწყობილო ბების დატვირთვის მონიტორინგის სისტემის პროგრამა და გაგრძელდა მხარდაჭერის სერ ვისი; 11% 1% 88% შრომის ანაზღაურება • სახანძრო უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომ დინარე, განხორციელდა სახანძრო უსაფ რთხოებ ასთან დაკავშირებული განათების ავარიული სისტემების მონტაჟი, ჩატარდა შე საბამისი ტრენინგები და მოხდა ცეცხლმაქრი მოწყობილობების დამუხტვ ა. არაფინანსური აქტივების ზრდა დანარჩენი ხარჯები 32 შრომის ანაზღაურება მოიცავს შტატით გათვალისწინებულ და შტატგარეშე თანამშრომელთა ანაზღაურებას სოციალური დახმარების ჩათვლით. 72 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დანართები დანართი N1. 2018 წელს ჩატარებული აუდიტების სია 1 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 2 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 3 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 4 საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 5 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 6 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 7 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 8 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 9 საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 10 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 11 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 12 საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 13 საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 14 საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 15 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს აპარატის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 16 მთავრობის საქვეუწყებო დაწესებულება − ადმინისტრაციულ-სამეურნეო სამმართველოს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 17 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს აპარატისა და პროგრამების 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 18 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს აპარატისა და პროგრამების 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 19 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 20 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 21 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 22 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 23 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა და მთავრობასთან არსებული ორგანიზაციების 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 24 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 25 ქ. თბილისის მერიის 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 26 საქართველოს ფინანსთა სამინიტროს სსიპ − შემოსავლების სამსახურის მიერ განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვები, შრომის ანაზღაურება და ძირითადი აქტივების მართვის 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 27 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი − განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვებისა და შრომის ანაზღაურების 2016-17 წლების შესაბამისობის აუდიტი 73 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 28 სსიპ – ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური − განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვები, შრომის ანაზღაურება და ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრებისთვის სამედიცინო და ერთჯერადი დახმარების უზრუნველყოფა, 2016-17 წლების შესაბამისობის აუდიტი 29 სსიპ – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოსთვის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და განსაკარგავად გადაცემული ქონების განკარგვისა და სახელმწიფო შესყიდვების 2016-17 წლების შესაბამისობის აუდიტი 30 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის („საქსტატი“) მიერ განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვებისა და შრომის ანაზღაურების 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 31 საქაერონავიგაცია − შემოსავლებისა და ხარჯების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 32 შპს „საქართველოს ფოსტის“ 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 33 შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 34 სსიპ − შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ განხორციელებული ხარჯვითი და არაფინანსური აქტივებით ოპერაციების 2015-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 35 სახელმწიფო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ძირითადი აქტივების და არამწარმოებლური აქტივების მართვის შესაბამისობის აუდიტი 36 ა(ა)იპ − ქართული ჭიდაობის ფედერაციის მიერ განხორციელებული ხარჯვითი ოპერაციების 20162017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 37 სსიპ − „112“-ის მიერ მიღებული საკუთარი შემოსავლების განკარგვის 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 38 სსიპ − დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 39 სსიპ − შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 40 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იუსტიციის დეპარტამენტის, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დევნილთა საქმეების დეპარტამენტის, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების დეპარტამენტის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 41 აღმოსავლეთ საქართველოში, ზემო აფხაზეთში, სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის რეგიონში, იმერეთის, გურიის, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის რეგიონებსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის წარმომადგენლობებში საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 42 სსიპ − კ. გამსახურდიას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის, სსიპ − მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრის − „თეთრი ტალღის“, სსიპ − აფხაზეთის სახელმწიფო საგუნდო კაპელის, სსიპ − სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 43 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვი 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 44 შპს „დევნილთა საოჯახო მედიცინის ცენტრის“ სახსრების ხარჯვა და მატერიალური ფასეულობების განკარგვის 2015-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 45 სსიპ − აფხაზეთის საინფორმაციო უზრუნველყოფის ცენტრის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის 20152017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 46 ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 47 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 48 ქედის მუნიციპალიტეტში განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 49 ხულოს მუნიციპალიტეტში განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 50 შუახევის მუნიციპალიტეტში განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 74 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 51 ინფრასტრუქტურისა და მუნიციპალური კომუნალური სერვისების განვითარების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 52 ქ. ბათუმი − სოციალური უზრუნველყოფა, 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 53 აბაშის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 54 ახმეტის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 55 ბაღდათის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 56 ბოლნისის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 57 თიანეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 58 კასპის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 59 ლენტეხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 60 ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 61 ონის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 62 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 63 სამტრედიის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 64 საჩხერის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 65 სენაკის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 66 ტყიბულის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 67 ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 68 ცაგერის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 69 წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 70 წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 71 ჭიათურის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 72 ხობის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 73 ქ. ფოთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 74 ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების გარე განათების ქსელის ექსპლოატაციისა და რეაბილიტაციის (პროგრამის კოდი: 02 05) პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 75 ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობის (პროგრამის კოდი: 04 00) პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 75 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 76 2016 წელს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ უფლებამოსილებას მიკუთვნებულ სფეროებში დადგენილი წესების დაცვაზე ზედამხედველობის განხორციელების, დარღვევათა გამოვლენის და კანონმდებლობის შესაბამისად მათზე რეაგირების, დარღვევათა თავიდან ასაცილებლად პრევენციულ ღონისძიებათა დაგეგმვისა და განხორციელების შესაბამისობის აუდიტი 77 ქუთაისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების, ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციისა და ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 78 თვითმმართველი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 79 ქალაქ ბათუმში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების მხარდასაჭერად განხორციელებული ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი 80 აზიური ფაროსანასა და სხვა მავნებლებლების წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი 81 „შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვის პროექტის (SRAMP)“ ეფექტიანობის აუდიტი 82 ოჯახში ძალადობისგან დაცვისა და პრევენციის მექანიზმების ეფექტიანობის აუდიტი 83 სახანძრო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტებში − ეფექტიანობის აუდიტი 84 ძალოვანი სისტემის უნიფორმით უზრუნველყოფის ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი 85 საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევებზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ გატარებული სამართლებრივი რეაგირების ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტი 86 მდგრადი განვითარების მიზნების განხორციელების მზადყოფნა − ეფექტიანობის აუდიტი 87 განათლების მართვის