„ერუშეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“

პროექტი საქართველოს კანონი ერუშეთის ეროვნული პარკის შექმნისა და მართვის შესახებ მუხლი 1. კანონის რეგულირების სფერო 1. ეს კანონი არეგულირებს ძირითად სამართლებრივ ურთიერთობებს ერუშეთის ეროვნული პარკის შექმნისა და მართვის სფეროში. 2. ერუშეთის ეროვნულ პარკს მიკუთვნებული ტერიტორიის მიწის, ტყის, წყლის და სხვა ბუნებრივი რესურსების, აგრეთვე, ისტორიულ-კულტურული ძეგლების დაცვასა და გამოყენებასთან დაკავშირებული ურთიერთობები რეგულირდება ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით. მუხლი 2. კანონის ძირითადი მიზნები და ამოცანები 1. კანონის ძირითადი მიზნებია: ა) უზრუნველყოს ერუშეთის ეროვნული პარკის შექმნა; ბ) უზრუნველყოს ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიის (დამხმარე ზონის) შექმნა. გ) მოაწესრიგოს ერუშეთის ეროვნული პარკისა და მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიის (დამხმარე ზონის) მართვის მექანიზმები. 2. კანონის ძირითადი ამოცანებია: ა) ხელი შეუწყოს ბუნებრივი პროცესების უწყვეტი განვითარების უზრუნველსაყოფად ბიოლოგიური მრავალფეროვნებით გამორჩეული, ერუშეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივი ან სახეცვლილი ტერიტორიების დაცვას, აღდგენასა და გონივრულ გამოყენებას; ბ) უზრუნველყოს ერუშეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტების, ცხოველთა და მცენარეთა სამყაროს, განსაკუთრებით, საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ და „გლობალურ წითელ ნუსხაში“ შეტანილი, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა გენოფონდის დაცვა, აღდგენა და ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შენარჩუნება; გ) უზრუნველყოს ერუშეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივ და ისტორიულ-კულტურულ გარემოში რეკრეაციის, ჯანმრთელობის დაცვისა და ეკოტურიზმის მდგრადი განვითარებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნის მექანიზმების ჩამოყალიბება; დ) უზრუნველყოს ერუშეთის ეროვნული პარკს მიკუთვნებული მიწის, წყლის, ცხოველთა სამყაროსა და სხვა ბუნებრივი რესურსების დაცვა, აღდგენა და გონივრული გამოყენება; ე) უზრუნველყოს ერუშეთის ეროვნულ პარკში განათლებისა და მეცნიერული კვლევაძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა, ბუნებრივი და ბიოეკოლოგიური რეჟიმის დაცვა, აღდგენა მონიტორინგის განხორციელება; ვ) უზრუნველყოს უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნების, ცალკეული ბუნებრივი კომპონენტების ანთროპოგენული ზემოქმედების შედეგად გადაგვარებისა და განადგურებისგან დაცვა; ზ) ხელი შეუწყოს ხალხური შემოქმედების ტრადიციათა შენარჩუნებასა და განვითარებას ერუშეთის ეროვნული პარკის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიაზე (დამხმარე ზონა). მუხლი 3. ერუშეთის დაცული ტერიტორიების კატეგორიები 1. ერუშეთის დაცული ტერიტორიების ფუნქციურ-გეგმარებითი ორგანიზება ემყარება „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ საფუძვლებს და მოიცავს დაცული ტერიტორიების შემდეგ კატეგორიებს: ა) ერუშეთის ეროვნული პარკი - იქმნება ეროვნული და საერთაშორისო მნიშვნელობის დიდი გარემოსდაცვითი და ესთეტიკური ღირებულების მქონე ბუნებრივი ტერიტორიების, აგრეთვე, ადამიანისა და ბუნებრივი გარემოს ჰარმონიული ურთიერთობის შედეგად ჩამოყალიბებული სასიცოცხლო გარემოს შენარჩუნებისთვის, რეკრეაციულ-ტურისტული საქმიანობისა და ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობისთვის, „ეკო-დერეფნების“ განვითარებისთვის, ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობისთვის. ერუშეთის ეროვნული პარკი საქართველოს დაცული ტერიტორიების ნაწილია; ბ) ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია (დამხმარე ზონა) - იქმნება მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიის კატეგორიის გამოყენებით და გამიზნულია ბუნების დაცვისა და მდგრადი განვითარების ბალანსირებული საქმიანობის ხელშემწყობი და ადგილობრივი ფინანსური სახსრების გენერირების ღონისძიებების განსახორციელებლად. 2. ამ კანონით განსაზღვრული დაცული ტერიტორიების კატეგორიების ზონირება და ზონებში დაშვებული საქმიანობა, დგინდება „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, შესაბამისი დაცული ტერიტორიის მენეჯმენტის გეგმით. მუხლი 4. ერუშეთის ეროვნული პარკის მდებარეობა და ფართობი 1. ერუშეთის ეროვნული პარკი იქმნება ახალციხისა და ასპინძის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციული საზღვრების ფარგლებში მოქცეულ ტერიტორიაზე, რომლის საერთო ფართობი შეადგენს 11 385 ჰექტარს. 