პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე წარმოდგენილი კანდიდატურების (ლელა ჯანაშვილი, თამარ ალფაიძე) არჩევის საკითხი

ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტი 2-1548/22 11-02-2022 საქართველოს პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსს, ქალბატონ ეთერ სვიანაიძეს ქალბატონო ეთერ, საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა 2022 წლის 11 თებერვლის სხდომაზე მოუსმინა საქართველოს პრემიერმინისტრის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ასარჩევად წარმოდგენილ კანდიდატებს - ლელა ჯანაშვილსა და თამარ ალფაიძეს და განიხილა საქართველოს კანონმდებლობასთან მათი კანდიდატურების შესაბამისობის საკითხი (N07-2/121; 07.02.2022). გიგზავნით კომიტეტის დასკვნას ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით. პატივისცემით, კომიტეტის თავმჯდომარე მიხეილ სარჯველაძე თბილისი 0118, რუსთაველის გამზირი # 8, საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679. ელ. ფოსტა: contact@parliament.ge

ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტი 2-1544/22 11-02-2022 საქართველოს პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსს, ქალბატონ ეთერ სვიანაიძეს დასკვნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ასარჩევად წარმოდგენილი ლელა ჯანაშვილისა და თამარ ალფაიძის კანდიდატურების შესახებ (N07-2/121; 07.02.2022). 2022 წლის 07 თებერვალს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა, „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 403 მუხლის მე-5 პუნქტისა და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 204-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ.ა1“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ასარჩევად საქართველოს პარლამენტს წარუდგინა ლელა ჯანაშვილისა და თამარ ალფაიძის კანდიდატურები. საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა 2022 წლის 11 თებერვლის სხდომაზე მოუსმინა საქართველოს პრემიერმინისტრის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ასარჩევად წარმოდგენილ კანდიდატებს - ლელა ჯანაშვილსა და თამარ ალფაიძეს და განიხილა საქართველოს კანონმდებლობასთან მათი კანდიდატურების შესაბამისობის საკითხი. „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 403 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე შეიძლება არჩეულ იქნეს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არ არის ნასამართლევი და მართლმსაჯულების რომელსაც ან აქვს უმაღლესი სამართალდამცავი იურიდიული ორგანოების სისტემაში თბილისი 0118, რუსთაველის გამზირი # 8, საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679. ელ. ფოსტა: contact@parliament.ge განათლება ან და ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში მუშაობის არანაკლებ 5 წლის გამოცდილება და მაღალი პროფესიული და მორალური რეპუტაცია. აღნიშნული მოთხოვნების დამადასტურებელი ძირითადი დოკუმენტაცია კანდიდატების მიერ წარმოდგენილია სრულად. მათი შესწავლის შედეგად კომიტეტმა მიიჩნია, რომ ორივე კანდიდატურა შეესაბამება დადგენილ მოთხოვნებს და მოუსმინა თითოეულ კანდიდატს. წარმოდგენილი კანდიდატურების საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენისა და კანდიდატების მოსმენის შემდეგ კომიტეტმა კენჭი უყარა თითოეულ კანდიდატურას. კენჭისყრის შედეგად კანდიდატებმა მიიღეს შემდეგი რაოდენობის ხმები: ა) ლელა ჯანაშვილი - 7 ხმა; ბ) თამარ ალფაიძე - 2 ხმა. შესაბამისად, კომიტეტმა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ასარჩევად რეკომენდაცია გაუწია ლელა ჯანაშვილის კანდიდატურას. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 204-ე და 205-ე მუხლების თამახმად, პერსონალური მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე რომელიმე კანდიდატის არჩევის საკითხი გადაწყდება პარლმენტის პლენარულ სხდომაზე. კომიტეტმა მიზანშეწონილად მიიჩნია პარლამენტის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის არჩევის მიზნით კენჭისყრის ჩატარება ამ საკითხის პლენარულ სხდომაზე განხილვის გარეშე, ვინაიდან წარმოდგენილი ინფორმაცია იძლევა, როგორც კანონის მოთხოვნებთან კანდიდატების შესაბამისობის, ასევე, მათი პროფესიული მახასიათებლებისა და პიროვნული თვისებების სრულყოფილად დადგენის შესაძლებლობას. პატივისცემით, კომიტეტის თავმჯდომარე მიხეილ სარჯველაძე

N68786: პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსი (31.01.2022) ლელა ჯანაშვილი მობილური: 577973903 ელ-ფოსტა lela.janashvili@tsu.ge ოჯახური მდგომარეობა: არ არის მითითებული დაბადების თარიღი: 14.10.1970 განათლება Universitat Autínoma de Barcelona, Spain, 09.2011 - 07.2018 სამართალმცოდნე, სამართლის ფაკულტეტი დოქტორი, მიმაგრებული ფაილი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტი, საქართველო, 09.1999 - 06.2001 სამართალმცოდნე, კონსტიტუციური სამართლის მიმართულება დოქტორი, მიმაგრებული ფაილი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველო, 09.1988 06.1993 სამართალმცოდნე, იურიდიული ფაკულტეტი უმაღლესი განათლება, მიმაგრებული ფაილი სამუშაო გამოცდილება მოწვეული პროფესორი, ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი, 02.2022 - - დღემდე (0 თვე - 0 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: , მიმაგრებული ფაილი ასოცირებული პროფესორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, 02.2015 - - დღემდე (84 თვე - 7 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: , მიმაგრებული ფაილი აღმასრულებელი დირექტორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ესპანური სამართლის შესწავლის ინსტიტუტი, 01.2015 - - დღემდე (85 თვე - 7 წელი და 1 თვე) მოვალეობები: , მიმაგრებული ფაილი უფროსი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ინტერნაციონალიზაციისა და სამეცნიერო კვლევების სამსახური, 07.2012 - - დღემდე (115 თვე - 9 წელი და 7 თვე) მოვალეობები: , მიმაგრებული ფაილი სამართლებრივი უზრუნველყოფის დეპარტამენტის საერთაშორისო ურთიერთობების სამმართველოს პროკურორი, საქართველოს გენერალური პროკურატურა, 05.2004 04.2006 (23 თვე - 1 წელი და 11 თვე) მოვალეობები: , მიმაგრებული ფაილი სრული სტაჟი 138 თვე (11 წელი და 6 თვე) ენები Spanish (მეტყველება: C2, წერა: C2) ინგლისური (მეტყველება: B1, წერა: B1) რუსული (მეტყველება: C1, წერა: C1) Catalan (მეტყველება: B1, წერა: B1) კომპიუტერული პროგრამები Microsoft Office Word (ძალიან კარგი), Microsoft Office Excel (ძალიან კარგი), Microsoft Office PowerPoint (ძალიან კარგი), ტრენინგები, სხვა მიღწევები პომპეუ ფაბრას უნივერსიტეტის ენათა მეცნიერებისა და თარგმანის დეპარტამენტი, 11.2019-11.2019 სამუშაო შეხვედრა ალკალა დე ენარესის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის, იურიდიული ესპანურისა და თარგმანის დეპარტამენტი (ალკალა დე ენარესი, მადრიდი, ესპანეთი), 05.2018-05.2018 სამუშაო შეხვედრა ევროპის საბჭო/პოლიტიკურ საკითხთა დეპარტამენტი, 05.2017-06.2017 პირველი სასწავლო შეხვედრა პროფესიონალებისათვის ბილინგვური განათლების შესახებ თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა და ნატო-ს პროფრესიული განვითარების პროგრამა , 11.2016-12.2016 ეროვნული თავდაცვის უმაღლესი კურსი ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტი, პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარატმენტი, 05.2016-05.2016 სამუშაო შეხვედრა ნაშრომები, პუბლიკაციები „ევროპის უსაფრთხოება და თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფო (საქართველოს მაგალითი)“, 02.2021სტატია/ საკონფერენციო მასალები; ლელა ჯანაშვილი, გიორგი ამილახვარი (კოორდინატორები), „ესპანური ტოპონიმების, ანთროპონიმების და დარგობრივი ტერმინების (ლინგვისტურლიტერატურულ, სამართლებრივ და საჯარო ადმინისტრაციის სფეროებში) დაზუსტება და ქართულ ენაში მათი გამოყენების ნორმების შემუშავება“, 01.2020მონოგრაფია; მარინე კობეშავიძე სოფიო ფეიქრიშვილი ლელა ჯანაშვილი ქეთევან ხუსკივაძე ISBN 978-9941-26689-8, Seguridad Humana y Derechos Fundamentals. En Defenza del Estado de Derecho / სტატია: “Derechos Humanos y Human Trafficking: Analisis de sus factores y elementos”, 01.2019სტატია; Viridiana Molinares Hassan Joan Lluis perez Francesch (კოორდინატორები) ISBN 978-958-789-094-5, „სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა - განვითარებული დემოკრატიის ნისანი versus სამართლის დატრღვევა“, 01.2018პროფესორ იროდიონ სურგულაძისადმი მიძღვნილი სტატიათა კრებული; გოჩა ფერაძე (კოორდინატორი) , „საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტის გზები ბელგიისა და ესპანეთის ტერიტორიული მოწყობის შედარებით- სამართლებრივი ანალიზის ფონზე“, 01.2017მონოგრაფია; ლელა ჯანაშვილი გიორგი გოგიაშვილი, „სახელწმიფო ტერიტორიული ორგანიზაციის თანამედროვე პრობლემატიკა“, 09.2016 სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ í 2; ლელა ჯანაშვილი, გიორგი გოგიაშვილი, En Defenza del Estado de Derecho. Estudios sobre las tensiones entre la seguridad y la libertad en el mundo de hoy/ სტატია: “Orden Constitucional y eleccion de la politica exterior de Georgia (objetivos, problemas y perspectivas”, 01.2016სტატია; Joan Lluis perez Francesch Viridiana Molinares Hassan (კოორდინატორები) ISBN 978-958-741-673-2, „სამართლის თეორიის პრობლემები ნაწილი პირველი“, 01.2015მონოგრაფია; ლელა ჯანაშვილი ISBN 978 -9941-9171-0-1, „თავისუფლებისა და უსაფრთხოების პერსპექტივები. სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია საქართველოსა და ესპანეთში“, სტატია: „სახელწმიფოთა ტერიტორიული ორგანიზაციის ზოგიერთი ასპექტის შესახებ (შედარებით- სამართლებრივი ანალიზი)“ , 01.2014სტატია / საკონფერენციო მასალები (გვ 92-158), ლელა ჯანაშვილი (კოორდ.), ჟოან ლუის პერეს ფრანსეჩი, ტომას ხილ მარკესი. ხუან კარლოს და სილვა ოჩოა ISBN 978-9941-9372-4-8, Construyendo una nueva Europa. La europeizaciín del modelo de seguridad en Georgia” WP ním. 325 Ediciín: Institut de Ciíncies Polítiques i Socials (ICPS), 01.2014 მონოგრაფია (ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის კოლექცია); Lela Janashvili ISSN: 1133-89, „სამართლებრივი უსაფრთხოება, როგორც სამართლის ძირითადი ფუნქცია და სამართლებრივი სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი პრინციპი“, 01.2014სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ í 1, ლელა ჯანაშვილი, „ავტონომიათა სახელმწიფო“ და „ეროვნებათა ერი“, 01.2012სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ í 2, ლელა ჯანაშვილი, პროექტები „ევროპის უსაფრთხოება და თანამედეროვე კონსტიტუციური სახელმწიფო (საქართველოს მაგალითი)“, 06.2019-01.2020, პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და თბილისის ღია სასწავლო უნივერსიტეტის ერთობლივი, კომბინირებული ღონისძიება: „ევროპის უსაფრთხოება და თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფო (საქართველოს მაგალითი)“ აერთიანებს სეზონური სკოლას: „ევროპის უსაფრთხოების ძირითადი მიმართულებები, არსებული საფრთხეები და გამოწვევები“ და საერთაშორისო კონფერენციას: „კონსტიტუციური სახელმწიფოს პასუხები გლობალურ საფრთხეებს“. სამეცნიერო ღონისძიებება ხორციელდება სსიპ - შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით ესპანური ტოპონიმების, ანთროპონიმების და დარგობრივი ტერმინების (ლინგვისტურლიტერატურულ, სამართლებრივ და საჯარო ადმინისტრაციის სფეროებში) დაზუსტება და ქართულ ენაში მათი გამოყენების ნორმების შემუშავება, 01.2017-12.2019, პროექტის ძირითადი პერსონალი პროექტი „ესპანური ტოპონიმების, ანთროპონიმებისა და დარგობრივი ტერმინების (ლინგვისტურ-ლიტერატურულ, სამართლებრივ და საჯარო ადმინისტრაციის სფეროში) დაზუსტება და ქართულ ენაში მათი გამოყენების ნორმების შემუშავება" განხორციელდა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერი ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით (გრანტი FR 17_85). აღნიშნული ნაშრომი წარმოადგენს პირველ კვლევას ესპანური საკუთარი სახელების ქართულად მართლწერის შესწავლის შესახებ, სადაც საკუთარ სახელებს და ტერმინებს განვიხილავთ მათი ეტიმოლოგიის, შინაარსის, ლექსიკური კომპონენტის მიხედვით, ფონეტიკურ და მორფოლოგიურ ჭრილში, ასევე სოციო-პოლიტიკური, სოციო-კულტურული რეალობისა და კონტექსტის გათვალისწინებით. მათი მართებული თარგმნა მთელი რიგი გადაწყვეტილებების მიღებასა და არსებული ფაქტორების გათვალისწინებას მოითხოვს. ნაშრომის მიზანი იყო სიტყვებისა და სახელწოდებების ახსნა-განმარტება, ორთოგრაფიულად გამართვა და ესპანურ და ქართულ ენებზე ადაპტირება, რომლებიც გვხვდება ლიტერატურაში, ოფიციალურ დოკუმენტებსა და ზეპირმეტყველებაში. შესაბამისად, ჩვენი ნაშრომის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა, განხილული თემატიკის ერთიანი სტანდარტიზაციის შესახებ რეკომენდაციების შემუშავება. კვლევის ნაწილი განხორციელდა ესპანეთში, ალკალა დე ენარესის უნივერსიტეტში თარგმანისა და ინტერპრეტაციის კათედრაზე, ასევე ბარსელონას პომპეუ ფაბრას უნივერსიტეტში თარგმანისა და ენის მეცნიერებათა აკადემიურ საკოორდინაციო განყოფილებაში. საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტის გზები ბელგიისა და ესპანეთის ტერიტორიული მოწყობის შედარებით- სამართლებრივი ანალიზის ფონზე, 01.2015-01.2016, პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი პროექტი მიზნად ისახავდა კლასიკური სიმეტრიული ტერიტორიული მოწყობის მოდელების კვლევის ნაცვლად (რაც გავრცელებული მეთოდია) ევროპის ორი ძირითადი ასიმეტრიული ტერიტორიული მოწყობის მქონე ქვეყნის: ბელგიისა და ესპანეთის ტერიტორიული მოწყობის ფორმის შედარებით-სამართლებრივ კვლევას, მათი გამოცდილების შესწავლასა და კვლევის შედეგების საფუძველზე საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტისათვის ხელშეწყობის მიზნით სპეციალური წინადადებების შემოთავაზებას. ტერიტორიული მოწყობის რომელი მოდელი უნდა ავირჩიოთ: უნიტარული თუ ფედერალური? როგორი უნდა იყოს ავტონომიებისა და სხვა ტერიტორიული ერთულების სტატუსი? კომპეტენციის რა მოცულობა დარჩება ცენტრალურ ხელისუფლებას და კომპეტენციის რა ნაწილი უნდა გადაეცეს ტერიტორიულ ერთეულებს? არჩევანის გაკეთება არ არის იოლი, ამიტომ უაღრესად მნიშვნელოვნად მიგვაჩნია ამ საკითხებზე მსოფლიო კონსტიტუციონალიზმის წარმატებული პრეცედენტების სპეციალური კვლევა და ანალიზი. საქართველოს კონსტიტუცია განსაზღვრავს სახელმწიფოებრივ-ტერიტორიული მოწყობის ორ ძირითად პრინციპს: 1. სახელმწიფოს ერთიანობა და სუვერენიტეტის დაცვა; 2. სახელმწიფოსა და ტერიტორიულ ერთეულებს შორის კომპეტენციის გამიჯვნა. კონსტიტუციაში არ არის მითითებული საქართველოს სახელმწიფოებრივ-ტერიტორიული წყობილების ფორმა, არ არის ნახსენები ტერმინები ”ფედერაცია” ან ”უნიტარული სახელმწიფო”, თუმცა, ცენტრსა და ადგილობრივ ხელისუფლებას შორის კომპეტენციების გამიჯვნის მოთხოვნის გამო (მუხლი 2, პუნქტი 3) შეუძლებელი გახდა მკაცრად უნიტარული ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნა. ამას ადასტურებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტიც, სადაც ამომწურავად ჩამოთვლილია უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხები, ხოლო ერთობლივ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხების გაწყვეტა სამომავლოდ ცალკეა გათვალისწინებული. შედარებითისამართლებრივი მეთოდის საფუძველზე ასიმეტრიული ტერიტორიული მოწყობის მოდელების სპეციალური კვლევა გახდება პირველი საინტერესო ცდა, რომლის შედეგებიც, ჩვენი აზრით, დიდად შეუწყობს ხელს საქართველოს მომავალი ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტის ახალი სტრატეგიის განვითარებას და ყველაზე უფრო პრობლემური თემის აფხაზეთისა და ოსეთის სამართლებრივი სტატუსის განსაზღვრისათვის შედარებით- სამართლებრივ მეთოდზე დაყრდნობით მეცნიერულად არგუმენტირებული საფუძვლების ჩამოყალიბებას. თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ბოლო პერიოდში ქართულ საზოგადოებაში საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის შესახებ მსჯელობები შეწყვეტილია, და სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის შესახებ კონცეპტუალური კვლევის შედეგები უკანასკნელი წლების განმავლობაში აღარ გამოქვეყნებულა, თვალსაჩინოა რომ პროექტის განხორციელება და მისი შედეგები უდავოდ გახდება ახალი მეცნიერული დისკუსიისა და მსჯელობის განახლების საფუძველი, რაც აუცილებელი წინაპირობაა საქართველოს სახელმწიფოებრივი განვითარების გზაზე ამ ურთულესი პრობლემის დასაძლევად. „ახალი ევროპის შექმნა - საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციის ევროპეიზაცია“, 01.2013-01.2014, ინდივიდუალური გრანტი / მკვლევარი კვლევა განხორციელდა ფონდ „ღია საზოგადოების“ გლობალური საფაკულტეტო საგრანტო პროგრამის ფარგლებში 2013-2014 წლებში ((OSF-GFGP- Global Faculty Grants Program – research/publications Grant) í IN2013-05147)), ესპანეთში, ბარსელონას ავტონომიური უნივერსიტეტის საჯარო სამართლისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტში. თსუ მეცნიერის ხელმძღვანელი ამ კვლევაში კონსტიტუციური სამართლის კათედრისა და კვლევითი ჯგუფის „თავისუფლება, დემოკრატია და სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია“ ხელმძღვანელის პროფესორი ჟოან ლუის პერეს ფრანსეჩი გახლდათ. დამატებითი ინფორმაცია 1. 2021 წლის ნოემრიდან - ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის პროფ. მანუელ ბალბეს სახელობის ადამიანის უსაფრთხოების კათედრის წევრი; 2. 2011 წლიდან - ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის კვლევითი ჯგუფის - „თავისუფლება, დემოკრატია და სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია“ მკვლევარი; 3. 2015 წლისდან - სახელმწიფოთა კონსტიტუციური ტრანსფორმაციის შემსწავლელი უნივერსიტეტთაშორისი ქსელის (იტალიის სალენტოსა და ბარის ალდო მოროს უნივერსიტეტები, ესპანეთის ― სევილიის, კადისის და ბარსელონას ავტონომიური უნივერსიტეტები, კოლუმბიის ბარანკიის უნივერსიტეტი და თსუ) კოორდინატორი; 4. მიმდინარე - გრანადის უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი, ერაზმუსის აკადემიური პერსონალის მობილობის ფარგლებში; 5. 2021 წლის 21-27 ნოემბერი - სანტიაგო დე კომპოსტელას უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი ერაზმუსის აკადემიური პერსონალის მობილობის ფარგლებში; 6. 2019 წლის 24 ივლისი-20 აგვისტო - ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის საჯარო სამართლისა და ისტორიულ-იურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტის მკვლევარი; 7. 2018 წლის მაისი - ლა კორუნიას უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი ერაზმუსის აკადემიური პერსონალის მობილობის ფარგლებში; 8. 2010 წლის 1-14 აგვისტო - მოწვეული ლექტორი, ფონდი ღია საზოგადოება ― Hesp ReSet, OSI, International Regional Project “Eternal Capitals” Log-In ID: 40020278 Project Code: E1106 Project Name: ReSET 2009/Conception of Eternal Capitals-From Ancient Cosmopolitan Cities to Modern Megapolises, ქ. სტამბოლი, თურქეთი; 9. 2009 -2011 წწ. - მკვლევარი, მოწვეული ლექტორი, ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო. განვითრებისა და საერთაშორისო კოოპერაციის ესპანური სააგენტო. პოსტსადოქტორი სტიპენდია. ბარსელონას ავტონომიური უნივერსიტეტის საჯარო სამართლისა და ისტორიულ-იურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტი. 10. თსუ საგამომცემლო საბჭოს წევრი, თსუ პუბლიცისტიკისა და ელექტრონული მედია ცენტრის სარედაქციო საბჭოს წევრი, თსუ იურიდიული ფაკულტეტის „სამართლის ჟურნალის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. 11. 2020 წელი - ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ექსტრაორდინალური დოქტორის წოდება. დამატებითი დოკუმენტები ა. განცხადება და CV.pdf ბ. სამოტივაციო წერილი გ. სამსახურის უფროსად არჩევის შესახებ თანხმობა დ. თანხმობა, კანდიდატის არჩევის პროცესში მონაწილე თანამდებობის პირებისორგანოს მხდრიდან კანდიდატის შესახებ საჭირო ინფორმაციადოკუმენტის მოიძიებაგადამოწმების თაობაზ ე. უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია_compressed ვ. ცნობა მართლმსაჯულების ან სამართალდამცავი ორგანოების სისტემაში მუშაობის თაობაზე ზ. პირადობის მოწმობის ასლი თ. ცნობა ნასამართლობის შესახებ ი. წარდგენილი ან სამსახურის უფროსის არჩევის მიზნისთვის მის შესახებ მოძიებული ინფორმაციისა და დოკუმენტების გასაჯაროებაზე თანხმობა კ. დამატებითი დოკუმენტაცია სამოტივაციო წერილი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის ზოგადი ხედვა და სამოტივაციო წერილი ლელა ჯანაშვილი სამართლის დოქტორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივესიტეტი სამართლის დოქტორი, ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი ასოცირებული პროფესორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი • პერსონალური მოტივაცია პირველი სადოქტორო საკვალიფიკაციო ნაშრომის დაცვის შემდეგ, რომელიც ეხებოდა ტერიტორიული მოწყობის პრობლემატიკას, დავინტერესდი უსაფრთხოების საკითხებით. 2009 წელს მოვიპოვე ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ორწლიანი პოსტსადოქტორო კვლევითი სტიპენდია ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის უსაფრთხოებისა და პრევენციის სკოლაში. მიღებულმა გამოცდილებამ გადამაწყვეტინა, გამეგრძელებინა კვლევითი საქმიანობა და ჩავირიცხე ადამიანის უსაფრთხოებისა და გლობალური სამართლის სადოქტორო პროგრამაზე. იგი ითვალისწინებდა ადამიანის უსაფრთხოების ძალიან ბევრ ასპექტს, მათ შორის, პერსონალურ მონაცემების დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებს. 2011 წლიდან დღემდე ვარ ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის კვლევითი ჯგუფის „თავისუფლება, დემოკრატია და სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია“ წევრი. მოგვიანებით, 2014 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში შექმნილი „ესპანური სამართლის შესწავლის ინსტიტუტის“ აღმასრულებელ დირექტორად დავინიშნე (ინსტიტუტი შეიქმნა ბარსელონის ავტონომიურ უნივერსიტეტსა და თსუ-ს შორის გაფორმებული მემორანდუმის ფარგლებში, რომლის აკადემიური დირექტორია ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის კონსტიტუციური სამართლის კათედრის ხელმძღვანელი, პროფესორი ჟოან ლუის პერეს ფრანსეჩი). ასევე, ვარ „თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფოს ტრანსფორმაციის კვლევის“ უნივერსიტეტთაშორისი ქსელის კოორდინატორი (რომელშიც მონაწილეობს 7 უნივერსიტეტი: იტალიის სალენტოსა და ბარის ალდო მოროს უნივერსიტეტები, ესპანეთის ― სევილიის, კადისისა და ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტები, კოლუმბიის ბარანკიის უნივერსიტეტი და თსუ), რაც კომპარატივისტული სამართლებრივი კვლევების განხორციელების სრულიად ახალ შესაძლებლობებს იძლევა. ამასთან, 2021 წლის ნოემბერდან არჩეული ვარ ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის პროფესორ მანუელ ბალბეს სახელობის ადამიანის უსაფრთხოების კათედრის წევრად (კათედრა ფუნქციონირებს, როგორც სამეცნიეროკვლევითი ერთეული და ახორციელებს კვლევებს ადამიანის უსაფრთხოების სფეროში). 2019 წლის 21 მარტს დავიცავი მეორე სადოქტორო დისერტაცია ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ადამიანის უსაფრთხოებისა და გლობალური სამართლის სადოქტორო პროგრამაზე თემით „ადამიანებით ვაჭრობა ― ოცდამეერთე საუკუნის მონობის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი პრევენცია“ უმაღლესი შეფასებით. სადოქტორო პროგრამა ხორციელდება ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის საჯარო სამართლისა და ისტორიულ-იურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტისა და ამავე უნივერსიტეტის უსაფრთხოებისა და პრევენციის სკოლის მიერ. 2020 წლის ივლისში მომენიჭა ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ექსტრაორდინალური დოქტორის წოდება გამორჩეული სადოქტორო კარიერისათვის. 2022 წლის პირველი თებერვლიდან ერთი სემესტრის განმავლობაში მიწვეული ვარ ბარსელონის ავტონომიურ უნივერსიტეტში, სამართლის ფაკულტეტზე „ევროპის კავშირის სამართლის“ სასწავლო კურსის ლექტორად. დღეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ახალი გამოწვევების წინაშე დგას და ვფიქრობ, სამეცნიერო და საჯარო სექტორში მუშაობის გამოცდილება მნიშვნელოვნად დამეხმარება, გავუწიო ღირსეული ხელმძღვანელობა სახელმწიფოებრიობის განვითარებისა და განმტკიცების უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. /ლ. ჯანაშვილი/ 31 იანვარი, 2022 საკონტაქტო ინფორმაცია მამის სახელი: სქესი: მდედრობითი მოქალაქეობა: საქართველო დაბადების ადგილი: თბილისი პირადი ნომერი: 01012020385 ფაქტობრივი მისამართი: დ. ბაქრაძის ქ. 6ა, ბ. 227, თბილისი, საქართველო რეგისტრაციის მისამართი: დ. ბაქრაძის ქ. 6ა, ბ. 227, თბილისი, საქართველო თქვენი ორგანიზაციის ვაკანსიებზე გაკეთებული განაცხადები ვაკანსია სტატუსი 68786 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსი არქივირებული შეფასება გასაუბრებაზე დაბარება(305) 2022-0202 22:15 წარმატებული(43) 2022-02-04 22:42 კომენტარი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის კანდიდატურების შესარჩევი საკონკურსო კომისიას მოქალაქე ლელა ჯანაშვილის მცხოვრები ქ. თბილისის დ. ბაქრაძის 6ა/227, ტელ.: 577 97 39 03 პ/ნ.: 01012020385 განცხადება წინამდებარე განცხადებით გამოვხატავ ინტერესს, მონაწილეობა მივიღო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის კანდიდატურების შესარჩევ კონკურსში. დანართის სახით წარმოგიდგენთ: ბიოგრაფიულ რეზიუმეს, პერსონალურ მონაცემთა სამსახურის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის ზოგადი ხედვასა და სამოტივაციო წერილს. პატივისცემით, ლელა ჯანაშვილი 31.01.2022 Curriculum Vitae ლელა ჯანაშვილი დაბადების თარიღი: 14.10.1970 მოქალაქეობა: საქართველოს მისამართი: ქ. თბილისი, დ. ბაქრაძის ქ. 6ა, ბ. 227 ტელეფონი: (+995 32) 2340652 / +995 577973903 ბოლო სამსახურებრივი პოზიცია: ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ესპანური სამართლის შესწავლის ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი, იურიდიული ფაკულტეტის ინტერნაციონალიზაციისა და სამეცნიერო კვლევების სამსახურის უფროსი, სამართლის მეთოდების მიმართულების ასოცირებული პროფესორი. განათლება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, ჩარიცხვისა და ფაკულტეტი დამთავრების კვალიფიკაცია წლები ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი 1988-1993 საქართველოს 1999-2001 იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, გათანაბრებული სამართლის დოქტორთან № 003726 2011-2018 სამართლის დოქტორი, Ph.D ხარისხის ეროვნული რეესტრი № 2019/176372; ცენტრის კოდი: 08071287; ხარისხის საუნივერსიტეტო რეესტრი № 216175. სახელმწიფოსა და მეცნიერებათა აკადემიის სამართლის ინსტიტუტის სამართალმცოდნე, იურისტის კვალიფიკაცია (დიპლომი YB № 995875 წარჩინებით) კონსტიტუციური სამართლის მიმართულება ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ადამიანის უსაფრთხოებისა და გლობალური საჯარო სამართლის სადოქტორო პროგრამა აკადემიური/სამეცნიერო ხარისხი 1. დისერტაციის დაცვის თარიღი, მინიჭებული კვალიფიკაცია 2019 წლის 21 მარტი, სამართლის დოქტორი ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი. -1- (Ph.D) 2. დისერტაციის დაცვის მინიჭებული კვალიფიკაცია თარიღი, 2003 წლის კანდიდატის 26 აპრილი, ხარისხი იურიდიულ მეცნიერებათა (გათანაბრებული მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხთან), № 003726 საქართველოს სწავლულ ექსპერტთა საბჭო. სამსახურებრივი გამოცდილება თარიღი დაწესებულების დასახელება და დაკავებული თანამდებობა 2022 წლის 10 თებერვლიდან ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი 2012 წლის ივლისიდან დღემდე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ინტერნაციონალიზაციისა და სამეცნიერო კვლევების სამსახურის უფროსი 2015 წლიდან დღემდე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის იურიდიული ფაკულტეტის სამართლის ასოცირებული პროფესორი 2015 წლიდან დღემდე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ესპანური სამართლის შესწავლის ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი 2021 განათლების წლის აპრილიდან ხარისხის განვითარების სახელმწიფო მეთოდების ეროვნული ცენტრის უნივერსიტეტის მიმართულების აკრედიტაციის დღემდე ექსპერტი 2009 წლიდან 2015 წლამდე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სამართლის მეთოდების მიმართულების ასისტენტპროფესორი 2011 წლის ნოემბრიდან 2012 წლის ივლისამდე საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, ნოტარიუსთა პალატა, დეპარტამენტის სპეციალისტი 2006 წლის სექტემბრიდან 2011 წლის ივლისამდე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის აკადემიური საბჭოს სამდივნოს უფროსი სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის რექტორის თანაშემწე სახელმწიფო 2006 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე - სახელობის თბილისის სასწავლო უნივერსიტეტის 2004 წლის თებერვლიდან 2009 წლის მარტამდე თინათინ წერეთლის სახელობის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის კონსტიტუციური სამართლის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი 2004 წლის მარტიდან 2006 წლის აპრილამდე საქართველოს გენერალური პროკურატურა, სამართლებრივი უზრუნველყოფის დეპარტამენტის საერთაშორისო ურთიერთობების სამმართველოს პროკურორი 1995 - 1996 წწ. / 2004 - 2005 წწ. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სოხუმის ფილიალის კონსტიტუციური სამართლის ლექტორი -2- უნივერსიტეტის 2003 წლის ივნისიდან 2004 წლის თებერვლამდე საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატის მთავარი მრჩეველი 1993 წლიდან 2003 წლამდე საქართველოს გენერალური პროკურატურა (სტაჟიორი, სტაჟიორ-პროკურორი, პროკურორი). (სამოქალაქო და საარბიტრაჟო საქმეებზე სასამართლო აქტების კანონიერებაზე ზედამხედველობის სამმართველო; სახელმწიფო ბრალდების მხარდამჭერი სამმართველო; სისხლისსამართლებრივი დევნისა და გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის სამმართველოს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაზე ზედამხედველობის განყოფილება) პედაგოგიური გამოცდილება აკრედიტებული/ავტორიზებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დასახელება სწავლების საფეხური სასწავლო კურსები ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი, სამართლის ფაკულტეტი ბაკალავრიატი ევროპის კავშირის სამართალი (არჩევითი კურსი, ლექცია) ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, იურიდიული ფაკულტეტი ბაკალავრიატი შესავალი სამართალმცოდნეობაში (ძირითადი კურსი, სალექციო და სამუშაო ჯგუფები) ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, იურიდიული ფაკულტეტი ბაკალავრიატი სამართლის მეთოდები (არჩევითი კურსი, ლექცია) ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფსიქოლოგიისა და განათლების მეცნიერებათა ფაკულტეტი მაგისტრატურა სამართლის თეორია (ძირითადი კურსი, ლექცია) ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, იურიდიული ფაკულტეტი მაგისტრატურა უსაფრთხოებისა და დემოკრატიის კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ასპექტები (არჩევითი კურსი, ლექცია) კვალიფიკაციის ასამაღლებელი კურსები, ტრენინგები თარიღი კურსების/ტრენინგების დასახელება 2019 წლის 3-12 ნოემბერი სამუშაო შეხვედრა, პომპეუ ფაბრას უნივერსიტეტის ენათა მეცნიერებისა და თარგმანის დეპარტამენტი (ბარსელონა, კატალონია, ესპანეთი) -3- 2018 წლის 6-13 მაისი სამუშაო შეხვედრა, ალკალა დე ენარესის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის, იურიდიული ესპანურისა და თარგმანის დეპარტამენტში (ალკალა დე ენარესი, მადრიდი, ესპანეთი) 2017 წლის 30 მაისი - 3 ივნისი ევროპის საბჭო/პოლიტიკურ საკითხთა დეპარტამენტი ― პირველი სასწავლო შეხვედრა პროფესიონალებისათვის ბილინგვური განათლების შესახებ (ვიტორია გასტეიზი, ბასკეთი, ესპანეთი) 2016 წლის 6-20 მაისი სამუშაო შეხვედრა, ბრიუსელის თავისუფალი მეცნიერებათა დეპარტამენტი (ბელგია) 2016 წლის 28 ნოემბერი 2 დეკემბერი ეროვნული თავდაცვის უმაღლესი კურსი. თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა და ნატო-ს პროფესიული განვითარების პროგრამა (კაჭრეთი, საქართველო) უნივერსიტეტი, პოლიტიკურ 1. ლელა ჯანაშვილი, გიორგი ამილახვარი (კოორდინატორები) პუბლიკაციის სახეობა (მონოგრაფია, სტატია რეცენზირებად, საერთაშორისო, უცხოურ, ადგილობრივ ჟურნალში, საკონფერენციო მასალები (Proceedings) და სხვა. სტატია/ საკონფერენციო მასალები -4- პუბლიკაციის სათაური, ავტორები, ჟურნალის/ გამომცემლობის დასახელება, ტიპი/ტომი, გვერდები,პუბლიკაციის ელექტრონული მისამართი (არსებობისშემთხვევაში) „ევროპის უსაფრთხოება და თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფო (საქართველოს მაგალითი)“ ციტირებების რაოდენობა ავტორები ყველა თანაავტორის მითითებით, კონკურსანტის გვარი გამოყოფილი უნდა იქნეს მუქი შრიფტით 2021 № გამოქვეყნებისწელი მნიშვნელოვანი პუბლიკაციები 4. გოჩა ფერაძე (კოორდინატორი) პროფესორ იროდიონ სურგულაძისადმი მიძღვნილი სტატიათა კრებული „სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა განვითარებული დემოკრატიის ნისანი versus სამართლის დარღვევა“ ლელა ჯანაშვილი გიორგი გოგიაშვილი მონოგრაფია 5. „საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტის გზები ბელგიისა და ესპანეთის ტერიტორიული მოწყობის შედარებითსამართლებრივი ანალიზის ფონზე“ Joan Lluis perez Francesch Viridiana Molinares Hassan (კოორდინატორები) ISBN 978-958-741-673-2 სტატია En Defenza del Estado de Derecho. Estudios sobre las tensiones entre la seguridady la libertad en el mundo dehoy/ სტატია: “Orden Constitucional y eleccionde la politica exterior de Georgia (objetivos, problemas y perspectivas” ლელა ჯანაშვილი გიორგი გოგიაშვილი სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ № 2 „სახელმწიფო ტერიტორიული ორგანიზაციის თანამედროვე პრობლემატიკა“ 6. 7. -5- 2020 2019 Seguridad Humana y Derechos Fundamentals. En Defenza del Estado de Derecho / სტატია: “Derechos Humanos y Human Trafficking: Analisis de sus factores y elementos” სტატია 2018 „ესპანური ტოპონიმების, ანთროპონიმების და დარგობრივი ტერმინების (ლინგვისტურლიტერატურულ, სამართლებრივ და საჯარო ადმინისტრაციის სფეროებში) დაზუსტება და ქართულ ენაში მათი გამოყენების ნორმების შემუშავება“ 2017 Viridiana MolinaresHassan Joan Lluis perez Francesch (კოორდინატორები) ISBN 978-958-789-094-5 მონოგრაფია 2016 3. მარინე კობეშავიძე სოფიო ფეიქრიშვილი ლელა ჯანაშვილი ქეთევან ხუსკივაძე ISBN 978-9941-26-689-8 2016 2. Lela Janashvili ISSN: 1133-89 მონოგრაფია (ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის კოლექცია) “Construyendo una nueva Europa.La europeización del modelo de seguridad en Georgia” WP núm. 325 Edición: Institut deCiències Polítiques iSocials (ICPS) ლელა ჯანაშვილი სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ № 1 „სამართლებრივი უსაფრთხოება, როგორც სამართლის ძირითადი ფუნქცია და სამართლებრივი სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი პრინციპი“ 11. 12. -6- 1 „თავისუფლებისა და უსაფრთხოების პერსპექტივები. სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია საქართველოსა და ესპანეთში“, სტატია: „სახელმწიფოთა ტერიტორიული ორგანიზაციის ზოგიერთი ასპექტის შესახებ (შედარებითსამართლებრივი ანალიზი)“ (გვ. 92-158) 2 სტატია / საკონფერენციო მასალები 2015 ლელა ჯანაშვილი (კოორდ.) ჟოან ლუის პერეს ფრანსეჩი, ტომას ხილ მარკესი. ხუან კარლოს და სილვა ოჩოა ISBN 978-9941-9372-4-8 10. 2015 “El sistema político de Georgia: objetivos, problemas y perspectivas” Working Paper núm. 339. Edición:Institut de Ciències Polítiques i Socials (ICPS) Mallorca, 244, pral. 08008Barcelona (España)” <www.icps.cat> 2014 Lela Janashvili ISSN: 1133-8962 სტატია 9. 2014 „სამართლის თეორიის პრობლემები ნაწილი პირველი“ 2014 ლელა ჯანაშვილი ISBN 978 -9941-9171-0-1 მონოგრაფია 8. Lela Janashvili ISSN: 1133-8962 მონოგრაფია (ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის კოლექცია) “La seguridad como elemento de la construcción europeadel siglo XXI“ 14. WP núm. 301 Edición: Institut deCiències Polítiquesi Socials (ICPS) <www.icps.cat> 1 „ავტონომიათა სახელმწიფო“ და „ეროვნებათა ერი“ 2012 სტატია, „სამართლის ჟურნალი“ № 2 2011 ლელა ჯანაშვილი 13. ციტირების ინდექსი, h და g ინდექსები ციტირების ინდექსი h-ინდექსი 5 2 g-ინდექსი საგრანტო პროექტები № განხორციელების წლები დონორი ორგანიზაცია, პროექტის/ ხელშეკრულების № პროექტის დასახელება როლი პროექტში 1. 2019 წელი შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი სეზონური სკოლა/ საერთაშორისო კონფერენცია: „ევროპის უსაფრთხოება და თანამედეროვე კონსტიტუციური სახელმწიფო (საქართველოს მაგალითი)“ პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი 2. 2017-2019 წწ. შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი (SRNSFG- FR17-85) ესპანური ტოპონიმების, ანთროპონიმების და დარგობრივი ტერმინების (ლინგვისტურ-ლიტერატურულ, სამართლებრივ და საჯარო ადმინისტრაციის სფეროებში) დაზუსტება და ქართულ ენაში მათი გამოყენების ნორმების შემუშავება პროექტის ძირითადი პერსონალი 3. 2015-2016 წწ. შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი (FR/355/2-181/14) საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემათა გადაწყვეტის გზები ბელგიისა და ესპანეთის ტერიტორიული მოწყობის შედარებით-სამართლებრივი ანალიზის ფონზე პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი -7- 4. 2013-2014 წწ. ფონდი ღია საზოგადოება (OSF-GFGP- Global Faculty Grants Program – research/publications Grant) № IN2013-05147 ახალი ევროპის შექმნა - საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციის ევროპეიზაცია ინდივიდუალური გრანტი / მკვლევარი თანამშრომლობა უცხოეთის სამეცნიერო ცენტრებთან: (უცხოეთის უნივერსიტეტებთან/სამეცნიერო ცენტრთან ერთობლივ სასწავლო პროგრამებში/პროექტებში მონაწილეობა, მივლინება/სტიპენდია/სტაჟირება და სხვ.) თანამშრომლობის ფორმა წევრი უნივერსიტეტის / სამეცნიერო ცენტრის დასახელება ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სახელობის ადამიანის უსაფრთხოების კათედრა პროფ. მანუელ ან სამეცნიერო დაწყებისა და დასრულების თარიღი ბალბეს 2021 წლის ნოემბრიდან დღემდე მკვლევარი ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის კვლევითი ჯგუფი „თავისუფლება, დემოკრატია და სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია“ 2011 წლიდან დღემდე კოორდინატორი სახელმწიფოთა კონსტიტუციური ტრანსფორმაციის შემსწავლელი უნივერსიტეტთაშორისი ქსელი (იტალიის სალენტოსა და ბარის ალდო მოროს უნივერსიტეტები, ესპანეთის ― სევილიის, კადისის და ბარსელონას ავტონომიური უნივერსიტეტები, კოლუმბიის ბარანკიის უნივერსიტეტი და თსუ) 2015 წლიდან დღემდე მოწვეული ლექტორი გრანადის უნივერსიტეტი, ერაზმუსის აკადემიური პერსონალის მობილობის ფარგლებში მიმდინარე მოწვეული ლექტორი სანტიაგო დე კომპოსტელას უნივერსიტეტი, პერსონალის მობილობის ფარგლებში მკვლევარი ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი, საჯარო ისტორიულ-იურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტი მოწვეული ლექტორი ლა კორუნიას უნივერსიტეტი, მობილობის ფარგლებში მოწვეული ლექტორი ერაზმუსის აკადემიური და 2019 წლის 24 ივლისი 20 აგვისტო პერსონალის 2018 წლის მაისი ფონდი ღია საზოგადოება ― Hesp ReSet, OSI, International Regional Project “Eternal Capitals” Log-In ID: 40020278 Project Code: E1106 Project Name: ReSET 2009/Conception of Eternal Capitals-From Ancient Cosmopolitan Cities to Modern Megapolises, სტამბოლი, თურქეთი 2010 წლის 1-14 აგვისტო ერაზმუსის -8- სამართლისა 2021 წლის 2127 ნოემბერი აკადემიური მკვლევარი, მოწვეული ლექტორი ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო. განვითარებისა და საერთაშორისო კოოპერაციის ესპანური სააგენტო. პოსტ-სადოქტორო სტიპენდია. ბარსელონას ავტონომიური უნივერსიტეტის საჯარო სამართლისა და ისტორიულიურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტი. 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2011 წლის 1 სექტემბრამდე სხვა სახის აქტივობა: (მიღწევები, გამოცდილება, დამსახურება, ენების ცოდნა და სხვ.) № აქტივობის დასახელება 1. ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ექსტრაორდინალური დოქტორის წოდება გამორჩეული სადოქტორო კარიერისათვის (2020 წ.) 2. ესპანურ-ქართული მულტილინგვისტური იურიდიული ლექსიკონის ავტორი: <www.glosario-mjp.com> 4. ენების ცოდნა: ესპანური ― C2; ინგლისური ― B1; რუსული ― C1; კატალონიური ― B1. № დამატებითი ინფორმაცია 1. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საგამომცემლო საბჭოს წევრი. 2. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო ელექტრონული მედია ცენტრის სარედაქციო საბჭოს წევრი. 3. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის „სამართლის ჟურნალის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. 4. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის საბჭოს წევრი. -9- უნივერსიტეტის პუბლიცისტიკისა და 2022 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის ზოგადი ხედვა და სამოტივაციო წერილი ლელა ჯანაშვილი სამართლის დოქტორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივესიტეტი სამართლის დოქტორი, ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი ასოცირებული პროფესორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი  პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის ზოგადი ხედვა სამართლებრივი ღირებულებაა საერთშორისო სახელმწიფოს ინსტიტუციური სტრუქტურა მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად როგორც ეროვნულ, ისე დონეზე. თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა ქვეყანაში დემოკრატიული სამართლებრივი რეჟიმის შენარჩუნება და კონსტიტუციით აღიარებული და გარანტირებული ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვა, პიროვნების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმება, რომელიც სრულად ამოქმედდა 2016 წლის 1 ივლისს, ითვალისწინებს თანამშრომლობის გაღრმავების მექანიზმებს სხვადასხვა მიმართულებებით, მათ შორის: - საერთო ევროპული ფასეულობების განმტკიცება და დაცვა. დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის, კარგი მმართველობის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ერთგულება და გავრცელება; - საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკა. პოლიტიკური დიალოგისა და თანამშრომლობის გაღრმავება შესაბამის სფეროებში, მათ შიდასახელმწიფოებრივი რეფორმა, საერთაშორისო მასობრივი იარაღის გაუვრცელებლობა, რეგიონალური სტაბილურობა და სხვა. - შორის განადგურების მართლმსაჯულება, თავისუფლება და უსაფრთხოება, მათ შორის საზღვრის მართვის საკითხებზე თანამშრომლობის გაღრმავება, ფულის გათეთრების, ტერორიზმის, ნარკოტიკებით უკანონო ვაჭრობის, ორგანიზებული დანაშაულისა და ადამიანთა ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვა და სხვა. უსაფრთხოების უზრუნველყოფამ არ უნდა შეზღუდოს ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აღნიშნული პრინციპის დაცვა ახალი დემოკრატიის სახელმწიფოებისათვის. უსაფრთხოების სათავეში დგას პიროვნება. ადამიანის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა სახელმწიფოთა მნიშვნელოვანი ვალდებულებაა, ამასთან, მას უნდა ჰქონდეს პრევენციული, ინტეგრირებული და მყარი ხასიათი. საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება საჭიროებს სახელმწიფო სტრუქტურათა ტრანსფორმაციას, რაც გამოწვეულია ევროპულ სივრცეში ინტეგრაციის აუცილებლობით. ამასთან, გლობალური პანდემიის შედეგად, მსოფლიო მნიშვნელოვანი სირთულეების წინაშე დადგა, ახალგაზრდა დემოკრატიულ სახელმწიფოთა ადაპტირება შექმნილ რეალობასთან მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. საქართველოს კონსტიტუციის მე-4 მუხლით განმტკიცებული სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტი ― ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვა, საჭიროებს ძირეულ ინსტიტუციონალურ უზრუნველყოფას, რომელიც უნდა განხორციელდეს ხელისუფლების დანაწილების, სამართლის, კონსტიტუციისა და კანონის უზენაესობის, სამართლებრივი უსაფრთხოების, სასამართლოს დაცვის გარანტიის, საჯარო სამსახურის პოლიტიკური ნეიტრალიტეტისა და ინდივიდუალურ თავისუფლებაში სახელმწიფოს ჩარევის თანაზომიერების ელემენტებთან ერთად. ქვეყნის ძირითადი კანონით გათვალისწინებული ადამიანის ძირითად უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვა, როგორც სახელმწიფოს კონსტიტუციური ვალდებულება, სამართლებრივი სახელმწიფოს თანამედროვე დოქტრინის შესაბამისად, მოითხოვს ძირითადი უფლებების დაცვას არა მარტო სახელმწიფოს მეშვეობით, არამედ მის დაცვას სახელმწიფოსაგანაც. სწორედ ადამიანის ძირითადი უფლებების ინსტიტუციონალური უზრუნველყოფის ერთ-ერთ მექანიზმს წარმოადგენს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რათა პერსონალური მონაცემების დამუშავებისას უზრუნველყოფილ იქნეს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა, მათ შორის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვა. „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მიღებითა და შემდგომი საკანონმდებლო ნოვაციებით საქართველო მიუახლოვდა საერთაშორისო სტანდარტებს, რაც, ცხადია, უნდა გაგრძელდეს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური, რომელიც საქმიანობის განსახორციელებლად ხელმძღვანელობს ქვეყნის ძირითადი კანონით, საერთშორისო ხელშეკრულებებისა და საერთშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპებით, კანონიერების, ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის, დამოუკიდებლობისა მიუკერძოებლობის, და პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის, პროფესიონალიზმის, [1] ობიექტურობის, საიდუმლოებისა და კონფიდენციალურობის დაცვის პრინციპებით, განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად, საჭიროებს გაძლიერებას, რათა მან ეფექტიანად შეასრულოს მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული ფუნქციები. აღნიშნული უნდა განხორციელდეს რამდენიმე მიმართულებით. კერძოდ, სამსახურის ეფექტიანად ფუნქციონირების აუცილებელ პირობას წარმოადგენს კანონმდებლობისა და პრაქტიკის ევროპულ სტანდარტებთან დაახლოება და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერება. მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება კვალიფიციური კადრების მოზიდვა, მათი მუდმივი გადამზადება და თეორიული ცოდნის პრაქტიკაში გამოყენების უნარ-ჩვევების გაუმჯობესება, სამსახურის სტრუქტურის განვითარება. სამსახურმა ეფექტიანი დახმარება უნდა გაუწიოს ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და სახელმწიფო ორგანოებს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კუთხით, ადამიანის ძირითად უფლებათა უზრუნველსაყოფად. კანონიერების, სამართლიანობისა და გამჭვირვალობის პრინციპებზე დაყრდნობით, პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კონტროლის ძირითადი ორიენტირი საჯაროსამართლებრივი ინტერესის განხორციელებასა და საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვას წარმოადგენს. აღნიშნული მიიღწევა კანონის უზენაესობის, პერსონალური მონაცემის დამუშავების მომწესრიგებელი ნორმატიული აქტების განუხრელი დაცვით, მისი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ზედამხედველობით და ამ პროცესში მაღალი კვალიფიკაციის მქონე პროფესიონალთა სახელმწიფოს მონაწილეობით. პრიორიტეტია დემოკრატიული კონსტიტუციით და სამართლებრივი განსაზღვრული ლეგიტიმური ინტერესისა და მიზნის თანაზომიერი სამართლებრივი მექანიზმების განვითარება და მათი დახვეწა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. მონაცემთა დამუშავების კანონიერების მონიტორინგის ფუნდამენტურ პრინციპს დამოუკიდებელი, ობიექტური საზედამხედველო ორგანოს ფუნქციონირება და საამისოდ ადეკვატური შიდასახელმწიფოებრივი მექანიზმების დანერგვა წარმოადგენს. ამ პროცესის განუყრელი ნაწილია საზოგადოებრივი ცნობიერებისა და მართლშეგნების ამაღლება, კვალიფიციური კონსულტირება, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სამართლებრივ ინსტრუმენტთა ეფექტიანი რეალიზაცია, შესაძლო დარღვევაზე დროული რეაგირებაა. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ეფექტიანობის წინაპირობას მისი მიუკერძოებლობა, დამოუკიდებლობა, ობიექტურობა, სამოქალაქო საზოგადოების წინაშე მისი ანგარიშვალდებულების გამყარება და განმტკიცება ქმნის. სწორედ ამ მიმართულებით მესახება პერსონალურ [2] მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარება და დღემდე არსებული მნიშვნელოვანი გამოცდილების გათვალისწინება თანამედროვე გამოწვევებთან გასამკლავებლად. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კულტურა წარმოადგენს თანამედროვე დემოკრატიული სახელმწიფოს მნიშვნელოვან გამოწვევას, განსაკუთრებით დღეს, გლობალიზაციისა და მზარდი ტექნოლოგიური პროგრესის ეპოქაში. აღნიშნული გამოწვევები მნიშვნელოვნად გაიზარდა უკანასკნელი ორი წლის განმავლობაში, რაც გამოწვეულ იქნა მსოფლიო პანდემიით, როდესაც ინტერნეტ სივრცის გამოყენებამ შეიძინა არნახული მასშტაბი სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი საქმიანობის უმრავლეს სფეროებში. ამასთან, მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლის წესი, პროცედურები, მეთოდოლოგია და ვადები. მნიშვნელოვანია, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ გეგმური ინსპექტირების ჩატარების წესის და ზოგადად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის საქმიანობის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა საზოგადოებისა და მონაცემთა დამმუშავებლებისთვის. საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, ჩემი ხედვით, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ინსტიტუციური განვითარების სტრატეგიის ერთ-ერთ მთავარ მიზანს წარმოადგენს. საზოგადოებაში პირადი ცხოვრების პატივისცემის კულტურის დამკვიდრება ამ სამსახურის მისიის შემადგენელი ნაწილი უნდა გახდეს. შესაბამისად, მოქალაქეთა ინფორმირება პერსონალური მონაცემების დაცვის მნიშვნელობისა და თანმხლები რისკების შესახებ, ჩემი არჩევის შემთხვევაში, იქნება სამსახურის საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი. დაიგეგმება და განხორციელდება პროექტები, ღონისძიებები და აქტივობები ამ მიმართულებით. 1995 წელს ევროპის კავშირის მიერ მიღებულ იქნა დირექტივა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“,1 რომელიც ჩანაცვლდა 2016 წელს მიღებული და 2018 წლიდან ამოქმედებული „მონაცემთა დაცვის ზოგადი რეგულაციით“. იგი განსაზღვრავს მონაცემთა დაცვის დამოუკიდებელი საზედამხედველო ორგანოს პასუხისმგებლობის ფარგლებს, მონაცემთა დამუშავების პროცესის რეგულაციასთან შესაბამისობის მონიტორინგს.2 საზედამხედველო 1 ორგანო დამოუკიდებლად, Directive 95/46/EC of the European Parliament and of the Council of 24 October 1995 on the Protection of Individuals with Regard to the Processing of Personal Data and on the Free Movement of Such Data. 2 მუხლი 51, Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the Protection of Natural Persons with Regard to the Processing of Personal Data and on the Free Movement of Such Data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation). [3] მიუკერძოებლად ახორციელებს უფლებამოსილებას.3 მის ერთ-ერთ პრიორიტეტულ ამოცანას წარმოადგენს: მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება; არსებული რისკებისა და გამოწვევების ობიექტური, სამართლიანი შეფასება; მონაცემთა დამუშავების პროცესში ადამიანის ძირითად უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მიზნით სამართლებრივი ინსტრუმენტების დახვეწის/განვრცობის შესახებ შესაბამისი რეკომენდაციების გაცემა.4 ამასთან, სამსახური მოითხოვს ორგანიზაციულ და სტრუქტურულ დახვეწას „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული უახლესი საკანონმდებლო ცვლილებების შესაბამისად5. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსს მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფუნქციების ეფექტიანად განსახორციელებლად ესაჭიროება თეორიული და პრაქტიკული გამოცდილება. სამსახურის სპეციფიკა მოითხოვს სამეცნიერო კვლევის ფართო პროფილსა და საჯარო სამსახურში მუშაობის გამოცდილებას, რაც ხელმძღვანელს მისცემს ინტეგრალური მართვის განხორციელების შესაძლებლობას. ცხადია, საგულისხმოა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატის „20172021 წლების ინსტიტუციური განვითარების სტრატეგია“6, თუმცა თანამედროვე რეალობისა და არსებული გამოწვევების გათვალისწინებით, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარებისა და ეფექტიანობის ზრდისთვის მიზანშეწონილად მესახება: 1. ეროვნული სამართლის ევროპეიზაციისა და ევროპის კავშირის სამომავლო საკანონმდებლო ცვლილებების კვალდაკვალ და მის შესაბამისად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფლებამოსილებათა მომწესრიგებელი კანონმდებლობის დახვეწა/სრულყოფა შესაბამისი საკანონმდებლო წინადადებებისა და ინიციატივის მომზადებით; ინტერნაციონალიზაცია და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის განვითარება ევროპის კავშირის წევრ სახელმწიფოთა და სხვა პარტნიორი ქვეყნების პერსონალურ მონაცემთა დაცვის საზედამხედველო ორგანოების საუკეთესო პრაქტიკის, გამოცდილების გაზიარებითა და ინტეგრაციით. 3 იქვე, მუხლი 52. იქვე, მუხლები 57, 58. 5 იხ. განმარტებითი ბარათი, „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, <https://parliament.ge/legislation/23326> [30.01.2022]. 6 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი, 2017-2021 წლების ინსტიტუციური განვითარეის სტრატეგია, საკონსულტაციო კომპანია „ჯეპრა“, UNDP, „ადამიანის უფლებები ყველასათვის“, <https://personaldata.ge/cdn/2019/01/strategy-1.pdf> [30.01.2022]. 4 [4] 2. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ინსტიტუციური განვითარება კვალიფიციური კადრის მოზიდვით, მათი კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით შესაბამისი გადასამზადებელი პროგრამების დანერგვით, მონაცემთა დაცვისა და დამუშავების კანონიერების შეფასების კვლევის მეთოდოლოგიის დახვეწით. 3. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ინსტიტუციური რეპუტაციის გამყარება ეროვნული კანონმდებლობისა და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად ეთიკურ ვალდებულებათა განმსაზღვრელი ქცევის კოდექსის შემუშავებითა და ანგარიშვალდებულების პრინციპის დაცვით. 4. საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ხელმისაწვდომობის გამარტივებით, საჯარო თუ კერძო სექტორში მონაცემთა დაცვა/დამუშავების შესახებ არსებული რეკომენდაციების განვრცობითა და (მაგ.: ადგილობრივ თუ საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და ინსტიტუტებთან, სახელმწიფო/საჯარო უწყებებთან და კერძო სექტორთან, საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, მასობრივი კომუნიკაციის წარმომადგენლებთან) შევსებით, სხვადასხვა დაინტერესებულ პირებთან თანამშრომლობის ფარგლებში საზოგადოებრივი ცნობიერებისა და მართლშეგნების ამაღლების მიზნით სხვადასხვა ღონისძიებათა ორგანიზებით.  პე რ სონალურ ი მოტივ აცი ა პირველი სადოქტორო საკვალიფიკაციო ნაშრომის დაცვის შემდეგ, რომელიც ეხებოდა ტერიტორიული მოწყობის პრობლემატიკას, დავინტერესდი უსაფრთხოების საკითხებით. 2009 წელს მოვიპოვე ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ორწლიანი პოსტსადოქტორო კვლევითი სტიპენდია ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის გამოცდილებამ უსაფრთხოებისა გადამაწყვეტინა, და პრევენციის გამეგრძელებინა სკოლაში. კვლევითი მიღებულმა საქმიანობა და ჩავირიცხე ადამიანის უსაფრთხოებისა და გლობალური სამართლის სადოქტორო პროგრამაზე. იგი ითვალისწინებდა ადამიანის უსაფრთხოების ძალიან ბევრ ასპექტს, მათ შორის, პერსონალურ მონაცემების დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებს. 2011 წლიდან დღემდე ვარ ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის კვლევითი ჯგუფის „თავისუფლება, დემოკრატია და სახელმწიფოთა ტრანსფორმაცია“ წევრი. მოგვიანებით, 2014 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში შექმნილი „ესპანური აღმასრულებელ დირექტორად სამართლის დავინიშნე [5] შესწავლის (ინსტიტუტი შეიქმნა ინსტიტუტის“ ბარსელონის ავტონომიურ უნივერსიტეტსა და თსუ-ს შორის გაფორმებული მემორანდუმის ფარგლებში, რომლის უნივერსიტეტის აკადემიური დირექტორია ბარსელონის ავტონომიური კონსტიტუციური სამართლის კათედრის ხელმძღვანელი, პროფესორი ჟოან ლუის პერეს ფრანსეჩი). ასევე, ვარ „თანამედროვე კონსტიტუციური სახელმწიფოს ტრანსფორმაციის კვლევის“ უნივერსიტეტთაშორისი ქსელის კოორდინატორი (რომელშიც მონაწილეობს 7 უნივერსიტეტი: იტალიის სალენტოსა და ბარის ალდო მოროს უნივერსიტეტები, ესპანეთის ― სევილიის, კადისისა და ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტები, კოლუმბიის ბარანკიის უნივერსიტეტი და თსუ), რაც კომპარატივისტული სამართლებრივი კვლევების განხორციელების სრულიად ახალ შესაძლებლობებს იძლევა. ამასთან, 2021 წლის ნოემბერდან არჩეული ვარ ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის პროფესორ მანუელ ბალბეს სახელობის ადამიანის უსაფრთხოების კათედრის წევრად (კათედრა ფუნქციონირებს, როგორც სამეცნიერო-კვლევითი ერთეული და ახორციელებს კვლევებს ადამიანის უსაფრთხოების სფეროში). 2019 წლის 21 მარტს დავიცავი მეორე სადოქტორო დისერტაცია ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ადამიანის უსაფრთხოებისა და გლობალური სამართლის სადოქტორო პროგრამაზე თემით „ადამიანებით ვაჭრობა ― ოცდამეერთე საუკუნის მონობის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი პრევენცია“ უმაღლესი შეფასებით. სადოქტორო პროგრამა ხორციელდება ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის საჯარო სამართლისა და ისტორიულიურიდიულ მეცნიერებათა დეპარტამენტისა და ამავე უნივერსიტეტის უსაფრთხოებისა და პრევენციის სკოლის მიერ. 2020 წლის ივლისში მომენიჭა ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტის ექსტრაორდინალური დოქტორის წოდება გამორჩეული სადოქტორო კარიერისათვის. 2022 წლის პირველი თებერვლიდან ერთი სემესტრის განმავლობაში მიწვეული ვარ ბარსელონის ავტონომიურ უნივერსიტეტში, სამართლის ფაკულტეტზე „ევროპის კავშირის სამართლის“ სასწავლო კურსის ლექტორად. დღეს, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ახალი გამოწვევების წინაშე დგას და ვფიქრობ, სამეცნიერო და საჯარო სექტორში მუშაობის გამოცდილება მნიშვნელოვნად დამეხმარება, გავუწიო ღირსეული ხელმძღვანელობა სახელმწიფოებრიობის განვითარებისა და განმტკიცების უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. /ლ. ჯანაშვილი/ 31 იანვარი, 2022 [6] პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსად არჩევის შესახებ თანხმობა თანახმა ვარ, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსად არჩევის შემთხვევაში დავიკავო აღნიშნული თანამდებობა. ლელა ჯანაშვილი 31.01.2022 თანხმობა, კანდიდატის არჩევის პროცესში მონაწილე თანამდებობის პირების/ორგანოს მხდრიდან კანდიდატის შესახებ საჭირო ინფორმაცია/დოკუმენტის მოიძიება/გადამოწმების თაობაზე თანახმა ვარ, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობდაზე არჩევის პროცესში მოძიებულ/გადამოწმებულ იქნეს ჩემ შესახებ საჭირო ინფორმაცია/დოკუმენტი. ლელა ჯანაშვილი 31.01.2022 წარდგენილი ან სამსახურის უფროსის არჩევის მიზნისთვის მოძიებული ინფორმაციისა და დოკუმენტების გასაჯაროებაზე თანხმობა თანახმა ვარ, ჩემ მიერ წარდგენილი ან სამსახურის უფროსის არჩევის მიზნისთვის მოძიებული ინფორმაციისა და დოკუმენტების გასაჯაროებაზე. ლელა ჯანაშვილი 31.01.2022

N68786: პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსი (01.02.2022) თამარ ალფაიძე მობილური: ელ-ფოსტა ოჯახური მდგომარეობა: დაბადების თარიღი: განათლება ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველო, 01.2002 01.2005 სამართალმცოდნე, იურიდიული დოქტორი, მიმაგრებული ფაილი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველო, 09.1997 06.2000 ინგლისური ენა, ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა მაგისტრთან გათანაბრებული, მიმაგრებული ფაილი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველო, 09.1996 06.2001 სამართალმცოდნე, იურიდიული მაგისტრი, მიმაგრებული ფაილი სამუშაო გამოცდილება მოწვეული ლექტორი, სსიპ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიისა და ტელეხელოვნების კოლეჯი, 11.2021 - - დღემდე (3 თვე - 0 წელი და 3 თვე) მოვალეობები: სასწავლო დისციპლინა "მედია ეთიკა და სამართალი", მიმაგრებული ფაილი სრული პროფესორი, საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი სეუ, 06.2015 - - დღემდე (80 თვე - 6 წელი და 8 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა, ახალი სასწავლო კურსების მომზადება საათობრივი აკადემიური დატვირთვა სამეცნიერო კვლევები და მეცნიერული მოღვაწეობა , მიმაგრებული ფაილი ტრენერი, საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრი, 02.2015 - 02.2016 (12 თვე - 1 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: სხვადასხვა სამართლებრივი მოდულების შექმნა და ტრენინგების ჩატარება პროფესორი, ქართული უნივერსიტეტი, 09.2014 - 07.2016 (22 თვე - 1 წელი და 10 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა შემდეგ დისციპლინებში: შესავალი სამართალმცოდნეობაში, მედია სამართალი, საკანონმდებლო ტექნიკა მოწვეული პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ინსტიტუტი, 09.2012 - 06.2013 (9 თვე - 0 წელი და 9 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა მოწვეული პროფესორი, ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტი, 09.2012 - 08.2020 (95 თვე 7 წელი და 11 თვე) მოვალეობები: დოქტორანტთა სამეცნიერო ხელმძღვანელი მოწვეული პროფესორი, Central European University, Budapest, Hungary, 05.2012 05.2014 (24 თვე - 2 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: ინოვაციური სასწავლო-სამაგისტრო პროგრამის შექმნა და დამუშავება კომუნიკაციურ სამართალში მოწვეული პროფესორი, გურამ თავართქილაძის სასწავლო უნივერსიტეტი, 09.2011 02.2019 (89 თვე - 7 წელი და 5 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა პროექტის ავტორი და გადაცემის წამყვანი, პირველი რადიო, 10.2010 - 01.2012 (15 თვე - 1 წელი და 3 თვე) მოვალეობები: რადიოპროექტი "ეს მე ვარ" ღამის თოქ-შოუ ყოველ პარასკევს ლექტორი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 09.2010 - 01.2011 (4 თვე - 0 წელი და 4 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა ასოცირებული პროფესორი, თბილისის უნივერსიტეტი "მეტეხი", 09.2009 - 08.2011 (23 თვე - 1 წელი და 11 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა ასოცირებული პროფესორი, გრ. რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტი, 09.2009 05.2015 (68 თვე - 5 წელი და 8 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა შემდეგ დისციპლინებში: 1. საკანონმდებლო ტექნიკა 2. შესავალი სამართალმცოდნეობაში 3. მედია სამართალი იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, მარკეტინგული და მედია კომუნიკაციების სასწავლო უნივერსიტეტი, 03.2008 - 03.2010 (24 თვე - 2 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: ფაკულტეტის მართვა, სასწავლო პროცესის უზრუნველყოფა აკადემიური პერსონალის დაკომპლექტება, ლექცია-სემინარების სრულყოფილად წარმართვა, მასტერ-კლასების ორგანიზება. . . მოწვეული ლექტორი, თსუ, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, 01.2008 - 01.2009 (12 თვე - 1 წელი და 0 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა ასოცირებული პროფესორი, საქართველოს უნივერსიტეტი, 01.2006 - 08.2009 (43 თვე - 3 წელი და 7 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა მაგისტრატურის დეპარტამენტის უფროსი, კავკასიის უნივერსიტეტი, კავკასიის სამართლის სკოლა, 11.2005 - 01.2007 (14 თვე - 1 წელი და 2 თვე) მოვალეობები: სამაგისტრო პროგრამების შემუშავება, სასწავლო პროცესის პროფესიონალი პერსონალით დაკომპლექტება, სამეცნიერო კონფერენციების ორგანიზება ასოცირებული პროფესორი, კავკასიის უნივერსიტეტი, 01.2005 - 09.2007 (32 თვე - 2 წელი და 8 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა ასოცირებული პროფესორი, თბილისის ჰუმანიტარული უნივერსიტეტი, 01.2004 - 07.2007 (42 თვე - 3 წელი და 6 თვე) მოვალეობები: ლექცია-სემინარების წარმართვა პრაქტიკანტი საპროცედურო საკითხთა წესების კომიტეტში, საქართველოს პარლამენტი, 10.2000 - 03.2001 (5 თვე - 0 წელი და 5 თვე) მოვალეობები: პარლამენტის მუშაობის ორგანიზაციისა და სპეციფიკის, კომიტეტის კომპეტენციისა და უფლებამოსილების საფუძვლიანი გაცნობა და აქტივობა მის საქმიანობაში სამართლის თეორიისა და კონსტიტუციური სამართლის კათედრის ლაბორანტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 01.2000 - 12.2005 (71 თვე - 5 წელი და 11 თვე) მოვალეობები: სასწავლო პროცესის უზრუნველყოფა სრული სტაჟი 265 თვე (22 წელი და 1 თვე) ენები ინგლისური (მეტყველება: B1, წერა: A2) რუსული (მეტყველება: A2, წერა: A2) Spanish (მეტყველება: C2, წერა: C1) კომპიუტერული პროგრამები Microsoft Office Word (ძალიან კარგი), Microsoft Office Excel (ძალიან კარგი), Microsoft Office Access (ძალიან კარგი), Microsoft Office PowerPoint (ძალიან კარგი), Microsoft Office Project (ძალიან კარგი), Microsoft Office Outlook (ძალიან კარგი), Adobe Acrobat ( ძალიან კარგი), Mac OS (ძალიან კარგი), 66 (ძალიან კარგი), Adobe after effects ( დამაკმაყოფილებელი), Windows (ძალიან კარგი), InDesign (კარგი), illustrator (კარგი), ტრენინგები, სხვა მიღწევები TBM Group https://tbmgroup.eu/product/4th-annual-data-governance-and-compliancefor-financial-institutions/, 12.2021-12.2021 4th Annual Data Governance and Compliance for Financial Institutions ნეირონის აკადემია, 05.2021-06.2021 ხელოვნური ინტელექტის რეგულაცია, მიკრო კურსი იურისტებისთვის, სერტიფიკატი 9 TH UBT ANNUAL INTERNATIONAL CONFERENCE ON LAW, 10.2020-10.2020 Privacy and Information Security BY Tamar Alpaidze, სერტიფიკატი ლაზარსკის უნივერსიტეტი/ საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი სეუ, 07.202007.2020 სამეცნიერო სტატიის გამოქვეყნება პოლონურ სამეცნიერო ჟურნალებში", სერტიფიკატი საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი, 03.2019-07.2019 სასწავლო კურსის შეფასება , სერტიფიკატი The University of Queensland, Australia, 05.2014-07.2014 The Science of Everyday Thinking, სერტიფიკატი Harvard University, 02.2014-08.2014 Leaders of Learning, სერტიფიკატი Harvard University, 01.2014-07.2014 Justice, სერტიფიკატი ELSA, 08.2013-08.2013 International Conference on Media Law, სერტიფიკატი The Universite catholique de Louvain, 08.2013-04.2014 International Human Rights, სერტიფიკატი Enterprise Incubator Foundation, 04.2013-04.2013 Mobile Innovation Policy, სერტიფიკატი Central European University, 05.2012-05.2012 Teaching ICT Policy Skills, სერტიფიკატი University of Pennsylvania, The Georgian Institute of Public Affairs, 05.2012-05.2012 New Direction for Growth, Regulation, and Public Policy, სერტიფიკატი European Union, 12.2011-12.2011 Training on Media Regulation, სერტიფიკატი Fondazione Romualdo Del Bianco, 01.2010-01.2010 Children will resolve the parents' errors, სერტიფიკატი ნაშრომები, პუბლიკაციები სამეცნიერო შრომების კრებული #7 2016 , 12.2016კიბერტერორიზმი - მძიმე ინფორმაციული დანაშაული / თანაავტორობით დოქტორანტთან, სამართალმცოდნეობის შესავალი (მეორე გამოცემა), 10.2016სახელმძღვანელო , , ატვირთული ფაილი სამეცნიერო შრომების კრებული #6, 08.2016ადამიანის ინფორმაციული უფლებები და თავისუფლებები, სამართლებრივი რეგულირების განსაკუთრებული ობიექტი, თანაავტორობით დოქტრანტთან, , ატვირთული ფაილი ჰუმანური სამართლის პრინციპები, 05.2015სამეცნიერო შრომათა კრებული #5 (გთსუ), , ატვირთული ფაილი სახელმწიფო ხელისუფლება და მასმედია, 06.2014სამეცნიერო შრომათა კრებული (გთსუ), , ატვირთული ფაილი ოთხი კითხვა ჟურნალისტიკის სამართლებრივი რეგულირების სფეროში, 05.2010სტატია, ჟურნალი "სოლიდარობა", , ატვირთული ფაილი შესავალი სამართალმცოდნეობაში, 09.2009სახელმძღვანელო, , ატვირთული ფაილი მედია სამართალი, 09.2008სახელმძღვანელო, , ატვირთული ფაილი ინტერნეტის სამართლებრივი რეგულირება, 05.2004Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004, , ატვირთული ფაილი პროექტები რადიოპროექტი "ეს მე ვარ", 10.2010-01.2012, პროექტის ავტორი და გადაცემის წამყვანი სოციალური რადიოპროექტი, ღამის თოქ-შოუ პირველ რადიოში\\ პირველი რადიო ონლაინ-სტრიმინგი საქართველოდან დამატებითი ინფორმაცია ვკითხულობდი და ვკითხულობ ლექციებს შემდეგ დისციპლინებში: 1. სამართალმცოდნეობის შესავალი/სამართლის საფუძვლები 2. კონსტიტუციური სამართალი / შედარებითი კონსტიტუციური სამართალი 3. მედია სამართალი / მასკომუნიკაციების სამართალი / მედიის რეგულირება და თვითრეგულირება 4. საკანონმდებლო ტექნიკა / იურიდიული ტექნიკა 5. ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები 6. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამართალი 7. ინფორმაციული უსაფრთხოება, კიბერუსაფრთხოება და კიბერსამართალი *** ვსარგებლობდი ფსევდონიმით - თათა ჩხეიძე / თამარ მთაწმინდელი 1994 წლიდან ვეწეოდი ჟურნალისტურ საქმიანობას რადიო მაუწყებლობით 2012 წლამდე დამატებითი დოკუმენტები დიპლომი (იურიდიული) დიპლომი (ინგლისური) დიპლომი Ph.D ასპირანტურის სერტიფიკატი ცნობა (UG) ცნობა (CU) ცნობა (Alma Mater) ცნობა (TSU) ცნობა (GTTU) ცნობა ®ADIO ცნობა - CU-LLM ცნობა - MAMCTU ID - Tamar Alpaidze BOOK BY Tamar Alpaidze ცნობა - საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი სეუ ჯანმრთელობის ცნობა ცნობა ნასამართლობის შესახებ რეზიუმე (მოკლე ავტობიოგრაფია) 2020 ამონაწერი შრომის წიგნაკიდან ინგლისური რეზიუმე თანხმობა PDP PDP - სამოტივაციო წერილი სამოტივაციო წერილი “ამჟამად ისტორიის მისაღებში გასაუბრებას მხოლოდ ერთი კანდიდატი ელოდება. ეს კანდიდატი ინფორმაციაა. ყველაზე საინტერესო, რომელიც ძალას იკრებს, დატაიზმია. ის არც ღმერთებს ეთაყვანება და არც ადამიანებს. დატაიზმი - მონაცემებს აღმერთებს ! “ [HOMO DEUS, HARARI] პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის ვაკანტურ თანამდებობაზე ინტერესი განპირობებულია იმით, რომ გახლავართ სამართლის დოქტორი, პროფესორი საჯარო სამართლის მიმართულებით, სამეცნიერო სტატიებისა და სახელმძღვანელოების ავტორი. 2001 წლიდან დღემდე ვეწევი აკადემიურ და სამეცნიერო საქმიანობას, ამასთანავე ვეუფლები ამერიკული და ევროპული უნივერსიტეტების მიერ წარმოდგენილ უახლეს სალექციო კურსებს და ვიღრმავებ ცოდნას სხვადასხვა მიმართულებით, მათ შორის მედიასამართლებრივ, კიბერსამართლებრივ საკითხებზე და სხვ. მოპოვებული მაქვს Honour Code სერტიფიკატები, რომლებიც ასახავენ ინოვაციურ სასწავლო პროცესს და ეხება განათლების სფეროში გასავითარებელ მრავალრიცხოვან ასპექტებს, იმ გამოწვევებსა და სპეციფიკურ სირთულეებს, რომლის წინაშეც დგას თანამედროვე სამყარო. ინტერნეტის სამართლებრივი რეგულირების, ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და კიბერ უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი საკითხები, ხელოვნული ინტელექტის რეგულაციის საკითხები, მონაცემთა ეთიკა და ინოვაციები - ეს ის ინტერესის სფეროებია, რომლის სრულყოფილად შესწავლა მაძლევს საფუძველს წარმოვადგინო ახლებური ხედვა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის პროცესში. ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება და დანერგვა სასწავლო პროცესში ყოველთვის იყო ჩემი მისწრაფება და განსაკუთრებულად ვიაზრებ დღევანდელ რთულ გამოწვევებს გლობალური პანდემიის პირობებში. ციფრული ეპოქა გარკვეულ გამოწვევებს ქმნის პირადი ცხოვრებისა და მონაცემების დაცვის კუთხით, რადგან გროვდება დიდი მოცულობის პერსონალური ინფორმაცია, მათი დამუშავების მასშტაბი იზრდება, ტექნოლოგიები ვითარდება, მოქალაქეების ინფორმირებულობა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს, წარმოიშობა კონფლიქტი სხვადასხვა სამართლებრივ სიკეთეს შორის და მათი სამართლიანი და ეფექტიანი დაბალანსების საკითხი უმნიშვნელოვანესია. დღევანდელ დღეს საქართველო მრავალი გამოწვევის წინაშე დგას, მაგრამ, ჩემი გადმოსახედიდან, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი ცნობიერების ამაღლება და პრევენციაა. ნებისმიერი დარგის განვითარება და ბედი პროფესიონალ და კვალიფიციურ კადრებზეა დამოკიდებული. განვითარება უწყვეტი პროცესია და ის ყოველთვის დროის ფეხდაფეხ უნდა ვითარდებოდეს. ერთი მხრივ მუდმივი თვალყურის დევნება მეცნიერულ მიღწევებსა და ინოვაციებზე და მეორე მხრივ, პრაქტიკული მუშაობა და გამოცდილების მიღება დარგობრივი სპეციალიზაციის მიხედვით, ეს არის ის, რომლის გარეშეც სახელმწიფოს განვითარება მიუღწევლად მეჩვენება. გონივრულად და მიზანშეწონილად მიმაჩნია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი უწყების პერსონალურ მონაცემთა დაცვისა და სპეციალური საგამოძიებო სამსახურების შექმნა. ევროკავშირთან დაახლოების პროცესის პარალელურად, საქართველოში პროგრესი განიცადა კანონმდებლობამ: დაიხვეწა მონაცემთა დაცვის სტანდარტები, გაძლიერდა საზედამხედველო ორგანოს ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა. მსოფლიოში მიმდინარე რეფორმების, გლობალური და ადგილობრივი გამოწვევების ფონზე, მონაცემების დაცვის თანამედროვე, მაღალი სტანდარტის დასამკვიდრებლად კიდევ ბევრი ნაბიჯია გადასადგმელი. ჩვენი მიზანია სხვადასხვა საინტერესო ფორმით ხელი შევუწყოთ ცოდნის ამაღლებას პერსონალური მონაცემების დაცვის თაობაზე. სამყარო მონაცემთა ნაკადებისგან შედგება და ყოველი მოვლენისა და არსების ღირებულება, მის მიერ მონაცემთა დამუშავებაში შეტანილი წვლილით განისაზღვრება, რასაც დატაიზმი ეწოდება. - მიმაჩნია, რომ მენეჯერული საქმიანობის გამოცდილება და სხვადასხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში აკადემიური საქმიანობა საშუალებას მომცემს აქტიური წვლილი შევიტანო შესაბამისი პროცესის უზრუნველყოფაში. - მაქვს საკმაო გამოცდილება ხელმძღვანელ ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე მუშაობის, რასაც ამყარებს ჩემი ორგანიზაციული მუშაობის, ანალიზისა და სტრატეგიული ხედვის, გადაწყვეტილების დამოუკიდებლად მიღების, არგუმენტირებული შეფასების, საკითხისადმი პოზიტიური მიდგომისა და გადაჭრის უნარი. - მაქვს სოციალური, ორგანიზაციული და ტექნიკური მონაცემები და უნარები. - შემიძლია ინდივიდუალური და გუნდური მუშაობა. - კადრებისა და პროექტების კოორდინირება და ადმინისტრირება. - ხელმძღვანელობა. - დაგეგმვის, ანალიზისა და სტრატეგიული ხედვის უნარი. - დასახული მიზნების შესრულება და მიღწეული შედეგების კონტროლი და მონიტორინგი. - გადაწყვეტილების მიღების უნარი. - არგუმენტირებული შეფასების უნარი. - საკითხის მიმართ პოზიტიური მიდგომისა და გადაჭრის უნარი, ასევე სამართლებრივი აქტების, ხელშეკრულებებისა და სხვა დოკუმენტების ექსპერტიზა და სხვ. - სათანადო დონეზე ვფლობ ეროვნულ და საერთაშორისო კანონმდებლობას. პატივისცემით, თამარ ალფაიძე - პროფესორი, სამართლის დოქტორი email: Tel: + ოჯახის წევრები დედა, ვიოლეტა გეწაძე, , საქართველო, თბილისი, საკონტაქტო ინფორმაცია მამის სახელი: ჯონდო სქესი: მდედრობითი მოქალაქეობა: საქართველო დაბადების ადგილი: თბილისი სამხედრო ვალდებულება: არასამხედრო ვალდებული პირადი ნომერი: სერია: ფაქტობრივი მისამართი: , თბილისი, საქართველო რეგისტრაციის მისამართი: , საქართველო ავტომანქანის მართვის მოწმობის ნომერი: სახლის ტელეფონი: სამსახურის ტელეფონი: ვებ-გვერდი: თქვენი ორგანიზაციის ვაკანსიებზე გაკეთებული განაცხადები ვაკანსია სტატუსი 68786 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსი არქივირებული შეფასება გასაუბრებაზე დაბარება(303) 2022-0202 22:10 წარმატებული(43) 2022-02-04 22:41 კომენტარი  Professor Tamar Alpaidze, Ph.D Georgia 0108  Phone: +  E-Mail: t.alpaidze@gmail.com professorTA@yahoo.com  Web: www.medialaw.ge www.introlaw.ge www.esmevar.ge  Facebook: www.facebook.com/tamaralpaidze Education Ph.D Degree Candidate of Sciences in Jurisprudence/Doctor of Law, Iv. Javakhishvili Tbilisi State University Master's Degree. Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Faculty of Law Master's Degree. Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Faculty of Arts and Humanities (Specialization: English Language) Administrative Experience • Radio One (106.4 FM) 1996-2012 Broadcaster, Art Manager, Producer • The Marketing and Media Communications Teaching University 2008-2010 Dean of Law Faculty • Caucasus University, Caucasus School of Law 2005 - 2007 Head of LL.M Department • Ivane Javakhishvili Tbilisi State University 2001 - 2005 - Assistant to the Dean, Faculty of Law • The Parliament Of Georgia 2000 - 2001 Probationer of Procedural Issue and Rules Commitee Books Published • Informational Security, Informational War and Informational Terrorism (not published) with L. Galdava 2020- • Introduction To Law (Second Edition) © 2009 2015 • Introduction To Law © • Media Law © 2008 • Legal Aspects of Mass Media Activity (monography) 2006 Publications / Research • Human Informational Rights and Freedom The Special Object of Legal Regulation, with L. Galdava • Mass Media and State Government 2020 2014 • Oversight or Reality (Fourth Government) (Italy, Florence, Edition of Fondazione Romualdo Del Bianco) • Four Questions in Journalistic Law Regulation. Journal “Solidarity”, #3(24) • Legal Status of Journalist. 2010 2008 2004 Journal ”Man and Constitution”, #4 • Internet and Its Legal Regulation. 2004 ”Electronic Scientific Journal”, #2 • Freedom of Mass Information as a Legal Category. 2004 Journal ”Man and Constitution”, #1 • Role of Mass Media in the Political System of Society. 2003 Journal ”Law”, #9-10 Teaching Experience • Tbilisi State University, Media and TV Art College 2021- • SEU - Georgian National University – Full Professor 2015 - • SANGU - Georgian University – Professor, Lecturer 2014 - 2015 • GIPA – Georgian Institute of Public Affairs 2012 -2014 Caucasus School of Journalism & Media Management - Lecturer in Media Law • GAU – Georgian-American University - Lecturer in Media & Communications Law • GTTU – G.Tavartkiladze’s Teaching University - Lecturer in Media Law • Alma Mater - Grigol Robakidze University, 2012 –2014 2011 – 2018 2009 – - Associate Professor of Law - Lecturer in Media Law • Tbilisi University ”Metethi”, 2009 - 2011 - Associate Professor, - Lecturer in Media Law and Introduction To Law • University of Georgia, 2006 - 2009  School of Law  School of Business  School of Journalism and Mass Communications - Lecturer, Associate Professor • Caucasus University  Caucasus School Of Law 2005 - 2007 - Lecturer, Associate Professor • Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, 2008 - 2009  Faculty of Social and Political Sciences, Journalistic Department - Visiting Associate Professor, Lecturer in Media Law • Shota Rustaveli Tbilisi State University, - Lecturer in Media Law 2008 • Tbilisi Humanitarian University, Faculty of Law 2004 - 2007 - Associate Professor • Ivane Javakhishvili Tbilisi State University  Assistant Professor, Instructor,  Lecturer in Constitutional Law, Human Rights... Language Skill • Georgian (Native)  English (Fluent) • Russian (Fluent)  Spanish (Normal) Computer Skills • OS: Mac OS X, Windows OS, Linux OS. • Applications: MS Office, SPSS, Adobe Applications, Corel Applications, Internet Applications. 2001 - 2005 PDP Georgia Professor Tamar Alpaidze 1 February 2022 სამოტივაციო წერილი “ამჟამად ისტორიის მისაღებში გასაუბრებას მხოლოდ ერთი კანდიდატი ელოდება. ეს კანდიდატი ინფორმაციაა. ყველაზე საინტერესო, რომელიც ძალას იკრებს, დატაიზმია. ის არც ღმერთებს ეთაყვანება და არც ადამიანებს. დატაიზმი - მონაცემებს აღმერთებს ! “ [HOMO DEUS, HARARI] პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის ვაკანტურ თანამდებობაზე ინტერესი განპირობებულია იმით, რომ გახლავართ სამართლის დოქტორი, პროფესორი საჯარო სამართლის მიმართულებით, სამეცნიერო სტატიებისა და სახელმძღვანელოების ავტორი. 2001 წლიდან დღემდე ვეწევი აკადემიურ და სამეცნიერო საქმიანობას, ამასთანავე ვეუფლები ამერიკული და ევროპული უნივერსიტეტების მიერ წარმოდგენილ უახლეს სალექციო კურსებს და ვიღრმავებ ცოდნას სხვადასხვა მიმართულებით, მათ შორის მედიასამართლებრივ, კიბერსამართლებრივ საკითხებზე და სხვ. მოპოვებული მაქვს Honour Code სერტიფიკატები, რომლებიც ასახავენ ინოვაციურ სასწავლო პროცესს და ეხება განათლების სფეროში გასავითარებელ მრავალრიცხოვან ასპექტებს, იმ გამოწვევებსა და სპეციფიკურ სირთულეებს, რომლის წინაშეც დგას თანამედროვე სამყარო. ინტერნეტის სამართლებრივი რეგულირების, ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და კიბერ უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი საკითხები, ხელოვნული ინტელექტის რეგულაციის საკითხები, მონაცემთა ეთიკა და ინოვაციები - ეს ის ინტერესის სფეროებია, რომლის სრულყოფილად შესწავლა მაძლევს საფუძველს წარმოვადგინო ახლებური ხედვა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის პროცესში. ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება და დანერგვა სასწავლო პროცესში ყოველთვის იყო ჩემი მისწრაფება და განსაკუთრებულად ვიაზრებ დღევანდელ რთულ გამოწვევებს გლობალური პანდემიის პირობებში. PROFESSOR TAMAR ALPAIDZE - PERSONAL DATA PROTECTION 1 ციფრული ეპოქა გარკვეულ გამოწვევებს ქმნის პირადი ცხოვრებისა და მონაცემების დაცვის კუთხით, რადგან გროვდება დიდი მოცულობის პერსონალური ინფორმაცია, მათი დამუშავების მასშტაბი იზრდება, ტექნოლოგიები ვითარდება, მოქალაქეების ინფორმირებულობა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს, წარმოიშობა კონფლიქტი სხვადასხვა სამართლებრივ სიკეთეს შორის და მათი სამართლიანი და ეფექტიანი დაბალანსების საკითხი უმნიშვნელოვანესია. დღევანდელ დღეს საქართველო მრავალი გამოწვევის წინაშე დგას, მაგრამ, ჩემი გადმოსახედიდან, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი ცნობიერების ამაღლება და პრევენციაა. ნებისმიერი დარგის განვითარება და ბედი პროფესიონალ და კვალიფიციურ კადრებზეა დამოკიდებული. განვითარება უწყვეტი პროცესია და ის ყოველთვის დროის ფეხდაფეხ უნდა ვითარდებოდეს. ერთი მხრივ მუდმივი თვალყურის დევნება მეცნიერულ მიღწევებსა და ინოვაციებზე და მეორე მხრივ, პრაქტიკული მუშაობა და გამოცდილების მიღება დარგობრივი სპეციალიზაციის მიხედვით, ეს არის ის, რომლის გარეშეც სახელმწიფოს განვითარება მიუღწევლად მეჩვენება. გონივრულად და მიზანშეწონილად მიმაჩნია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი უწყების პერსონალურ მონაცემთა დაცვისა და სპეციალური საგამოძიებო სამსახურების შექმნა. ევროკავშირთან დაახლოების პროცესის პარალელურად, საქართველოში პროგრესი განიცადა კანონმდებლობამ: დაიხვეწა მონაცემთა დაცვის სტანდარტები, გაძლიერდა საზედამხედველო ორგანოს ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა. მსოფლიოში მიმდინარე რეფორმების, გლობალური და ადგილობრივი გამოწვევების ფონზე, მონაცემების დაცვის თანამედროვე, მაღალი სტანდარტის დასამკვიდრებლად კიდევ ბევრი ნაბიჯია გადასადგმელი. ჩვენი მიზანია სხვადასხვა საინტერესო ფორმით ხელი შევუწყოთ ცოდნის ამაღლებას პერსონალური მონაცემების დაცვის თაობაზე. სამყარო მონაცემთა ნაკადებისგან შედგება და ყოველი მოვლენისა და არსების ღირებულება, მის მიერ მონაცემთა დამუშავებაში შეტანილი წვლილით განისაზღვრება, რასაც დატაიზმი ეწოდება. - მიმაჩნია, რომ მენეჯერული საქმიანობის გამოცდილება და სხვადასხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში აკადემიური საქმიანობა საშუალებას მომცემს აქტიური წვლილი შევიტანო შესაბამისი პროცესის უზრუნველყოფაში. PROFESSOR TAMAR ALPAIDZE - PERSONAL DATA PROTECTION 2 - მაქვს საკმაო გამოცდილება ხელმძღვანელ ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე მუშაობის, რასაც ამყარებს ჩემი ორგანიზაციული მუშაობის, ანალიზისა და სტრატეგიული ხედვის, გადაწყვეტილების დამოუკიდებლად მიღების, არგუმენტირებული შეფასების, საკითხისადმი პოზიტიური მიდგომისა და გადაჭრის უნარი. - მაქვს სოციალური, ორგანიზაციული და ტექნიკური მონაცემები და უნარები. - შემიძლია ინდივიდუალური და გუნდური მუშაობა. - კადრებისა და პროექტების კოორდინირება და ადმინისტრირება. - ხელმძღვანელობა. - დაგეგმვის, ანალიზისა და სტრატეგიული ხედვის უნარი. - დასახული მიზნების შესრულება და მიღწეული შედეგების კონტროლი და მონიტორინგი. - გადაწყვეტილების მიღების უნარი. - არგუმენტირებული შეფასების უნარი. - საკითხის მიმართ პოზიტიური მიდგომისა და გადაჭრის უნარი, ასევე სამართლებრივი აქტების, ხელშეკრულებებისა და სხვა დოკუმენტების ექსპერტიზა და სხვ. - სათანადო დონეზე ვფლობ ეროვნულ და საერთაშორისო კანონმდებლობას. პატივისცემით, თამარ ალფაიძე - პროფესორი, სამართლის დოქტორი email: professorTA@yahoo.com Tel: + PROFESSOR TAMAR ALPAIDZE - PERSONAL DATA PROTECTION 3 სამსახურის უფროსად არჩევის შესახებ თანხმობა           01.02.2022               მოგახსენებთ, რომ გამოვხატავ სურვილს მონაწილეობა მივიღო კონკურსში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის ვაკანტურ თანამდებობაზე და ვაცხადებ წერილობით თანხმობას სამსახურის უფროსად არჩევის შესახებ.   თამარ ალფაიძე       PHONE   FAX   WEB   ნიაღვრის ქ. 6,  თბილისი,    0108   577  106  106     596  106106   htpp://www.facebook.com/tamaralpaidze   2           01.02.22 კანდიდატის თანხმობა ინფორმაციის მოძიებაზე/ გადამოწმებაზე და გადაცემაზე/გასაჯაროებაზე ვეთანხმები და ვადასტურებ ჩემი განაცხადის მხარდასაჭერად წარდგენილი ინფორმაციისა და დოკუმენტების, მოძიებული ინფორმაციის და დოკუმენტაციის, გადაცემას/გასაჯაროებას. ასევე პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსად არჩევის მიზნისთვის მოძიებული ინფორმაცია და დოკუმენტაცია გასაჯაროვდეს მოთხოვნის შემთხვევაში. თამარ ალფაიძე 0 1 0 8 Თ Ბ Ი Ლ Ი Ს Ი, ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝ Georgia Ivane Javakhishvili State University of Tbilisi h~~~P)(J)33~(J) °8~1)3 ;X~8~bo'38o~oli li~b3~«}i'>oli mi'>o~olioli li~b3~3\701{!«} 1I1)°836.li0838° -< '-1< DIPLOMA ~ 0 ~ ~ .(fJ a 0 With Honours V<,>0f\06;)oom 1 AH NQ01702 AHNQ 01702 .- I in~B~ro ~R><8~naa 1996 V;)~b f\<,>000Gb<,>03<'>6;) $(;<'>3<,>boo3o~ob b<,>b;)~(Y)oob moo~obob b<,>b;)~3v°'l3(Y) iJ6°3;)0boC);)C)oo iJ603;)0boC);)C)ob °iJ00~oiJ~0 ~<'> 200T V;)~b ~<,><,>3m<'>30<'> <,>~60o6iJ~0 (l3<'>JiJ~C);)C)obb0iJ~0 JiJ0bo b.3;)G°<,>~(Y)oom ! I Tamar Alpaidze enrolled in 1996 . in Ivane Javakhishvili State University of Tbilisi and in 2001 graduated the full course of the Faculty of Law of the University having specialized in the field of Jurisprudence. b<,>3<,>0m<,>~3G(Y)~6;)(Y)o<,>. By the decision of the State Examination Commission, b<,>b(J~3vo'l3~ b<'>o<,>3(Y)G~(Y) J(Y)30boob 2001 o<'>~<'>V~J3(JC)o~(Joom ~ ~:nlab v~ob 30 3<,>obob Tamar Alpaidze was awarded the qualification of 30(J60~<,> Lawyer niJfi1nbtJnb J3<'>~°'l3°J<'>G°<'>' ~ rl. moo~obo, 2001 V. b<'>0(JoobC)0<'>GOI"I N~ 01 /87 Tbilisi , '" m,>0 h <'\'" ><'\" '" 0 1rl 2001 Registration N~01 / 87 Regis"" ./l jh/ May 2001, '...J.' IT. &.')o.')c;).')3(i}(1}'B:JuoJ~o jc;)~:J6°J,)- ()".{~' h6.')lJ°f\}3°,) ...N . . . . . . . . . . ~oJ~(Y)aoh ~.)6..'>~mo ",(J{')5">V(Jt<!o uO';'Js:!:,'D60ouu",uV"'3~(Y) o",t<!,,>mos:!:,',,>6 v~ a3'B,)h3~)Om. . .6t90b~t'). .. . .. .. (, """:, (i.I~o3S!:?('")a('")~d.:>S!:?:> ,)M.:>.:>jab) G '} C!'~8oro ~t1:l~~m:Jt1J: ill. BMo.')(f).')h.')b3~aV°'B(1} &.')a(1}O~300 """""",r.""""""'C: . 1'996--, , , ",.." 2 11, , f.!!,)o"'~a°'Zl~o~..~?! VD~b . (~"ba\!!?O'2Cj6?' """"""':"", v~os:!:,',)6 6 ",..."", V . ,.. v'l: ' 2001 , 6~ moo~oupb u,) ~'(;,",:" (3O,)~f?OO(J) .. , uv;3~nO~U ' '"'I (J . t<!nd6Mt<!o, ()v!:?O 0t'i1rro~A .1 ~fD()uf.?n a~o3.::,60 d. moo~ouo, I~ " " :"".,,~' ".."" " "." :' 2001 vn~o n 5 , . ..32..." r:-p:TR':J60 (, ,"""'" I"" !,~ . (, 6(, " b~a(Y)J~~~rl("') b"a,,(I)m->R'° ~'b("')o-t>!(() r'6~voR'o). " ..64 t". \ .b,,6o3O"J("') b};a<,>~(J)<,>~o 1,..32 .f u.::,t<!{)oou6t<!'::'(3°{') N> " " (' (' I I! ( 3?~>!(:J°'tl58:J90(J)Q b.<,>~<,>0O"J<'>~Oe,' r ,..9. , o.66:J~i)d6'n~~'tJ00 10 11<'>("')5(;<,>1("') ," .. 1I<'>J'tJO"J0:JOO~.b~a.'>fJ??<'>~,!.?"', b<,>8<,>0m<'>~Q ,.", ~ i 8i)8J30!!?0()("')ooO"Jo b.'>8.'>0O"J<'>~o ~mn0QJ() Bmn~t:?f) t", . 128 ".., . - t5f11no~n 32 £9fi)f)~C?n ". r 32 eron~QJn 32 6(r)f)O(?O ~ 11 8mf)C:>~o It , 12 h"af')d,)~,){lpJ h,)a,)M(TJ~oh ,iMf'J(3()ho ,f b')Jf')M,jf'J~')U°f'J Ih)~k'Mm,)~() 13 14 'Rp')f'Jaob" ~,) b{')G\1'hM'~Jh3D~af'J'13°b h"fbMffi"Q:Y10 15 h"b1lR'a,,°'nf') 16 b,,'b~a"Mo"M1I(Y)oh d311lJbtl°oh u0bD~8V°'nf'J ub8"Ma;0'R'~ (Jf'JbUOOO'DG°'ZlMO) h,,8"Mffi"~O 128 33 I ':n';","u'"(?,:""'u",."".om', 32 34 64 I ()5'nf'JMbOoJ" ""d""'LJtJ""" ". " I . 35 I dC>MOJ)R'() boOlJ3°tlMtl°c> ; 32 r,C>;](J)(j')" 32 fh);](J)3C>C> 34 r,"tI(J)3"R'0 32 36 I R'f'JooJc> 32 f\c>tI(J)3"0 32 37 I b"d"MOJ3t1f'Jb ObOf'JMO" 64 f\"tl0J3"0 32 I f\":Jm3"" 32 f\"{)OJ3"" 17 u;:'0~f\tl3bf'J U0a0Mffi0~O 38 I aJf'Jbf'J80J'ZIM cl 00 8()ObO()()0"ffi" OJ:Jf'JMO7JOb,,. 18 ,,~ao60u000G°'D 39 I abf'J'nof'J 19 b"'n°606hf'J 40 ,'f!8 -- i I MDoooob Go3oo'b"Goob I f\"1Iffi3°" bt6Mo - 41 21 -42 22 -43 23 -44 24 - 45 25 26 27 49 I' i -50 -51 I f\"Dffi3"" 3,2 32 fJ"Dffi3"R'" , 54 I b"J"bf'J681Io(,) (j b.31100"f'JO0 'do 55 I 1Ibffi1l00J" r- (. Cl (, n bf'J3"000 C, 56 I b"af'Jd,,"df'Jffi03"03" 57 I U0J'ZIMbf'J 'dMf'JatJ°O (I-Il-ill-IV) J'ZIMuD°'b1l 32 fJ"1Iffi3" R'0 32 fJ"1Iffi3"R'" 32 f\"Offi3"" f\"1Iffi3O0 --.- ", -. , ',' - " ~ - 0 :":::~- " :..", ~, 0'" -:.., -, ...'..~-~-' , . ..., '~o:' " " ,"'7r,_=--~_'~",-_... .- .. ,-" ..'", --=:""J ';-:-=~- ,,'.. - ,.:.::: - ",J~7~"" -.' ~ I vane J avaKfiisfivifi ~ c)3c)bo ra3°~ou Uc)bO~MOOU (J)OO~OUOU uc)bo~3v°<BM '06°30Mu06060u °3c)60 . ()0ho~() czDi[isi State t[1niversity 'Bud0~6D6()~ 0~() ~Q£U{ty Of Law Post-gratfuate C)u~oMc)663c) ~~~ ~~ ~~ ~ ~J!}~~ )Jjj;o_2ai!. ~~~~~~~ ~~a ~~6~~~~ . sp;e~-; Q]j-iajJ c)UJoMc)66'0Mc) ran uv c)J~oU e ~OMOM~ran &0&30(J) &c)(J)3C)~OUVOOO°'0'~0Uc)Jc)O~0~c)6M aoo03'030oou uc)&60°(J)c)o a~ i~~:~60oo(J) raOOUVc)3{TT)c) rao3mO&O mo.. .~ ~"' U ... u" """, <1>, ", ">'::1",""" "'", , "" , ~ "';",j'/ fJ -J. ;,itf~" --~ - .JI~'!f !' (-- 1,th~~~~-~ , "' - , 2 ,~-..I-~f.ciJt~~~t&, ~~' -° 3 1A.JlJ.J.m_~~M ,, ,'- '.". ", , , " I ~:~.t~ ;/~'I \ ", . ', a ,,' ~MM<nDLMM ' '-r r. ~ b ( . 7 1r " , ~-- 2.PErI~fJlQfdt:.'lf ,,' n~~ ,cr- J.l4, J J~ . - ~ ~ . , ' , ", , ", , ' , ' ' , , ,, , , , k.~~".. MA . ,Jj;.~i ' 3 ."~Ll.L-I-a~llffi~~ - ~ '/t!i,;,:'Jj' '.CI../ "~d "' ,, ' *<3" 'DuringtIiepost-graauate courseof quaBfying . su6iectsfor tIie camfitfate 4Jree fio.5adtfitiondfy sttulietl tIiefoUUwing tli$cipa~;_,-= " ~" I'\b OiW'..n ' "'" :' ~ " {'"'-"" "(.':'::~~):.~}'!:!; " 0 ~ " ".' €Jv15 " -1 . -- 'E-~-- .'r... ",,; ",;~."' ,, Jd fh ~ ,6tJ-j" tUj ,", ,, ~ \~'"" , 'N"',,>,~ ", MD~6MM(\ '- . (~a). ~~~ca~/' I '~J '#'" ,:.,y~ '£'~--:-y b (!>DJ0(\ l.:q \IV k £~-[l~.Q ~ ~o, ------------- 0J0(!> Q °JMU(\ y 0 -J'?~~~~ UJ-l:!-$.iL.J:-y-tL()£LOtl ~~6£~~~'[;_~_~E~~~_~ ~ c:r-t , I~C1 J..If<.. N' " \\\..., .l(","'Z , . t ,)~, " " ..11.~'l!i~\~V~'" ~~'~M,'dDb&DI::'°0 ".' , Head of Universit§~~A'..L~ Academician A .~~" : . ,"):/;',19' ~i1 ~J' . "'..~~~rOJo""" .:>ri;'.. , ~'" ."," , , of La;baculty 'oR Pr~fessor Vf'L. de;, J e/,;f( Dean Shengella l.',* ffir atlr:t:i{i cdqcar cDr8r6 rq?lrodcb (J/6 0) O.:l-r%gqg 6c.r0, 2oog-20r4 $q,gbtso 6t0qr3oq,.:qr Og8.:c.rbqt 66o5c.rq, 6c.rb.:jodolr b.:bgqr.rbob g6o336bo$g$0o br8.:6cnq,ob lr3c.rq,,:Eo rlrc.r6o6gbgq,o Jr6crggbcn6ob 3gq,gbgbobr qg.: bt2g,:6c"r b.:0.:6coq,ob 0o6.:6orgq,gboco. 6gjger6o. J6orgpbe(no a''l ,-'Lcl 0,:0g3r ot3bgq,odg iii*: gfi{16fqul fir4b0dndfiL 05(.}br .:3.:qgg6og6 or.:6,:6qggbc.rbl%p qg.: Oo3g.:3qgr b,:q,gjgoc.r SitSb}A&3raa0&:1! *}M},! 3g6bo .:qgs0o.:bolr Lilb$qfi&nir t6nfiSS'df'lr}tttil " " , "'~ JI, ""',,, ",DIPLOMA ~ ,()~ ~ '1''(¥J,D'IlxiJ" ";1"""" ,1;!' k~' 'irC "" , ", , " ":C'X',,~i""~ ;1, ' "f)!i))'" 1" ' , , , ,~ 'I' , " 0, , ~ ' ,if;! ," , " 'Ii 1 0" ',~ U" ' l~~ OJ~~ 'I, ,0 I ..".° ' ", ...;" , ')li~ " i"" ',' EM 0,018'7 4 i~~~ I,Ll , "",,: , , ,, ,,'r'd/; ...~ "'." r A; ~ II' ' T,!!! '",J, ,',', "",S )lg1y,ytlt J!! "1: Y,,'C" ' to" ,Jamar JUr oi cL~.e. 