ინფორმაციული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტი 88 სოციალურად დაუცველი ოჯახებისათვის საარსებო შემწეობის ადმინისტრირების ინფორმაციული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტი 89 უმაღლესი განათლების პროგრამებისა და შრომის ბაზრის თავსებადობის ეფექტიანობის აუდიტი 90 ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის ეფექტიანობის აუდიტი 76 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დანართი N2. სამართალდამცავ ორგანოებში 2018 წელს გადაგზავნილი ანგარიშების ჩამონათვალი 1 ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი 2 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2017 წლის ფინანსური აუდიტი 3 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობაში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 4 საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სსიპ - შემოსავლების სამსახურის 2014-2015 წლების შესაბამისობის აუდიტი 5 სსიპ − საჯარო რეესტრისა და სერვისების განვითარების სააგენტოს მიერ საკუთარი შემოსავლების განკარგვის 2015-2016 წლების შესაბამისობის აუდიტი 6 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი 7 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 8 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების“ პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 9 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი 10 აბაშის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 11 ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 20152016 წლებში წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების და ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 12 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტის და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 13 ახალციხის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 14 ბოლნისის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 15 გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯებისა და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი 16 გურჯაანის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 17 დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 20152016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 18 დმანისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 77 2 018 წლის საქმიანობის ანგარიში 19 ვანის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 20 ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის 2014-2015 წლების საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 21 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების და ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის შესაბამისობის 22 თემი თელავის მუნიციპალიტეტის 2014-2015 წლების საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 23 თიანეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 24 ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 25 მარტვილის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2016 წელს „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 26 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 27 ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ხარჯვის შესაბამისობის აუდიტი 28 ქალაქ ახალციხის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 20152016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 29 ქალაქ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის და 20152016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 30 ქარელის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 31 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“, „განათლების“, „კულტურის, რელიგიის, ახალგაზრდობის ხელშეწყობისა და სპორტის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 32 ყვარლის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 20152016 წლებში წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების და ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 33 ჭიათურის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 78 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დანართი N3. დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე 79 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება და დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა 2018 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლისთვის სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სარჩევი გვერდი დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა 1-3 კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით: კონსოლიდირებული ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება ............................................................................................. 4 კონსოლიდირებული ფინანსური შედეგების ანგარიშგება ..................................................................................................... 5 კონსოლიდირებული ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება ..................................................................................... 6 კონსოლიდირებულ კაპიტალში ცვლილებების ანგარიშგება ................................................................................................. 7 კონსოლიდირებული ბიუჯეტის და ფაქტიური თანხების შედარების ანგარიშგება .......................................................... 8 კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები: 9-31 1. ორგანიზაცია და მისი საქმიანობა ................................................................................................................................................ 9 2. ფინანსური ანგარიშგების შედგენის საფუძველი .................................................................................................................... 11 3. მნიშვნელოვანი სააღრიცხვო პოლიტიკების აღწერა............................................................................................................... 12 4. ინფორმაცია ორგანიზაციის აქტივების, ვალდებულებების ანგარიშებზე და საცნობარო მუხლებზე არსებული ნაშთების შესახებ ........................................................................................................................................................................... 17 5. ორგანიზაციის ანგარიში შემოსავლების და ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით ............................... 18 6. ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით ფაქტობრივი (საკასო) ოპერაციების შესახებ ............................... 19 7. ორგანიზაციის ანგარიში ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით ფაქტობრივი (საკასო) ოპერაციების შესახებ ............................................................................................................................................................................................. 20 8. ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ .................................................................. 20 9. ორგანიზაციის ანგარიში არასოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ ............................................................................................................................... 24 10. ინფორმაცია მიზნობრივი გრანტების და მიზნობრივი დაფინანსების შესახებ ................................................................. 24 11. ინფორმაცია არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე ................................................................. 25 12. ორგანიზაციების ანგარიშებზე რიცხული ფინანსური აქტივები და მოთხოვნები წარმოშობის წლების მიხედვით .. 26 13. ორგანიზაციის ანგარიშებზე რიცხული ვალდებულებები წარმოშობის წლების მიხედვით .......................................... 26 14. ინფორმაცია დებიტორული დავალიანების შესახებ ორგანიზაციულ ჭრილში ............................................................... 27 15. ინფორმაცია ვალდებულებების შესახებ კრედიტორების მიხედვით ................................................................................. 28 16. ორგანიზაციის აქტივების/მომსახურების უსასყიდლოდ მიღება/გადაცემის შესახებ...................................................... 28 17. თანამშრომელთა ანაზღაურება ................................................................................................................................................... 29 18. პირობითი ვალდებულებები....................................................................................................................................................... 29 19. ტრანზაქციები დაკავშირებულ მხარეებთან ............................................................................................................................. 30 20. ფინანსური რისკის მართვა .......................................................................................................................................................... 30 21. მოვლენები საანგარიშო პერიოდის შემდგომ ........................................................................................................................... 