2. ერუშეთის ეროვნული პარკი მოიცავს შემდეგ გეოგრაფიულ კოორდინატებს: № 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 X 318946 319165 319662 319684 319813 319910 319992 320079 320085 320151 320233 320349 320367 321309 321955 322309 322591 323274 323556 323899 324367 324637 324586 324549 324475 324396 324624 Y 4602989 4602806 4602521 4602063 4602037 4602091 4602033 4601948 4601908 4601865 4601778 4601657 4601432 4600626 4600199 4599955 4599925 4600106 4600353 4600559 4600771 4600476 4600379 4600380 4600478 4600314 4600200 № 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 X 336353.0 336361.0 336367.0 336363.0 336364.0 336359.0 336374.0 336383.0 336395.0 336398.0 336391.0 336394.0 336404.0 336403.0 336389.0 336395.0 336390.0 336379.0 336382.0 336369.0 336374.0 336383.0 336392.0 336398.0 336410.0 336418.0 336408.0 Y 4598362.0 4598349.0 4598333.0 4598323.0 4598312.0 4598304.0 4598283.0 4598292.0 4598289.0 4598283.0 4598273.0 4598266.0 4598267.0 4598259.0 4598259.0 4598245.0 4598239.0 4598241.0 4598257.0 4598229.0 4598228.0 4598225.0 4598232.0 4598227.0 4598225.0 4598219.0 4598216.0 № 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 X 335315.0 335291.0 335248.0 335250.0 335226.0 335225.0 335163.0 335116.0 335119.0 335061.0 335029.0 334910.0 334875.0 334812.0 334820.0 334866.0 334813.0 334696.0 334609.0 334683.0 334638.0 334478.0 334496.0 334447.0 334463.0 334347.0 334325.0 Y 4595868.0 4595919.0 4595925.0 4595983.0 4596004.0 4596042.0 4596038.0 4596009.0 4596063.0 4596017.0 4596049.0 4595979.0 4595921.0 4595939.0 4595865.0 4595822.0 4595796.0 4595651.0 4595637.0 4595425.0 4595380.0 4595420.0 4595367.0 4595245.0 4595157.0 4595204.0 4595208.0 № 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 X 328351.0 328346.0 328474.0 328586.0 328605.0 328560.0 328573.0 328634.0 328704.0 328779.0 328794.0 328767.0 328649.0 328639.0 328721.0 328778.0 328934.0 329043.0 329068.0 328929.0 328870.0 328706.0 327673.0 327527.0 327886.0 328224.0 328215.0 Y 4595211.0 4595353.0 4595395.0 4595270.0 4595368.0 4595410.0 4595457.0 4595537.0 4595597.0 4595546.0 4595497.0 4595426.0 4595427.0 4595393.0 4595315.0 4595184.0 4595387.0 4595450.0 4595295.0 4595157.0 4595048.0 4595000.0 4595043.0 4596164.0 4596356.0 4595641.0 4595559.0 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 324701 324629 324973 325401 325986 327070 327759 327999 328661 328608 328656 329031 329296 330201 331851 332783 332941 333137 332533 332750 332786 330286 330116 330226 330374 330617 331120 331573 331836 331688 330947 330820 331938 332306 332491 330998 333202 333394 334379 334531 334746 334951 335750 335781 335874 336027 4599923 4599796 4599431 4599406 4599409 4598245 4598044 4597794 4597784 4598017 4598314 4598393 4598991 4598374 4598298 4597799 4597727 4597519 4597240 4597143 4597022 4596041 4595914 4595700 4595698 4595839 4595884 4595784 4595536 4595021 4594430 4594170 4594682 4595545 4595856 4594049 4596474 4596703 4597605 4597863 4598042 4598151 4598851 4598711 4598649 4598541 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 336400.0 336397.0 336390.0 336375.0 336366.0 336371.0 336379.0 336385.0 336415.0 336422.0 336412.0 336421.0 336426.0 336417.0 336409.0 336409.0 336424.0 336403.0 336419.0 336420.0 336496.0 336707.0 336863.0 336979.0 337451.0 337364.0 337371.0 337442.0 337426.0 337387.0 337337.0 337320.0 337273.0 337380.0 337387.0 337419.0 337373.0 337280.0 337247.0 337159.0 337137.0 337037.0 336968.0 336889.0 336728.0 336859.0 4598219.0 4598210.0 4598206.0 4598195.0 4598181.0 4598184.0 4598184.0 4598187.0 4598206.0 4598191.0 4598176.0 4598182.0 4598169.0 4598159.0 4598152.0 4598107.0 4598089.0 4597964.0 4597925.0 4597851.0 4597846.0 4597906.0 4597836.0 4597714.0 4596861.0 4596839.0 4596623.0 4596259.0 4596172.0 4595870.0 4595859.0 4595672.0 4595540.0 4595409.0 4595347.0 4595309.0 4595139.0 4595136.0 4595109.0 4595115.0 