'I " ~ ' ',:: ',~ , Wl'10 e1J.tere~ Iv. Djavakhishvili 1;'611i8'1 StaJy :~V~fsi~Y4,~th~ faculty it;;; of Art~'qft~ l1uJ11anitiy~'in '{99~ '" , and''~r1t~itatedtibm if 1l1;~f)D- in th..e., O il~.yv.in g, s1J.b ?J,-":eep,, ,,~ I ' '' '" ' ' ;'~ ,~ ",If!;!! , r .J , 0', ili . , , " , , .. .p ,, , f:, ~ " ~ ,, " , " r- n, D' I 11'. , l' 9TH UBT ANNUAL INTERNATIONAL CONFERENCE ON LAW AGENDA Date: October 30 - 31, 2020 Venue for the Opening Ceremony on Friday: UBT Innovation Campus - Lipjan Venue for the sessions on Saturday: Online Time Event Friday, October 30, 2020 16:00 – 16:30 Opening Ceremony 16:30 – 18:00 Keynote Speakers Edmond Hajrizi Moshe Landsman Philip Ubertini Paolo Parisi Andrew Goodspeed Erzsebet Kaponyi Saturday, October 31, 2020 09:00 – 10:30 Session 1 Chair: Mensur Morina Co – Chair: Jorida Xhafaj Keynote speaker: Olgun Deģirmenci Innovations and problems of the speech pathology service in Albania, seen from the legal technical- professional and social point of view. The Respect for the rights of this target group of people. Admir Belishta and Brixhilda Lilka Lost profit - Legal aspects Vesna Paunkoska Dodevska and Bashkim Nuredini Special Investigative Opportunity Blerim Halimi Treatment of Covid 19 from the legal point of view in Kosovo Zenel Hajrizi Privacy and Information Security Tamar Alpaidze The special register of the child sexual abusers and pedophiles - the need of its incorporation in the legislation of the Republic of Kosovo 10:30 – 10:50 Coffee Break 10:50 – 12:10 Session 2 Vedije Ratkoceri Chair: Nehat Idrizi Co – Chair: Xhavit Shala Effects of reform of the legal system and civil law legislation in the Republic of Kosovo Marriage contracts in the Kosovo’s new Civil Code, the beginning of a new approach or new drawbacks Isuf I. Jahmurataj Jorida Xhafaj Legal aspects of electronic contracts Bashkim Nuredini and Vesna Paunkoska Dodevska Intellectual Property and its Reality in the Region Altin Maliqi The impact of customary law on women's inheritance right - injustice or self sacrifice-Case study Kosova The Right to a Fair Trial and Within a Reasonable Time Deadline for Administrative Matters in Kosovo The Presence of Principal-Agent Problems in Publicly Owned Enterprises in Kosovo Kosovo environmental legislation for the protection of nature and air quality Protecting of Effective Competition in Kosovo Market 12:10 – 13:00 Lunch 13:00 – 15:00 Session 3 Detrina Alishani Sopi Mervete Shala and Xhavit Shala Njomza Zejnullahu Nexhat Balaj Egzona Osmanaj and Ismije Pllana Chair: Visar Hoxha Co-Chair: Sevdai Morina 9th UBT Annual International Conference | 2020 The relationship between education standards and the labor market Blerina Shkurti Digital Evidence and Prohibitions of Evidence Evaluation Muhammet Ali Eren Factors that affect in Juvenile Delinquency- The Case of Fushë Kosovë / Kosovo Polje Mensur Morina and Adrian Alidemaj The State of Emergency in the Constitutiona Law of Kosovo Behar Selimi Sfidat e Policimit përgjatë Pandemisë COVID19/Policing and challenges throughout the COVID-19 Pandemic Fatos Haziri Active and Proactive Transparency in the Judicial System, Post-Reform Approaches Rezana Konomi Necessity for criminal justice reform in Kosovo Elmi I. Kelmendi, Albulena U. Ukimeraj and Diellza Muzlijaj Reform of the electoral legal framework and depoliticizing the administration of the electoral process in the Republic of Kosovo The European Union rule of law crisis: legal framework and challenges Xhavit Shala and Mervete Shala Dorina Gjipali HONOR CODE CERTIFICATE Olivier De Schutter Professor of Law, Centre for Philosophy of Law University of Louvain (UCL) Tamar Alpaidze successfully completed and received a passing grade in Louv2.01x: International Human Rights a course of study offered by LouvainX, an online learning initiative of The Université catholique de Louvain (UCL) through edX. HON OR COD E CE RTI F I CATE Issued April 30th, 2014 Verify the authenticity of this certificate at https://verify.edx.org/cert/ab3daf7dfbdf4d3e8315ebb251410839 HONOR CODE CERTIFICATE Richard Elmore Gregory R. Anrig Professor of Educational Leadership Harvard University Graduate School of Education Tamar Alpaidze successfully completed and received a passing grade in GSE2x: Leaders of Learning a course of study offered by HarvardX, an online learning initiative of Harvard University through edX. HON OR COD E CE RTI F I CATE Issued August 28th, 2014 Verify the authenticity of this certificate at https://verify.edx.org/cert/938f718bfc264faaa15661acc9986e16 HONOR CODE CERTIFICATE Dr. Jason Tangen School of Psychology The University of Queensland Dr. Matthew Thompson Tamar Alpaidze successfully completed and received a passing grade in Think101x: The Science of Everyday Thinking a course of study offered by UQx, an online learning initiative of The University of Queensland, Australia through edX. HON OR COD E CE RTI F I CATE Issued July 2nd, 2014 Verify the authenticity of this certificate at https://verify.edx.org/cert/743e9ed8a086479d931f257e911c48b1 School of Psychology The University of Queensland Dr. Phillip Long Executive Director, Innovation and Analytics, UQx The University of Queensland პროფესორის/ლექტორის შეფასების ანგარიში შეფასების მიზანი და შინაარსი თამარ ალფაიძე პროფესორი პროგრამული მიმართულება სამართალი სასწავლო კურს(ებ)ი მედია სამართალი და თვითრეგულირება; შეფასების მიზანია, შეფასდეს საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი სეუ-ს აკადემიური კორპუსის თითოეული წევრი, განისაზღვროს როგორ აფასებენ სტუდენტები ლექტორს, რა მიაჩნიათ ლექტორის დადებით და უარყოფით თვისებებად, აკადემიური კორპუსის წევრთა შეფასება მოხდა როგორც პროცედურული ასევე შინაარსობრივი მახასიათებლების მიხედვით. მეთოდოლოგია გამოკითხვა სტრუქტურირებული ანკეტის მეშვეობით ჯამური საშუალო შეფასება R = 3.7 რაოდენობრივი მონაცემები დამუშავებულია წარმოდგენილია გრაფიკების სახით. და რაოდენობრივი მონაცემების ჯამური საშუალო ქულა (R) წარმოდგენილია როგორც ლექტორის საშუალო შეფასება რესპოდენტთა რაოდენობა: 75 სტუდენტი სტუდენტთა თვისებრივი შეფასებები და კომენტარები დაჯგუფებულია და წარმოდგენილია უცვლელად შეფასების პერიოდი 2018-2019 წლის გაზაფხულის სემესტრი კვლევის აღწერილობა და წყაროები საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი სეუ-ს აკადემიური პერსონალის შეფასება განხორციელდა სასწავლო პროცესის მართვის ელექტრონული სისტემის სტუდენტის პირად გვერდზე განთავსებული ონლაინ გამოკითხვის სახით. კვლევაში მონაწილეობის შესაძლებლობა ჰქონდა ყველა სტუდენტს, რომლებმაც მიმდინარე სემესტრში სასწავლო კურსი გაიარეს შესაბამის პროფესორთან/ლექტორთან კვლევის საერთო მონაცემები შეგროვებულია უნივერსიტეტის სერვერზე. ლექტორის პროცედურული და შინაარსობრივი მახასიათებლების შეფასება ლექტორის მახასიატებლების შეფასება დაჯგუფებულია შემდეგ პროცედურულ და შინაარსობრივ კატეგორიებად: ➢ აცდენს თუ არა ლექტორი ლექციებს - სვეტი ,,გაცდენა“. ➢ ლექტორი დროულად ასახავს ბაზაში სტუდენტის შეფასებებს - სვეტი ,,პუნქტუალობა“. ➢ ლექტორი ობიექტურად აფასებს სტუდენტებს - სვეტი ,,ობიექტურობა“. ➢ რამდენად გასაგებია ლექტორის მიერ ახსნილი მასალა - სვეტი ,,ახსნა“. ➢ პასუხობს თუ არა ლექტორი სტუდენტების მიერ დასმულ შეკითხვებს- სვეტი ,,დისკუსია“. დიაგრამაზე წითელ ფერში წარმოდგენილია შინაარსობრივი მახასიათებლები; 4 ლექტორების პროცედურული მახასიათებლები, ლურჯ ფერში - 3.7 3.8 3.8 3.7 3.7 გაცდენა პუნქტუალურობა ობიექტურობა ახსნა დისკუსია 3 2 1 კომენტარი: სტუდენტები მოცემულ ლექტორს მეტნაკლებად დადებითად აფასებენ. სტუდენტთა მოლოდინების შეფასება სტუდენტთა მოლოდინის შეფასება - რამდენად გაუმართლდათ მოლოდინები ლექტორთან მიმართებაში. 100% 90% 80% 70% 60% 52% 50% 40% 30% 25% 20% 11% 10% 11% 1% 0% მოლოდინს გადააჭარბა გამართლდა გამართლდა ნაწილობრივ საერთოდ არ გამართლდა არ ვიცი/მიჭირს პასუხი კომენტარი: სტუდენტთა შეფასებები დადებითი უარყოფითი - საოცარი ლექოტირია თენამედროვედ მოაზროვნე - ხშირად აგვიანებს, ვერ ხსნის მასალას და ვერ საგანი არის რთული და ცდილობს მარტივად შეგვამეცნოს; - იდეალური როგორც პროფესორი იდეალური როგორც ადამიანი; - საინტერესო ლექტორია. რაც მთავარია თავის საქმე კარგად იცის და ჩვენც ადვილად გადმოგვცემს მას; - უაღრესად განათლებული და თავისი საქმის პროფესიონალი; - მომწონს მისი მიდგომა სტუდტებთან; - ძალიან კმაყოფილი ვარ. აქტიური ლექტორია. ყველანაირად ცდილობს ყველა სტუდენტთან უშუალო კონტაქტში შემოვიდეს და არავინ დატოვოს ჩრდილში. ახსნის არაჩვეულებრივი მეთოდიკა აქვს; - ,,სტანდარტული" ლექტორისგან განსხვავებულია და ეს ძალიან სტუდენტების კარგია. მიმართ მომწონს ის, რომ მეგობრულად არის განწყობილი. ყოველთვის ყველას მიმართ არის ობიექტური და სამართლიანი; - მკაცრი და ობიქტური შემფასებელი; - სრულიად განსხვავებული ლექტორია, თავისი საქმის პროფესიონალია, მაგრამ მასალა იმდენად დიდია, იმდენად ვრცელი, რომ კონკრეტულად სჯობდა გვესწავლა; უფრო აკონტროლებს სასწავლო კურსის დროს; Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 

      !" #$%'& ( )"# * + , -. + . /0* 1 + * 2 * 343 . / 5 267 * 3897 *02 * 3 * 343 . / 5 2 : ; * <6=> * + 5 ?3 * @5 @4* 3* =?* A"* =2* <. B =2@5 @4* 343 . : . ?892 * 3895 6?* * 3 .A".B 6> 3 @4* @=C0* =?*3 . : . ?8"2* 3B . 85 A"?* 3. 3 D * ?. > @4* E FGHIE JLKE M G'N0O0KPHLQ4R"PLSKTKFU9G'R9NE JLKKVWVE QR9XE YG'R9KVG[Z9E \]E JQN0KVWVE Y^PLE S Q4_^E NW` KF HLQR9F Q0HIN0Ea`cb^E R9KVb^G'_R"K dE \eE bE SKfQ HIE O0Kg\]E Kh i4GjKFU"G"R"N0E JLKPLSK PkR9XK QR9XG'_KVLG'RZ9E FKlLE JLKKVLV0UQ4R"G"Y^Km N Q JLFK QR^Q_^E Y^KNKN0\]KFE R^QG"_^VI\]KV M PLVKE]KNKVIY QV0E b Q_ n]R"E]E R9KVoKF HLQ4R"F Q HIK VE NE R"XS Q4_^R9K dKgX9dE SV0E lLR9KVKXmpN0KPkb Q\]E dE \eE lLR9XEqV0b dE \]E V0b dE G"_^KV0E n KF HLQR9F Q0HIKN0Gr JQ4PkSKELVE NE R"XS Q4_^R9K dsV0K dRJQ4Y^K\]ELVE t"KR"GQ_^VV0E N0E R9XS Q_R"K d RQ Z9PkSKR^Q_E V nLdKFE K\]E FsK Z9KuE \]E N0KE FPkR9KIi4G'U9K QR^Q_KVsv dQ4PkS Q_R"K dKuVUQ4R"G"E n NE Z9R"E NdKR^HIPkE SPkR9Km KF HLQR9F Q0HIVwE b^E V0KE XQ4_^VxKFU9G'R9NE JLKKVyQR"X\]R9G'PLSE \zZ9E dRJQS Q4_^KV XdKV Q_^E nNE Z9R"E NsE R{E r dVO QR9KG'\]PLSG'_KVsXdKV Q_E nR"KVZ9E NGJTVO Q JLKE SKV HIXE E lLR9KXnWKF HLQ4R"F Q HIKdQ4R|v0E KXdS Q4_^EWNE VG"_^R"K dK}KFU"G"R"N0E JLKKVuHIR9E \]K JLKPLS VE Y^PLE S Q4_^E \]m~E N0E V0XE FE dQ nqV0E N0E R9XS Q_R"K dKFG'R9N Q4_^KN0E V0N Q\]KKVxY QV0E b Q_ dR^JQS\9Q_E€KF HLQR9F Q0HIKVVE r4NKE FG'_E lQ4moE NFG'R9N Q4_^KX‚R^Q0Z9PLSKR"\9Q_EKV QXK NFKY dF Q4SGdE FKV0E M KXb Q_K n'R"GZ9G'R9K JLE Er4V QSKV b QSN0KVE h d\]G"NG"_^E nLKF HLQ4R"F Q0HIYK Z9E dRJQ4S Q_PkSKuKFU"G"R"N0E JLKKV PLVE U"R"Xb^GQ4_^E n KF HLQ4R"F Q0HIKV \]E JdEV0E lLKE FGƒ\]E P M E FG"FGKFU9G'R9NE JLKKVE Z9E F nN0E V0Y^K \]E FE YE PkS Q4_^R9K dKr4N Q4\9Q_ Q4_^KVLE „ M d0QXE m KF HLQR9F Q0HIKV{V0E r4N0KE FG"_^KV{VE NE R"XS Q4_^R9K dK R^Q0Z9PkSKR^Q_EWPLF\]EWN0G'b^\9QV n PkO0KR^dQ4S QV†iGdSKV0E nQ4R"GdFPLSw\]G"F QlQ nE N0E V0XE FE dQ‚‡ KF HLQ4R"FE JLKG'F0E SPkR9K'ˆ _^PLF Q_KV9Z9E N0GuKF HLQR9F Q0HIKV"dKRHIPLE SPLRuV0K dR^JQ4Y^KoE R"V Q_^PLSKoPkR9XK QR9XG'_ Q_^KV VE M E FG"FN0\9Q_SGRQ Z9PkSKR^Q_E9VE QR"XE Y^G"R"KV0G\]G'FKVLO0R9G'_S QN0E E m V0E M dE F‰GV0K HLi0d0Q_^KŠ VE NE R"XS Q4_^R9K dK‹RQ Z9PkSKR^Q_E nŒO0R9GdE K\9QR9K nŒV QR^dQ4R"K nŒVE NE R"XSKV VPL_^K Q r HIK ndKR^HIPkE SPkR9KV0UQR9Gn M G"FU"K\9Q4F JLKE SPLR"K KFU"G"R"N0E JLKE nKF HLQR9F Q0HIK  ^ #ŽL#0#IŽL% %0‘ ’"(“L”#‘  •#“L)"#– % #s )"#I )9]“k—)" ’'˜ƒ‘ ’'(0“k”#‘  •#% —^#  ^ #p0 ™“L % —^ šW )9 (0%0˜Œ‘  •’'—)"#’"—^#›•#œ##L •##ž ˜] (0# ”“L)"#p – ŽL#’"—^# )9“k# ˜€  #0!"% )"’"Ÿ ŽL%0% ‘ ’'(0“k”#‘  •#“k)9#[– % #[˜] ‘ ’"(0#“LŽL%0)9“k#[#”!9’')9( •# ¡9)"(0 ˜¢™^% #£)"  L’'¤^ ˜]’'% —^)9#œ¥“k)9&#%0)"&’"—^ &z0#ŽL%0(0 ™#šx‘ ’"(0#“LŽL%0)9“k(0z#”!9’')9( •# (  )"#0’"—^)9#œ ˜¦  #§% ŽL 0#¨˜] #©ª ’«#”!"’")"(0 •#“L#§“k)9&#%0)9&’'—%0—# ’')9¤^ ”#' •## 0!"% )"’"™^#Ÿ¤^ ”0 ‘ “L&)"% —^“L#(”#™œ”% ’'—k˜]L¤^ œ0%0”L L’"¤^ ˜]’"%0—)"#œ “k)9&#%0)9&’'—^% —^L% (0’'#0’"œI‘ ’"(0#“LŽk% )"“L#¬#”!9’')9( •## %0)9& ™’')9#’{¤^ ˜] •%0(0# #% &(90 ™“k %0— (0š)"’"¤^’')9#• 9#”ŽL% )"”% ŽL#Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL#  )"#% )"&’"—^#’"—^®ŽL% %0‘ ’"(“L”#‘  •#“L)"# – % # ¯ % %0– ŽL)9’'‘  œ™#)"% —^#s– % #° šk)9’'(0%0#• ¤^ % )"&# ”%0—“k# #”!9’')9( •## © )9(’"%0—# ˜]u¤^ œ0)"•% %0—#% )"&# ”#[ŽL% – ”’"’'¤^##&Ÿ ± ²³ ´µ¶¤^œ0Ÿ ·#¤^#[•’'˜]”#(0’'!9#’›— L# ¤^ ” ©#%0—  š)"’"(% #•o(0’'#• œ(0)" œ )"#•^’'œ0 ”^œ ˜] 0œ0k#”!"’")"(0 •#“L¸(0 0#œ% —^ ¯ #”!9’')9( •#“k¹)9%00“k)9% —^š(’"” •% (%0—˜] •’'˜]”#— L% —^0° š4™%0˜]¤^%0—^ ˜]’"‘ “k(0%0”ŽL%0—# 48 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 ˜]sŽL% – ŽL%0—# ¤^ ”š )9’'(0%0—#•W¤^ %0)"&# ”%0—“k#sŽL)9 ”0³   L¡9œ)9’ ŽL%0– ”’"’"¤^#“k)9# #”!"’")"(0 •#“L#– 0%0#&Ÿ )"] )"#I#”ŽL%0)9”%0ŽL#s(0%0•”#% )"“L#s&œ  L)"#0#
& )9’'¤^’")"• •”’'—##(0 L%0) ‘ #˜]%0œ]“k©’"˜% —^% ” “World Wide Web (www) ³k(0’"!"#’ #”!9’')9( •#“k¹ — —“k˜] š4 )" “k—)" ’  —^  —“k˜] š^ )9 (0%0˜ — —“k˜] š)9’'(0%0#•™^% #• œ(0)" œ )"#•^’'œ0 ”—^ L%0— ˜]9(’"” •% (% —^0Ÿ  ± ´³ ´² ¤^œ0Ÿ · %0€(’"!"#’ #”!9’')9( •#“k#{ —^ —^“L˜] ¯ – % #°˜] !9“k$”% —^“L#u0œ0 ˜] ^œ ŽL#0# ˜]˜] ”#™^”“L%0—#†‘ ’"(0#“LŽL%0)9L%0Ÿk )9’'¤^)9 (0’ƒ#”!"’")"(0 •#“L‚)9%00“k)9%0—L%0š ‘  œ0™^#)9#[˜]TŽL% %0‘ ’"(“L”#‘  •#% —^#  ™^“L % —^% —^L% š¬)9’'(% &T(% ™^œ0%0’"—^#&a^˜% —^ #”!"’")"(0 •##L¤^ ˜] (0“k™ œ0%0—9˜]9(#¡9%0— Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL#™%0( ˜]¤^%0”’"—^ ™^#†™^% ˜]#s˜]I(#s!9“k”– •#’"”#)"% —^ s“LL)"“L”œ% ª0’"!" ¯ 0“k—#%0– ŽL% —^#š§)9’'(0%0—^#• ()9 œ0 )9#•’"œ ”# 0)"’"œ #˜]%0)9# #”!"’")"(0 •#“L (’"(0 ^“k)9%0—^ ¢“L©%0œ% ”¢#”ŽL%0)9”%0ŽL#& (0’'0 )"¤^% —^%0% —^0° šƒ% )"œ% )"%0—#¢(!9’'—^% %0—# ¯ 0%0)9œ%0)9³ ‘ ’'(00#“kŽL%0)9%0—L% ¤^ ”& œ0% —^“L#[#”!"’")"(0 •##  0 ” ©% )"% —^#° š†#”!"’")"(0 •## (’"(^( )"%0—%0—#Ÿ ()9#¤^ ˜W#– (0”%0—L% )"&# ”#(0’'!9#’†%0% – ŽL)"’"”“k ##”!9’')9( •#“k # #œ0)"•%'³4#”ŽL%0)"”% ŽL#Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL# )"#x œ0ŽL’'(0 ŽL#L#)9%0—“k##”!9’')9( •#“k##0ŽL%0(0 š¢(0 ¤^)9 ( ¤^ ”0 ‘ “L&)"% —^“L#0#ŽL%0(0 š])9’'(0%0#•© )9(’" ˜]¤^%0” #”!"’")"(0 •#“L# L’'¤^ ˜]’'% —^# !"’")"(0#)"%0—#}˜]¸¤^ ”œ#& )"% —^#›0 !9“k$œ0%00š#”!"’")"(0 •#“L #”!9)" ŽL)9“k– ŽL“L)" Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL#€(% ™^œ0%0’"—^#&| – ŽL#“L)" ˜~ª  #—˜]%0—u(0’'!9#’ #”!9’')9( •#“k#{0#œ)9•%0Ÿ ( ™# (0’'– (0%0˜]%0—%0” (^œ## #”!"’")"(0 •#“L# ‘ ’"”¤^’"(% )" ŽL%0—#šŒ)9’'(0%0—#•  % )"&# ”%0—%0”f#”!9’')9( •##f™%0– (0”#f0#ŽL%0(0 c˜]y(0##w¤^ œ)9•%0%0—#f– % š !"“L”– •#’'”0#)"% —^% ”c¤^’'— “L)"#q#”!"’")"(0 •#“L# ŽL% %0‘ ’"(“L”#‘  •#“k)9# – 0%0% —^#š )"’"(% —^#•T(’"#• œ0%0”W(0’'!"#’"W“k(0)" œ% #[– œ% ª0”% —^#WŽL%0)9#ŽL’')9# 0Ÿo˜]¡9%0# &œ# #”ŽL%0)9”%0ŽL™#& œ(0’'ª )"##'0 – (0# ”#š#”ŽL% %0– ŽL“L “k)9##”!9’')9( •# š%0% – ŽL)"’"”“L# ¤^ L% &%0—#˜] “k)9” % —^#š0 — L’¹(0’'”0 •% (% —^# L’'¤^ ˜]’'% —^)9#œ#•^’'œ0)"%0—#€ª0œ0%0 !9%0)"’"™^#š¢% %0– ŽL)9’'”“L# !9’'0ŽL š¢—^#—#’'&% ‘ %0—#š¢ % (©#!"’ ˜]w‘ % )"$’ ŽL)9“k– ŽL“L)"%0—##”!9’')9( •#“k#])9%00“k)"0%0—#Ÿ#”ŽL%0)9”%0ŽL™#] ) )9% —^’"—^0 ^%0(©#!9’'& ¤^%0’"¤^)" !"#“L#˜]9¤^% ’'0’"#ŽL#‘ “k)9#0 L¡9œ0)"% —^#Ÿ  (0)"#¤^ ˜]šo#”ŽL%0)9”%0ŽL#T© )"(0’' ˜]¤^%0”‘  •’'—)"#’"—^#ª0’"!"#%0)9%0—^# ^ q0#œ)9•%0š 0#)"’"œ”% —^#0š L’'¤^ ˜]’'% —^#0š0 ^%0(0©#!9’' 0 – (0# ”’"—^#  ^ }¤ )9%0(0’'0Ÿ (0#œ)"•%  )"• &“q#™^œ0# & ˜g“L©’'˜]% —^% ” œ0#)"ŽL“k “k)9šW(0% ˜œ0%0’"—^ ™^#p – œ0&Œ#ž!" – ŽL#š)9’'( #”!"’")"(0 •#9³4 (L0#œ)9•#L$#)"#& ˜]#’"—^#% – ŽL# Ÿ œ#)9ŽL“k “k)c#œ0)"•% ™^#šW#%ž)"’"¤^’')9•‚)"%  “L)"™#¢(0’'– (0%0˜]% —^%0” “L—^#% – ŽL%0—^#š )"’"(% —^#•%0)9&( ”%0&& ”#(ª ’'!9%0—# ”¤^ ” L¡9œ)9“k “L)"&#% )"&’"—^ ™^#š4)"  •s(0’'0˜% œ #“k)9#˜]#“k# ™%0˜]% ¤^%0—#•Ÿ9™^%  —^ (# ˜} (0#(% •”#%0)"% —^# ©#” ™^%I˜] #0œ0)9’'—%0(0³ (’"#&’"œW&“  )" 0 L’"¤^ ˜]’"%0—)"#œW“L)"&#% )"&’'— & %0W¤^ ”0 ‘ “L&)"%0—“k#T0!"% )"’  ( )"&% —^)9#œL)"%0¤^“L#)"% —^   ( 0 ( ˜~(#(0˜]#” )9%0’"—^€(%0•”#% )"“L#{˜] œ0u#(0#™%00 ^%0—š)"¬ )9##”ŽL% )"”% ŽL#  ( )"&% —^)9#œ#I&œ  L)"#0#&Ÿ™%0#$% —^¤^ (’"œª ’'&’')9# L¤^“L!"#I0% •# #0ŽL%0—^#0 š )"’"(% —^#•& œ0# ”&u™^% %0˜]“L%0—%0—^L¤^ (’"&– œ (% ”k ¡9”#™^”“L#0 ‘ #&^#L#)"¤^œ0#œŸ 0%0•# #ŽL&%0)9& L¤^“k!"](# 0”# š4)9’'(#”ŽL% )"”% ŽL# #0%0&# 0#œ)9•%0 š4)"’"(%0™#•  ( )"& #I0)9#”•#0“k ˜{ )†¤^ (0’'#ª %0”% —^ Ÿ(% ’')9 % L¤^“k!9#I  —^“L&%0—^0š)"’"(] ( )"& # #”ŽL%0)9”%0ŽL™# ˜] #‘  œ0%0—¥¡9#)9%0“L  ˜]¤^#š 0 £#)9’' (^’'’"˜ ’'—#%0– ŽL# & œ0#% —^“L)"%0—#'˜]L#“L)"#˜]#“L#&œ#0%0—^% —^# ¤^ &œ #©#”% —^ š)9# ¤^ (’"• ( 0#œ)9•# 49 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 “L—^#% – ŽL%0—#w™^%0˜]# ”q“L)"&#% )"&’"—^ ™^#šž)9’'(0%00 •x ( )"&%0—)"#œa™^% ˜]%0¤^%0— (˜]% (#œ0ª0 œ )"&Ÿ œ% )"•]0#)9œ% #˜]9œ0%0)"•(%0’")"% L¤^“k!9# œŽL’")"% —^#0"œ% )#$% œ# ”k (Lœ#)9ŽL“k “k)9# !9%0)"’" & ” ˜]’ #0ŽL%0(0“k)s ” #L0š)" •™%00 $% —^’"—^ (’"¤^œ•% (¤^ )9‘ œ%0“L #– ”0  ³|% – œ% (˜]%0— )9%0—~&“ )9~#”ŽL%0)9”%0ŽL#c ( )"&%0—)"#œ )"% ¤^“k#)9%0—  ˜]¢&“ %0– œ0%0(0˜% —^ )"%0—9³)9’'¤^’")"#9 % &#)9%0¤^“L#)"% —^#L& œ0#% —^“k)9%0— ”#Ÿ ± ¶·  (ƒ0 ‘ #&^L%T(%0•”#% )"“L#¹0 “L#¸¤^“k#0(0’'—ƒ“k0#)"œ0%0%0ƒª ’'œ0# š #(# ¤^ )9‘ œ% œ [© )"(’" ˜]¤^% ”[&“~ )"W#”ŽL% )"”% ŽL#}0 (0 )9&#[’'—#%0– ŽL[ ”[ ( )"&# “L—^#% – ŽLŸ"#”ŽL% )"”%0ŽL# (&# ”’'— ™#† ) )"#  )9•¬ %0)9& ™’')9#’’')9¤^ ”#L •# š" )9•  % (©#!9’'%0—)"#œ0# 0Žk)9“k– ŽL“L)"  ”g0 L’"¤^ ˜]’"%0—)"#œ0# ¤^ % )"&# ”%0—w˜]  )9• #“k)9#˜]#“k#0#)9#š)"’"(% #• 0 (0 )9&%0—)"#œI“L)"&#%0)9&’'— ™#s¤^ (’"œ#˜]’"˜]])"’"¤^’')9• ˜] (0’'“L‘ #˜]%0—%0#†0“k—#% – ŽL#Ÿ' (0 0& ” œ% ˜]I%  )9% —^#&# š' ) )"#(0%0’")"% “L—^#% – ŽL# ( & ” “k)9&#%0)9&‘  œ0™^#)9# &œ#0Ÿ† (˜]%0” ˜]š†#”ŽL% )"”% ŽL#¹ )~™%0#$% —^ 0 #&œ ’'  ( )"&#L0“k—#%0– ŽL ˜]Ÿ  )9#ƒ&“  )"{#”ŽL%0)9”%0ŽL#¹0 (0 )9&# ’"—^#% – ŽL#š†)9’'(0# ¤^ (’~© )9(’"#™^’"—^  ( )"&% —^)9#œ#z“k)9&#% )"&’"—^ g!9 – ŽL# šf)9’'( ^œ ˜] ^œ (’"©ª0’"—^#’"—^% —^#š #”!"’")"(0 •#“L#0ŽL)"“L– ŽL“k)9%0—#š‘  œ™#)"%0—#'˜]'ŽL% %0‘ ’"(“L”#‘  •#% —^# ™^“L % —^% —^# (&% #]‘ ’'(00%0– 0#] )9 ” #)" ˜ ) )9# (’"• ‘  œ0%0—“k#]˜]"(  ) ª  œ0‘ ’'”‘ )9%0ŽL“L# (%  ‘ “k&)"% š9(!9’'—%0#Ÿ9#”ŽL% )"”% ŽL#†(0&# ”’"—^ ™^#s )9 œ0#  )W% ‘ “k&œ0”# ˜] (0˜]%0” ˜  )9•]0 (0 )9&#L’'—#%0– ŽLL ) © )"(0’' ˜]¤^%0”0Ÿ ( ¤^)" ( • ‘ %0“L#W’'—#%0– ŽL% —^#š)"’"(% —^#•™^% ˜]# ” #”ŽL% )"”% ŽL™^#W˜] %0‘ “L&œ”# ” ‘ ’'”‘ )9%0ŽL“L 0#)"% —^›0 ‘ “L&)"%0—#› ”›(!9’'—%0’"—^# “k!9%0—#&š$ L% —%0œ)9# Ÿ  )9% —^’"—^g %0œ0%g—%0œ0)"# “k—#%0– ŽL#š‚)9’'(0%0—^#• %0)"&(0 ”% && ” 0 (0 )9&%0—)"#œ “k)9&#%0)9&’'— ™#™%0˜]# ”k• ‘ %0“L#’"—^#% – ŽL%0—#L¤^ (0’'Ÿ  (0)"#¤^ ˜]š#”ŽL% )"”% ŽL#™^% #$%0—L™%0œ0 ˜] )"’"& 0œ% “k% —^)"#œ( ŽL%0)"# “k) ¯ )"%  “L)"° #œ0)"•%00š% Ÿ #Ÿ 0œ%0” )"%  “L)T•^’'œ0)"%0— 0Ÿ ˜] (0# ”% —^# #”ŽL% )"”% ŽL™^#  0)"“L%0—%0”†#¤^#œ% (’"– (% ˜]%0—^% —^¹˜]ƒ (0ª0 )"% —^%0”¹#¤^#œ0%¸“L)"&#% )"&’'—%0—^0š )"  •|)"%  “L) •’"œ)9%0—^ ™^#Ÿ ™^%  —^ (#0 ˜ƒ™^% #$%0—]œ (ŽL‘ #•’"&š9)9’'(I#”ŽL% )"”% ŽL# 0œ% ”#sª ’'!9#%0)9%0—#  œ0%0“L%0—)"#œ0# !9%0)"’" š(0 ¤^)9 (Lœ0#)"ŽL“L “L)"#Ÿ ± µ³ ¤^œ0Ÿ ·  ¡90 ”#™” œ# šo)9’'(Wœ#)9ŽL“k “k) #œ0)"•% ™^#T#•œ0%0—€#”!"’")"(0 •##!9#L#‘ “k)9# &œ#0%0—^% —^#q˜] 0”˜]% —^‚#”!"’")"(0 •##0š )9’'¤^’")"• 0 (0 )"&# ’'—#%0– ŽL#c  # #“k)9#˜]#“k# & œ0#% —^“L)"% —^ ”# ˜]‹&œ0#%0—%0—#Ÿx#”ŽL% )"”%0ŽL™# #”!"’")"(0 •#“L “k)9&#%0)9&’'— & )9%0¤^“k#)9%0—# & œ#% —^“L)"%0— ”# ¤^ ”# L¡9œ)9%0— 0©’')9%0˜ #”!"’")"(0 •##k™^%  % — !"#L#‘ “L)"#]© )"(0’'˜]¤^%0”#&š^“k0#)9œ% %0ª ’'œ0# š% %0– ŽL)9’'”“L# – % #L #&Ÿ #”!"’")"(0 •#“L# )"% “L)"0%0—#0š #”!9’')9( •#“k# 0)9’'˜]“L– ŽL%0—# ˜] #”!"’")"(0 •#“L#|(’"(0 ^“k)9%0—#›(© )"(0’'% —^% —^#p³ƒ#”!"’")"(0 •#“L#p“L)"&#% )"&’"—^# “L—^#% – ŽL%0—#š#”ŽL%0)9”%0ŽL™# 0)"“L%0—%0”I™^%0(0˜]%0¤ (0’'– (0%0˜]%0—^% —^ ¯ “k!9%0—^#I)"%  #L •## ˜]9(’"œ %0’"—^% —^#L™%00)"“k% —^#L #&° ³  (0“k™ œ0%0—%0”[˜]¤^ ” & œ0% —^% ”[& œ0# ”& #”!9’')9( •# {– % ™^#Ÿ#”!"’")"(0 •## ¤^ ”& œ0%0—I¤^ ”^#“k|“L”˜]o#– ” š')"’"¤^’')9•u¤^ œ0)"•%0% —^#s©#” ˜] ˜]% —^ šL )"0%0—#& ˜]š )"’"¤^’')9•]– 0%0#L(0%0™^œ0%0’"—^#&u#”!"’")"(0 •##L¤^ œ0)"•% %0—^#L!9“k”– •# Ÿ ³9#”!"’")"(0 •#  ^%0(0# ©œ˜]’"( ˜]# ” 0#)"&'¤^ ”“L L¡9œ)9%0#©)9# &œ# ¯  ”&“ #”!"’")"(0 •##]^%0(0# ©œ˜]’'(0’'—!" # ”# ”]™%0L¡9“L˜]“k#I³L(‘  •)" ˜[¤^ ”0 L¡9œ0)"“L# ©)"#L0#)"% —^#0 &œ#0° Ÿ
  50 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 $ #)"#& ˜]#¹“L)"&#% )"&’"—^ š†)9’'(0%0#• © )"(’"#™^’"—^{#”ŽL%0)9”%0ŽL#ƒ(’"(0 ^“k)"% —^# (© )"(0’'%0—%00 ˜]  0%0&#~(’"( “L)"% —^# (’"((0 )9%0—%0—^ ™’')9#š)"% ¤^“k#)9˜% —^  (’"–   – ’W ”o0 L )"’ ( )"&#IŽL)" ˜]#•#“k#s”0’')9(% —^#&Ÿ%0o )"#IŽL)" ˜]#•#“L#  % ™^% ‘ )"“L%0—’ “L)"&#%0)9&’'—w˜]  ˜](0#”#ŽL)9 •#“L³  ( )"&% —^)9#œ#  # “k)9&#%0)9&’'— Ÿo0 ^%0™%0‘ )"“L%0—’ž“k)9&#%0)"&’"—^€˜] ‘  œ0™^#)9%0—“k#€0% •# #0ŽL%0—^# L¤^“k!9%0—^& ”o³˜] (0‘ œ% && ”š˜] ((0“k™ œ0%0—^% & ”š(© )"(0’'% —^%0& ”o˜](0’'(0(0 )9%0—^% & ”Ÿ  0%0&#y“L)"&#% )"&’'— ”#y ‘ ( ’x#0)"“L#&  )"#¢)9%0¤^“L#)"% —^“L# 0 (0’'–   – ’  ( )"&#&Ÿ (0%0’")"% L¤^“k!9# “L)"&#%0)9&’'—%0—^#0 ˜] ‘  œ™#)"% —^“L#}#(¹’'—#%0– ŽL% —^# %0– 00“k ŽL •# & ”š)"’"(% —^#•s ˜]¤^% ”%0”I#”!"’")"(0 •#“L#s)9%00“k)9% —^#I ( )"&%0—)"#œ )"% 0#(0š#”!9’')9( •#“k #0Žk% (%0—š‘  œ™#)"#0L˜]LŽk% %0‘ ’"(“L”#‘  •#“L)  ™^“L % —^% —^0š ( ’'—#%0– ŽL% —^#|˜] (“L™^ œ% —^#|“LL)"“L”œ% ª0’"!"#0›˜]›#”!"’")"(0 •#“L#‚(0’'(0 “L)"% —^# ¤^ ©% œ# ©%00Ÿk 0%0&#u“k)"&#% )"&’"—^ ”#š 0œ% “k% —^)9#œ ˜]š(0ª0 )"˜]%0—  ˜](0#”#ŽL)9 •#“L#  ( )"&#¢™^%  —^ (#0# ”’')9(%0—#& ˜]p˜] ” ©% %0—#&Ÿ ©’")"%0˜  –~“k”˜]|#– ”0  )"%  #L#)9%0—“k#  % (©#!9’'% —^)"#œ0# 0’"#ŽL#‘   #”!"’")"(0 •#’ ŽL%0% ‘ ’'(0“k”#‘  •#“k)9# ŽL%0– ”’"’"¤^## ™%0– (0”#j˜]j¤^ ”œ#& )"% —^# 0!"% )"’"™^#Ÿ  % (©#!9’']œ0 ˜]% —^“L%0— k™^% – (” ] % (©#!9’u³LŽL%0% ‘ ’'(0“k”#‘  •#“k)9#o0#ŽL% (%0—# ˜] “LL)"“L”œ% ª0’"W(0 &#[% – 0“L ŽL •# 0 ^%0(0©#!"’›#”!9’')9( •#“k#[)"% “L)"0%0—# !"’")"(0#)"%0—#W˜]W)9%0 #L •##[(0#L”#&š)" •¸˜] !"“L$”%0—“k# #– ”% —^W&#&’"%0“L# (’"–   – #L“L!"% —^ L%'(’"#$#’"š(0##¡9’'L˜]9(0’'#^( )"’"L#”!"’")"(0 •# Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL™#w© )"(0’'#™’'—y%0% – ŽL)"’"”“k#w˜]’"‘ “k(0%0”ŽL% —^#f¤^ œ0)"•%0% —^ & ” ˜] ‘  œ™#)"% —^“L#0)9’'—%0(0%0—^#Ÿ‘ % )"$’"˜]š%0% – ŽL)"’"”“k#˜]’"‘ “k(0%0”ŽL% —^#k¤^ ” L¡9œ)9"˜] ¤^ ”(0ŽL‘ #•%0— š)9 •‚ ˜] 0ŽL“k)"% —^|(0 &g#“L)"#˜]#“Lz$ 
  0%0&#¢˜]’"‘ “k(0%0”ŽL% —^# #”ŽL%0)9”%0ŽL™# ™^% ª0œ0 ”#o!" – ŽL# ˜]& )9#¡9# ˜] ˜]¤^% ” 9%0% – ŽL)"’"”“k# ˜]’"‘ “k(0%0”ŽL% —^# ™^#”  )"0# #˜]%0”ŽL#!9#‘  •#
 }‘ ’"”ŽL)" !" – ŽL“k#c%0¤^L% (0# )"% —^# ¤^ (0’'œ0%0”~˜]  ¡9”#™”“L#!9 – ŽL#L˜] ˜] 0ŽL“k)9%0— #”!9’')9( •##L œ0ŽL’')9#L“k!9%0—^% —^#L˜] ˜] ŽL“L)"%0— Ÿ (% •”#%0)9“k#W˜] 0)" – ŽL#‘ “k#W&œ0 0 L)9##& “k ¡9)"%  ˜p(0”#™^œ0”%0’"œ ”#†#(  ‘ #&#L¤^ )"‘ œ% œ9³4 )9#L&“  )99#”ŽL%0)9”%0ŽL# ( ’"—^)9#œ# #”!"’")"(0 •##L0 ™“k %0— Ÿ &“W(0#œ(0 )9& œ0&T ” ’"¤^# #”ŽL% )"”% ŽL#™%0#$% —^™%0œ0 ˜] )"’"&TŽL% %0¤^ ˜] •% (%0—š  )"% %0’  ˜]¤^“k)9u ”uŽL%0% œ#L’")"uŽL%0– ”#‘ “L)"#&œ  L)"#0#&š( ¤^)" (u )9 œ0#& ) ™^% (&œ0%0œ0 ™# ŽL% %00)"’"¤^)" ( Ÿ #”ŽL% )"”%0ŽL# ‘  œ™#)"™#y(0 0’'—)"#œ0# #”!"’")"(0 •##  ™^“L % —^% —^& ”š)" (˜]% ” ˜] •% †– % #€¤^ (’"#ª0% ”%0—)"’"¤^’')9• 0“L)"” #ŽL% —^#†(#%0) (’"0’'œ0%0—“k#š  0%0œ0%¹)9%0˜] – •#% —^# (0#%0)y™^% – (”## •”’'—%0—# ¤^ œ0)"•% %0—^#0 &œ0#Ÿ  (0#ŽL’'(w&“ œ0# 0 )" ‘ %0—& #”ŽL%0)9”%0ŽLL% š~)9’'¤^’")"•( ’"—^)9#œ# #”!"’")"(0 •##  ™^“L % —^ L%0š†(^%0˜]œ0%0’"—^ ™^# “L”˜]Tœ0#– ’"”#’'&f (}– 0%0#}(0#%0)¢¤^ œ)9•%0% —^“L# ¤^ ”0 ‘ “L&)"% —^“L#•”’"—^% —^#Ÿ ( ¤^)" (x#”ŽL%0)9”%0ŽL#  )j™%0#$% —^q¤^ œ #¤^#œ’"&e(0 0’'—)"#œ0##”!"’")"(0 •##  ™^“L % —^% —^& ”šo)9 ˜]¤^ ”#(#”!9’')9( •##&œ0#% —^%0—#šo)9’'(0%0—^#•ƒ¤^ œ)"•% %0—“k# ŽL%0% ‘ ’'(0“k”#‘  •#“k)9#¬– 0%0#&š' )%0(0&œ0%0œIŽL)9 ˜]#•#“L#¬(0 0’'—)"#œ0#¬#”!"’")"(0 •## ”#™^”% —^0Ÿ~( )"& # & ” (% ˜])"’"œ%w L’'¤^ ˜]’'% —^)9#œŒ•’"œ)9%0—^ ™^##”ŽL% )"”% ŽL#&  )"¤^% —^’"—^  ˜] (0# ”#(0 ¡9 0’'•# “L)uŽL ŽL“k0L%](%0ŽLª œ% %0—^0š(0 ¤^)9 (#”ŽL% )"”% ŽL#  )  )"#Lª œ%  0&œ#L^%0(0# ©œ0˜]’'(0# #”!"’")"(0 •#’0 ™“k %0— Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL# ¤^ ”œ0#& )9%0—I—%0œ)W– œ% ª0 ” ™#†(#(0˜]#” )9%0’"—^ (#L ”(#(0 )9&“k ˜¹#( ¤^ ”0 ‘ “L&)"% —^“L#ž&œ#0%0—^% —^#¹¤^ (’"š )9 • (0 ¹  # &%0—^0Ÿ “k0#)9œ% %0¹ª0’"œ#0 š #”ŽL%0)9”%0ŽL – œ0{#”!9’')9( •##{% )"&˜)9’'“L ˜ ¤^ œ)9•%0% —^#{&œ0#%0— šo)" • (%0ŽL ˜ (”#™œ”% ’'œ0 ”#  L’"¤^ ˜]’"%0—)"#œ0#y¤^ ”œ#& )"% —^#~&œ0 0 L)9##&ŸT(0’'0 ^%0’"—^# ” ©## ¡9%0—“k’"—^#(0 œ0%#”!"’")"(0 •# ˜]#( œ%˜])9’'0š)"  • 0œ% —^#Ÿ (0¤^œ )"#0 ^#& 51 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 ¤^%0’"¤^)" !"#“L ˜T% )"&(0 ”% &# ¤^ ”˜] ™^’")"% —^“L# ¤^ L% &#(0‘ #&]^œ% %0—^# %0)9&#˜] #( œ% ˜])"’"¹¡"% —^“L’'—%0”¹#”!"’")"(0 •# š ^’'’yŽL% %0œ0#L##¹˜]})9 ˜]#’"  “k˜]#ŽL’")"# %0)9&˜)9’'“L ˜€“Lª0“L)"% —^L ”k“L(0%0”L0)"’"¤)9 (0 0š^( ¤^)" (š^˜]"%0k(& œ )"# š^#”ŽL%0)9”%0ŽLk )"  – œ0 0% )"#’"˜]“k’"—^#u&œ#0%0—^ Ÿ](0 ¤^ #& ˜]š&“ ´ µ ©#u´   0)9# (0’'–   – %0( (##¡9’#”!"’")"(0 •#9– % #k(0%0™œ% ’'—#&š^)9 •]¤^ (0#L”“k#"(0 0’'—)"#œ0#(’"(0 )9%0—#0 &œ0#š  )T )9#¬#(0#¬¤^ )" ”ŽL# š)"’"(¬(0#¬¤^ ¤^)"$% %0— †(’"–   – %†(##¡9% —^¬(0’'(˜]% œ”’ ˜]¡9%0 ¯ )9’'¤^’")"• % o˜]%0—¤^ L% &#o(% ™^œ% ’'—#&° š9 ” % )"&#s&œ#o™^% (˜]%0¤ ¯ )9’'¤^’")"• “k)9” # (% ™^œ0%0’"—^#&° šL ”s&“k”˜] • ´ 
©# ´   0)"# ¯ )9’'¤^’")"• ª ’'œ0%0©#“L)"#u¤^ (’"•%0(# ™^% (&œ0%0œ0 ™#° Ÿ ¯ ‘ ’"(0#“LŽL%0)9“k 0%0)9#’'˜]“L (0 0(%0˜]# ™^# (0 0 # ¤^ ” % —^ % ” L%0š %0Ÿ ©Ÿ   ˜]% #&#  °€“L”˜][(0’'^˜]%0 (&# ” ˜]š ™^% ” ) 0“L”%0—“k#¹“L”˜]{#– ”  (^’'’"˜ ¯ 0 ^%0©’"˜]%0— š ( (0%0˜]## #”˜]#œ#˜]“L #L •## ¤^ ”(0 0œ0 œ0%0—%0# ”#™”%0—# ¤^ !9’')9(% —^#I$#)"#& ˜]#s% %0(0%0”ŽL%0—#š(0’'œ0 ”#s0#¤^” % —^#s˜]] Ÿ ™^Ÿ ° Ÿ (I&œ  L)"#0#& 0%0)9#’'˜]“L’'—  # &%0—†ª œ% ŽL)9 ˜]#•#“L¢( (% ˜]#  ³I¤^ L% &%0—^0š 0“L)"” %0—š ŽL%0% )" ˜]#’w0)9’'¤^)9 (0%0—^0ŸT¤^ (0’'” ‘ #p© )9(’" ˜]¤^% ”~ŽL)" ˜]#•#“L#y(0 0’'—)"#œ0# #”!"’")"(0 •## ™^“L % —^% —^#%0% – ŽL)"’"”“k#[œ0%0)9#% —^#š)"’'(0%0—#•ƒ¤^ ”& œ0%0—“k# #”ŽL%0)9”%0ŽL™#š{ 0%0œ0%|00%0•# “L)" ˜™^% – (”##‚˜]›)"% ¤^#ŽL)9#)"%0—“k#‚#”ŽL% )"”% ŽL³ ¤^ (0’'(0•%0(0’'—%0—^#€˜]s  ¤^% ”ŽL’'% —^#Ÿ (0 ¤^)" (u0#)9œ%0#(0 &¤^ ”#š )"0%0—#& ˜]š (^’'’"˜  $œ% # I(0 0(%0˜]## œ0 ¤^œ0 )9# !"’")"(0  ˜] )"  ^ # (0 0(% ˜]# šk&“k”˜] •€¤^ (0’'•% (# %0% – ŽL)"’"”“k# œ% )"0#9)" (˜]% ” ˜](0%'¤^ ”0œ0 œ0˜% —^9—%0£œ˜]#&#œ0%0)"0## ¤^ ”Ÿ ‘ #˜]%0œo“k!")9’)9&“k##(# ˜] (ŽL‘ #•%0— š")9’'( #”ŽL% )"”% ŽL³ ¤^œ%0)9˜%0—# ¯ 0 #ŽL%0—#° (% ™^œ0%0’"—^#&˜]%0—(0 0’'—)"#œ0#o#”!9’')9( •##]¤^ œ)9•%0%0— š)9 •o( ’"—^)9#œ#I#”!"’")"(0 •## ª0œ0%0[ ™^“L % —^# (”#™œ”% ’'œ0 ”# &œ#0%0—  Ÿ¬0 #ŽL% —^#  )¢™^% #$%0— 0 #&œ0 ’' ( ’"—^)9#œ# #”!"’")"(0 •##L0 ™“k %0— ˜]Ÿ L%0(0’'&&– (0“k#˜] ”¤^ (’"(˜]#” )"% š˜]¡9%0œ0 ”˜]% #o(0˜¤^’"( )"% ’'—#&š#”ŽL%0)9”%0ŽL#oœ0%0) 0 #&œ0%0—"( ’"—^)9#œ##”!"’")"(0 •##k0 ™“k %0— ˜]š^&“L(•"—%0œ)9#]00%0•# #0ŽL#k L)9#& ‘  ”’"”#(0 0’'—)"#œ0##”!"’")"(0 •## ™^“L % —^% —^# ™%00 ^%0—™^% #$%0—L¤^ (0’'ª %0”% —^“L##– ”0  #”ŽL%0)9”%0ŽL#L0 – (0# ”’"—^#L)9%0¤^“L#)"% —^#0 &œ0#0Ÿ ± ³ ´
µ ¤^œŸ · #(w™%0(0&]^œ% œ ™^#g&“¥#”ŽL%0)9”%0ŽL™# )"% ¤^#ŽL)"#)"% —^“L# #– ”% —^a(0 0’'—)"#œ0# #”!"’")"(0 •##L0 ™“k %0—%0—#š^#0#”#¡9%0—“k’"—^% ”k¤^ ”0 L¡9œ0)"“LT%0‘ ’"”’'(0#‘ “k) ™^% ¡9 œ0 &% —^ ³)9%0¤^#ŽL)9#)"%0—“k##”ŽL% )"”% ŽL³ ¤^ (0’'(0•%0(’"—^# œ0ŽL’')9%0—^#(0’'#0’"œ% —^%  ” 0“L)"” #ŽL# ŽL ŽL“k0š4 – œ&{#“k)9#˜]#“k#o“k!9%0— ”#o˜] (’"œ %0’"—^ ”#o˜]™%00 — (0# ˜T#”ŽL%0)9”%0ŽL³  #ŽL%0—#• #&œ% —^# ”¥(0 0’'—)"#œ0# #”!9’')9( •##j¤^ œ0)"•%0% —^#¥0 ™“k %0— ˜]Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL™#|)9%0¤^#ŽL)9#)"%0—“k(0}¤^ (0’'(0•% (’"—^ ( “k”˜]}˜] #•œ ›¤^ ” L¡9œ)9“k#š L’'¤ L% )(0#&œ# (’"“k’"˜]”%0#q©% %0—#š )" •w¤^ &œ #©#”% —^“L# (’"– (% ˜]# ‘  ”’"”(0˜]%0—’'—#&Ÿ  ¡90 ”#™” œ# š¸)"’"(  ™^™³ ™#a´ ² ©# ˜]% ‘ %0(—%0)9™^#a™^% #– (”¢  ( )"&’ 0)"% •% ˜% ”ŽL#š)9’'(0%0#•#”ŽL%0)9”%0ŽL³ “k)9” #0ŽLL% œ0)"•% %0—^—^)9 ˜]% —^#0 ¤^ ”I˜] •œ# #% &#œ%#“k)9#˜]#“k›L’"(% —^š)"’"¤^’')9#•s – œ0IŽL)9 ˜]#•#“k#(0 0(% ˜]##  “k)9” #0ŽLŸ  (0%0)9#‘ “k(0#”ŽL% )"”% Ž—^#“L%0ŽL#”(0   ” )"‘ ’"”#“k0(  š9)9’'(0%0#• 0% •# #L#)9%0—“k#  ”ŽL#”0 )9‘ ’'ŽL#‘ “L 0)"’"0 ¤^ ”˜] L% š¤^  œ)9•%0•”’'— š )"’"([(0%0– 0#‘ #[” •#’"” “k)9# —^ ”‘ #›0)9%0L#˜]% ”ŽL#|(’"” ©#% ’'—˜]¸” )"‘ ’"ŽL#‘ %0—#&wœ £)"’"—^ ™^#Ÿ€—^ ”‘ (¸0 #ŽL#|³ ˜]  ˜] ” ™^ “L¹•##© (% —^ ™^#ŸW”#“L³ #’")"‘ #ž™ŽL ŽL#ž“L( ¡9%00( narconews.com   ( )"&’"(}(0##¡9’‚¤^ ˜] ©ª œ%0ŽL#% —^ š¬)9’'(0%0™#•›0#)"œ%  ˜a¤^  œ0)"•% T”’")"(0 š ˜] ˜]¤^% ”## ”#“L³ #’')9‘'ŽL #(0#³4 #œ ”#L©#”  ¡9(˜]% ¤ 4 – (% L%0Ÿ ± ³ ´ 