31 შპს დელოიტი და ტუში ბიზნეს ცენტრი King David მერაბ ალექსიძის ქ. 12 თბილისი, 0171, საქართველო ტელ: +995 (32) 224 45 66 ფაქსი: +995 (32) 224 45 69 deloitte.ge დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ხელმძღვანელობას და საქართველოს პარლამენტს: დასკვნა ჩვენ ჩავატარეთ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის („ორგანიზაცია“ ან „სას“) და ორგანიზაციის კონტროლს დაქვემდებარებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის „საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის“ (ერთობლივად „ჯგუფი“) თანდართული კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი, რომელიც მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის კონსოლიდირებულ ანგარიშგებას 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე ფინანსური შედეგების კონსოლიდირებულ ანგარიშგებას, კაპიტალში ცვლილებებისა და ფულადი სახსრების მოძრაობის კონსოლიდირებულ ანგარიშგებებს, აგრეთვე კონსოლიდირებული საბიუჯეტო და ფაქტობრივი თანხების შედარებას 2018 წლის 31 დეკემბრით დასრულებული პერიოდისათვის, ახსნაგანმარტებებს ბუღალტრული აღრიცხვის პოლიტიკის ძირითადი პრინციპების მოკლე აღწერის ჩათვლით. ჩვენი აზრით, თანდართული კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსთა სამინისტროს მიერ 2014 წლის 31 დეკემბერს დამტკიცებული #429 „საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების ინსტრუქციის“ თანახმად, როგორც აღწერილია მე-2 განმარტებაში. დასკვნის საფუძველი აუდიტი ჩატარდა აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტების (ასს) შესაბამისად. აღნიშნული სტანდარტებით განსაზღვრული ჩვენი პასუხისმგებლობა განმარტებულია ჩვენი ანგარიშის ქვეთავში “აუდიტორის პასუხისმგებლობა ფინანსური ანგარიშგების აუდიტზე”. ჩვენ ვმოქმედებდით ორგანიზაციისგან დამოუკიდებლად, როგორც ამას მოითხოვს ბუღალტერთა ეთიკის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს დოკუმენტი “პროფესიონალ ბუღალტერთა ეთიკის კოდექსი” (პბეკ კოდექსი) და საქართველოში კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის განხორციელებისას საჭირო ეთიკური მოთხოვნები. შესაბამისად, ჩვენ მიერ შესრულებული ეთიკური ვალდებულებები შეესაბამებოდა როგორც პბეკ კოდექსს, აგრეთვე აღნიშნული მოთხოვნებით განსაზღვრულ სტანდარტებს. ჩვენი ვთვლით რომ, ჩვენ მიერ მოპოვებული აუდიტორული მტკიცებულებები საკმარისია პროფესიული დასკვნის გასაკეთებლად. საყურადღებო საკითხი - აღრიცხვის საფუძველი და პასუხისმგებლობის შეზღუდვა კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ფინანსთა სამინისტროს #429 ინსტრუქციის მიხედვით, როგორც აღწერილია კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების #2 განმარტებაში. შესაბამისად, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება სხვა მიზნისთვის შეიძლება არ იყოს შესაფერისი. წინამდებარე ანგარიში განკუთვნილია მხოლოდ ორგანიზაციისა და საქართველოს პარლამენტისთვის. ანგარიშთან დაკავშირებით ჩვენ არ ვიღებთ რაიმე პასუხისმგებლობას ან ვალდებულებას სხვა მხარის მიმართ გარდა ზემოთ ჩამოთვლილი მხარეებისა. მესამე მხარეების მიერ ანგარიშის საფუძველზე რაიმე გადაწყვეტილებების მიღების შემთხვევაში, ასეთ გადაწყვეტილებებზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ამ მხარეებს. ჩვენი მოსაზრება ამ საკითხთან დაკავშირებით მოდიფიცირებული არ არის. დელოიტი გულისხმობს ერთ ან რამოდენიმე დელოიტ ტუშ ტომაცუ ლიმიტედის კომპანიას, რომელიც წარმოადგენს გარანტიით უზრუნველყოფილ ბრიტანულ კერძო კომპანიას (DTTL), მისი წევრი კომპანიების ქსელს და მასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციებს. DTTL და მისი ყოველი წევრი წარმოადგენს იურიდიულად დამოუკიდებელ ცალკე პირს. DTTL (რომელიც ასევე მოიხსენიება როგორც გლობალური ქსელი „დელოიტი“) კლიენტებს არ უზრუნველყოფს სერვისის მიწოდებით. DTTL-ისა და მისი წევრი კომპანიების დეტალური აღწერისთვის გთხოვთ იხილოთ www.deloitte.com/about. © 2019 შპს დელოიტი და ტუში. ყველა უფლება დაცულია. 1 ხელმძღვანელობისა და კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე პასუხისმგებელ პირთა მოვალეობები ხელმძღვანელობა ვალდებულია, მოამზადოს და სამართლიანად წარმოადგინოს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება #429 ინსტრუქციის ფინანსური ანგარიშგების დებულებათა შესაბამისად და უზრუნველყოს იმგვარი შიდა კონტროლის სისტემის არსებობა, რომელიც, მისი აზრით, აუცილებელია ისეთი კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მოსამზადებლად, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით და თაღლითობით გამოწვეულ არსებით უზუსტობებს. კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისას, ხელმძღვანელობა ვალდებულია, შეაფასოს ორგანიზაციის მხრიდან საქმიანობის გაგრძელების (უწყვეტი ორგანიზაციის პრინციპის) უნარი, აგრეთვე, აუცილებლობის შემთხვევაში, განმარტოს უწყვეტი ორგანიზაციის პრინციპთან დაკავშირებული საკითხები და აღნიშნული პრინციპი გამოიყენოს ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლად გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ხელმძღვანელობა მიზნად ისახავს ორგანიზაციის ლიკვიდაციას თუ საქმიანობის შეწყვეტას, ან არ გააჩნია განსხვავებული ქმედების რეალისტური ალტერნატივა. ხელმძღვანელობაზე პასუხისმგებელი პირები ვალდებულნი არიან, ზედამხედველობა გაუწიონ ორგანიზაციის ფინანსური ანგარიშგების პროცესს. აუდიტორის მოვალეობები კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის პროცესში ჩვენი ამოცანაა, მოვიპოვოთ იმის საფუძვლიანი რწმუნება, რომ კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მთლიანობაში არ შეიცავს შეცდომით და თაღლითობით გამოწვეულ არსებით უზუსტობებს და გავცეთ აუდიტორული დასკვნა, რომელიც ჩვენი მოსაზრების გამომხატველი იქნება. საფუძვლიანი რწმუნება მაღალი ხარისხის რწმუნებას წარმოადგენს, მაგრამ, ამავდროულად, არ არის იმის გარანტია, რომ აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებით ჩატარებული აუდიტი ყოველთვის გამოავლენს არსებითი ხასიათის უზუსტობას ასეთის არსებობის შემთხვევაში. უზუსტობები შეიძლება წარმოიშვას როგორც თაღლითობის, აგრეთვე შეცდომის შედეგად და არსებითად ითვლება მაშინ, როდესაც, დამოუკიდებლად თუ ერთობლივად, შეიძლება პოტენციურად ზეგავლენას ახდენდეს ამ ფინანსური ანგარიშგებაზე დაყრდნობით მის მომხმარებელთა მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებზე. აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტების საფუძველზე, აუდიტის მთელი პროცესის განმავლობაში გამოვთქვამთ პროფესიულ მოსაზრებას და ვინარჩუნებთ პროფესიულ სკეპტიციზმს. გარდა ამისა:  ჩვენ ვახდენთ კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში თაღლითობითა თუ შეცდომით გამოწვეული არსებითი უზუსტობის რისკების იდენტიფიცირებასა და შეფასებას; ვგეგმავთ და ვატარებთ აუდიტის პროცედურებს ამ რისკებზე რეაგირების თვალსაზრისით და მოვიპოვებთ ისეთ აუდიტორულ მტკიცებულებას, რომელიც საკმარისი და ადეკვატური საფუძველი იქნება ჩვენი დასკვნის ჩამოსაყალიბებლად. თაღლითობით გამოწვეული არსებითი უზუსტობის შეუმჩნევლობის რისკი შეცდომის შედეგად წარმოქმნილი არსებითი უზუსტობის ვერ შემჩნევის რისკს აღემატება, რადგან თაღლითობა შეიძლება ხდებოდეს საიდუმლო გარიგების, გაყალბების, ინფორმაციის წინასწარგანზრახული გამოტოვების, ინფორმაციის არასწორად წარმოდგენის ან შიდა კონტროლის მექანიზმის დარღვევის გზით;  მოცემული ვითარებისათვის შესაფერისი აუდიტის პროცედურების დაგეგმვის მიზნით, ვიქმნით წარმოდგენას არსებული შიდა კონტროლის მექანიზმების თაობაზე, რაც არ გულისხმობს ორგანიზაციის შიდა კონტროლის ეფექტურობის თაობაზე აზრის გამოთქმის განზრახვას;  ვაფასებთ ბუღალტრული აღრიცხვის გამოყენებული პოლიტიკების შესაბამისობას და ხელმძღვანელობის მიერ გაკეთებული ბუღალტრული პროგნოზებისა და განმარტებების მართებულობას; 2 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 1. ორგანიზაცია და მისი საქმიანობა 1918 წელს შეიქმნა სახელმწიფო კონტროლიორის ინსტიტუტი, რომელიც ფუნქციონირებდა 1921 წლის ჩათვლით, საბჭოთა ოკუპაციამდე. 1991 წელს, ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღდგენასთან ერთად, შეიქმნა სახელმწიფო ფინანსური კონტროლის ეროვნული სისტემა და დაარსდა საქართველოს კონტროლის პალატა. 2008 წლიდან დაიწყო უწყების ინსტიტუციური გარდაქმნა, რის შედეგადაც 2012 წლის ივლისიდან ქვეყნის უმაღლესი აუდიტორული ორგანო სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სახით ჩამოყალიბდა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მართვის მოდელი წარმოადგენს ვესტმინსტერულ მოდელს. სამსახურს მართავს ერთპიროვნული ხელმძღვანელი - გენერალური აუდიტორი, რომელსაც ირჩევს პარლამენტი 5 წლის ვადით. აუდიტის სამსახური ხელს უწყობს საპარლამენტო ზედამხედველობისა და მთავრობის საქმიანობის გაუმჯობესებას, უზრუნველყოფს გამჭვირვალობასა და საჯარო ფინანსების ეფექტიან გამოყენებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დამოუკიდებელია თავის საქმიანობაში და ანგარიშვალდებულია მხოლოდ პარლამენტის წინაშე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAIs) მიხედვით შეიმუშავა ფინანსური, შესაბამისობისა და ეფექტიანობის აუდიტის მეთოდოლოგიები, 2018 წლიდან დაიწყო სისტემური (ჰორიზონტალური) აუდიტების ჩატარება საჯარო სექტორში არსებული სისტემური რისკების გამოვლენისათვის, აუდიტის ახალ მიმართულებად განსაზღვრა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებისა (მსოფლიო ბანკი - Worl Bank (WB)) და დონორების (United States Agency for International Development (USAID)) მიერ დაფინანსებული პროექტების აუდიტი, აუდიტის ხარისხის უზრუნველყოფის მიზნით შექმნა აუდიტის ხარისხის კონტროლის მიმოხილვის სისტემა, დანერგა ახალი მიდგომები რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებლის გაუმჯობესების მიზნით. შედეგად აუდიტის სამსახურის აუდიტორული საქმიანობა შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტებსა და პრაქტიკას. მიღწეული შედეგებიდან გამომდინარე, უკანასკნელ პერიოდში სამსახური ჩამოყალიბდა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების ლიდერ უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციად და პარალელურ რეჟიმში, ევროკავშირის ქვეყნებთან ერთად ატარებს ერთობლივ აუდიტებს. სამსახურის განვითარების ძირითადი მიმართულებები წარმოდგენილია 2018-2022 წლების სტრატეგიულ გეგმაში, რომელიც ასახავს სამსახურის მისიას, ხედვას, ძირითად ღირებულებებს და ეყრდნობა ხუთ სტრატეგიულ მიზანს: (1) დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება (2) მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობის შედეგად საჯარო ფინანსების მართვის თვისობრივი გაუმჯობესება (3) ძირითადი პარტნიორების ჩართულობის გაძლიერება (4) მმართველობის სისტემის გაძლიერებით ეფექტურობის ამაღლება (5) თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტიტუციურ განვითარებას მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სხვა ქვეყნების უმაღლეს აუდიტორულ ინსტიტუტებთან (აშშ, შვედეთი, გერმანია, ლატვია, პოლონეთი, ლიეტუვა, სლოვენია და სხვა), საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან განხორციელებულმა თანამშრომლობამ. დონორებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ხელშეწყობით, როგორებიცაა: EU (Euripean Union), GIZ (Gasellschaft fur Internationale Zusammenarbeit), WB, USAID, Twinning სხვადასხვა დროს წარმატებით განხორციელდა მრავალი მნიშვნელოვანი პროექტი, რომლებიც მიზნად ისახავდა სამსახურის როგორც აუდიტორული, ასევე არააუდიტორული საქმიანობის მიმართულებების გაძლიერებას. საჯარო სექტორის აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოებისა და უკეთესი პრაქტიკის გაზიარების მიზნით, სამსახური უმაღლესი აუდიტორული უწყებების საერთაშორისო ორგანიზაციისა (INTOSAI) და მისი რეგიონული გაერთიანებების (EUROSAI, ASOSAI) აქტიური წევრია. INTOSAI, EUROSAI და ASOSAI წარმოადგენენ ავტონომიურ, დამოუკიდებელ და აპოლიტიკურ ორგანიზაციებს, რომლებიც ხელს უწყობენ საჯარო აუდიტის მიმართულებით დაგროვებული ცოდნისა და გამოცდილების გაზიარებას, როგორც საერთაშორისო, ასევე რეგიონულ დონეზე. 