4595013.0 4594918.0 4594931.0 4594817.0 4594798.0 4594438.0 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 334314.0 334298.0 334283.0 334259.0 334181.0 334152.0 334159.0 334160.0 334114.0 334135.0 334123.0 334180.0 334264.0 334247.0 334205.0 334138.0 334126.0 334045.0 333854.0 333834.0 333829.0 333765.0 333736.0 333732.0 333682.0 333691.0 333671.0 333620.0 333533.0 333478.0 333362.0 333334.0 333357.0 333273.0 333180.0 333123.0 333018.0 332942.0 332956.0 333014.0 332992.0 332835.0 332733.0 332634.0 332642.0 332545.0 4595203.0 4595207.0 4595200.0 4595256.0 4595240.0 4595164.0 4594859.0 4594812.0 4594824.0 4594582.0 4594396.0 4594400.0 4594255.0 4594029.0 4593795.0 4593822.0 4593835.0 4593801.0 4593814.0 4593833.0 4593881.0 4593952.0 4593926.0 4593880.0 4593815.0 4593768.0 4593736.0 4593712.0 4593715.0 4593685.0 4593693.0 4593429.0 4593228.0 4593122.0 4593088.0 4593134.0 4592994.0 4592867.0 4592754.0 4592633.0 4592605.0 4592643.0 4592517.0 4592567.0 4592659.0 4592714.0 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 328519.0 328733.0 328875.0 328949.0 328921.0 329058.0 329113.0 328924.0 328984.0 329208.0 329345.0 329474.0 329655.0 329854.0 329926.0 329801.0 329693.0 329657.0 329644.0 329723.0 329658.0 329450.0 329360.0 329178.0 329110.0 329120.0 329180.0 329192.0 329293.0 328764.0 328485.0 327995.0 329943.0 329893.0 330088.0 330292.0 330371.0 330399.0 330683.0 330693.0 330670.0 330677.0 330796.0 330850.0 331063.0 331199.0 4595775.0 4596380.0 4596416.0 4596480.0 4596351.0 4596187.0 4596074.0 4595970.0 4595926.0 4595903.0 4596089.0 4596165.0 4595961.0 4595858.0 4595677.0 4595650.0 4595462.0 4595440.0 4595408.0 4595395.0 4595334.0 4595340.0 4595280.0 4595359.0 4595295.0 4595246.0 4595261.0 4595193.0 4595166.0 4594902.0 4594838.0 4594857.0 4597446.0 4597582.0 4597665.0 4597727.0 4597661.0 4597570.0 4596855.0 4596922.0 4596932.0 4596981.0 4597025.0 4597016.0 4596931.0 4597034.0 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 336039 336053 336056 336047 336078 336075 336071 336080 336074 336070 336063 336112 336144 336163 336180 336188 336202 336197 336202 336221 336224 336236 336240 336238 336229 336231 336239 336238 336227 336228 336238 336246 336265 336291 336301 336298 336316 336314 336343 336350 4598529 4598522 4598525 4598538 4598533 4598532 4598527 4598523 4598517 4598518 4598518 4598507 4598491 4598476 4598469 4598455 4598451 4598465 4598473 4598473 4598482 4598484 4598477 4598474 4598477 4598467 4598459 4598453 4598449 4598436 4598433 4598445 4598437 4598444 4598434 4598430 4598422 4598416 4598379 4598371 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 336748.0 336630.0 336295.0 336159.0 336061.0 336103.0 335963.0 335959.0 336026.0 336097.0 336171.0 336293.0 336254.0 336304.0 336398.0 336559.0 336610.0 336755.0 336743.0 336718.0 336699.0 336629.0 336487.0 336464.0 336268.0 336201.0 336213.0 336108.0 335961.0 335927.0 335812.0 335818.0 335834.0 335807.0 335729.0 335755.0 335657.0 335644.0 335683.0 335553.0 4594036.0 4593708.0 4594248.0 4594198.0 4594487.0 4594552.0 4594853.0 4595060.0 4595072.0 4595155.0 4595270.0 4595498.0 4595574.0 4595575.0 4595734.0 4595955.0 4596018.0 4596134.0 4596207.0 4596354.0 4596277.0 4596309.0 4596318.0 4596444.0 4596569.0 4596692.0 4596609.0 4596708.0 4596771.0 4596731.0 4596875.0 4596652.0 4596344.0 4596279.0 4596228.0 4596137.0 4596113.0 4596058.0 4596013.0 4595968.0 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 332486.0 332560.0 332393.0 332422.0 332423.0 332167.0 331719.0 331875.0 332246.0 331992.0 331854.0 331793.0 331760.0 331663.0 331633.0 331303.0 331325.0 331241.0 331143.0 331186.0 331133.0 331056.0 330954.0 330826.0 331312.0 331543.0 331840.0 332047.0 332396.0 332609.0 332944.0 333203.0 333855.0 334655.0 334694.0 334243.0 334044.0 333321.0 328439.0 328471.0 4592897.0 4593137.0 4593132.0 4593183.0 4593205.0 4593692.0 4594021.0 4593716.0 4593352.0 4593237.0 4593402.0 4593284.0 4593345.0 4593490.0 4593483.0 4592996.0 4592871.0 4592818.0 4592645.0 4592471.0 