¤^œ0Ÿ ·  52 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 œ #)9ŽL“k “k)¬0!"% )"’"™^#o0 – (0# ”’"—^%0(0’') 0#%0— #(] %0)9& ™’')9#’u™^% & ”^(% —^%0— ˜](0’'œ0 % ’'—%0—š9)"’"(%0—#•†(#¡9©%0“L#0 ^%0(0©#!9’'&™^’")"#  L)"#0˜]#ŽLª œ# & œ0#“L!"% —^#u0!"%0)9’'™#Ÿ#”ŽL% )"”% ŽL& ”u˜] ‘  œ0™^#)9%0—“k#ª0œ0%0 0 ‘ #&^#W™%0#$% —^ ˜] #ª ’'€’') L¤^“k!9 ˜ – % #^%0(0# ©œ0˜]’'(0’'—#€& œ0#“L!"% —^¬˜]u(’"0’'œ% —^“L# #”!"’")"(0 •##L™#”  )"0L%'‘ ’'”ŽL)9’"#Ÿ 0#)"œ0%0#L¤^“L!"#]0)"’"—^% (˜] ‘  œ0™^#)9%0—^“L##(] ‘ #&& ”š)"’"(] % (©#!9’'(  ) “L”˜]9¤^ “L©#’'L©#”  ¡9(˜]% ¤^’'—9(’"–   – % &9“k!9%0— L³4# )"¤^% —^’"”k#”ŽL% )"”% ŽL#&Ÿ (% ’')9% L¤^“k!"#x0)"’"—^% (q˜] ‘  œ0™^#)9%0—“k#q#(0 0& ”š~)"’"(Œ#”ŽL% )"”% ŽL# )" ˜]#‘  “L)" ˜j (0 )9ŽL#œ% —^y‘ ’'”!9#˜]%0”•# “k)9#q#”!9’')9( •## ¤^ ˜] •%0(0  ˜]#˜ ( ”$#L% š& ” •%0˜]%0—(0’'(0%0”ŽL “k)9 ˜]š4ª0’"œ% ¤^œ )"# 0 — ’€˜]% ‘  )9 •#% —^#0˜]   L¡9œ)9’ž‘ ’'”ŽL)9’'#¤^ )"% ™^% Ÿo&“| ˜])9%0š L ™^“L™^% —^šo#(0# &œ#šo)9’'(¤^ ˜] %0• &  #˜]“k(0’ ˜]’'‘ “L(% ”ŽL%0—#W!"’"ŽL’' % —^#š L¡9œ )"L%€¤^ ˜] œ0# W£#)"˜]% —^’'˜] & !"’"ŽL’'!9#)"% —^#  ˜] ( œ  š ( 0 ( ˜ž % &#€#”!9’')9( •##  •% ”ŽL)"™# o¤^ ˜] •% (# &œ#  ‘ ( )"#0#›¤^ ¤^L œ”’"”|#¤^#‚#”ŽL% )"”% ŽL#|– % #&Ÿ{%0| )"&“L%0—^|0 ^%0(©#!9’' $ #^(% œ ˜] #•œ  & œ0##†“L !")"&^’'% —^˜]I0 ^%0(©#!9’{0 #˜]“L(’"%0— Ÿ" (0#ŽL’'( #¤^#›#$“k% —^“L#ƒ ‘ ’"”ŽL)"’"’'¸#”ŽL%0)9”%0ŽL#&a¤^ œ0)"•%0% —^“L#ž(0 0  šu‘ %0)9$’'˜]š (#(0 )9&’'{#”ŽL% )"”% ŽL³ (’'(0 “L)"%0—#[0)9’'œ0 #˜]% )"{&’"œ”#& ¤^ ˜] #¡9’"[ (&“~#( •”’'—#o% %0– ŽL)9’'”“L#s(#(0’'©% )"#I 0%0—#Ÿ9(0 )9& # š9 (o˜])9’'o#)9¡9œ%0œ0(’"–   – # (#(0’'©% )"# #˜]“k(0’'% —^#“k!"% —^ š(0 ¤^)9 (•#œ##L% —^“L›– œ% ª0”% —^™#š)9’'¤^’")"•s©%0#š %0L˜]% —^9(^’'’"˜€0 0 (0 )9&’'L¤^ ˜] ©ª œ% ŽL#%0—^#L0 !9“k$œ0%0L% Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL#~– 0%0#~(0%0™^œ0%0’"—^#& ¤^ œ)9•%0%0—“k# #”!"’")"(0 •# “L”˜] #ª ’' “k0 !9)"&^’'šs)" •¹“kL)9“k”œ0%0ª ’'!9##{0 ^%0(0©#!"’pŽL)9“k– ŽL“L)"%0—#{˜]{(0’'– (0%0˜]# ‘  ”’"”(0˜]%0—’'—# (#% )"Ÿ¹#”!"’")"(0 •## “k0 !9)"&’"%0—# !"% )"’"™^#q© )"(0’'™’'—##  ( )"&% —^)9#œ# “L)"&#%0)9&’'—#f’'—#%0– ŽL% —^# #¤^#œ%0 š›)" •x0œ0y#”!"’")"(0 •#“L !9%0)"’"%0—™^#Ÿ #”!"’")"(0 •#“L#¸“L !")9&’"%0—#T(#L”#&y#– (”% —^– % #ƒ(0#%0)|¤^ ˜] •% (“L# •”’'—%0—#†‘ ’'”ŽL)9’'#†#0Žk% ( š )9’'(0%00 •( )"& œ†0%0• (0 ^“k)9#Ÿ ©’")"%0˜ž % &# #0ŽL%0(' )"#  % ™^% ’'”#  š’")"¤^ ”#L%0—“k#]˜] 0 œ0%0&#^“k&#0 ^%0(0©#’' (0#%0)s ™™^³ # % ($¡9œ0 ”% ’'—#&Ÿ¢%0Œ0#ŽL%0( 0)9 – ŽL#‘ “L ˜ “kL)9“k”œ0%0ª ’'!9Œ¤^’'— “k)  %0)9& ™’')9#’ ‘ ’'”ŽL)9’'0Ÿ L’"¤ ™%0(0&œ0%0œ ™^# ‘ ’'”ŽL)9’'# œ)9•%0˜]% —^ ™^#˜]  % (©#!9’'%0—)"#œ  “k—)"%0—L%0špŽL% %0– 0%0—^L% šp!" – % —^a˜]a% %0– ŽL)9’'”“L !"’"ŽL L%0Ÿ¬“L”˜]T ¡9#”#™”’"š¬)9’'(  •#œ0#›’"(# {˜])"’"}™^% – (”##›% %0– ŽL)9’'”“L# #0ŽL%0(%0—# ¤^ ” ¤^ ”0œ0 œ0%0—#&š0#ŽL%0(  %0™%0’"”# s’')9#%0”ŽL#)9%0—“k#† )9¬#(0˜]%0” ˜  ’'(0 )}(0#L”%0—L%0š])" (˜]% ” ˜] •{ (& œ)9’'—’¹˜]†‘ ’'(% )"•#“L#’')9¤^ ”#L •#%0—#€˜] ‘ %0)9$’0#)"% —^#L#”ŽL%0)9%0% —^#L(’"(0 ^“k)"% —^ L%0Ÿ  (0%0)9#‘ %0% —^o – œ0& 0#ŽL%0(0   ‘ ’')9”#œ’")"#  š9)9’'(0%0#•   ” #L%0— ˜]‘ ’'”ŽL)9’' “k©% œ}(&% ™%0( œ ˜]T¤^ ( œ % %0– ŽL)9’'”0“kg!"’"ŽL Ÿ¬#”!"’")"(0 •##}˜]#˜]# )" ’'˜]% ”’'—#˜] ”¹0)9’'¤^)9 (0  ) 0% œ¸!" #%0—š )9’'(% #•|(0#%0‘ “L&œ”%0— ‘ ’'”‘ )9%0ŽL“L  ˜] (# ”Ÿ ´ ´ ©# #œ0#™#f#”¤^#0# 0 )9 (0%0”ŽL(0~(##¡9’g‘  ”’"”#š})"’"(% ( •  (& œ)9’'—’Œ’')9¤^ ”#L •#%0—‚(#0•p“k!9%0—p&]œ0 ª “k)9#c ˜]% œ”’"” (’"–   – %0& %0% – ŽL)"’"”“k !"’"ŽL š(0’' ˜]#”’"”˜] ™^#!9)"“L#•”’'—%0—# ‘ ’'˜]#)9%0—^ Ÿ% %0– ŽL)9’'”“L# !"’"ŽL#L¤^ •”’"—^9(0’'–   – % %0—L™^% “k$# & (0’"’'˜ ™^%  —^ (#0#’")"˜]% )"#L !"“L$œ% L%0Ÿ )"“L% &™^#  )9%0—’'—  ’'0% )" ŽL#“k³ 0 (0$%0—)"’ƒ¡9’'”#0$#%0—%0—^L% L%0˜] (% ˜œ0%0’"—^# ŽL%0– ”#‘ “L)"# 0 ™“k % —^% —^# “kL)9“k”œ0%0ª ’'!9#}0#0ŽL%0(  š¬)9’'(0%0#•›™%0 $%0—’'—   $% œ “L™^#™)"’"%0—# !"% ˜% )" “k)[0 (0 “L)"†&œ0 #  ˜]%0œ0”’' (#0&œ#†0 #”ŽL% )"% ’  53 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 #”!"’")"(0 •#% —^0¬˜]† )9% —^Ÿ]˜] ‘ œ0#)"œ% —^†© )"(0’'% —^0š“k0#)"œ0%0%0€ª ’'œ0# š%0% – ŽL)"’   ŽL% %0% —^L%  š !9#)"( ³ 0)"’"œ #˜]%0)9%0—^L% š #”ŽL% )"”% ŽL³ (’'(0 “L)"%0— L% š 0% # L%0)"“L ‘ ’'(00 ”#% —^L%~˜]|(0’'—#“k)9# 0 ŽL% %0!9’'”’x‘  œ0™^#)9#‚‘ ’"(0 ”#%0—L%0Ÿƒ ¡9”#™”“k # #0ŽL%0(#€™^% – (” ¬˜]u˜] ”% )"¤^œ0 )9“k% &™^#{0”# ” L ™“k™’'— 0u˜]uŽL%0)9’')9#L(& ” —^)9$’'#L¤^ $#%0)9%0—#L “L•#%0—’'—#&Ÿ “k”˜]9 ¡9#”0#™^”’"š)"’"(k)9’'¤^’")"•]˜]  œ% &#k– œ0%0ª ”%0—™^#š 0%0œ%')"“L% &]™#]“L‘  ”’"”’"˜ (’"0’'œ0%0—“k#•”’"—^% —^#€!9 0# )9•{&“›#0% (”#™œ”% ’'œ0 ”0# Ÿ)9“k0%0&#€!9%0˜]%0)9 •## “k(0 ¡9% #p0 0 (0 )9&’'›0%0”“L(#›²
ž©#ž¶²ž’"– ŽL’'(0—^)9#›˜] ˜]¤^%0”#% —^# & ” (0 ˜]š(0’'–   – % &'‘ ’'”0ŽL#ŽL“k•#“L)"#]“k!9%0—%0—# ™^% L¡9“k˜]œ & ” ˜] ‘  œ™#)"% —^“L# ’'0% )" ŽL#“k³ 0 (0$%0—)"’g¡9’"”#$#% —^% —^# ™^%0˜]% ¤% —^#f™%0#$% —^~¤^ (0’'ª %0”% —^“L #– ” ” )"’"¤^’')9•u(0ŽL‘ #•% —^“L%0— ”#†(^’'’"˜¹#(s™%0(0&]^œ%0œ0 ™#¬&“ƒ#0#”# 0 ŽL )"% —^“L”#¬ )9# ” #0#L0 0)9’'•%00’‘  ”’"”(˜]% —^’"—^#L™%00 — (0# ˜]Ÿ ± ³ ²²³ ²´^¤^œ0Ÿ · #”!"’")"(0 •## “k0 !9)"&^’'%0—#y”’")"(0 ŽL#“L#f)"% ¤^“k#)9%0—#y(”#™œ”% ’'œ0 ”#  ™^“L % —^ – 0%0™# •”’"—^% —^#o˜] ™^#!9œ)9# #(0#ŽL#)9%0—# ™^%  $%0—’'— Ÿ9”%0—#(0#%0)9#  % (©#!9’'a™^%0L¡9“L˜]“k#x)9%0“L)"0%0—^#šž)"’"(% #•g•˜]#’"—^q¤^  ‘ ’"”ŽL)"’"’' ¤^ œ0)"•% %0—“k# #”!9’')9( •#– 0%0#(% ™^œ0%0’"—^#&š(0 % (’"#©“k)9%0—&“W#”!"’")"(0 •## #”ŽL%0)9”%0ŽL#&[¤^ ˜] •%0(0#˜])"’"¤^ (’"#ª0% ”%0—™#!")9#š)9’'(% #•0%0•0 (0 ^“k)9%0—^#(#%0) $”%0  ˜ƒ (0’'0 •”’"—^# ”I0 œ0% —^#&T (0’'“L•”’'—# Ÿ (#ŽL’"(o(0&%0ž(0’"!"#’"™^#s (]&“{#( – œ% ª0”#{^%0#0“k!9%0—•˜]#’'—{™^%0L¡9“L˜]’'{– % #[(% ™^œ0%0’'—#& ¤^ œ0)"•%0% —^“L# •”’'—%0—#W˜] ™^#!9œ)"#™^%00 $% —^’"—^ ŸI%0W^˜]%0—^ ’")"#[¤^L#& I )9 )9%0¤^#0ŽL)"#)"% —^“L# ™^#!9)"# ¤^ (’"ª0% ”%0—# ™^% L¡9“k˜]œ#&}˜]#()"&“L#†™^#!9)"% —^#  (0’'•”’"—^#&š")"’"(%0— • #ª0% ”%0—%0”L‘ ’'(00#“kŽL% )"“L#0)9’'¤^)" (% —^#L™^% (˜]¤^%0”% %0—^#Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL# ^™^#)9 ˜ ¤^ (’"#ª0% ”%0—¨˜] ” ™^ “k% —^)9#œ# (#L”#&Ÿ  % &# ˜] ” ™^ “L’'— ”#s™^% #$% —^]˜] œ0ª0’"&ƒ’') L¤^“L!" ˜ 90#)"œ0%0#š9˜] ” ™ “L#š9(0#( )"&“L# #”!"’")"(0 •##W˜] (“L™^ œ% —^#W0#0ŽL%0(#0 ˜] – % #©#”  ¡9(0˜]%0¤^Ÿo ( L¤^“L!"™#T™^%0˜]# ‘ ’'(00#“kŽL% )"“L#›˜] ” ™^ “L#šu)9 •ž˜] ‘  œ0™^#)9%0—“k#T#”!9’')9( •#“k#›)"% “L)"0%0—#  )9 0 ”0– •#’'”0#)"% —^“L (0’'0’"œ% —^ & ”š(0’'” •%0(0%0—#u™^% •œ & ”u ”u¤^ ” ˜]¤^“k)9%0— 0& ”š  ¤^)9%0&œ0% #”ŽL%0)9”%0ŽL#0š )"’"¤^’')9• “L‘  ”’"”’¦0 – (0# ”’'—# ¤^ ”^’')9•#%0% —^# ¤^ (0’'ª %0”% —^ & ”Ÿ (% ’')9% L¤^“k!9# (’"#• œ0[˜] ” ™ “L’"—^% —^0š)9’'(0%0—^™#•¸– 0%0# ¤^ (0’'ª %0”% —^“L# š )"’"¤^’')9•I‘  œ™#)"#  )"0#Ÿ 0%0&#˜] ” ™ “L’"—^ ”#š“L(& œ)9%00 ˜W˜] ‘  œ™#)"% —^“L#k L)"# ¤^ (0’'^ ŽLœ0 0& ” ¯ expressions of opinion° š‘ %0)9$’'˜ ( & (0#%0‘ “L&œ”% —^ ³$  ˜]’'—#š)9 0’'—)"#œ0#˜]#0‘ )"#(#” •##š0’")"”’"¤^)" !"## 0œ0%0”% —^ ³u” •#’"” “k)9#ƒ“L !")9&’"%0—#šo )" )9“k©’"œ ”&€#”ŽL%0)9%00%0—#˜] )9¡"œ0%0œ0 š  ˜] (# ”# 0 ŽL#œ#0[˜]{¡9#)"0%0—# ™%0 œ0 š 0#)" ˜]#¹•^’'œ0)"%0—#  #˜]“k(0’'% —^#š  – (# ”#)9%00“LŽL •##0š#”ŽL%0% – ŽL“k “L)"#  ‘ “k&)9%0—#L%0ª ’'!9 Ÿ ± ³ ² ´³ ²  ¤^œ0Ÿ · ˜]¡9%0 #”ŽL%0)9”%0ŽL# ‘ œ% œ# $#)9#& ˜ (#( )"&“L%0—   ( )"&%0—)"#œ0# &œ  L)"#0#&g© )9(’" ˜]¤^% ”|#”!9’')9( •#“k#¢“k0 !9)"&^’'%0— š{)9 •‚¤^“k#0(0’'—^ #”ŽL%0)9”%0ŽL# ˜] •œ }(0 œ0”%ƒ˜][“k‘  ”’'”0’‚#”!"’")"(0 •##0 ¤^ ”Ÿ¬(0#“k^%0˜] œ ˜a“k ()9 œ0# 0)"% •% ˜% ”ŽL%0—# š‘ ’"(0#“kŽL% )"“L#|˜] ” ™^ “k #›•”%0—¸(% •”#%0)9%0— ™# L%0) ‘ #˜]%0œ (‘ œ0%0&)" ˜¥ )  )9#c!9’')9(“L#)"%0—“k#Ÿ¹L’'¤^#% )"&#q(0%0•”#% )"#q(## 0”% œ0š )9’'( ‘ ’'(00#“kŽL% )"“L#c˜] ” ™ “L#š )9’'¤^’")"•c˜] ” ™ “L&p¤^ ” ‘ “k&)9%0—“k# L¤^“L!"#š #“k)9#˜]#“k#‚&œ0 0 L)9##&  )q )"0%0—’'—Ÿ[™%0#$% —^žœ0# 0 )" ‘ ’'& (^’'’"˜ ˜] ” ™^ “L#I‘ ’'(00#“kŽL% )"“Lž 0% – ŽL%0—L%I˜]] )"]‘ ’"(0#“LŽL%0)9“k›˜] ” ™^ “LL%0Ÿ ± ³ ²´ ¤^œŸ ·    54 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 ( % ’')9%‚&]œ0 0 L)9##&  œ0ŽL’')9%0—#f‘ ’'(00#“kŽL%0)9“k ˜] ” ™ “L ˜z(## 0”% œ% ” #”!"’")"(0 •##  œŽL’"( ŽL#L#)"% —^“L#˜] (“L™^ œ% —^# !9%0)9’'™# 0 ˜]% ”# ‘  ”’"”0 ©#”  ¡9(˜]% ¤^’u– (0%0˜]%0—^% —^0Ÿ % &#o˜] ” ™ “L#]’'—#%0– ŽL##”!"’")"(0 •# š)"’"(% #• ‘ ’'(00#“kŽL% )"™# ˜] (0“k™ œ0%0—“k#š ’"’ ‘ ’"(0#“LŽL%0)9# % ª0’"!"# # )9 ¡9 © )9(’" ˜]¤^% ”Ÿ ± ² ³ µµ³
µ ¤^œ0Ÿ ·  –  )9&œ% ’'{#0#{ ( )"&#{‘ ’'˜]%0– 0# #&œ #©#”% —^[‘ ’"(0#“kŽL% )"“L ˜] ” ™^ “L’'— & L™^% ( ˜]¤^%0”’"—^ Ÿ‘ ’'˜]% – #
´ µ³ %0š
´ 
³ % ˜]k
´  ³ %(“L% —^#& ” ^( ˜ ˜]  L ˜]# ‘ ’"(0#“LŽL%0)9“k #”!"’")"(0 •# ™^# ¯ ( ”–  ” ³ ( ŽL )9%0—%0—L%0š %0% – ŽL)"’"³ ¤^ (0’'(0&œ% p( ”–  ” L% šL ”“T%0¤^(#0ŽL%0( ™^#¬ ”s( &¹– 0%0™#u  “Lp#”!"’")"(0 •# L%0°  )9 (0 )9&L’'(0#%0)9#[™%0¡9©% œ š)"  •T™^%0˜]%0¤^ ˜¢(’ ª0œ% —^u#”!"’")"(0 •##¤^ ” ˜]¤^“k)9%0— š —^’"‘ #)"% —^ š(’"˜]#!"#•#)"% —^] ”o¤^ ˜] ¡9% —^ š%0¤^(0³ #o0#ŽL%0(0#I ”I( &#s– 0%0#I(0“k™ ’"—^# (’"™^ Ÿ  (0˜]%0” ˜]š ˜] ” ™ “L% —^)9#œ#x^%0ª ’'!9#q ¤^ ”q#”!9’')9( •#c© )9(’" ˜]¤^% ”š ˜] ” ™^ “L%0—)"#œ0#– (0%0˜]% —^†‘ #W¤^ (0’'#^ ŽL%0—†#”!"’")"(0 •## ^%0ª ’'!9 ™#š])" •{¤^ ”L)9  “k”˜]#ª0’" 0 ˜]%0”##Ÿ ˜] ” ™^ “L#€™^% #$% —^¤^ ”^’')9•#%0% —^“L##– ” ¬0œ0 ˜] ^œ (#L”#&9˜]9(0’'ŽL#œ0#&Ÿ #”ŽL%0)9”%0ŽL#y˜] •œ¢0 L# ”’ ˜]¢“k‘  ”’"”’ #”!"’")"(0 •##0 ¤^ ” #”ŽL%0)9”%0ŽL#  ( )"&% —^)9#œ# )"%0¤^“L#)"% —^#L(& œ )"# 0)"’"—^%0(0  Ÿ#¤^#¤^“L#^(’"—^ ³% %0– ŽL)9’'”“L#˜]’"‘ “k(0%0”ŽL% —^#L˜] (“L™^ œ% —^#L ‘ #&#L(0’'©%0)9#¤^%0—^ 
³‘ #—%0)9”%0ŽL#‘ #L ‘ #&% —^#L(’"©^% )9#¤% —^ 
³0  œŽL’")"’˜]9(0’'(0# L” œ0%'“k!9%0—%0—#k˜] •œ
 ³#”!9’')9( •#“k[“k0 !9)"&^’'% —^ 
³#”ŽL% )"”% ŽL™^#  ( )"& ˜] )9¡9œ%0œ0%0—#L ¡9(’"!"œ0)" 
³ )" )9“k©’"œ ”&9#”ŽL% )"% % —^#09˜]9#ŽLª0œ0#L& œ0#“k!9%0—#k˜] •œ 
³0#)9’'œ0”%0—#L™^% “k)9 •(0ª0’"!"% ##”!9’')9( •##L™^% L¡9“k˜]œ 
³#”!"’")"(0 •##(#0 ©œ0˜]’'(0’'— 0šL % (©#!"’{ #˜]“k(0’'% —^#0šL‘ ’'(0%0)"•#“L#u˜] ^œ90 ^#L #˜]“k(0’'% —^#L˜] •œ0 0Ÿ ± ²²· )"’"¤^’')9•  (%0•”#% )"’ #ŽL% )" ŽL“k)9 ™# (#&#&% —^“L#  ‘ ’"(0#“LŽk% )"“L# #”!"’")"(0 •##s0 (0 )9&%0—)"#œ0#u 0% – ŽL%0—#s‘ œ% œo“L~“k!9)"’[0)"’"—^%0(0“k)9#u˜]%0— š )" ˜]¤^ ” (0 ” #”!9’')9( •#“L# “k)9&#%0)9&’'—%0—# ’")"¤^ ”#L •## !9%0)9’'™#  )"#0’"—^)9#œ ˜   # % ŽL 0# ˜] #©ª0’"Ÿ ‘ ’"(0#“LŽL%0)"“L# #”!"’")"(0 •# #”!"’")"(0 •##0 &œ0#˜] (  # &%0—%0 ª0œ% ”#™^ ”™%0#• œ0š( ¤^)" (& œ0#%0—“k)9%0—^ ”#• ¤^  0”#  Ÿ ± ²´³
µ ¤^œŸ · #”ŽL%0)9”%0ŽL#0 (0 )9&%0—^)9#œ#)9%0¤^“k#)9%0— š“k0#)9œ% %0Iª ’'œ0# š“L”˜]](0’'^˜]%0 %0)9’'œ0”“k ˜]’"”%0L% šc#”!9’')9( •#“k#z‘  ”0’'”(0˜]%0—’'—# ”’")"(0%0—#&Ÿc™%0#$% —^ ¤^ (0’'ª ’'!9# #– ”   ( ‘  ”’"”(0˜]%0—’'—# $#)9#& ˜]#(0#( )"&“L%0—^ ”#š)9’'(0%0— •“k!9)"’ (£#˜])9’ ‘  œ™#)"#ƒ – œ#”ŽL%0)9”%0ŽL#{!"% )"’"™^#ƒ© )9(’"™^’"—^#q“k)9&#%0)9&’'—^% —^& ”[˜] ŽL)" ”!9’')9(#)9%0—^“LT#– ” Lœ#)9ŽL“k “k) 0#œ)9•%0™#Ÿ%0L(0#(0 )9&“k% —^%0—# ³w‘  ”’"”(0˜]%0—’'—g#”!"’")"(0 •## (0’'$#% —^#0g˜]g(’"(0 )9%0—# “L!"% —^# ¤^ ”^’')9•#%0% —^#L™%00 % — ¯ #”!9’')9( •##L%0(0# ©œ˜]’'(0’'—#L“k!9%0— ° ³‘  ”’"”(˜]% —^’"—^9#”!9’')9( •##L™^% L¡9“k˜]“L#^%0(0# ©œ˜]’'(0’'—#L™^%00 ^%0—
³‘  ”’"”(˜]% —^’"—^#”ŽL% %0– ŽL“L “L)"#¸0 ‘ “L&)"% —^#T™^%  %0
— ¯ ‘  ”’"”(˜]% —^’"—^   œ0ŽL’')9’ ˜] (’"(# L” œ%x“k!9%0—%0—#g™^%00 ^%0—š 0 0 ŽL%0”ŽL’ ‘  ”’'”(0˜]%0—’'— š ‘  ”’"”(0˜]%0—’'—9”’'“L³  “LL™^%  % —^° ³‘  ”’"”(˜]% —^’"—^9(0 0’'—)"#œ0##”!9’')9( •##L ™^“L % —^% —^#L™^%  %0—

 
55 Georgian Electronic Scientific Journal: Jurisprudence #1-2004 ³ ‘  ”’"”(0˜]%0—’'—˜]’"‘ “k(0%0”ŽL“L)"# #”!"’")"(0 •##˜]#”!9’')9( •#“k# )"% “L)"% —^# k ™^%  % — ³‘  ”’"”(0˜]%0—’'—"#”!9’')9( •#“k##0ŽL%0(0%0—^#0š^#”!"’")"(0 •#“L#]ŽL% – ”’'’"¤^#%0—# ˜]9( &#“LL)"“L”œ% ª0’"!"#L0 ™“k %0—%0—#L™^% – (”#09˜]9¤^ (0’'ª %0”% —^#L™%00 % — ³w‘  ”’"”(0˜]%0—’'—g#”!9’')9( •#“k 0!"% )"’"™^#‹0 (0 )9& ˜] )"¡9œ0%0œ% —^#0 &œ0# 0 0“k^#(0¤% —^’"—^#L™%00 % —^Ÿ ¤^ )9˜][ (#0 š #”ŽL%0)9”%0ŽL#  #”ŽL%0)9” •#’"” “L)"# W—“k”% —^{¤^ ”0 0#)9’'—%0— (0#0#  – (# ”’"—^# ‘  ”’"”(0˜]%0—’)9%0¤^“L#)"% —^#I “L•#%0—’'— I0 % )"& ™^’")"#0’˜]’'”% L%0Ÿ  ( 0 ( ˜{ – ŽL“L “L)"#(“L™^ ’"—^k(0#(˜]#” )"% ’'— %0)9& ™’')9#’¬ ( )"&% —^)"#œ0#I – ŽL% —^# (’"(L ˜]%0—#}˜]¸(0#¡"% —^#0 &œ#0š)9 (0˜% ” ˜] •p©’")"%0˜x (›˜]’"”%0L%¹“k”˜]}#– ”  )"% ¤^“k#)9%0—“k#¸$#)"#& ˜]# L¤^“L!"#¸“k)9&#%0)"&’"—^%0—#{#”ŽL% )"”% ŽL# œ0#)"ŽL“k “k) #œ0)"•% ™^#š)"’"(%  •] )  – œ0L¤^%0’"¤^)" !"#“L#0 L¡9œ0)"%0—#Ÿ #”!"’")"(0 •#“L#o0 '’'¤^ ˜]’'% —^#]!"’")"(0#)"%0—#(©œ% )"œ0 ] %0)"& ™^’")"#0’ ˜]’"”%0L% © )9(’" ˜]¤^% ” ’"‘ #” œ0 ™# (#¡9% —^“L# –  )9ŽL# ¤^ ’'— “L)"# #”!"’")"(0 •#“L#  L’'¤^ ˜]’'% —^# ™^%  % —^šz)9’'(0%0™#• ˜] ˜]¤^% ”##  L’'¤^ ˜]’'% —^# % )"&# ” #”!")9 0ŽL)"“L– ŽL“k)9%0—™^#]™^%00œ#$#)9#& ˜]#]0)"#”•#0%0—#š)"’"(#— L  •© )9(’" ˜]¤^%0” #”ŽL%0)9”%0ŽL#Ÿ ¤^ (0’'ª0% ”%0—“k# #ŽL%0)" ŽL“k)9  ! " # % & www.internews.ras.ru/zip/28/melukhin.html ' $((( ) + + , ./ 0 1 1 13 5 6 " # 9 3 : ) ) : 1 " " 6% ) " 6% ' $((* 8, % & www.internews.ras.ru/zip/28/melukhin.html. $
 * 2 3 # 3 4 , 1 " 7 1 $((( $$8$ $ 8$ ( $(($ $( 2 ' " 3 3 ' 99 : ,0C0. C0. > . 1 + * 2 *0* > <6?: . C0* =2*'3 . 6 . A"65 7 .A'.* > <6?: . C0* * 3'3 . : . ?8925 7 ?* + *k?5  =2 * ?5 7 .  897 ,  ; ,  + , ŽL ŽL#9(#¡9%0—“k# ´µ³  ³ ²  56  guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli #4 gamomcemloba `universali~ Tbilisi 2014 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebulis saredaqcio sabWo saredaqcio sabWos Tavmjdomare prof. giorgi maTiaSvili saredaqcio sabWos Semadgenloba: prof. revaz balanCivaZe — mTavari redaqtori prof. amiran TavarTqilaZe _ pasuxismgebeli mdivani prof. gela aladaSvili prof. Cerek bustra /niderlandebis samefo/ prof. inga diakoniZe prof. valeri vaSakiZe prof. dik veinands /niderlandebis samefo/ prof. marina vekua prof. sergei iakubovski /odesa/ prof. givi lobJaniZe prof. amid nizhad /aSS/ prof. rainhard paulingi /germania/ prof. Taliko Jvania prof. Temur JRenti prof. Jil rue /safrangeTi./ prof. Carlz morgan strome/aSS/ prof. maia ukleba _ proreqtori prof. Sengeli ficxelauri prof. lali CageliSvili prof. barbara haiensi /aSS/. guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli referirdeba teqinformis qarTul referatul JurnalSi (qrJ). qrJ eleqtronuli formiT gamodis qarTul da inglisur enebze da ganTavsebulia internetSi teqnikuri institutis saitze www.tech.caucasus.net © guram TavarTqilaZis saswavlo universiteti, 2014 gamomcemloba `universali~, 2014 Tbilisi, 0179, i. WavWavaZis gamz. 19, E-mail: universal@internet.ge ISBN 978-9941-22-317-4 2 : 222 36 09, 5(99) 17 22 30 SCIENTIFIC PROCEEDINGS OF GURAM TAVARTKILADZE TEACHING UNIVERSITY VOLUME #4 Publishing House “UNIVERSAL” Tbilisi 2014 3 Scientific Proceeding of Guram Tavartkiladze Teaching University Heard of the Editorial Boards – Prof. Giorgi Matiashvili Editorial Board: Prof. Revaz Balanchivadze – Chief Editor Prof. Amiran Tavartkiladze – Secretary Editor Prof. Gela Aladashvili Prof. Tjerk Busstra – /Netherlands/ Prof. Lali Chagelishvili Prof. Inga Diakonidze Prof. Barbara B. Hines /USA/ Prof. Nezhad Hameed /USA/ Prof. Sergei Yakubovskyi /Ukraine/ Prof. Givi Lobjanidze Prof. Reinhard Pauling /Germany/ Prof. Shengeli Pitskhelauri Prof. Gilles Rouet /France/ Prof. Charles Morgan Stromme /USA/ Prof. Maia Ukleba Prof. Valeri Vashakidze Prof. Marina Vekua Prof. Taliko Zhvania Prof. Temur Zhghenti Prof. Dik Weijnands /Netherlands/ Collection of scientific works of Guram Tavartkiladze Teaching University is reviewed in Georgian reviewed journal of Techinform (GRJ). Electronic version of GRJ is issued in Georgian and English Languages and is set on the following site: www.tech.caucasus.net ISBN 978-9941-22-317-4 4 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli, rogorc mravaldargobrivi Jurnali, aerTianebs ekonomikur, socialur, humanitarul da samarTlis mecnierebebs. am JurnalTan TanamSromloba, garda Cveni universitetis profesorebisa, SeuZliaT sxva universitetebis warmomadgenlebsac, maT Soris, ucxoel avtorebsac. Jurnalis mizania xeli Seuwyos zemoaRniSnul dargebSi, upirveles yovlisa, umaRles saswavleblebSi moRvawe profesor-maswavleblebis mecnieruli kvleva-Ziebis Semdgom ganviTarebas, originaluri koncefciebisa da inovaciebis warmoCenas, am dargebis winsvlaSi Cvens monawileobas, samecniero saqmianobaSi axalgazrda specialistebis CarTvas, maTi samecniero potencialis amaRlebas. krebulis saredaqcio sabWos SemadgenlobaSi Sedian qarTveli da ucxoeli mecnierebi, zemoaRniSnuli dargebis kvalificiuri specialistebi. ucxoel mecnierTa monawileoba saredaqcio sabWos SemadgenlobaSi aamaRlebs krebulis avtoritets, saSualebas mogvcems gavafarTooT akademiuri kontaqtebi da xels Seuwyobs sxvadasxva qveynis mecnierTa mozidvas krebulSi saTanamSromlod. Tavis mxriv, es SesaZlebels gaxdis imas, rom maTi samecniero produqcia, originaluri koncefciebi da kvlevebi gavacnoT qarTul samecniero inteligencias, davgegmoT erToblivi proeqtebi. saerTaSoriso kontaqtebis gafarToebis mizniT sasurvelad migvaCnia, krebulSi saTanado adgili davuTmoT saqarTveloSi moqmedi saerTaSoriso organizaciebis kvlevis Sedegebs, maT mier SemoTavazebuli daskvnebisa da rekomendaciebis gaSuqebas. Scientific Proceedings of Guram Tavartkiladze Teaching University are a multi branch journal covers economic, social and humanitarian and law sciences. Professors of other HEI as well as foreign authors can cooperate with our scientific journal. The purpose of the journal is to foster scientific research development in different scientific fields mentioned above, support the introduction of the innovations, our participation in the development of these fields. It will also support the involvement of the young specialists, raise their scientific potential. The editorial board of the journal consists of well-known Georgian and foreign scientists, highly qualified specialists. Participation of the foreign authors will support the exchange scientific product between Georgian and foreign scientists that will make it possible to carry out joint scientific projects. In order to enhance international cooperation, the journal presents and reviews the conclusions and recommendations, the research results carried out by the international organizations acting in Georgia. 5 6 Sinaarsi samarTlis mecnierebebi Tamar alfaiZe _ masmedia da saxelmwifo xelisufleba .................................................................. 9 venedi beniZe _ saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis calkeuli normebi saqarTvelos konstituciasTan Seusabamoa...................................................... 14 givi lobJaniZe, daviT lobJaniZe _ ,,civi omi~-s samarTlebrivi Sedegi .................................. 18 daviT suxitaSvili, Tea suxitaSvili _ samoqalaqo pasuxismgeblobis kategoriebi da principebi .............................................................................................................................. 23 Sengeli ficxelauri _ kriminalistikuri meTodologiis ZiriTadi cnebebi ......................... 32 sergo WeliZe, nugzar TevdoraZe _ `poligrafi`-s gamoyenebis problemebi sisxlis samarTalwarmoebaSi ................................................................................................................. 35 ekonomikuri mecnierebebi besik aladaSvili _ ekonomika omebis dros: istoriuli gamocdileba da dRevandeli realoba ........................................................................................................................................ 40 nodar bagrationi _ savaluto bazris funqcionirebisa da valutis konvertirebadobis zogierTi sakiTxi ............................................................................... 44 daviT vekua _ mcire biznesis ganviTarebis SesaZlo perspeqtivebi saqarTveloSi ................ 49 amiran (simon) TavarTqilaZe _ asocirebis SeTanxmeba dabegvris zogierTi sakiTxis Sesaxeb ........................................................................................................................................... 53 sofiko TevdoraZe _ saerTaSoriso biznesi globalur sivrceSi ............................................... 58 lia ToTlaZe _ winmswrebi, Tanamdevi da laguri indikatorebi................................................... 62 mamuka Toria _ Sromis anazRaurebis diferenciaciis problemebi saqarTveloSi ................ 66 daviT kbilaZe _ statistikis rogorc mecnierebis Camoyalibebis istoriuli aspeqtebi da Tanamedroveoba ................................................................................................ 70 lela koWlamazaSvili, Temur yandaSvili _ saqarTvelos evrokavSiris bazarze gasvlis perspeqtivebi.............................................................................................................. 73 manana maridaSvili _ farmacevtuli biznesis momgebianobisa da marketingis urTierTkavSiris sakiTxi ....................................................................................................... 77 manana maridaSvili _ farmacevtuli produqtis fasis formirebisa da regulaciis tendenciebi saqarTvelosa da dsT-s qveynebSi ................................................................ 84 Taliko Jvania, ana kobiaSvili _ eleqtronuli swavlebis zogierTi aspeqti ........................ 88 giorgi saxokia _ auditoruli kontroli da efeqtianobis auditis perspeqtivebi............. 93 maia seTuri _ brendis Seqmnis zogierTi aspeqti............................................................................... 100 Carlz morgan strome _ evrokavSiris sanqciebis politika ......................................................... 104 laSa tabataZe _ saqarTvelos agraruli seqtori _ realoba da realuri perspeqtivebi .. 109 lali CageliSvili-aglaZe _ saqarTvelos liberaluri sagareo savaWro politikis paradigmebi ............................................................................................................ 113 socialuri da humanitaruli mecnierebebi mildred kalandariSvili _ uflis saxeliT daTrgunuli siyvaruli...................................... 117 sofiko kvantaliani _ cifruli teqnologiebi, rogorc fotoJurnalistikis transformirebis faqtori .................................................................................................... 121 laura kutubiZe-zubaSvili, vaJa zubaSvili _ reklamis gavlena cxovrebis stilsa da Rirebulebebze ........................................................................................................................... 125 mayvala (baia) koRuaSvili _ eqspatriatebi: amerikuli modernizmis evropuli skola ...... 129 elza lomiZe _ komunikacia, rogorc pirovnuli codnis sfero .................................................. 134 xaTuna memaniSvili _ `mgzavris werilebis” stili........................................................................... 141 TaTia mJavanaZe _ axali mediis gamowvevebi ........................................................................................ 150 qeTi niJaraZe _ aristofanes parabasisebi, rogorc sazogadoebasTan urTierTobis instrumenti ................................................................................................................................ 153 Tamar fanculaia _ biznesis eTikuri problemebi signalizatoroba ........................................ 156 nino yufaraZe _ Tanamedrove farmacevtuli bazris Taviseburebani da pacientis uflebebis dacva (eTikuri aspeqtebi) ................................................................................. 161 dali CikvilaZe _ niko nikolaZis epistolaruli memkvidreobidan............................................ 165 diana WankotaZe _ rogor swavloben da aswavlian safrangeTSi profesias `Jurnalistika~ ..... 169 7 CONTENTS SCIENCES OF LAW Tamar Alphaidze - Mass Media and State Government.......................................................................................... 9 Venedi Benidze - Particular Norms of Georgia’s Criminal Law Process Code are Irrelevant with Georgian Constitution ................................................................................................................................................. 14 Lobzhanidze – Legal Result of “Cold War”............................................................................................................. 18 Davit Sukhitashvili, Tea Sukhitashvili - Categories and Principles of Civil Liability ........................................... 23 Shengeli Pitskhelauri - Basic Concepts of Criminological Methodology ............................................................... 32 Sergo Chelidze, Nugzar Tevdoradze - ‘Polygraph’ Application Issues in Criminal Justice ................................. 35 SCIENCE OF ECONOMICS Besik Aladashvili - Economy during The wars; Histirical experienceand Modern Reality ..................................... 40 Nodar bagrationi - functioning of the foreign exchange market and some questions of currency convertibility.... 44 David Vekua - Possible Perspectives of Small Business Development in Georgia.................................................. 49 Amiran /Simon/ Tavartkiladze – Association Agreement on Taxation.................................................................. 53 Sofiko Tevdoradze - Internacional Business in Global Space ................................................................................. 58 Lia Totladze - Leading, Councident and lagged Indicators...................................................................................... 62 Mamuka Toria - Labor Remuneration Differentiation Problems in Georgia ......................................................... 66 David Kbiladze - Historical Aspects of the Development of Statistics as a Science and Contemporanety ............. 70 Lela Kochlamazashvili, Temur Kandashvili - Perspectives of Georgia in the market of European Union.......... 73 Manana Maridashvili - On Interconnection of Pharmaceutical Business Profitability and Marketing.................. 77 Manana Maridashvili - Pharmaceutical Product Price Formation and Regulation Trends in Georgia and CIS Countries.............................................................................................................................. 84 Taliko Zhvania, Ana Kobiashvili – Certain Aspects of Electronic Teaching......................................................... 88 George Sakhokia - Auditing Control and Efficiency Audit Perspectives ................................................................ 93 Maia Seturi - Some aspects of brand creation ......................................................................................................... 100 Charlz Morgan Stromme - Eu Sanctions Policies ................................................................................................. 104 Lasha Tabatadze - Georgian Agrarian Sector - Reality and Real Prospective ....................................................... 109 Lali Chagelishvili – Agladze - The Liberal Foreign Trade Politic’s Paradigms of Georgia .................................... 113 HUMANITY AND SOCIAL SCIENCES Mildred Kalandarishvili - Love suppressed in the name of God ............................................................................ 117 Sopho Kvantaliani - Digital Techologies as a transforming factor of photojournalism.......................................... 121 Laura Kutubidze-Zubashvili, Vaja Zubashvili - Unfluence of advertising of lifestyle and Value ...................... 125 Mayvala /Baia/ Koguashvili - The expatriates: European school of American Modernism.................................... 129 Elza lomidze - Communication as the Field of personal Knowledge ....................................................................... 134 Khatuna Memanishvili - Style of “Notes of a Journey”.......................................................................................... 141 Tatia Mjavanadze - Challenges to New Media ....................................................................................................... 150 Kate Nizharadze - Parabasisis by Arisrofanes as an instrument for public relation ............................................... 153 Tamar Pantsulaia - Business Etical Problems......................................................................................................... 156 Nino Kuparadze - The Main Peculiarities of Modern Pharmaceutial Market and Defence of Human Rights ........ 161 Dali Chikviladze - From Niko Nikoladze’s Epistolary Heritage.............................................................................. 165 Diana Chankotadze - The ways of Teaching the Profession of Journalism in France............................................. 