9 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) საოპერაციო და ანგარიშგების ვალუტა ეს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება წარმოდგენილია საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში, ქართულ ლარში ("ლარი"), რომელიც წარმოადგენს ანგარიშგების ვალუტას და ასახავს ორგანიზაციის ფინანსურ მდგომარეობას, მის გარშემო არსებულ სიტუაციას და განხორციელებულ ტრანზაქციებს. უცხოურ ვალუტაში არსებული ფულადი ნაშთების წარმოსადგენად გამოყენებული გაცვლითი კურსებია: 2018 წლის 31 დეკემებერი 2017 წლის 31 დეკემბერი 1 დოლარი/ლარი 2.6766 2.5922 1 ევრო/ლარი 3.0701 3.1044 ზოგადი განმარტება 2017 წლის სექტემბრიდან დღემდე სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის გენერალური აუდიტორი არის ერეკლე მექვაბიშვილი. გენერალური აუდიტორის მოადგილეები არიან: ეკატერინე ღაზაძე, ნოდარ ჯავახიშვილი და დავით გოგიჩაიშვილი. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის (შემდგომში „აუდიტის სამსახური“) უფლებამოსილება განისაზღვრება საქართველოს კონსტიტუციის 69-ე მუხლითა და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით. საქართველოს კონსტიტუციის 69-ე მუხლის მიხედვით: 69.1. საჯარო მმართველობის ეფექტიანობისა და ანგარიშვალდებულების ხელშესაწყობად საბიუჯეტო სახსრებისა და სხვა საჯარო რესურსების გამოყენებასა და ხარჯვას ზედამხედველობს სახელმწიფო აუდიტის სამსახური. იგი უფლებამოსილია აგრეთვე შეამოწმოს საფინანსო-სამეურნეო კონტროლის სხვა სახელმწიფო ორგანოთა საქმიანობა, წარუდგინოს პარლამენტს საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფის წინადადებები. 69.3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია. 69.6. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის უფლებამოსილება, დამოუკიდებლობის გარანტია განისაზღვრება ორგანული კანონით. სტრუქტურა, საქმიანობის წესი და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-4 მუხლი ადგენს: „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის საქმიანობის ძირითადი მიზანია, ხელი შეუწყოს საჯარო მმართველობის ეფექტიანობას და ანგარიშვალდებულებას, საბიუჯეტო სახსრებისა და სხვა საჯარო რესურსების გამოყენებისა და ხარჯვის კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვასა და ეფექტიანობას, ეროვნული სიმდიდრის, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და თვითმმართველი ერთეულების საკუთრების დაცვას, აგრეთვე საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესებას“. კონსტიტუციითა და ორგანული კანონით განსაზღვრულ ამოცანების შესასრულებლად გენერალური აუდიტორი განსაზღვრავს სამსახურის სტრუქტურას, განვითარების სტრატეგიას და ამტკიცებს წლიური აუდიტორული საქმიანობის გეგმას. 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ორგანიზაცია სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - „საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის“ საქმიანობაზე. 2018 წლის 1 იანვრამდე ანგარიშგებას აუდიტს უტარებდა საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისია. 10 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 2017 წლის ანგარიშგების აუდიტი დროებითმა საპარლამენტო კომისიამ ჩაატარა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო ორგანიზაციის სტანდარტების (INTOSAI) მიხედვით და გამოხატა უპირობო მოსაზრება 2018 წლის 5 ივნისს. ამდენად, 2017 წლის აუდიტის სტანდარტები განსხვავდება 2018 წელს გამოყენებულისგან და წინა წლის მონაცემები წარმოდგენილია როგორც არააუდირებული. 2. ფინანსური ანგარიშგების შედგენის საფუძველი კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მიზანი და შედგენის საფუძველი ორგანიზაცია კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს 2014 წლის 31 დეკემბერს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დამტკიცებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების შესახებ #429 ინსტრუქციის („ინსტრუქცია“) შესაბამისად. თანდართული კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია ინსტრუქციის მოთხოვნების შესაბამისად, აღრიცხვის მოდიფიცირებული დარიცხვის მეთოდით. ბუღალტრული აღრიცხვის დეტალური პოლიტიკები აღწერილია ქვემოთ მოცემულ მე-3 განმარტებაში. სსფას სტანდარტები, რომელთა დანერგვაც იგეგმება #429 ინსტრუქციაში საქართველო ამჟამად ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისას საჯარო სექტორის ფინანსური აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებზე (სსფასს) სრულად გადასვლის პროცესშია. იქამდე, სანამ სსფას სტანდარტები სრულიად დაინერგება, საბიუჯეტო ორგანიზაციები, მათ შორის საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, ვალდებულნი არიან კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მოამზადონ 2014 წლის 31 დეკემბერს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დამტკიცებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების #429 ინსტრუქციის შესაბამისად. ფინანსური ანგარიშგებების მომზადების თარიღისათვის იგეგმება ინტერპრეტაციების, აგრეთვე შესწორებების მომავალში დანერგვა. შემდეგი სტანდარტებისა და ძალაშია შემდეგი თარიღით დაწყებული წლიური პერიოდებისათვის სტანდარტები და შესწორებები სსფასს 11 „სამშენებლო ხელშეკრულებები“ სსფასს 12 „სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები“ სსფასს 21 „ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება“ სსფასს 27 „სოფლის მეურნეობა“ სსფასს 31 „არამატერიალური აქტივები“ 1 იანვარი 2019 1 იანვარი 2019 1 იანვარი 2019 1 იანვარი 2019 1 იანვარი 2019 აღსანიშნავია, რომ #429-ე ბრძანებაში სსფასს სტანდარტები ეტაპობრივად ინერგება. სსფასს-ზე სრულ გადასვლამდე, ბრძანებაში დანერგილი სტანდარტი შესაძლოა იყოს ორიგინალისგან გარკვეულწილად განსხვავებული, ან მისი ნაწილი არ იყოს სავალდებულოდ შესასრულებელი. ამიტომაც, 429-ე ბრძანების განახლებული ვერსიის გამოქვეყნებამდე, ხელმძღვანელობას არ შეუძლია შეაფასოს ახალი და შესწორებული სტანდარტების პოტენციური ზეგავლენა ფინანსურ ანგარიშგებაზე. 11 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 3. მნიშვნელოვანი სააღრიცხვო პოლიტიკების აღწერა წინამდებარე კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია იმ დაშვებით, რომ ორგანიზაცია არის მოქმედი და ოპერირებას გააგრძელებს განჭვრეტად მომავალში. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მანდატი განსაზღვრულია საქართველოს კონსტიტუციით, გენერალური აუდიტორი არჩეულია საქართველოს პარლამენტის მიერ 2017 წლის სექტემბერში 5 წლის ვადით და სარგებლობს დამოუკიდებლობის უმაღლესი სტანდარტით, სამსახურის 2019 წლის ბიუჯეტი დამტკიცდა 2018 წელს, 2020 წლის ბიუჯეტი კი წარდგენილია პარლამენტში დასამტკიცებლად. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს კანონმდებლობით აუდიტის სამსახურის ბიუჯეტის შემცირება წინა წელს დამტკიცებულ ოდენობასთან შედარებით სამსახურის თანხმობის გარეშე დაუშვებელია. გამომდინარე აქედან, ხელმძღვანელობა დარწმუნებულია, რომ უწყვეტი ორგანიზაციის დაშვება მართებულია. წინამდებარე კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება წარმოდგენილია ქართულ ლარში, თუ სხვაგვარად არ არის მითითებული. წინამდებარე კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია ისტორიული ღირებულების საფუძველზე. ისტორიული ღირებულება ჩვეულებრივ ეფუძნება აქტივების სანაცვლოდ გადახდილი ანაზღაურების რეალურ ღირებულებას. რეალური ღირებულება არის ის ფასი, რასაც მიიღებდა აქტივის მფლობელი აქტივის გაყიდვისას ან გადაიხდიდა ვალდებულების მფლობელი ვალდებულების დასაფარად, ჩვეულებრივი ტრანზაქციისას საბაზრო მონაწილეებს შორის შეფასების თარიღის დროს, მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ეს ფასი პირდაპირ დაკვირვებადი ან შეფასებული სხვა შეფასების მეთოდით. აქტივის ან ვალდებულების რეალური ღირებულების შეფასებისას, ორგანიზაცია მხედველობაში იღებს აქტივის ან ვალდებულების მახასიათებლებს, თუ ბაზრის მონაწილეებიც მიიღებდნენ ამ მახასიათებლებს მხედველობაში აქტივის ან ვალდებულების შეფასებისას შეფასების თარიღისთვის. კონსოლიდაციის პრინციპები 2018 წლის 31 დეკემბრისათვის, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება მოიცავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აპარატის და მის კონტროლს დაქვემდებარებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის „საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის“ ანგარიშგებებს. კონსოლიდირებულ ანგარიშგებაში შიდა ოპერაციებით წარმოშობილი ტრანზაქციები ელიმინირებულია. ძირითადი აქტივები შეძენისას ძირითადი აქტივების ბუღალტრული აღრიცხვა ხდება ისტორიული ღირებულებით, რომელიც შემცირებულია ცვეთის თანხით და შეცვლილია გაფასებით. საწყისი ღირებულება მოიცავს ძირითადი აქტივების შესყიდვის ფასს, ასევე ყველა იმ დანახარჯს, რაც დაკავშირებულია შეძენასთან, საკუთრების უფლების მოპოვებასთან და ექსპლუატაციაში შესვლასთან. ძირითადი აქტივების მოვლა-შენახვასა და რემონტის დანახარჯები, რომლითაც არ იზრდება ძირითადი აქტივების ღირებულება, განხილულია ხარჯებად, ხოლო აქტივების არსებითი გაუმჯობესება–განახლება, რეკონსტრუქცია ან გაფართოება, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის სასარგებლო მომსახურების ვადას, განიხილება როგორც ძირითადი აქტივების ზრდა. 12 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ძირითად აქტივებს ცვეთა ერიცხებათ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2002 წლის 31 დეკემბრის ბრძანებით N439 „ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ძირითადი აქტივების ფიზიკური ცვეთის ნორმებისა და მათი ბუღალტრული აღრიცხვის ასახვის შესახებ“ დამტკიცებული ინსტრუქციის შესაბამისად, წრფივი მეთოდით. ორგანიზაციის მიერ გამოყენებული ცვეთის ნორმები: აქტივების ჯგუფი ცვეთის დარიცხვის ნორმები, % საცხოვრებელი ნაგებობები არასაცხოვრებელი ნაგებობები სხვა ნაგებობები სატრანსპორტო საშუალებები სხვა მანქანა-დანადგარები და მარაგი არამატერიალური აქტივები 1% 1% 1.2% - 5% 11.2% 1.1% - 20% 10% - 33% დარიცხული ცვეთა ტარდება ხარჯებში, როგორც ძირითადი კაპიტალის მოხმარება, ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის შესაბამისად. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშში აღრიცხული მიწა ცვეთას არ ექვემდებარება. არაფინანსური აქტივების თავდაპირველი შესყიდვის ღირებულება შემდგომ პერიოდში შესაძლებელია დაკორექტირდეს არსებითი გაუმჯობესების, ძირითადი კაპიტალის მოხმარების, გადაფასების, ამოწურვის, გამოფიტვის, ხარისხის გაუარესების, გაუთვალისწინებელი დაძველების, შემთხვევითი დაზიანებით გამოწვეული დანაკარგებისა და სხვა დანაკარგებით. შეფასების სისტემატიურობა განსაზღვრული არ არის და შეიძლება განპირობებული იყოს სხვადასხვა საჭიროებით. 