4592445.0 4592509.0 4592302.0 4592209.0 4591363.0 4590676.0 4590158.0 4589865.0 4589532.0 4589217.0 4588738.0 4588381.0 4587707.0 4586831.0 4586246.0 4585761.0 4585237.0 4584907.0 4595002.0 4595118.0 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 331357.0 331599.0 331487.0 331508.0 331191.0 330841.0 330689.0 330684.0 330706.0 330722.0 330808.0 317338.0 317951.0 318222.0 318399.0 318475.0 318513.0 318610.0 318855.0 318939.0 318996.0 318939.0 318733.0 318635.0 318496.0 318260.0 317941.0 317653.0 317559.0 317420.0 318418.0 318425.0 318453.0 318453.0 318504.0 318567.0 318604.0 318620.0 318515.0 4597036.0 4596801.0 4596482.0 4596310.0 4596135.0 4596199.0 4596399.0 4596480.0 4596567.0 4596791.0 4596846.0 4598949.0 4599308.0 4599250.0 4599347.0 4599223.0 4599232.0 4599159.0 4598915.0 4598649.0 4598256.0 4598077.0 4597891.0 4597791.0 4597684.0 4597572.0 4597880.0 4598115.0 4598228.0 4598766.0 4601947.0 4601973.0 4601996.0 4602042.0 4602090.0 4602073.0 4602023.0 4601974.0 4601888.0 3. ერუშეთის ეროვნული პარკის სამხრეთ-დასავლეთი საზღვარი, N-337 წერტილიდან ჩრდილოდასავლეთისკენ N-1 წერტილამდე, მიუყვება საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს თურქეთის რესპუბლიკასთან. მუხლი 5. ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიის (დამხმარე ზონა) მდებარეობა და დასახლებული პუნქტების ჩამონათვალი ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია (დამხმარე ზონა) მდებარეობს ახალციხის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეულ ტერიტორიაზე და მოიცავს შემდეგ დასახლებულ პუნქტებს (სოფლები): აბათხევი, მინაძე, მუსხი, პატარა პამაჯი, საძელი, ურაველი, წყალთბილა, ხეოთი. მუხლი 6. ერუშეთის ეროვნული პარკის დაცვის და გამოყენების რეჟიმი 1. ერუშეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დაშვებული საქმიანობა, მათი დაცვისა და გამოყენების რეჟიმი (მათ შორის, დაცული ტერიტორიების ტერიტორიულ-ფუნქციური ორგანიზება – ზონირება) განისაზღვრება ამ კანონის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისა და ერუშეთის ეროვნული პარკის მენეჯმენტის გეგმის შესაბამისად. 2. ერუშეთის ეროვნული პარკის ფარგლებში მოქცეულ სასაზღვრო ზონასა და სასაზღვრო ზოლში, „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ერუშეთის ეროვნული პარკის მართვის ორგანოსთან შეთანხმებით დაშვებულია სასაზღვროპოლიციური ღონისძიებების განხორციელება და სახელმწიფო საზღვრის დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით, საზღვრის დაცვის ობიექტების განთავსება. 3. ერუშეთის ეროვნული პარკის ფარგლებში მოქცეულ სასაზღვრო ზონასა და სასაზღვრო ზოლში სასოფლო-სამეურნეო, ტურისტული და სხვა ნებისმიერი საქმიანობა (სამეცნიერო-კვლევითი, სამშენებლო, ობიექტების მომსახურებისა და სხვა.) ხორციელდება „საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის შესახებ “ საქართველოს კანონის საფუძველზე დადგენილი სახელმწიფო საზღვრის რეჟიმისა და დაცვის წესის შესაბამისად. მუხლი 7. ერუშეთის ეროვნული პარკის სახელმწიფო მართვა ერუშეთის ეროვნული პარკის სახელმწიფო მართვა ხორციელდება „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის შესაბამისად. მუხლი 8. გარდამავალი დებულება ეს კანონი არ ვრცელდება ერუშეთის ეროვნული პარკის ამ კანონით დადგენილი საზღვრების ფარგლებში ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებულ: ა) ქონებრივ ურთიერთობებზე (მიწის ნაკვეთების ყიდვა-გაყიდვის, უზუფრუქტის, აღნაგობის, ქირავნობის, გაცვლის, ჩუქების, მემკვიდრეობით გადაცემის, იპოთეკისა და იჯარით გაცემის შემთხვევებში არსებულ ურთიერთობათა ჩათვლით); ბ) სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე; გ) „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დადებული ხელშეკრულებებით ან/და გაცემული ლიცენზიებით განსაზღვრულ ურთიერთობებზე. მუხლი 9. კანონის ამოქმედება ეს კანონი ამოქმედდეს 2021 წლის პირველი იანვრიდან. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „ერუშეთის ეროვნული პარკის შექმნისა და მართვის შესახებ“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღების მიზეზია, ახალციხის და ასპინძის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე, ახალი დაცული ტერიტორიის - ერუშეთის ეროვნული პარკის დაარსება და მის მართვასთან დაკავშირებული ძირითადი სამართლებრივი საკითხების მოწესრიგების საჭიროება. 