169 8 #4, 2014 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli samarTlis mecnierebebi Tamar alfaiZe masmedia da saxelmwifo xelisufleba mecnieruli da praqtikuli TvalsazrisiT garkveul interess iwvevs sakiTxi imis Sesaxeb, Tu ratom asocirdeba masmedia `meoTxe xelisuflebasTan~. Tanamedrove, swrafad ganviTarebad sazogadoebaSi masobrivi informaciis saSualebebis roli TiTqmis Seufasebelia. masmediis ganviTarebis dinamikurma procesma arnaxul masStabebs miaRwia. media sul ufro da ufro met mniSvnelobas iZens TiToeuli adamianisa da mTlianad sazogadoebis ganviTarebaSi, aqtiur gavlenas axdens socialur procesebze da saxelmwifo sistemis demokratizaciaze. mediis mizandasaxulma ganviTarebam axali unikaluri SesaZleblobebi Seqmna informaciuli sazogadoebis formirebis, adamianTa ganaTlebisa da jansaRi sazogadoebis Camoyalibebis sferoSi. mZlavrad moqmedma media-institutebma Tavis gavlenas daumorCiles istoriaSi adamianTa uprecedento ricxvi. dRiTi dRe izrdeba masmediis efeqturoba, misi zemoqmedeba TiToeul adamianze da mTlianad sociumze. es realobaa. marTebulad miuTiTebs riCard harisi, rom media `es aris ara marto `magiuri fanjara~, romlis meSveobiTac Cven vuyurebT samyaros, aramed `karebi~, romlis meSveobiTac ideebi aRwevs Cvens azrovnebaSi~.1 im gansakuTrebuli rolis gamo, romelic masmedias aqvs socialur da politikur procesebSi, mecnier-mkvlevarTa erTi nawili (u.rostou, d.beli, g.begerstami) miiCnevs, rom masmedia aris `meoTxe xelisufleba~, romelic gavlenas axdens xelisuflebis yvela Stoze.2 ras efuZneba aseTi mosazreba, ratom aris masmedia saxelmwifo xelisufleba, Tanac `meoTxe~ da ara `pirveli, meore an mesame~ ? termini `xelisufleba~ mravalazrobrivi mniSvnelobisaa. igi miekuTvneba politikuri Teoriis fuZemdeblur cnebaTa ricxvs da asaxavs msoflios nebismieri saxelmwifos funqcionirebis arss. farTo gagebiT, xelisufleba gulisxmobs movlenaTa ganviTarebaze zemoqmedebis unars da saSualebas. es zemoqmedeba SeiZleba iyos dadebiTi, pozitiuri an uaryofiTi, negatiuri. rogorc rTuli, mravalmxrivi movlena `xelisufleba~ gansxvavebul organizaciul formebsa da meTodebSi, urTierTobaTa sistemasa da miznebSi vlindeba. amitom politikur da iuridiul literaturaSi ar aris am terminis erTgvarovani gageba. sazogadoebaSi arsebobs piradi da socialuri xelisuflebis sxvadasxva saxe. sazogadoebis ganviTarebis garkveul etapze, kerZod saxelmwifod organizebul sazogadoebaSi socialuri xelisuflebis saxesxvaobad Camoyalibda saxelmwifo xelisufleba, romelSic igulisxmeba politikuri batonoba da saxelmwifo organoTa sistema, romelTa meSveobiT xorcieldeba sazogadoebisadmi saxelmwifoebrivi xelmZRvaneloba. saxelmwifo xelisufleba gansaxierebulia saxelmwifo-samarTlebriv institutebSi, emyareba saxelmwifo nebas da koncentrirebul Zalas, unari aqvs ganaxorcielos iZulebiTi RonisZiebani miRebul gadawyvetilebaTa aRsasruleblad. iZuleba saxelmwifo xelisuflebisaTvis damaxasiaTebeli abstraqtuli da tipuri Tvisebaa, romelsac legitimur xasiaTs aZlevs qveyanaSi moqmedi samarTlebrivi sistema. xazgasmiT unda aRiniSnos, rom saxelmwifo xelisufleba wminda politikuri movlenaa, saxelmwifos umniSvnelovanesi niSania, gansazRvravs saxelmwifos Taviseburebas, mis meqanizms, demokratiulobis xarisxs. saxelmwifo xelisufleba, romelic mxolod Zaladobas emyareba warmoSobs sazogadoebaSi mzard winaaRmdegobas. piriqiT, demokratiul sazogadoebaSi saxelmwifo xelisufleba udidesi SemoqmedebiTi Zalaa, romelic darwmunebis, stimulirebisa da iZulebis meTodebiT uzrunvelyofs gadaWras socialuri winaaRmdegobani, dauqvemdebaros adamianebi erTian saxelmwifo nebas. demokratiul sazogadoebaSi saxelmwifo xelisufleba misi didi socialuri mniSvnelobidan gamomdinare unda uzrunvelyofdes sazogadoebis harmoniul ganviTarebas da ar 1 2 Ричард Харрис, «Психология Массовых Коммуникаций» М. 2002 г. с. 19 Доль Р. Введение в теорию демократии, М. 1992 9 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli #4, 2014 unda iqces socialuri progresis muxruWad. sazogadoebrivi da saxelmwifoebrivi mmarTvelobis funqcias xelisufleba axorcielebs sxva socialuri institutebisagan damoukideblad, ramdenadac igi umaRlesia sazogadoebis politikur sistemaSi. saxelmwifo xelisufleba erTiani da ganuyofelia, amasTanave funqcionaluri daniSnulebis Sesabamisad danawilebulia sam ganStoebad: sakanonmdeblo, aRmasrulebel da sasamarTlo xelisuflebad. erTiani saxelmwifo xelisuflebis sam ganStoebad dayofis idea jer kidev antikur periodSi warmoiSva da momdevno saukuneebSi ganviTarda. igi burJuaziuli konstitucionalizmis erT-erT ZiriTad principad iqca. TiTqmis dasrulebuli saxiT xelisuflebis danawilebis doqtrina Camoyalibda XVII-XVIII saukuneebis didi ganmanaTleblebis jon lokisa da Sarl lui moteskies nawarmoebebSi.1 xelisuflebis danawilebis moZRvrebis CamoyalibebaSi gansakuTrebulia frangi filosofos-ganmanaTleblis Sarl-lui monteskies Semoqmedeba. monteskies mixedviT, politikur xelisuflebas ganapirobebs mxolod xelisuflebis gonivruli danawileba _ sakanonmdeblo, aRmasrulebel da sasamarTlo xelisuflebad. marTalia, monteskie xelisuflebis erTmaneTisagan gamijvnaze amaxvilebs yuradRebas, magram imavdroulad miaCnia, rom samive maTgani aRWurvili unda iyos urTierTkontrolisa da urTierTboWvis SesaZleblobiT. xelisuflebis sistemis Teoriulad sasurveli mdgomareoba xelisuflebis harmoniaa, saxelmwifo xelisuflebis gonivruli flobaa, rac xelisuflebis racionalurma danawilebam unda uzrunvelyos. am principebze Seqmnili originaluri modeli pirvelad me-XVIII saukuneSi gaCnda,2 xolo klasikuri saxe amerikis SeerTebuli Statebis konstituciaSi, sasamarTlo praqtikasa da qveynis politikur cxovrebaSi SeiZina. saxelmwifo xelisuflebis TiToeuli ganStoeba Tvalyurs unda adevnebdes rogor icavs danarCeni ori adamianis uflebebs da saxelmwifo organoebis funqcionirebas, rac aucilebelia politikuri Tavisuflebisa da xelisuflebis borotad gamoyenebis asacileblad. `sxvagvarad azri ekargeba iseTi socialuri institutis SenarCunebas, rogoric saxelmwifoa. sakanonmdeblo, aRmasrulebeli da sasamarTlo xelisufleba TavianTi uamravi atributiT _ konkurencia, urTierTkontroli da urTierTSezRudva saWiroa imisTvis, rom ar moxdes morigeba eris interesebis sazianod~.3 saxelmwifo xelisuflebis danawilebis koncefcia ganmtkicebulia saqarTvelos konstituciaSi, romelic adgens, rom `saqarTveloSi saxelmwifo xelisuflebis wyaroa xalxi... saxelmwifo xelisufleba xorcieldeba xelisuflebis danawilebis principze dayrdnobiT~. (muxli 5) saxelmwifo xelisuflebis samarTlebrivi danawileba damoukidebel sakanonmdeblo, aRmasrulebel da sasamarTlo xelisuflebad saxelmwifoebriobis samarTlebrivi bunebidan gamomdinareobs. swored xelisuflebis es sami ganStoeba amowuraven saxelmwifos daniSnulebas uzrunvelyos Tavisuflebis, uSiSroebis, sakuTrebis sajaro-saxelisuflo dacva. xelisuflebis danawilebis doqtrinis Tanaxmad sakanonmdeblo, aRmasrulebeli da sasamarTlo xelisufleba unda moqmedebdnen TavianTi kompetenciis farglebSi da ufleba ara aqvT Caerion erTmaneTis saqmianobaSi. amasTanave am organoTa kompetencia iseTia, rom maT ar SeuZliaT imoqmedon izolirebulad. saxelmwifo xelisufleba xorcieldeba misi samive Stos erTobliobiT: sakanonmdeblo xelisufleba ver moitans sasurvel Sedegs aRmasrulebeli da sasamarTlo xelisuflebis ganxorcielebis gareSe. marTlmsajulebis ganxorcieleba SeuZlebelia sakanonmdeblo xelisuflebis gareSe. xelisuflebis danawilebis principis did mniSvnelobaze miuTiTebs 1789 wlis adamianis da moqalaqis uflebaTa deklaracia, romelic aRiarebs, rom `sazogadoebas, sadac ar aris uzrunvelyofili uflebaTa garantia da ar aris xelisuflebis danawileba, ara aqvs konstitucia~. saxelmwifo xelisuflebis danawilebis principis zogadi daxasiaTebac ki naTelyofs mis samarTlebriv bunebas da arss. xelisuflebis danawilebis mecnierulad dasabuTebul da praqtikiT ganmtkicebul doqtrinaSi erTgvari disonansi Seitana `meoTxe xelisuflebis~ koncefciam, romelmac ugulvebelyo xelisuflebis danawilebis klasikuri modeli. aRniSnuli koncefcia cdilobs daasabuTos, rom sazogadoebis ganviTarebis kvaldakval warmoiSva da damkvidrda `meoTxe xelisufleba~, romelsac xelisuflebis sam ganStoebasTan erTad aqvs arsebobis realuri safuZveli. es aris beWdviTi da eleqtronuli media. mediis miCneva `meoTxe xelisuflebad~ gulisxmobs mis gaTanabrebas saxelmwifo xelisuflebis sam ganStoebasTan. es realobaa Tu Secdoma? 1 did britaneTSi mefisadmi tradiciulad didi pativis gamo saxelmwifo ganStoebasac Taviseburi saxelwodebebi aqvs: King in Brench (mefe sasamarTloSi, sasamarTlo xelisufleba), King in Courech (mefe sabWoSi _ aRmasrulebeli xelisufleba), King in Parliament (mefe parlamentSi _ sakanonmdeblo xelisufleba) 2 S.l.monteskie, kanonTa goni (frangulad `De L’esprit des lios~ ), Tb. 1994, gv. 182 3 s.jorbenaZe, r.kniperi, l.Wanturia - samarTlis reforma saqarTveloSi, Tb. 1994, gv.32 10 #4, 2014 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli Cemi azriT es Secdomaa, radgan aseT koncefcias ar aqvs arc Teoriuli da arc praqtikuli safuZveli. media ar aris da arc SeiZleba iyos `meoTxe xelisufleba~, saxelmwifo xelisuflebis meoTxe ganStoeba. marTalia, media yovelTvis gamoiyeneboda da gamoiyeneba politikuri xelisuflebis mosapoveblad da SesanarCuneblad, magram mas ar gaaCnia arcerTi Tviseba, rac damaxasiaTebelia saxelmwifo xelisflebisaTvis. sadavo ar aris is faqti, rom masmedia axorcielebs saxelmwifo da sazogadoebriv procesebze samoqalaqo kontrols, Tumca aseT kontrols arcerT SemTxvevaSi ara aqvs savaldebulo Zala. mediis mier ama Tu im formiT gavrcelebuli informacia, Jurnalisturi publikaciebi Tu telegadacemebi upiratesad propagandistuli xasiaTisaa, saxelmwifo xelisuflebis saqmianoba ki imperatiuli da savaldebuloa. sakanonmdeblo, aRmasrulebeli da sasamarTlo organoebis yvela gadawyvetileba savaldebulo Zalisaa, romelTa ganxorcielebisTvis saxelmwifos gaaCnia samarTlebriv saSualebaTa farTo speqtri. media masalas, ra formiTac ar unda iyos igi dafiqsirebuli arc erT SemTxvevaSi ar hqonia da ar aqvs fizikuri Tu iuridiuli pirebisaTvis savaldebulo mniSvneloba. arc erT qveyanaSi media arasodes ar yofila da arc aris politikuri subieqti, xelisuflebis mopovebisa da SenarCunebis uSualo monawile, magaliTad iseTi, rogoricaa politikuri partia. Tu masmedias miviCnevT `meoTxe xelisuflebad~ gardauvali gaxdena brZola masze zegavlenisaTvis maTive meSveobiT. aRsaniSnavia, rom saxelmwifo xelisuflebis TiToeul ganStoebas aqvs Sesabamisi saxelwodeba - sakanonmdeblo, aRmasrulebeli da sasamarTlo xelisufleba, rac Seexeba e.w. `meoTxe xelisuflebas~ mas ar aqvs da arc SeiZleba hqondes analogiuri saxelwodeba. arsebiTi mniSvneloba aqvs im garemoebasac, rom saxelmwifo xelisufleba ar SeiZleba iyos Tavisufali yidva-gayidvis obieqti am sityvis pirdapiri mniSvnelobiT. kacobriobis istoria ar icnobs sakanonmdeblo, aRmasrulebeli Tu sasamarTlo organoebis Tavisufali yidva-gayidvis arc erT SemTxvevas. masobrivi informaciis saSualebebis yidva-gayidvam, rac ase aSkarad da xSirad xdeba Tanamedrove periodSi, daamsxvria miTi `meoTxe xelisuflebis~ Sesaxeb.1 am process dasabami mieca aSS-Si, rodesac prezidentma ronald reiganma miiRo gadawyvetileba masmediis yidva-gayidvis liberalizaciis Sesaxeb. am gadawyvetilebis safuZvelze daiwyo telearxebis gayidvis `auqcionebi~. umsxviles korporaciebs miecaT Tavisufali moqmedebis SesaZlebloba sagazeTo qselebis, sakabelo televiziebis, radiosixSireebis SeZenis saqmeSi, ris Sedegadac radiosadgurebisa da televiziebis umetesi nawili erTi muWa mediamagnatebis xelSi aRmoCnda, romlebic TviTon wyveten, ras unda ucqiros, mousminos da ra unda icodes sazogadoebam. analogiuri procesi mimdinareobs msoflios TiTqmis yvela qveyanaSi. saqarTveloSi yidva-gayidvis obieqti gaxda satelevizio anZac.2 `meoTxe xelisuflebis~ statusis fonze gaCnda masmediis midrekileba - aqtiurad CaerTos saxelmwifo saxelisuflo funqciebSi, aramarto Sedasaxelmwifoebriv procesebSi, aramed sagareo politikur movlenebSi. zogierT krizisul situaciaSi masmedias SeuZlia icodes ufro meti, vidre mTavrobam da sazogadoebas miawodos informaciuli nakadi. Jurnalistika ar qmnis politikas, magram SeuZlia mniSvnelovani zegavlena moaxdinos masze. sainformacio institutebis meSveobiT mimdinareobs brZola politikuri xelisuflebisaTvis. saarCevno kampaniis dros wonadi xdeba masmediis azri sazogadoebaSi, iqmneba samkuTxedi: mTavroba - masmedia sazogadoeba. masmedia aqtiurad ereva sasamarTlo xelisuflebis saqmianobaSi. Jurnalistebis mier sasamarTlo saqmeebis gacnoba, sasamarTlo procesis gaSuqeba specifikuria im TvalsazrisiT, rom ar dairRves iseTi konstituciuri principebi, rogoricaa sasamarTlo xelisuflebis damoukidebloba, samarTlis uzenaesoba da kanonis winaSe yvelas Tanasworoba, samarTalwarmoebis demokratiuloba da sajarooba, udanaSaulobis prezumfcia, adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis dacva. marTlmsajulebis fundamentur princips warmoadgens is, rom `aravis ara aqvs ufleba Caerios marTlmsajulebis ganxorcielebaSi da zegavlena moaxdinos mosamarTleze an msajulze~. es aramarto fundamenturi, aramed imperatiuli principicaa, romlis darRveva arc erT SemTxvevaSi ar SeiZleba. CaiTvleba Tu ara am principis darRvevad e.w. `Jurnalisturi gamoZieba~, romelsac Jurnalistebi winaswari gamoZiebisa da sasamarTlo ganxilvisagan damoukideblad awarmoeben? sworia Tu ara fraza `Jurnalisturi gamoZieba~, romelic damkvidrda sazogadoebriv cxovrebasa da mauwyeblobis saSualebebSi? ra Tqma unda - ara. `gamoZieba~ specialuri iuridiul-procesualuri terminia da am saqmes awarmoebs saamiso kompetenciiT aRWurvili piri, romelsac saTana1 Дж. Киэза, «Миф о четвёртой власти», «Литературная Газета», 2003. #17 2011 wlis 1 agvistos saqarTvelos ekonomikisa da mdgradi ganviTarebis saministrom 275 metriani Tbilisis satelevizio anZa auqcionze 110 000 larad 4 wliani marTvis uflebiT `golden koms~ gadasca, romelmac 4 wlis ganmavlobaSi 12 milioni dolaris investicia unda ganaxorcielos 2 11 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli #4, 2014 do samarTlebrivi codna da kvalifikacia aqvs. winaswari gamoZiebis Sedegi marTlmsajulebis sworad ganxorcielebis aucilebeli pirobaa. mas iseTive savaldebulo Zala aqvs, rogorc sasamarTlos ganaCensa da gadawyvetilebas, Jurnalistur gamoZiebas ki araviTari iuridiuli Zala ar gaaCnia da is arc mtkicebis saSualebas ar warmoadgens. Jurnalistika Tavisufali profesiaa da yvela Jurnalisti iseve rogorc yvela moqalaqes ufleba aqvs moiZios da gaanalizos ama Tu im saqmis irgvliv arsebuli obieqturi garemoebani. magram es iqneba ara gamoZieba (iuridiul-procesualuri procedura), aramed gamokvleva, romelsac aravisTvis da araviTari savaldebulo Zala ar aqvs. amJamad, sazogadoebriv cxovrebaSi aqtiurad monawileoben arasamTavrobo organozaciebi, romlebic problemur sakiTxebze awarmoeben gamokvlevebs. xSirad maT daskvnebsa da argumentebs didi mniSvneloba aqvT, Tumca TavianT saqmianobas ar miiCneven gamoZiebad. sityvauxvi qarTuli ena iZleva imis saSualebas, rom movlenebs Sesatyvisi saxeli daerqvas. kerZod, sagamoZiebo organizaciebis saqmianobas - `gamoZieba~, masmediisa da arasamTavrobo organizaciebis saqminobas - `gamokvleva~. zogierTi mkvlevari Jurnalistur gamoZiebas originalurs uwodebs. `originaluri Jurnalisturi gamoZieba gulisxmobs reportiorebs, romlebic Tavad iZieben, aaSkaraveben iseT qmedebebs, romlebic manamde ucnobi iyo sazogadoebisaTvis~.1 aseTi mosazrebis momxreebs aviwydebaT rom rac ar unda originaluri iyos reportiorebis mier Catarebuli samuSao, is ar SeiZleba CaiTvalos gamoZiebad, vinaidan kanoniT maT ar aqvT amis ufleba. es aris Jurnalisturi gamokvleva, romlis mniSvneloba xSir SemTxvevaSi fasdaudebelia ramdenadac bevri uaryofiTi movlena da darRveva gamouvlinebia. Jurnalistebisa da iuristebis erToblivi TanamSromloba marTlmsajulebis ganxorcielebis sferoSi efeqturi da Sedegiania, Tumca maTi profesiuli kompetenciis ugulvebelyofa da erTmaneTSi aRreva, aramarTlzomieria. gamoZieba da damnaSavis dasja saxelmwifos samarTaldamcavi organoebis kompetenciaa da ara masmediis. sad aris zRvari profesionali iuristisa da Jurnalistis saqmianobas Soris? ra mosdevs maTi funqciebis aRrevas - sikeTe Tu ziani? roca Jurnalisti telekranidan an presis furclebze winaswar, sasamarTlos gamamtyunebeli ganaCenis gamotanamde acxadebs pirs damnaSaved, irRveva konstituciuri norma udanaSaulobis prezumfciis Sesaxeb da Sesabamisad irRveva adamianis uflebebic. Jurnalistebs bevrjer fasdaudebeli samsaxuri gauweviaT marTlmsajulebisaTvis, Tumca momxdara piriqiTac: sityvis Tavisuflebis principis upasuxismgeblod gamoyenebas mniSvnelovani ziani moutania rogorc saxelmwifos, aseve calkeuli moqalaqeebisaTvis. Jurnalisturi gamokvlevebis aucilebloba, argumentirebuli da obieqturi kritika sasamarTlo organoebis mimarT araerTxel gamxdara sasamarTlo Secdomebis safuZveli. socialuri praqtika mraval aseT magaliTs icnobs. msoflioSi gaxmaurebulia faqti arnaxuli usamarTlobis Sesaxeb: gaerTianebul samefoSi moqalaqes gamoutanes ganaCeni mkvlelobisaTvis, romelic mas ar Caudenia. msjavrdebulma 27 weli dahyo cixeSi. ganaCeni gadaisinja mxolod 2002 wlis martSi adgilobrivi gazeTis redaqtoris mier warmoebuli dauRalavi mcdelobis Sedegad.2 Secdomebis Zieba da masze reagireba sifxizles matebs da stimuls aZlevs Jurnalists ganaxorcielos sajaro zedamxedveloba sazogadoebrivi interesebisaTvis. Jurnalistis movaleobaa Tavis publikaciebSi minimumamde Seamciros Secdomebis daSvebis SesaZlebloba, obieqturi da kompetenturi informacia sasamarTlos saqmianobis Sesaxeb saimedo wyaros unda eyrdnobodes. iuridiuli realoba uaRresad sfecifikuria. amitom Jurnalists, romlebic aRniSnul sferos aSuqebs, unda hqondeT saTanado samarTlebrivi codna da samarTlebrivi kultura. masmedia ar saWiroebs xelovnur gandidebas. mas isedac didi roli akisria sazogadoebis demokratizaciis, misi harmoniuli ganviTarebis, adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis dacvis saqmeSi. Tu misi esoden didi rolis gamo masmedias unda mieniWos xelisuflebis statusi, es iqneba ara saxelmwifo xelisuflebis ganStoeba, e.w. `meoTxe xelisufleba~, aramed socialuri xelisuflebis saxesxvaoba. 1 2 bil kovaCi, tom rozenstili, `Jurnalistikis elementebi~, Tb. 2006, gv.29 T. alfaiZe, media samarTali, Tb. 2008. gv.85 12 #4, 2014 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli Tamar alfaiZe masmedia da saxelmwifo xelisufleba reziume sazogadoebaSi masmediis gansakuTrebuli rolis gamo, mecnier-mkvlevarTa nawili miiCnevs, rom igi aris “meoTxe xelisufleba”, saxelmwifo xelisuflebis meoTxe ganStoeba, rac Cemi azriT ar asaxavs realobas. saxelmwifo xelisufleba wminda politikuri movlenaa, romelic xelisuflebis ganawilebis klasikuri modelis Sesabamisad ganiyofeba sam ganStoebad: sakanonmdeblo, aRmasrulebel da sasamarTlo xelisuflebad. masmedia ver CaiTvleba saxelmwifo xelisuflebis meoTxe ganStoebad, vinaidan igi ar aris politikuri subieqti, xelisuflebis mopovebisa da SenarCunebis uSualo monawile. mediis mier ama Tu im formiT gavrcelebuli informacia, Jurnalisturi publikaciebi da telegadacemebi upiratesad propagandistuli xasiaTisaa, maSin rodesac saxelmwifo xelisuflebis saqmianoba imperatiulia da misi organoebis yvela gadawyvetilebas savaldebulo Zala aqvs. arsebiTi mniSvneloba aqvs imasac, rom saxelmwifo xelisufleba ar SeiZleba iyos Tavisufali yidva-gayidvis obieqti. masmediis saSualebebis yidva-gayidvam, ramac masobrivi xasiaTi miiRo daadastura, rom igi ar aris da arc SeiZleba iyos saxelmwifo xelisuflebis “meoTxe ganStoeba”. Tu sazogadoebriv cxovrebaSi masmediis didi rolis gamo aucilebelia mas mieniWos xelisuflebis statusi, es iqneba socialuri xelisuflebis saxesxvaoba da ara saxelmwifo xelisuflebis meoTxe ganStoeba. Tamar Alpaidze MASS MEDIA AND STATE GOVERNMENT Summary Due to special role of Mass media in the society, many academics and researchers believe that by nature it is the "Fourth Branch of Government” which in my opinion does not reflect current reality. State governance is a purely political phenomenon, which in accordance with the classical model of power distribution is divided into three respective branches: Executive, legislative and judicial. The media cannot be considered as a fourth branch of the state government, since it is not a political unit and lacks relevant authority. Information distributed by the media like journalistic publications and TV programs are mainly propaganda by its nature, while state government and all its agencies have the power to take binding decisions. It is essential that the state government may not be subject to regular market transactions, while it is widely accepted that mass media can be bought/sold, therefore it cannot be considered as "fourth branch of government". If a significant role in the social life requires media to be given the status of the governmental authority, it will be a variety of social governance and not the classic fourth branch of state government. 13 Tamar alfaiZe Sesavali samarTalmcodneobaSi  Tbilisi 2008 UDC (uak) 34 (075.8) a-534 redaqtori: paata cnobilaZe, iuridiul mecnierebaTa doqtori recenzentebi: levan izoria, samarTlis doqtori giorgi TevdoraSvili, samarTlis doqtori ISBN 978-9941-0-0816-0 © Tamar alfaiZe, Sesavali samarTalmcodneobaSi. 2008 Sinaarsi winasityvaoba....... ............................................................................................................... 9 Sesavali — saswavlo disciplinis `Sesavali samarTalmcodneobaSi~ zogadi daxasiaTeba ............................................ 12 pirveli nawili — saxelmwifoTmcodneoba (saxelmwifos Teoria) ...... 25 Tavi I. saxelmwifos arsi da misi ganviTarebis kanonzomierebani ..... 26 § 1. ZiriTadi Teoriebi saxelmwifos warmoSobis Sesaxeb.................................. 26 § 2. saxelmwifos cneba, misi ZiriTadi niSnebi ....................................................... 32 § 3. saxelmwifo da samarTali sazogadoebis politikur sistemaSi .............. 39 Tavi II. saxelmwifos mizani da daniSnuleba. saxelmwifos funqcebi ... 44 § 1. saxelmwifos miznisa da funqciebis Tanafardoba........................................ 44 § 2. saxelmwifos funqciebis klasifikacia............................................................ 45 § 3. saxelmwifos funqciebis ganxorcielebis formebi da meTodebi ............ 48 Tavi III. saxelmwifos meqanizmi (aparati) ........................................................... 53 § 1. xelisuflebis danawileba, rogorc saxelmwifos meqanizmis organizaciis samarTlebrivi forma ................................................................ 53 § 2. saxelmwifos meqanizmis (aparatis) cneba ......................................................... 56 § 3. saxelmwifo organoTa saxeebi ............................................................................. 59 Tavi IV. saxelmwifos forma........................................................................................ 64 § 1. saxelmwifos formis cneba ................................................................................... 64 § 2. saxelmwifo mmarTvelobis forma ...................................................................... 66 § 3. saxelmwifos teritoriuli organizaciis forma (saxelmwifos wyobilebis forma) ...................................................................... 75 § 4. saxelmwifo-samarTlebrivi (politikuri) reJimi ........................................ 79 § 5. saxelmwifos formaTa mravalferovnebis mizezebi ..................................... 81 Tavi V. saxelmwifosa da samarTlebrivi sistemebis tipologia ......... 82 § 1. saxelmwifosa da samarTlebrivi sistemebis tipologiis cneba .............. 82 § 2. Zveli aRmosavleTis saxelmwifoebi ................................................................. 86 § 3. monaTmflobeluri saxelmwifo da samarTali .............................................. 87 § 4. feodaluri saxelmwifo da samarTali............................................................. 90 § 5. kapitalisturi (burJuaziuli) saxelmwifo da samarTali ........................ 94 § 6. socialisturi saxelmwifo da samarTali ....................................................... 99 § 7. gardamavali tipis saxelmwifo da samarTali .............................................. 101  Tamar alfaiZe Sinaarsi Tavi VI. samoqalaqo sazogadoeba. samarTlebrivi da socialuri saxelmwifo ....................................................................................... 108 § 1. samoqalaqo sazogadoeba .................................................................................... 108 § 2. samarTlebrivi saxelmwifo ................................................................................111 § 3. socialuri saxelmwifo....................................................................................... 115 meore nawili — samarTalmconeoba (samarTlis Teoria) ......................... 121 Tavi VII. samarTlis cneba, arsi da socialuri daniSnuleba .................. 122 § 1. samarTlis cneba, ZiriTadi niSnebi.................................................................. 122 § 2. ZiriTadi Teoriebi samarTlis arsis Sesaxeb ............................................... 131 § 3. samarTali da kanoni ............................................................................................. 146 § 4. samarTlis principebi.......................................................................................... 151 § 5. samarTlis funqciebi da socialuri daniSnuleba ..................................... 157 Tavi VIII. samarTali socialur normaTa sistemaSi ..................................... 163 § 1. samarTali da morali (zneoba) .......................................................................... 165 § 2. samarTali da Cveuleba........................................................................................ 169 § 3. samarTali da politika ...................................................................................... 173 § 4. samarTali da religia ......................................................................................... 177 Tavi IX. samarTlis normebi ...................................................................................... 186 § 1. samarTlis normis cneba ...................................................................................... 186 § 2. samarTlis normis saxeebi ................................................................................... 190 § 3. samarTlis normis struqtura .......................................................................... 195 § 4. normatiul samarTlebriv aqtSi samarTlis normis gadmocemis xerxebi .............................................................................................. 200 Tavi X. samarTlis wyaroebi (formebi) ............................................................... 203 1. samarTlis wyaros cneba ......................................................................................... 203 § 2. CveulebiTi samarTali, rogorc samarTlis wyaro .................................... 206 § 3. precedenti rogorc samarTlis wyaro (samosamarTlo samarTali)...... 208 § 4. iuristebis samarTali ......................................................................................... 212 § 5. normatiuli xelSekruleba ............................................................................... 214 § 6. pozitiuri kanonmdebloba ................................................................................. 215 Tavi XI. samarTalSemoqmedeba da misi Sedegi ............................................... 218 § 1. samarTalSemoqmedebis cneba ............................................................................. 218 § 2. samarTalSemoqmedebis formebi ....................................................................... 220 § 3. sakanonmdeblo procesi ...................................................................................... 222 § 4. iuridiuli teqnika ............................................................................................... 226  Sinaarsi § 1. normatiuli samarTlebrivi aqtis cneba ....................................................... 238 § 2. normatiuli samarTlebrivi aqtis saxeebi .................................................... 242 § 3. kanoni rogorc samarTlis umniSvnelovanesi wyaro .................................. 244 § 4. kanonqvemdebare normatiuli aqtebi .............................................................. 249 Tavi XIII. normatiuli aqtis moqmedebis farglebi (normatiuli aqtis moqmedeba droSi, sivrceSi da pirTa wris mimarT) .................................... 253 § 1. normatiuli aqtis moqmedeba droSi, aqtis (kanonis) ukuZala ................ 253 § 2. normatiuli aqtis moqmedeba sivrceSi .......................................................... 257 § 3. normatiuli aqtis moqmedeba pirTa wris mimarT ........................................ 258 Tavi XIV. normatiuli aqtebis sistematizacia ............................................. 262 § 1. kodifikacia ............................................................................................................ 263 § 2. inkorporacia ......................................................................................................... 264 § 3. konsolidacia ........................................................................................................ 266 Tavi XV. marTlSegneba, samarTlebrivi kultura da samarTlebrivi aRzrda ....................................................................................... 270 § 1. marTlSegnebis cneba ............................................................................................ 270 § 2. marTlSegnebis struqtura ................................................................................ 273 § 3. samarTlebrivi kultura .................................................................................... 275 § 4. samarTali — civilizaciis da kulturis movlena...................................... 279 § 5. samarTlebrivi aRzrda ...................................................................................... 284 Tavi XVI. samarTlebrivi urTierToba ............................................................... 287 § 1. samarTlebrivi urTierTobis cneba ................................................................ 287 § 2. samarTlebrivi urTierTobis subieqti ......................................................... 292 § 3. samarTlebrivi urTierTobis obieqti ........................................................... 298 § 4. samarTlebrivi urTierTobis Sinaarsi (ufleba-movaleobani) .............. 302 § 5. samarTlebrivi urTierTobis saxeebi ............................................................. 305 § 6. iuridiuli faqtebi, faqtobrivi Semadgenloba.......................................... 306 Tavi XVII. samarTlis moqmedeba da misi realizaciis formebi ............ 310 § 1. samarTlis moqmedebis cneba ............................................................................. 310 § 2. samarTlis realizaciis formebi .................................................................... 311 § 3. samarTlis Sefardeba, rogor samarTlis realizaciis specifikuri forma ............................................................................................. 314 § 4. samarTlis Sefardebis stadiebi .................................................................... 316 § 5. samarTlis Sefardebis aqtebi .......................................................................... 322 § 6. analogia samarTalSi .......................................................................................... 