2018 წლის განმავლობაში არასაცხოვრებელი ნაგებობებისა და სატრანსპორტო საშუალებების რეალური ღირებულება განისაზღვრა დამოუკიდებელი შემფასებელი ექსპერტის მიერ, აღიარებული შეფასების ტექნიკის გამოყენების საფუძველზე. შეფასების შედეგად წარმოქმნილი ნაზრდი / შემცირება გატარებული იქნა მიმდინარე წლის არასაოპერაციო შემოსავლებში / ხარჯებში. ძირითადი აქტივების აღიარება წყდება გაყიდვის/გადაცემის შემთხვევაში, ან როდესაც მისი გაყიდვიდან ან გამოყენებიდან არანაირი ეკონომიკური სარგებლის/მომსახურების პოტენციალის მიღება აღარ არის მოსალოდნელი. ძირითადი საშუალების გაყიდვის ან აღიარების შეწყვეტის შედეგად მიღებული მოგება ან ზარალი, რომელიც არის სხვაობა გაყიდვებიდან მიღებულ შემოსავალსა და აქტივის საბალანსო ღირებულებას შორის, უნდა აღიარდეს შესაბამისი პერიოდის ფინანსური შედეგების შესახებ ანგარიშგებაში. ფინანსური ინსტრუმენტები ფინანსური აქტივები და ფინანსური ვალდებულებები აღიარდება, როდესაც ჯგუფი გახდება ინსტრუმენტის საკონტრაქტო პირობების მხარე. ფინანსური აქტივები და ფინანსური ვალდებულებები თავდაპირველად აღიარდება რეალური ღირებულებით. ტრანზაქციული ხარჯები, რომლებიც პირდაპირ მიეკუთვნება შეძენას ან ფინანსური აქტივისა და ვალდებულებების (არ გულისხმობს ფინანსური აქტივებისა და ფინანსური ვალდებულებების რეალური ღირებულებით აღიარებას მოგება-ზარალში) გამოშვებას, შესაბამისად ამცირებს ან ზრდის ფინანსური აქტივის ან ფინანსური ვალდებულების რეალურ ღირებულებას თავდაპირველი აღიარებისას. ფინანსური აქტივები ორგანიზაციის ძირითად ფინანსური აქტივებს წარმოადგენს ფულადი სახსრები, სხვა მოთხოვნები და სხვა ფინანსური აქტივები. 13 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ფულადი სახსრები ფულადი სახსრები მოიცავს მიმდინარე ანგარიშს არასაბიუჯეტო სახსრებისთვის ხაზინაში, ანგარიშს მიზნობრივი გრანტების და მიზნობრივი დაფინანსებისათვის და ხაზინის სავალუტო ანგარიშს. არასაბიუჯეტო სახსრებისთვის მიმდინარე ანგარიშზე აღირიცხება ორგანიზაციის არასაბიუჯეტო სახსრებით საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრები ხაზინაში, ეროვნულ ვალუტაში. მიზნობრივი გრანტების და მიზნობრივი დაფინანსების ანგარიშზე აღირიცხება ფინანსთა მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრულ მიზნობრივ გრანტებთან და მიზნობრივ დაფინანსებასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრები, ეროვნულ ვალუტაში. ხაზინის სავალუტო ანგარიშზე აღირიცხება საბიუჯეტო და მიზნობრივ გრანტებთან დაკავშირებული სახსრები, უცხოურ ვალუტაში. ფინანსური აქტივების აღიარების შეწყვეტა ჯგუფი წყვეტს ფინანსური აქტივის აღიარებას მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც აქტივიდან ფულადი სახსრების მიღების ვადა ამოიწურება ან გაუქმდება. ფინანსური ვალდებულებები ორგანიზაციის ფინანსურ ვალდებულებას წარმოადგენს სხვა კრედიტორული დავალიანებები, რომლებიც აღიარებულია ამორტიზირებული ღირებულებით. ფინანსური ვალდებულებების აღიარების შეწყვეტა ჯგუფი წყვეტს ფინანსური ვალდებულებების აღიარებას მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც ჯგუფის ვალდებულებები გათავისუფლებულია, გააუქმებულია, ან იწურება. სხვაობა შეწყვეტილი ფინანსური ვალდებულების საბალანსო ღირებულებასა და გადახდილ ან გადასახდელ საფასურს შორის აღიარდება შემოსავალში/ხარჯში. კაპიტალი კაპიტალის შემადგენელი ნაწილებია: წმინდა აქტივების ღირებულება და გაუნაწილებელი მოგება/დაუფარავი ზარალი. წმინდა აქტივების ღირებულება წარმოადგენს ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსების და საბიუჯეტო სახსრებით საქმიანობიდან წარმოქმინილ საოპერაციო და არასაოპერაციო შემოსავლების/ხარჯების გადახურვის შედეგად წარმოქმნილ აკუმულირებულ ნაშთს. გაუნაწილებელი მოგება წარმოადგენს საანგარიშო პეროდის განმავლობაში არასაბიუჯეტო სახსრებით საქმიანობიდან მიღებულ შემოსავლებისა (საოპერაციო და არასაოპერაციო) და ხარჯების (საოპერაციო და არასაოპერაციო) გადახურვით მიღებულ აკუმულირებულ ნაშთს. 14 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ბიუჯეტიდან დაფინანსება ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსების ანგარიშზე აღირიცხება ორგანიზაციისათვის ბიუჯეტით განსაზღვრული გადასახდელების დასაფინანსებლად გამოყოფილი სახსრები (საბიუჯეტო სახსრები, კრედიტები და გრანტები). საბიუჯეტო დაფინანსების ანგარიშები გადაიხურება წმინდა ღირებულების ანგარიშზე. ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსება საბიუჯეტო ორგანიზაციის მიერ კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში აისახება ასიგნებების ფარგლებში გაწეული საკასო ხარჯების შესაბამისი მოცულობით. ბიუჯეტით განსაზღვრული ასიგნებების ფარგლებში მიღებული დაფინანსება ორგანიზაციების მიერ აღირიცხება საკასო მეთოდით. მესამე პირის მიერ განხორციელებული გადახდები, ორგანიზაციის მიერ სააღრიცხვო ჩანაწერებში და ანგარიშგებაში აღიარდება, როგორც ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსება. თანამშრომელთა მოკლევადიანი ანაზღაურება თანამდებობრივი სარგოების, ანაზღაურებადი წლიური შვებულებისა და ავადმყოფობის შვებულების ბენეფიტების ვალდებულება აღიარდება იმ პერიოდში, რომელშიც მოხდა შესაბამისი მომსახურების გაწევა, ამ მომსახურების სანაცვლოდ გადასახდელი ბენეფიტების არადისკონტირებული ოდენობით. თანამშრომელთა მოკლევადიანი ბენეფიტები მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, თანამშრომლის წოდებრივ დანამატს, ფულად ჯილდოს და სახელფასო დანამატს. თანამშრომელთა მოკლევადიან ბენეფიტებთან დაკავშირებით აღიარებული ვალდებულებები აისახება შესაბამისი მომსახურების სანაცვლოდ გადასახდელი ბენეფიტების არადისკონტირებული ოდენობით. მარაგები მარაგები თავდაპირველი აღიარებისას აისახება თვითღირებულებით. მატერიალურ მარაგებში ასახულია საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციით განსაზღვრული ნედლეული და მასალები, ასევე მცირეფასიანი აქტივები, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ძირითადი აქტივების აღიარების კრიტერიუმს: ღირებულება ნაკლებია 500 ლარზე (მიუხედავად გამოყენების ვადისა) ან გამოყენების ვადა არ აღემატება ერთ წელიწადს (მიუხედავად ღირებულებისა). თავდაპირველი აღიარების შემდეგ მარაგები აისახება თვითღირებულებასა და წმინდა რეალიზებად ღირებულებას შორის უმცირესით. თუმცა, თუ მარაგების კლასის განაწილება ან განთავსება ხდება უფასოდ ან ნომინალურ ფასად, მარაგების ეს კლასი აისახება ღირებულებასა და ჩანაცვლების მიმდინარე ღირებულებას შორის უმცირესით. წმინდა სარეალიზაციო ღირებულება არის გაყიდვის შეფასებული ფასი ოპერაციების ჩვეულებრივი მიმდინარეობისას, დასრულების შეფასებული ხარჯებისა და გაყიდვის, გაცვლის ან განაწილების მიზნით აუცილებელი შეფასებული ხარჯების გამოკლებით. მარაგების მოხმარება აღირიცხება ხარჯად, როდესაც მარაგები გადადის მოხმარების ეტაპზე ჯგუფის ჩვეულებრივი ოპერაციების მიმდინარეობისას. კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში აღრიცხული მარაგები ასახულია შესყიდვის ღირებულებით. ღირებულება განისაზღვრება გაწეული ხარჯების იდენტიფიცირების საფუძველზე. საინვესტიციო ქონება საინვესტიციო ქონება თავდაპირველად აისახება თვითღირებულებით, ტრანზაქციის ხარჯების ჩათვლით. ხარჯის გაწევის მომენტში არსებული საინვესტიციო ქონების კომპონენტების ჩანაცვლების ხარჯი საბალანსო ღირებულებაში შედის იმ შემთხვევაში, თუ კმაყოფილდება აღიარების კრიტერიუმები. საბალანსო ღირებულებაში არ შედის საინვესტიციო ქონების ყოველდღიური მოვლა-პატრონობის ხარჯები. 15 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) საინვესტიციო ქონების აღიარება წყდება მათი რეალიზაციისას ან თუ მათი გამოყენება საბოლოოდ წყდება და რეალიზაციიდან/გადაცემიდან მომავალი ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღება აღარ ივარაუდება. სხვაობა წმინდა სარეალიზაციო შემოსავალსა და აქტივის საბალანსო ღირებულებას შორის აღიარდება მოგებასა ან ზარალში აღიარების შეწყვეტის პერიოდში. საინვესტიციო ქონებიდან სხვა აქტივად კლასიფიკაცია ან სხვა აქტივის ტიპიდან საინვესტიციო ქონებაში გადმოტანა ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ადგილი აქვს ცვლილებას მის გამოყენებაში. საინვესტიციო ქონებას ცვეთა ერიცხება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2002 წლის 31 დეკემბრის ბრძანებით N439 „ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ძირითადი აქტივების ფიზიკური ცვეთის ნორმებისა და მათი ბუღალტრული აღრიცხვის ასახვის შესახებ“ დამტკიცებული ინსტრუქციის შესაბამისად, წრფივი მეთოდით, 100 წლიანი გამოყენების ვადით. საინვესტიციო ქონებიდან გამომუშავებული შემოსავალი უბრუნდება ხაზინას უკან და არ აღიარდება მიმდინარე წლის შემოსავლად. სავალუტო ოპერაციები სავალუტო ოპერაციები თავდაპირველად აღირიცხება ტრანზაქციის დღეს მოქმედი კურსით. უცხოურ ვალუტაში დენომინირებული სავაჭრო კრედიტორები ან დებიტორები ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების თარიღში აისახება ამ დღეს მოქმედი გაცვლითი კურსის გამოყენებით. საკრედიტო დავალიანების დაფარვით ან პერიოდის განმავლობაში თავდაპირველად ასახულისგან განსხვავებული კურსით აღრიცხვით წარმოშობილი სხვაობები შემოსავალში ან ხარჯში აღიარდება მათი წარმოშობის პერიოდში. კრიტიკული სააღრიცხვო დაშვებები კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებებში აღწერილი სააღრიცხვო პოლიტიკების გამოყენებისას ხელმძღვანელობას ევალება შეფასებების, ვარაუდებისა და დაშვებების გაკეთება აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულებების თაობაზე, რომლებიც სხვა წყაროებში მკაფიოდ არ ჩანს. შეფასებები და დაშვებები ეფუძნება ისტორიულ გამოცდილებას და სხვა შესაბამის ფაქტორებს, რომელთა გამოყენება მართებულად მიიჩნევა. რეალური შედეგები შეიძლება განსხვავდებოდეს შეფასებებისგან. შეფასებები და შესაბამისი დაშვებები რეგულარულად გადაიხედება. სააღრიცხვო შეფასებების კორექტირება აღიარდება ამ კორექტირების გაკეთების პერიოდში, თუ კორექტირებას ეფექტი აქვს მიმდინარე და მომავალ პერიოდებზე. სააღრიცხვო პოლიტიკებში გამოყენებული კრიტიკული შეფასებები და გაურკვევლობის შეფასების ძირითადი წყაროები, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, განმარტებულია კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების იმ ელემენტების მომცველ განმარტებებში, რომლებთანაც ისინი არის დაკავშირებული. 