1990-1991 წლებში დამუშავდა საქართველოში დაცული ტერიტორიების სივრცითი სტრუქტურის განვითარების პირველი სქემა, რომლის შემუშავებაშიც მონაწილეობას ღებულობდნენ ქართველი და გერმანელი ექსპერტები. აღნიშნული სქემის ფარგლებში უნდა დაარსებულიყო ეროვნული პარკები საქართველოს შემდეგ რეგიონებში: კოლხეთის დაბლობი, ცენტრალური კავკასიონი, ფშავ-ხევსურეთ-თუშეთი, მთიანი კახეთი, ივრის ზეგანი, ბორჯომი და აჭარა-გურიაიმერეთი. დღეის მდგომარეობით დაარსებულია „კოლხეთის ეროვნული პარკი“, „ფშავ-ხევსურეთის ეროვნული პარკი“, „თუშეთის ეროვნული პარკი“, „ვაშლოვანის ეროვნული პარკი“, „ბორჯომხარაგაულის ეროვნული პარკი“. დარჩენილია ეროვნული პარკების დაარსება ცენტრალურ კავკასიონზე და ერუშეთში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2016-2017 წლებში, გერმანიის მთავრობის (BMZ) დაფინანსებით და ბუნების მსოფლიო ფონდის (WWF) ტექნიკური ხელშეწყობით, ერუშეთის ეროვნული პარკის დაარსების მიზნით, ჩატარდა დეტალური კვლევები ბიომრავალფეროვნების (ფლორა, ფაუნა, ეკოსისტემები) და სოციალურ-კულტურული ასპექტების მიმართულებით, ასევე, გაანალიზდა ეროვნული პარკის შექმნის დადებით მხარეები საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის და ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობის განვითარების კონტექსტში. ზემოაღნიშნული კვლევების თანახმად, ერუშეთის დაცული ტერიტორიის ბიომრავალფეროვნების გამორჩეულობას, უპირველესად, განსაზღვრავს მისი გარდამავალი ბიოგეოგრაფიული მდებარეობა კოლხეთის ტენიან მთებს, მცირე კავკასიონის ზომიერ ცენტრალური ნაწილსა და ჯავახეთის კონტინეტურ ზეგანს შორის. აღნიშნულ ტერიტორიაზე გავრცელებულია უნიკალური სახეობრივი შემადგენლობის მქონე ტყეები, ბუჩქნარები და ბალახეული თანასაზოგადოებები. ასეთია, მაგალითად, სამხრეთ კავკასიური ტიპის ნაძვნარები (Picea orientalis) და ნაძვნარ-სოჭნარები (Abies nordmanniana). ერუშეთი (ერუშეთის მასივის თურქული ნაწილის ჩათვლით) ნაძვის გავრცელების უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი საზღვარია. თითქმის იგივე ითქმის სუბალპური არყნარებსა (Betula litwinowii) და დეკიანზე (Rhododendron caucasicum). ასევე, ორიგინალური სახეობრივი კომპოზიციით (სადაც ტენისა და სიმშრალის მოყვარული სახეობები გვერდიგვერდ ხარობენ) გამოირჩევიან - მუხნარების (Quercus iberica, Q. macranthera), წიფლნარების (Fagus orientalis) და ფიჭვნარების (Pinus kochiana) თანასაზოგადოებები. ეროვნული პარკის მცენარეულობის მრავალფეროვნებას, ასევე, ქმნიან მაღალმთის ნაირგვარი მდელოები და მდელოსებრი სტეპები. კლდოვან ჰაბიტატებში გავრცელებულია ლოკალური ენდემური და იშვიათი სახეობები ასპინძის, ლეონიდას, მესხეთის გლერძები (Astragalus aspindzicus, A. leonidae, A. meskheticus), აწყურის მიხაკი (Dianthus azkurensis), მესხეთის ესპარცეტი (Onobrychis meskheticus), ვარძიის ცერცველა (Vicia vardziae), ტიგრანის დიდგულა (Sambucus tigranii), - ეს უკანასკნელი გლობალურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობაა, შეტანილია საერთაშორისო/IUCN-ის წითელ ნუსხაში კატეგორიით VU - მოწყვლადი, ასევე, შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში, კატეგორიით CR - კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი. საქართველოს წითელ ნუსხით დაცული ხემცენარეებიდან, გარდა რელიქტური მაღალმთის მუხისა (Quercus macranthera), რომელიც საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული აღნიშნულ ტერიტორიაზე, მთის ზედა სარტყლებში აღსანიშნავია ასევე უხრავი (Ostrya carpinifolia) (უხრავის ტყის ფრაგმენტები გვხვდება ურაველის ხეობაში). დიდი ზომის ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია: მურა დათვი (Ursus Arctos), ევრაზიური ფოცხვერი (Lynx lynx) და არჩვი (Rupicapra rupicapra) - საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობები; ჩვეულებრივია მაჩვი (Meles meles), შველი (Capreolus capreolus) და გარეული ღორი (Sus scrofa). მცირე ზომის ძუძუმწოვრებიდან ცალკე აღსანიშნავია გლობალურად საფრთხის ქვეშ მყოფი ჭრელტყავა (Vormela peregusna). ქვეწარმავლებიდან გამორჩეულია დარევსკის გველგესლა (Vipera darevskii) - სახეობა, რომელსაც უმაღლესი კატეგორია (CR - კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი) აქვს მინიჭებული IUCN-ის წითელ ნუსხაში. ფრინველებიდან გავრცელებულია საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი, კავკასიური როჭო (Lirurus