326  Sesavali samarTalmcodneobaSi Tavi XII. normatiuli samarTlebrivi aqtebi ................................................. 238 Tamar alfaiZe Sinaarsi Tavi XVIII. samarTlis normaTa ganmarteba ....................................................... 330 § 1. samarTlis normaTa ganmartebis cneba ........................................................... 330 § 2. samarTlis normis ganmartebis meTodebi da xerxebi ................................. 334 § 3. axsna-ganmartebis saxeebi ................................................................................... 341 § 4. samarTlis normaTa ganmartebis Sedegi......................................................... 344 Tavi XIX. samarTlis sistema da kanonmdeblobis sistema........................ 347 § 1. samarTlis sistemis cneba, samarTlis sistemis ZiriTadi niSnebi ......... 347 § 2. samarTlis sistemis struqturuli elementebi.......................................... 350 § 3. samarTlis sistemis dargebad da institutebad dayofis kriteriumebi ........................................................................................ 357 § 4. samarTlis sistemis da kanonmdeblobis sistemis Tanafardoba ............ 362 Tavi XX. marTlzomieri qceva, samarTaldarRveva da iuridiuli pasuxismgebloba ............................................................................ 368 § 1. marTlzomieri qceva ............................................................................................ 368 § 2. samarTaldarRveva (aramarTlzomieri qceva) .............................................. 373 § 3. samarTaldarRvevis saxeebi ............................................................................... 376 § 4. iuridiuli pasuxismgebloba ............................................................................ 380 Tavi XXI. kanoniereba da marTlwesrigi ............................................................ 388 § 1. kanonierebis cneba ................................................................................................ 388 § 2. kanonierebis moTxovnebi .................................................................................... 392 § 3. kanonierebis garantiebi ..................................................................................... 396 § 4. marTlwesrigi......................................................................................................... 401 Tavi XXII. samarTlebrivi regulireba da misi meqanizmi ......................... 405 § 1. samarTlebrivi regulirebis meqanizmis cneba; samarTlebrivi regulirebis stadiebi ......................................................... 405 § 2. samarTlebrivi regulirebis sagani ................................................................ 410 § 3. samarTlebrivi regulirebis tipebi da meTodebi ...................................... 412 Tavi XXIII. Tanamedroveobis samarTlebrivi sistemebi (ojaxebi)....... 417 § 1. samarTlebrivi sistemebis cneba. sistemebis klasifikacia .................... 417 § 2. romanul-germanuli samarTlebrivi sistema (ojaxi) ................................ 420 § 3. anglo-amerikuli samarTlebrivi sistema (ojaxi) ...................................... 424 § 4. muslimuri samarTlebrivi sistema (ojaxi) ................................................... 431 § 5. socialisturi samarTlebrivi sistema (ojaxi) ........................................... 437 § 6. CveulebiTi samarTlis sistema (ojaxi) .......................................................... 438  Sinaarsi Zveli romaeli iuristebis sentenciebi romis samarTlis ZiriTadi formulebi da terminebi .................... 443 Zveli romaeli iuristebis sentenciebi........................................................... 462 romis samarTlis ZiriTadiformulebi da terminebi .............................. 467 reziume ............................................................................................................................... 469 SeniSvnebi .......................................................................................................................... 471  Sesavali samarTalmcodneobaSi mesame nawili — kazusebi (saswavlo-praqtikuli magaliTebi) winasityvaoba Stuicneri `samarTali dasabams Rebulobs samarTlianobisagan, rogorc dedisagan. maSasadame, samarTlis win iyo samarTlianoba~ digestebi winasityvaoba iuridiuli profesiis Semoqmedi akademiuri ganaTlebaa. swavluli iuristebi — mosamarTleebi, prokurorebi, gamomZieblebi, advokatebi, iuriskonsulebi da sxvebi qmnian ricxvobrivad mniSvnelovan jgufebs, romlebic arsebiT gavlenas axdenen saxelmwifo da sazogadoebrivi cxovrebis msvlelobaze. germaneli mecnieri v. bergemani gansazRvravs ra cneba iurists, miuTiTebs, rom isini arian specialistebi, romelTa saqmianobis sferoSi Sedis `socialuri konfliqtebis raconalurad gadaWris teqnologiebi~. `iuristis~ kvalifikaciis mqone specialisti unda gamoirCeodes iseTi TvisebebiT, rogoricaa samoqalaqo mowifuloba, profesiuli eTika, samarTlebrivi da fsiqologiuri kultura, kanonisadmi pativiscema, maRali zneobrivi Segneba, pasuxismgeblobis grZnoba, principuloba da damoukidebloba, unari sityviT mimarTos auditorias, daasabuTos da adekvaturad Camoayalibos gadawyvetileba, gamovides sajarod rTul socialur situaciebSi. iuristis aseTi pirovnuli Tvisebebi da `socialuri konfliqtebis racionalurad gadaWris unari~ SeuZlebelia akademiuri ganaTlebis gareSe. interesi iuridiuli profesiisa da iuridiuli mecnierebis Seswavlisadmi uZvelesi droidan momdinareobs. rogorc mTel msoflioSi, aseve saqarTveloSi iuridiul mecnierebas mdidari tradiciebi aqvs. qarTuli iuridiuli azri qarTuli  Sesavali samarTalmcodneobaSi `saxelmwifo kanonebis istoria kacobriobis Wkua-gonebis istoriaa, brZolisa da armiebis istoriis aRwera ki istoriaa kacobriobis ugunurebisa~ Tamar alfaiZe winasityvaoba saxelmwifoebriobis kvaldakval viTardeboda da yovelTvis progresuli ideebiT gamoirCeoda. swavluli iuristebis momzadebis tendencia saxelmwifos prioritetuli saqminobaa, vinaidan iuristebis moRvaweobis gareSe SeuZlebelia saxelmwifosa da sazogadoebis samarTlebrivi safuZvlebis ganmtkiceba, saxelmwifo struqturebis funqcionireba, pirovnebis Tavisufleba, misi kanonieri interesebis dacva. farTo diapazonis ganaTlebuli iuristebis saqmianoba civilizebuli, samoqalaqo sazogadoebisa da samarTlebrivi saxelmwifos warmatebis erT-erTi mtkice garantiaa. am didmniSvnelovan saxelmwifoebriv saqmeSi gadamwyveti faqtoria sauniversiteto ganaTleba. swored umaRlesi saswavlebelia is kera, romelic momaval iurists aZlevs mecnierulad dasabuTebul codnas saxelmwifo-samarTlebriv movlenebze, saZirkvels uyris studentis zogad, analitikur azrovnebas, marTlSegnebasa da iuridiul kulturas. rTuli samarTlebrivi problemebis SeswavlisaTvis studentebs aucileblobiT esaWiroebaT saTanado samecniero literatura, upirveles yovlisa ki specialuri saxelmZRvaneloebi, romlebmac unda uzrunvelhyon swavlebis maRali done. warmodgenili saxelmZRvanelo `Sesavali samarTalmcodneobaSi~ gankuTvnilia iuridiuli fakultetebisa da samarTlis skolebis studentebisaTvis, agreTve im pirebisTvis, romelTac surT gaiRrmavon codna iurisprudenciis sferoSi. saxelmRvaneloSi Tanmimdevrulad aris gaSuqebuli saxelmwifo-samarTlebrivi movlenebis arsi, maTi warmoSobisa da ganviTarebis ZiriTadi da zogadi kanonzomierebani, axsnilia iurisprudenciis fuZemdebluri cnebebi da kategoriebi. `Sesavali samarTalmcodneobaSi~ iuridiul mecnierebaTa sistemaSi wamyvani saswavlo disciplinaa, vinaidan igi students aZlevs pirvel dawyebiT codnas saxelmwifo samarTlebriv movlenebze, ris gareSec dargobrivi iuridiuli mecnierebis Seswavla SeuZlebelia. kerZod, saxelmZRvaneloSi axsnili da mecnierulad dasabuTebulia iseTi zogadi sakiTxebi, rogoricaa saxelmwifosa da samarTlis arsi, samarTlis norma 10 winasityvaoba Tamar alfaiZe, samarTlis doqtori 11 Sesavali samarTalmcodneobaSi da misi gamovlenis formebi, kanoni da misi adgili normatiuli samarTlebrivi aqtebis sistemaSi, samarTlis realizaciis formebi, samarTlebrivi urTierToba da a.S. saxelmZRvanelos mizania daexmaros studentebs iuridiuli mecnierebis safuZvlebis dauflebaSi, gamoumuSavos maT codnis aTvisebis unar-Cvevebi da iuridiuli azrovnebis stili. `Sesavali samarTalmcodneobaSi~ iurisprudenciis erTgvari karibWea, romlis gavlisa da aTvisebis gareSe SeuZlebelia iuridiuli samyaros aRqma da gacnobiereba. saxelmZRvanelo orientirebulia iuridiuli ganaTlebis Tanamedrove stilis dauflebaze, momavali iuristebis codnis Tvalsawieris gafarToebaze. saxelmZRvaneloSi gaanalizebulia sxvadasxva mecnieruli koncefcia, asaxulia akademiuri samarTlebrivi azris ZiriTadi miRwevebi, gamokveTilia samarTlis udavo prioriteti saxelmwifosTan mimarTebaSi, samarTlis upirvelesi daniSnuleba — uzrunvelyos pirovnebis Tavisufleba misi uflebebisa da kanonieri interesebis dacva. saxelmZRvaneloSi gamoyenebulia saTanado nomratiuli aqtebi, qarTveli swavluli iuristebis Sromebi, mdidari ucxoenovani literatura. Teoriuli debulebani ilustrirebulia Sesabamisi sqemebiT, romlebic TvalsaCinod warmoaCenen Sesaswavl masalas, rac mniSvnelovnad gauadvilebs students Teoriuli cnebebisa da kategoriebis aTvisebasa da damaxsovrebas. amave mizniT, saxelmZRvaneloSi moTavsebulia kazusebi, romlebic Teoriul debulebebsa da realur cxovrebas Soris erTgvari damakavSirebeli rgolia. aseve CarTulia Zveli romaeli iuristebis cnobili sentenciebi, romis samarTlis ZiriTadi formulebi da terminebi, romelTa codna farTo diapazonis iuridiuli ganaTlebis mniSvnelovani atributia. avtori madlierebis grZnobiT miiRebs yvela kritikul SeniSvnas, Tu isini xels Seuwyoben saxelmZRvanelos srulyofas. Tamar alfaiZe samarTalmcodneobis Sesavali meore gamocema Tbilisi 2015 UDC (uak) 34 (075.8) a-534 recenzentebi: malxaz begiaSvili, samarTlis doqtori giorgi TevdoraSvili, samarTlis doqtori levan izoria, samarTlis doqtori giorgi kverenCxilaZe, samarTlis doqtori giorgi loria, samarTlis doqtori gia mefariSvili, iuridiul mecnierebaTa doqtori mindia ugrexeliZe, iuridiul mecnierebaTa doqtori paata cnobilaZe, iuridiul mecnierebaTa doqtori kaxi yuraSvili, samarTlis doqtori ISBN 978-9941-0-8077-7 © Tamar alfaiZe, Sesavali samarTalmcodneobaSi. 2008 © Tamar alfaiZe, samarTalmcodneobis Sesavali. 2015 Sinaarsi winasityvaoba Sesavali – saswavlo disciplina – `samarTalmcodneobis Sesavali~ zogadi daxasiaTeba 9 12 pirveli nawili – saxelmwifoTmcodneoba (saxelmwifos Teoria) Tavi I. saxelmwifos arsi da misi ganviTarebis kanonzomierebani § 1. ZiriTadi Teoriebi saxelmwifos warmoSobis Sesaxeb § 2. saxelmwifos cneba, misi ZiriTadi niSnebi § 3. saxelmwifo da samarTali sazogadoebis politikur sistemaSi 26 32 39 Tavi II. saxelmwifos mizani da daniSnuleba. saxelmwifos funqciebi § 1. saxelmwifos miznisa da funqciebis Tanafardoba 44 § 2. saxelmwifos funqciebis klasifikacia 45 § 3. saxelmwifos funqciebis ganxorcielebis formebi da meTodebi 48 Tavi III. saxelmwifos meqanizmi (aparati) § 1. xelisuflebis danawileba, rogorc saxelmwifos meqanizmis organizaciis samarTlebrivi forma § 2. saxelmwifos meqanizmis (aparatis) cneba § 3. saxelmwifo organoTa saxeebi Tavi IV. saxelmwifos forma § 1. saxelmwifos formis cneba § 2. saxelmwifo mmarTvelobis forma § 3. saxelmwifos teritoriuli organizaciis forma (saxelmwifos wyobilebis forma) § 4. saxelmwifo-samarTlebrivi (politikuri) reJimi § 5. saxelmwifos formaTa mravalferovnebis mizezebi 53 56 58 64 66 74 79 81 Tavi V. saxelmwifosa da samarTlebrivi sistemebis tipologia § 1. saxelmwifosa da samarTlebrivi sistemebis tipologiis cneba § 2. Zveli aRmosavleTis saxelmwifoebi § 3. monaTmflobeluri saxelmwifo da samarTali § 4. feodaluri saxelmwifo da samarTali 82 85 87 89 § 5. kapitalisturi (burJuaziuli) saxelmwifo da samarTali § 6. socialisturi saxelmwifo da samarTali § 7. gardamavali tipis saxelmwifo da samarTali 93 98 100 Tavi VI. samoqalaqo sazogadoeba. samarTlebrivi da socialuri saxelmwifo § 1. samoqalaqo sazogadoeba § 2. samarTlebrivi saxelmwifo § 3. socialuri saxelmwifo 106 109 113 meore nawili – samarTalmcodneoba (samarTlis Teoria) Tavi VII. samarTlis cneba, arsi da socialuri daniSnuleba § 1. samarTlis cneba, ZiriTadi niSnebi § 2. ZiriTadi Teoriebi samarTlis arsis Sesaxeb § 3. samarTali da kanoni § 4. samarTlis principebi § 5. samarTlis funqciebi da socialuri daniSnuleba 119 128 142 147 153 Tavi VIII. samarTali socialur normaTa sistemaSi § 1. samarTali da morali (zneoba) § 2. samarTali da Cveuleba § 3. samarTali da politika § 4. samarTali da religia 161 165 168 172 Tavi IX. samarTlis normebi § 1. samarTlis normis cneba § 2. samarTlis normis saxeebi § 3. samarTlis normis struqtura § 4. normatiul samarTlebriv aqtSi samarTlis normis gadmocemis xerxebi 180 184 189 194 Tavi X. samarTlis wyaroebi (formebi) § 1. samarTlis wyaros cneba § 2. CveulebiTi samarTali, rogorc samarTlis wyaro § 3. precedenti rogorc samarTlis wyaro (samosamarTlo samarTali) § 4. iuristebis samarTali § 5. normatiuli xelSekruleba § 6. pozitiuri kanonmdebloba 197 200 202 206 207 209 Tavi XI. samarTalSemoqmedeba da misi Sedegi § 1. samarTalSemoqmedebis cneba § 2. samarTalSemoqmedebis formebi § 3. sakanonmdeblo procesi § 4. iuridiuli teqnika 211 213 215 219 Tavi XII. normatiuli samarTlebrivi aqtebi § 1. normatiuli samarTlebrivi aqtis cneba § 2. normatiuli samarTlebrivi aqtis saxeebi § 3. kanoni rogorc samarTlis umniSvnelovanesi wyaro § 4. kanonqvemdebare normatiuli aqtebi 230 234 235 240 Tavi XIII. normatiuli aqtis moqmedebis farglebi (normatiuli aqtis moqmedeba droSi, sivrceSi da pirTa wris mimarT) § 1. normatiuli aqtis moqmedeba droSi, aqtis (kanonis) ukuZala § 2. normatiuli aqtis moqmedeba sivrceSi § 3. normatiuli aqtis moqmedeba pirTa wris mimarT 244 248 249 Tavi XIV. normatiuli aqtebis sistematizacia § 1. kodifikacia § 2. inkorporacia § 3. konsolidacia 253 254 256 Tavi XV. marTlSegneba, samarTlebrivi kultura da samarTlebrivi aRzrda § 1. marTlSegnebis cneba § 2. marTlSegnebis struqtura § 3. samarTlebrivi kultura § 4. samarTali – civilizaciis da kulturis movlena § 5. samarTlebrivi aRzrda 259 262 264 267 272 Tavi XVI. samarTlebrivi urTierToba § 1. samarTlebrivi urTierTobis cneba § 2. samarTlebrivi urTierTobis subieqti § 3. samarTlebrivi urTierTobis obieqti § 4. samarTlebrivi urTierTobis Sinaarsi (ufleba-movaleobani) § 5. samarTlebrivi urTierTobis saxeebi § 6. iuridiuli faqtebi, faqtobrivi Semadgenloba Tavi XVII. samarTlis moqmedeba da misi realizaciis formebi § 1. samarTlis moqmedebis cneba § 2. samarTlis realizaciis formebi § 3. samarTlis Sefardeba rogorc samarTlis realizaciis specifikuri forma § 4. samarTlis Sefardebis stadiebi § 5. samarTlis Sefardebis aqtebi § 6. analogia samarTalSi Tavi XVIII. samarTlis normaTa ganmarteba § 1. samarTlis normaTa ganmartebis cneba § 2. samarTlis normis ganmartebis meTodebi da xerxebi § 3. axsna-ganmartebis saxeebi § 4. samarTlis normaTa ganmartebis Sedegi Tavi XIX. samarTlis sistema da kanonmdeblobis sistema § 1. samarTlis sistemis cneba, samarTlis sistemis ZiriTadi niSnebi § 2. samarTlis sistemis struqturuli elementebi § 3. samarTlis sistemis dargebad da institutebad dayofis kriteriumebi § 4. samarTlis sistemis da kanonmdeblobis sistemis Tanafardoba 275 280 285 288 292 293 297 298 301 303 308 312 316 319 326 329 332 335 341 345 Tavi XX. marTlzomieri qceva, samarTaldarRveva da iuridiuli pasuxismgebloba § 1. marTlzomieri qceva § 2. samarTaldarRveva (aramarTlzomieri qceva) § 3. samarTaldarRvevis saxeebi § 4. iuridiuli pasuxismgebloba 351 356 359 363 Tavi XXI. kanoniereba da marTlwesrigi § 1. kanonierebis cneba § 2. kanonierebis moTxovnebi § 3. kanonierebis garantiebi § 4. marTlwesrigi 370 374 378 383 Tavi XXII. samarTlebrivi regulireba da misi meqanizmi § 1. samarTlebrivi regulirebis meqanizmis cneba; samarTlebrivi regulirebis stadiebi § 2. samarTlebrivi regulirebis sagani § 3. samarTlebrivi regulirebis tipebi da meTodebi 387 392 394 Tavi XXIII. Tanamedroveobis samarTlebrivi sistemebi (ojaxebi) § 1. samarTlebrivi sistemebis cneba. sistemebis klasifikacia § 2. romanul-germanuli samarTlebrivi sistema (ojaxi) § 3. anglo-amerikuli samarTlebrivi sistema (ojaxi) § 4. muslimuri samarTlebrivi sistema (ojaxi) § 5. socialisturi samarTlebrivi sistema (ojaxi) § 6. CveulebiTi samarTlis sistema (ojaxi) 398 401 405 411 416 418 mesame nawili kazusebi (saswavlo-praqtikuli magaliTebi) Zveli romaeli iuristebis sentenciebi romis samarTlis ZiriTadi formulebi da terminebi reziume SeniSvnebi 425 440 444 446 448 იურიდიული არტეფაქტი იურისტების ძველბერძნული ფიცი “ვიღებ რა კეთილი ნებით იურისტის დიპლომს, ვკისრულობ ვალდებულებას და საზეიმოდ ვდებ ფიცს რექტორისა და იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის წინაშე: ვტოვებ რა მეცნიერებისა და სიბრძნის ტაძრის კედლებს, ჩემს საქმიანობასა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში არ ვუღალატებ ზოგადსაკაცობრიო და პროფესიული ეთიკის პრინციპებს, ყოველთვის და ყველგან დავიცავ კანონის სულს და სიტყვებს, სარგებლობას მოვუტან ყველას, ვისაც დასჭირდება ჩემი დახმარება და ერთგულად დავიცავ ჩემს მოვალეობას, ხელს შევუწყობ მშვიდობის დამყარებას საზოგადოებაში, ავირჩევ წესიერებისა და სამართლიანობის, ჭეშმარიტებისა და სიკეთის გზას. ჩემი ცხოვრების მეგზური იქნება სიბრძნე და გონიერება. ვდებ რა ფიცს და ვიღებ პედაგოგების დალოცვას, დაე, ღმერთი იყოს ჩემი შემწე პროფესიულ საქმიანობაში* * კიპრელმა მეთუნე ავგუსტინმა ეს ძველბერძნული ფიცი პათოსით წარმოადგინა თიხისა და თაბაშირის ფირფიტებზე მართლმსაჯულების ქალღმერთის თემიდას გამოსახულებასთან ერთად `saxelmwifo kanonebis istoria kacobriobis Wkua-gonebis istoriaa, brZolisa da armiebis istoriis aRwera ki istoriaa kacobriobis ugunurebisa~ Stuicneri `samarTali dasabams Rebulobs samarTlianobisagan, rogorc dedisagan. maSasadame, samarTlis win iyo samarTlianoba~ digestebi winasityvaoba iuridiuli profesiis Semoqmedi akademiuri ganaTlebaa. swavluli iuristebi – mosamarTleebi, prokurorebi, gamomZieblebi, advokatebi, iuriskonsulebi da sxvebi qmnian ricxvobrivad mniSvnelovan jgufebs, romlebic arsebiT gavlenas axdenen saxelmwifo da sazogadoebrivi cxovrebis msvlelobaze. germaneli mecnieri v. bergemani gansazRvravs ra cneba iurists, miuTiTebs, rom isini arian specialistebi, romelTa saqmianobis sferoSi Sedis `socialuri konfliqtebis racionalurad gadaWris teqnologiebi~. `iuristis~ kvalifikaciis mqone specialisti unda gamoirCeodes iseTi TvisebebiT, rogoricaa samoqalaqo mowifuloba, profesiuli eTika, samarTlebrivi da fsiqologiuri kultura, kanonisadmi pativiscema, maRali zneobrivi Segneba, pasuxismgeblobis grZnoba, principuloba da damoukidebloba, unari sityviT mimarTos auditorias, daasabuTos da adekvaturad Camoayalibos gadawyvetileba, gamovides sajarod rTul socialur situaciebSi. iuristis aseTi pirovnuli Tvisebebi da `socialuri konfliqtebis racionalurad gadaWris unari~ SeuZlebelia akademiuri ganaTlebis gareSe. interesi iuridiuli profesiisa da iuridiuli mecnierebis 9 Tamar alfaiZe Seswavlisadmi uZvelesi droidan momdinareobs. rogorc mTel msoflioSi, aseve saqarTveloSi iuridiul mecnierebas mdidari tradiciebi aqvs. qarTuli iuridiuli azri qarTuli saxelmwifoebriobis kvaldakval viTardeboda da yovelTvis progresuli ideebiT gamoirCeoda. swavluli iuristebis momzadebis tendencia saxelmwifos prioritetuli saqmianobaa, vinaidan iuristebis moRvaweobis gareSe SeuZlebelia saxelmwifosa da sazogadoebis samarTlebrivi safuZvlebis ganmtkiceba, saxelmwifo struqturebis funqcionireba, pirovnebis Tavisufleba, misi kanonieri interesebis dacva. farTo diapazonis ganaTlebuli iuristebis saqmianoba civilizebuli, samoqalaqo sazogadoebisa da samarTlebrivi saxelmwifos warmatebis erT-erTi mtkice garantiaa. am didmniSvnelovan saxelmwifoebriv saqmeSi gadamwyveti faqtoria sauniversiteto ganaTleba. swored umaRlesi saswavlebelia is kera, romelic momaval iurists aZlevs mecnierulad dasabuTebul codnas saxelmwifosamarTlebriv movlenebze, saZirkvels uyris studentis zogad, analitikur azrovnebas, marTlSegnebasa da iuridiul kulturas. rTuli samarTlebrivi problemebis SeswavlisaTvis studentebs aucileblobiT esaWiroebaT saTanado samecniero literatura, upirveles yovlisa ki specialuri saxelmZRvaneloebi, romlebmac unda uzrunvelyon swavlebis maRali done. warmodgenili saxelmZRvanelo `samarTalmcodneobis Sesavali~ gankuTvnilia iuridiuli fakultetebisa da samarTlis skolebis studentebisaTvis, agreTve im pirebisTvis, romelTac surT gaiRrmavon codna iurisprudenciis sferoSi. saxelmZRvaneloSi Tanmimdevrulad aris gaSuqebuli saxel mwifo-samarTlebrivi movlenebis arsi, maTi warmoSobisa da ganviTarebis ZiriTadi da zogadi kanonzomierebani, axsnilia iurisprudenciis fuZemdebluri cnebebi da kategoriebi. `samarTalmcodneobis Sesavali~ iuridiul mecnierebaTa sistemaSi wamyvani saswavlo disciplinaa, vinaidan igi students aZlevs pirvel dawyebiT codnas saxelmwifo samarTlebriv movlenebze, ris gareSec dargobrivi iuridiuli mecnierebis Seswavla SeuZlebelia. kerZod, saxelmZRvaneloSi axsnili da mecnierulad dasabuTebulia iseTi zogadi sakiTxebi, rogoricaa saxelmwifosa da samarTlis arsi, samarTlis norma da misi gamovlenis formebi, 10 winasityvaoba kanoni da misi adgili normatiuli samarTlebrivi aqtebis sistemaSi, samarTlis realizaciis formebi, samarTlebrivi urTierToba da a.S. saxelmZRvanelos mizania daexmaros studentebs iuridiuli mecnierebis safuZvlebis dauflebaSi, gamoumuSavos maT codnis aTvisebis unar-Cvevebi da iuridiuli azrovnebis stili. `samarTalmcodneobis Sesavali~ iurisprudenciis erTgvari karibWea, romlis gavlisa da aTvisebis gareSe SeuZlebelia iuridiuli samyaros aRqma da gacnobiereba. saxelmZRvanelo orientirebulia iuridiuli ganaTlebis Tanamedrove stilis dauflebaze, momavali iuristebis codnis Tvalsawieris gafarToebaze. saxelmZRvaneloSi gaanalizebulia sxvadasxva mecnieruli koncefcia, asaxulia akademiuri samarTlebrivi azris ZiriTadi miRwevebi, gamokveTilia samarTlis udavo prioriteti saxelmwifosTan mimarTebaSi, samarTlis upirvelesi daniSnuleba – uzrunvelyos pirovnebis Tavisufleba, misi uflebebisa da kanonieri interesebis dacva. saxelmZRvaneloSi gamoyenebulia saTanado normatiuli aqtebi, qarTveli swavluli iuristebis Sromebi, mdidari ucxoenovani literatura. Teoriuli debulebani ilustrirebulia Sesabamisi sqemebiT, romlebic TvalsaCinod warmoaCenen Sesaswavl masalas, rac mniSvnelovnad gauadvilebs students Teoriuli cnebebisa da kategoriebis aTvisebasa da damaxsovrebas. amave mizniT, saxelmZRvaneloSi moTavsebulia kazusebi, romlebic Teoriul debulebebsa da realur cxovrebas Soris erTgvari damakavSirebeli rgolia. aseve CarTulia Zveli romaeli iuristebis cnobili sentenciebi, romis samarTlis ZiriTadi formulebi da terminebi, romelTa codna farTo diapazonis iuridiuli ganaTlebis mniSvnelovani atributia. Tamar alfaiZe, samarTlis doqtori, profesori 11 #6, 2016 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli l. galdava adamianis informaciuli uflebebi da Tavisuflebebi — samarTlebrivi regulirebis gansakuTrebuli obieqti sazogadoebis ganviTarebis Tanamedrove etaps axasiaTebs informaciuli sferos mzardi aqtivoba. amJamad informacia mniSvnelovnad gansazRvravs sazogadoebis socialur-politikuri da ekonomikuri gardaqmnis process, mizanmimarTuls xdis sociumis progresul ganviTarebas, moicavs mTlianad sazogadoebas da mis TiToeul wevrs. civilizebul sazogadoebaSi adamianisa da moqalaqis fundamentur uflebaTa da TavisuflebaTa sakmaod mniSvnelovani nawili uSualod aris dakavSirebuli informaciasTan, warmoadgens informaciul uflebebsa da Tavisuflebebs. rogorc biosocialur arsebas, adamians gaaCnia bunebrivi, dabadebidanve Tandayolili uflebebi da Tavisuflebebi. civilizebuli saxelmwifo aRiarebs adamianis uflebebsa da Tavisuflebebs rogorc waruval da uzenaes Rirebulebebs. maTi realizacia da dacva saxelmwifos iuridiuli movaleobaa, Tumca ZiriTadi uflebebis sferoSi saxelmwifo uSualod ver Caereva (Bruno Schmidt-Bleibtreu, Franz Klein, 115). adamianis ZiriTadi uflebebis safuZveli bunebiTi samarTalia. cneba `ZiriTadi uflebebi~ aris uZvelesi, urTulesi da umniSvnelovanesi. marTebulad miuTiTebda jon loki, rom ZiriTadi uflebebi `adresaxelmwifoebrivi uflebebia~, amitom saxelmwifos ar aqvs adamianebisTvis maTi miniWebis an CamorTmevis ufleba, radgan es uflebebi `bunebis kanonidan~ gamomdinareobs, rom yovel adamians Tavisi gonebis meSveobiT SeuZlia `bunebis kanonebis~ Secnoba. civilizebul sazogadoebaSi adamianis ZiriTadi uflebebi da Tavisuflebebi ganmtkicebulia qveynis ZiriTad kanonSi — konstituciaSi. rogorc konstituciur normebs, adamianis ZiriTad uflebebsa da Tavisuflebebs, aqvT uzenaesi iuridiuli Zala — isini konstituciis Semadgebeli nawilia da amdenad, samarTlebrivi sistemis organul nawilsac warmoadgenen. saqarTvelos konstitucia ZiriTad uflebebs ganmartavs rogorc uSualod moqmed samarTals. masSi detalurad aris gaanalizebuli da garantirebuli adamianis ZiriTadi uflebebisa da Tavisuflebebis arsi, Tumca, sasurvelia, momavalSi moxdes maTi detaluri konkretizacia da srulyofa. ZiriTadi konstituciuri norma, romelic afiqsirebs adamianis, rogorc biofiziologiuri arsebis bunebriv, fuZemdeblur Rirebulebas — Tavisuflebas da Tanasworobas aris saqarTvelos konstituciis me-14 muxli. masSi ganmtkicebulia, rom `yvela adamiani dabadebiT Tavisufalia da kanonis winaSe Tanasworia, ganurCevlad rasisa, kanis ferisa, enisa, sqesisa, religiisa, politikuri da sxva Sexedulebebisa, erovnuli eTnikuri da socialuri kuTvnilebisa, warmoSobisa, qonebrivi da wodebrivi mdgomareobisa, sacxovrebeli adgilisa~ (saqarTvelos konstitucia, muxli 14). samarTlis umniSvnelovanesi Rirebuleba adamianis Tavisuflebis aRiarebaa. mas ganmtkicebuls jer kidev 1679 wlis Habeas Corpus Akte, romlis Tanaxmad, adamianis Tavisuflebis SezRudva an aRkveTa dasaSvebia mxolod kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. saqarTvelos konstituciis me-14 muxli sakanonmdeblo wesiT ganamtkicebs or uzenaes socialur Rirebulebas, adamianis Tavisuflebasa da Tanasworobas. adamianis Tavisufleba ganusxvisebelia, rac lakonurad aris gamoxatuli frazebSi — `yvela adamiani dabadebiT Tavisufalia~, `adamianis Tavisufleba xelSeuvalia~ (saqarTvelos konstituciis me-18 muxlis I punqti). civilizebul samyaroSi adamianis Tavisufleba ar aris damokidebuli saxelmwifos nebaze. kanonmdebloba boWavs saxelmwifos, TviTneburad Caerios adamianis Tavisuflebis sferoSi. meore fuZemdebluri principi, romelic safuZvlad udevs adamianis da moqalaqis ZiriTad uflebebs, aris Tanasworoba. iuridiuli TvalsazrisiT, am principSi igulisxmeba Tanasworoba kanonis winaSe, rac samarTlis fenomenis umniSvnelovanesi principi, samarTlis ideis ga175 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli #6, 2016 nuyofeli nawilia. `Tanasworoba yovelTvis aris abstraqcia arsebuli uTanasworobidan~ (Radbruch,122). samarTlebrivi kanonis funqcia mdgomareobs imaSi, rom man Tanaswori iuridiuli Sedegi Seufardos mis mier regulirebul gansxvavebul, zogjer uTanasworo urTierTobebs. rogorc samecniero literaturaSia miTiTebuli, `kanoni zogadia da, maSasadame, yvela uTanasworo urTierToba man Tanasworad unda ganixilos~ (Grundgesetz,185). iuridiuli Tanasworoba ar aris faqtobrivi Tanasworobis Tanmxvedri, ramdenadac faqtobrivi Tanasworoba realur cxovrebaSi TiTqmis utopiaa. Sesabamisad, kanoni ar avaldebulebs saxelmwifos uzrunveloyos bunebrivi uTanasworobis daZleva. Tundac yvelaze samarTliani da demokratiuli wyobis pirobebSi (Mangoldt/Klein/Starck, Bd. 1,Art. 3.Rdn.4). Tanasworobis principi gulisxmobs imas, rom Tanasworad an uTanasworod unda iqnas ganxiluli mxolod msgavsi urTierTobebi, raTa SesaZlebeli iyos maTi erTmaneTTan Sedareba. aSSis uzenaesi sasamarTlos ganmartebiT, Tanasworad SeiZleba iqnan ganxilulni is adamianebi, romlebic imyofebian msgavs viTarebaSi (Currie, 53.). Tavisuflebisa da Tanasworobis fundamentur principebze dafuZnebulia adamianisa da moqalaqis ZiriTad uflebaTa mravalferovani piramida. iuridiul literaturaSi mocemulia ZiriTad uflebaTa da TavisuflebaTa sxvadasxva klasifikacia, romlis kriteriumebad miCneulia — misi mizani moqmedebis sferos gaTvaliswinebiT, Sinaarsi, aqtualoba da a.S. zogierTi mecnieris azriT, `adamianis uflebebs yofen `sub-kategoriebad~. am kategoriaTa mTlianoba, maTi erTianoba qmnis ufleba-movaleobaTa erTian sistemas. am sistemis farglebSi gamoyofen ufleba- TavisuflebaTa sam ZiriTad jgufs: 1. piradi Tavisuflebani, romlebic icaven pirovnebis avtonomiurobas; 2. politikuri uflebani, romlebic saSualebas aZleven moipovon da miiRon informacia im sazogadoebis saqmianobis Sesaxeb, romlis wevrebic isini arian; 3. socialur-ekonomikuri uflebebi, romlebic adamianebs uqmnian maRali ekonomikuri usafrTxoebis garantias (ruxaZe, 139). k. kublaSvilis azriT, adamianis ZiriTad uflebaTa dajgufeba unda moxdes saxelmwifo xelisuflebis orientirebis principebis Sesabamisad. am TvalsazrisiT erTmaneTisagan gamoiyofa: 1. Tavisuflebis uflebebi; 2. samoqalaqo uflebebi; 3. socialuri uflebebi (kublaSvili, 40-41). amdenad, adamianis ufleba-TavisuflebaTa klasifikacia pirobiTia da am sferoSi stabiluri, ucvleli sistema ar arsebobs. Sesabamisad, ufleba-TavisuflebaTa