16 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 4. ინფორმაცია ორგანიზაციის აქტივების, ვალდებულებების ანგარიშებზე ნაშთების შესახებ კოდი I. ფინანსური აქტივები და მოთხოვნები მიმდინარე ანგარიში არასაბიჯეტო სახსრებისათვის ხაზინაში ანგარიში მიზნობრივი გრანტების და მიზნობრივი დაფინანსებისათვის ხაზინის სავალუტო ანგარიში ქონების გადასახადი დამატებული ღირებულების გადასახადი მოთხოვნები საქონლის და მომსახურების მიღებაზე წინასწარი გადახდებით მოთხოვნები არაფინანსური აქტივების მიღებაზე წინსაწარი გადახდებით მოთხოვნები არაფინანსური აქტივების დანაკლისებით სულ ფინანსური აქტივები და მოთხოვნები: II. არაფინანსური აქტივები ფულადი დოკუმენტები სათადარიგო ნაწილები სხვა დანარჩენი მატერიალური მარაგები საცხოვრებელი შენობები არასაცხოვრებელი შენობები სხვა ნაგებობები სატრანსპორტო საშუალებები სხვა მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი არამატერიალური ძირითადი აქტივები ტექნიკა ინვენტარი სხვა მცირეფასიანი აქტივები მიწა საინვესტიციო ქონებად გამოყენებული შენობები ან შენობის ნაწილი სულ არაფინანსური აქტივები: სულ აქტივები და მოთხოვნები: კოდი ნაშთი 31/12/2018 მდგომარეობით ნაშთი 31/12/2017 მდგომარეობით (არააუდირებული) 223 26,148 122,255 1,632 3,224 113,120 15,046 13,590 34,426 1431 8,475 - 1432 1440 121,421 283,378 1,327 177,509 1625 1626 1627 2111 2112 2119 2121 2122 2132 2210 2220 2240 2410 2510 335 3,571 65,673 193,069 12,718,426 55,504 497,217 667,389 840,360 8,528 25,783 978 13,733,000 299,970 29,109,803 29,393,181 ნაშთი 31/12/2018 მდგომარეობით 80 5,562 73,742 195,101 15,459,616 131,507 452,447 873,139 1,011,571 11,168 30,401 1,368 18,245,702 18,423,211 ნაშთი 31/12/2017 მდგომარეობით (არააუდირებული) 9,267 49,173 245,863 30,815 335,118 29,741,166 (683,103) 29,058,063 29,393,181 108 3,508 49,673 246,163 19,491 318,943 18,656,820 (552,552) 18,104,268 18,423,211 02 08 09 1,699 1,263,229 335,118 1,027,197 318,943 10 656,148 641,811 ანგარიშის ნომერი აქტივები 1230 1240 1280 1363 1364 ანგარიშის ნომერი ვალდებულებები და კაპიტალი III. ვალდებულებები საქონლის და მომსახურების მოწოდებით დარიცხული ვალდებულებები გადასახდელი დღგ სხვა გადასახდელები შტატით მომუშავეთათვის დარიცხული ხელფასები წინასწარ მიღებული სხვა შემოსავლები სულ ვალდებულებები წმინდა ღირებულება გაუნაწილებელი მოგება დაუფარავი ზარალი* სულ კაპიტალი: სულ ვალდებულებები და კაპიტალი: საცნობარო მუხლები პასუხსაგებ შენახვაზე მიღებული მატერიალური ფასეულობები ამორტიზებული ძირითადი აქტივები ვადაგადაცილებული დავალიანებები ექსპლუატაციაში მყოფი ხარჯებში ჩამოწერილი გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივები 17 და საცნობარო მუხლებზე არსებული 3210 3242 3244 3251 3282 5100 5220 5230 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 5. ორგანიზაციის ანგარიში შემოსავლების და ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით ცხრილში მოცემულია ორგანიზაციის ანგარიში შემოსავლების და ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით ჩაშლა 2018 წლის 31 დეკემბრის მდომარეობით: შემოსავლების და ხარჯების ჩამონათვალი 1. შემოსავლები 1.1 გადასახადები 1.2 გრანტები 1.3 სხვა შემოსავლები 1.3.2 საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია 1.3.5 შერეული და სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები 2. ხარჯები 2.1 შრომის ანაზღაურება 2.1.1 ხელფასები 2.1.1.1 ხელფასები ფულადი ფორმით 2.1.1.1.1 თანამდებობრივი სარგო 2.1.1.1.2 წოდებრივი სარგო 2.1.1.1.3 პრემია 2.1.1.1.3 დანამატი 2.2 საქონელი და მომსახურება 2.2.1 შტატგარეშე მომუშავეთა ანაზღაურება 2.2.2 მივლინებები 2.2.3 ოფისის ხარჯები 2.2.4 წარმომადგენლობითი ხარჯები 2.2.6 სამედიცინო ხარჯები 2.2.7 რბილი ინვენტარისა და უნიფორმის შეძენის და პირად ჰიგიენასთან დაკავშირებული ხარჯები 2.2.8 ტრანსპორტის, ტექნიკისა და იარაღის ექსპლუატაციისა და მოვლაშენახვის ხარჯები 2.2.10 სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურება 2.3 ძირითადი კაპიტალის მოხმარება ბიუჯეტით დამტკიცებული წლიური გეგმით საბიუჯეტო ეკონომიკური სახსრები საქმიანობა საანგარიშო პერიოდის დაზუსტებული გეგმით საბიუჯეტო ეკონომიკური სახსრები საქმიანობა ვალდებულება საბიუჯეტო ეკონომიკური სახსრები საქმიანობა ფაქტობრივი (საკასო) საბიუჯეტო ეკონომიკური სახსრები საქმიანობა დარიცხული საბიუჯეტო ეკონომიკური სახსრები საქმიანობა - 900,000 900,000 - 547,508 547,508 - - 77,602 77,602 - 531,090 531,090 77,602 77,602 - 439,470 439,470 - 900,000 - 547,508 - - - 531,015 - 439,395 - - - - - - - 75 - 75 14,417,200 11,969,200 892,000 614,400 1,943,000 129,600 14,601,600 11,954,200 . 2,042,400 660,627 373,738 188,746 14,526,411 11,954,200 11,954,200 11,954,200 9,305,192 394,514 2,247,244 7,250 1,968,703 654,843 373,738 373,738 373,738 359,788 13,950 187,649 13,909,490 11,407,772 11,407,772 11,407,772 9,208,347 385,363 1,806,812 7,250 1,899,198 643,987 365,577 365,577 365,577 351,627 13,950 186,780 14,587,758 11,407,441 11,407,441 11,407,441 9,208,047 385,332 1,806,812 7,250 1,911,811 558,444 365,577 365,577 365,577 351,627 13,950 183,274 - - - - 632,970 160,237 623,332 159,582 623,332 159,582 - - - - 215,427 620,464 29,950 376 120 3,269 3,605 - 183,676 601,096 29,946 376 120 3,055 3,605 - 183,674 622,724 28,030 376 120 2,589 3,055 - - - - - 920 - 920 - 1,283 - - - - - 212,172 10,530 205,937 10,530 208,073 8,924 - - - - 256,424 9,888 253,915 9,888 244,319 9,004 - - - - - - - - 666,487 4,277 18 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 2.4 პროცენტი 2.6 გრანტები 2.6.2 გრანტები საერთაშორისო ორგანიზაციებს 2.6.2.1 მიმდინარე 2.7 სოციალური უზრუნველყოფა 2.7.3 დამქირავებლის მიერ გაწეული სოციალური დახმარება 2.7.3.1 ფულადი ფორმით 2.8 სხვა ხარჯები 2.8.2 სხვადასხვა ხარჯები 2.8.2.1 მიმდინარე 2.9 რეალიზებული მარაგების ხარჯი 6. 5,000 - 5,000 - 4,114 - 4,114 - 4,114 - 5,000 - 5,000 - 4,114 - 4,114 - 4,114 - 5,000 200,000 3,000 5,000 365,000 4,455 4,114 365,000 4,455 4,114 364,010 2,629 4,114 363,510 2,629 200,000 3,000 365,000 4,455 365,000 4,455 364,010 2,629 363,510 2,629 200,000 300,000 300,000 300,000 - 3,000 145,000 145,000 145,000 - 365,000 235,000 235,000 235,000 - 4,455 93,688 93,688 93,688 - 365,000 234,395 234,395 234,395 - 4,455 89,001 89,001 89,001 - 364,010 234,395 234,395 234,395 - 2,629 89,001 89,001 89,001 - 363,510 234,395 234,395 234,395 - 2,629 2,687 2,687 2,687 - ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით ფაქტობრივი (საკასო) ოპერაციების შესახებ 1. არაფინანსური აქტივების მიღება 1.1 ძირითადი აქტივები 1.1.1შენობა-ნაგებობები 1.1.1.2 არასაცხოვრებელი შენობები 1.1.2 მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი 1.1.2.2 სხვა მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი 1.2 მატერიალური მარაგები 1.3 ფასეულობები 1.4 არაწარმოებული აქტივები 2. არაფინანსური აქტივების კლება 2.1 ძირითადი აქტივები 2.2 მატერიალური მარაგები 2.3 ფასეულობები 2.4 არაწარმოებული აქტივები 31 311 3111 31112 3112 31122 312 313 314 31 311 312 313 314 საბიუჯეტო სახსრები ეკონომიკური საქმიანობა ვალდებულება ეკონომიკური საქმიანობა ეკონომიკური საქმიანობა 100,000 - 8,000 - 245,000 - - - - - - 213,998 213,998 11,717 11,717 202,281 202,281 - - - - - - 19 ფაქტობრივი(საკასო) საბიუჯეტო სახსრები დაზუსტებული გეგმით საბიუჯეტო სახსრები დამტკიცებული გეგმით საბიუჯეტო სახსრები არაფინანსური აქტივების ჩამონათვალი არაფინანსური აქტივების ოპერაციების კოდები ცხრილში მოცემულია ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით ფაქტობრივი (საკასო) ოპერაციების შესახებ 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით: სხვა მანქანა-დანადგარების მიღებიდან 193,516 ლარი წარმოადგენს IT მიმართულებით გაკეთებულ ინვესტიციებს. კერძოდ, 121,421 ლარი მოხმარდა სასერვერო ინფრასტრუქტურის განახლებას, 72,095 ლარი კი კომპიუტერების შეძენას. - ეკონომიკური საქმიანობა 213,998 213,998 11,717 11,717 202,281 202,281 - - სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 7. ორგანიზაციის ანგარიში ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით ფაქტობრივი (საკასო) ოპერაციების შესახებ 2018 წლის 31 დეკემბრისთვის ორგანიზაციას არ ჰქონია საკასო ოპერაციები ფინანსური აქტივებისა და ფინანსური ვალდებულებების კატეგორიებში. ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ დანაკლისის აღდგენით გაყიდვით ბარტერით აქციებისა და სხვა კაპიტალის სახით ხელფასები სასაქონლო ფორმით სუბსიდიებით გრანტებით სოციალური დახმარებებით დანაკლისით სხვა ხარჯებით საკუთარი სახსრებით კაპიტალის შექმნა ძირითადი კაპიტალის მოხმარება საქონელი და მომსახურებით ანგარიშვალდებულ პირზე გადაცემა - - - - - - - 8,056 - - - - - - - - - 94,255 - - 69,579 83,992 - 8,516 - - - - - - - - 8,056 - - - - - - - - - 94,255 - - 69,579 350 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 94 - - 335 - 1,080 - 20 - - - - - - - - 20 - - - - - - - - - 3,071 - - 3,571 - 80 - 5,562 ნაშთი წლის ბოლოს 79,384 არასაოპერაციო ხარჯები საკუთარი სახსრებით კაპიტალის შექმნა - სხვა მიღებები სხვა შემოსავლებით 8,516 - ანგარიშვალდებულ ან სხვა პირისაგან მიღება გრანტებით - 79,384 არასაოპერციო შემოსავლებით ბარტერით 83,992 შესყიდვა წინა წლების ავანსების შემცირებით 1. მატერიალური მარაგები 1.2. სხვა მატერიალური მარაგები 1.2.5 ფულადი დოკუმენტები 1.2.6 სათადარიგო ნაწილები 1.2.7 სხვა დარჩენილი მატერიალური მარაგები ნაშთი წლის დასაწყისისათვის (არააუდირებული) არაფინანსური აქტივების დასახელება გასვლა შესყიდვა მიმდინარე პერიოდის მიღება *სხვა გასვლები 8. 73,742 - 82,562 - 8,496 - - - - - - - - 8,036 - - - - - - - - - 91,090 - - 65,673 2. ძირითადი აქტივები 18,123,381 - 92,577 - 121,132 - - - - - - - - 2,394,391 - - - - - - - - 667,734 - - 303,000 14,971,965 2.1 შენობა-ნაგებობები 15,786,224 - 11,717 - - - - - - - - - - 2,392,816 - - - - - - - - 135,126 - - 303,000 12,966,999 195,101 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 2,032 - - - 193,069 15,459,616 - 11,717 - - - - - - - - - - 2,321,235 - - - - - - - - 128,672 - - 303,000 12,718,426 2.1.1 საცხოვრებელი შენობები 2.1.2 არასაცხოვრებელი შენობები 2.1.9 სხვა შენობანაგებობები 2.2 მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი 2.2.1სატრანსპორტო საშუალებები 2.2.2 სხვა მანქანადანადგარები და ინვენტარი 2.3 სხვა ძირითადი აქტივები 2.3.2 არამატერიალური ძირითადი აქტივები 3. გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივები 131,507 - - - - - - - - - - - - 71,581 - - - - - - - - 4,422 - - - 55,504 1,325,586 - 80,860 - 121,132 - - - - - - - - 1,575 - - - - - - - - 361,397 - - - 1,164,606 452,447 - - - 116,430 - - - - - - - - - - - - - - - - - 71,660 - - - 497,217 873,139 - 80,860 - 4,702 - - - - - - - - 1,575 - - - - - - - - 289,737 - - - 667,389 - 1,011,571 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 171,211 - - - 840,360 1,011,571 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 171,211 - - - 840,360 35,289 42,937 - 27,634 - 11,249 - - - - - - - - 6,812 - - - - - - - - - 39,718 - - 4. ფასეულობები 5. არაწარმოებული აქტივები - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 13,733,000 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 13,733,000 5.1 მიწა - 6. საინვესტიციო ქონება - - - - - - - - - 303,000 - - - - - - - - - - - 3,030 - - - 299,970 6.1 საინვესტიციო ქონებად გამოყენებული შენობები ან შენობის ნაწილი - - - - - - - - - 303,000 - - - - - - - - - - - 3,030 - - - 299,970 13,733,000 - - 13,733,000 20 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 2018 წლის 1 დეკემბრის მდგომარეობით