mlokosiewiczi) და კასპიური შურთხი (Tetraogallus caspius), ასევე, გლობალურად გადაშენების საფრთხის ქვეშ მყოფი ფასკუნჯი (Neophron percnopterus) და ბექობის არწივი (Aquila heliaca). თევზებიდან აღსანიშნავია საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობა - ნაკადულის კალმახი (Salmo trutta). ერუშეთის ეროვნული პარკის დაარსებით უზრუნველყოფილი იქნება აღნიშნულ ტერიტორიაზე არსებული მდიდარი ბიომრავალფეროვნების დაცვა. ასევე, დაცული ტერიტორიის შექმნა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს რეგიონში ტურიზმის განვითარებას და ტრანსასაზღვრო თანამშრომლობის გაღრმავებას თურქეთის რესპუბლიკასთან. აქვე მხედველობაშია მისაღები, რომ ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის პირობებში სწორედ დაცულმა ტერიტორიებმა უნდა უზრუნველყონ საქართველოს გამორჩეული ბუნებრივი მრავალფეროვნებისა და მოსახლეობისთვის ეკოლოგიურად უსაფრთხო გარემოს შენარჩუნება. შესაბამისად, ამ თვალსაზრისითაც, ბუნებრივი ტერიტორიების ტრანსფორმაციის შეჩერების, მათი სამეურნეო ზეწოლისაგან დაცვის მიზნით, დიდი მნიშვნელობა აქვს ახალი დაცული ტერიტორიების ჩამოყალიბებასა და არსებული დაცული ტერიტორიების გაფართოებას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოს ბიომრავალფეროვნების სტრატეგიისა და მოქმედებათა გეგმის (საქართველოს მთავრობის 08/05/2014 N343 დადგენილება) თანახმად, საჭიროა ტრანსსასაზღვრო კავშირების უზრუნველყოფა მეზობელი ქვეყნების დაცული ტერიტორიების სისტემებთან. ამ მხრივაც ერუშეთის ეროვნული პარკის დაარსება მნიშვნელოვანია, ვინაიდან სახელმწიფო საზღვარი, საქართველოსა და თურქეთს შორის, ერუშეთის მთიანეთს დაახლოებით ორ თანაბარ ნაწილად ჰყოფს. თურქეთის მხარეს მდებარეობს ფოსოვის (ქართულად - ფოცხოვის) აღკვეთილი, რომელიც შედის თურქეთის დაცული ტერიტორიების ეროვნულ სისტემაში. ერუშეთის ეროვნული პარკი და ფოსოვის აღკვეთილი ერთმანეთს 38,9 კმ-ის მანძილზე ესაზღვრებიან. ფაქტობრივად, ეს არის ერუშეთის მასივის ერთიანი ეკოსისტემა და ეს ყველაფერი ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობის მყარ საფუძველს შექმნის, ასევე, ხელს შეუწყობს ტურიზმის განვითარებას. ამასთან, „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის თანახმად საქართველოში დაცული ტერიტორიების შექმნის, ტერიტორიული გაფართოებისა და დაცვითი კატეგორიის ამაღლების გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს პარლამენტი. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: „ერუშეთის ეროვნული პარკის“ დაარსებისათვის განსაზღვრული ტერიტორია აკმაყოფილებს როგორც „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტს („ეროვნული პარკისათვის შეიძლება შეირჩეს შედარებით დიდი ბუნებრივი სახმელეთო ტერიტორია ან/და აკვატორია, სადაც წარმოდგენილია უნიკალური, იშვიათი ან საფრთხის წინაშე მყოფი ერთი ან რამდენიმე დაუზიანებელი ან ნაკლებად დაზიანებული ეკოსისტემა, ბიოცენოზი და საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა სახეობა“), ასევე, საერთაშორისო კონვენციას ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ (CBD - Convention on Biological Diversity; საქართველო მხარეა 1994 წლიდან), კერძოდ, მისი ახალი სტრატეგიის (აიჩი 2020) მე-11 სტრატეგიულ მიზანს, რომელიც ადგენს, რომ „2020 წლისთვის, ხმელეთისა და შიდა წყლების ფართობის, სულ მცირე, 17% და სანაპიროსა და საზღვაო ფართობის 10%, განსაკუთრებით ის არეები, რომლებსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს ბიომრავალფეროვნებისა და ეკოსისტემური სერვისების თვალსაზრისით, მოქცეული იქნას დაცული ტერიტორიების საზღვრებში. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი შედგება ცხრა მუხლისგან. პირველი მუხლით განსაზღვრულია კანონის რეგულირების სფერო. მე-2 მუხლით - კანონის ძირითადი მიზნები და ამოცანები. მე-3 მუხლით განსაზღვრულია ერუშეთის დაცული ტერიტორიების კატეგორიები, კერძოდ: ერუშეთის ეროვნული პარკი და ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია (დამხმარე ზონა). მე-4 მუხლით დგინდება ერუშეთის ეროვნული პარკის ფართობი (11 385 ჰექტარი) და საზღვრები. მე-5 მუხლი განსაზღვრავს ერუშეთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიაში (დამხმარე ზონა) შემავალ სოფლებს (ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები: აბათხევი, მინაძე, მუსხი, პატარა პამაჯი, საძელი, ურაველი, წყალთბილა, ხეოთი (აქვე აღსანიშნავია, რომ კანონპროექტი არ ითვალისწინებს მუნიციპალიტეტისთვის რაიმე სახის ვალდებულებების დაკისრებას ან უფლებამოსილების შეზღუდვას. მუნიციპალიტეტი ისარგებლებს ყველა იმ ბენეფიტით, რაც მოყვება ტერიტორიაზე ეროვნული პარკის დაარსებას და მასთან დაკავშირებული შესაბამისი ინფრასტრუქტურის შექმნას). მე-6 მუხლით რეგულირდება ერუშეთის ეროვნული პარკის დაცვისა და გამოყენების რეჟიმი, მათ შორის, სასაზღვრო ზონასა და სასაზღვრო ზოლში საქმიანობის განხორციელების წესი. მე-7 მუხლით მოწესრიგებულია ერუშეთის ეროვნული პარკის მართვის საკითხი, კერძოდ, ერუშეთის ეროვნული პარკის მართვა განხორციელდება „დაცული ტერიტორიების სიტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის საფუძველზე. მე-8 მუხლში მოცემულია გარდამავალი დებულება, რომელიც ადგენს, რომ ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება ამ კანონის ამოქმედებამდე, დაცული ტერიტორიის საზღვრებში არსებულ მიწათსარგებლობის, სასარგებლო წიაღისეულით და ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე. მე-9 მუხლით დადგენილია კანონის ძალაში შესვლის თარიღი (კანონის ძალაში შესვლა გათვალისწინებულია 2021 წლის პირველი იანვრიდან). ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): კანონპროექტი შეესაბამება 2019-2020 წლების სამთავრობო პროგრამის 2.8.2 პუნქტით განსაზღვრული მიზანს - „სახელმწიფო უზრუნველყოფს დაცული ტერიტორიების გაფართოებასა და ეკოტურიზმის ხელშეწყობას.“ ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონის ამოქმედების თარიღი არ უკავშირდება რაიმე ვალდებულებას. მისი ძალაში შესვლა გათვალისწინებულია 2021 წლიდან. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვა არ არის მოთხოვნილი. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი): ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება 2020 წლის ბიუჯეტზე გავლენას არ იქონიებს, ვინაიდან ეროვნული პარკის რეალური გადმობარების პროცესი დაიწყება ზამთრის სეზონის დასრულების შემდეგ, 2021 წლის გაზაფხულზე, რა დროსაც ახალი დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციაც უკვე დაკომპლექტებული იქნება. რაც შეეხება შემდგომ წლებს, 2021 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოსაყოფი თანხაა - 506 000 ლარი (თანამშრომლების შრომის ანაზღაურება - 186 000 ლარი, კაპიტალური ხარჯი - 80 000 ლარი (ადმინისტრაციული შენობის მოსაწყობად), საქონელი და მომსახურების ხარჯები - 240 000 ლარი (ზამთარ-ზაფხულის უნიფორმის, ზამთარ-ზაფხულის ფეხსაცმელის, ავტომაქანის, ცეცხლსასროლი იარაღის, სამკერდე კამერების და სხვა სპეციფიკური აღჭურვილობის შეაძენად). რაც შეეხება შემდგომ წლებს (2022-2024), სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ყოველწლიურად, საჭირო იქნება, სსიპ დაცული ტერიტორიების ახალი თანამშრომლების შრომის ანაზღაურებისთვის მიიმართოს 186 000 ლარი. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება დადებით გავლენას იქონიებს ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე, ვინაიდან იგი ხელს შეუწყობს ახალციხისა და ასპინძის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე ტურისტულ-რეკრეაციული ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და რეკრეაციული პოტენციალის სრულად გამოყენებას, რაც თავის მხრივ, რაციონალური დაგეგმვისა და მართვის პირობებში უახლოეს მომავალში მნიშვნელოვანი შემოსავლების მიღების წყაროდ შეიძლება იქცეს, როგორც საბიუჯეტო შემოსავლების, ასევე, ადგილობრივი მოსახლეობის შემოსავლების ზრდის კუთხითაც. გარდა ამისა, კანონპროექტი იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე, კერძოდ, ბიუჯეტში, საშემოსავლო გადასახადის სახით, ყოველწლიურად, სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს (ერუშეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის) თანამშრომლების ხელფასიდან მიიმართება 37 200 ლარი. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება დაკავშირებულია სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სახსრების გამოყოფასთან. 