სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო წინადადება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“; „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტებს, ასევე „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტსა და „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტთან დაკავშირებით

*SIS12100033012* SIS 1 21 00033012 24/12/2021 საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, ბატონ კახაბერ კუჭავას ბატონო კახაბერ, 2019 წელს დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის ამოქმედება საქართველოში, ადამიანის უფლებათა დაცვის მიმართულებით, სახელმწიფოს მხრიდან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო. ჩვენს ქვეყანაში მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულების ეფექტიანი გამოძიების მექანიზმის შექმნის აუცილებლობაზე საერთაშორისო ორგანიზაციები და დამოუკიდებელი ექსპერტები წლების განმავლობაში საუბრობდნენ. სახელმწიფოს მიერ გადადგმულ ამ ნაბიჯს და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ფარგლებში დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის ამოქმედებას ეროვნულ, თუ საერთაშორისო დონეზე პოზიტიური შეფასებები მოყვა. მათ შორის, 2020 წელს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება ცინცაბაძის ჯგუფის საქმეებზე. კომიტეტი მიესალმა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ეფექტიანი ფუნქციონირებისა და ინსტიტუციური გაძლიერებისთვის გატარებულ ღონისძიებებს, ამასთან, ნეგატიურად შეაფასა სამსახურზე პროკურატურის სრული საპროცესო ზედამხედველობის ფარგლები/უფლებამოსილება და სახელმწიფოს მოუწოდა გაეგრძელებინა საკანონმდებლო თუ სხვა აუცილებელი ზომების მიღება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შემდგომი დამოუკიდებლობისა და ეფექტიანობის გასაზრდელად. გარდა ზემოაღნიშნულისა, 2021 წლის 26 იანვარს გაიმართა გაეროს უნივერსალური პერიოდული მიმოხილვის მე-3 ციკლის ფარგლებში ადამიანის უფლებათა შესახებ საქართველოს ეროვნული ანგარიშის განხილვა. საქართველოს შესახებ ანგარიშის განხილვაში მონაწილეობა გაეროს 105-მა წევრმა სახელმწიფომ მიიღო. დღის წესრიგში არსებულ სხვა საკითხებთან ერთად, წევრი სახელმწიფოების მხრიდან პოზიტიურად შეფასდა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შექმნა და გაიცა რეკომენდაციები არასათანადო მოპყრობასთან ბრძოლის ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად სამსახურის შემდგომი ინსტიტუციური და ფუნქციური გაძლიერების მიზნით. მოგეხსენებათ, რომ ახალი ინსტიტუტის ფორმირება განგრძობადი პროცესია და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მუშაობის პროცესში იდენტიფიცირებული გამოწვევების კვალდაკვალ, დღის წესრიგში დგას საკანონმდებლო ბაზის დახვეწა, ინსტიტუტის ქმედითი მექანიზმებით აღჭურვა და სამსახურის დამოუკიდებლობის ხარისხის გაზრდა. 2020 წელი იყო პირველი წელი, როდესაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა საგამოძიებო უფლებამოსილებით მთელი წლის განმავლობაში იფუნქციონირა. საქმიანობის პროცესში სამსახურმა გაანალიზა ყველა ის საკანონდებლო თუ პრაქტიკული გამოწვევა და წინაღობა, რომელიც აფერხებს სამსახურს დამოუკიდებელი და ეფექტიანი საქმიანობის პროცესში. აღნიშნულის შესახებ დეტალურად არის საუბარი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის 2020 წლის ანგარიშში, რომელიც საქართველოს პარლამენტს წარედგინა 2021 წლის 31 მარტს. გარდა ამისა, სამსახურის გამოწვევებსა და მიღწევებზე საუბარია „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგებშიც. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სახელმწიფოს მიერ დაკისრებული ფუნქციების ეფექტიანი შესრულების უზრუნველსაყოფად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა, გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით, შეიმუშავა საკანონმდებლო პაკეტი, რომელიც მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ინსტიტუციურ გაძლიერებას, საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდასა და პრაქტიკაში გამოვლენილი გამოწვევების გადასაჭრელად სამსახურის ქმედითი საკანონმდებლო მექანიზმებით აღჭურვას. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 105-ე მუხლის შესაბამისად, საკანონმდებლო წინადადების სახით, წარმოგიდგენთ:„სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“; „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტებს, ასევე „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტსა და „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა თავიდანვე უზრუნველყო მომზადებული საკანონმდებლო პაკეტის სხვადასხვა საჯარო დაწესებულებებთან შეთანხმება. აღსანიშნავია, რომ საჯარო დაწესებულებები, განსაკუთრებით კი - სამართალდამცავი ორგანოები, მნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგებიან საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელებას და მიუთითებენ „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით უკვე შექმნილი ინსტრუმენტების ქმედითობაზე. სამსახური ვერ გაიზიარებს აღნიშნულ მოსაზრებას, რამდენადაც ყოველდღიური საქმიანობის პროცესში სამსახურს აქვს არაერთი გამოწვევა, რაც მიუთითებს არსებული ინსტრუმენტების ნაკლებ ეფექტიანობაზე. შესაბამისად, უწყებებიდან შემოსული მოსაზრებების საფუძველზე, სამსახურმა შეიმუშავა შეთანხმების ფურცელი, რომელშიც ასახულია როგორც უწყებების მოსაზრებები, ასევე, მათი გათვალისწინების მდგომარეობა, ხოლო შენიშვნის გათვალისწინებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დასაბუთებული პოზიცია. უნდა აღინიშნოს, რომ თითოეული შემოთავაზებული ცვლილება ემყარება სამსახურის საქმიანობის პროცესში გამოვლენილ გამოწვევებს, ყველა მათგანის საჭიროება არის დასაბუთებული, როგორც კანონპროექტების განმარტებით ბარათში (რაც არ იქნა მხედველობაში მიღებული უწყებების მხრიდან), ასევე შეთანხმების ფურცელში. ხაზგასასმელია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ეფექტიანი და დამოუკიდებელი საქმიანობის უზრუნველსაყოფად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საგამოძიებო და საპროკურორო უფლებამოსილებების გამიჯვნასთან დაკავშირებული რეფორმა. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნულ საკითხზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ავტორობითა და საქართველოს მთავრობის ინიცირებით შემუშავდა საკანონმდებლო პაკეტი, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში შესატანი სათანადო ცვლილებების პროექტი ამ მიმართულებით დამატებით არ შეიმუშავა. როგორც ზოგადად, საგამოძიებო და საპროკურორო უფლებამოსილებების გამიჯვნასთან, ასევე, უშუალოდ, სამსახურის დამოუკიდებლობის გარანტიებთან და ეფექტიანი გამოძიების წარმოებასთან დაკავშირებული ხედვა - სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა წარუდგინა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს მთავრობას. სამსახურის მოსაზრებების აბსოლუტური უმრავლესობა არ იქნა გაზიარებული. იმედს ვიტოვებთ, რომ აღნიშნულ საკითხზე სამსახურის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარმოდგენილი მოსაზრებები საპარლამენტო განხილვისას გათვალისწინებული იქნება. დამატებით გვსურს აღვნიშნოთ, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის პრიორიტეტია სახელმწიფოებრივი ინტერესი - ეფექტურად შეასრულოს საქართველოს პარლამენტის მიერ მონიჭებული მანდატი და განაგრძოს განვითარება, რათა გახდეს საზოგადოების კიდევ უფრო მაღალი ნდობით აღჭურვილი დამოუკიდებელი სახელმწიფო უწყება. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური გამოთქვამს იმედს, რომ მხარს დაუჭერს წარდგენილ საკანონდებლო წინადადებას და სამსახურის ინსტიტუციურ გაძლიერებას. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, გამოხატავს სრულ მზაობას, მონაწილეობა მიიღოს საკანონმდებლო პაკეტის როგორც საპარლამენტო განხილვებში, ასევე დარგობრივ უწყებებთან შემდგომ კომუნიკაციაში. დანართი: 159 გვერდი პატივისცემით, გიორგი გამეზარდაშვილი სახელმწიფო ინსპექტორის პირველი მოადგილე/სახელმწიფო ინსპექტორის მოვალეობის შემსრულებელი

შეთანხმების ფურცელი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან და მის თანმდევ ცვლილებებთან დაკავშირებით სამსახურში წარმოდგენილი მოსაზრებები კანონპროექტის დასახელება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე სამსახურის პოზიცია მუხლი დაწესებულება და მოსაზრება მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტი: „4. სახელმწიფო ინსპექტორი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი უფლებამოსილია, ამ კანონით განსაზღვრულ სფეროებში და საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში მიმდინარე წარმოების/გამოძიების პროცესში გამოვლენილ დარღვევებზე რეაგირების მიზნით, მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას, მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების შესახებ, ასევე, მიიღოს ინფორმაცია საჯარო დაწესებულების მიერ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით გატარებული ღონისძიებების შესახებ.“; საქართველოს გენერალური პროკურატურა: არ არის გათვალისწინებული „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის შესაბამისად, ,,სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლს ემატება მე-4 პუნქტი, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ინსპექტორი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი უფლებამოსილია, ამ კანონით განსაზღვრულ სფეროებში და საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში მიმდინარე წარმოების/გამოძიების პროცესში გამოვლენილ დარღვევებზე რეაგირების მიზნით, მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას, მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების შესახებ, ასევე, მიიღოს ინფორმაცია საჯარო დაწესებულების მიერ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით გატარებული ღონისძიებების შესახებ. მიგვაჩნია, რომ აღნიშნული წარმოადგენს პირდაპირ ჩარევას სხვა საჯარო დაწესებულების ფუნქციებში. მაშინ, როდესაც ინსპექტორი ადგენს დარღვევას, სუბიექტად გვევლინება საჯარო სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ვერ გაიზიარებს საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრებებს იმასთან დაკავშირებით, რომ ნებისმიერი საჯარო დაწესებულებისთვის, მათ შორის, საქართველოს გენერალური პროკურატურისთვის და შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის, ინფორმაციის მიწოდება მათ დაქვემდებარებაში არსებული თანამშრომლების მიერ დისციპლინური გადაცდომის შესაძლო ჩადენასთან დაკავშირებით, სცილდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას და აღნიშნული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს გადააქცევს სამართალდამცავი უწყებების მაკონტროლებელ ორგანოდ. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი განამტკიცებს საჯარო სამსახურის შემდეგ პრინციპებს: საჯარო მოსამსახურე დაწესებულება და არა იქ დასაქმებული პირი, რადგან იგი მოქმედებს ამ დაწესებულების სახელით. ადმინისტარციული ორგანოსათვის დავალება მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების მოთხოვნით და გატარებული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება, სცილდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისათვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებს. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: პროექტის თანახმად, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლს ემატება მე-4 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფო ინსპექტორი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი უფლებამოსილია, კანონით განსაზღვრულ სფეროებში და საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში მიმდინარე წარმოების/გამოძიების პროცესში გამოვლენილ დარღვევებზე რეაგირების მიზნით მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას, მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების შესახებ, ასევე, მიიღოს ინფორმაცია საჯარო დაწესებულების მიერ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით გატარებული ღონისძიებების შესახებ. აღსანიშნავია, რომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 57-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პოლიციელისა უნდა მოქმედებდეს მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციისა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტების შესაბამისად; საჯარო მოსამსახურის ნებისმიერი ქმედება კანონის უზენაესობისა და კანონისმიერი დათქმის პრინციპებს უნდა ემყარებოდეს. ყოველგვარი საკანონმდებლო ცვლილების განხორციელების გარეშეც, აღნიშნული პრინციპები, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს ავალდებულებს ინფორმაცია მიაწოდოს შესაბამის საჯარო დაწესებულებას, თუ მიიჩნევს, რომ შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს საჯარო მოსამსახურის მხრიდან დისციპლინურ გადაცდომას (აღნიშნული თავად საჯარო დაწესებულების ინტერესშიც უნდა შედიოდეს). აქვე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კანონპროექტით წარმოდგენილი ცვლილება შესაბამისობაში მოდის როგორც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონთან, ასევე „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონთან, კერძოდ: „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 88-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დისციპლინური წარმოების დაწყების საფუძველია სავარაუდო დისციპლინური და სამინისტროს სხვა მოსამსახურის საქმიანობას აკონტროლებს სამინისტროს გენერალური ინსპექცია. ამასთან, სამინისტროს გენერალური ინსპექცია თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და დაუშვებელია მის საქმიანობაში სამინისტროს სხვა სტრუქტურული ქვედანაყოფის ან თანამდებობის პირის ჩარევა. სამინისტროს გენერალური ინსპექცია ანგარიშვალდებულია უშუალოდ მინისტრის წინაშე, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს მასზე სამსახურებრივ ზედამხედველობას. შესაბამისად, სამინისტროს მოსამსახურეთა მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებისა და ეთიკის ნორმების დარღვევის ფაქტების გამოვლენა და მასზე შესაბამისი რეაგირება წარმოადგენს შიდაუწყებრივ საკითხს. აღსანიშნავია, რომ დისციპლინური წარმოების ჩატარების მოთხოვნისა და გატარებული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციის მიღების უფლებამოსილება არ გააჩნია საქართველოს სახალხო დამცველსაც კი, რომლის საქმიანობის უმთავრეს მიზანსაც წარმოადგენს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დარღვევის ფაქტების გამოვლენა და დარღვეული უფლებებისა და თავისუფლებების აღდგენის ხელშეწყობა. სახალხო დამცველს შეუძლია მხოლოდ შეიტანოს წინადადებები პირთა დისციპლინური ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის შესახებ. აღნიშნული არ გულისხმობს დისციპლინური გადაცდომის თაობაზე დასაბუთებული ეჭვის არსებობა. ხოლო, „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 77-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სამსახურებრივი შემოწმების საფუძველი შეიძლება იყოს ნებისმიერი სახის ინფორმაცია პროკურატურის თანამშრომლის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ან სხვა სამართალდარღვევის ჩადენის შესახებ. რაც შეეხება, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დისციპლინური წარმოების წესს, მსგავსი დათქმა აღნიშნულ წესში არ არის. უფრო მეტიც, „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის N989 ბრძანებით დამტკიცებული წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, შეზღუდულია ამგვარ პირთა წრე, რადგან მოსამსახურის მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდების საკითხის დაყენება შეუძლია მის უშუალო უფროსს ან მის ზემდგომ თანამდებობის პირს წერილობითი ფორმით (წარდგინება) დისციპლინური სახდელის შეფარდების შესახებ. ღონისძიებების განხორციელების ან/და გატარებული ღონისძიებების შესახებ ინფრომაციის მიწოდების ვალდებულებას. გარდა ზემოაღნიშნულისა, პროექტით გათვალისწინებული სახელმწიფო ინსპექტორის უფლებამოსილება დისციპლინური წარმოების ჩატარების მოთხოვნის შესახებ გარკვეულწილად წარმოადგენს პროკურორის უფლებამოსილების დუბლირებას. კერძოდ, „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 48-ე მუხლის თანახმად, პროკურორს კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეაქვს წარდგინება, მათ შორის, სამინისტროს მოსამსახურის მიერ კანონმდებლობის დარღვევის, მისი მიზეზებისა და ხელშემწყობი პირობების აღმოსაფხვრელად. პროკურორს მიღებული ზომების შესახებ ეცნობება 10 დღის ვადაში. სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის თანახმად, პროკურორი წარმოადგენს გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელს, ასევე, იგი ახორციელებს საპროკურორო ზედამხედველობას ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებათა განხორციელებისას კანონის ზუსტ და ერთგვაროვან შესრულებაზე, აგრეთვე, ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებათა ჩატარების პროცესში მიღებულ გადაწყვეტილებათა კანონიერებაზე. შესაბამისად, რელევანტურია, რომ მას გააჩნდეს ბერკეტი, დარღვევის გამოვლენის შემთხვევაში მიმართოს შესაბამის უწყებას. აღნიშნულისგან განსხვავებით, სახელმწიფო აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 91-ე მუხლის მე-5 პუნქტი დისციპლინური წარმოების განმახორციელებელ სტრუქტურულ ერთეულს აკისრებს ვალდებულებას დისციპლინურ წარმოებაში ჩართოს ის პირი, რომელსაც აქვს ინფორმაცია დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის შესახებ და შეუძლია წერილობით ან ზეპირად წარადგინოს ახსნაგანმარტება (მოწმე), გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ახსნაგანმარტების წარდგენა ეწინააღმდეგება ამ პირის (მოწმის) ან მისი ოჯახის წევრის ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ თავად საჯარო სამსახურის ინტერესში უნდა შედიოდეს მისი ქვემდებარე საჯარო მოსამსახურის მიერ შესაძლო დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის შესახებ ინფორმაციის მიღება, მისი შესწავლა და აღნიშნულის შემდგომში პრევენციისთვის სათანადო ზომების მიღება, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ არ იქნა გაზიარებული საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენიშვნები. რაც შეეხება, სამსახურის მიმართვაზე უწყებების მიერ გატარებული ინსპექტორის სამსახურს აქვს უფლებამოსილება კონკრეტული დანაშაულების გამოძიების მიმართულებით და იგი არ წარმოადგენს ზედამხედველ/მაკონტროლებელ უწყებას რომელიმე გამოძიების ორგანოსთვის. „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიზანია, განახორციელოს: პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი; ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; დასახელებული კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ დანაშაულთა მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ ვეთანხმებით ზემოთ განხილული უფლებამოსილების გათვალისწინებას, რამდენადაც აღნიშნული ცალსახად სცდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კანონით განსაზღვრული საქმიანობის მიმართულებებს. აღნიშნული უფლებამოსილებები უწყებას აბსოლუტურად სხვა ტიპის ორგანოდ გარდაქმნის, აყალიბებს სამართალდამცველი უწყებების მაკონტროლებელ ორგანოს, რისი მანდატიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს არც კონსტიტუციით და არც მიმდინარე კანონმდებლობით მინიჭებული არ აქვს. ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მიწოდებას, აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, როგორც წესი, ითხოვს არა დისციპლინური წარმოების ფარგლებში დაწესებულების გენერალური ინსპექციების მიერ გატარებული თითოეული ღონისძიების შესახებ დეტალურ, არამედ ზოგად ინფორმაციას რეაგირების შედეგის შესახებ. შესაბამისად, აღნიშნული აისახა კანონპროექტში. აღსანიშნავია ისიც, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, რომელიც კანონით წარმოადგენს სწორედ საზედამხედველო ორგანოს, არაერთხელ მიუმართავს სხვა საჯარო უწყებების გენერალური ინსპექციისთვის შესაძლო დისციპლინურ გადაცდომაზე რეაგირების მიზნით, რომლის საფუძველზე არაერთ საჯარო მოხელეს დაეკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობა. ასევე, სამსახური ითხოვს ინფორმაციას გენერალური ინსპექციის მიერ სამსახურის მიმართვაზე განხორციელებული რეაგირების შესახებ. აღნიშნული ინფორმაციის მიღება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთ შემთხვევებში, როცა სისხლის სამართლის საქმეზე ჩატარებული გამოძიებით არ დადასტურდა დანაშაულის ჩადენა, თუმცა გამოიკვეთა დისციპლინური გადაცდომის ნიშნები. მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი: 2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში უნდა შეიცავდეს: გ) ზოგად ინფორმაციას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულთა თაობაზე, სტატისტიკურ მონაცემებს მისი უფლებამოსილებების სფეროში მიმდინარე გამოძიების შესახებ, მათ შორის სტატისტიკურ მონაცემებს იმ სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ, რომელზეც სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისმა მოადგილემ დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართა ზედამხედველ პროკურორს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებასთან დაკავშირებით და არ იქნა დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნა, ზოგად ტენდენციებს, შეფასებებს, დასკვნებსა და რეკომენდაციებს და სხვა შესაბამის საკითხებს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში არ უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას საქართველოს გენერალური პროკურატურა: მე-12 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები ყალიბდება ახალი რედაქციით, კერძოდ მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში უნდა შეიცავდეს ზოგად ინფორმაციას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულთა თაობაზე, სტატისტიკურ მონაცემებს მისი უფლებამოსილებების სფეროში მიმდინარე გამოძიების შესახებ, მათ შორის სტატისტიკურ მონაცემებს იმ სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ, რომელზეც სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისმა მოადგილემ დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართა ზედამხედველ პროკურორს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებასთან დაკავშირებით და არ იქნა დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნა, ზოგად ტენდენციებს, შეფასებებს, დასკვნებსა და რეკომენდაციებს და სხვა შესაბამის საკითხებს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში არ უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან ან/და საქმის ცალკეულ საკანონმდებლო ცვლილების არსი არის არსებული პრაქტიკის საკანონმდებლო რეგლამენტირება. არ არის გათვალისწინებული „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის შესაბამისად, საჯარო სამსახური ხორციელდება გამჭვირვალედ და ღიად, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, წარმოადგენს რა საჯარო სამსახურს, სრულად იზიარებს გამჭვირვალობისა და ღიაობის აღნიშნულ პრინციპს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის, როგორც დამოუკიდებელი საზედამხედველო და საგამოძიებო ორგანოსთვის, საზოგადოებისადმი ანგარიშვალდებულების განმტკიცების მიზნით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად მიაჩნია აღნიშნული პრინციპის იმპლემენტაცია საკუთარი საქმიანობის პროცესში. სტატისტიკური მონაცემები იმ სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ, რომელზეც სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისმა მოადგილემ კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან ან/და საქმის ცალკეულ გარემოებებთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ. გარემოებებთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ. სისხლის სამართლებრივი დევნის განხორციელება პროკურატურის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას წარმოადგენს. მართალია, მითითებულია, რომ ანგარიში არ უნდა შეიცავდეს კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან დაკავშირებულ საკითხებს, მაგრამ სტატისტიკის იმგვარი ჩვენება, სადაც მითითებული უნდა იყოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმის ზოგადი ტენდენციები, შეფასება, დასკვნა, ერთგვარად მაინც გამოძიებასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას უკავშირდება და იჭრება პროკურატურის და გენერალური პროკურორის ფუნქციებში, მაშინ როდესაც გენერალური პროკურორის ანგარიში არ შეიცავს კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან, სასამართლო განხილვასთან ან/და საქმის ცალკეულ გარემოებებთან დაკავშირებულ საკითხებს (,,პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 68-ე მუხლის მე-2 პუნქტი). დასაბუთებული წინადადებით მიმართა ზედამხედველ პროკურორს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებასთან დაკავშირებით და არ იქნა დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნა, პირდაპირ უკავშირდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობას, სამსახურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებს და მხოლოდ ის ფაქტი, რომ დევნის განხორციელების უფლებამოსილება პროკურატურის კომპეტენციაში შედის, ვერ ჩაითვლება პროკურატურის ფუნქციებში შეჭრად (ამ ლოგიკით სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ საქართველოს პროკურატურისთვის მიმართვაც, პროკურატურის ფუნქციებში შეჭრაა, მაშინ როცა ეს უფლება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს კანონით აქვს მინიჭებული სწორედ სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულების სპეციფიკიდან გამომდინარე). მით უფრო, აღნიშნული სტატისტიკური ინფორმაციის მითითება ხორციელდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიურ ანგარიშში, რომელიც წარდგინება საქართველოს პარლამენტს, საკანონმდებლო ორგანოს, რომლის წინაშეც ანგარიშვალდებულია როგორც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, ასევე საქართველოს გენერალური პროკურატურა. სწორედ პარლამენტმა მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი: 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური მონაწილეობს ამ კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ საქმიანობასთან დაკავშირებული ნორმატიული აქტების სრულყოფის პროცესში. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: პროექტი აგრეთვე ითვალისწინებს ცვლილებას მე-17 მუხლის პირველ პუნქტში, რომლის თანახმადაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური მონაწილეობს მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ნორმატიული აქტების სრულყოფის პროცესში. ბუნდოვანია, რა იგულისხმება ნორმატიული აქტების სრულყოფის პროცესში მონაწილეობაში და აღნიშნული ჩანაწერი რა ტიპის ვალდებულებებს აკისრებს ადმინისტრაციულ ორგანოს ნორმატიული აქტების, მათ შორის, მინისტრის ბრძანებების გამოცემისას. აღსანიშნავია, რომ „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-19 მუხლის თანახმად, ნორმატიული აქტის სამართლებრივი ექსპერტიზის განმახორციელებელ ერთადერთ უწყებას წარმოადგენს საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო. შესაბამისად, კითხვას ბადებს ნორმატიული აქტების პროექტებთან მიმართებით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მანდატი და სამართლებრივი აქტის პროექტებთან მიმართებით უნდა შეაფასოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობა, მათ შორის პროკურატურასთან კოორდინაციის მიმართულებით. შესაბამისად, გაუგებარია, რატომ უნდა დაუმალოს საქართველოს პარლამენტს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა აღნიშნული არსებითად მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. გათვალისწინებულია ნაწილობრივ „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ნორმატიული აქტის პროექტი უნდა გაეგზავნოს იმ ადმინისტრაციულ ორგანოებს, რომელთა უფლებამოსილებასაც განეკუთვნება ამ ნორმატიული აქტით ან მისი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგება, აგრეთვე იმ შემთხვევაში, თუ ზემდგომი ნორმატიული აქტი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასკვნის წარდგენის ვალდებულებას, ასევე მის შეთანხმებას სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. იმის გათვალისწინებით, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური არის საქართველოში მონაცემთა დაცვაზე საზედამხედველო ერთადერთი ორგანო, სამსახურის მიერ შემუშავებული აღნიშნული ცვლილების მიზანია, „ნორმატიული ინსპექტორის შენიშვნების/წინადადების გაუთვალისწინებლობის შედეგები. სამსახურის აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მოთხოვნების მოსალოდნელი შესაბამისად, განისაზღვროს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შესათანხმებლად ნორმატიული აქტის პროექტის წარმოდგენის სავალდებულოობა, თუ იგი უკავშირდება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ საქმიანობას. რაც შეეხება სამსახურის შენიშვნების/წინადადებების გაუთვალისწინებლობის მოსალოდნელ შედეგებს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შენიშვნებსა და მოსაზრებებს არც დღეს და არც მომავალში არ ექნება სავალდებულო და მბოჭავი იურიდიული ძალა ადმინისტრაციული ორგანოებისთვის. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ პერსონალურ მონაცემთა დაცვაზე ზედამხედველობის განმახორციელებელი ორგანოების მონაწილეობა სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის პროცესში საერთაშორისოდ მიღებული სტანდარტია. კერძოდ, მონაცემთა დაცვის ზოგადი რეგულაციის (GDPR) 58-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თითოეულ საზედამხედველო ორგანოს უნდა ჰქონდეს საკონსულტაციო უფლებამოსილება პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხზე საკუთარი ინიციატივით ან მოთხოვნის საფუძველზე წარუდგინოს წინადადებები ეროვნულ პარლამენტს, წევრი სახელმწიფოს მთავრობას ან წევრი ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად, სხვა ორგანოებს და დაწესებულებებს ან საზოგადოებას. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: შესაბამისად, მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: ,,1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური მონაწილეობს ამ კანონის მე2 მუხლით განსაზღვრულ საქმიანობასთან დაკავშირებული ნორმატიული აქტების სრულყოფის პროცესში და სამსახურის დასკვნას, რომელიც სარეკომენდაციო შინაარსისაა, წარუდგენს შესაბამის დაწესებულებებს.“ არ არის გათვალისწინებული წარმოდგენილი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით განისაზღვრება არაერთი ისეთი პროცესუალური საკითხი, რომელიც განეკუთვნება საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის რეგულირების სფეროს. აღნიშნულთან პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს, რომ „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქცია აწესრიგებს არაერთ საკითხს, რომლებიც მიეკუთვნება სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით რეგულირებად სფეროს. კანონმდებელმა 2018 წელს, როდესაც მიღებულ იქნა „სახელმწიფო დაკავშირებით გასათვალისწინებელია, რომ დანაშაულის გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მართლმსაჯულების განხორციელების წესებს ადგენს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი. შესაბამისად, ყველა ის რეგულაცია, რომელიც შეიძლება უკავშირდებოდეს გამოძიების პროცესს ან წარმოადგენდეს ახალ საგამოძიებო თუ სხვა საპროცესო მოქმედებას, უნდა აისახოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში. ამასთან, დასახელებული კოდექსის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უწყებრივი კუთვნილების მიუხედავად, ყველა გამომძიებელს თანაბარი უფლებამოვალეობები აქვს და მათ მიერ ამ კოდექსით დადგენილი წესით ჩატარებული ყველა საგამოძიებო მოქმედება თანაბარი იურიდიული ძალისაა. შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით ერთმანეთისგან გამიჯნულია მხოლოდ გამოძიების ორგანოები, მათი საგამოძიებო ქვემდებარეობის შესაბამისად, თუმცა, არა გამოძიების ჩატარების პროცესში მათი უფლებამოსილებები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ყველა საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების უფლებამოსილება თანაბრად უნდა გავრცელდეს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულ გამოძიების ყველა ორგანოზე და დაუშვებელია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ამ კუთხით რაიმე პრივილეგიის მინიჭება. აღნიშნული შენიშვნა ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი, დაუშვა ამ კანონით პროცესუალური საკითხების მოწესრიგების პრეცედენტი. ამის მაგალითია, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-2-მე-8 პუნქტები. შესაბამისად, კანონპროექტით წარმოდგენილი ცვლილებებიც აღნიშნულის გაგრძელებაა და ემსახურება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წინაშე მდგარი სპეციფიკური გამოწვევების მოგვარებას. ცვლილებები, ასევე განპირობებულია სახელმწიფო ინსპექტორის დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებული რეგულაციების დახვეწის საჭიროებით. კანონპროექტით წარმოდგენილი არცერთი ცვლილება არ ადგენს ახალ საგამოძიებო თუ სხვა საპროცესო მოქმედებას და არ ეწინააღმდეგება სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსს. შესაბამისად, ბუნდოვანია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრება საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარების უფლებამოსილების ყველა საგამოძიებო ორგანოს გამომძიებელზე თანაბრად გავრცელებასთან დაკავშირებით. უფრო მეტიც, აპელირება იმ ფაქტზე, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლისთვის მინიჭებული მიემართება ამ პუნქტში განხილულ ყველა უფლება უნდა იყოს სხვა საგამოძიებო საკანონმდებლო ცვლილებას. უწყებების გამომძიებელთა უფლებამოსილების მსგავსი, არ შეესაბამება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მანდატს, სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულების სპეციფიკას და სამსახურის წინაშე არსებულ გამოწვევებს. დამატებით უნდა აღინიშნოს, რომ წინამდებარე კანონპროექტი, საქართველოს მიერ ნაკისრი იმ საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულების გაგრძელებაა, რასაც ემსახურებოდა 2018 წელს „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღება და დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის შექმნა. კერძოდ, „საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების 2017-2020 წლების დღის წესრიგის“ სხვადასხვა ნაწილები („ასოცირების დღის წესრიგის მნიშვნელოვანი პრიორიტეტები“) მოუწოდებს სახელმწიფოს, მიიღოს ყველა შესაბამისი ზომა, რათა ხელი შეეწყოს სამართალდამცავი უწყებების წარმომადგენლების მიერ ჩადენილ სავარაუდო წამების/არასათანადო მოპყრობის ფაქტების ეფექტიან და დამოუკიდებელ გამოძიებას. წამების/არასათანადო მოპყრობის ფაქტებისა და მოხელის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი და მე-19 მუხლის: ა) მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „3. სხვა საგამოძიებო ორგანოს წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას დანაშაულთა ერთობლიობის გამოვლენის შემთხვევაში, როდესაც ჩადენილ დანაშაულთაგან ერთი ან ერთზე მეტი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარეა, პროკურორის გადაწყვეტილებით, რომელიც მოქმედებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 110-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სისხლის სამართლის საქართველოს გენერალური პროკურატურა: წარმოდგენილი კანონის პროექტის თანახმად ახალი რედაქციით ყალიბდება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტი, რითაც პირდაპირ იზღუდება გენერალური პროკურორის ექსკლუზიური უფლება საქმის დაქვემდებარების თაობაზე, რაც დადგენილია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით. გენერალური პროკურორი არცერთ სხვა საგამოძიებო ორგანოს მოსაზრების შემდგომ არ იღებს გადაწყვეტილებას ამ საგამოძიებო უწყებისათვის არაქვემდებარე საქმის დაქვემდებარების შესახებ. დამოუკიდებელი საგამოძიებო სისტემის შექმნა ვერ იქნება ერთჯერადი აქტი და იგი ვერ დასრულდება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღებით. ეფექტიანი და დამოუკიდებელი საგამოძიებო ორგანოს შექმნა განგრძობადი პროცესია და პერიოდულად მოითხოვს სახელმწიფო ინსპექტორის მუშაობის პროცესში არსებული გამოწვევების კვალდაკვალ საკანონმდებლო და სხვა სამართლებრივი ბაზის დახვეწას, ახალი ქმედითი მექანიზმების შექმნას, რაც უზრუნველყოფს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დამოუკიდებლობას და ეფექტიანობას. არ არის გათვალისწინებული „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად პროკურორს შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება საქმის ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ. საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყოფა საქმე, რომელიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარეა და ის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით დადგენილი წესით, გამოსაძიებლად გადაეცემა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილია მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ. გენერალური პროკურორი სახელმწიფო ინსპექტორის ამ პუნქტით გათვალისწინებულ წინადადებას განიხილავს და დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას იღებს მიმართვიდან 24 საათში.“; სწორედ გენერალური პროკურორია სისხლის სამართლის პროცესში ის პირი, რომელსაც კანონმდებელმა მიანიჭა უფლებამოსილება სწრაფი, ეფექტიანი, ობიექტური გამოძიების კრიტერიუმები შეაფასოს, განსაზღვროს და მიიღოს გადაწყვეტილება საქმის გადაცემის შესახებ. მოცემული ცვლილების პროექტით, სამართალწარმოების პროცესში შემოდის მეორე სუბიექტი - სახელმწიფო ინსპექტორი, რომელიც გენერალური პროკურორის ამ ექსკლუზიური უფლებამოსილების განხორციელებას აჩერებს, რაც შეიძლება მოხდეს საქმის გადაცემის დროს სახელმწიფო ინსპექტორის განსხვავებული მოსაზრების არსებობისას, რაც ცალსახად არასწორი და სისხლის სამართლის პროცესის მიზნებისადმი შეუსაბამოა. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 2021 წლის 23 სექტემბრის N1/3/1330 გადაწყვეტილებით სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თავსებადობის პრობლემურობა გამოძიების ეფექტიანობის კონსტიტუციურ გარანტიებთან მიმართებით მხოლოდ იმ ნორმატიულ შინაარსში დაინახა, რომელიც საქართველოს მთავარ პროკურორს (ახლა უკვე გენერალურ პროკურორს) ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს შეიძლება აძლევდეს უფლებამოსილებას, გამოძიების ბ) მე-3 პუნქტის შემდგომ დაემატოს ეფექტიანობის პრინციპის შემდეგი შინაარსის 31 პუნქტი: უგულებელყოფით, საგამოძიებო „31. თუ სახელმწიფო ინსპექტორის ქვემდებარეობის მიუხედავად, საგამოძიებო სამსახურის წარმოებაში არსებული ორგანოდან ამოიღოს სისხლის სამართლის სისხლის სამართლის საქმის კანონპროექტი ითვალისწინებს აღნიშნულ დათქმაში შემდეგი სახის ცვლილებებს: 1. გენერალური პროკურორი კვლავ უფლებამოსილი რჩება გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფის მიზნით, თავისი ინიციატივით, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმე სრული მოცულობით დაუქვემდებაროს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. ამასთან, კანონპროექტით განისაზღვრება აღნიშნულ პროცესში სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების გათვალისწინების საკითხი. 2. დგინდება, რომ გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად, გენერალურ პროკურორს საქმის ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის თხოვნით, შეიძლება მიმართოს სახელმწიფო ინსპექტორმა თავისი ინიციატივითაც. 3. განისაზღვრება გენერალური პროკურორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების ვალდებულება. 4. განისაზღვრება გენერალური პროკურორის მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის წინადადების განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების 24 საათიანი ვადა. გამოძიებისას გამოვლინდა დანაშაული, რომელთაგან ერთი ან ერთზე მეტი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე არ არის, პროკურორის გადაწყვეტილებით, რომელიც მოქმედებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 110-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყოფა საქმე, რომელიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე არ არის და ის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით დადგენილი წესით, გამოსაძიებლად გადაეცემა შესაბამის საგამოძიებო უწყებას. გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილია მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ. გენერალური პროკურორი სახელმწიფო საქმე და გამოსაძიებლად გადასცეს იმ საგამოძიებო ორგანოს, რომლის თანამშრომლის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცული უფლების ხელყოფის ფაქტზე არსებობს საფუძვლიანი საჩივარი. შესაბამისად ამავე გადაწყვეტილებაში სასამართლომ ვერ დაინახა გენერალური პროკურორის ამ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას რაიმე წინაპირობის არსებობის საჭიროება. რაც შეეხება ინსპექტორის ინიციატივას მოითხოვოს არაქვემდებარე საქმის დაქვემდებარება - ხაზგასასმელია, რომ ინსპექტორი ითხოვს ისეთი საქმის დაქვემდებარებას, რაც მისი ქვემდებარე არ არის და სცილდება მისი მანდატის ფარგლებს, შესაბამისად ჩნდება კითხვა რატომ უნდა ჰქონდეს ამ დროს გენერალურ პროკურორს ვალდებულება ახსნას და დაასაბუთოს ასეთი არაქვემდებარე საქმე რატომ არ დაუქვემდებარა ინსპექტორს, მაშინ როდესაც საქმის დაქვემდებარება მისი ექსკლუზიური უფლებამოსილებაა? ასევე გაუგებარია ვადით შეზღუდვა რითაა განპირობებული, ძალიან არასერიოზული და პროცესუალურად შეუსაბამოა გენერალური პროკურორი შეზღუდო გადაწყვეტილების მიღების ოცდაოთხსაათიანი ვადით. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფი წარმოადგენს გამოძიების ორგანოს და მასაც, გამოძიების სხვა ორგანოების საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიუთითებს, რომ პირდაპირ იზღუდება გენერალური პროკურორის ექსკლუზიური უფლება საქმის დაქვემდებარების თაობაზე, რაც დადგენილია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით. ამასთან, მიუთითებს, რომ გენერალური პროკურორი არცერთ სხვა საგამოძიებო ორგანოს მოსაზრების შემდგომ არ იღებს გადაწყვეტილებას ამ საგამოძიებო უწყებისათვის არაქვემდებარე საქმის დაქვემდებარების შესახებ. პირველ რიგში ხაზი უნდა გაესვას საქართველოს გენერალური პროკურატურის მხრიდან პროკურორის „ექსკლუზიური“ უფლებამოსილებების არასწორ ინტერპრეტაციას. უფლებამოსილების „ექსკლუზიურობა“ არ ათავისუფლებს არც ერთ (მათ შორის, გენერალურ) პროკურორს კანონშესაბამისი, დასაბუთებული და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღების ვალდებულებისგან. უფრო მეტიც, იმის გათვალისწინებით, რომ „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი განამტკიცებს პროკურატურის საქმიანობაში კანონიერების, სამართლიანობის, ობიექტურობის, მიუკერძოებლობის, პროფესიონალიზმის, ინსპექტორის ამ პუნქტით გათვალისწინებულ წინადადებას განიხილავს და დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას იღებს მიმართვიდან 24 საათში.“; მსგავსად, აქვს იგივე ფუნქციები და მოვალეობები, იმ განსხვავებით რაც „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ კანონშია მოცემული, თუმცა არსობრივად მათი ფუნქციები იდენტურია. ამიტომ გაუგებარია თუ გამოძიების სხვა ორგანო არ არის უფლებამოსილი მიმართოს წინადადებით გენერალურ პროკურორს მისი არაქვემდებარე საქმის დაქვემდებარების მოთხოვნით და ამის თაობაზე თავად გენერალური პროკურორი იღებს გადაწყვეტილებას, ეს უფლებამოსილება რატომ უნდა ქონდეს ექსკლუზიურად სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს? კომპეტენტურობის პრინციპებს, გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფის მოტივით საქმის დაქვემდებარებასთან დაკავშირებით, დღეს მოქმედი კანონმდებლობის პირობებშიც, გენერალური პროკურორი ვალდებულია განიხილოს სახელმწიფო ინსპექტორის მიმართვა/მოსაზრებები საქმის დაქვემდებარებასთან დაკავშირებით და აღნიშნულთან დაკავშირებით მიიღოს დასაბუთებული, სამართლიანი, ობიექტური გადაწყვეტილება. მით უფრო იმ პირობებში, როცა გენერალური პროკურორის აღნიშნული ,,ექსკლუზიური“ უფლებამოსილება გაკრიტიკებულია არაერთი საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ (მისი ექსკლუზიურობისა და განუჭვრეტადობის საფუძვლით). შესაბამისად, გენერალური პროკურატურის მიდგომა, რომ გენერალური პროკურორი არ ითვალისწინებს და არც მომავალში აპირებს გაითვალისწინოს არცერთი საგამოძიებო ორგანოს, მათ შორის, არც სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრებები, სულ მცირე წინააღმდეგობაში მოდის „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-5 მუხლით განმტკიცებულ პროკურატურის საქმიანობის პრინციპებთან. აქვე საგულისხმოა, რომ ნორმა შეეხება გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფის მიზნით, საქმის დაქვემდებარებას საგამოძიებო ორგანოსთვის. ბუნდოვანია, გამოძიების ეფექტიანობაზე მსჯელობა რატომ უნდა წარმოადგენდეს გენერალური პროკურორის ერთპიროვნული მსჯელობის საგანს და რატომ არ უნდა ხდებოდეს აღნიშნულზე გადაწყვეტილების მიღება თავად საგამოძიებო ორგანოს ჩართულობით და რატომ არ უნდა ჰქონდეს გენერალურ პროკურორს სულ მცირე იმის ვალდებულება დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება. საქართველოს გენერალური პროკურატურა ასევე მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2021 წლის 23 სექტემბრის N1/3/1330 გადაწყვეტილებაზე. გენერალური პროკურატურის მითითებით, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თავსებადობის პრობლემურობა გამოძიების ეფექტიანობის კონსტიტუციურ გარანტიებთან მიმართებით მხოლოდ იმ ნორმატიულ შინაარსში დაინახა, რომელიც საქართველოს მთავარ პროკურორს (ახლა უკვე გენერალურ პროკურორს) ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს შეიძლება აძლევდეს უფლებამოსილებას, გამოძიების ეფექტიანობის პრინციპის უგულებელყოფით, საგამოძიებო ქვემდებარეობის მიუხედავად, საგამოძიებო ორგანოდან ამოიღოს სისხლის სამართლის საქმე და გამოსაძიებლად გადასცეს იმ საგამოძიებო ორგანოს, რომლის თანამშრომლის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცული უფლების ხელყოფის ფაქტზე არსებობს საფუძვლიანი საჩივარი. გენერალურ პროკურატურას მიაჩნია, რომ ამავე გადაწყვეტილებაში სასამართლომ ვერ დაინახა გენერალური პროკურორის ამ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას რაიმე წინაპირობის არსებობის საჭიროება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვანია ხაზი გაესვას, საკონსტიტუციო სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს, რომელზეც გამოიტანა საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნული გადაწყვეტილება. კერძოდ, გადაწყვეტილების აღწერილობითი ნაწილის მე-8 პუნქტში აღნიშნულია, რომ სადავო არ არის მთავარი პროკურორის ეს უფლებამოსილება საზოგადოდ, არამედ სადავოა ნორმის მხოლოდ ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც საქართველოს მთავარ პროკურორს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს ანიჭებს უფლებამოსილებას, საგამოძიებო ქვემდებარეობის მიუხედავად, ერთი საგამოძიებო ორგანოდან ამოიღოს სისხლის სამართლის საქმე და იმ ორგანოს გადასცეს, რომლის თანამშრომლის (პოლიციელის) მიერ კონსტიტუციის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცული უფლების ხელყოფის ფაქტზე არსებობს საფუძვლიანი საჩივარი. შესაბამისად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობის საგანსაც წარმოადგენდა სწორედ აღნიშნული და არა ზოგადად, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისობა საქართველოს კონსტიტუციასთან. ხაზგასასმელია, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს არაერთ საქმეზე აქვს განმარტება გაკეთებული, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო შებოჭილია სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებით (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 18 დეკემბრის N№1/3/1312 გადაწყვეტილება „კონსტანტინე გამსახურდია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, 2017 წლის 15 თებერვლის NN3/1/659 გადაწყვეტილება „საქართველოს მოქალაქე ომარ ჯორბენაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ და სხვა). შესაბამისად, არ არის რელევანტური, აღნიშნულ კონტექსტში საკონსტიტუციო სასამართლოს ამ გადაწყვეტილების მითითება. გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფის მიზნით, სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემასთან დაკავშირებით გენერალური პროკურორის მიერ დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების საკითხზე, საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიუთითებს, რომ არ მიაჩნია მიზანშეწონილად აღნიშნულ საკითხზე გენერალურმა პროკურორმა ახსნას და დაასაბუთოს ასეთი არაქვემდებარე საქმე რატომ არ დაუქვემდებარა ინსპექტორს, მაშინ როდესაც საქმის დაქვემდებარება მისი ექსკლუზიური უფლებამოსილებაა. აქვე უნდა გამახვილდეს ყურადღება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2021 წლის 23 სექტემბრის N1/3/1330 გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობაზე. კერძოდ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მიუთითებს, რომ: „გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად სახელმწიფოს ევალება მთელი რიგი გარანტიების შექმნა, რომელთა ერთობლიობა განაპირობებს პოზიტიური ვალდებულების მოთხოვნების ჯეროვნად შესრულებას. აღნიშნული გარანტიები inter alia გამოხატულია არაერთი პრინციპით, როგორიცაა გამოძიების დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად წარმართვა, ობიექტური ჭეშმარიტების დასადგენად ყველა საჭირო ღონისძიების ზედმიწევნით და საფუძვლიანად განხორციელება, საგამოძიებო მოქმედებების დაუყოვნებლივ, შესაძლებლობისთანავე შესრულება, გამოძიების წარმართვა შესაბამისი კომპეტენციის მქონე პირთა მიერ და სხვა. ამდენად, სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს საკანონმდებლო თუ ნებისმიერი სხვა აუცილებელი ღონისძიებების გატარება ზემოაღნიშნული პრინციპების გათვალისწინებით. ამასთან, ზემოაღნიშნული ინტერესები შესაძლებელია, გარკვეულ შემთხვევებში ერთმანეთთან წინააღმდეგობაში მოდიოდეს, რა დროსაც აუცილებელია სამართლიანი და გონივრული ბალანსის იმგვარად დაცვა, რაც უფრო მეტად უზრუნველყოფს უპირველეს მიზანს – გამოძიების ეფექტიანობას.“ იმ შემთხვევაში, თუ უფლებამოსილების „ექსკლუზიურობის“ გამო საქართველოს გენერალურ პროკურორს არ ექნება მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების ვალდებულება, შეუძლებელი იქნება იმის დადგენა, სახელმწიფომ რამდენად უზრუნველყო სამართლიანი და გონივრული ბალანსის იმგვარად დაცვა, რომ უზრუნველყო უპირველესი მიზანი – გამოძიების ეფექტიანობა. რაც შეეხება 24 საათიანი ვადის დადგენის საჭიროებას, უპირველეს ყოვლისა უნდა აღინიშნოს, რომ ასეთ ვადას და სტანდარტს მოქმედი კანონი უკვე იცნობს. კერძოდ, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, თუ ზედამხედველი პროკურორი მიზანშეუწონლად მიიჩნევს საქმის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემას, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია არაუგვიანეს 24 საათისა საქმის გამოსაძიებლად გადაცემის შესახებ დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება მიმართვიდან 24 საათის ვადაში. თუმცა, რადგან საქართველოს გენერალურ პროკურატურას გაუგებრად მიაჩნია გენერალური პროკურორის ვადით შეზღუდვის საკითხი და თვლის, რომ აღნიშნული ძალიან არასერიოზულია და პროცესუალურად შეუსაბამოა, განვმარტავთ ვადის დადგენის საჭიროებას. აღნიშნულ შემთხვევაში ვადის დადგენის საჭიროება განპირობებულია გამოძიების ინტერესებიდან გამომდინარე და აღნიშნული პირდაპირ უკავშირდება საგამოძიებო ორგანოს მიერ შემდგომში მტკიცებულებების მოპოვების შესაძლებლობას. მოცემულ საკითხზე გენერალური პროკურორის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დაყოვნება მნიშვნელოვნად აისახება გამოძიების ეფექტიანობაზე. მაგალითად, თუ გენერალური პროკურორის მიერ, სახელმწიფო ინსპექტორის მიმართვის განხილვა და მასაზე გადაწყვეტილების მიღება, განხორციელდება უფრო ხანგრძლივ ვადაში (ერთ კვირაში/ერთ თვეში), სავსებით შესაძლებელია შესაძლო მტკიცებულებების წაშლა/განადგურება. სწორედ მტკიცებულებათა შენარჩუნებისა და გამოძიების ეფექტიანობის მოტივით არის განპირობებული, გენერალურ პროკურორს ჰქონდეს 24 საათიანი ვადა სახელმწიფო ინსპექტორის წინადადების განხილვისა და გადაწყვეტილების მისაღებად. საქართველოს გენერალური პროკურატურა, რომელიც საპროცესო ზედამხედველობას უწევს სახელმწიფო ინსპექტორის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებს და ყველაზე კარგად იცის სამსახურის წინაშე საგამოძიებო მიმართულებით არსებული გამოწვევები, ვერ ხედავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის, სხვა საგამოძიებო ორგანოებისგან განსხვავებული მექანიზმებით აღჭურვის საჭიროებას და გაუგებრად მიაჩნია, თუ გამოძიების სხვა ორგანო არ არის უფლებამოსილი მიმართოს წინადადებით გენერალურ პროკურორს მისი არაქვემდებარე საქმის დაქვემდებარების მოთხოვნით და ამის თაობაზე თავად გენერალური პროკურორი იღებს გადაწყვეტილებას, ეს უფლებამოსილება რატომ უნდა ქონდეს ექსკლუზიურად სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. პროკურატურის აღნიშნული მოსაზრება ავტომატურად ნიშნავს იმას, რომ პროკურატურა არ აღიარებს მოხელის მიერ ჩადენილი დანაშაულების გამოძიების განსაკუთრებულ ხასიათს (მაშინ როცა სწორედ ამ დანაშაულების განსაკუთრებული ხასიათის გამო 2019 წლის 1-ელ ნოემბრამდე პროკურატურა იყო აღჭურვილი ამ დანაშაულების გამოძიების უფლებამოსილებით) და ამ პროცესში დამოუკიდებელი, ეფექტიანი გამოძიების მნიშვნელობას. მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტი: 4. თუ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს აქვს ინფორმაცია, რომ რომელიმე საგამოძიებო ორგანო იძიებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის საქმეს, სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე უფლებამოსილია საგამოძიებო ორგანოს მიმართოს საქმის მასალების გაცნობის მოთხოვნით, რაც დაუყოვნებლივ უნდა დაკმაყოფილდეს. სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე უფლებამოსილია ზედამხედველ პროკურორს წერილობით მიმართოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: შეჯამების სახით უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები „ექსკლუზიური უფლებამოსილების“ ფართო გაგება და ამ საფუძვლით საგამოძიებო ორგანოებისთვის მოსაზრების გამოთქმის უფლებამოსილების შეზღუდვა, კიდევ უფრო ამყარებს პროექტით გათვალისწინებული ცვლილებების მიღების საჭიროებას. არ არის გათვალისწინებული წარმოდგენილი პროექტით ცვლილება ხორციელდება კანონის მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტში, რომლითაც კონკრეტდება, რომ თუ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს აქვს ინფორმაცია, რომ რომელიმე საგამოძიებო ორგანო იძიებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის საქმეს, სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე უფლებამოსილია საქმის მასალების გაცნობის მოთხოვნით მიმართოს აღნიშნულ საგამოძიებო ორგანოს, რაც დაუყოვნებლივ უნდა დაკმაყოფილდეს. საგამოძიებო ორგანოთა საქმიანობის სპეციფიკიდან და დატვირთულობის მაჩვენებლიდან გამომდინარე, პრაქტიკაში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის დაუყოვნებლივ დაკმაყოფილება საქმის გაცნობასთან დაკავშირებით პრაქტიკაში პრობლემური იქნება საგამოძიებო ორგანოთა სპეციფიკისა და დატვირთულობის გამო. აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს 2020 და 2021 წელსაც მოთხოვილი აქვს 2 (ჯამში 4) საქმის გაცნობა. შესაბამისად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრება, არსებულ რეალობასთან შეუსაბამოა. ბუნდოვანია როგორ უნდა გამოიწვიოს აღნიშნულმა დასაბუთებული წინადადებით სხვა საგამოძიებო ორგანოდან მისი საგამოძიებო ქვემდებარეობისთვის მიკუთვნებული სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადმოცემის შესახებ. თუ ზედამხედველი პროკურორი მიზანშეუწონლად მიიჩნევს საქმის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემას, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია არაუგვიანეს 24 საათისა, საქმის გამოსაძიებლად გადაცემის შესახებ, დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. სახელმწიფო ინსპექტორის და მისი მოადგილის წინადადება განიხილება და გადაწყვეტილება მიიღება მიმართვიდან 24 საათის ვადაში. სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადაცემისა და გამოსაძიებლად გადაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს. პრობლემური იქნება საქმის მასალების გაცნობის თაობაზე მოთხოვნის დაუყოვნებლივ დაკმაყოფილება. გარდა ამისა, შესაძლებელია აღნიშნული მოთხოვნა არ საჭიროებდეს დაკმაყოფილებას, რადგან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შესაძლებელია არასწორი/დაუსაბუთებელი ინფორმაცია ჰქონდეს ხელთ და საქმე რეალურად არ იყოს ამ სამსახურის ქვემდებარე. ეჭვის საფუძველზე ნებისმიერი საქმის გადამოწმება მონაცემთა არაპროპორციულად დიდი რაოდენობის დამუშავებას გამოიწვევს. ამასთან, საქართველოს გენერალური პროკურორის 2019 წლის 23 აგვისტოს №3 ბრძანება „სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო და ტერიტორიული საგამოძიებო ქვემდებარეობის განსაზღვრის შესახებ“, რომლის თანახმადაც, თუ გამომძიებელი დაადგენს, რომ საქმე არ განეკუთვნება მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას, იგი ვალდებულია ჩაატაროს გადაუდებელი საგამოძიებო მოქმედებანი და საქმე გადასცეს პროკურორს საგამოძიებო ქვემდებარეობის მიხედვით წარმართვისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე საქმის გადაცემის წესები დადგენილია ზემოაღნიშნული ბრძანებით. დამატებითი რეგულაციების დადგენის საჭიროება კი გაურკვეველია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილად არ მიგვაჩნია აღნიშნული დანაწესის კანონში დამატება. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადატვირთულობა და საქმიანობის შეფერხება. რაც შეეხება საქმეთა საგამოძიებო ქვემდებარეობის განსაზღვრის ზოგადი წესიდან გამონაკლისის დაშვების საჭიროებას, აღნიშნული გამონაკლისი უკვე დაშვებულია „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტით, წინამდებარე კანონპროექტი კი ემსახურება ამ საგამონაკლისო შემთხვევის ქმედითობისთვის სათანადო მექანიზმის მოწესრიგებას, რამდენადაც „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ განმარტავს რა წესითა და პროცედურის დაცვით უნდა გაეცნოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური სხვა საგამოძიებო ორგანოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეს ვის უნდა მიმართოს სამსახურმა (საგამოძიებო უწყებას თუ ზედამხედველ პროკურორს) და ვისგან უნდა მოიპოვოს სისხლის სამართლის საქმის მასალების გაცნობის ნებართვა, რა ვადაში უნდა მოხდეს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, სად უნდა მოხდეს საქმის გაცნობა და ა.