გადაფასდა ორგანიზაციის ბალანსზე რიცხული სატრანსპორტო საშუალებები, მათი საბალანსო ღირებულებების რეალურ საბაზრო ღირებულებებთან მიახლოების მიზნით. აღნიშნული შეფასების ძირითადი მოტივი იყო სატრანსპორტო საშუალებების დაზღვევის ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შემთხვევაში, ასანაზღაურებული თანხის კორელაცია აქტივის საბალანსო ღირებულებასთან. შეფასება განხორციელდა დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ საბაზრო შედარების მეთოდის გამოყენებით. შეფასების შედეგი ასახულია ზემოთ მოცემული ცხრილის „არასაოპერაციო შემოსავლების“ სვეტში. რეტროსპექტული გადაანგარიშების გამო, გაზრდილია ძირითადი აქტივების 2018 წლის საწყისი ნაშთი, რაც განაპირობა რამდენიმე წლის წინ შეძენილი და ხარჯში ჩამოწერილი ლიცენზიების არამატერიალურ აქტივად აღიარებამ. ღირებულებამ გადაანგარიშების შემდეგ შეადგინა 195,259 ლარი. ბალანსზე რიცხული ქონებისა და აღჭურვილობის მოძრაობა საცხოვრებელი ნაგებობები მიწა არასაცხოვრებელი ნაგებობები სხვა ნაგებობები სატრანსპორტო საშუალებები 203,230 16,950,411 189,077 1,361,957 სხვა მანქანადანადგარები და მარაგი არამატერიალური აქტივები სულ ღირებულება 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) - 2,147,355 1,503,830 22,355,860 გადაფასების ეფექტი 13,733,000 - (3,797,580) (79,411) - - - 9,856,009 2018 წლის 1 იანვარი 13,733,000 203,230 13,152,831 109,666 1,361,957 2,147,355 1,503,830 32,211,869 - - 11,717 (315,391) - - (713,520) 85,562 (361,722) (2,607) - - 97,279 (361,722) (317,998) (713,520) 13,733,000 203,230 12,849,157 109,666 648,437 1,868,588 1,503,830 30,915,908 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) - 8,129 1,490,795 57,570 909,510 1,274,216 492,259 4,232,479 გადაფასების ეფექტი - - (1,488,736) (7,830) - - - (1,496,566) 2018 წლის 1 იანვარი - 8,129 2,059 49,740 909,510 1,274,216 492,259 2,735,913 მიღება გადასულია საცნობარო მუხლზე გასულია გადაფასების ეფექტი - 2,032 - 128,672 - 4,422 - 71,660 (829,950) 289,737 (361,722) (1,032) - 171,211 - 667,734 (361,722) (1,032) (829,950) 2018 წლის 31 დეკემბერი - 10,161 130,731 54,162 151,220 1,201,199 663,470 2,210,943 მიღება გადასულია საცნობარო მუხლზე გასვლა გადაფასების ეფექტი 2018 წლის 31 დეკემბერი დაგროვილი ცვეთა 21 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ნარჩენი საბალანსო ღირებულება 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) 2018 წლის 31 დეკემბერი - 195,101 15,459,616 131,507 452,447 873,139 1,011,571 18,123,381 13,733,000 193,069 12,718,426 55,504 497,217 667,389 840,360 28,704,965 ორგანიზაციამ განსაზღვრა არასაცხოვრებელი ნაგებობების და მათთან დაკავშირებული მიწის ნაკვეთებისა და ხიდის რეალური ღირებულება 2018 წლის პირველი იანვრის მდგომარეობით. არასაცხოვრებელი ნაგებობების რეალური ღირებულების განსაზღვრა მოხდა შესადარისი გარიგების ანალიზის მეთოდის გამოყენებით, რომელიც ასახავს მსგავსი ნაგებობებზე მომხდარი ტრანზაქციების შეფასების თარიღსთვის არსებულ საბაზრო ფასებს. ხიდის შეფასებისთვის გამოიყენებულ იქნა ჩანაცვლების ღირებულების მეთოდი, სადაც მნიშვნელოვანი დაშვებებს წარმოადგენდა მშენებლობის ხარჯების შეფასება და სხვა დამატებითი ხარჯები. არასაცხოვრებელი შენობებისა და ხიდის შეფასებისგან მიღებული ზარალი 2,380,423 ლარის ოდენობით აღიარებულია სხვა არასაოპერაციო ხარჯებში, ხოლო დაკავშირებული მიწის ნაკვეთებისგან მიღებული შემოსავალი 13,733,000 ლარის ოდენობით ასახულია სხვა არა საოპერაციო შემოსავლებში. 2018 წლის 1 იანვარი 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) ნაგებობები თბილისში, წმინდა ქეთევან დედოფლის გამზირი 5,190,000 4,745,573 მიწა თბილისში, წმინდა ქეთევან დედოფლის გამზირი 12,950,000 - ნაგებობები ქუთაისში, ი.აბესაძის გამზირი 5,665,000 8,321,518 მიწა ქუთაისში, ი. აბესაძის გამზირი 783,000 - ხიდი ქუთაისში, ი.აბესაძის გამზირი 2,154 73,735 ნაგებობები ბათუმში, შ. ხიმშიაშვილის ქუჩა 2,295,000 2,391,753 სულ 26,885,154 15,532,579 22 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ქონებისა და აღჭურვილობის მოძრაობა მოცემულია საცნობარო მუხლზე საცხოვრებელი ნაგებობები მიწა არასაცხოვრებელი ნაგებობები სხვა ნაგებობები სატრანსპორტო საშუალებები სხვა მანქანა დანადგარები და მარაგი არამატერიალური აქტივები სულ ღირებულება 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) - - - - - 1,027,197 - 1,027,197 - - - - - 361,722 - 361,722 - - - - - (125,690) - (125,690) - - - - - 1,263,229 - 1,263,229 - - - - - 1,027,197 - 1,027,197 - - - - - 361,722 - 361,722 - - - - - (125,690) - (125,690) - - - - - 1,263,229 - 1,263,229 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) - - - - - - - - 2018 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) - - - - - - - - გადაცემულია ქონებიდან და აღჭურვილობიდან გადაცემულია სხვა სახელმწიფო ორგანიზაციისთვის 2018 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) დაგროვილი ცვეთა 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) გადაცემულია ქონებიდან და აღჭურვილობიდან გადაცემულია სხვა სახელმწიფო ორგანიზაციისთვის 2018 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) საბალანსო ღირებულება #429 ინსტრუქციის მოთხოვნების შესაბამისად, სრულად ამორტიზირებული აქტივები ჩამოიწერება და აისახება საცნობარო მუხლებში. 23 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 9. ორგანიზაციის ანგარიში არასოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების დასახელება ფინანსური აქტივები სავალუტო დეპოზიტები სხვა დებიტორული დავალიანებები არასოპერაციო შემოსავლები კრედიტი (8100) 9,158 9,086 72 არასაოპერაციო ხარჯები დებეტი (8200) 1,348 1,348 - - 11,577 11,577 ფინანსური ვალდებულებები სხვა კრედიტორული დავალიანებები 10. ინფორმაცია მიზნობრივი გრანტების და მიზნობრივი დაფინანსების შესახებ უცხოურ ვალუტაში გეგმა ეროვნულ ვალუტაში საკასო (ფაქტობრივი) დარიცხული ნაშთი პერიოდის დასაწყისში (არააუდირებული) მიმდინარე წლის მოცულობა სულ 49,472 49,472 - 279,928 329,400 253,780 303,252 - ხარჯები საქონელი და მომსახურება 329,400 329,400 303,252 303,252 293,626 293,626 ორგანიზაციას ყველაზე მნიშვნელოვანი და მოცულობითი მიზნობრივი გრანტი მიღებული აქვს მსოფლიო ბანკისგან, 2015 წლის თებერვალში, 500,000 აშშ დოლარის ოდენობით. გრანტის მიზანია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესაძლებლობების ზრდა ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებით და დასრულდება 2019 წლის ივნისში. პროექტის ფარგლებში დაფინანსდა IT აუდიტორების გადამზადება, მონაცემთა ანალიზის სისტემების გაუმჯობესება და ა.შ. 24 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 11. დასახელება სატრანსპორტო საშუალება სულ: მათ შორის მსუბუქი ჯიპები და პიკაპები სამგზავრო სატრანსპორტო საშუალებები სატვირთო ინფორმაცია არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე საანგარიშო პერიოდის დასაწყისში 31/12/2017 (არააუდირებული) საცნობა საბალანსო რო ანგარიში მუხლი საანგარიშო პერიოდის დასაწყისში 31/12/2017 (არააუდირებული) საანგარიშო პერიოდის ბოლოს 31/12/2018 საანგარიშო პერიოდში გაწეული ფაქტობრივი ხარჯი (საკასო) 31/12/2018 საანგარიშო პერიოდში გაწეული დარიცხული ხარჯი 31/12/2018 საანგარიშო პერიოდის ბოლოს 31/12/2018 საბალანსო ანგარიში საცნობარ ო მუხლი რაოდენ ობა ღირებუ ლება რაოდენ ობა რაოდენ ობა ღირებულ ება რაოდენო ბა ღირებ ულება სულ ხარჯი მ.შ. შეკეთე ბა მ.შ. საწვავი მ.შ.სათად არიგო ნაწილები სულ ხარჯი მ.შ. შეკეთ ება მ.შ. საწვავი მ.შ.სათადარ იგო ნაწილები რაოდ ენობა ღირებ ულება რაოდენო ბა 31 452,447 - 31 452,447 31 497,217 216,467 69,672 142,375 4,420 216,997 69,300 141,142 6,555 31 497,217 - 25 383,295 - 25 383,295 25 383,553 174,351 55,683 115,708 2,960 174,880 55,310 114,475 5,095 25 383,553 - 5 59,285 - 5 59,285 5 99,012 40,124 13,146 25,518 1,460 40,125 13,147 25,518 1,460 5 99,012 - 1 9,867 - 1 9,867 1 14,652 1,992 843 1,149 - 1,992 843 1,149 - 1 14,652 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ჯგუფი ბალანსზე არსებულ ავტოპარკს მართავს შიდა ინსტრუქციის მიხედვით, რომელიც განსაზღვრავს საწვავის ლიმიტების დადგენის/კორექტირების მეთოდოლოგიას, განსაზღვრავს ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ექპლოატაციის წესებს და პროცედურებს, სამორიგეო ავტომობილების მოძრაობის რეჟიმს (რაც მოიცავს მათი გადაადგილების GPS-ით კონტროლის მექანიზმს). აღნიშნული ინსტრუქცია მიმართულია ხარჯების ოპტიმიზაციისადმი და წარმოადგენს შიდა კონტროლის კარგ მექანიზმს. 25 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 12. ორგანიზაციების ანგარიშებზე რიცხული ფინანსური აქტივები და მოთხოვნები წარმოშობის წლების მიხედვით დასახელება 2018 წლის 31 დეკემბრისთვის სულ მათ შორის წარმოშობის წლების მიხედვით 2004 -2017 წწ. 2018 წ. ს უ ლ 134,752 - - 134,752 გადასახდელები (წინასწარ გადახდილი თანხებით წარმოქმნილი დავალიანებები) 134,752 - - 134,752 9,626 3,705 121,421 - - 9,626 3,705 121,421 - - - - შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება პროცენტი სუბსიდიები გრანტები სოციალური უზრუნველყოფა სხვა ხარჯები არაფინანსური აქტივების მიღება სხვა მოთხოვნები (გარდა საბიუჯეტო კლასიფიკაციით განსაზღვრული მუხლებისა) 13. 1996-2003წ. ორგანიზაციის ანგარიშებზე რიცხული ვალდებულებები წარმოშობის წლების მიხედვით სხვა მოკლევადიანი ვალდებულებების ჩაშლა წარმოშობის წლების მიხედვით 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით წარმოდგენილია შემდეგნაირად: დასახელება 2018 წლის 31 დეკემბრისთვის სულ ს უ ლ: 335,118 შემოსულობები (წინასწარ მიღებული თანხებით წარმოქმნილი დავალიენებები) 30,815 გადასახდელები შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება სუბსიდიები გრანტები სოციალური უზრუნველყოფა სხვა ხარჯები სხვადასხვა მიმდინარე ხარჯები არაფინანსური აქტივების შეძენა ფინანსური ვალდებულებები სხვა ვალდებულებები 304,303 245,863 49,173 9,267 9,267 - 26 1996-2003წ. მათ შორის წარმოშობის წლების მიხედვით 2004-2017 წწ 2018 წ. 295,036 - - 40,082 295,036 245,863 49,173 - - 9,267 9,267 9,267 - 30,815 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 14. ინფორმაცია დებიტორული დავალიანების შესახებ ორგანიზაციულ ჭრილში სხვა მოკლევადიანი ფინანსური აქტივები და სხვა მოთხოვნები 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით წარმოდგენილია შემდეგნაირად: ორგანიზაციის დასახელება დებეტი თანხა წარმ. თარიღი შემოსავლების სამსახური 1,151 2018 შემოსავლების სამსახური შემოსავლების სამსახური 1,633 2,072 2018 2018 British Standards Institution (BSI) 8,475 2018 121,421 2018 შპს ორიენტ ლოჯიკი სულ სხვა მოკლევადიანი მოთხოვნები და სხვა მოკლევადიანი ფინანსური აქტივები წარმოშობის საფუძველი კადრების მომზადება-გადამზადებასთან, კვალიფიკაციის ამაღლებასა და სტაჟირებასთან დაკავშირებულ ხარჯთან დაკავშირებული დღგ (მიმდინარე წლის ხარჯი). საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად ქონების გადასახადის ავანსის გადახდა. სალდო ჩასათვლელ და დარიცხულ დღგ-ს შორის. კადრების მომზადება-გადამზადებასთან, კვალიფიკაციის ამაღლებასა და სტაჟირებასთან დაკავშირებული ხარჯის (მიმდინარე წლის ხარჯი) ავანსი. არაფინანსური აქტივების ზრდა, ავანსი. 