2020 წელს ხარჯები არ არის გათვალისწინებული, რადგან პრაქტიკული გამოცდილებიდან გამომდინარე (ზამთრის კლიმატური პირობების გათვალისწინებით), დაცული ტერიტორიის რეალური შექმნა უშუალოდ დაიწყება 2021 წლის გაზაფხულიდან. შესაბამისად, ამ პერიოდისთვის ჩამოყალიბდება ასევე დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციაც. შესაბამისად, 2021 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოსაყოფი თანხა შეადგენს 506 000 ლარს. 2021 წლიდან, ერუშეთს ეროვნული პარკის ადმინისტრაციაში დასაქმდება 16 მოქალაქე (ძირითადად ადგილობრივი მოსახლე): 1 დირექტორი, 1 დაცვის განყოფილების უფროსი, 1 ბუნებრივი რესურსების უფროსი სპეციალისტი, 1 ვიზიტორთა მომსახურების უფროსი სპეციალისტი, 2 უბნის უფროსი რეინჯერი და 10 რეინჯერი. წინამდებარე ცხრილის შესაბამისად: № თანამდებობა რაოდენობა 1 დირექტორი 2 3 4 5 6 1 თანამდებობრივი სარგო (ლარი) 1600 სულ წლის განმავლობაში (ლარი) 19 200 დაცვის განყოფილების უფროსი 1 1100 13 200 ვიზიტორთა მომსახურების უფროსი სპეციალისტი ბუნებრივი რესურსების უფროსი სპეციალისტი უბნის უფროსი რეინჯერი რეინჯერი 1 900 10 800 1 900 10 800 2 1000 24 000 10 სულ 900 108 000 186 000 შესაბამისად, 2021 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხა განაწილდება შემდეგი პროპორციით: ერუშეთის ეროვნული პარკის ბიუჯეტი 2021 წელს ლარი სულ 506 000 მ.შ. შრომის ანაზღაურება 186 000 საქონელი და მომსახურება 240 000 კაპიტალური ხარჯი 80 000 დღეის მდგომარეობით 2021 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში არ არის გათვალისწინებული აღნიშნული კანონპროექტით მოთხოვნილი თანხა და შტატების ოდენობა, თუმცა კანონპროექტის საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღების შემდგომ, ფინანსთა სამინისტროს მიერ მოხდება შესაბამისი საშტატო ერთეულებისა და საჭირო დაფინანსების მოძიება და სსიპ დაცული ტერიტორიების ააგენტოს ბიუჯეტში ასახვა, რაზეც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მხრიდან გამოთქმულია თანხმობა. რაც შეეხება შემდგომ წლებში (2022-2024) გასაწევ ხარჯებს, სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ახალი თანამშრომელების შრომის ანაზღაურებისთვის ყოველწლიურად, საჭირო იქნება ბიუჯეტიდან 186 000 ლარის მიმართვა, ხოლო ახალი დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციის ფუნქციონირებისთვის საჭირო შესაძლო სხვა ხარჯები დაიფარება სსიპ დაცული ტერიტორიის სააგენტოს საკუთარი შემოსავლებიდან და დონორებისგან მიღებული თანხებით. ამასთან ერთად, სხვა ხარჯები, რაც დაკავშირებულია მაგალითად, სახელმწიფო საზღვრის დაცვასთან, მისი ინფრასტრუქტურის მოწყობასთან და სხვ., საჭიროების შემთხვევაში, ისევე როგორც დღეს, განხორციელდება შესაბამისი კომპეტენტური უწყების - სასაზღვრო პოლიციის მიერ, მისთვის განსაზღვრული ასიგნებებით. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება სახელმწიფოს მხრიდან ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას არ ითვალისწინებს. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტი იქონიებს ფინანსურ გავლენას (მიღებული შრომის ანაზღაურების სახით) იმ 16 პირის მიმართ, რომლებიც დასაქმდებიან ერუშეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციაში, ამ კანონით განსაზღვრული ტერიტორიის მართვის მიზნით. ასევე, კანონპროექტი გავლენას მოახდენს ერუშეთის ეროვნული პარკის და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობაზე იმ თვალსაზრისით, რომ დაცულ ტერიტორიაზე შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა/განვითარება მოიზიდავს მეტ ვიზიტორს, რაც დამატებითი შემოსავლის წყარო გახდება ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის. ამასთან, კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას ადგილობრივი მაცხოვრებლების მიერ განხორციელებულ ტრადიციულ საქმიანობაზე, რომელსაც ისინი ეწევიან ტყეში (საშეშე მერქნის მოპოვება, საქონლის ძოვება და ა.შ.). აღნიშნულ საქმიანობებს მოქალაქეები განახორციელებენ ჩვეულებრივად, ისევე როგორც ეს ხორციელდება სხვა დაცულ ტერიტორიებზე. კანონპროექტი აგრეთვე არ შეზღუდავს იმ პირებს, რომლებიც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფლობდნენ დაცულ ტერიტორიაზე არსებულ უძრავ ქონებას, ლიცენზიას გარკვეულ საქმიანობაზე და ა.შ. აღნიშნული ურთიერთობებიც ასევე გაგრძელდება დადგენილი წესით. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტის მიღება არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: კანონპროექტის მომზადების პროცესში ჩართული იყო ბუნების დაცვის მსოფლიო ფონდის (WWF) კავკასიის პროგრამის ოფისი. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ ამომხადებულა. ე) კანონპროექტის ავტორი: საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - დაცული ტერიტორიების სააგენტო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს მთავრობა.