შ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია კანონმდებლობით მე-19 მუხლის მე-7 პუნქტი: მე-7 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „7. თუ ზედამხედველი პროკურორი არ გაიზიარებს ან ნაწილობრივ გაიზიარებს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის დასაბუთებულ წინადადებას ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებულ საკითხზე, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია, არაუგვიანეს 24 საათისა, ამავე საკითხზე დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. ამ მუხლის მე-6 პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ საკითხებზე სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება და გადაწყვეტილება მიიღება მიმართვიდან 72 საათის ვადაში, ხოლო ამ მუხლის მე-6 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საკითხზე სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება მიმართვიდან 24 საათის ვადაში. გადაწყვეტილება, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებულ საქართველოს გენერალური პროკურატურა მკაფიოდ გაიწეროს: საქმის მასალების გაცნობის თაობაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის ადრესატი და აღნიშნული მოთხოვნის განხილვის ვადები. არ არის გათვალისწინებული წარმოდგენილი კანონის პროექტის თანახმად ახალი რედაქციით ყალიბდება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-7 პუნქტი, რომლის თანახმადაც თუ ზედამხედველი პროკურორი ნაწილობრივ გაიზიარებს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის დასაბუთებულ წინადადებას ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებულ საკითხებზე, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია, არაუგვიანეს 24 საათისა, ამავე საკითხზე დასაბუთებული წინადადებით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. უნდა აღინიშნოს, რომ მოქმედ რედაქციაში ,,ნაწილობრივი გაზიარების“ საკითხის შემოტანა, რაც მისი შინაარსიდან გამომდინარე ძალიან ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა, აშკარად აზიანებს და ხელს შეუშლის პროკურორის უფლებამოსილების განხორციელებას და გაუმართლებლად ზღუდავს საპროცესო ხელმძღვანელობის განხორციელებას. კერძოდ, ,,ნაწილობრივ გაზიარებად“ შეიძლება ჩაითვალოს, მაგალითად, ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის წინადადება სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების კანონის მე-19 მუხლის მე-7 პუნქტთან დაკავშირებით უნდა აღინიშნოს, რომ იგი არ ამკვიდრებს პროკურორის მიერ დევნის დაწყების მიზანშეწონილობის სასამართლოს მიღმა შეფასების პირველ პრეცენდენტს, რამდენადაც „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის დღეს მოქმედი რედაქციით დამკვიდრებული სტანდარტი (სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მიზანშეწონილობის შესახებ პროკურორისთვის მიმართვა), წარმოადგენს სამსახურის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მექანიზმს და სწორედ ამ მიზნით განხორციელდა პარლამენტის მიერ მისი რეგლამენტირება კანონში. კერძოდ, როგორც კანონის მიღების, ასევე დღეს მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 166-ე მუხლი სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებას და განხორციელებას მხოლოდ პროკურორის დისკრეციულ უფლებამოსილებად აცხადებს, თუმცა ამავდროულად კანონმდებელმა „სახელმწიფო ინსპექტორის საკითხზე უარის თქმის შესახებ, დასაბუთებული უნდა იყოს. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე საგამოძიებო მოქმედების ან საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ზედამხედველი პროკურორი დაუყოვნებლივ მიმართავს სასამართლოს.“; მოთხოვნით ამა თუ იმ კონკრეტული მუხლით. თუკი პროკურორი ჩათვლის, რომ წინადადებით შემოთავაზებული მუხლი არ არის დანაშაულის შესაბამისი კვალიფიკაცია და იგი სისხლისსამართლებრივი დევნას დაიწყებს სხვა მუხლით, რაც მისი ექსკლუზიური უფლებამოსილებაა, ასეთ დროს ინსპექტორს შეუძლია გაასაჩივროს კვალიფიკაციის საკითხი გენერალურ პროკურორთან, რაც იქნება სისხლის სამართლის პროცესის ფუნდამენტური პრინციპების და არსის საწინააღმდეგო, რადგანაც მივიღებთ პირველ პრეცენდენტს, როდესაც პროკურორის მიერ განსაზღვრულ დანაშაულის კვალიფიკაციის სისწორეს ან დევნის დაწყების მიზანშეწონილობას/ მტკიცებულებათა სტანდარტის არსებობას სასამართლო კი არ შეაფასებს, არამედ საგამოძიებო ორგანო სახელმწიფო ინსპექტორი, რაც წარმოადგენს პროკურორის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებაში უხეშ ჩარევას და სისხლის სამართლის პროცესისთვის გაუგონარ უპრეცენდენტო შეუსაბამობას. ,,ნაწილობრივ გაზიარებას“ წარმოადგენს ასევე, როდესაც ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე წინადადებით ითხოვს საგამოძიებო მოქმედების ჩასატარებლად განჩინების აღებას და უთითებს დროის მონაკვეთს, რასაც უნდა მოიცავდეს ამოსაღები, გამოსათხოვი ინფორმაცია. ასეთ დროს თუკი პროკურორი მის მიერ განხორციელებული საპროცესო ხელმძღვანელობის ფარგლებში დააკმაყოფილებას წინადადებას, მაგრამ სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-7 პუნქტით მიანიჭა სახელმწიფო ინსპექტორის უფლებამოსილება, რომ თუ ზედამხედველი პროკურორი არ გაიზიარებს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის დასაბუთებულ წინადადებას სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტის მიზანშეწონილობის შესახებ, ამავე საკითხზე დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. საქართველოს გენერალური პროკურატურა ყურადღების მიღმა ტოვებს იმ საკითხს, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ ხორციელდება არა პროკურორის დისკრეციულ უფლებამოსილებაში ჩარევა, არამედ დასაბუთებული მოსაზრებების გენერალური პროკურორისთვის წარდგენა. სწორედ გენერალური პროკურორია ის ვინც მე-19-ე მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად, უფლებამოსილია შეაფასოს პროკურორის მიერ განსაზღვრული დანაშაულის კვალიფიკაციის სისწორე ან დევნის დაწყების მიზანშეწონილობა და მტკიცებულებათა სტანდარტის არსებობა. არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, შეცვლის თუნდაც მცირედით დროის მონაკვეთს, სახელმწიფო ინსპექტორს შეუძლია ეს გადაწყვეტილება გაასაჩივროს გენერალურ პროკურორთან. ასეთი მოცემულობით მივიღებთ იმ რეალობას, რომ პროკურორს სრულად შეეზღუდება საპროცესო ხელმძღვანელობის ფუნქცია და მის განსახორციელებელ მოქმედებადაზე ასევე შეზღუდული იქნება სხვა უწყების მიერ შემოთავაზებული ფორმით და ზომით, რაც ცალსახად მიუღებელია. ,,ნაწილობრივი გაზიარების“ პრაქტიკული მაგალითების მოყვანა უამრავი შეიძლება, მაგრამ ამ ეტაპზე ესეც საკმარისია, რათა დავრწმუნდეთ თუ რამდენად ფართო ინტერპრეტაცია შეიძლება მიეცეს მას პრაქტიკაში და როგორ შეიძლება დააზიანოს მან სამართალწარმოების პროცესი. იმ პირობებში, როცა სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილეს აქვს ზედამხედველი პროკურორისთვის მიმართვის დასაბუთების კანონისმიერი ვალდებულება, მასზე გაცემული უარყოფითი ან ნაწილობრივ (თუნდაც ე.წ. „მცირედით“) უარყოფითი პასუხი, რომელიც შესაძლოა გამომძიებელს არ აძლევდეს მნიშვნელოვანი მტკიცებულების მოპოვების შესაძლებლობას, უნდა იყოს დასაბუთებული. გაუგებარია რა მექანიზმს უნდა მიმართოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა, თუ არა ზედამხედველი პროკურორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების მიზნით გენერალური პროკურორისთვის დასაბუთებული წინადადების წარდგენას. ასევე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ბუნდოვანია სათანადო საკანონმდებლო ბერკეტების შექმნით როგორ შეიძლება დაზიანდეს სამართალწარმოების პროცესი. მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი: 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია: ე) დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შევიდეს პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში; საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო: პროექტით გათვალისწინებული კანონის მე20 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია, დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შევიდეს პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში. აღნიშნული მიდგომა საჭიროებს თანმდევ ცვლილებას „პატიმრობის კოდექსის“ მე-60 მუხლში, რომლითაც დადგენილია იმ პირთა წრე, რომლებსაც აქვთ პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლება. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 2021 წლის საშემოდგომო სესიაზე საქართველოს პარლამენტში იუსტიციის სამინისტროს ავტორობით წარსადგენი კანონპროექტების ნუსხაში ასახულია „პატიმრობის კოდექსში“ შესატანი ცვლილების პროექტი, რომლის ინიცირებაც უახლოეს მომავალში იგეგმება და რომელიც, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან დაკავშირებულ სხვა რეგულაციებთან ერთად, პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლების მქონე პირთა წრის გაფართოებას და მისთვის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის დამატებას ითვალისწინებს. გათვალისწინებულია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს შენიშვნა კანონპროექტის მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტიდან ამოღებულ იქნა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება, პენიტენციურ დაწესებულებაში ნებართვის გარეშე შევიდეს, რამდენადაც 2021 წლის საშემოდგომო სესიაზე საქართველოს პარლამენტში იუსტიციის სამინისტროს ავტორობით წარსადგენი კანონპროექტების ნუსხაში ასახულია „პატიმრობის კოდექსში“ შესატანი ცვლილების პროექტი, რომლის ინიცირებასაც საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო უახლოეს მომავალში გეგმავს და რომელიც, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან დაკავშირებულ სხვა რეგულაციებთან ერთად, პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლების მქონე პირთა წრის გაფართოებას და მისთვის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის დამატებას ითვალისწინებს. არ არის გათვალისწინებული საქართველოს გენერალური პროკურატურის შენიშვნა: როგორც საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მომართვაშია საქართველოს გენერალური პროკურატურა: ასევე ახალი რედაქციით ყალიბდება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლი, რომელიც ერთის მხრივ შეიცავს ისეთ დებულებებს, რაც არსობრივად სცილდება ამ სამსახურის უფლებამოსილების ფარგლებს, მაგალითად, როგორიცაა დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შევიდეს პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: მითითებული, 2021 წლის საშემოდგომო სესიაზე საქართველოს პარლამენტში იუსტიციის სამინისტროს ავტორობით წარსადგენი კანონპროექტების ნუსხაში ასახულია „პატიმრობის კოდექსში“ შესატანი ცვლილების პროექტი, რომლის ინიცირებაც უახლოეს მომავალში იგეგმება და რომელიც, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან დაკავშირებულ სხვა რეგულაციებთან ერთად, პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლების მქონე პირთა წრის გაფართოებას და მისთვის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის დამატებას ითვალისწინებს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მაშინ როდესაც საქართველოს მთავრობას, მათ შორის საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღიარებული აქვს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების პენიტენციურ დაწესებულებებში ნებართვის გარეშე შესვლის საჭიროება, მით უფრო ბუნდოვანია საქართველოს გენერალური პროკურატურის მოსაზრება, რომ აღნიშნული საკითხის მოწესრიგება „არსობრივად“ სცილდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილების ფარგლებს. პროექტის თანახმად, მე-20 მუხლით გათვალისწინებული იქნება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება, დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შევიდეს პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში. პირველ რიგში, აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის პენიტენციურ დაწესებულებაში ან დროებითი მოთავსების იზოლატორში შესვლა უნდა უკავშირდებოდეს არა გამოძიების, არამედ საგამოძიებო ან სხვა საპროცესო მოქმედების ჩატარების მიზანს, როდესაც უკვე დაწყებულია გამოძიება შესაძლო დანაშაულის ფაქტზე. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლებს, სახელმწიფო ინსპექტორის გარდა საქართველოს კანონმდებლობით სამსახურისთვის ბუნდოვანია რატომ გათვალისწინებული ნებართვის აუცილებლობისა, პრაქტიკაში არ ექმნებათ რაიმე სახის დაბრკოლება დროებითი მოთავსების იზოლატორში შესვლასთან დაკავშირებით. ამასთან, გამოძიების ფარგლებში იზოლატორში შესასვლელად ნებართვას საჭიროებს არა მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი, არამედ ნებისმიერი სხვა საგამოძიებო ორგანოს გამომძიებელი, ასევე პროკურორიც. რაც შეეხება ნებართვის გარეშე იზოლატორში შესვლის უფლებამოსილებას, აღნიშნული პირველ რიგში უკავშირდება მოთავსებულ პირთა უფლებების დაცვაზე ზედამხედველობას. სწორედ აღნიშნულ მიზანს ემსახურება ამ უფლებით სახალხო დამცველისა და მისი აპარატის წარმომადგენლების, საქართველოს სახალხო დამცველთან შექმნილი სპეციალური პრევენციული ჯგუფის წევრების, გენერალური პროკურატურის ადამიანის უფლებათა დაცვის სამმართველოს პროკურორებისა და წამებისა და არაადამიანური ან ღირსების შემლახველი მოპყრობისა თუ დასჯის საწინააღმდეგო ევროპული კომიტეტის წარმომადგენლების აღჭურვა. სწორედ დასახელებულ პირთა პრევენციული ფუნქციებიდან გამომდინარე ითვალისწინებს კანონმდებლობა მათ მიერ შემთხვევითობის პრინციპით, დაწესებულებაში მყოფ პირთა მონახულების უფლებამოსილებას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დასახელებული უფლებამოსილების მინიჭება აზრს მოკლებულია, მაშინ, ვერ ხედავს საქართველოს გენერალური პროკურატურა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლების პენიტენციურ დაწესებულებაში უნებართვო შესვლის საჭიროებას, მაშინ როცა სამსახურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმეების 20%-მდე, შეეხება სწორედ პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომელთა მხრიდან ჩადენილ შესაძლო დანაშაულებს. არ არის გათვალისწინებული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენიშვნა: შინაგან საქმეთა სამინისტრო მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების შესვლა უნდა უკავშირდებოდეს არა გამოძიების, არამედ საგამოძიებო ან სხვა საპროცესო მოქმედების ჩატარების მიზანს, როდესაც უკვე დაწყებულია გამოძიება შესაძლო დანაშაულის ფაქტზე. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური არ იზიარებს აღნიშნულ მოსაზრებებს, რადგან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების ვიზიტი იზოლატორში ხშირ შემთხვევაში როდესაც მას არ გააჩნია პრევენციასთან დაკავშირებული უფლებამოსილებები, ხოლო ფაქტზე რეაგირებისა და საგამოძიებო ფუნქციის შესასრულებლად იზოლატორში შესაბამისი ნებართვით შესვლის უფლება გარანტირებულია ყველა და მათ შორის, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლისათვის. აუცილებელია შეტყობინების შინაარსის დასაზუსტებლად. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ასევე მიუთითებს, რომ გამოძიების ფარგლებში იზოლატორში შესასვლელად ნებართვას საჭიროებს არა მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი, არამედ ნებისმიერი სხვა საგამოძიებო ორგანოს გამომძიებელი, ასევე პროკურორიც. ის ფაქტი, რომ სხვა საგამოძიებო უწყებების გამომძიებლებსა და პროკურორს არ აქვთ იზოლატორში უნებართვოდ შესვლის უფლება ვერ იქნება იმის არგუმენტი, რომ აღნიშნულის შესაძლებლობა არ უნდა ჰქონდეთ არც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებს. განსხვავებით სხვა უწყების გამომძიებლებისგან და პროკურორისგან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მანდატია კანონით განსაზღვრული კონკრეტული დანაშაულების გამოძიება, რომლებიც პენიტენციურ დაწესებულებებსა და დროებითი მოთავსების იზოლატორებშია ჩადენილი. მათ შორის, ისეთი დანაშაულის, რომელსაც პირის სიცოცხლის მოსპობა მოჰყვა. მსგავსი დანაშაულების გამოძიება საჭიროებს პენიტენციურ დაწესებულებებსა და დროებითი მოთავსების მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტი: 2. ნებისმიერი პირი/დაწესებულება ვალდებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის საფუძველზე, სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა, უზრუნველყოს შესაძლო მტკიცებულების დაცვა/შენახვა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: იზოლატორებში საგამოძიებო/ საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას, რიგ შემთხვევებში, გადაუდებლად. ნებისმიერი დაყოვნება ქმნის რისკს, რომ გამოძიების შედეგით დაინტერესებული სამსახურის ადმინისტრაცია მნიშვნელოვან მტკიცებულებებს გადამალავს ან გაანადგურებს. იმისათვის, რომ ამგვარი ეჭვი გაქარწყლდეს თავად შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინტერესშიც უნდა შედიოდეს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის დამატებითი დაყოვნების გარეშე იზოლატორში შესვლა. არ არის გათვალისწინებული პროექტი ასევე ითვალისწინებს გამოძიების სფეროში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ახალი უფლებამოსილებების მინიჭებას. კერძოდ, ცვლილება ხორციელდება მე-20 მუხლში და განისაზღვრება, რომ სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია ნებისმიერი პირისგან/დაწესებულებისგან მოითხოვოს შესაძლო მტკიცებულების დაცვა/შენახვა საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა. მტკიცებულებათა შენახვა, მათი შემდგომი გამოთხოვის მიზნით, შესაძლოა უმეტეს კანონპროექტით წარმოდგენილი მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტი ემსახურება კანონიერ მიზანს - სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა მის ქვემდებარე დანაშაულებზე გამოძიება წარმართოს ეფექტიანად. აღნიშნული ნორმა არ ადგენს შესაძლო მტკიცებულების გამოთხოვის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისაგან განსხვავებულ წესს, არამედ ითვალისწინებს პირის/დაწესებულების ვალდებულებას სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა, უზრუნველყოს შესაძლო მტკიცებულების დაცვა/შენახვა, რათა სასამართლო შემთხვევაში მიემართებოდეს კომპიუტერულ მონაცემებს, გასათვალისწინებელია „კიბერდანაშაულის შესახებ“ ევროპის საბჭოს 2001 წლის 23 ნოემბრის კონვენცია, რომელიც ადგენს შენახული კომპიუტერული მონაცემების დაცვისა და ამ მონაცემების გამოთხოვის სტანდარტს. კონვენციის თანახმად, ყველა მონაწილე სახელმწიფო ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ გამოძიებასთან და სისხლისსამართლებრივ დევნასთან დაკავშირებული უფლებამოსილებებისა და პროცედურების შემოღება და გამოყენება განხორციელდეს ქვეყნის შიდასახელმწიფოებრივი სამართლით გათვალისწინებული პირობებითა და გარანტიებით, რაც, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა ადეკვატურ დაცვას. ამგვარი პირობები და გარანტიები უნდა მოიცავდეს აღნიშნული უფლებამოსილების და პროცედურის სასამართლო ან სხვა დამოუკიდებელ ზედამხედველობას, მათი გამოყენების საფუძვლის არსებობის მტკიცებას და მათი ფარგლებისა და ხანგრძლივობის შეზღუდვას. აღსანიშნავია, რომ კონვენციის მოთხოვნათა გათვალისწინებით საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ შემუშავებულია „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი, რომლის თანახმადაც, დასაშვები იქნება კომპიუტერული მონაცემის გამოთხოვა განჩინების მიღების შემდგომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით განხორციელდეს მისი გამოთხოვა. შესაბამისად, არ არის რელევანტური, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მითითება „კიბერდანაშაულის შესახებ“ ევროპის საბჭოს 2001 წლის 23 ნოემბრის კონვენციაზე და ამ კონვენციით გათვალისწინებულ სასამართლო ან სხვა დამოუკიდებელი ზედამხედველობის საჭიროებაზე. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ნორმით დადგენილია შესაძლო მტკიცებულებების დასაცავად შენახვის ვადა, კერძოდ სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა. ვადის განსაზღვრის გათვალისწინებით, ნორმა არ უნდა წარმოადგენდეს ტვირთს და წარმოშობდეს გაუთვალისწინებელ ეკონომიკურ ხარჯებს შესაბამისი პირებისთვის/დაწესებულებებისთვის. აქვე უნდა აღინიშნოს რამ განაპირობა მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული მექანიზმის რეგლამენტირების საჭიროება. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმეების გამოძიების ფარგლებში, სავარაუდო მსხვერპლთა 40% სავარაუდო დანაშაულის ადგილად მიუთითებს ქუჩას, 31% - შინაგან ნებისმიერი კატეგორიის დანაშაულზე და განისაზღვრება სხვადასხვა მონაცემის გამოთხოვის განსხვავებული სტანდარტები. მათ შორის, კომპიუტერული მონაცემი, რომელიც შეიცავს განსაკუთრებული კატეგორიის პერსონალურ მონაცემს, შეიძლება გამოთხოვილ იქნეს ინფორმაციის გამოთხოვის, ჩხრეკა-ამოღების ან დათვალიერების ჩატარების შესახებ სასამართლოს განჩინების საფუძველზე. ამასთან, ამავე პროექტით გათვალისწინებულია კომპიუტერული მონაცემების დაუყოვნებლივი შენახვის მექანიზმი. კერძოდ, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ კომპიუტერული მონაცემი, შესაძლოა დაიკარგოს ან განიცადოს ცვლილება, მომსახურების მომწოდებელს, რომელიც ფლობს, ინახავს ან/და აკონტროლებს აღნიშნულ კომპიუტერულ მონაცემს, მონაცემების დაუყოვნებლივი შენახვა შეიძლება დაევალოს პროკურორის დადგენილებით. პროექტის თანახმად, შენახული კომპიუტერული მონაცემის შემდგომი გამოთხოვა ხორციელდება სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 136-ე მუხლით დადგენილი წესით. ამასთან, დასახელებულ კანონპროექტთან დაკავშირებით გერმანიის უზენაესი ფედერალური სასამართლოს მოსამართლის, იენის ფრიდრიხ შილერის უნივერსიტეტის ლექტორის − დოქ. ვოლფგანგ ბერისა და იენის ფრიდრიხ შილერის უნივერსიტეტის პროფესორის - დოქ. ედვარდ შრამის მოსაზრებების თანახმად, კრიტიკული საქმეთა სამინისტროს ადმინისტრაციულ შენობას, 26% კი პოლიციის ავტომანქანას. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებზე არსებითად მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა სწორედ საპატრულო პოლიციის სამხრე კამერებისა და პოლიციის განყოფილების შიდა და გარე პერიმეტრზე განთავსებული ვიდეოკამერების ჩანაწერები, რომელთა მოწოდების მაჩვენებელი ყველაზე დაბალია. ვიდეოჩანაწერთა მოუწოდებლობისას (მათ შორის, შესაბამისი უწყების მიერ დადგენილი შენახვის ვადების ფარგლებში), სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ინტერესდება მათი არარსებობის მიზეზით. ყველაზე ხშირ მიზეზად სახელდება ის, რომ ვიდეოჩანაწერი არ იძებნება ჩამწერი მოწყობილობის მყარ დისკზე, თუმცა არის შემთხვევები, როცა მიზეზად მითითებულია შენახვის ვადის გასვლა. სამართალდამცავ ორგანოთა მიერ დამონტაჟებული ვიდეოთვალთვალის სისტემების ერთ-ერთი მთავარი დანიშნულებაა პირის უსაფრთხოების დაცვა. შესაბამისად, არსებითად მნიშვნელოვანია, ასეთი ორგანოს თანამშრომლისგან შესაძლო ძალადობის შემთხვევაში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შეუფერხებლად მოეწოდებოდეს ინფრასტრუქტურული სუბიექტების უსაფრთხოების მაღალი მნიშვნელობის გამო აღნიშნული სუბიექტების ვიდეოჩანაწერებზე ან სხვა კომპიუტერულ ფაილებზე წვდომა უნდა ექვემდებარებოდეს სასამართლო კონტროლს (მოსამართლის პრივილეგია). ამასთან, შესაძლებელია არამარტო მარტივი, არამედ კვალიფიციური სასამართლო კონტროლის შემოღება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან დასახელებულ კომპიუტერულ მონაცემებთან დაკავშირებით დადგენილია მაღალი სტანდარტი, თუ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტით გათვალისწინებული იქნება მონაცემთა შენახვასთან დაკავშირებული რეგულაცია (რაც უნდა ექცეოდეს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მოქმედების სფეროში), მიზანშეწონილია აღნიშნული დარეგულირდეს კომპიუტერულ მონაცემებთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების თაობაზე უკვე არსებულ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის ფარგლებში, შესაბამისად, შენახვის მოთხოვნა განხორციელდეს პროკურორის დადგენილების საფუძველზე. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ მტკიცებულებათა 30 დღით შენახვისთვის საჭირო ტექნიკური მოწყობილობა შესაძლებელია არ ჰქონდეს დაწესებულებას, რაც დამატებით სირთულეს წარმოადგენს ნორმის აღსრულებისთვის. ამასთან, კიდევ ერთხელ აღვნიშნავთ, რომ მნიშვნელოვანია, კომპიუტერულ მონაცემთა გამოთხოვასთან დაკავშირებით შესაბამისი ვიდეოჩანაწერები, ხოლო მოუწოდებლობისას, შესაძლებელი იყოს მიზეზის დადგენა. შინაგან საქმეთა სამინისტრო მიუთითებს ზემოხსენებული საკითხის „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის (რომელზეც მუშაობს იურიდიული კომიტეტი) ფარგლებში მოწესრიგების აუცილებლობაზე, რაც ასევე არ არის რელევანტური. აღნიშნული რეფორმა არის ძალიან კომპლექსური და საჭიროებს კონსესუსის მიღწევას სხვადასხვა უწყებებთან, დაინტერესებულ პირებთან, რაზეც მიუთითებს ის გარემოებაც, რომ რეფორმაზე მუშაობა მიმდინარეობს უკვე რამდენიმე წელია. იმის გათვალისწინებით, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილ დანაშაულზე ეფექტიანი გამოძიების ჩასატარებლად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს ჰქონდეს მტკიცებულებათა მოპოვების ქმედითი საკანონმდებლო ბერკეტები, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს არ მიაჩნია მიზანშეწონილად მის წინაშე მდგარი გამოწვევების შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მითითებული რეფორმის ფარგლებში განხილვა. უწყებების მიერ ერთობლივი მუშაობა განახლდეს საქართველოს პარლამენტში შექმნილი სამუშაო ჯგუფის ფარგლებში და გამოძიებისთვის პრობლემური საკითხების მოგვარება მოხდეს ყველა საგამოძიებო უწყებისთვის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის გზით. ასევე ვერ იქნება გაზიარებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მტკიცებულების შენახვა განხორციელდეს პროკურორის დადგენილების საფუძველზე, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როცა სწორედ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინიციატივით მიმდინარეობს საპროკურორო საგამოძიებო უფლებამოსილებების გამიჯვნის რეფორმა, რომლის მიზანი გამომძიებლისთვის მეტი დამოუკიდებლობის გარანტიების მინიჭებაა. ასევე, ვერ იქნება გაზიარებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს არგუმენტი იმასთან დაკავშირებით, რომ სამინისტროს არ გააჩნია შესაძლო მტკიცებულებების სასამართლო განჩინების მიღებამდე, არაუმეტეს 30 დღით შენახვისთვის საჭირო ტექნიკური მოწყობილობა. მონაცემთა დამუშავების კანონიერებაზე კონტროლის ფარგლებში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა შეისწავლა ვიდეოთვალთვალის სისტემებით პერსონალურ მონაცემთა დამუშავება სხვადასხვა ორგანოებში, მათ შორის შინაგან საქმეთა სამინისტროში. მისი ერთ-ერთი მიზანი გახლდათ, შეეფასებინა ვიდეოჩანაწერთა უსაფრთხოების მიზნით სამართალდამცავი ორგანოების მიერ მიღებული ორგანიზაციული და ტექნიკური ზომების შესაბამისობა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონთან. ვიდეოთვალთვალის სისტემებით მონაცემთა დამუშავების შესწავლისას დადგინდა, რომ ზოგჯერ ჩანაწერები ინახება სამართალდამცავი ორგანოს მიერ დადგენილ ვადაზე მეტი დროით და ავტომატურად არ იშლება შენახვის ვადის გასვლისთანავე, ან პირიქით, ჩანაწერები არ მოიპოვება, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის გასული შენახვისთვის დადგენილი ვადა. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც შინაგან საქმეთა სამინისტრო კანონიერი მიზნის არარსებობისას ჩანაწერებს ინახავს დადგენილ ვადაზე მეტი დროით, ბუნდოვანია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მითითება კანონიერი მიზნით შესაძლო მტკიცებულებების სასამართლო განჩინების მიღებამდე შენახვის ტექნიკური შესაძლებლობის არქონაზე. აქვე საყურადღებოა, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში მოქმედმა უწყებათაშორისმა საბჭომ დაამტკიცა ადამიანის წამების, არაჰუმანური, სასტიკი ან პატივისა და ღირსების შემლახავი მოპყრობის ან დასჯის წინააღმდეგ ბრძოლის 2021-2022 წლების სამოქმედო გეგმა. ამ გეგმით, სხვა საკითხებთან ერთად, გათვალისწინებულია მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტი: 3. ნებისმიერი პირი/დაწესებულება ვალდებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მიაწოდოს მის მიერ მოთხოვილი დოკუმენტი, ინფორმაცია ან/და შესაძლო მტკიცებულება, გონივრულ ვადაში, მაგრამ სამსახურის მიმართვიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სასამართლოს განჩინებით დადგენილია განსხვავებული ვადა ან/და როცა საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედება ტარდება გადაუდებელი აუცილებლობით. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: სამართალდამცავ ორგანოებში განთავსებული ვიდეოთვალთვალის სისტემების მოწესრიგება, ასევე, ვიდეოთვალთვალის შედეგად მოპოვებული მასალის დაარქივებისა და შენახვის ვადების ნორმატიულ დონეზე დარეგულირება. აღნიშნული ვალდებულებების შესრულებისა და მონაცემთა დამუშავების სტანდარტების დაცვის პირობებში, ვვარაუდობთ, რომ შესაძლებელი გახდება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან არსებული ინფრასტრუქტურის ეფექტიანად გამოყენება. არ არის გათვალისწინებული პროექტის თანახმად, ნებისმიერი პირი/დაწესებულება ვალდებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მიაწოდოს მის მიერ მოთხოვილი დოკუმენტი, ინფორმაცია ან/და შესაძლო მტკიცებულება, გონივრულ ვადაში, მაგრამ მიმართვიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, ხოლო მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, აღნიშნული პირი/დაწესებულება ვალდებულია, მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღისა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს წარუდგინოს შესაბამისი დასაბუთება. წარმოდგენილი დებულება ადგენს მონაცემთა დაცვის დაბალ სტანდარტს. საერთაშორისო მიდგომების თანახმად, ინფორმაცია, რომელიც დაკავშირებულია, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ღელვა იმასთან დაკავშირებით, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა არ დაარღვიოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობა უსაფუძვლოა, რამდენადაც კანონპროექტის მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტი განსაზღვრავს არა პირის/დაწესებულების მიერ დოკუმენტის, ინფორმაციის ან/და შესაძლო მტკიცებულების გამოთხოვის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისაგან განსხვავებულ წესს, არამედ მხოლოდ დოკუმენტის, ინფორმაციის ან/და შესაძლო მტკიცებულების სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მიწოდების ვადებს. კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებასთან, საბანკო ანგარიშებთან, შვილად აყვანასთან, ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან, სქესობრივ ცხოვრებასთან, ასევე პირის რასობრივ ან ეთნიკურ კუთვნილებასთან, რელიგიურ ან ფილოსოფიურ მრწამსთან, პროფესიულ კავშირში გაწევრიანებასთან, ან სხვა განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემებთან საგამოძიებო უწყებების მხრიდან გამოთხოვილი უნდა იქნას სასამართლო კონტროლის გავლით. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემუშავებული ჰქონდა საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი, რომელიც ითვალისწინებდა სასამართლო კონტროლის გარეშე ადმინისტრაციულ ორგანოებში დაცული ინფორმაციის გამოთხოვას. აღნიშნული პროექტი სახელმწიფო ინსპექტორის მხრიდან მკაცრად გაკრიტიკებული იქნა, როგორც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სტანდარტებთან შეუსაბამო რეგულაცია. ზემოაღნიშნულის შედეგად, აღნიშნულ პროექტს მსვლელობა არ მისცემია. გაურკვეველია, რამ განაპირობა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის პოზიციის შეცვლა ამ მიმართულებით. გარდა ამისა, უნდა აღინიშნოს, რომ მცირეა როგორც მოთხოვნის შესრულების 10 დღიანი, ისე მოთხოვნის შეუსრულებლობის დასაბუთებისთვის განსაზღვრული 3 დღიანი ვადა. კანონპროექტი არ ითვალისწინებს დასახელებული 10 დღიანი ვადის გაგრძელების შესაძლებლობასაც. გასათვალისწინებელია, რომ სისხლის ვადების განსაზღვრას, ესეიგი პირების/დაწესებულებების საკანონმდებლო რეგულაციებით შებოჭვას, რომ გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფის მიზნით, საგამოძიებო ორგანოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით გამოთხოვილი დოკუმენტი, ინფორმაცია ან/და შესაძლო მტკიცებულება მიაწოდონ დროულად, ხელოვნური მიზეზებით დროში გაჭიანურების გარეშე, არ აქვს და ვერ ექნება კავშირი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სტანდარტების გაუარესებასთან. შესაბამისად, შინაარსობრივად არასწორია პარალელის გავლება სასამართლო კონტროლის გარეშე ადმინისტრაციულ ორგანოებში დაცული ინფორმაციის გამოთხოვასა (რაც ცხადია აუარესებს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სტანდარტებს) და საგამოძიებო ორგანოსთვის ინფორმაციის დროულად მიწოდების ვალდებულების პირის/ დაწესებულებისთვის დაკისრებას შორის. მიუხედავად იმისა, რომ კანონპროექტის განმარტებით ბარათში წარმოდგენილია ვადის დაწესების დასაბუთება, კიდევ ერთხელ ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ სამართლის საქმის გამოძიებასთან დაკავშირებით შესაძლოა სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ გამოთხოვილ იქნეს დიდი მოცულობის ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, რომელთა მოძიება და სისტემატიზაცია საჭიროებს გარკვეულ დროს. სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილ დანაშაულზე ეფექტიანი გამოძიების ჩასატარებლად, მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს ჰქონდეს მტკიცებულებათა მოპოვების ქმედითი საკანონმდებლო ბერკეტები. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ დანაშაულთა სპეციფიკის გათვალისწინებით მნიშვნელოვან მტკიცებულებას წარმოადგენს პოლიციელთა სამხრე კამერების, პოლიციის ადმინისტრაციულ შენობებსა და ავტომანქანებში დამონტაჟებული ვიდეოსათვალთვალო სისტემების ჩანაწერები. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის 2020 წლის ანგარიში ცხადყოფს, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ამგვარი ჩანაწერების მიწოდების მაჩვენებელი დაბალია (ვიდეოჩანაწერების მოპოვებასთან დაკავშირებული გამოწვევები დეტალურად არის აღწერილი აღნიშნულ ანგარიშში). რიგ შემთხვევებში, ვიდეოჩანაწერის მოპოვება შეუძლებელია მაშინაც კი, როცა მოთხოვნის მომენტისთვის არ არის გასული ვიდეოჩანაწერების შენახვის ვადა. ამასთან, არც თუ ისე იშვიათია სახელმწიფო უწყებების მხრიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ინფორმაციის დაგვიანებით მიწოდების შემთხვევები, რაც დროში აჭიანურებს ან/და შეუძლებელს ხდის მტკიცებულების მოპოვებას. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ მტკიცებულებების დროულად და შეუფერხებლად მოპოვებისა და გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მტკიცებულებათა გადაცემის შემჭიდროვებული (თუმცა გონივრული) ვადების დადგენა. რაც შეეხება 10 სამუშაო დღისა და 3 სამუშაო დღის სიმცირეს, ვერ იქნება გაზიარებული აღნიშნულ მოსაზრება, რამდენადაც 10 სამუშაო დღე (14 კალენდარული დღე), წარმოადგენს სრულიად გონივრულ ვადას ინფორმაციის/დოკუმენტის/შესაძლო მტკიცებულების მოსაწოდებლად. 266 მუხლის პირველი პუნქტი: 1. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამის მოადგილეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს (გარდა სტაჟიორ-გამომძიებლისა), ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელ თანამშრომელსა და სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელს უფლება აქვთ, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოიყენონ ფიზიკური ძალა, სპეციალური საშუალებები და ცეცხლსასროლი იარაღი. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო: გათვალისწინებულია პროექტით კანონს ემატება 266 მუხლი, რომლითაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ფიზიკური ძალის, სპეციალური საშუალებებისა და ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების უფლებამოსილება ენიჭება სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელს. მოქმედი კანონის თანახმად, აღნიშნული უფლებამოსილება აქვს მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამის მოადგილეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს (გარდა სტაჟიორგამომძიებლისა) და ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელ თანამშრომელს. კანონპროექტის განმარტებით ბარათში სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლისთვის იძულების ღონისძიებების გამოყენების უფლების მინიჭების საჭიროება დასაბუთებულია შემდეგ გარემოებაზე დაყრდნობით: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეული სწავლობს სამსახურის თანამშრომელთა შესაძლო დისციპლინური გადაცდომის საკითხებს, მათ შორის, იმ თანამშრომლების მხრიდან გადაცდომებს, რომლებიც უფლებამოსილი არიან, ატარონ კანონპროექტიდან ამოღებულ იქნა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გენერალური ინსპექციის მიერ იარაღის ტარების/გამოყენების უფლებამოსილება. და გამოიყენონ სამსახურებრივ -საშტატო იარაღი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მიზანშეწონილია, სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელსაც მიენიჭოს ცეცხლსასროლი იარაღის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოყენების უფლებამოსილება. მიუხედავად კანონპროექტის განმარტებით ბარათში მოცემული არგუმენტისა, ვფიქრობთ, მხედველობაშია მისაღები, რომ სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლის უფლებამოსილება შემოიფარგლება დისციპლინური წარმოების განხორციელებით და ის არ უკავშირდება პირის დაკავებას ან სხვა სახის იძულების ღონისძიების გამოყენებას. აქედან გამომდინარე, ვფიქრობთ, სამსჯელოა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის აპარატის ფარგლებში იძულების ღონისძიებების გამოყენების უფლებამოსილებით აღჭურვილ პირთა წრის გაფართოების მიზანშეწონილობა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: პროექტის 266 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლებს ენიჭებათ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ფიზიკური ძალის, 267 მუხლის მე-2 პუნქტი: 2. სახელმწიფო ბიუჯეტში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის განკუთვნილი ასიგნებების შემცირება წინა წლის დამტკიცებული ბიუჯეტით განსაზღვრულ მოცულობასთან შედარებით შეიძლება მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის წინასწარი თანხმობით. სპეციალური საშუალებებისა და ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების უფლება. დაუსაბუთებელია სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლებისათვის ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების უფლებამოსილების მინიჭების საჭიროება. აღნიშნული საქმიანობა ფუნქციურად არ საჭიროებს იძულების ღონისძიებების გამოყენებას. შესაბამისად, იარაღის გამოყენების აუცილებლობის არარსებობის პირობებში, წარმოდგენილი ცვლილების განხორციელება არ არის მიზანშეწონილი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო: გათვალისწინებულია საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვერ დაეთანხმება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დაფინანსებასთან დაკავშირებულ ცვლილებას, მისთვის გამოყოფილი ასიგნებების წინა წელთან შედარებით შემცირების დაუშვებლობის თაობაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სამსახურისთვის განსაზღვრულ ასიგნებებში შესაძლებელია გათვალისწინებული იყოს ერთჯერადი ხასიათის კაპიტალური ხარჯები, რომლის გათვალისწინება ავტომატურად შემდეგი წლის ბიუჯეტში არამიზანშეწონილია. სამსახურის დამატებით საჭიროებების განხილვა უნდა განხორციელდეს საბიუჯეტო პროცესის განმავლობაში ყოველწლიურად, საბიუჯეტო განაცხადების განხილვის დროს. შესაბამისად, „სახელმწიფო ინსპექტორის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრება. 267 მუხლის მე-2 პუნქტი დარჩა მოქმედ კანონში არსებული რედაქციით. „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე საქართველოს კანონის პროექტის 267 მუხლის მე-2 პუნქტი უნდა ჩამოყალიბდეს მოქმედი კანონისგან უცვლელი რედაქციით. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან განსაკუთრებული დაფინანსების წესი საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით განსაზღვრულია ისეთ უწყებებზე, როგორიცაა საქართველოს პარლამენტი და სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, სასამართლოები, საქართველოს პროკურატურა და იურიდიული დახმარების სამსახური. „ვ“ საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო: გათვალისწინებულია მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის ქვეპუნქტი: „ვ) სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას მიკუთვნებული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად.“; პროექტით მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტს ემატება „ვ“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას „სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას მიკუთვნებული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად “. გასათვალისწინებელია, რომ არც აღნიშნული კანონპროექტი და არც წარმოდგენილ საკანონმდებლო პაკეტში შემავალი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტი არ განსაზღვრავს იმ სფეროს, რომლის ფარგლებშიც შეიძლება შეიქმნას საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. ვფიქრობთ, მიზანშეწონილია, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრება, კერძოდ კანონპროექტიდან ამოღებულ იქნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის დაფუძნების უფლებამოსილება და აღნიშნულზე გაგრძელდება მუშაობა. წარმოდგენილი პაკეტით, ზოგადად, განისაზღვროს ასეთი სფერო/სფეროები, რათა გამოირიცხოს აღნიშნული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ ისეთი საქმიანობის განხორციელება, როგორიცაა, მაგალითად, პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი ან შესაბამის დანაშაულთა გამოძიება, რომლებიც, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის მიმართულებებს განეკუთვნება. მხედველობაში მისაღებია ისიც, რომ, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ ისეთი საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად, რომელთა განხორციელება უშუალოდ არ შედის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების (ანალოგიის სახით – სხვა შესაბამისი სახელმწიფო უწყების, ამ შემთხვევაში – სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის) კომპეტენციაში. ამასთან, კანონპროექტის განმარტებითი ბარათიდან ირკვევა, რა მიზნით შეიძლება დაფუძნდეს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სისტემაში (საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩატარება, ტრენინგების ორგანიზება, პერსონალური მონაცემების დაცვის მხრივ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება და სხვ.). ამდენად, მიზანშეწონილია, აღნიშნული მიმართულებები აისახოს საკანონმდებლო დონეზე საკუთრივ „სახელმწიფო ინსპექტორის შესახებ“ საქართველოს კანონში შესატანი ცვლილების პროექტში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვერ დაეთანხმება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - სასწავლო ცენტრის დაფუძნებას. ცნობიერების ამაღლების ტრენინგების ჩატარება ან სასწავლო კურსების განახლება/დანერგვა და სხვა მსგავსი ღონისძიებების განხორციელება შესაძლებელია არსებული სასწავლო ცენტრების ბაზაზე, იმის გათვალისწინებითაც, რომ სასწავლო ცენტრის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული ხარჯების რეგულარულ დაფინანსებასთან ერთად სასწავლო ცენტრის მიერ ტრენერების/დარგის სპეციალისტების/ექსპერტების მოწვევა დამატებით ხარჯებთან იქნება დაკავშირებული. შესაბამისად, დამატებით სტრუქტურის შექმნა და მისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებით ფინანსური რესურსების გამოყოფა, არსებული ფისკალური რესურსების ფარგლებში, არამიზანშეწონილია. „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტი 1433 მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი: „ა) გამოძიება დაწყებულია ან/და სისხლისსამართლებრივი დევნა ხორციელდება განზრახი მძიმე ან/და განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ან საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შემდეგი მუხლებითა და თავით გათვალისწინებული რომელიმე დანაშაულის გამო: 134-ე მუხლი, 139ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 143-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 1433 მუხლის პირველი ნაწილი, 1442 მუხლი, 180-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 181-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 186-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 198-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 210-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 253-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 254-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 2594 მუხლი, 284-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 285-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 286ე მუხლის პირველი−მე-3 ნაწილები, 2861 მუხლის პირველი ნაწილი, 286 2 მუხლის პირველი ნაწილი, 287-ე მუხლი, 288-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 289-ე, 290-ე და 292ე−302-ე მუხლები, 303-ე მუხლის პირველი−მე-3 ნაწილები, 304-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 305-ე−306 1 მუხლები, 318-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 3221 მუხლი, XXXIX თავი, 344 საქართველოს გენერალური პროკურატურა: არ არის გათვალისწინებული სახელმწიფო უსაფრთხოების ვეთანხმებით „საქართველოს სისხლის სამსახურის პოზიცია: სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს საქართველოს სისხლის სამართლის კანონის პროექტით შემოთავაზებულ საპროცესო კოდექსის მოქმედი ცვლილებას, რომლის შესაბამისად, რედაქციით ფარული საგამოძიებო საქართველოს სისხლის სამართლის მოქმედებების ჩატარება არ არის საპროცესო კოდექსის 1433 მუხლის მ-2 შესაძლებელი სახელმწიფო ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი ყალიბდება ახალი ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე რედაქციით. კერძოდ, ჩამონათვალს ემატება ორ მუხლზე - წამების მუქარა (1442 სისხლის სამართლის კოდექსის 1442 მუხლი მუხლი) და პენიტენციურ და 378-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. დაწესებულებაში მოთავსებული პირის იძულება ჩვენების შეცვლის ან ჩვენების საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების მიცემაზე უარის თქმის მიზნით, სამსახური: აგრეთვე მსჯავრდებულის იძულება პროექტის მიხედვით, საქართველოს მოქალაქეობრივი მოვალეობის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესრულებაში ხელის შეშლის მიზნით 1433 მუხლის (ფარული საგამოძიებო (378-ე მუხლის მეორე ნაწილი). მოქმედებების ჩატარების წესი) მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ ორი დანაშაულის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ფარული გამოძიების პროცესში კომპიუტერულ საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების მონაცემებთან დაკავშირებული საფუძვლებს ემატება საქართველოს სისხლის საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება სამართლის კოდექსის 1442 მუხლი და 378-ე შეუძლებელია. მუხლის მე-2 ნაწილი. აღნიშნული საჭიროებს მეტ არგუმენტაციას ფარული საგამოძიებო მოქმედებების პროექტის განმარტებით ბარათში, თუ ჩატარება და ამ გზით რამდენად მიზანშეწონილია ეს მუხლები მტკიცებულებების მოპოვება, დაემატოს შესაბამის დანაშაულთა არსებითად მნიშვნელოვანია ჩამონათვალს მაშინ, როდესაც ჩამონათვალში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის არ გვხვდება ზოგიერთი ტერორიზმთან ქვემდებარე დანაშაულების ეფექტიანი დაკავშირებული დანაშაულიც კი. თავად გამოძიებისათვის, რამდენადაც ნორმის სტრუქტურაც, სამართლებრივი არასათანადო მოპყრობის სავარაუდო თვალსაზრისით გადატვირთულია და ყოველ მსხვერპლებს უჭირთ ჯერზე რაიმე კრიტერიუმის გარეშე ახალი სამართალდამცავთა წინააღმდეგ მუხლის პირველი ნაწილი, 378-ე მუხლების დამატების ნაცვლად, მუხლის მე-2 ნაწილი;“. მიზანშეწონილია, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამის ქვეპუნქტში გაკეთდეს ზოგადი დათქმა მხოლოდ იმ ნაკლებად მძიმე დანაშაულებზე, რომლებისთვისაც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით, სასჯელის სახით გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა. 2 ჩვენების მიცემა სხვადასხვა მიზეზის გამო, ხოლო სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლები თითქმის არასოდეს თანამშრომლობენ გამოძიებასთან. ამდენად, ამ კატეგორიის დანაშაულებზე ფარული ან/და კომპიუტერულ მონაცემთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება, ხშირად ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენის ერთადერთი საშუალებაა. რაც შეეხება იმ საკითხს, რომ თავად ნორმის სტრუქტურაც, სამართლებრივი თვალსაზრისით გადატვირთულია და ყოველ ჯერზე ახალი მუხლების დამატების ნაცვლად, მიზანშეწონილია, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამის ქვეპუნქტში გაკეთდეს ზოგადი დათქმა მხოლოდ იმ ნაკლებად მძიმე დანაშაულებზე, რომლებისთვისაც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით, სასჯელის სახით გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა, აღნიშნულის მოწესრიგება საჭიროებს დამატებით ანალიზსა და სცილდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას. ამასთან, ამგვარი მიდგომის გამოყენების შემთხვევაში, შესაძლოა კანონპროექტის მიღება მნიშვნელოვნად გადავადდეს რამდენადაც საკითხის მოწესრიგება საჭიროებს კონსესუსის მიღწევას სხვადასხვა დაინტერესებულ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივ ი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე კანონპროექტები „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი: „ბ) საგანგებო სიტუაციის, დანაშაულის/სამართალდარღვევის ჩადენისა და გადაუდებელი დახმარების გაწევის აუცილებლობის სხვა შემთხვევის შესახებ შეტყობინების მიღება, დამუშავება და მასზე სათანადო რეაგირებისთვის ინფორმაციის შესაბამისი სუბიექტებისათვის მიწოდება. თუ პირი განაცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ ვალდებულია დაუყოვნებლივ, აცნობოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურსა და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას;“. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო: მხარეებთან. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის კი მნიშვნელოვანია, რომ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტი განხილულ იქნეს შეძლებისდაგვარად მჭიდრო ვადებში. ნაწილობრივ გათვალისწინებულია ცვლილება ასევე ხორციელდება „პოლიციის შესახებ“ და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონებში. ცვლილებების თანახმად, თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ ძალადობრივ ქმედებას, სამინისტროს მოსამსახურე ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ (თუ ინფორმაცია შედის „112“ში) ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. იგივე ვალდებულება არსებობს მაშინაც, თუ პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა მის სხეულზე არსებული დაზიანებები მოსამსახურეში წარმოშობს ეჭვს აღნიშნულის შესახებ. აღსანიშნავია, რომ ინფორმაციის მიღების შედეგად კონკრეტული ქმედების წამებად, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა ნაწილობრივ გაიზიარა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიცია. კერძოდ, მართებულია აღნიშნული უწყების პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ პროექტში უნდა დაკონკრეტდეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციისთვის ინფორმაციის მხოლოდ იმ შემთხვევაში გადაცემის საკითხი, როდესაც ცნობილი ხდება სამინისტროს თანამშრომლის მხრიდან განხორციელებული შესაძლო ძალადობრივი ქმედებების შესახებ. შესაბამისად, როგორც „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, ასევე „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტებში დაკონკრეტდა, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 57-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-6 პუნქტი: „6. თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, პოლიციელი და სამინისტროს სხვა მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. პოლიციელს და სამინისტროს სხვა მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან მოპყრობად ან ძალადობად კვალიფიკაცია და ქმედებაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობის განსაზღვრა დაკავშირებულია სამართლის სფეროში სათანადო ცოდნასა და კომპეტენციასთან, რაც არ მოეთხოვება სამინისტროს ყველა მოსამსახურეს, მით უფრო „112“-ის ოპერატორებს. შესაბამისად, პრაქტიკაში შეუძლებელი იქნება მიღებული ინფორმაციის შედეგად თითოეული ქმედების სწორი კვალიფიკაცია, რაც, თავის მხრივ, გამოიწვევს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დიდი ოდენობის არარელევანტური შეტყობინებების მიწოდებას. ასევე, შესაძლოა აღნიშნულმა გამოიწვიოს პარალელური წარმოებების დაწყება გენერალურ ინსპექციასა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში. ამასთან, განმარტებითი ბარათის თანახმად, უმრავლეს შემთხვევაში სამინისტროს მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შეტყობინებები ეგზავნება დროულად და ინფორმაციის გადაცემის კუთხით პრაქტიკაში პრობლემები არ წამოჭრილა. გამომდინარე აქედან, ბუნდოვანია ცვლილების საჭიროება. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია, რომ შეტყობინება სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის მხრიდან სავარაუდო ძალადობის ფაქტზე ეცნობოს გენერალურ ინსპექციას, რომელიც, კომპეტენციის ფარგლებში, განსაზღვრავს აღნიშნული შეტყობინების სახელმწიფო ინსპექტორის მიუთითებს სამინისტროს თანამშრომლის მიერ მის მიმართ ძალადობრივი ქმედებების განხორციელების შესახებ. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ვერ გაიზიარებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ინფორმაციის მიღების შედეგად კონკრეტული ქმედების წამებად ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობად ან ძალადობად კვალიფიკაცია და ქმედებაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობის განსაზღვრა დაკავშირებულია სამართლის სფეროში სათანადო ცოდნასა და კომპეტენციასთან, რაც არ მოეთხოვება სამინისტროს ყველა მოსამსახურეს, მით უფრო „112“-ის ოპერატორებს. კანონპროექტით გათვალისწინებული ფორმულირებები არ მოითხოვს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და „112“-ის ოპერატორების მხრიდან გამოძიების ჩატარებას, მათთვის მიწოდებული ინფორმაციისთვის/ქმედებისთვის სწორი კვალიფიკაციის შერჩევასა და ამის შემდგომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ინფორმაციის მიწოდებას, არამედ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში შეტყობინების სხვაგვარი შესახებ.“. ძალადობრივი ქმედების სამსახურისთვის გადაცემის მიზანშეწონილობას. გარდა ამისა, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლად სამინისტროს მოსამსახურის გარდა მიიჩნევა ასევე სხვა უწყების (მაგალითად, საქართველოს პროკურატურის, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფის და ა.შ.) თანამშრომელი. შესაბამისად, საჭიროა პროექტში დაკონკრეტდეს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას ინფორმაცია გადაეცემა მხოლოდ მაშინ როდესაც ცნობილი ხდება სამინისტროს თანამშრომლის მხრიდან განხორციელებული შესაძლო ძალადობრივი ქმედებების შესახებ. გადმომისამართებისთვის საკმარისია სამინისტროს თანამშრომელთან/,,112“ის ოპერატორთან პირის განცხადება, რომ პოლიციის თანამშრომლის მხრიდან გახდა ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი. ანალოგიური ვალდებულება აკისრიათ დროებითი მოთავსების იზოლატორების სამედიცინო მუშაკებს. კერძოდ, „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დროებითი მოთავსების იზოლატორების ტიპური დებულებისა და შინაგანაწესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 2 აგვისტოს №423 ბრძანებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, სამედიცინო მუშაკი ვალდებულია დაუყოვნებლივ, წერილობითი ფორმით ან/და კომუნიკაციის სხვა საშუალებით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას (დეპარტამენტი), სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ იზოლატორში მოსათავსებელი პირის მიმართ: (ა) წამების, წამების მუქარის, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობის შესაძლო ჩადენის შესახებ; (ბ) განმარტების/ჩვენების მიცემის შესაძლო იძულების შესახებ; (გ) ძალადობით ან იარაღის გამოყენებით ან დაზარალებულის პირადი ღირსების შეურაცხყოფით სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესაძლო ბოროტად გამოყენების ან სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესაძლო გადამეტების შესახებ. აღნიშნულ წესში მოწესრიგებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ინფორმაციის მოწოდებასთან დაკავშირებით სხვა რეგულაციებიც, რაც მისასალმებელია. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი ქვემდებარე დანაშაულების ეფექტიანი გამოძიებისთვის მყარი საკანონმდებლო გარანტიების შექმნა. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე, აუცილებელია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მისი ქვემდებარე დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების საკითხი გარდა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტისა (რომელში ცვლილების შეტანის საკითხიც კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს გადასაწყვეტია), განისაზღვროს საკანონმდებლო აქტით. ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ნორმატიული აქტები, გარდა ზემოაღნიშნული დროებითი მოთავსების იზოლატორების ტიპური დებულებისა და გენერალური ინსპექციის დებულებისა, მსგავს დათქმას არ ითვალისწინებს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, რეგულირების მიღმა რჩება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომლების მიერ ინფორმაციის მოწოდების საკითხი, რის გამოც დამკვიდრებულია არასწორი პრაქტიკა. კერძოდ, პრაქტიკა ცხადჰყოფს, რომ მოქალაქეთა ნაწილი არასათანადო მოპყრობის ფაქტების შესახებ ატყობინებს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“-ს, რომელიც თავის მხრივ ამ ინფორმაციას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში ან/და პოლიციის რაიონულ განყოფილებებში ამისამართებს. მიუხედავად იმისა, რომ გენერალური ინსპექცია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შემჭიდროებულ ვადაში უგზავნის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“ში შესულ შეტყობინებას, ეს პროცესი დროში დაყოვნებას მაინც იწვევს. ეს მნიშვნელოვანი დაბრკოლებაა გამოძიების ეფექტურად ჩატარებისთვის, რადგან შეტყობინების დაგვიანებით გადაგზავნასთან დაკავშირებული პრობლემის გარდა, წარმოშობს დანაშაულის ჩამდენი სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მის წინააღმდეგ შესული შეტყობინების შესახებ, ინფორმირების რისკებს (საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“-ის მიერ შეტყობინების პოლიციის რაიონულ განყოფილებებში გადამისამართების შემთხვევაში). აღნიშნული ინფორმაცია მითითებულია კანონპროექტის განმარტებით ბარათშიც, თუმცა კანონპროექტის სამართლებრივი ექსპერტიზისას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ არ იქნა მხედველობაში მიღებული. „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე-6 პუნქტი: „6. თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ ინიცირებული კანონპროექტები ემსახურება ეფექტიანი გამოძიებისთვის მყარი საკანონმდებლო ბერკეტების შექმნას. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ არ იქნა გაზიარებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების არ არის გათვალისწინებული სამსახური: სამართალდამცავი ორგანოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან საგამოძიებო ფუნქციის ამოქმედებამდე გათანაბრებული პირის მხრიდან (2019 წლის 01 ნოემბრამდე) საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამსახურის გენერალურ ინსპექციას. მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ.“. იზოლატორში მოსათავსებელი/ მოთავსებული პირის მიმართ დანაშაულის შესაძლო ჩადენის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისათვის საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურის მიერ შეტყობინების, ასევე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესაბამისი წარმომადგენლების დროებითი მოთავსების იზოლატორში შესვლის მარეგულირებელი ნორმები უკვე დადგენილი და გაწერილია „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დროებითი მოთავსების უზრუნველყოფის სამმართველოს შინაგანაწესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის 2017 წლის 30 მარტის №31 და „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დროებითი მოთავსების უზრუნველყოფის სამმართველოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის 2017 წლის 30 მარტის №33 ბრძანებებით. აღსანიშნავია, რომ ეს აქტები ნორმატიული ხასიათისაა, გამოქვეყნებულია საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში და ხელმისაწვდომია ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის. აგრეთვე, „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქცია ითვალისწინებს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოქმედებათა განხორციელებისას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენლებს შორის გაიმართა სამუშაო შეხვედრა, რომელზეც განხილულ იქნა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დროებითი მოთავსების უზრუნველყოფის სამმართველოს საქმიანობის მარეგულირებელ სამართლებრივ აქტებში, კერძოდ საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის 2017 წლის 30 მარტის №31 და №33 ბრძანებებში ცვლილებების შეტანის საკითხი. ხაზგასასმელია, რომ აღნიშნულის შედეგად, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ, 2019 წლის 02 ნოემბერს, სათანადო ცვლილებები განხორციელდა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებში, რაც მისასალმებელია და მიუთითებს სამსახურსა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს შორის თანამშრომლობის მაღალ ხარისხზე. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი ქვემდებარე დანაშაულების ეფექტიანი გამოძიებისთვის მყარი საკანონმდებლო გარანტიების შექმნა. დანაშაულის ნიშნების გამოვლენის შემთხვევაში, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის გენერალური ინსპექციის მიერ, შესაბამისი მასალების დაუყოვნებლივ გადაცემას საგამოძიებო ქვემდებარეობის შესაბამისად, საქართველოს გენერალურ პროკურატურაზე ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურზე. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მიზანშეუწონლად მიგვაჩნია „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით წარმოდგენილი ცვლილების განხორციელება. აღნიშნული შენიშვნა გასათვალისწინებელია ასევე „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით წარმოდგენილი კანონის მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტისა და სხვა შესაბამის ნორმათა მიმართ. სწორედ ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აუცილებელია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მისი ქვემდებარე დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების საკითხი გარდა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისა (რომელში ცვლილების შეტანის საკითხიც კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს გადასაწყვეტია), განისაზღვროს საკანონმდებლო აქტით. რაც შეეხება „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ ნორმას (ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ მოქმედებათა განხორციელებისას დანაშაულის ნიშნების გამოვლენის შემთხვევაში სამსახურის გენერალური ინსპექცია შესაბამის მასალებს დაუყოვნებლივ, საგამოძიებო ქვემდებარეობის შესაბამისად, გადასცემს საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს), სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ვერ გაიზიარებს წარმოდგენილ არგუმენტაციას, რომ აღნიშნული საკმარისი სიცხადითა და ეფექტურობით არეგულირებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მისი ქვემდებარე დანაშაულების შესახებ ინფორმაციის მოწოდების საკითხს, რამდენადაც აღნიშნული ნორმა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შეტყობინების ვალდებულებას აკისრებს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის გენერალურ ინსპექციას. ხაზგასასმელია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. ბუნებრივია სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დროებითი მოთავსების უზრუნველყოფის სამმართველოს თანამშრომლების/ექიმების მიერ ინფორმაციის გენერალური ინსპექციისთვის მიწოდება, მისი განხილვა გენერალური ინსპექციის მიერ, გარემოებების გამორკვევა და შემდგომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულის ნიშნების გამოვლენის შემთხვევაში, საქმის გადმოგზავნა სამსახურისთვის, მოითხოვს არცთუ ისე მცირე დროს. შესაძლო დანაშაულის ჩადენიდან გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდგომ შეტყობინების გამოგზავნა სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტისთვის ართულებს და ზოგჯერ შეუძლებელს ხდის პირველადი და აუცილებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე5 პუნქტი უნდა წარმოადგენდეს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის გენერალური ინსპექციის მიერ რეაგირების ზოგად წესს, ასევე ისეთ შემთხვევებზე რეაგირების წესს, როდესაც უშუალოდ მის წარმოებაში არსებული საქმიდან გამოიკვეთება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულის ნიშნები. ხოლო, კანონპროექტით წარმოდგენილი 50-ე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ყველა მოსამსახურე უნდა იყოს ვალდებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულის ნიშნების გამოვლენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ შეატყობინონ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. აღნიშნული ვალდებულება ბუნებრივია არ გამორიცხავს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის გენერალური ინსპექციისთვის იმავე ინფორმაციის მიწოდებას, რაც ასახულია კიდეც კანონპროექტში. „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტები საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო: კანონპროექტების მიხედვით, თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ექიმის (დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტის) ვალდებულებაა, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მიაწოდოს ინფორმაცია აღნიშნულის თაობაზე. მიზანშეწონილად მიგვაჩნია განისაზღვროს აღნიშნული შეტყობინების წესი - კერძოდ, მართებულია განისაზღვროს, თუ რა ჩაითვლება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შეტყობინებად. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო: საყურადღებოა, რომ კანონპროექტების მიხედვით ექიმს (დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს) შეტყობინების ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც პაციენტის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს პაციენტის მიმართ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან გათვალისწინებულია პროექტით წარმოდგენილი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის: 1. 48-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „3. თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ. გამომდინარე იქიდან, რომ პრაქტიკულად შეუძლებელია ექიმმა სხეულზე არსებული დაზიანებით განსაზღვროს მისი მიმყენებელი არის თუ არა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენელი/მოხელე/ მოხელესთან გათანაბრებული პირი, მიზანშეწონილად მივიჩნევთ, კანონპროექტებიდან აღნიშნული ნაწილის ამოღებას, რაც არაგონივრულად მძიმე ტვირთის მატარებელია ვალდებულების მქონე სუბიექტებისთვის. საქართველოს კანონის 53-ე მუხლში კანონპროექტით გათვალისწინებული ცვლილება არ უნდა შევიდეს (აღნიშნული განხორციელდეს სხვა ფორმით), რადგან აღნიშნული მუხლი განამტკიცებს ზოგად პრინციპებს, რასაც კანონპროექტით გათვალისწინებული ცვლილება თავისი არსით არ წარმოადგენს. ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. შეტყობინების განხორციელების თაობაზე ასევე ეცნობება აღნიშნულ პირს.“; 2. 55-ე მუხლის შემდგომ დაემატა შემდეგი შინაარსის 551 მუხლი: „მუხლი 551. დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტის ვალდებულება პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულის მიმართ შესაძლო ძალადობის განხორციელებაზე ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულისათვის სამედიცინო მომსახურების გაწევისას დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ.“. პროექტით წარმოდგენილი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის: 1. 38-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „3. თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, ექიმი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. ექიმს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით ექიმისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. შეტყობინების განხორციელების თაობაზე ასევე ეცნობება აღნიშნულ პირს.“; 2. 44-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: ბ) დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, თუ პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას. ექიმს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით ექიმისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ.“. საქართველოს ოკუპირებული არ არის გათვალისწინებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური იქიდან გამომდინარე, რომ დაცვის სამინისტრო: „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საკანონმდებლო ტექნიკის თვალსაზრისით, მიზანშეწონილად მივიჩნევთ, „ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონში 38-ე და 44-ე მუხლებისთვის თითქმის ანალოგიური შინაარსის მქონე პუნქტების დამატების ნაცვლად, კანონს დაემატოს ახალი მუხლი ან ცვლილება შევიდეს თუნდაც 45-ე მუხლში და მან მოიცვას ორივე ზემოხსენებული პუნქტის შინაარსი. აგრეთვე, მიგვაჩნია, რომ „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებ ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტიო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო: საქართველოს კანონის V თავში (სამედიცინო საქმიანობა) ცალკე, 44-ე მუხლად არის გამოყოფილი პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირისადმი ექიმის ვალდებულებები, ამასთან აღნიშნულ თავში მისგან გამიჯნულია ექიმის ვალდებულებები სხვა პაციენტებთან მიმართებით, მიზანშეწონილია დამატება განხორციელდეს როგორც კანონის 38-ე, ასევე 44-ე მუხლში. სხვა შემთხვევაში, კანონისთვის ახალი მუხლის დამატებამ შესაძლოა მისი წაკითხვისას ინტერპრეტაციის შესაძლებლობა გააჩინოს. გათვალისწინებულია აღსანიშნავია, რომ საერთაშორისო კანონპროექტიდან ამოღებულ იქნა ხელშეკრულების დასადებად საჭიროა არა საერთაშორისო ხელშეკრულებების მხოლოდ ორი მხარის/სუბიექტის განზრახვა დადების უფლებამოსილება. საერთაშორისო ხელშეკრულების დადებაზე, არამედ ამ სუბიექტების სათანადო უფლებამოსილება დადონ საერთაშორისო ხელშეკრულებები. სამსახურის მიერ წარმოდგენილი კანონპროექტის განმარტებითი ბარათით არ დასტურდება, რომ რომელიმე განვითარებული ქვეყნის (ევროპის საბჭოს ან/და ევროპის კავშირის წევრი ქვეყნის) პერსონალური მონაცემების დაცვისა და დამუშავების მანდატის მქონე უწყებას აქვს უფლება დადოს საერთაშორისო ხელშეკრულება იმ საკითხებზე, რომლებიც მის კომპეტენციას განეკუთვნება. ამასთანავე, „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონის დღეს მოქმედი რედაქციით, მთავრობის აღმასრულებელი ხელისუფლების მიღმა მყოფი სახელმწიფო უწყებების აბსოლუტურ უმრავლესობას არ აქვს საკუთარი სახელით უწყებათაშორისი ხასიათის საერთაშორისო ხელშეკრულება დადების უფლებამოსილება. გამონაკლისია მხოლოდ საქართველოს პროკურატურა, რომელიც კონსტიტუციის 2018 წლამდე მოქმედი რედაქციით შედიოდა იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო: არ არის გათვალისწინებული „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონის დღეს მოქმედი რედაქციით, საერთაშორისო ხელშეკრულებაზე/ ხელშეკრულების პროექტზე სავალდებულო წესით დასკვნის გაცემის უფლებამოსილება აქვს მხოლოდ საქართველოს იუსტიციისა და ფინანსთა სამინისტროებს, კერძოდ: წინადადება საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების თაობაზე საქართველოს კანონმდებლობასთან მისი შესაბამისობისა და შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ დასკვნისათვის წარედგინება იუსტიციის სამინისტროს, ხოლო შესაძლო საფინანსო-ეკონომიკური შედეგების შესახებ დასკვნისათვის ფინანსთა სამინისტროს. დამატებით, საგარეო საქმეთა სამინისტრო წინადადებას საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების თაობაზე - მისი შინაარსიდან გამომდინარე, ყოველ კონკრეტულ ჯერზე დასკვნისთვის უგზავნის შესაბამის სახელმწიფო უწყებებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ადასტურებს, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების ექსპერტიზის ჭრილში, მჭიდროდ თანამშრომლობს. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი კანონპროექტით გათვალისწინებულმა ცვლილებამ არ უნდა შექმნას დამატებითი სირთულეები პრაქტიკული თვალსაზრისით. გარდა ამისა, საყურადღებოა კანონპროექტის ფორმულირებებიც, რომელიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სავალდებულო ექსპერტიზას ითვალისწინებს არა ყველა ხელშეკრულებასთან/შეთანხმებასთან მიმართებით, არამედ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საერთაშორისო ხელშეკრულების/შეთანხმების პროექტით გათვალისწინებულია კომპეტენციის შესაბამისად, იმის მიხედვით, თუ რა საკითხებს შეეხება მოცემული პროექტი. იმ სახელმწიფო უწყებების ჩამონათვალის გაზრდა კანონით, რომელთა დასკვნაც სავალდებულოა, გამოიწვევს დამატებით სირთულეებს პრაქტიკული თვალსაზრისით. როგორც წესი, ხელშეკრულების პროექტი რამდენიმე სამინისტროს ეგზავნება დასკვნისათვის. თითოეულ შემთხვევაში პასუხისმგებელი უწყებების განსაზღვრა ხდება ხელშეკრულების პროექტის შინაარსისა და მასში მოცემული დებულებების გათვალისწინებით. კანონით აღნიშნულის წინასწარ განსაზღვრა კი შეუძლებელი იქნება, რადგან, თუ სფეროების მიხედვით განისაზღვრება უწყებები, რომლებმაც უნდა წარადგინონ სავალდებულო დასკვნა, მაშინ, ეს თავად ხელშეკრულების პროექტის დებულებების უგულებელყოფას გამოიწვევს, რომლებიც შესაძლოა საჭიროებდეს ამა თუ იმ უწყების პოზიციას. ამასთან, შესაძლოა, ესა თუ ის საკითხი ხელშეკრულების პროექტში არ იყოს რეგულირებული და არსებული პრაქტიკით საჭირო გახდეს მისი ასახვა ხელშეკრულების პროექტში. მაგალითად, ეს შეიძლება იყოს პერსონალური მონაცემების დაცვის საკითხი და მიუხედავად იმისა, რომ ამის თაობაზე არ იქნება დებულებები, მაინც საჭირო იქნება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის პოზიცია. აღსანიშნავია, საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, საერთაშორისო ხელშეკრულებები/ხელშეკრულებების პერსონალურ დამუშავებასთან საკითხები. მონაცემთა დაკავშირებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ორ უწყებას შორის დღეის მდგომარეობით პრაქტიკით დარეგულირებული ურთიერთთანამშრომლობა, სათანადოდ განმტკიცდეს საკანონმდებლო რეგულაციებში. აღნიშნულს განაპირობებს ის გარემოება, რომ „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, პერსონალურ მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსა და საერთაშორისო ორგანიზაციისათვის გადაცემა, არ საჭიროებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ნებართვას, თუ მონაცემთა გადაცემა გათვალისწინებულია საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით და შეთანხმებით. შესაბამისად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ საერთაშორისო ხელშეკრულებები ითვალისწინებდეს პერსონალურ მონაცემთა კანონიერი დამუშავებისთვის სათანადო გარანტიებს. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მე-3 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი: „ზ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული პირი – პირი, რომელიც სახელმწიფოპოლიტიკური თანამდებობის პირს ხელს უწყობს მისი უფლებამოსილებების განხორციელებაში დარგობრივი/ სექტორული რჩევების მიცემით, ინტელექტუალურ-ტექნიკური დახმარების გაწევით ან/და ორგანიზაციულ-მენეჯერული ფუნქციების შესრულებით და რომელსაც არ უკავია ამ კანონით მოხელისა და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირისთვის გათვალისწინებული თანამდებობები; ამ კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირი;“; პროექტები, რომლებიც მოიცავს პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებულ დებულებებს, საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ ყოველთვის ეგზავნება დასკვნისთვის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, რაც ასევე დადასტურებულია სამსახურის მიერ წარმოდგენილი კანონპროექტის განმარტებითი ბარათით. შესაბამისად, დამატებით სავალდებულო უწყებების განსაზღვრა წარმოქმნის სირთულეებს პრაქტიკული თვალსაზრისით. საჯარო სამსახურის ბიურო: გათვალისწინებულია როგორც მოგეხსენებათ, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის რეგულაციებით გაიმიჯნა საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა სამართლებრივი სტატუსი და დადგინდა შესაბამისი კატეგორიები. მოცემულ კატეგორიზაციას საფუძვლად დაედო შესასრულებელი ფუნქციებისა და პასუხისმგებლობების ბუნება და მათი სიღრმისეული გააზრების შედეგები. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის კონცეფცია დაეფუძნა მმართველობის პროცესში პოლიტიკისა და ადმინისტრაციის გამიჯვნის იდეას. პოლიტიკა ხორციელდება და პოლიტიკური გადაწყვეტილებები მიიღება სახელმწიფოპოლიტიკური თანამდებობის პირების მიერ. მათი უფლებამოსილებები უკავშირდება მმართველობის პროცესში, პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებას და 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „ე“ ქვეპუნქტი: „ე) სახელმწიფო ინსპექტორისა და მისი მოადგილეების თანაშემწეები.“. აღსრულებას, ხოლო პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირების საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით, მხარდაჭერის განმახორციელებელ დასაქმებულ პირებს ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული პირები წარმოადგენენ. ზოგადად მმართველობის/ადმინისტრირების დონეზე მოვალეობების შესრულებისას სახელმწიფოპოლიტიკური თანამდებობის პირები ეყრდნობიან შესაბამის საჯარო დაწესებულებებში არსებულ ადმინისტრაციულ რესურსებს (მათ შორის, პროფესიულ საჯარო მოხელეებს), ახორციელებენ რა სახელმწიფო/საჯარო სამსახურს შესაბამის სფეროში. თუმცა, არსებობს ფუნქციათა ვიწრო ჩამონათვალი, რომლის განხორციელება მოითხოვს პოლიტიკური შეხედულებების აბსოლუტურ თანხვედრას სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირსა და ამ ფუნქციების განმახორციელებელ პირებს შორის. სწორედ, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული პირები ასრულებენ ასეთ შეზღუდულ, მაგრამ ამავე დროს არსებით ფუნქციებს. ამასთან, საჯარო სამსახურში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაკავებელი თანამდებობა არის ნაწილობრივ პოლიტიკური უფლებამოსილებების შემცველი თანამდებობა, მისი დაკავება ხდება პოლიტიკური ნიშნით და ემსახურება სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების პირის პოლიტიკური მმართველობის განხორციელებას. ამდენად, საჯარო სამსახურში ადმინისტრაციული ხელშეკრულების, როგორც დასაქმების ფორმის შემოღება განხორციელდა მისი სამეცნიერო და პრაქტიკული ანალიზის შედეგად. ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული პირის მთავარ მახასიათებლად განისაზღვრა სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირების მიერ საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილებების განხორციელების პროცესში მხარდაჭერა/ხელშეწყობა. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით რომ სახელმწიფო ინსპექტორი და მისი მოადგილეები არ წარმოადგენენ სახელმწიფო-პოლიტიკურ თანამდებობის პირებს და არ ინიშნებიან პოლიტიკური ნიშნით, ბიუროს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივა წინააღმდეგობაში მოდის ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული პირის ინსტიტუტის ძირითად არსთან, რაც ემყარება ზემოაღნიშნულ მსჯელობას და საფრთხეს უქმნის საჯარო სამსახურის რეფორმის მთავარ მიზანს საჯარო სამსახურში პოლიტიკური და ადმინისტრაციული მმართველობითი საქმიანობის გამიჯვნის აუცილებლობას. „ბ“ საქართველოს გენერალური პროკურატურა: არ არის გათვალისწინებული 34-ე მუხლის მე-5 პუნქტის ქვეპუნქტი: „ბ) პირი, რომელსაც ჩაბარებული აქვს „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს მოსამართლეობის, ადვოკატთა ან ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის სახელმწიფო ინსპექტორის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის შესაბამისად, „პროკურატურის შესახებ’’ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ზრუნავს სამსახურის თანამშრომლების არამხოლოდ პროფესიულ განვითარებაზე, არამედ მათი შეტანის თაობაზე სამსახურის გამომძიებლის საქართველოს ორგანული კანონის 34-ე საკვალიფიკაციო გამოცდა.“. მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, კერძოდ: პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, ადვოკატთა ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა. წარმოდგენილი კანონპროექტის განმარტებითი ბარათის შესაბამისად, რადგან გამოცდა ბარდება იდენტურ დისციპლინებში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა უნდა გაუთანაბრდეს ადვოკატთა და პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდას. ამ ლოგიკით ყველა საგამოძიებო ორგანოს შესაძლოა თავისი საკვალიფიკაციო გამოცდა ჰქონდეს, რაც სამართლებრივი და ფაქტობრივი ნონსესია და საჭიროება აღნიშნულისა რაში მდგომარეობს, გაუგებარია. ამდენად, წარმოდგენილს არ ვეთანხმებით. შემდგომი კარიერული განვითარების შესაძლებლობებზე, რაც განაპირობებს სამსახურში დასაქმებით მაღალკვალიფიციური კადრების დაინტერესებასა და მათ შორის ჯანსაღი კონკურენციის პირობებში სამსახურის მიერ საუკეთესო კანდიდატზე არჩევანის გაკეთებას. ამასთან, სამსახურის მიზანია შრომის ბაზარზე სამსახურის გამომძიებლებს არ შეექმნათ ხელოვნური ბარიერი, მათ შორის, სხვა სამართალდამცავ უწყებაში გადასვლის დროს. არსებულ ვითარებაში პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდა წარმოადგენს სამსახურის გამომძიებლებისთვის ხელოვნურ ბარიერს, რადგან თუ გამოცდის მიზანია პირის კომპეტენციის შემოწმება და დადასტურება, აღნიშნული მიზანი მიიღწევა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებითაც. მით უფრო, იმ პირობებში, როცა ორივე გამოცდა ტარდება ერთსადაიმავე დისციპლინაში. შესაბამისად, თუ პროკურატურაში დასაქმების მსურველის კვალიფიკაცია უკვე დადასტურებული და გაზომილია იმავე კრიტერიუმებით, რომლითაც თავად პროკურატურა ზომავს, გაუგებარია რატომ უნდა დაიხარჯოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებითი ფინანსური რესურსები ამგვარი პირების კვალიფიკაციის შემოწმებაზე ან რატომ უნდა უწევდეთ ასეთ პირებს თავისი კარიერული საქმიანობის მანძილზე თვისობრივად ერთიდაიგივე გამოცდის განმეორებით ჩაბარება (რაც მათი მხრიდან ასევე ფინანსურ დანახარჯებთანაა დაკავშირებული). აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, პროკურატურის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტში გამომძიებლად შეიძლება დაინიშნოს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არ არის ნასამართლევი, აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, მოსამართლედ, პროკურორად, გამომძიებლად ან ადვოკატად მუშაობის არანაკლებ 1 წლის გამოცდილება, საქმიანი თვისებები და მაღალი მორალური რეპუტაცია, იცის სამართალწარმოების ენა და საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრში ჩაბარებული აქვს ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდა. ანუ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებისთვის კანონმდებლობა აწესებს ისეთივე მაღალ მოთხოვნებს, როგორც პროკურატურის მუშაკისთვის და ადვოკატისთვის. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური არის ერთადერთი საგამოძიებო ორგანო, სადაც გამომძიებელს, პროკურატურის გამომძიებლის მსგავსად, მოეთხოვება საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს პროკურატურის სისტემაში შესვლა უნდა შეეძლოს პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარების გარეშე. საქართველოს გენერალურ პროკურატურას სამართლებრივ და ფაქტობრივ ნონსენსად მიაჩნია წარმოდგენილი ცვლილება, მაშინ როცა პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდასთან გათანაბრებულია ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა. „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტი კანონპროექტი ითვალისწინებს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდასთან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლების საკვალიფიკაციო გამოცდის გათანაბრებას. ადვოკატთა ასოციაცია: პირველ რიგში აღსანიშნავია, რომ სხვადასხვა საერთაშორისო და პარტნიორ ორგანიზაციებთან ხანგრძლივი მუშაობის შედეგად, ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის შინაარსი, პროგრამა და დიზაინი შედგენილია იმგვარად, რომ შემოწმდეს ის სამართლებრივი ცოდნა და ანალიტიკური უნარები, რაც აუცილებელია საადვოკატო საქმიანობისთვის და მორგებულია დამოუკიდებელი საადვოკატო პროფესიის მოთხოვნებზე. დღევანდელი კანონმდებლობით, ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდასთან გათანაბრებულია მოსამართლეობის და პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდები, რაც იმითაა განპირობებული, რომ აღნიშნული გამოცდები მართლმსაჯულების პროფესიათა გამოცდას წარმოადგენს და მათი შინაარსი შეესაბამება ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდების ზემოაღნიშნულ მიზანს. წარმოდგენილი როგორც პროკურატურის, ისე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისა და აღნიშნულ უწყებებში დასაქმებული/დასასაქმებელი კანდიდატებისადმი მოსალოდნელი დადებითი შედეგების გათვალისწინებით, რასაც უზრუნველყოფს წარმოდგენილი ცვლილება, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ვერ გაიზიარებს პროკურატურის დაუსაბუთებელ მოსაზრებას. ნაწილობრივ გათვალისწინებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა ნაწილობრივ გაიზიარა ადვოკატთა ასოციაციის შენიშვნა, კერძოდ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა ჩაბარებული პირებისთვის, ადვოკატის პროფესიაში შესვლის მიზნით, სავალდებულო იქნება პროფესიული ადაპტაციის ერთ წლიანი პროგრამის გავლა, რომელიც მოიცავს სამ თვიან თეორიულ სწავლებასა და ცხრა თვიან სტაჟირებას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ზრუნავს თავისი თანამშრომლების არამხოლოდ პროფესიულ განვითარებაზე, არამედ მათი შემდგომი კარიერული განვითარების შესაძლებლობებზე. კანონპროექტით კი, ჯერ ერთი შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ რა ცოდნისა და ანალიტიკური უნარების შემოწმებას/ შეფასებას მოახდენს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდები და მეორეს მხრივ, დამეთანხმებით, რომ გამომძიებელი არ წარმოადგენს მართლმსაჯულების განმახორციელებელ პირს სამართალწარმოებისას. ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ადვოკატთა ასოციაცია, როგორც საჯარო სამართლის კორპორაცია წარმოადგენს დამოუკიდებელ თვითმმართველ ინსტიტუტს, რომელიც თავად არეგულირებს პირის პროფესიაში შემოსვლას მათ შორის, გამოცდების ორგანიზებას, ხოლო კანონპროექტში მითითებული გამომძიებლის გამოცდის ადვოკატის გამოცდისთვის გათანაბრება, შექმნის სხვა საგამოძიებო უწყებების (ასეთი უწყება არაერთია) გამოცდების შემოღებისა და დამოუკიდებელ პროფესიულ გამოცდასთან გათანაბრების არასწორ პრეცენდენტს მომავალში. მიუხედავად სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლების მნიშვნელოვანი ფუნქციებისა, აუცილებელია მხედველობაში იქნას მიღებული ის გარემოება, რომ მოსამართლეს, ადვოკატს და პროკურორს, როგორც მართლმსაჯულების განხორციელების ძირითად აქტორებს აკისრიათ განსაკუთრებული როლი სამართალწარმოების პროცესში. შესაბამისად, არ მიგვაჩნია მიზანშეწონილად, რომ ამასთან, სამსახურის მიზანია შრომის ბაზარზე სამსახურის გამომძიებლებს არ შეექმნათ ხელოვნური ბარიერი თუ მოინდომებენ სხვა მიმართულებით კარიერის გაგრძელებას. არსებულ ვითარებაში ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა წარმოადგენს სწორედ ხელოვნურ ბარიერს, რადგან თუ გამოცდის მიზანია პირის კომპეტენციის შემოწმება და დადასტურება, აღნიშნული მიზანი მიიღწევა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებითაც, მით უფრო, რომ ორივე გამოცდა ტარდება ერთსადაიმავე დისციპლინაში. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, პროკურატურის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის აღნიშულ პროფესიაში შესვლის სტანდარტი (მათ შორის, საკვალიფიკაციო გამოცდები) გაუთანაბრდეს გამომძიებლის საკვალიფიკაციო სტანდარტს. აგრეთვე, „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში 2018 წლის 4 მაისს შესული ცვლილებების საფუძველზე, 2019 წლის პირველი იანვრიდან ამოქმედდა პროფესიული ადაპტაციის პროგრამა, რომლის გავლაც ადვოკატების პროფესიაში შესვლის სავალდებულო კომპონენტია და რომელიც სამ თვიანი თეორიული კურსისა და 9 თვიანი სტაჟირებისგან შედგება. აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილების მიზანს წარმოადგენს ქვეყანაში საადვოკატო საქმიანობის მაღალი ხარისხის უზრუნველყოფა პროფესიაში სათანადოდ მომზადებული პროფესიონალების შესვლის გზით. აღსანიშნავია, რომ 9 თვიანი სტაჟირება პროფესიული მომზადების სწორედ ის საფეხურია, როდესაც ადვოკატობის მსურველმა პირმა, მენტორი ადვოკატის ზედამხედველობის ქვეშ, უნდა შეიძინოს მაქსიმალური პრაქტიკული გამოცდილება და უნარ-ჩვევები იმისთვის, რომ სრულყოფილად მოახდინოს ადვოკატის პროფესიაში ინტეგრირება და მისი დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ინტერესების ეფექტიანი დაცვა. მიგვაჩნია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელი, მისი საქმიანობის შინაარსისა და თავისებურების გათვალისწინებით, გამომძიებლის კარიერის განმავლობაში ვერ შეიძენს იმ ცოდნასა და უნარებს, რომელიც საგამოძიებო დეპარტამენტში გამომძიებლად შეიძლება დაინიშნოს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არ არის ნასამართლევი, აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, მოსამართლედ, პროკურორად, გამომძიებლად ან ადვოკატად მუშაობის არანაკლებ 1 წლის გამოცდილება, საქმიანი თვისებები და მაღალი მორალური რეპუტაცია, იცის სამართალწარმოების ენა და საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრში ჩაბარებული აქვს ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდა. ანუ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებისთვის კანონმდებლობა აწესებს ისეთივე მაღალ მოთხოვნებს, როგორც პროკურატურის მუშაკისთვის და ადვოკატისთვის. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური არის ერთადერთი საგამოძიებო ორგანო, სადაც გამომძიებელს, პროკურატურის გამომძიებლის მსგავსად, მოეთხოვება საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს ადვოკატის პროფესიაში შესვლა უნდა შეეძლოს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარების გარეშე. რაც შეეხება უშუალოდ ადვოკატისთვის დამახასიათებელ პროფესიულ ცოდნასა (მაგალითად, ადვოკატის პროფესიული ეთიკა და აუცილებელია საადვოკატო საქმიანობის სხვა) და უნარებს, აღნიშნულის ხარისხიანად განხორციელებისთვის. გამომუშავებას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლები შეძლებენ პროფესიული ადაპტაციის პროგრამით გათვალისწინებული თეორიული სწავლებისა და სტაჟირების კომპონენტების ფარგლებში.