134,752 საანგარიშგებო პერიოდის დასრულებიდან 3 თვის განმავლობაში, ყველა ზემოთ მოცემული ავანსი დაიხურა, მათ შორის, ორგანიზაციამ მიიღო საინფორმაციო სისტემები და სერვერები შპს „ორიენტ ლოჯიკისგან“. 27 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 15. ინფორმაცია ვალდებულებების შესახებ კრედიტორების მიხედვით სხვა მოკლევადიანი კრედიტორული დავალიანებები 2018 წლის 31 დეკემბერს წარმოადგენს შემდეგს: 2018 წლის 31 დეკემბერი 2017 წლის 31 დეკემბერი ვალდებულებები ყოფილი თანამშრომლებისადმი მიღებული ავანსები დღგ სხვა კრედიტორული დავალიანება 295,036 30,815 9,267 - 295,836 19,491 3,508 108 სულ მოკლევადიანი კრედიტორული დავალიანებები 335,118 318,943 ვალდებულებები ყოფილი თანამშრომლებისათვის წარმოადგენს 743 ადამიანის მიმართ 1996-2003 წლებში დაგროვილ კრედიტორულ დავალიანებას. 16. ორგანიზაციის აქტივების/მომსახურების უსასყიდლოდ მიღება/გადაცემის შესახებ უსასყიდლოდ გადაცემული აქტივები წარმოადგენს იმ აქტივებს ისტორიული ღირებულებებით, რომლებიც გადაეცათ სხვა სახელმწიფო ორგანიზაციებს. გადაცემული ქონებისა და აღჭურვილობის საბალანსო ღირებულება 2018 წელს, გადაცემის თარიღისთვის, შეადგენდა 1,575 ლარს. ორგანიზაციამ 2018 წლის განმავლობაში შეიმუშავა არაფინანსური აქტივების ინვენტარიზაციის შიდა პროცედურა, რომელმაც უზრუნველყო პროცესის თანმდევი რისკების მინიმიზაცია. აღნიშნული წესებით ჩატარებული შერჩევითი ინვენტარიზაციის დროს გამოვლინდა გამოუსადეგარი და გამოუყენებელი აქტივები და მოხდა მათი შესაბამისი განკარგვა. კერძოდ, ექპლოატაციისთვის მისაღები მაგრამ ორგანიზაციისთვის გამოუსადეგარი აქტივები გადაეცა სსიპ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, წლების განმავლობაში საწყობებში დაგროვებული დაზიანებული და უვარგისი აქტივები კი განადგურდა წესების დაცვით. ამ საკითხების მოწესრიგების შემდეგ, საანგარიშო წლის ბოლოს ჩატარებულ სავალდებულო ინვენტარიზაციას არც დაზიანებული და არც გამოუსადეგარი აქტივები აღარ გამოუვლენია. 2018 წლის 31 დეკემბერი 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) გადაცემული ძირითადი საშუალებები სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები სხვა აქტივები 128,297 6,546 8,322 110,408 - სულ უსასყიდლოდ გადაცემული აქტივები ისტორიული ღირებულებით 143,165 110,408 28 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) 17. თანამშრომელთა ანაზღაურება 2018 წლის 31 დეკემბერი 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) თანამდებობრივი სარგო წოდებრივი სარგო პრემია 9,559,674 385,332 1,828,012 9,861,174 42,660 2,074,735 სულ შტატიანი თანამშრომლების ანაზღაურება 11,773,018 11,978,569 თანამდებობრივი სარგოები პერიოდის განმავლობაში გაცემულია დამტკიცებული ბიუჯეტისა და საშტატო ნუსხის შესაბამისად. წოდებრივი სარგოს ზრდა 2018 წლის განმავლობაში გამოწვეული იყო „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების გამო, რის მიხედვითაც სავალდებულო გახდა საკლასო ჩინის მქონე თანამშრომლებისთვის დანამატის გაცემა. 2018 წელს ორგანიზაციის მიერ ბონუსების გაცემა მოხდა დანერგილ შეფასების სისტემაზე დაყრდნობით, რომელიც ეფუძნება საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკებს. შეფასების სისტემა ელექტრონულია და ითვალისწინებს თანამშრომელთა კომპეტენციებს, ინდივიდუალურად შესრულებული სამუშაოს მოცულობას და ხარისხს. აღსანიშნავია, რომ ორგანიზაციას არ აქვს დანამატების გაცემის პრაქტიკა - 2018 წელს გაცემულია მხოლოდ 7,250 ლარის ოდენობის დანამატი ზეგანაკვეთურ მუშაობასთან დაკავშირებით. შტატგარეშე მომუშავეთა ანაზღაურება არის საქონლისა და მომსახურების ნაწილი და წარმოადგენს 782,914 ლარს 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. ზრდა წინა წელთან შედარებით განპირობებულია 2017 წლის მეორე ნახევარში დამხმარე თანამდებობების საშტატო რიცხოვნებიდან შტატგარეშე პოზიციებად გარდაქმნით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის ახალი რედაქციიდან გამომდინარე. სოციალური უზრუნველყოფის ხარჯის ზრდა 2018 წელს განპირობებული იყო რეორგანიზაციით. 2018 წლის 31 დეკემბერი შტატიანი თანამშრომლების ანაზღაურება 2017 წლის 31 დეკემბერი (არააუდირებული) 11,773,018 11,978,569 შტატგარეშე მომუშავეთა ანაზღაურება 782,914 490,672 სოციალური უზრუნველყოფის ხარჯი 366,139 227,885 სულ თანამშრომელების ანაზღაურება 12,922,071 12,697,126 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, თანამშრომელთა და შტატგარეშე მომუშავეთა რაოდენობა იყო შესაბამისად 308 და 40 ადამიანი. 18. პირობითი ვალდებულებები შესაბამისობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ ორგანულ კანონთან ჯგუფის საქმიანობა ძირითადად რეგულირდება ორგანული კანონით „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“. 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, ჯგუფის ხელმძღვანელობის შეფასებით, ორგანიზაცია აკმაყოფილებს ამ კანონის პირობებს. 29 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) გადასახადები ჯგუფი არაკომერციული ორგანიზაციაა და მასზე საჯარო დაწესებულებისთვის დამახასიათებელი საგადასახადო მოთხოვნები ვრცელდება. საგადასახადო ნორმების დარღვევის შედეგად ჯგუფს შეიძლება დამატებით დაეკისროს გადასახადების, ჯარიმების და საურავის გადახდა. ხელმძღვანელობის შეფასებით საანგარიშო პერიოდში ორგანიზაციამ ზუსტად მოახდინა საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა და გათვალისწინება. საოპერაციო გარემო ჯგუფის საქმიანობაზე შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ისეთმა ძირითადმა გარე ფაქტორებმა, როგორებიც არის სამართლებრივი სივრცე და საბიუჯეტო პროცესი. აღნიშნული მიმართულებებით დღეს არსებული მიღწევები, კერძოდ, რეფორმირებული სამართლებრივი საფუძვლები, ქმნის გარანტიებს ორგანიზაციის ფინანსური და ფუნქციონალური დამოუკიდებლობის შესახებ, რაც არსებითად განაპირობებს ჯგუფის გამართული საქმიანობისთვის შესაბამის გარემოს. 19. ტრანზაქციები დაკავშირებულ მხარეებთან კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, მხარე დაკავშირებულად ითვლება, თუ ერთ-ერთ მხარეს შეუძლია მეორე მხარის კონტროლი ან მასზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენის მოხდენა ფინანსური თუ საოპერაციო გადაწყვეტილებების მიღებასას. დაკავშირებულ მხარეებთან არსებული ყოველი ურთიერთობის განხილვისას ყურადღება ექცევა ურთიერთობის შინაარსს და არა მხოლოდ სამართლებრივ ფორმას. 2018 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის განმავლობაში ორგანიზაციას არ ჰქონია ტრანზაქციები დაკავშირებულ მხარეებთან უმაღლესი ხელმძღვანელობისათვის გადახდილი ანაზღაურების გარდა. 2018 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის განმავლობაში უმაღლესი ხელმძღვანელობის - 4 ადამიანისათვის გადახდილმა ჯამურმა დარიცხულმა ანაზღაურებამ შეადგინა 409,453 ლარი. 2018 წელი თანამდებობრივი სარგო 20. პრემია ირაკლი მექვაბიშვილი დავით გოგიჩაიშვილი ეკატერინე ღაზაძე ნოდარ ჯავახიშვილი 79,810 76,881 76,881 76,881 33,000 33,000 33,000 სულ ანაზღაურება 310,453 99,000 ფინანსური რისკის მართვა ჯგუფი ხარჯებსა და წმინდა აქტივებს მართავს იმის უზრუნველსაყოფად, რომ შეძლოს უწყვეტი ორგანიზაციის სტატუსით ფუნქციონირების გაგრძელება და ამავდროულად, მიზნების მიღწევა მინიჭებული მანდატის განხორციელების პროცესში გაწეული ხარჯების ოპტიმიზების გზით. ჯგუფის ოპერაციების მიმდინარეობისას წარმოშობილი ძირითადი ფინანსური რისკებია სახსრების არამიზნობრივი გამოყენებისა და ლიკვიდობის რისკი. ვინაიდან ჯგუფს არ აქვს პროცენტიანი ფინანსური ვალდებულებები ან მოგება-ზარალში აღრიცხული ფინანსური ვალდებულებები, მასზე საპროცენტო განაკვეთისა და სავალუტო რისკების გავლენა არ მოქმედებს. 30 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების განმარტებები (გაგრძელება) 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (მონაცემები წარმოდგენილია ლარში) ქვებენეფიციარების მიერ სახსრების არამიზნობრივი გამოყენების რისკი ორგანიზაციაზე მოქმედებს სახსრების არამიზნობრივი გამოყენების რისკი, ანუ იმის რისკი, რომ სახსრების გამოყენება არ მოხდება დადგენილი მანდატის შესაბამისად და დამტკიცებული ბიუჯეტის პირობებით, და, ამდენად, ორგანიზაცია იზარალებს. ეს რისკი ძირითადად დაკავშირებულია პერიოდის განმავლობაში გამოყოფილი ასიგნების ხარჯვასთან. ზემოაღნიშნული რისკების სამართავად, ორგანიზაციაში შექმნილია ფუნქციურად დამოუკიდებელი შიდა აუდიტის დეპარტამენტი, რომლის ძირითადი ამოცანაა შიდა კონტროლის ეფექტიანობისა და ადეკვატურობის შემოწმება, შეფასება და მონიტორინგი. შიდა აუდიტორების მიერ გამოტანილი დასკვნები გარემოებების შესაფერისია და სათანადოდ ხდება მათ მიერ შესრულებული სამუშაოების ზედამხედველობა, მიმოხილვა და დოკუმენტირება. ხელმძღვანელობა უზრუნველყოფს შიდა აუდიტორების მიერ წამოჭრილი საკითხების დროულ გადაჭრას და დანერგვას. გარდა ამისა, შიდა კონტროლის გასაძლიერებლად, საფინანსო-ეკონომიკური გადაწყვეტილებების შესრულების პროცესში უფლება-მოვალეობები გადანაწილებულია შესაბამის პასუხისმგებელ თანამშრომლებს შორის. ნებისმიერი ფინანსური ტრანზაქცია საჭიროებს სულ ცოტა ორი დონის ავტორიზაციას, რაც მინიმუმამდე ამცირებს შეცდომის დაშვების და თაღლითობის ალბათობას. ორგანიზაციაში, საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად, გენერალური აუდიტორის ბრძანებით, განსაზღვრულია საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის მომწესრიგებელი შიდა პოლიტიკები და პროცედურები. ამასთანავე, ფუნქციონირებს კომისიები სახელმწიფო შესყიდვების, ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის, ეთიკის კოდექსის მოთხოვნების დაცვის და სხვა საკითხების მიმართულებით. კომპეტენციების მაქსიმიზაციის მიზნიდან გამომდინარე და აგრეთვე ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილების მიზნით, თითოეულ კომისიაში წევრები შეირჩევიან როგორც ადმინისტრაციული, ასევე აუდიტორული ფუნქციის მქონე დეპარტამენტებიდან. ლიკვიდობის რისკი ლიკვიდობის რისკი არის რისკი იმისა, რომ ორგანიზაცია ვერ შეძლებს ყველა ვალდებულების დროულად დაფარვას. ორგანიზაციის ლიკვიდობის პოზიცია ყურადღებით იმართება. ორგანიზაციაში მოქმედებს ბიუჯეტირებისა და ნაღდი ფულის დეტალური პროგნოზირების პროცესი, რომლის მიზანია ნაღდი ფულის ისეთი ოდენობის უზრუნველყოფა, რომელიც საკმარისი იქნება გადახდის ვალდებულებების დასაკმაყოფილებლად. 21. მოვლენები საანგარიშო პერიოდის შემდგომ საანგარიშო პერიოდის დასრულებიდან ანგარიშგების ხელმოწერის თარიღამდე აღსანიშნავი მოვლენები არ მომხდარა. 31