პროექტი საქართველოს კანონი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 09.08.2018, სარეგისტრაციო კოდი: 080240000.05.001.019099) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-5 მუხლის: ა) პირველი პუნქტის: ა.ა) „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) განსაზღვრავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სტრუქტურას, სტრუქტურული ერთეულებისა და თანამშრომლების უფლებამოსილებებს, ამტკიცებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დებულებას.“; ა.ბ) „ვ“ ქვეპუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „ვ1“ და „ვ2“ ქვეპუნქტები: „ვ1) სამსახურის ფუნქციების შესრულების პროცესის სრულყოფის, თანამედროვე სტანდარტების დანერგვისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის დამკვიდრების მიზნით, უფლებამოსილია გამოსცეს სამსახურის თანამშრომლებისათვის შესასრულებლად სავალდებულო ხასიათის ინსტრუქციები; ვ2) განსაზღვრავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის სტრუქტურული ერთეულების სამოქმედო ტერიტორიებს;“; ბ) მე-3 პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-4 პუნქტი: „4. სახელმწიფო ინსპექტორი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი უფლებამოსილია, ამ კანონით განსაზღვრულ სფეროებში და საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში მიმდინარე წარმოების/გამოძიების პროცესში გამოვლენილ დარღვევებზე რეაგირების მიზნით, მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას, მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების შესახებ, ასევე, მიიღოს ინფორმაცია საჯარო დაწესებულების მიერ აღნიშნულ მიმართვაზე რეაგირების შედეგების შესახებ.“; 2. მე-10 მუხლი ამოღებულ იქნეს; 3. მე-12 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. სახელმწიფო ინსპექტორი საქართველოს პარლამენტს, წელიწადში ერთხელ არაუგვიანეს 31 მარტისა წარუდგენს ანგარიშს, ხოლო საგაზაფხულო სესიაზე წარუდგენს მოხსენებას წლიური ანგარიშით გათვალისწინებულ საკითხებთან დაკავშირებით. 2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში უნდა შეიცავდეს: ა) ინფორმაციას საანგარიშო პერიოდში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სფეროში განხორციელებული საქმიანობის შესახებ, საქართველოში მონაცემთა დაცვის მდგომარეობასთან დაკავშირებულ ზოგად შეფასებებს, დასკვნებსა და რეკომენდაციებს, ინფორმაციას წლის განმავლობაში გამოვლენილი მნიშვნელოვანი დარღვევებისა და განხორციელებული ღონისძიებების თაობაზე; ბ) ზოგად სტატისტიკურ ინფორმაციას ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების კონტროლის სფეროში განხორციელებული საქმიანობის შესახებ; გ) ზოგად ინფორმაციას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულთა თაობაზე, სტატისტიკურ მონაცემებს მისი უფლებამოსილებების სფეროში მიმდინარე გამოძიების შესახებ, მათ შორის სტატისტიკურ მონაცემებს იმ სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ, რომელზეც სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისმა მოადგილემ 1 დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართა ზედამხედველ პროკურორს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებასთან დაკავშირებით და არ იქნა დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნა, ზოგად ტენდენციებს, შეფასებებს, დასკვნებსა და რეკომენდაციებს და სხვა შესაბამის საკითხებს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წლიური ანგარიში არ უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან ან/და საქმის ცალკეულ გარემოებებთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ. დ) ინფორმაციას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ბიუჯეტისა და მისი შესრულების, ასევე ადამიანური რესურსების შესახებ.“; 4. მე-17 მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 17. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ კონსულტაციის გაწევა და საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური მონაწილეობს ამ კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ საქმიანობასთან დაკავშირებული ნორმატიული აქტების სრულყოფის პროცესში და სამსახურის დასკვნას, რომელიც სარეკომენდაციო შინაარსისაა, წარუდგენს შესაბამის დაწესებულებებს. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური: ა) თანამშრომლობს საქართველოს პარლამენტთან და საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციასთან; ბ) უფლებამოსილია მონაწილეობა მიიღოს საქართველოს პარლამენტის შესაბამის საკომიტეტო განხილვებში როგორც მოწვეულმა პირმა; საქართველოს პარლამენტს წარუდგინოს მოსაზრება შესაბამისი საკანონმდებლო წინადადებებისა თუ საკანონმდებლო ინიციატივების შესახებ ან/და მიმართოს საკანონმდებლო წინადადებით. 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ვალდებულია, შესაბამისი თხოვნის არსებობის შემთხვევაში, კონსულტაცია გაუწიოს სახელმწიფო ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებს, სხვა საჯარო დაწესებულებებს, კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს და ფიზიკურ პირებს მონაცემთა დამუშავებასა და დაცვასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხზე. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ახორციელებს საგანმანათლებლო საქმიანობას მონაცემთა დამუშავებასა და დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე.“; 5. მე-19 მუხლის: ა) მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „3. სხვა საგამოძიებო ორგანოს წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას დანაშაულთა ერთობლიობის გამოვლენის შემთხვევაში, როდესაც ჩადენილ დანაშაულთაგან ერთი ან ერთზე მეტი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარეა, პროკურორის გადაწყვეტილებით, რომელიც მოქმედებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 110-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყოფა საქმე, რომელიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარეა და ის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით დადგენილი წესით, გამოსაძიებლად გადაეცემა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილია მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ. გენერალური პროკურორი სახელმწიფო ინსპექტორის ამ პუნქტით გათვალისწინებულ წინადადებას განიხილავს და დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას იღებს მიმართვიდან 24 საათში.“; 2 ბ) მე-3 პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 31 პუნქტი: „31. თუ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას გამოვლინდა დანაშაული, რომელთაგან ერთი ან ერთზე მეტი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე არ არის, პროკურორის გადაწყვეტილებით, რომელიც მოქმედებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 110-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სისხლის სამართლის საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყოფა საქმე, რომელიც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე არ არის და ის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 102ე მუხლით დადგენილი წესით, გამოსაძიებლად გადაეცემა შესაბამის საგამოძიებო უწყებას. გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილია მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ. გენერალური პროკურორი სახელმწიფო ინსპექტორის ამ პუნქტით გათვალისწინებულ წინადადებას განიხილავს და დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას იღებს მიმართვიდან 24 საათში.“; გ) მე-4 და მე-5 პუნქტები ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „4. თუ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს აქვს ინფორმაცია, რომ რომელიმე საგამოძიებო ორგანო იძიებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის საქმეს, სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე უფლებამოსილია საგამოძიებო ორგანოს მიმართოს საქმის მასალების გაცნობის მოთხოვნით, რაც დაუყოვნებლივ უნდა დაკმაყოფილდეს. სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე უფლებამოსილია ზედამხედველ პროკურორს წერილობით მიმართოს დასაბუთებული წინადადებით სხვა საგამოძიებო ორგანოდან მისი საგამოძიებო ქვემდებარეობისთვის მიკუთვნებული სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადმოცემის შესახებ. თუ ზედამხედველი პროკურორი მიზანშეუწონლად მიიჩნევს საქმის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემას, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია არაუგვიანეს 24 საათისა, საქმის გამოსაძიებლად გადაცემის შესახებ, დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. სახელმწიფო ინსპექტორის და მისი მოადგილის წინადადება განიხილება და გადაწყვეტილება მიიღება მიმართვიდან 24 საათის ვადაში. სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადაცემისა და გამოსაძიებლად გადაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს. 5. თუ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს აქვს ინფორმაცია, რომ რომელიმე საგამოძიებო ორგანო იძიებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის საქმეს, რომელიც მას გადასცა საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია საქმის გამოსაძიებლად გადაცემის შესახებ დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. სახელმწიფო ინსპექტორის წინადადება განიხილება და გადაწყვეტილება მიიღება მიმართვიდან 24 საათში. სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადაცემისა და გამოსაძიებლად გადაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.“; დ) მე-7 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „7. თუ ზედამხედველი პროკურორი არ გაიზიარებს ან ნაწილობრივ გაიზიარებს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის დასაბუთებულ წინადადებას ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებულ საკითხზე, სახელმწიფო ინსპექტორი 3 უფლებამოსილია, არაუგვიანეს 24 საათისა, ამავე საკითხზე დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. ამ მუხლის მე-6 პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ საკითხებზე სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება და გადაწყვეტილება მიიღება მიმართვიდან 72 საათის ვადაში, ხოლო ამ მუხლის მე-6 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საკითხზე სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება მიმართვიდან 24 საათის ვადაში. გადაწყვეტილება, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებულ საკითხზე უარის თქმის შესახებ, დასაბუთებული უნდა იყოს. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე საგამოძიებო მოქმედების ან საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ზედამხედველი პროკურორი დაუყოვნებლივ მიმართავს სასამართლოს.“; 6. მე-20 მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 20. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილებები გამოძიების სფეროში 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია: ა) საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში, ამ კანონით და საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სრული მოცულობით ჩაატაროს გამოძიება და განახორციელოს ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობა; ბ) ნებისმიერი პირისგან/დაწესებულებისგან მოითხოვოს შესაძლო მტკიცებულების დაცვა/შენახვა საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა; გ) საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, ჩაატაროს სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით განსაზღვრული ექსპერტიზა, შეადგინოს შესაბამისი დასკვნა და დასკვნის შედგენის შეუძლებლობის შესახებ აქტი; დ) მოიპოვოს, დაამუშაოს და გაანალიზოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია, შექმნას საინფორმაციო სისტემები; ე) საჭიროების შემთხვევაში, გამოიყენოს ტექნიკური აღჭურვილობა/საშუალებები ან/და სატრანსპორტო საშუალებები, რომლებიც ეკუთვნის სხვა სახელმწიფო ორგანოს, გარდა იმ უწყებისა, რომლის თანამშრომლის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტზეც აწარმოებს გამოძიებას; ვ) დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შევიდეს დროებითი მოთავსების იზოლატორებში; ზ) განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა ღონისძიებები და მოქმედებები. 2. ნებისმიერი პირი/დაწესებულება ვალდებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის საფუძველზე, სასამართლოს განჩინების მიღებამდე, მაგრამ არაუმეტეს მიმართვიდან 30 კალენდარული დღისა, უზრუნველყოს შესაძლო მტკიცებულების დაცვა/შენახვა. 3. ნებისმიერი პირი/დაწესებულება ვალდებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მიაწოდოს მის მიერ მოთხოვილი დოკუმენტი, ინფორმაცია ან/და შესაძლო მტკიცებულება, გონივრულ ვადაში, მაგრამ სამსახურის მიმართვიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სასამართლოს განჩინებით დადგენილია განსხვავებული ვადა ან/და როცა საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედება ტარდება გადაუდებელი აუცილებლობით. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებული მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ნებისმიერი 4 პირი/დაწესებულება ვალდებულია, მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღის ვადაში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს წარუდგინოს შესაბამისი დასაბუთება. 5. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელზე ვრცელდება ამ კანონით, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით, „ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებული უფლებამოსილებები და მოვალეობები.“; 7. 21-ე მუხლი ამოღებულ იქნეს; 8. 23-ე-26-ე მუხლები ამოღებულ იქნეს; 9. V თავის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის V1 და V2 თავები: „თავი V1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი მუხლი 261. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლები არიან საჯარო მოსამსახურეები და მათზე დადგენილი წესით ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება, გარდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა. 2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულისა და საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლები არიან საჯარო მოსამსახურეები და მათზე ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება, თუ ამ კანონით ან ამ კანონის საფუძველზე გამოცემული სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულისა და საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების მიერ სამსახურის გავლის წესს, მათ შორის დისციპლინური წარმოების წესს, ამტკიცებს სახელმწიფო ინსპექტორი. 4. სახელმწიფო ინსპექტორი ამტკიცებს სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელთა ეთიკის კოდექსს, რომლის დარღვევა იწვევს დამრღვევისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრებას. მუხლი 262. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლისა და საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის შერჩევა და დანიშვნა 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომელი, საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელი (გარდა ამ მუხლის მე-7 და მე-8 პუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) თანამდებობაზე ინიშნება კონკურსის საფუძველზე, სახელმწიფო ინსპექტორის ბრძანებით. 2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლისა და საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის შესარჩევად და დასანიშნად კონკურსის ჩატარების წესი და პირობები, აგრეთვე დასანიშნ პირთა საკვალიფიკაციო მოთხოვნები (ძირითადი მოთხოვნები, რომლებიც არ უნდა იყოს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლით დადგენილ ძირითად მოთხოვნებზე ნაკლები, სპეციალური მოთხოვნები და დამატებითი მოთხოვნები) განისაზღვრება ამ კანონითა და სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი სამართლებრივი აქტით. 5 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლის, საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის შესარჩევად და დასანიშნად კონკურსის ჩატარების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორი ქმნის საკონკურსო კომისიას და ადგენს მისი საქმიანობის წესს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის შესარჩევად და დასანიშნად კონკურსის ჩატარების მიზნით შექმნილი საკონკურსო კომისიის შემადგენლობაში მოწვეული უნდა იქნენ სისხლის სამართლის სფეროსა და ადამიანის უფლებათა სფეროს სპეციალისტები. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლად შეიძლება დაინიშნოს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არ არის ნასამართლევი, აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, მოსამართლედ, პროკურორად, გამომძიებლად ან ადვოკატად მუშაობის არანაკლებ 1 წლის გამოცდილება, საქმიანი თვისებები და მაღალი მორალური რეპუტაცია, იცის სამართალწარმოების ენა და ჩაბარებული აქვს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ ორგანიზებული ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდა შემდეგ დისციპლინებში: საკონსტიტუციო სამართალი, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი, სისხლის სამართალი, სისხლის საპროცესო სამართალი, ადმინისტრაციული სამართალი, სასჯელაღსრულებითი სამართალი, ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის საფუძვლები. 5. ამ მუხლის მე-4 პუნქტით განსაზღვრული ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, პროკურატურის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით. 6. ამ მუხლის მე-4 პუნქტით სამუშაო გამოცდილებისთვის დადგენილი მოთხოვნა არ ვრცელდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში პირის სტაჟიორ-გამომძიებლად დანიშვნის შემთხვევაზე. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში პირი სტაჟიორგამომძიებლად ინიშნება ამ კანონითა და სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ დადგენილი წესით. 7. დასაშვებია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში უკონკურსოდ გადაყვანა, რაც გულისხმობს მისთვის იმავე იერარქიული რანგისა და თანამდებობის შესაბამისი სხვა უფლებამოსილებების ან/და ფუნქციურად მსგავსი უფლებამოსილებების მინიჭებას (ჰორიზონტალური გადაყვანა), ასევე სტაჟიორ-გამომძიებლის მიერ სტაჟირების წარმატებით გავლის შემთხვევაში მისი საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელის ვაკანტურ თანამდებობაზე უკონკურსოდ დანიშვნა. 8. დასაშვებია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლის უკონკურსოდ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მობილობით გადაყვანა ან ამ მუხლის მე-7 პუნქტით დადგენილი წესით გადაყვანა. 9. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის კვალიფიკაციის შენარჩუნებისა და ამაღლების მიზნით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური პერიოდულად უზრუნველყოფს შესაბამისი სასწავლო პროგრამების დანერგვასა და განხორციელებას. მუხლი 263. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის სამართლებრივი დაცვა 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენელია და მას სახელმწიფო იცავს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის კანონიერი მოთხოვნის შესრულება ყველასთვის სავალდებულოა. 2. არავის არა აქვს უფლება, ჩაერიოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის სამსახურებრივ საქმიანობაში, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. 6 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მისთვის ხელის შეშლა, მისი პატივისა და ღირსების შელახვა, მისთვის წინააღმდეგობის გაწევა, მის მიმართ მუქარა, ძალადობა ან მისი სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან ქონების ხელყოფა იწვევს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ პასუხისმგებლობას. სამსახურებრივი უფლებამოსილებების განხორციელებასთან დაკავშირებით სახელმწიფო ინსპექტორის, სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის ან მათი ოჯახის წევრის სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და ქონების ხელყოფის შესახებ ინფორმაციის მიღების შემთხვევაში სახელმწიფო ორგანოები ვალდებული არიან მიიღონ კანონით გათვალისწინებული ზომები მათი პირადი და ქონებრივი უსაფრთხოების დასაცავად. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელმა უარი უნდა თქვას აშკარად უკანონო ბრძანების ან განკარგულების შესრულებაზე, თუ მან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა მისი უკანონობის შესახებ, და უნდა იმოქმედოს კანონის ფარგლებში. 5. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელმა აშკარად უკანონო ბრძანების ან განკარგულების მიღების შესახებ უნდა აცნობოს სახელმწიფო ინსპექტორს. 6. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელს, რომელიც უარს ამბობს აშკარად უკანონო ბრძანების ან განკარგულების შესრულებაზე, პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება. 7. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლისთვის აშკარად უკანონო ბრძანების ან განკარგულების მიმცემ პირს დაეკისრება პასუხისმგებლობა კანონით დადგენილი წესით. 8. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელს უფლება აქვს, თავისი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. 9. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელს მისი სამსახურებრივი უფლებამოსილების დასადასტურებლად ეძლევა პირადობის მოწმობა ან/და სპეციალური ჟეტონი, რომლის ფორმასა და გაცემის წესს ადგენს სახელმწიფო ინსპექტორი. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელი შეიძლება ატარებდეს სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით დადგენილი ფორმის ტანსაცმელს. 10. დაკავებული, დაპატიმრებული ან მსჯავრდებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შესაბამისი ორგანო. მუხლი 264. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომლის სოციალური დაცვა 1. სახელმწიფო უზრუნველყოფს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომლის სოციალურ დაცვას. 2. თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომელზე ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოხელის სოციალური დაცვის გარანტიები (მათ შორის, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით სხეულის დაზიანებასთან ან დაღუპვასთან დაკავშირებული სოციალური დაცვის გარანტიები). 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომელი იღებს: ა) ამ მუხლის მე-5 პუნქტით დადგენილი წესით განსაზღვრულ თანამდებობრივ სარგოს; ბ) ამ მუხლის მე-5 პუნქტისა და „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დადგენილ სახელფასო დანამატსა და ფულად ჯილდოს; გ) სპეციალური წოდების შესაბამის წოდებრივ სარგოს; დ) წელთა ნამსახურობის დანამატს; ე) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა დანამატებსა და კომპენსაციებს. 7 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომელს, რომელიც გათავისუფლდა სამსახურიდან ზღვრული ასაკის მიღწევის ან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირად აღიარების გამო, უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, მიიღოს შესაბამისი სახელმწიფო კომპენსაცია ან სახელმწიფო პენსია. 5. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომლის შრომის ანაზღაურების წესი და ოდენობა, წოდებრივი სარგოსა და წელთა ნამსახურობის დანამატის ოდენობები, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დანამატებისა და კომპენსაციების ოდენობები განისაზღვრება სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტებითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით. 6. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომელი ექვემდებარება სავალდებულო სახელმწიფო დაზღვევას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომლის ოჯახის წევრთა სახელმწიფო დაზღვევასთან დაკავშირებულ საკითხებს (მათ შორის, ოჯახის წევრთა წრეს) განსაზღვრავს სახელმწიფო ინსპექტორი. მუხლი 265. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელთა სპეციალური წოდებები სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელთა სპეციალური წოდებები განისაზღვრება „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონით. მუხლი 266. სამსახურის თანამშრომლის მიერ იძულების ღონისძიებების გამოყენების უფლებამოსილება 1. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამის მოადგილეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს (გარდა სტაჟიორგამომძიებლისა) და ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელ თანამშრომელს უფლება აქვთ, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოიყენონ ფიზიკური ძალა, სპეციალური საშუალებები და ცეცხლსასროლი იარაღი. 2. სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელი (გარდა სტაჟიორ-გამომძიებლისა) და ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელი თანამშრომელი ფიზიკურ ძალას, სპეციალურ საშუალებებსა და ცეცხლსასროლ იარაღს იყენებენ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 30-ე−32-ე მუხლებით, 33-ე მუხლით (გარდა მე-3 პუნქტის „დ“, „ვ“ და „ზ“ ქვეპუნქტებისა და მე-6 პუნქტისა), 34-ე მუხლით (გარდა პირველი, მე-2 და მე-11 პუნქტებისა) და 35-ე მუხლით და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. 3. სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამის მოადგილეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს (გარდა სტაჟიორ-გამომძიებლისა) და ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელ თანამშრომელს უფლება აქვთ, სათანადო კურსის გავლის შემდეგ, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოიყენონ სამსახურებრივსაშტატო ცეცხლსასროლი იარაღი და სპეციალური საშუალებები. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესაბამისი თანამშრომლის განკარგულებაში არსებული ცეცხლსასროლი იარაღისა და სპეციალური საშუალებების შენახვის, ტარებისა და გამოყენების წესები დგინდება საქართველოს კანონმდებლობითა და სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შეიარაღებაში არსებული ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალების ნუსხას განსაზღვრავს სახელმწიფო ინსპექტორი. თავი V2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დაფინანსება და ქონება 8 მუხლი 267. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დაფინანსება 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დაფინანსება ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებით. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ხარჯები სახელმწიფო ბიუჯეტში გათვალისწინებული უნდა იქნეს ცალკე ორგანიზაციული კოდით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად. 2. სახელმწიფო ბიუჯეტში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის განკუთვნილი მიმდინარე ხარჯების შემცირება წინა წლის საბიუჯეტო სახსრების ოდენობასთან შედარებით შეიძლება მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის წინასწარი თანხმობით. 3. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელს, რომელიც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ იმ ტერიტორიულ ერთეულში, სადაც არა აქვს საცხოვრებელი ბინა, აუნაზღაუროს საცხოვრებელი ფართით სარგებლობისთვის აუცილებელი ხარჯები. 4. ამ კანონით გათვალისწინებული საკითხების გარდა, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მატერიალურ-ტექნიკურ უზრუნველყოფასა და დაფინანსებასთან დაკავშირებული საკითხები შეიძლება დარეგულირდეს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი აქტით. მუხლი 268. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქონება 1. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მფლობელობაში ან/და სარგებლობაში არსებული ქონება სახელმწიფოს საკუთრებაა. 2. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური პასუხისმგებელია მის მფლობელობაში ან/და სარგებლობაში არსებული სახელმწიფო ქონების დაცვასა და მიზნობრივ გამოყენებაზე. 3. სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია მიმართოს მთავრობას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი ქონების გადაცემის თაობაზე. 4. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილია, ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი ქონებით დროებით სარგებლობისთვის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გააფორმოს შესაბამისი ხელშეკრულებები.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 9 განმარტებითი ბარათი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ინსტიტუციურ გაძლიერებას, საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდას, პრაქტიკაში გამოვლენილი გამოწვევების გადასაჭრელად სამსახურის ქმედითი საკანონმდებლო მექანიზმებით აღჭურვას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის მიუხედავად, მოქმედი კანონმდებლობა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი ცალკეული დანაშაულების გამოძიებისას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის პრაქტიკული დამოუკიდებლობისთვის საკმარის გარანტიებს ვერ ქმნის. საგამოძიებო უწყებას საკანონმდებლო დონეზე არ აქვს ქმედითი ინსტრუმენტები, რომლებიც აუცილებელია სამსახურის ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ დანაშაულთა ეფექტიანი გამოძიებისთვის. „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის ცალკეული ნორმები, რომლებიც საგამოძიებო ორგანოს გამოძიების წარმოებისთვის გარკვეულ უფლებამოსილებებს ანიჭებს, პრაქტიკული გამოყენების თვალსაზრისით, შედეგის მომტანი არ არის. სამსახურის წინაშე არსებული საკანონმდებლო და პრაქტიკული გამოწვევები დეტალურად არის აღწერილი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის 2020 წლის ანგარიში.1 დანაშაულთა ერთობლიობისას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი გამოძიებისათვის, რიგ შემთხვევებში, არსებითად მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მანდატი ვრცელდებოდეს დანაშაულის იმ ფაქტებზე, რომლებიც მჭიდროდაა დაკავშირებული სამსახურის წარმოებაში არსებულ საქმესთან. პრაქტიკაში არის შემთხვევები, როცა სახელმწიფო ინსპექტორის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმეში იკვეთება სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი სხვა ისეთი დანაშაულის ნიშნები, რომლის ცალკე გამოყოფა ერთი მხრივ განაპირობებს სხვადასხვა საგამოძიებო ორგანოს მიერ ერთი და იგივე საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას, ხოლო მეორე მხრივ წარმოადგენდეს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების ხელშემშლელ გარემოებას. მაგალითად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაშია სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების სიხლის სამართლის საქმეები, რომლებშიც იკვეთება სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის მხრიდან ამავე საქმის მტკიცებულების განადგურების (რომელიც არ წარმოადგენს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის 1 სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის ანგარიში 2020. გვ.: 166, 195-196. 10 ქვემდებარე დანაშაულს) ნიშნები. იმ პირობებში, როცა მტკიცებულებათა განადგურების ფაქტი არსებითადაა დაკავშირებული ძირითადი (სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების) სისხლის სამართლის საქმის შედეგებთან, მტკიცებულებთა განადგურების ფაქტზე საქმის ცალკე გამოყოფა და სხვა საგამოძიებო უწყებისთვის გადაცემა (მით უფრო, იმ პირობებში, როცა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებში ამ ფაქტზე ჩატარებულია ყველა საჭირო საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედება), აჭიანურებს გამოძიებას, დამაზიანებელ გავლენას ახდენს სამსახურის ქვემდებარე საქმის გამოძიებაზე და ნეგატიურად აისახება შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებაზე. წარმოდგენილი კანონპროექტი ითვალისწინებს სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის ახლებურ მოწესრიგებას (კერძოდ, გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილი იქნება მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ), რაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მისცემს ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების უფრო ქმედით შესაძლებლობას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მისი ქვემდებარე საქმის გადაცემა მოქმედი კანონმდებლობა ვერ უზრუნველყოფს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მისი ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის დროულად გადაცემას, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის დამოუკიდებელი და ეფექტიანი გამოძიებისთვის. სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი გამოძიება დგება კითხვის ნიშნის ქვეშ, თუ არაუფლებამოსილი საგამოძიებო ორგანო იწყებს გამოძიებას და იწყებს საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას. რისკები კიდევ უფრო იზრდება, როცა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულზე გამოძიებას იწყებს ის სამართალდამცავი ორგანო, რომლის თანამშრომელიც იმხილება შესაძლო დანაშაულის ჩადენაში. ასეთ შემთხვევაში, კიდევ უფრო მაღალია მტკიცებულებათა განადგურების, შეცვლის, ფალსიფიკაციის საფრთხე. სხვა საგამოძიებო უწყებებისგან განსხვავებით, სახელმწიფო სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებული აქვს საქმის მასალების გაცნობის მოთხოვნის უფლება, თუ სამსახურს აქვს ინფორმაცია, რომ რომელიმე საგამოძიებო ორგანო იძიებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობისთვის მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის საქმეს. თუმცა, აღნიშნული ბერკეტი არ არის ქმედითი და ვერ უზრუნველყოფს საქმის სამსახურისთვის დროულ გადაცემას. კერძოდ, „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ განმარტავს რა წესითა და პროცედურის დაცვით უნდა გაეცნოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური სხვა საგამოძიებო ორგანოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეს - ვის უნდა მიმართოს სამსახურმა (საგამოძიებო უწყებას თუ ზედამხედველ პროკურორს) და ვისგან უნდა მოიპოვოს სისხლის სამართლის საქმის მასალების გაცნობის ნებართვა, რა ვადაში უნდა მოხდეს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, სად უნდა მოხდეს საქმის გაცნობა და ა.შ. გარდა ამისა, აღნიშნული კანონის მოქმედი რედაქცია 11 მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს აკისრებს სხვა საგამოძიებო ორგანოდან მისი საგამოძიებო ქვემდებარეობისთვის მიკუთვნებული სისხლის სამართლის საქმის გამოსაძიებლად გადმოცემის შესახებ წინადადების დასაბუთების ვალდებულებას, ხოლო პროკურორსა და გენერალურ პროკურორს არ უდგენს საქმის გადაცემის ან გადაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების დასაბუთების ვალდებულებას. შესაბამისად, ამგვარი საკანონმდებლო ჩანაწერი ქმნის საქმის მასალების გაცნობისა და საჭიროების შემთხვევაში, მისი გამოსაძიებლად გადმოცემის გაჭიანურების რისკს. ასევე, ბუნდოვანს ხდის საქართველოს პროკურატურის გადაწყვეტილებებს საქმის გამოსაძიებლად გადმოცემის ან/და გადმოცემაზე უარის თქმის შესახებ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია კანონმდებლობით მკაფიოდ გაიწეროს: საქმის მასალების გაცნობის თაობაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის ადრესატი, აღნიშნული მოთხოვნის განხილვის ვადები და პროკურორის მიერ ამ საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილებების დასაბუთების ვალდებულება. პროკურორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთება და საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების შემჭიდროვებულ ვადებში ჩატარება კანონის მოქმედი რედაქცია სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილეს ანიჭებს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების, სისხლისსამართლებრივი დევნის ან/და გამოძიების შეწყვეტის, მოსამართლის განჩინების საფუძველზე ჩასატარებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების მიზანშეწონილობისა და ასევე, სასამართლოსთვის წარსადგენ მტკიცებულებათა ნუსხაში კონკრეტული მტკიცებულებების შეტანის შესახებ ზედამხედველი პროკურორისთვის დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართვის უფლებამოსილებას. ამავდროულად, თუ ზედამხედველი პროკურორი არ გაიზიარებს სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისი მოადგილის დასაბუთებულ წინადადებას სახელმწიფო ინსპექტორი უფლებამოსილია არაუგვიანეს 48 საათისა ამავე საკითხზე დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართოს საქართველოს გენერალურ პროკურორს. სახელმწიფო ინსპექტორის ან მისი მოადგილის წინადადება განიხილება მიმართვიდან 72 საათის ვადაში. ეფექტიანი გამოძიების აუცილებელი კომპონენტებია გამოძიების დროულობა (საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებების დროულად ჩატარება) და ზედმიწევნითობა (ყველა საჭირო საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარება და ყველა შესაძლო მტკიცებულების მოპოვება). სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მინიჭებული ზემოაღნიშნული უფლებების რეალიზების მექანიზმები, ვერ უზრუნველყოფს ეფექტიანი გამოძიების ჩატარებას შემდეგ მიზეზთა გამო: მოსამართლის განჩინების საფუძველზე ჩასატარებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების მიზანშეწონილობის შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის დასაბუთებული წინადადება ზედამხედველი პროკურორის მიერ განიხილება 72 საათში. ზედამხედველი პროკურორის მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის დასაბუთებული წინადადების გაუზიარებლობის შემთხვევაში, სახელმწიფო ინსპექტორს აქვს გენერალურ პროკურორთან ანალოგიური წინადადებით მიმართვისთვის 48 საათიანი ვადა, რაც ასევე 72 საათში განიხილება. ანუ, საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარებისა და შესაბამისად, მნიშვნელოვანი მტკიცებულების მოპოვების შესახებ მსჯელობა ორ უწყებას შორის შესაძლოა გაგრძელდეს 8 დღე, რასაც ემატება შემდგომ სასამართლოსთვის შუამდგომლობით მიმართვისა და სასამართლოს მიერ აღნიშნული შუამდგომლობის განხილვის დროც. გასთვალისწინებელია ისიც, რომ მოქმედი კანონმდებლობა არ ადგენს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წინადადების დაკმაყოფილების შემთხვევაში პროკურორის მიერ სასამართლოსთვის მიმართვის ვადას, რაც პროკურორს ანიჭებს რამდენიმე დღის შემდგეგ სასამართლოსთვის შუამდგომლობის 12 წარდგენის უფლებას. იმ პირობებში, როცა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენელთა მხრიდან ჩადენილ დანაშაულზე განსაკუთრებით მაღალია მტკიცებულებების განადგურებისა და გადამალვის საფრთხე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მინიჭებული ეს უფლებამოსილება პრაქტიკაში აბსოლუტურად არაეფექტიანია და ვერ აკმაყოფილებს გამოძიების დროულად და ზედმიწევნით ჩატარების ტესტს. ამასთან, მაშინ როცა სახელმწიფო ინსპექტორი და სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილე ვალდებულნი არიან დაასაბუთონ პროკურატურისთვის წარდგენილი წერილობითი წინადადებები, ზედამხედველი პროკურორი/გენერალური პროკურორი არ არიან ვალდებულნი დაასაბუთონ წინადადებებთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებები (განსაკუთრებით ეს ეხება წინადადების ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ან წინადადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემთხვევებს). აღნიშნული, გარდა იმისა, რომ გაურკვეველს ხდის პროკურორის გადაწყვეტილებას, ართულებს სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ გენერალური პროკურორისთვის გაგზავნილი წინადადების დასაბუთებას, რამდენადაც სამსახურისთვის არ არის ცხადი ზედამხედველი პროკურორის გადაწყვეტილების მოტივაცია სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის დასაბუთებული წინადადების ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ან წინადადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უნდა შემცირდეს საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილისა და სახელმწიფო ინსპექტორის დასაბუთებული წინადადებების განხილვის ვადები, რათა თავიდან იქნეს აცილებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებზე მტკიცებულებების განადგურება, მათი შეცვლა და ეფექტიანი (დროული და ზედმიწევნითი) გამოძიების ჩატარება. ასევე, მკაფიოდ უნდა გაიწეროს პროკურორის ვალდებულება დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები, მით უფრო იმ პირობებში, როცა კანონმდებლობა სახელმწიფო ინსპექტორს და სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილეს ავალდებულებს წინადადებების დასაბუთებას, ხოლო სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-16 ნაწილი პროკურორის მიერ ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღებისას ითვალისწინებს დადგენილების გამოტანას, რომელიც ცხადია უნდა იყოს დასაბუთებული. დროებითი მოთავსების იზოლატორებში დაუბრკოლებლად შესვლის უფლება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მანდატია პენიტენციურ დაწესებულებებში და დროებითი მოთავსების იზოლატორებში ამ დაწესებულების თანამშრომელთა მიერ სავარაუდოდ ჩადენილი ცალკეული დანაშაულების გამოძიება. მათ შორის, ისეთი დანაშაულის გამოძიება, რომელსაც შედეგად პირის სიცოცხლის მოსპობა მოჰყვა. ამ კატეგორიის დანაშაულების გამოძიების დროს საჭიროა პენიტენციურ დაწესებულებებში და დროებითი მოთავსების იზოლატორებში საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარება (მათ შორის, გადაუდებლად). ვინაიდან, ასეთი დანაშაულების ჩადენაში იმხილებიან პენიტენციური სამსახურის და იზოლატორის თანამშრომლები, სამსახურის გამომძიებლის ნებისმიერი დაყოვნება ქმნის გამოძიების შედეგით დაინტერესებული სამსახურის ადმინისტრაციის მიერ მნიშვნელოვანი მტკიცებულების გადამალვის და განადგურების რისკებს. სწორედ ამიტომ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს დაუბრკოლებლად, ყოველგვარი დაყოვნების გარეშე, უნდა შეეძლოს პენიტენციურ დაწესებულებებსა და დროებითი მოთავსების იზოლატორებში შესვლა. 13 მოქმედი კანონი ვერ აზღვევს მტკიცებულებათა გადამალვისა და განადგურების რისკებს, ვინაიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს, პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების მიზნით შესასვლელად, ყოველ ინდივიდუალურ შემთხვევაში ჭირდება შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელის ნებართვა. ასეთი ნებართვის მიღება საჭიროებს რამდენიმე საათს, ზოგჯერ სრულ დღესაც კი. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე საქმეებზე ეფექტიანი გამოძიების უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია, საკანონმდებლო დონეზე იყოს უზრუნველყოფილი პენიტენციურ დაწესებულებებში და იზოლატორებში სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმომადგენლების დაუბრკოლებლად, სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლა. მით უფრო იმ პირობებში, როცა „პატიმრობის კოდექსის“ მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ უფლებით სარგებლობენ პროკურატურის საამისოდ უფლებამოსილი პირები, სახალხო დამცველი, სპეციალური პრევენციული ჯგუფის წევრები, რომელთა დაშვების მიზანი (არასთანადო მოპყრობის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლა) თანხვედრაშია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელთა ამ დაწესებულებებში დაშვების მიზანთან. შესაბამისად წარმოდგენილი პროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების დაუბრკოლებლად შესვლას იზოლატორებში. რაც შეეხება პენიტენციურ დაწესებულებას, აღსანიშნავია, რომ 2021 წლის საშემოდგომო სესიაზე საქართველოს პარლამენტში იუსტიციის სამინისტროს ავტორობით წარსადგენი კანონპროექტების ნუსხაში ასახულია „პატიმრობის კოდექსში“ შესატანი ცვლილების პროექტი, რომლის ინიცირებასაც საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო უახლოეს მომავალში გეგმავს და რომელიც, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან დაკავშირებულ სხვა რეგულაციებთან ერთად, პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლების მქონე პირთა წრის გაფართოებას და მისთვის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის დამატებას ითვალისწინებს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კანონპროექტით არ იქნა მოწესრიგებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლების პენიტენციურ დაწესებულებაში ნებართვის გარეშე შესვლის საკითხი. მტკიცებულებების დაცვა/შენახვა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილ დანაშაულზე ეფექტიანი გამოძიების ჩასატარებლად, მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს ჰქონდეს მტკიცებულებათა მოპოვების ქმედითი საკანონმდებლო ბერკეტები. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ დანაშაულთა სპეციფიკის გათვალისწინებით მნიშვნელოვან მტკიცებულებას წარმოადგენს პოლიციელთა სამხრე კამერების, პოლიციის ადმინისტრაციულ შენობებსა და ავტომანქანებში დამონტაჟებული ვიდეოსათვალთვალო სისტემების ჩანაწერები. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის 2020 წლის ანგარიში ცხადყოფს, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ამგვარი ჩანაწერების მიწოდების მაჩვენებელი დაბალია (ვიდეოჩანაწერების მოპოვებასთან დაკავშირებული გამოწვევები დეტალურად არის აღწერილი აღნიშნულ ანგარიშში).2 რიგ შემთხვევებში, ვიდეოჩანაწერის მოპოვება შეუძლებელია მაშინაც კი, როცა მოთხოვნის მომენტისთვის არ არის გასული ვიდეოჩანაწერების შენახვის ვადა. ამასთან, არც თუ ისე იშვიათია სახელმწიფო უწყებების მხრიდან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის ინფორმაციის დაგვიანებით 2 იქვე. გვ.: 160-164, 196-197. 14 მიწოდების შემთხვევები, რაც მტკიცებულების მოპოვებას. დროში აჭიანურებს ან/და შეუძლებელს ხდის ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ მტკიცებულებების დროულად და შეუფერხებლად მოპოვებისა და გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია მტკიცებულებათა დაცვის/შენახვის დამატებითი საკანონდმებლო გარანტიების გათვალისწინება, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მტკიცებულებათა გადაცემის შემჭიდროვებული (თუმცა გონივრული) ვადების დადგენა, ხოლო სამსახურის მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ნებისმიერი პირისთვის/დაწესებულებისთვის უარის დასაბუთების ვალდებულება. ექსპერტიზის ჩატარების უფლებამოსილება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, მის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებში ექსპერტიზის ჩატარებისთვის, როგორც წესი, მიმართავს ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, რათა თავიდან აიცილოს კითხვის ნიშნები ექსპერტის მიუკერძოებლობასა და ობიექტურობაზე. მიმდინარე წელსაც, ისევე როგორც 2020 წელს, სამსახურისთვის გამოწვევად რჩება ექსპერტიზის დასკვნის დროულად მიღების საკითხი3, რაც მნიშვნელოვნად აფერხებს ეფექტიანი გამოძიების ჩატარებას. კომპიუტერული, ვიდეო, ფონოსკოპიური და ჰაბიტოსკოპიური ექსპერტიზის ჩატარება შესაძლებელია კომპიუტერული პროგრამებისა და კვალიფიციური ადამიანური რესურსის საშუალებით. აღსანიშნავია, რომ სამსახურს ყავს სათანადო განათლების კადრები ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და მონიტორინგის დეპარტამენტში. შესაბამისად, სამსახურს აქვს რესურსი რომ ექსპერტიზის აღნიშნული სახეების ჩატარება უზრუნველყოს თავად და არ იყოს დამოკიდებული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროზე. აღნიშნული არ აღმოფხვრის, თუმცა გარკვეულწილად უზრუნველყოფს ექსპერტიზის დაგვიანებულ დასკვნებთან დაკავშირებული გამოწვევის გადაწყვეტას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ კომპიუტერული, ვიდეო, ფონოსკოპიური და ჰაბიტოსკოპიური ექსპერტიზის თავად საგამოძიებო ორგანოს მიერ ჩატარების პრაქტიკა დამკვიდრებულია სხვა საგამოძიებო ორგანოებშიც (ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური და საქართველოს თავდაცვის სამინისტორს სამხედრო პოლიცია). სამსახურის მიერ გამოვლენილ შესაძლო დისციპლინურ გადაცდომებზე შესაბამისი უწყებისთვის მიმართვის უფლებამოსილება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, როგორც გამოძიების ფარგლებში, ასევე მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლისას, არაერთხელ გამოუვლენია საჯარო დაწესებულების თანამშრომლის მიერ შესაძლო დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტი. ამგვარ ფაქტებზე რეაგირებისა და შესაბამისი ორგანოს ინფორმირების მიზნით, მიზანშეწონილია კანონით მოწესრიგდეს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება, დისციპლინური წარმოების დაწყების დასაბუთებული მოთხოვნით მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას და მისგან მიიღოს ინფორმაცია სამსახურის მიერ ინიცირებული დისციპლინური წარმოების შედეგების შესახებ. სამსახურის ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა კანონი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის ანგარიშში მისათითებელი საკითების ჩამონათვალს, რომელთა შორის არ არის ინფორმაცია სახელმწიფო ინსპექტორის 3 იქვე. გვ.: 154-157. 15 სამსახურის ფინანსური და ადამიანური რესურსების შესახებ (აღსანიშნავია, რომ მოცემული ინფორმაცია ასახული იყო სახელმწიფო ინსპექტორის როგორც 2019, ასევე 2020 წლის ანგარიშში). „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის4 ფარგლებში, ერთერთ რეკომენდაციად დასახელდა სახელმწიფო ინსპქტორის სამსახურის ანგარიშში მისათითებელ საკითხთა წრის გაფართოება და აღნიშნულის კანონით მოწესრიგება. კერძოდ, მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული, სახელმწიფო ინსპექტორის ანგარიშში საკადრო და ფინანსური საკითხების, ასევე, დისციპლინურ საკითხთა საბჭოს საქმიანობის შედეგებისა და იმ საქმეების შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის მითითება, რომლებზეც საქართველოს პროკურატურას არ დაუწყია სისხლისსამართლებრივი დევნა. ზემოაღნიშნული რეკომენდაციის მხედველობაში მიღებით, სამსახურის ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაზრდის მიზნით, კანონპროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის ანგარიშში მისათითებელი ინფორმაციის ჩამონათვალის გაფართოებას. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ წარდგენილ ანგარიშთან დაკავშირებით საქართველოს პარლამენტი იღებს დადგენილებას, რომლითაც განისაზღვრება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით საქართველოს პარლამენტის რეკომენდაციები და წინადადებები, რაც ცხადია ხელს უწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის ეფექტიანობას, თუმცა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოქმედი რედაქცია არ ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშში იდენტიფიცირებულ გამოწვევებზე რეაგირების მიზნით საქართველოს პარლამენტის მიერ სხვადასხვა საჯარო დაწესებულებებისათვის დავალებების მიცემას. იქიდან გამომდინარე, რომ საჯარო დაწესებულებებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებით კვლავ არაერთი გამოწვევაა და ასევე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშით იკვეთება გამოწვევები მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულების პრევენციისა და გამოძიების პროცესში, რომლებიც საჭიროებს სისტემურ მიდგომებსა და სხვადასხვა სახის სამართლებრივი თუ ტექნიკური ღონისძიებების გატარებას, საქართველოს პარლამენტის მიერ საჯარო დაწესებულებებისათვის დავალებების გაცემა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ადამიანის უფლებების დაცვას და გააძლიერებს საპარლამენტო ზედამხედველობას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას მიკუთვნებულ სფეროებზე. სწორედ აღნიშნულის უზრუნველყოფის მიზნით, საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტში გათვალისწინებულია „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანა. აღნიშნულთანაა კავშირში სახელმწიფო ინსპექტორის ანგარიშის საგაზაფხულო სესიაზე მოსმენის საკითხიც, რაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სხვა დაწესებულებებს მისცემს საკმარის დროს, მათ მიმართ გაცემული დავალებების ხარისხიანად შესასრულებლად. სამსახურის საკონსულტაციო უფლებამოსილებებთან დაკავშირებული რეგულაციების დახვეწა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს სხვადასხვა საჯარო დაწესებულებები მიმართავენ საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტებზე მოსაზრებების წარსადგენად.5 მნიშვნელოვანია, საკანონმდებლო დონეზე მოხდეს სამსახურის ამ ფუნქციის განმტკიცება, რაც ხელს შეუწყობს სამსახურისადმი მომართვიანობის ზრდას. აღნიშნული თავის მხრივ დადებითად აისახება საკანონმდებლო თუ კანონქვემდებარე აქტებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის საკითხების მაღალი სტანდარტით 4 „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ 2021 წელი, გვ.: 12, 32. 5 სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის ანგარიში 2020, გვ. 21. 16 მოწესრიგებაზე. ამასთან, ხაზგასასმელია, რომ საზედამხედველო ორგანოები, როგორც წესი, აღჭურვილი არიან პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხზე საკუთარი ინიციატივით ან მოთხოვნის საფუძველზე ეროვნული პარლამენტისთვის, მთავრობისთვის, სხვა ორგანოებისა და დაწესებულებებისთვის წინადადების წარდგენის უფლებამოსილებით.6 შესაბამისად, აუცილებელია „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის გზით, განხორციელდეს აღნიშნულის საკანონმდებლო დონეზე რეგლამენტირება. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში კვალიფიციური ადამიანური რესურსის მოზიდვის ხელშეწყობა კანონის მოქმედი რედაქცია უშვებს სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის სამსახურში უკონკურსოდ გადაყვანის შესაძლებლობას, რაც გულისხმობს მისთვის იმავე იერარქიული რანგისა და თანამდებობის შესაბამისი სხვა უფლებამოსილებების ან/და ფუნქციურად მსგავსი უფლებამოსილებების მინიჭებას (ჰორიზონტალური გადაყვანა). იმის გათვალისწინებით, რომ სტაჟიორ-გამომძიებელსა და გამომძიებელს სხვადასხვა იერარქიული რანგი აქვთ, სტაჟირების ერთწლიანი პროგრამის წარმატებით გავლის შემდგომ სტაჟიორ-გამომძიებლის გამომძიებლად დასანიშნად, ამ უკანასკნელმა უნდა გაიაროს კიდევ ერთი კონკურსი. ვინაიდან, სტაჟიორ-გამომძიებლისა და გამომძიებლის კონკურსის წესით შერჩევა ხორციელდება ერთი და იგივე პროცედურებით (ერთდაერთი განსხვავება არის გამოცდილების კრიტერიუმში, კერძოდ, სტაჟიორ-გამომძიებელს არ მოეთხოვება მუშაობის 1 წლიანი გამოცდილება, რამდენადაც აღნიშნულ გამოცდილებას აგროვებს სამსახურში, 1 წლიანი სტაჟირების პროცესში), სამსახურის მიერ ორი კონკურსის გამოცხადებისა და სტაჟიორ-გამომძიებლის მიერ ორი იდენტური კონკურსის გავლის თავიდან აცილების მიზნით, აუცილებელია კანონით მოწესრიგდეს სტაჟიორგამომძიებლის მიერ სტაჟირების წარმატებით გავლის შემთხვევაში საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის ვაკანტურ პოზიციაზე უკონკურსოდ დანიშვნის საკითხი. ამასთან, კანონის მოქმედი რედაქცია ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდისთვის სამართლის დისციპლინების ჩამონათვალს. ვინაიდან სახელმწიფო ინსპექტორის საკვალიფიკაციო გამოცდას სამართლებრივი შედეგებით უთანაბრდება პროკურატურის მუშაკთა და ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა, მიზანშეწონილია საკვალიფიკაციო გამოცდისთვის ჩასაბარებელი დისციპლინები იყოს იდენტური. შესაბამისად, აღნიშნულ ჩამონათვალს უნდა დაემატოს ადმინისტრაციული სამართალი. კანონპროექტით გათვალისწინებულია ასევე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ საცხოვრებელი ფართით სარგებლობისთვის აუცილებელი ხარჯების ანაზღაურების შესაძლებლობის შექმნა სამსახურის იმ თანამშრომლისთვის, რომელიც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ ტერიტორიულ ერთეულში. საყურადღებოა, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა 2021 წელს შექმნა საგამოძიებო დეპარტამენტის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სამმართველო და მომავალშიც გეგმავს სამსახურის ტერიტორიული დაფარვის გაუმჯობესებას. ვინაიდან, მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულების ეფექტიანი გამოძიებისთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია მიუკერძოებელი გამოძიება, დღის წესრიგში ხშირად დგება სამსახურის ტერიტორიულ ორგანოებში სხვა რეგიონში მცხოვრები კადრის დანიშვნის საკითხი. იმის გათვალისწინებით, რომ მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ ტერიტორიულ ერთეულში მუშაობა დაკავშირებულია დამატებით ხარჯებთან, ზოგჯერ ეს ხდება საკადრო გადაწყვეტილების 6 მონაცემთა დაცვის ზოგადი რეგულაციის (Gdpr) 58-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი. 17 მიღების შემაფერხებელი გარემოება. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია, რომ გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფისა და კვალიფიციური კადრების მოზიდვის უზრუნველსაყოფად, კანონით იყოს გაწერილი სამსახურის შესაძლებლობა საცხოვრებელი ფართით სარგებლობასთან დაკავშირებული ხარჯები აუნაზღაუროს იმ თანამშრომელს, რომელიც სამსახურებრივი საჭიროების გამო იცვლის საცხოვრებელ ადგილს. მით უფრო, ამგვარი პრაქტიკა არ წარმოადგენს სიახლეს და დამკვიდრებულია არაერთ საჯარო დაწესებულებაში (საქართველოს პროკურატურა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო და სხვა). კანონის მოქმედი რედაქციის დახვეწა საკანონმდებლო ტექნიკის თვალსაზრისით კანონის მოქმედ რედაქციაში სამსახურის ადამიანურ რესურსებთან დაკავშირებული საკითხები გაწერილია რამდენიმე მუხლში: მე-10 მუხლი (სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ორგანიზაციული და ფინანსური უზრუნველყოფა), 23-ე მუხლი (სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სამსახურებრივი ინსპექტირების განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის თანამშრომლისა და საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომლის შერჩევა, დანიშვნა და უფლებამოსილებანი), 24-ე მუხლი (სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომლის სამართლებრივი დაცვა), 25-ე მუხლი (სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სპეციალური წოდების მქონე თანამშრომლის სოციალური დაცვა) და 26-ე მუხლი (სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფის თანამშრომელთა სპეციალური წოდებები). აღნიშნული მუხლები გაბნეულია სხვადასხვა თავში, რომელთა სათაურიც არ პასუხობს მუხლის რეგულირების სფეროს. შესაბამისად, კანონის საკანონმდებლო ტექნიკის თვალსაზრისით დახვეწის მიზნით, მნიშვნელოვანია კანონს დაემატოს თავები შემდეგი თავები - „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელი“ და „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დაფინანსება და ქონება“. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის შედეგად სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური გახდება ინსტიტუციურად უფრო დამოუკიდებელი, სამსახური აღიჭურვება უფრო ქმედითი საკანონმდებლო მექანიზმებით, გადაიჭრება ამ დრომდე პრაქტიკაში გამოვლენილი გამოწვევების დიდი ნაწილი, რაც შედეგად გაზრდის სამსახურის საქმიანობის ეფექტიანობას. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტის მიხედვით, ცვლილებები ხორციელდება დანაშაულთა ერთობლიობის და საგამოძიებო ქვემდებარეობის მარეგულირებელ შესაბამის მუხლებში, რაც უფრო ეფექტიანს გახდის სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის გამოძიებას. კერძოდ: ერთმანეთისგან იმიჯნება სხვა საგამოძიებო ორგანოს წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას დანაშაულთა ერთობლიობის და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას დანაშაულთა ერთობლიობის შემთხვევები და სხვა საგამოძიებო ორგანოს ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გამოსაძიებლად შესაძლო გადაცემის მექანიზმები. წარმოდგენილი კანონპროექტი ითვალისწინებს სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის ახლებურ მოწესრიგებას (კერძოდ, გენერალური პროკურორი, მისი ინიციატივით და სახელმწიფო ინსპექტორის მოსაზრების მხედველობაში მიღებით ან სახელმწიფო ინსპექტორის წერილობითი დასაბუთებული წინადადების საფუძველზე, უფლებამოსილი იქნება მიიღოს დასაბუთებული 18 გადაწყვეტილება, ცალკე წარმოებად გამოყოფის გარეშე სისხლის სამართლის საქმის სრული მოცულობით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის გადაცემის შესახებ), რაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მისცემს ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების უფრო ქმედით შესაძლებლობას. კანონპროექტი ითვალისწინებს მნიშვნელოვან ბერკეტებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის დროულად გადაცემისთვის. კერძოდ, კანონპროექტში მკაფიოდ არის გაწერილი - საქმის მასალების გაცნობის თაობაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მოთხოვნის ადრესატი, აღნიშნული მოთხოვნის განხილვის ვადები და პროკურორის მიერ ამ საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილებების დასაბუთების ვალდებულება. ცვლილებების თანახმად, სასამართლოს განჩინებით ჩასატარებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის წინადადების და ამავე საკითხზე სახელმწიფო ინსპექტორის წინადადების ზედამხედველი პროკურორისა და გენერალური პროკურორის მიერ განხილვის კანონით დადგენილი 72 საათიანი ვადა მცირდება 24 საათამდე. ასევე, განისაზღვრება საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ სახელმწიფო ინსპექტორის მოადგილის წინადადების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ზედამხედველი პროკურორის მიერ სასამრთლოსთვის მიმართვის ვადა. გარდა ამისა, დგინდება ზედამხედველი პროკურორისა და გენერალურ პროკურორის მიერ დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების ვალდებულება, კანონის მე-19 მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებულ საკითხებზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ წარდგენილ დასაბუთებულ წინადადებაზე უარის თქმის/ნაწილობრივ უარის თქმის შემთხვევაში. კანონპროექტის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური აღიჭურვება პენიტენციურ დაწესებულებაში და დროებითი მოთავსების იზოლატორში დაუბრკოლებლად, შეუზღუდავად და სპეციალური ნებართვის გარეშე შესვლის უფლებით, რაც უზრუნველყოფს ამ დაწესებულებებში საგამოძიებო მოქმედებების დროულად ჩატარების, დაწესებულებების თანამშრომელთა მხრიდან მტკიცებულებათა გადამალვა-განადგურების საფრთხეების შემცირებას და საბოლოო ჯამში ეფექტიანი გამოძიების ჩატარებას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ მტკიცებულებების (მით უფრო, ვიდეოჩანაწერების) დროულად და შეუფერხებლად მოპოვებისა და გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად, კანონპროექტი ითვალისწინებს მტკიცებულებათა დაცვის/შენახვის დამატებითი საკანონმდებლო გარანტიებს, ადგენს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მტკიცებულებათა გადაცემის შემჭიდროვებულ (თუმცა გონივრულ) ვადებს და სამსახურის მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ნებისმიერი პირისთვის/დაწესებულებისთვის უარის დასაბუთების ვალდებულებას. კანონპროექტის თანახმად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური უფლებამოსილი იქნება, სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიზნით, ჩაატაროს სახელმწიფო ინსპექტორის ნორმატიული აქტით განსაზღვრული სახის ექსპერტიზა. ამ ეტაპზე იგეგმება კომპიუტერული, ვიდეო, ფონოსკოპიური და ჰაბიტოსკოპიური ექსპერტიზის ჩატარება. ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად, სამსახური უზრუნველყოფს შესაბამისი დასკვნა და დასკვნის შედგენის შეუძლებლობის შესახებ აქტი. კანონპროექტის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი უფლებამოსილი იქნება ამ კანონით განსაზღვრულ სფეროებში და საგამოძიებო ქვემდებარეობის ფარგლებში მიმდინარე წარმოების/გამოძიების პროცესში გამოვლენილი 19 დარღვევების შემთხვევაში, მიმართოს უფლებამოსილ საჯარო დაწესებულებას მისი თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების შესახებ და მიიღოს ინფორმაცია საჯარო დაწესებულების მიერ აღნიშნულზე რეაგირების შედეგების შესახებ. კანონპროექტით გათვალისწინებულია სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარსადგენ ანგარიშში მისათითებელი საკითხების ჩამონათვალის გაფართოება. კერძოდ, კანონით ამ ეტაპზე გათვალისწინებულ საკითხებს ემატება ინფორმაცია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ბიუჯეტისა და მისი შესრულების, ასევე ადამიანური რესურსების შესახებ და სტატისტიკური მონაცემები იმ სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ, რომელზეც სახელმწიფო ინსპექტორის შესაბამისმა მოადგილემ დასაბუთებული წინადადებით წერილობით მიმართა ზედამხედველ პროკურორს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებასთან დაკავშირებით და არ იქნა დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნა. გარდა ამისა, კანონპროექტი ითვალისწინებს საქართველოს პარლამენტის მიერ, სახელმწიფო ინსპექტორის ანგარიშით გათვალისწინებულ საკითხებზე, სახელმწიფო ინსპექტორის მოსმენას საგაზაფხულო სესიაზე. კანონპროექტით დგინდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება მონაწილეობა მიიღოს საქართველოს პარლამენტის შესაბამის საკომიტეტო განხილვებში, როგორც მოწვეულმა პირმა; საქართველოს პარლამენტს წარუდგინოს მოსაზრება შესაბამისი საკანონმდებლო წინადადებებისა თუ საკანონმდებლო ინიციატივების შესახებ ან/და მიმართოს საკანონმდებლო წინადადებით. კანონპროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის სტაჟიორგამომძიებლის მიერ სტაჟირების წარმატებით გავლის შემთხვევაში, გამომძიებლის ვაკანტურ პოზიციაზე მისი უკონკურსოდ დანიშვნის შესაძლებლობას. გარდა ამისა, გამომძიებლის ერთიან საკვალიფიკაციო გამოცდის თემატიკას ემატება ადმინისტრაციული სამართალი. კანონპროექტით გათვალისწინებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესაძლებლობა საცხოვრებელი ფართით სარგებლობისთვის აუცილებელი ხარჯები აუნაზღაუროს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის იმ თანამშრომელს, რომელიც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ იმ ტერიტორიულ ერთეულში, სადაც არა აქვს საცხოვრებელი ბინა. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან არ არსებობს მისი ამოქმედების შემაფერხებელი გარემოებები ან ისეთი ფაქტორები, რაც გაართულებს პრაქტიკაში რომელიმე ნორმის დანერგვას. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): 20 ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). საშუალოვადიან პერიოდში ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტით გათვალისწინებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის თანამშრომელს, რომელიც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ იმ ტერიტორიულ ერთეულში, სადაც არა აქვს საცხოვრებელი ბინა, აუნაზღაუროს საცხოვრებელი ფართით სარგებლობისთვის აუცილებელი ხარჯები. აღნიშნული ხარჯების დაფინანსების წყარო იქნება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ბიუჯეტი. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა საშემოსავლო ნაწილზე: სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტით გათვალისწინებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფლებამოსილება საცხოვრებელი ფართით სარგებლობისთვის აუცილებელი ხარჯები აუნაზღაუროს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის იმ თანამშრომელს, რომელიც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისგან განსხვავებულ იმ ტერიტორიულ ერთეულში, სადაც არა აქვს საცხოვრებელი ბინა. აღნიშნული ხარჯების ოდენობის ზუსტი განსაზღვრა შეუძლებელია, რამდენადაც დამოკიდებულია ერთი მხრივ, ასეთი თანამშრომლების რაოდენობაზე, ხოლო მეორე მხრივ, საცხოვრებელი ფართის ქირის ოდენობაზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. 21 ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: ორგანიზაციებში საქართველოს კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. ამასთან, კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის - „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: 22 ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 23

პროექტი საქართველოს კანონი „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 03.11.2009, სარეგისტრაციო კოდი: 3 090.000.000.05.001.003.644) 143 მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ა) გამოძიება დაწყებულია ან/და სისხლისსამართლებრივი დევნა ხორციელდება განზრახი მძიმე ან/და განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ან საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შემდეგი მუხლებითა და თავით გათვალისწინებული რომელიმე დანაშაულის გამო: 134-ე მუხლი, 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 143-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 1433 მუხლის პირველი ნაწილი, 1442 მუხლი, 180-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 181-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 186-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 198-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 210-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 253-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 254-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 2594 მუხლი, 284-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 285-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 286-ე მუხლის პირველი−მე-3 ნაწილები, 2861 მუხლის პირველი ნაწილი, 2862 მუხლის პირველი ნაწილი, 287-ე მუხლი, 288-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 289-ე, 290-ე და 292-ე−302-ე მუხლები, 303-ე მუხლის პირველი−მე-3 ნაწილები, 304ე მუხლის პირველი ნაწილი, 305-ე−3061 მუხლები, 318-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 322 1 მუხლი, XXXIX თავი, 3442 მუხლის პირველი ნაწილი, 378-ე მუხლის მე-2 ნაწილი;“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი განმარტებითი ბარათი „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე~ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება განპირობებულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული სისხლის სამართლის საქმეების ეფექტიანი გამოძიებისთვის, ქმედითი საკანონმდებლო ბერკეტების მინიჭების აუცილებლობით. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მოქმედი რედაქციით ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება არ არის შესაძლებელი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე ორ მუხლზე - წამების მუქარა (1442 მუხლი) და პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირის იძულება ჩვენების შეცვლის ან ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის მიზნით, აგრეთვე მსჯავრდებულის იძულება მოქალაქეობრივი მოვალეობის შესრულებაში ხელის შეშლის მიზნით (378-ე მუხლის მეორე ნაწილი). შესაბამისად, ამ ორი დანაშაულის გამოძიების პროცესში კომპიუტერულ მონაცემებთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება შეუძლებელია. ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება და ამ გზით მტკიცებულებების მოპოვება, არსებითად მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე დანაშაულების ეფექტიანი გამოძიებისათვის, რამდენადაც არასათანადო მოპყრობის სავარაუდო მსხვერპლებს უჭირთ სამართალდამცავთა წინააღმდეგ ჩვენების მიცემა სხვადასხვა მიზეზის გამო, ხოლო სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლები თითქმის არასოდეს თანამშრომლობენ გამოძიებასთან (ისინი ჩვენებას არ აძლევენ არც საკუთარი თავის და არც მათი კოლეგის წინააღმდეგ). ამდენად, ამ კატეგორიის დანაშაულებზე ფარული ან/და კომპიუტერულ მონაცემთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება, ხშირად ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენის ერთადერთი საშუალებაა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ ჩაატარეს კვლევა1, რომლის ფარგლებშიც ერთერთ რეკომენდაციად სწორედ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე ზემოაღნიშნულ მუხლებზე ფარულ და კომპიუტერულ მონაცემებთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების საკითხის საკანონმდებლო მოწესრიგება დასახელდა. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური შეძლებს მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ სისხლის სამართლის კოდექსის 1442 მუხლით და 378-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშულებზე ყველა შესაძლო მტკიცებულების მოპოვებას. 1 „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ 2021 წელი, გვ. 91-93. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის მიხედვით, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 1433 მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ჩამონათვალს ემატება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულები - 1442 მუხლი (წამების მუქარა) და 378-ე მუხლის მე-2 ნაწილი (პენიტენციური დაწესებულების საქმიანობისათვის ხელის შეშლა ან/და ამ საქმიანობის დეზორგანიზაცია). ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის - „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი

პროექტი საქართველოს კანონი საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ მუხლი 1. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის (საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №12, 1984 წელი, მუხ. 421) 264-ე მუხლის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 2641 მუხლი: „მუხლი 2641. მოსამართლის უფლებამოსილება სამართალდამრღვევის მიმართ წამების, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობის განხორციელების ან შესაძლო განხორციელების შემთხვევაში 1. თუ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის ნებისმიერ სტადიაზე მოსამართლეს გაუჩნდა ეჭვი, რომ სამართალდამრღვევის მიმართ განხორციელდა წამება, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობა, ან თუ ამის შესახებ თავად სამართალდამრღვევმა განუცხადა სასამართლოს, მოსამართლე რეაგირებისათვის მიმართავს შესაბამის გამოძიების ორგანოს. 2. თუ ადმინისტრაციულად დაკავებული პირის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას საფრთხე ემუქრება, ან/და თუ მოსამართლეს გაუჩნდა ეჭვი, რომ სამართალდამრღვევის მიმართ განხორციელდა ან შესაძლოა განხორციელდეს წამება, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობა, მოსამართლე უფლებამოსილია განჩინებით დაავალოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, ხოლო სხვა უწყების სამხედრო მოსამსახურის შემთხვევაში, რომელსაც შეფარდებული აქვს ადმინისტრაციული პატიმრობა – საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, ასეთი სამართალდამრღვევის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად აუცილებელი განსაკუთრებული ზომების მიღება.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენი პირის მიმართ წამების, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობის განხორციელების ან შესაძლო განხორციელების შემთხვევაში მოსამართლის მიერ განსახორციელებელ ღონისძიებებთან დაკავშირებით სპეციალურ ჩანაწერს, განსხვავებით საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისგან. აქვე საყურადღებოა, რომ ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის 2020 წლის 1-3 დეკემბრის 1390-ე შეხვედრაზე (DH) ცინცაბაძის ჯგუფის საქმეებზე მინისტრთა კომიტეტმა არასათანადო მოპყრობის აღმოსაფხვრელად გასატარებელ ერთ-ერთ ზომად დაასახელა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული მოსამართლის უფლებამოსილების - არასათანადო მოპყრობის ფაქტის ან ეჭვის არსებობის შემთხვევაში მიმართოს შესაბამის საგამოძიებო უწყებას ადმინისტრაციული წესით საქმეების განხილვის დროს გამოყენების საკითხი. შესაბამისად, კანონპროექტის მიზანია არასათანადო მოპყრობასთან ბრძოლის პროცესში მოსამართლის როლისა და ჩართულობის გაზრდა. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: მოსამართლის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების ნათლად განსაზღვრა, ხელს შეუწყობს ადმინისტრაციული სამართალდამრღვევის მიმართ წამების, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობის განხორციელების ან შესაძლო განხორციელების ფაქტებზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტის მიხედვით, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსს ემატება 2641 მუხლი, რომლითაც განისაზღვრება მოსამართლის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები წამების, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობის თაობაზე ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში. აღნიშნული მუხლის მიხედვით, თუ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის ნებისმიერ სტადიაზე მოსამართლეს გაუჩნდა ეჭვი, რომ სამართალდამრღვევის მიმართ განხორციელდა წამება, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობა, ან თუ ამის შესახებ თავად სამართალდამრღვევმა განუცხადა სასამართლოს, მოსამართლე რეაგირებისათვის მიმართავს შესაბამის გამოძიების ორგანოს. ასევე, თუ ადმინისტრაციულად დაკავებული პირის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას საფრთხე ემუქრება, ან/და თუ მოსამართლეს გაუჩნდა ეჭვი, რომ სამართალდამრღვევის მიმართ განხორციელდა ან შესაძლოა განხორციელდეს წამება, დამამცირებელი ან/და არაადამიანური მოპყრობა, მოსამართლე უფლებამოსილია განჩინებით დაავალოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, 2 ხოლო სხვა უწყების სამხედრო მოსამსახურის შემთხვევაში, რომელსაც შეფარდებული აქვს ადმინისტრაციული პატიმრობა – საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, ასეთი სამართალდამრღვევის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად აუცილებელი განსაკუთრებული ზომების მიღება. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს დამატებითი ხარჯების წარმოშობას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: 3 კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ გ.გ) ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. ამასთან, კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის - „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი 4 სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 5

პროექტი საქართველოს კანონი „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 28.10.2013, სარეგისტრაციო კოდი: 140030000.05.001.017194) 57-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-6 პუნქტი: „6. თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, პოლიციელი და სამინისტროს სხვა მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. პოლიციელს და სამინისტროს სხვა მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მიუთითებს სამინისტროს თანამშრომლის მიერ მის მიმართ აღნიშნული ქმედებების განხორციელების შესახებ.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. უმრავლეს შემთხვევაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შესაძლო დანაშაულის შესახებ შეტყობინებები ეგზავნება დროულად. მიუხედავად ამისა, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო დონეზე შეიქმნას შეტყობინებების სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულად მოწოდების ინსტიტუციური გარანტია, რამდენადაც დაყოვნებით გადმოგზავნილი შეტყობინებები ართულებს და ზოგჯერ შეუძლებელს ხდის პირველადი და აუცილებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას და მნიშვნელოვანი მტკიცებულებების მოპოვებას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ ჩაატარეს კვლევა1, რომლის ფარგლებშიც ერთ-ერთ რეკომენდაციად დასახელდა სწორედ საჯარო დაწესებულებების მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შეტყობინებების დროულად მიწოდების საკანონმდებლო მოწესრიგების აუცილებლობა. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულ მიწოდებას, რაც თავის მხრივ, ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების მნიშვნელოვანი წინაპირობაა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის მიხედვით, თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, პოლიციელი და სამინისტროს სხვა მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. პოლიციელს და სამინისტროს სხვა მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, 1 „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული -გამოწვევები“ 2021 წელი, გვ. 75-79. 2 მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: 3 კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. მრავალმხრივ გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 24.12.2019, სარეგისტრაციო კოდი: 040030000.05.001.019705) მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) საგანგებო სიტუაციის, დანაშაულის/სამართალდარღვევის ჩადენისა და გადაუდებელი დახმარების გაწევის აუცილებლობის სხვა შემთხვევის შესახებ შეტყობინების მიღება, დამუშავება და მასზე სათანადო რეაგირებისთვის ინფორმაციის შესაბამისი სუბიექტებისათვის მიწოდება. თუ პირი განაცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ ვალდებულია დაუყოვნებლივ, აცნობოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურსა და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მიუთითებს სამინისტროს თანამშრომლის მიერ მის მიმართ აღნიშნული ქმედებების განხორციელების შესახებ;“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. პრაქტიკა ცხადჰყოფს, რომ მოქალაქეთა ნაწილი არასათანადო მოპყრობის ფაქტების შესახებ ატყობინებს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“-ს, რომელიც თავის მხრივ ამ ინფორმაციას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში ან/და პოლიციის რაიონულ განყოფილებებში ამისამართებს. მიუხედავად იმისა, რომ გენერალური ინსპექცია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შემჭიდროებულ ვადაში უგზავნის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“-ში შესულ შეტყობინებას, ეს პროცესი დროში დაყოვნებას მაინც იწვევს. ეს მნიშვნელოვანი დაბრკოლებაა გამოძიების ეფექტურად ჩატარებისთვის, რადგან შეტყობინების დაგვიანებით გადაგზავნასთან დაკავშირებული პრობლემის გარდა, წარმოშობს დანაშაულის ჩამდენი სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მის წინააღმდეგ შესული შეტყობინების შესახებ, ინფორმირების რისკებს (საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112“-ის მიერ შეტყობინების პოლიციის რაიონულ განყოფილებებში გადამისამართების შემთხვევაში). ამდენად, არსებითად მნიშვნელოვანია, კანონმდებლობით განისაზღვროს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“-ის ვალდებულება, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს პირველივე შესაძლებლობისთანავე აცნობოს, თუ პირი განაცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ ჩაატარეს კვლევა1, რომლის ფარგლებშიც ერთერთ რეკომენდაციად დასახელდა სწორედ საჯარო დაწესებულებების მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შეტყობინებების დროულად მიწოდების საკანონმდებლო მოწესრიგების აუცილებლობა. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: 1 „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული -გამოწვევები“ 2021 წელი, გვ. 75-79. 2 კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულ მიწოდებას, რაც თავის მხრივ, ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების მნიშვნელოვანი წინაპირობაა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის მიხედვით, თუ პირი განაცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ ვალდებული იქნება დაუყოვნებლივ აცნობოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურსა და სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მიუთითებს სამინისტროს თანამშრომლის მიერ მის მიმართ აღნიშნული ქმედებების განხორციელების შესახებ. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. 3 ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები 4 დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის - „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 5

პროექტი საქართველოს კანონი „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, (www.matsne.gov.ge), 15.07.2015, სარეგისტრაციო კოდი: 130000000.05.001.017864) 50-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-6 პუნქტი: „6. თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამსახურის გენერალურ ინსპექციას. მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. სამსახურის გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მიუთითებს სამსახურის მოსამსახურის მიერ მის მიმართ აღნიშნული ქმედებების განხორციელების შესახებ.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო დონეზე შეიქმნას შეტყობინებების სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულად მოწოდების ინსტიტუციური გარანტია, რამდენადაც დაყოვნებით გადმოგზავნილი შეტყობინებები ართულებს და ზოგჯერ შეუძლებელს ხდის პირველადი და აუცილებელი საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების ჩატარებას და მნიშვნელოვანი მტკიცებულებების მოპოვებას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ ჩაატარეს კვლევა1, რომლის ფარგლებშიც ერთ-ერთ რეკომენდაციად დასახელდა სწორედ საჯარო დაწესებულებების მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის შეტყობინებების დროულად მიწოდების საკანონმდებლო მოწესრიგების აუცილებლობა. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულ მიწოდებას, რაც თავის მხრივ, ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების მნიშვნელოვანი წინაპირობაა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის მიხედვით, თუ პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, მოსამსახურე ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სამსახურის გენერალურ ინსპექციას. მოსამსახურეს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პირი არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. სამსახურის გენერალურ ინსპექციას ეცნობება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მიუთითებს სამსახურის მოსამსახურის მიერ მის მიმართ აღნიშნული ქმედებების განხორციელების შესახებ. 1 „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ 2021 წელი, გვ. 75-79 2 ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. 3 გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. კანონპროექტში გათვალისწინებულ იქნა „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტისა“ (IDFI) და „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ ჩატარებული კვლევის „დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი საქართველოში - მიღწევები და არსებული გამოწვევები“ ფარგლებში არსებული რეკომენდაციები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №18, 28.06.2001, მუხ. 62) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. 48-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-3 პუნქტი: „3. თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით, შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. შეტყობინების განხორციელების თაობაზე ასევე ეცნობება აღნიშნულ პირს.“; 2. 49-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „დ“ ქვეპუნქტი: „დ) პაციენტი სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების მსხვერპლია.“; 3. 55-ე მუხლის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 551 მუხლი: „მუხლი 551. დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტის ვალდებულება პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულის მიმართ შესაძლო ძალადობის განხორციელებაზე ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულისათვის სამედიცინო მომსახურების გაწევისას დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების მსხვერპლთა დაცვასა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის მოვალეობას პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულისათვის სამედიცინო მომსახურების გაწევისას, თუმცა აღნიშნული კანონი არ არეგულირებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის მოვალეობას პაციენტის მიმართ შესაძლო ძალადობის შემთხვევის დაფიქსირებისას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შეატყობინოს აღნიშნულის შესახებ. შესაბამისად, კანონპროეტის მიღების აუცილებლობა განპირობებულია სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ პაციენტის (პატიმრის, დაკავებულის ან დატყვევებულის) მიმართ სავარაუდო წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულების თაობაზე დროულად შეტყობინების/გამოვლენის მექანიზმის შექმნის აუცილებლობით, მსგავს ფაქტებზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ ეფექტიანად რეაგირების მიზნით. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების მსხვერპლთა დაცვას და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულ მიწოდებას. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი ითვალისწინებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის ვალდებულებას, დაუყოვნებლივ, აცნობოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს თუ:  პაციენტი (პატიმარი, დაკავებული ან დატყვევებული) აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას;  პაციენტი (პატიმარი, დაკავებული ან დატყვევებული) არ აცხადებს მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით დამოუკიდებელი საექიმო სუბიექტისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან 2 გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს დამატებითი ხარჯების წარმოშობას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. 3 გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ამგვარი ქვეყნების გამოცდილება გამოყენებული არ არის. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში (პარლამენტის უწყებანი, №47-48, 31.12.1997, გვ. 126) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-3 პუნქტი: „3. თუ პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას, ექიმი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს. ექიმს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით ექიმისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. შეტყობინების განხორციელების თაობაზე ასევე ეცნობება აღნიშნულ პირს.“; 2. 44-ე მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 44 ექიმი ვალდებულია: ა) პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებულ პირს სამედიცინო დახმარება გაუწიოს მხოლოდ მისი ინფორმირებული თანხმობის მიღების შემდეგ, გარდა გადაუდებელი და სიცოცხლისათვის საშიში მდგომარეობისა, როცა თანხმობის მიღება ამ პირის მძიმე მდგომარეობის გამო შეუძლებელია. ექიმი აგრეთვე ვალდებულია უარი თქვას ისეთ ჩარევაზე, რომელიც სამედიცინო და ეთიკურ ნორმებს ეწინააღმდეგება; ბ) დაუყოვნებლივ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე, სატელეფონო გზით შეატყობინოს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, თუ პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას. ექიმს ამგვარი ვალდებულება ეკისრება იმ შემთხვევაშიც, როცა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით ექიმისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიღება მიზნად ისახავს წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების მსხვერპლთა დაცვასა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დროულ ინფორმირებას, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებული დანაშაულის ნიშნების შესახებ. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის დროულად მიწოდება ეფექტიანი გამოძიების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ექიმის ვალდებულებას პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირისთვის სამედიცინო დახმარების გაწევასთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნული კანონი არ არეგულირებს ექიმის მოვალეობას პაციენტის მიმართ შესაძლო ძალადობის შემთხვევის დაფიქსირებისას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შეატყობინოს აღნიშნულის შესახებ. შესაბამისად, კანონპროეტის მიღების აუცილებლობა განპირობებულია სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ პაციენტის მიმართ სავარაუდო წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულების თაობაზე დროულად შეტყობინების/გამოვლენის მექანიზმის შექმნის აუცილებლობით, მსგავს ფაქტებზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ ეფექტიანად რეაგირების მიზნით. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძალადობრივი ქმედების მსხვერპლთა დაცვას და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე შესაძლო დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის დროულ მიწოდებას. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი ითვალისწინებს ექიმის ვალდებულებას, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს თუ: დაუყოვნებლივ, აცნობოს  პაციენტი აცხადებს, რომ სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ წამებას, ან სხვა სასტიკ, არაადამიანურ ან დამამცირებელ მოპყრობას ან სხვა ძალადობრივ ქმედებას, ასევე განმარტების/ჩვენების მიცემის იძულებას;  პაციენტი არ აცხადებს (ან ობიექტურად არ შეუძლია განაცხადოს) მის მიმართ განხორციელებული ძალადობრივი ქმედების შესახებ, თუმცა პირის სხეულზე არსებული დაზიანებები და აღნიშნულთან დაკავშირებით ექიმისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ან/და გარემოებები წარმოშობს ეჭვს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მხრიდან 2 მის მიმართ განხორციელებული წამების, ან სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვაგვარი ძალადობრივი ქმედების შესახებ. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს დამატებითი ხარჯების წარმოშობას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). 3 ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ამგვარი ქვეყნების გამოცდილება გამოყენებული არ არის. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონში (პარლამენტის უწყებანი, №19-20, 30.07.96, გვ. 11) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „ე“ ქვეპუნქტი: „ე) სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური.“; 2. მე-4 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „მ“ ქვეპუნქტი: „მ) სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიზანია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარების ხელშეწყობა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მიმართულებით სხვადასხვა პროექტების განხორციელების მიზნით დამატებითი ფინანსური რესურსების მოზიდვის საჭიროება. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქცია განსაზღვრავს გრანტის მიმღებ და გრანტის გამცემ პირთა წრეს. აღნიშნულ პირთა წრეში არ არის გათვალისწინებული სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. სამსახურს დაგეგმილი აქვს საერთაშორისო დონეზე თანამშრომლობის გააქტიურება როგორც საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, ასევე უცხო ქვეყნის კოლეგა უწყებებთან. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური აღიჭურვოს ისეთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტით, როგორიცაა გრანტის მიღება და გაცემა, რაც მონაცემთა დაცვის სფეროში გაცილებით დიდი და ხელშესახები შედეგების მიღწევის საშუალებას მისცემს სამსახურს. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ საერთაშორისო დონეზე თანამშრომლობის გაძლიერებასა და სხვადასხვა პროექტებისა თუ ღონისძიებების განხორციელებას არასაბიუჯეტო სახსრებით. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორისთვის გრანტის მიღებისა და გრანტის გაცემის უფლებამოსილების მინიჭებას. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. 2 ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე, რამდენადაც სამსახურს მიეცემა შესაძლებლობა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თუ კოლეგა უწყებებთან თანამშრომლობით მოიზიდოს მიზნობრივი ფინანსური სახსრები, თუმცა აღნიშნულის წინასწარ გაანგარიშება შეუძლებელია. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების 3 არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში (პარლამენტის უწყებანი, №44, 11.11.1997, გვ. 32) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-8 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. რეკომენდაციების წარდგენა მათ კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებზე შეუძლიათ აგრეთვე საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, სახალხო დამცველსა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს.“; 2. მე-9 მუხლის: ა) მე-4 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „6. ამ მუხლით გათვალისწინებულ წინადადებას საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების თაობაზე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო წარუდგენს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს − საქართველოს კანონმდებლობასთან მისი შესაბამისობისა და შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ დასკვნისათვის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს – საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შესაძლო საფინანსოეკონომიკური შედეგების შესახებ დასკვნისათვის, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებული შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ დასკვნისთვის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), აგრეთვე საქართველოს შესაბამის სამინისტროს/საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს/საქართველოს პროკურატურას − დასკვნისათვის. ბ) მე-8 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: 8. საქართველოს მთავრობისათვის წარდგენილი წინადადება საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების თაობაზე უნდა შეიცავდეს: საერთაშორისო ხელშეკრულების პროექტს (ქართულ ენაზე), საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს დასკვნას საქართველოს კანონმდებლობასთან მისი შესაბამისობისა და შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დასკვნას საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შესაძლო საფინანსო-ეკონომიკური შედეგების შესახებ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დასკვნას პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებული შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), საქართველოს შესაბამისი სამინისტროს/საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის/საქართველოს პროკურატურის დასკვნას და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს დასკვნას საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შესაძლო საგარეო-პოლიტიკური შედეგების შესახებ. საჭიროების შემთხვევაში წინადადებას უნდა დაერთოს პროექტი საქართველოს ნორმატიულ აქტებში ცვლილებების შეტანის შესახებ.“; 3. მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. საერთაშორისო ხელშეკრულება რატიფიცირებისათვის (ან მასთან შეერთებისათვის) წარდგენილი უნდა იქნეს ქართულ ენაზე (უცხოურენოვანი ავთენტური ტექსტის არსებობისას იგი წარდგენილი უნდა იქნეს ოფიციალურად დამოწმებულ ქართულ თარგმანთან ერთად). საერთაშორისო ხელშეკრულებას უნდა ახლდეს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს დასკვნა საქართველოს კანონმდებლობასთან მისი 1 შესაბამისობისა და შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დასკვნა საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შესაძლო საფინანსოეკონომიკური შედეგების შესახებ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის დასკვნა პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებული შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), საქართველოს შესაბამისი სამინისტროს/საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის/საქართველოს პროკურატურის დასკვნა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს დასკვნა საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შესაძლო საგარეო-პოლიტიკური შედეგების შესახებ.“; მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 2 განმარტებითი ბარათი „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიზანია საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების შემუშავების პროცესში, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მონაწილეობის საკითხის მოწესრიგება. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონი ითვალისწინებს იმ უწყებათა ჩამონათვალს, რომელთა დასკვნაც აუცილებელია საერთაშორისო ხელშეკრულების პროექტთან დაკავშირებით. აღნიშნულ უწყებათა ჩამონათვალში არ არის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. აღსანიშნავია, რომ „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, პერსონალურ მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსა და საერთაშორისო ორგანიზაციისათვის გადაცემა, არ საჭიროებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ნებართვას, თუ მონაცემთა გადაცემა გათვალისწინებულია საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით და შეთანხმებით. შესაბამისად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ საერთაშორისო ხელშეკრულებები ითვალისწინებდეს პერსონალურ მონაცემთა კანონიერი დამუშავებისთვის სათანადო გარანტიებს. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან თანამშრომლობის ფარგლებში, დღესაც ახორციელებს საერთაშორისო ხელშეკრულების ექსპერტიზას და გასცემს შესაბამის რეკომენდაციებს, თუმცა მნიშვნელოვანია სამსახურის ეს უფლებამოსილება განმტკიცებული იყოს კანონით. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება განამტკიცებს სამსახურის საკონსულტაციო უფლებამოსილებას საერთაშორისო ხელშეკრულების პროექტებთან დაკავშირებით. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი ითვალისწინებს პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებული შესაძლო სამართლებრივი შედეგების შეფასების მიზნით, საერთაშორისო ხელშეკრულების პროექტის სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან სავალდებულოდ შეთახმების ვალდებულების განსაზღვრას. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): 3 ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით დამატებითი ხარჯების გამოყოფის საჭიროება არ არსებობს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: 4 კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 5

პროექტი საქართველოს კანონი „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 12.03.2015, სარეგისტრაციო კოდი: 130030000.05.001.017622) მე-18 მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 18. სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვების გარანტირებული უფლება საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, საქართველოს მთავრობის წევრის, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, საქართველოს სახალხო დამცველის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის გენერალური აუდიტორის, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის, საქართველოს გენერალური პროკურორის, სახელმწიფო ინსპექტორის, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის, საქართველოს დაზვერვის სამსახურის უფროსის, საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსის, საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და საქართველოს თავდაცვის ძალების მეთაურის სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვება უზრუნველყოფილია თანამდებობაზე მათი არჩევისთანავე/დანიშვნისთანავე.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტის მიზანია სახელმწიფო ინსპექტორის სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვება თანამდებობაზე მისი არჩევისთანავე. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურისთვის მინიჭებული ფუნქციების (პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება სამართალდამცავ ორგანოებში, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი, გამოძიება და სხვა) განსახორციელებლად აუცილებელია სახელმწიფო საიდუმლოზე დაშვება. მიუხედავად ამისა, მოქმედი კანონმდებლობით არ არის უზრუნველყოფილი სახელმწიფო ინსპექტორის სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვება თანამდებობაზე მისი არჩევისთანავე. იგი ექვემდებარება სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვების გასაცემად პირის შემოწმების პროცედურის გავლას, რის შედეგადაც შესაძლებელია არ იქნეს მიღებული გადაწყვეტილება სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვების გაცემის შესახებ. კანონპროექტის შემუშავება განპირობებულია ზემოაღნიშნული ხარვეზის აღმოფხვრის აუცილებლობით, რათა სახელმწიფო ინსპექტორის სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვება მოხდეს თანამდებობაზე მისი არჩევისთანავე. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის შედეგად, სახელმწიფო ინსპექტორს სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვება მიეცემა თანამდებობაზე მისი არჩევისთანავე. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლით გათვალისწინებულ სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაშვების გარანტირებული უფლების მქონე პირთა ჩამონათვალს ემატება სახელმწიფო ინსპექტორი. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. 2 ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს დამატებითი ხარჯების წარმოშობას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ გ.გ) ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: 3 კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს კანონი „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №22, 6.07.2001, მუხ. 78) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-10 მუხლის: ა) პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) ჩაბარებული აქვს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა ამ კანონით დადგენილი წესით ან ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის/პროკურატურის/სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა;“; ბ) მე-4 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-5 პუნქტი: „4. პირს, რომელსაც ჩაბარებული აქვს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა მოეთხოვება მხოლოდ ამ მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პროფესიული ადაპტაციის პროგრამის გავლა.“; 2. მე-11 მუხლის მე-8 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „8. ადვოკატს, რომელსაც ჩაბარებული აქვს ადვოკატთა, მოსამართლეობის, პროკურატურის, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა სპეციალიზაციის მიხედვით, უფლება ეძლევა, საადვოკატო საქმიანობა შესაბამის დარგში განახორციელოს. საკონსტიტუციო სამართალწარმოებასა და ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ადვოკატად მონაწილეობის უფლება აქვს ნებისმიერ ადვოკატს.“; 3. 21-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) მის მიერ ადვოკატთა, მოსამართლეობის, პროკურატურის ან/და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის შესაბამისი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებიდან გასულია 10 წელი და იგი დადგენილი წესით არ გაწევრებულა საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციაში ან არ გამწესებულა მოსამართლედ, პროკურორად ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლად;“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტი მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებისთვის დადგენილი საკვალიფიკაციო გამოცდისა და ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის სამართლებრივი შედეგების გათანაბრებას, ასევე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში კვალიფიციური ადამიანური რესურსის მოზიდვის ხელშეწყობა. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, პროკურატურის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით. თავის მხრივ, ,,ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის 1-ელი პუნქტის თანახმად, ადვოკატი შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც ჩაბარებული აქვს ადვოკატთა ან მოსამართლეობის/პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდა. იმ პირობებში, როცა ადვოკატთა (სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით) და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდები ბარდება იდენტურ დისციპლინებში, გამოცდების შინაარსის იდენტურობის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია საკვალიფიკაციო გამოცდების შედეგებს მიენიჭოს თანაბარი იურიდიული ძალა და მათი უერთიერთჩათვლა განხორციელდეს ორმხრივად. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტში გამომძიებლად შეიძლება დაინიშნოს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არ არის ნასამართლევი, აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, მოსამართლედ, პროკურორად, გამომძიებლად ან ადვოკატად მუშაობის არანაკლებ 1 წლის გამოცდილება, საქმიანი თვისებები და მაღალი მორალური რეპუტაცია, იცის სამართალწარმოების ენა და საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრში ჩაბარებული აქვს ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდა. ანუ, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებისთვის კანონმდებლობა აწესებს ისეთივე მაღალ მოთხოვნებს, როგორც პროკურატურის მუშაკისთვის და ადვოკატისთვის და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური არის ერთადერთი საგამოძიებო ორგანო, სადაც გამომძიებელს, პროკურატურის გამომძიებლის მსგავსად, მოეთხოვება საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს ადვოკატის პროფესიაში შესვლა უნდა შეეძლოს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარების გარეშე. რაც შეეხება უშუალოდ ადვოკატისთვის დამახასიათებელ პროფესიულ ცოდნასა (მაგალითად, ადვოკატის პროფესიული ეთიკა და სხვა) და უნარებს, აღნიშნულის გამომუშავებას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლები შეძლებენ პროფესიული ადაპტაციის პროგრამით გათვალისწინებული თეორიული სწავლებისა და სტაჟირების კომპონენტების ფარგლებში. 2 ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: პროექტის მიხედვით, საადვოკატო საქმიანობის მიზნებისათვის გათანაბრდება ადვოკატთა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელთა საკვალიფიკაციო გამოცდა ადვოკატთა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის გამოცდების თემატური მსგავსებისა და ანალოგიური საკვალიფიკაციო მნიშვნელობის გათვალისწინებით. შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს ან/და პირს, რომელსაც ჩაბარებული აქვს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელთა საკვალიფიკაციო გამოცდა, ადვოკატის პროფესიაში შესასვლელად არ მოუწევს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის მიხედვით, სპეციალიზაციის მიხედვით საადვოკატო საქმიანობის უფლება მიენიჭება და მიეცემა საადვოკატო საქმიანობის განხორციელების უფლება პირს, რომელსაც ჩაბარებული ექნება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა. ამასთან, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლები უშუალოდ ადვოკატისთვის დამახასიათებელ პროფესიულ ცოდნასა (მაგალითად, ადვოკატის პროფესიული ეთიკა და სხვა) და უნარებს შეიძენენ/გამოიმუშავებენ პროფესიული ადაპტაციის პროგრამით გათვალისწინებული თეორიული სწავლებისა და სტაჟირების კომპონენტების ფარგლებში. პროექტით, საადვოკატო საქმიანობის მიზნებისათვის, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებაზე გავრცელდება ადვოკატთა, მოსამართლეობის და პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდების ანალოგიური ხანდაზმულობის ვადა. კერძოდ, თუ პირის მიერ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის შესაბამისი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებიდან გასულია 10 წელი და იგი დადგენილი წესით არ გაწევრებულა საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციაში ან არ გამწესებულა მოსამართლედ, პროკურორად ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლად, ადვოკატთა ასოციაციაში გაწევრიანებაზე ეთქმება უარი. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). 3 ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: 4 კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 5

პროექტი საქართველოს ორგანული კანონი „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 13.12.2018, სარეგისტრაციო კოდი: 110060000.04.001.016256) 34-ე მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) პირი, რომელსაც ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, ადვოკატთა ან სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდა.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი 1 განმარტებითი ბარათი „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტი მიზნად ისახავს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლებისთვის დადგენილი საკვალიფიკაციო გამოცდისა და პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდის სამართლებრივი შედეგების გათანაბრებას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის ერთიანი საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის, პროკურატურის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით. თავის მხრივ, ,,პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 34-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებისგან თავისუფლდება პირი, რომელსაც ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის ან ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა. იმ პირობებში, როცა პროკურატურის, ადვოკატთა (სისხლის სამართლის სპეციალიზაციით) და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლის საკვალიფიკაციო გამოცდები ბარდება იდენტურ დისციპლინებში („სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, გამონაკლისს წარმოადგენდა მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართალი, რომელიც გათვალისწინებულია საკანონმდებლო ცვლილებებით და დაემატა კანონს), გამოცდების შინაარსის იდენტურობის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია საკვალიფიკაციო გამოცდების შედეგებს მიენიჭოს თანაბარი იურიდიული ძალა და მათი უერთიერთჩათვლა განხორციელდეს ორმხრივად. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: პროექტის მიხედვით, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელს ან/და პირს, რომელსაც ჩაბარებული აქვს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებელთა საკვალიფიკაციო გამოცდა (ადვოკატის მსგავსად), პროკურატურის სისტემაში დასაქმებისთვის არ მოეთხოვება პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში, აღნიშნული გამოცდების თემატური მსგავსებისა და ანალოგიური საკვალიფიკაციო მნიშვნელობის გათვალისწინებით, თანაბრდება პროკურატურის მუშაკთა და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის გამომძიებლების საკვალიფიკაციო გამოცდების სამართლებრივი შედეგები. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): 2 ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება დამატებითი ხარჯების გამოყოფას არ საჭიროებს. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. 3 გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4

პროექტი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ მუხლი 1. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 14.12.2018, სარეგისტრაციო კოდი: 010190030.06.001.016054) შეტანილ იქნეს ცვლილება და 169-ე მუხლის: 1. პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. სახელმწიფო ინსპექტორი წელიწადში ერთხელ, არაუგვიანეს 31 მარტისა, პარლამენტს წარუდგენს ანგარიშს საქართველოში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მდგომარეობის, ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის, აგრეთვე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმეთა გამოძიების მდგომარეობისა და ამ მიმართულებებით სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ წინა წელს განხორციელებული საქმიანობის შესახებ. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშს პარლამენტი განიხილავს საგაზაფხულო სესიაზე, რეგლამენტის 176-ე მუხლის მე-2 − მე-5 და მე-9 პუნქტებით დადგენილი წესით.“; 2. პირველი პუნქტის შემდგომ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 11 პუნქტი: „11. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ანგარიშის განხილვის შემდეგ პარლამენტი იღებს შესაბამის დადგენილებას. პარლამენტის დადგენილებაში აისახება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის ანგარიშის შეფასება, აგრეთვე პარლამენტის დავალებები და მათი შესრულების ვადები. პარლამენტის შესაბამისი კომიტეტი აღნიშნული დადგენილების აღსრულების შესახებ ინფორმაციას წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს. პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებით, ეს ინფორმაცია წარედგინება პარლამენტის პლენარულ სხდომას, რომელიც უფლებამოსილია მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.“. მუხლი 2. ეს რეგლამენტი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე კახაბერ კუჭავა 1 განმარტებითი ბარათი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ წარდგენილ ანგარიშთან დაკავშირებით საქართველოს პარლამენტი იღებს დადგენილებას, რომლითაც განისაზღვრება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით საქართველოს პარლამენტის რეკომენდაციები და წინადადებები, რაც ცხადია ხელს უწყობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის ეფექტიანობას, თუმცა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოქმედი რედაქცია არ ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშში იდენტიფიცირებულ გამოწვევებზე რეაგირების მიზნით საქართველოს პარლამენტის მიერ სხვადასხვა საჯარო დაწესებულებებისათვის დავალებების მიცემას. იქიდან გამომდინარე, რომ საჯარო დაწესებულებებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებით კვლავ არაერთი გამოწვევაა და ასევე, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშით იკვეთება გამოწვევები მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულების პრევენციისა და გამოძიების პროცესში, რომლებიც საჭიროებს სისტემურ მიდგომებსა და სხვადასხვა სახის სამართლებრივი თუ ტექნიკური ღონისძიებების გატარებას, საქართველოს პარლამენტის მიერ საჯარო დაწესებულებებისათვის დავალებების გაცემა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ადამიანის უფლებების დაცვას და გააძლიერებს საპარლამენტო ზედამხედველობას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას მიკუთვნებულ სფეროებზე. გარდა ამისა, კანონპროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშის საგაზაფხულო სესიაზე მოსმენას, რაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სხვა დაწესებულებებს მისცემს საკმარის დროს, მათ მიმართ გაცემული დავალებების ხარისხიანად შესასრულებლად. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ შემუშავებული და შესაბამისი კომიტეტის გადაწყვეტილებით მიღებული პარლამენტის დავალებების პარლამენტის დადგენილებაში ასახვის შესაძლებლობის გაჩენისთვის, აუცილებელია საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილებების განხორციელება. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს ადამიანის უფლებების დაცვის მიზნით საჯარო დაწესებულებების მიერ ქმედითი ზომების მიღებას, ასევე გაზრდის და გააძლიერებს საპარლამენტო ზედამხედველობას სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის კომპეტენციას მიკუთვნებულ სფეროებზე. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 169-ე მუხლს ემატება 11 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 169-ე მუხლის პირველი მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშის განხილვის შემდეგ მიღებული პარლამენტის დადგენილებით გათვალისწინებული იქნება საქართველოს პარლამენტის რეკომენდაციები და წინადადებები არა მხოლოდ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საქმიანობის გაუმჯობესების მიმართულებით, არამედ სხვა საჯარო დაწესებულებების მიერ ადამიანის უფლებების დაცვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ, მათი შესრულების ვადების მითითებით. 2 ასევე, კანონპროექტით ცვლილება შედის საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 169-ე მუხლში და საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშის განხილვის მსგავსად წესრიგდება სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ანგარიშის პარლამენტის მიერ საგაზაფხულო სესიაზე განხილვის საკითხი, რაც სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს და სხვა დაწესებულებებს მისცემს საკმარის დროს, მათ მიმართ გაცემული დავალებების ხარისხიანად შესასრულებლად. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტი ძალაში შევა გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების დროულად ამოქმედება. წარმოდგენილი ცვლილებით გათვალისწინებული არ არის კანონისთვის უკუძალის მინიჭების საკითხი. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს დამატებითი ხარჯების წარმოშობას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება არ მოახდენს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: 3 კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადს, მოსაკრებელს ან სხვა სახის გადასახდელს (ფულადი შენატანს). ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი არ ახდენს გავლენას ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ გ.გ) ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტის შემუშავება განხორციელდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) მხარდაჭერით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში ამგვარი ქვეყნების გამოცდილება გამოყენებული არ არის. ე) კანონპროექტის ავტორი სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი 4