klasifikacia ar aris amomwuravi. Cveni azriT, mizanSewonilia klasifikaciis sistemaSi gamokveTilad iqnas gaTvaliswinebuli adamianis da moqalaqis informaciuli ufleba-Tavisuflebani, ramdenadac isini Tanamedrove periodSi specifikurobiT, aqtualobiT xasiaTdebian da aqvT damoukideblad arsebobis ufleba. pirovnebis informaciuli uflebebi ganaTlebis, kulturis, xelovnebis, inteleqtualuri urTierTobebis sferoSi warmoadgens sxva sayovelTaod aRiarebuli uflebebis realizaciis pirobas. msoflioSi mimdinare inovaciebisa da kompiuteruli teqnologiebis uprecendento ganviTarebis procesi saqarTvelosac Seexo. saqarTvelos mosaxleobisTvis udidesi mniSvneloba aqvs proeqts infrastruqturis Semdgomi ganviTarebis Sesaxeb. proeqtis ganxorcielebis Sedegad, damatebiT erTi milioni adamiani miiRebs internetiT sargeblobis SesaZleblobas (qaSibaZe, gaz. `kviris palitra~, 2015 w. 16-22 noemberi). `informaciul epoqaSi~ dRiTidRe ufro izrdeba qarTuli sazogadoebis interesi — isargeblos mowesrigebuli, obieqturi informaciuli institutebiT. xazgasmiT unda aRvniSnoT, rom informaciuli uflebebisa da Tavisuflebebis realizacia pirdapir aris damokidebuli samarTlebriv normebze, romlebic aregulireben informaciul 176 #6, 2016 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli standartebs, informaciul infrastruqturis obieqtebis, masmediis saSualebebisa da komunikaciebis gamoyenebis reJims. informaciuli uflebebi da Tavisuflebebi samarTlebrivi regulirebis gansakuTrebuli obieqtia, romelic mudmiv daxvewasa da srulyofas saWiroebs. marTebulad miuTiTebs profesori m. cacanaSvili, rom `informaciis masobrivi moxmarebisa da gavrcelebis procesSi warmoSobili sazogadoebrivi urTierTobis samarTlebrivi reglamentacia or ZiriTad principzea agebuli: 1) informaciis miRebisa da gavrcelebis Tavisufleba; 2) sxvaTa uflebebis dacva informaciis cirkulaciis procesSi~ (cacanaSvili, 1999, 115). adamianis informaciul uflebaTa Soris erT-erTi mniSvnelovania sityvisa da azris gamoTqmis Tavisufleba, romelic uSualod aris dakavSirebuli pirovnebis Tavisufali ganviTarebis uflebasTan. igi aramarto pirovnebisTvis aris Rirebuli, aramed mediisTvisac, vinaidan sityvisa da azris Tavisuflebaze bevrad aris damokidebuli masobrivi informaciis saSualebebis damoukidebeli saqmianoba. saqarTveloSi informaciuli uflebebis samarTlebrivi regulirebis fundamentia saqarTvelos konstitucia, romlis 24-e muxlis Tanaxmad, yovel adamians aqvs ufleba `gamoTqvas da gaavrcelos Tavisi azri zepirad, werilobiT an sxva saSualebiT~. `azris, sindisisa da religiis Tavisuflebis ufleba ganekuTvneba ZiriTad uflebebs, romlis gareSe samarTlis uzenaesobaze dafuZnebuli demokratiuli saxelmwifo ar SeiZleba arsebobdes~ (korkelia, qurdaZe, 193). informaciuli kultura, sazogadoebaSi damkvidrebuli saerTo kulturis nawilia da mniSvnelovnad ganapirobebs sazogadoebis progresul ganviTarebas. informaciul kulturas qmnis adamianisa da moqalaqis informaciuli uflebebisa da Tavisuflebebis sistema. am sistemaSi erT-erTi umniSvnelovanesia gamoxatvis Tavisufleba. termin `gamoxatvaSi~ moiazreba Sexedulebebis, azris gamoTqmis werilobiTi da zepiri forma, Tumca igi aseve moicavs nebismier saSualebas, romelic ideebis gaJRerebasTan an informaciis gavrcelebasTan aris dakavSirebuli, informaciis warmoebis, gadacemis, gavrcelebis saSualebebi da beWdviTi masalebi, radiomauwyebloba, xelovnebis nimuSebi, filmebi, eleqtronuli sainformacio sistemebi. gamoxatvis Tavisuflebis samarTlebrivi regulireba ganmtkicebulia evropuli konvenciis me-10 muxlSi, romelic moicavs gamoxatvis Tavisuflebis 3 elements: 1. sakuTari azris midevnebis (qonis) Tavisuflebas; 2. informaciis gavrcelebis Tavisuflebas; 3. informaciis miRebis Tavisuflebas. `me-10 muxliT garantirebul uflebaTa ganxorcielebis upirvelesi pirobaa azris midevnebis (qonis) Tavisufleba. am uflebis dacvas absoluturi xasiaTi aqvs, vinaidan SezRudvebi, romlebic CamoTvlilia me-2 punqtSi, mocemul SemTxvevaSi ar gamoiyeneba. am uflebasTan mimarTebiT nebismieri SezRudva SeuTavsebelia demokratiuli sazogadoebis bunebasTan~ (korkelia, qurdaZe, 200). `saxelmwifos aRWurva im uflebiT, rom Tavisi moqalaqeebis azrebi dayos `swor~ da `araswor~ azrebad da mxolod `swori~ azrebi daicvas, `araswori~ ki SeZlebisdagvarad akrZalos, dauSvebelia da ewinaaRmdegeba pluralisturi demokratiis princips~ (kublaSvili, 211). gamoxatvis Tavisuflebis arsebiTi elementia informaciis gavrcelebis Tavisufleba. azrisa da sityvis Tavisuflebis realizacia SeuZlebelia informaciis gavrcelebis Tavisuflebis gareSe. saqarTvelos konstituciis 24-e muxli informaciisa da azris TavisuflebasTan erTad masobrivi informaciis saSualebaTa Tavisuflebasac adgens. `media Tanamedrove sazogadoebis metad rTuli, socialuri sistemis da misi qvesistemis nawilia. mTlianobaSi is uzarmazari cocxali organizmis msgavsad moqmedebs. media erTdroulad warmoadgens warmoebas, sazogadoebriv samsaxurs da politikur instituts, rac mas orazrovan statuss aniWebs~ (alfaiZe, 44). metad mravalferovania masobrivi informaciis saSualebebi. mas miekuTvneba: gazeTebi, Jurnalebi, tele-radio programebi, kino dokumentalistika, interneti, informaciuli saagen177 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli #6, 2016 toebi, sajaro informaciis gavrcelebis sxva saSualebebi. presis Tavisufleba civilizebuli sazogadoebisaTvis gansakuTrebuli Rirebulebis uflebaa. kanonmdeblobiT gaTvaliswinebulia presis TavisuflebasTan dakavSirebuli aramarto uflebebi, aramed valdebulebebic. kerZod, dauSvebelia presiT gavrceldes aSkarad mcdari cnobebi da monacemebi, sinamdvilis dafarva da gayalbeba, gadaumowmebeli informacia, Woris safuZvelze, fantaziiT SeTxzuli interviuebi da a.S. saqarTvelos kanonSi `sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~ ganisazRvra presis Tavisuflebis sferoSi Carevis procedura. kanonis Tanaxmad, presis Tavisuflebis SezRudva dasaSvebia `mxolod im SemTxvevaSi, Tu es gaTvaliswinebulia naTeli da ganWvretadi, viwrod mizanmimarTuli kanoniT da SezRudviT daculi sikeTe aRemateba SezRudviT miyenebul zians~ (saqarTvelos kanoni `sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~, muxli 8). masobrivi informaciis saSualebebis saerTo sistemaSi, beWdviT mediasTan erTad, sazogadoebriv cxovrebaze sul ufro mzard gavlenas axdens eleqtronuli masmedia — tele-radio mauwyeblobebi, romelic ZiriTadad ori saxisaa: sazogadoebrivi da kerZo. eleqtronuli masmediis samarTlebrivi statusi mowesrigebulia saqarTvelos 2004 wlis 23 dekembris kanoniT `mauwyeblobis Sesaxeb~. mimdinare wels saqarTveloSi ganxorcielda umniSvnelovanesi komunikaciuri reforma — cifrul mauwyeblobaze gadasvla. cifruli mauwyebloba aris mediis saqmianobis gaumjobesebuli modeli. am teqnologiurma cvlilebebma satelevizio industria Zireulad gardaqmna, Ria saeTero telemauwyebloba ganviTarebis axal etapze gadavida. Sesabamisad, gafarTovda saqarTvelos mosaxleobis informaciuli uflebebi. adamianis informaciul uflebaTa Soris Tanamedrove periodSi metad aqtualuria kompiuteruli teqnikiTa da internetiT sargeblobis ufleba. `axali tipis telekomunikaciuri qseli aris ara ubralod komunikaciis axali saSualeba, aramed kacobriobis civilizaciis adamianuri aqtivobis sruliad axali sfero~ (alfaiZe, 149). rTuli teqnologiuri struqturis gamo mecnierul literaturaSi internets uwodeben msoflio informaciul ablabudas — World Wide Web (www), romelic moicavs mravalricxovan bazebsa da monacemebs (Ferrera, 210). dReisTvis internetSi Tavmoyrilia saqmiani, inteleqtualuri informacia, eleqtronuli gazeTebi da Jurnalebi, sabazo monacemebi sazogadoebrivi cxovrebis yvela sferoSi, eleqtronuli fosta, biblioTekebis, saxelmwifo da kerZo struqturebis informaciuli resursebi. internetSi ar arsebobs saxelmwifoTa geografiuli da geopolitikuri sazRvrebi (Rogers, 69). udavoa, rom adamianis ufleba — isargeblos codnis aseTi unikaluri baziT fasdaudebelia. evropuli konvenciis me-10 muxlis 1-li punqtis mesame elementi iTvaliswinebs informaciis miRebis Tavisuflebas. gamoxatvis Tavisufleba ar aris upirobo, absoluturi ufleba. evropuli konvenciis me10 muxlis me-2 punqti iTvaliswinebs valdebulebebs da pasuxismgeblobas, romlebic ramdenadme zRudaven gamoxatvis Tavisuflebis samarTlebriv instituts. `Sidasaxelwifoebrivi samarTali unda moicavdes detalur debulebebs, romlebiTac dakonkretebulia amgvari SezRudvebi. debulebebi mkafiod unda iyos Camoyalibebuli; maTi Sinaarsi gasagebi da araorazrovani unda iyos, raTa SeiZlebodes maTi adekvaturi Sefaseba da aRqma. es aZlevs saSualebas moqalaqeebs icodnen, ra qmedebebze vrceldeba SezRudvebi~ (korkelia, qurdaZe, 205). samecniero literaturaSi marTebulad aris aRniSnuli, rom `Tundac informacia iyos absoluturad kanonieri da Sesabamisi mtkicebulebebiT gajerebuli, misi gavrcelebisas da miT umetes am monacemebze dayrdnobiT, sakuTari poziciis dafiqsirebisas Jurnalistma an nebismierma pirma, romelic avrcelebs informacias, unda imoqmedos sifrTxiliT da gaiTvaliswinos gare faqtorebi~ (jorbenaZe, baxtaZe, maWaraZe, 88). 178 #6, 2016 guram TavarTqilaZis saswavlo universitetis samecniero SromaTa krebuli saqarTvelos konstituciis me-16 muxli lakonurad da naTlad adgens, rom `yvelas aqvs sakuTari pirovnebis Tavisufali ganviTarebis ufleba~. upirveles yovlisa, es niSnavs imas, rom saxelmwifom unda uzrunvelyos iseTi pirobebis Seqmna, rac SesaZleblobas miscems adamians Tavisuflad ganviTardes rogorc pirovneba, gaxdes sazogadoebis sruluflebiani wevri, miiRos ganaTleba, daeuflos sasurvel profesias, hqondes imis garantia, rom misi sicocxle, cxovreba da Tavisufali saqmianoba srulad iqnes daculi. pirovnebis Sesaxeb personaluri monacemebis realizacia aseve samarTlebrivi regulirebis obieqtia. aRniSnul sakiTxs saqarTveloSi aregulirebs saqarTvelos kanoni `personaluri monacemebis dacvis Sesaxeb~ (2011 wlis 28 dekemberi). masSi miTiTebulia, rom kanonis mizania personaluri monacemebis damuSavebisas uzrunvelyos adamianis uflebaTa da TavisuflebaTa, maT Soris piradi cxovrebis xelSeuxeblobis dacva. kanonis Tanaxmad, personaluri monacemi aris nebismieri informacia, romelic ukavSirdeba identificirebul an identificirebad fizikur pirs. piri identificirebadia, rodesac SesaZlebelia misi identificireba pirdapir an arapirdapir, kerZod saidentifikacio nomriT an piris maxasiaTebeli fizikuri, fiziologiuri, fsiqologiuri, ekonomikuri, kulturuli an socialuri niSnebiT. unda aRiniSnos, rom saqarTvelos kanonmdebloba personalur monacemTa dacvis Sesaxeb efuZneba evrokavSiris fundamentur uflebaTa qartiis me-8 muxls, romelic miuTiTebs, rom piradi cxovrebis xelSeuxebloba farTo da mravlismomcveli uflebaa da moicavs piradi cxovrebis saidumloebas. yvelas aqvs ufleba pativi scen mis pirad da ojaxur cxovrebas, mis sacxovrebelsa da mis mimoweras. qartiis me-8 muxli saxelmwifoebs akisrebs valdebulebas pativi scen oTx interess — pirad da ojaxur cxovrebas, sacxovrebeli adgilisa da mimoweris uflebas. es valdebuleba moicavs rogorc negatiur mxares — ar SezRudon me-8 muxlis 1-li punqtiT gaTvaliswinebuli uflebebi, aseve pozitiur mxares — uzrunvelyon am uflebebiT efeqturi sargebloba. personaluri monacemebi adamianis piradi cxovrebis erT-erTi mxarea. piradi cxovrebis ufleba icavs yvela adamians pirad cxovrebaSi arasasurveli Carevisagan. yovel adamians aqvs ufleba Tavad gansazRvros piradi cxovrebis garesamyarosTan urTierTobis farglebi, mowydes sazogadoebas da darCes Tavis TavTan marto, Tu Seqmnas ojaxi. saqarTvelos konstituciis me-20 muxlis Tanaxmad, adamianis piradi cxovreba xelSeuxebelia. pirad cxovrebaSi Caurevlobis samarTlebrivi dacva, upirveles yovlisa, adamianis cxovrebis intimuri sferos dacvaa da masobrivi informaciis saSualebebiT piradi cxovrebis arasasurveli faqtebis gavrcelebisas udidesi ziani adgeba pirovnebis `sulier simSvides~, mis pativsa da Rirsebas. m. cacanaSvili aRniSnavs, rom `adamiani informaciis erT-erTi mTavari wyaroa, amave dros informaciis momxmarebelic aris, amitom igi dainteresebulia informaciul sivrceSi sakuTari informaciis cirkularizaciiT, radgan es misi, rogorc `gonieri arsebis,~ arsebobis aucilebeli pirobaa. magram aris erTi saxis informacia, romlis cirkulaciis SezRudvisa da kontrolis survili yvelas aqvs. esaa piradi cxovrebis monacemebi, romelic, ama Tu im mizezis gamo, individisTvis mgrZnobiarea~ (cacanaSvili, 2004, 102). gasagebia, rom es aris piradi cxovrebis Sesaxeb informacia, romelic ar SeiZleba yvelasTvis xelmisawvdomi iyos. Tanamedrove periodSi adamianis personaluri monacemebi transasazRvro nakadiT saerTaSoriso komunikaciebis qselSi gaedineba, amitom, aucilebelia, qveyanaSi Seiqmnas efeqturi sakanonmdeblo baza, romelic detalurad moawesrigebs iseT rTul da mravalmxriv sferos, rogoric pirovnebis personalur monacemTa dacvaa aramarTlzomieri, kanonsawinaaRmdego xelyofisagan. 2016 wlis dasawyisSi qarTuli sazogadoeba aaRelva piradi cxovrebis amsaxveli faruli video kadrebis internetiT gavrcelebam. es aris informaciul sivrceSi Cadenili mZime danaSauli, romelic xelyofs aramarto adamianis pirad cxovrebas da usafrTxoebas, aramed udides 179 Tamar alfaiZe  media samarTali Tbilisi 2008   1 UDC (uak) 342.727 (075.8) a-534 redaqtorebi: mariam cacanaSvili, iuridiul mecnierebaTa doqtori kaxi yuraSvili, samarTlis doqtori ISBN 978-99940-68-10-4 © Tamar alfaiZe. media samarTali. 2008. www.medialaw.ge 2 Sinaarsi  Sinaarsi winasityvaoba ........................................................................................................ 5 Sesavali ......................................................................................................................... 7 nawili I. media samarTali rogorc samarTlis damoukidebeli dargi ............................................... 17 Tavi 1. media samarTlis sagani, meTodi da princi pebi ....... 18 Tavi 2. media samarTlis normebi da maTi Sefardeba ............ 26 Tavi 3. media samarTlis wyaroebi .......................................................... 3 1 Tavi 4. media samarTlebrivi urTierToba ....................................... 3 6 Tavi 5. mediis funqciebi ................................................................................ 40 Tavi 6. mediis ti pebi ....................................................................................... 44 nawili II. media da sazogadoebis politikuri sistema ......................................................................................... 51 Tavi 1. masobrivi informaciis saSualebebis roli sazogadoebis politikur sistemaSi .................................. 52 Tavi 2. masobrivi informaciis saSualebebis roli saxelmwifo organoTa formirebaSi .................................... 63 Tavi 3. masobrivi informaciis saSualebebisa da xelisuflebis urTierTobis problema ............................ 73 Tavi 4. sasamarTlo xelisufleba da masobrivi informaciis saSualebani ............................................................ 82 nawili III. media da samarTlebrivi sivrce .............. 97 Tavi 1. informaciis Tavisufleba rogorc samarTlebrivi kategoria ............................................................ 98 Tavi 2. informaciuli sazogadoeba da samarTali ................... 115 Tavi 3. masobrivi informaciis saSualebebis dafuZnebis instituti ................................................................... 131 Tavi 4. internetis samarTlebrivi regulireba .......................... 149 Tavi 5. reklamis samarTlebrivi regulireba ............................... 173 3 Sinaarsi nawili IV. samarTlebrivi dacvis meqanizmi mediis sferoSi ................................................................. 179 Tavi 1. Jurnalistis samarTlebrivi statusi ............................. 180 Tavi 2. inteleqtualuri sakuTrebis dacva mediis sferoSi .................................................................................... 195 Tavi 3. pativis, Rirsebisa da saqmiani reputaciis dacva mediis sferoSi .................................................................... 213 daskvna .............................................................................................................................. 235 danarTi ........................................................................................................................... 245 normatiuli aqtebi ........................................................................................................................ 246 saqarTvelos konstitucia .................................................................................................. 247 saqarTvelos kanoni ,,sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~ ............................. 283 saqarTvelos kanoni ,,mauwyeblobis Sesaxeb~ ........................................................................................................... 291 saqarTvelos kanoni ,,eleqtronuli komunikaciebis Sesaxeb~ ....................................................... 3 3 3 saqarTvelos kanoni ,,reklamis Sesaxeb~ .......................................................................................................................... 3 8 3 saqarTvelos komunikaciebis erovnuli komisiis reglamenti ,,eleqtronuli komunikaciebis sferoSi momsaxurebis miwodebisa da momxmarebelTa uflebebis dacvis Sesaxeb~ ......... 399 komentari saqarTvelos kanonze ,,sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb ~ ...................... 423 ÐÅÇÞÌÅ ..................................................................................................... 443 SUMMARY .................................................................................................. 447 sarekomendacio literatura ........................................................... 449 4 winasityvaoba  winasityvaoba `teqnologiuri procesebis ganviTarebam, adamianis cnobierebisa da cxovrebis wesis gansazRvris yvelaze mZlavr berketad masmedia aqcia, amitomac aucilebelia, rom manac itvirTos aRmzrdelobiTi funqcia.~ ilia II aRdgoma qristesi, 2007 w. Tanamedrove msoflioSi masobrivi informaciis saSualebebis ganviTarebis dinamiurma procesma da informaciuli sivrcis globalizaciam arnaxul masStabebs miaRwia. media sul ufro da ufro met mniSvnelobas iZens TiToeuli adamianisa da mTlianad sazogadoebis cxovrebaSi, aqtiur zegavlenas axdens socialur procesebze da saxelmwifo sistemis demokratizaciaze. masmediis mizandasaxulma ganviTarebam axali unikaluri SesaZleblobebi Seqmna informaciuli sazogadoebis formirebis, adamianTa ganaTlebis da jansaRi sazogadoebis Camoyalibebis sferoSi. media saSualebebis moRvaweobis procesSi warmoSobil sazogadoebriv urTierTobaTa arsi da Taviseburebani aucileblad moiTxoven samarTlebriv regulirebas, ramac ganapiroba samarTlis axali kompleqsuri dargis _ media samarTlis warmoSoba. media samarTalSi iurisprudencia da Jurnalistika mWidrod gadaejaWva erTmaneTs, Seavses erTmaneTi da Seqmnes samarTlebriv normaTa mwyobri sistema. media samarTali SeiZleba davaxasiaToT rogorc kanonmdeblobis da samarTlis dargi, rogorc mecniereba da saswavlo disciplina. 5 winasityvaoba media samarTlis perspeqtiuli ganviTarebis erT-erTi mniSvnelovani mimarTuleba aris saswavlo saxelmZRvaneloebis Seqmna, rac xels Seuwyobs specialistebis xarisxian momzadebas. Cven mier warmodgenili saxelmZRvanelo qarTul iuridiul literaturaSi pirveli cdaa, amdenad mas ara aqvs srulyofilebis pretenzia. saxelmZRvanelo gankuTvnilia iuridiuli, Jurnalistikis, saerTaSoriso samarTlis, informatikis specialobebisa da fakultetebis studentebisa da doqtorantebisaTvis, agreTve yvela dainteresebuli pirebisaTvis. vsargeblob SemTxveviT da did madlobas vuxdi Cemi sadisertacio naSromis mecnier xelmZRvanels profesor paata cnobilaZes, oficialur oponentebs _ iuridiul mecnierebaTa doqtor mariam cacanaSvils da samarTlis doqtor kaxi yuraSvils. avtori madlierebis grZnobiT miiRebs yvela dasabuTebul SeniSvnas da gaiTvaliswinebs Semdgom mecnierul kvlevaSi. Tamar alfaiZe samarTlis doqtori 6 თამარ ალფაიძე     ჰუმანური სამართალი       სამართლის ჰუმანური პრინციპები     ინტერესი   სამართლისადმი   უხსოვარი   დროიდან   მომდინარეობს.   რა   არის   სამართალი?   საკითხი   ყველა   ეპოქის   მეცნიერებაში   ფიგურირებს   და   მასზე   შექმნილია   მრავალგვარი   და   ექსტრაორდინალური   თეორია,   თუმცა   აბსოლუტური   ჭეშმარიტების  დადგენა  დღემდე  შეუძლებელი  გახდა.     სამართალი   ცივილიზებული   სამყაროს   მრავალმხრივ   რთული   და   სოციალურად   ღირებული   ფენომენია.   სამართლის   განვითარებას   ახასიათებს   საკმაოდ   მკაფიო   და   ობიექტური   კანონზომიერებანი.   ეს   განპირობებულია   არა   იმდენად   იმით   როგორი   მატერიალური  და  სულიერი  ღირებულებებია  მასში  გამოხატული,  არამედ  იმ  ადგილში,   რაც   პოზიტიურ   სამართალს   უჭირავს   პრაქტიკულ   ურთიერთობათა   რეგულირების   სისტემაში,   ცხოვრებისეული   "სამართლებრივად"   სიტუაციების   გადაჭრის   საშუალებებში.   აქ   ძირეული   საკითხია   -‐   როგორი   სოციალური   რეგულატორი   -‐   ჩვეულება,   მორალი,   კანონი,   რელიგიური   დოგმები,   სხვა   იდეოლოგიური   პოსტულატები   წარმოადგენენ  დომინირებულს  პრაქტიკულ  ურთიერთობათა  რეგულირებაში.     სამართალი   განიცდიდა   მუდმივ   განვითარებას.   ეს   ისტორიის   ლოგიკაა.   ცივილიზაციის   მოთხოვნების   შესაბამისად   სამართლისა   და   მისი   ფილოსოფიური   გააზრების   ფაქტი   დაკავშირებულია   განმანათლებლობის   ეპოქასთან (XVII-‐XXსს),   როცა   ჩამოყალიბდა   სამართლის   პროგრესის   ინტელექტუალური   ბირთვი   -‐   ჰუმანური   სამართლის  ფილოსოფია.1     ფილოსოფიურ-‐სამართლებრივი   წარმოიშვა   ანტიკურ   პერიოდში.   აზროვნების   მაგრამ   განვითარების   როგორც   წანამძღვრები   ფილოსოფიური   ცოდნის   დამოუკიდებელი   დარგი   ჰუმანური   სამართალი   ჩამოყალიბდა   განმანათლებლობის   ეპოქაში  -‐  საზოგადოების  დემოკრატიული  გარდაქმნის  პროცესებთან  დაკავშირებით.     ჰუმანური  სამართალი  არის  დიდი  ისტორიული  გარდატეხის  თავისუფალი  საბაზრო   კონკურენტული   ეკონომიკის   და   დემოკრატიული   ინსტიტუტების   დამკვიდრების   პერიოდის  მნიშვნელოვანი  სულიერ-‐ინტელექტუალური  გამოხატულება.                                                                                                                   1  Michael  J.  Sandel,  Justice:  A  Reader,  Oxford  University  Press,  2007,  p.  180      სამართლის   ჰუმანური   ფილოსოფიის   ფორმირების   უშუალო   წანამძღვარი   იყო   საზოგადოების   გარდაქმნა,   რომელიც   თავისი   პირველადი   ისტორიული   სახით   რეალიზირებულ   იქნა   მე-‐18   საუკუნის   ბოლოს   ჩრდილო   ამერიკის   დემოკრატიულ   სახელმწიფოებში   და   საფრანგეთის   ბურჟუაზიული   რევოლუციის   კონსტიტუციურ-‐ სამართლებრივ  პრინციპებში.     დიდ  ბრიტანეთში  დემოკრატიულ-‐სამართლებრივი  საწყისი  და  პარლამენტარიზმი,   გამოხატული   1215   წ.   "თავისუფლების   ქარტიაში"   იყო   საერთო   დემოკრატიული   გარდაქმნის  წანამძღვრები.  ორივე  აღნიშნული  ისტორიული  პროცესი  გახდა  პირველი   ნაბიჯი   დემოკრატიის   ახალ   ისტორიულ   პირობებში.   პირველი   ჩრდილო   ამერიკული   სახელმწიფოებრიობა   რეალიზირებული   იქნა   აშშ   1787   წ.   კონსტიტუციაში,   რომელმაც   განამტკიცა   ადრე   დეკლარირებული   ადამიანის   უფლებები   და   თავისუფლებები.   მეორედ   ეს   უფლებები   რეალიზირებული   იქნა   ადამიანის   უფლებათა   1789   წლის   დეკლარაციაში   და   საფრანგეთის   1791   წლის   კონსტიტუციაში.   ამ   უკანასკნელში   ადამიანის   უფლებებთან   ერთად   თავისუფლების   სამართლებრივი   საწყისი   აიყვანა   მაღალ  კონსტიტუციურ-‐სამართლებრივ  დონეზე.     ჰუმანური   სამართლის   კონცეფციის   ჩამოყალიბება   დაკავშირებულია   სამართლის   ფილოსოფიის   ფორმირებასთან,   რომლის   ფილოსოფიური   და   სამართლებრივი   აზროვნების   კულმინაციური   მწვერვალი   იყო   განმანათლებლობის   ფილოსოფიური   კრედო,  მისი  აზრი  -‐  თავისუფლება  გახდა  სამართლის  ფილოსოფიის  ცენტრალური  რგოლი.       იმანუელ  კანტმა,  პირველმა  გერმანელ  მეცნიერთა  შორის  განმარტა  სამართალი   არა   უბრალო   იურიდიული   თავისუფლების   მეშვეობით,   არამედ   თავისუფლების,   როგორც   ფილოსოფიური  კატეგორიის  მეშვეობით.2       ბუნებრივად   ისმის   კითხვა   -‐   რა   ურთიერთობაა   თავისუფლებასა   და   სამართალს   შორის  ?  სამართალი  თავისი  არსით  ისეთი  წარმონაქმნია,  რომელიც  არსებითად  არის   დაკავშირებული   ადამიანთა   საზოგადოებასთან,   იგი   ისტორიულად   და   ლოგიკურად   არის   მოწოდებული   იყოს   ინსტრუმენტი,   რომელიც   უზრუნველყოფს   ადამიანის   თავისუფლების   რეალიზაციას,   ადამიანის   ღირსების   დაცვას.   სწორედ   პოზიტიური   სამართალი   წარმოადგენს   ნორმატიულად   ღირებულ   რეგულატორს,   რომლის   თვისებაა   უპასუხოს   სოციალურ   მოთხოვნებს,   თავისუფლების   შემოქმედებით   პოტენციალს.   სამართლის   პოტენციალი,   მისთვის   დამახასიათებელი   ლოგიკა   იმის   შესაძლებლობას   იძლევა,   რომ   რთული   იურიუდიული   კონსტრუქციები,   სამართლებრივი   რეგულირების                                                                                                                   2  Соловьев Э.Ю. И. Кант: Взаимодополнительность морали и права. — М.: Наука, 1992. C. 216     2   ტიპები  და  მექანიზმები  შეესაბამებოდნენ  ლიბერალური  ცივილიზაციის  იდეებსა  და   ღირებულებებს.       საზოგადოებაში   არსებული   იურიდიული   სისტემა   არეგულირებს   მასში   ჩამოყალიბებულ   საზოგადოებრივ   ურთიერთობათა   ერთობლიობას   მთელი   მათი   მრავალფეროვნებით,   რთული   და   სიტუაციური   სპეციფიკით.   ქვეყანაში   მოქმედი   პოზიტიური  სამართალი  განსაზღვრავს  და  უზრუნველყოფს  თავისუფლებას.       განმანათლებლობის   ეპოქაში   ფილოსოფიის   კლასიკოსების   (განსაკუთრებით   კანტის)   მიერ   ჩამოყალიბებულმა   შეხედულებებმა   დასაბამი   მისცეს   ისეთი   სოციალური   და   საზოგადოებრივი   სამართლებრივი   ცხოვრების   კულტურის   ცენტრში   ჩამოყალიბებას,   დააყენა   რომელმაც   ინდივიდის,   ამ   ავტონომიური   ადამიანის  თავისუფლება.     "წმინდაა   არა   საზოგადოება,   არა   სახელმწიფო,   არა   ნაცია,   არამედ   ადამიანი.   პიროვნების,   როგორც   უმაღლესი   ღირებულების   ინდივიდის   პრინციპი,   რომელიც   დამოუკიდებელია   საზოგადოების,   სახელმწიფოს,   გარეგანი   გარემოცვისაგან"   -‐   წერდა  ნ.ბერდიაევი.3       კანონმდებლობის   განვითარება,   პოზიტიური   სამართლის   მთელი   კომპლექსის   შექმნა   ევროპის   ქვეყნებში,   ამერიკასა   და   აზიაში   მე-‐19-‐20-‐ე   საუკუნეებში   ასახავს   მრავალპლანიან   სურათს,   რომელიც   მოიცავს   საზოგადოებრივი   ცხოვრების   ყველა   სფეროს,   დაწყებულს   კონსტიტუციური   რეგულირებიდან   საყოფაცხოვრებო,   ოჯახურ  ურთიერთობათა  იურიდიულ  რეგლამენტაციამდე.     ადამიანური   თავისუფლების   რეალიზაციაში   ეფექტური   როლი   ეკუთვნის   კონტინენტური  ევროპის,  ხოლო  შემდგომ  მთელ  მსოფლიოში  სამოქალაქო  კანონებს  (ე.წ.   ნაპოლეონის  კოდექსს),  1900  წლის  გერმანიის  სამოქალაქო  დებულებას.     სწორედ   სამოქალაქო   კანონები   არის   ის   მთავარი   ფაქტორი,   რომელთა   დახმარებით  ხდება  თავისუფლების,  დემოკრატიული  და  და  სამართლებრივი  კულტურის   ფაქტობრივად   რეალიზაცია   მოქალაქეთა   ყოველდღიურ   ცხოვრებაში.   ამასთანავე   იურიდიული   საშუალებების   დახმარებით   უზრუნველოყოფილი   იქნას   თანამედროვე   თავისუფალი  სამოქალაქო  საზოგადოების  ფორმირება.       სამოქალაქო   კანონები   გამოხატავს   ადამიანთა,   კაცობრიობის   კულტურის   ფუძემდებლური   ინსტიტუტების   დებულებებს.   სწორედ   საფრანგეთისა   და   გერმანიის,                                                                                                                   3  Бердяев Н.А. Самопознание. М. 1991. С. 104   3   ასევე   როგორც   სხვა   ქვეყნების   კანონები   პირდაპირი   მემკვიდრეები   არიან   საკაცობრიო   კულტურის   ერთ-‐ერთი   შედევრის   -‐   რომის   კერძო   სამართლისა.   რომის   სამართალი   არის   უნიკალური   იურიდიული   განძი,   რომელიც   გამოხატავს   დახვეწილ   იურიდიულ   კონსტრუქციებს,   მკაცრ   და   ზუსტ   ლექსიკას,   მათემატიკურად   მწყობრ   ფორმულებს   და   კლასიფიკაციას.   სამოქალაქო   კანონები   გამოირჩეოდნენ   გონიერებით,   უმეტესობა   ძველი   რომაული   იურიდიული   ფორმულისა   საკანონმდებლო   სამართალშემოქმედების   შედეგი   კი   არ   არის,   არამედ   ძლიერი   და   ორიგინალური   გონიერების   ნაყოფია.   ანტიკური   პერიოდიდან   მომდინარე   კერძო   სამართალი   იურისპრუდენციის   ისეთი   სფეროა,   რომელიც   უშუალოდ   განასახიერებს   კულტურის   მიღწევებს,  სამართლებრივი  რეგულირების  გონიერებას.     თანამედროვე   პერიოდში   სამოქალაქო   კანონებმა   აღიქვეს   ათასწლეულობით   შემუშავებული  იურიდიული  მატერიის  ტექნიკურ-‐იურიდიული  მხარე  და  სრულყვეს  ის.     თავისუფლება   სამოქალაქო   სამართლებრივ   საზოგადოებაში   არის   მხოლოდ   ერთადერთი   წარმონაქმნი,   რომელსაც   უნარი   აქვს   პრაქტიკულ   ურთიერთობებში   ოპტიმალურად   განსაზღვროს   და   დაიცვას   ადამიანის   უფლებათა   საზღვრები,   მისი   თავისუფლება.   ეს   არის   სამართალი.   სამართლის   ფენომენი   თავისი   თვისებებით   და   ძირეული   ლოგიკით   უნარმოსილია   შეასრულოს   ეს   მისია.   გონიერ   ადამიანთა   საზოგადოება  უნდა  იყოს  არამარტო  სამოქალაქო,  არამედ  სამართლებრივიც.     ამრიგად,   სამართალი   არის   არა   რაღაც   მეორეხარისხოვანი,   არამედ   პირველხარისხოვანი   ფენომენი   ადამიანთა   საზოგადოების   ცხოვრებაში.   იმ   ზომით,   რა   ზომითაც   მსოფლმხედველობაში   და   ბუნებაში   კანონზომიერია   გონიერება   და   გონიერი  ადამიანები,  თავისუფლებაც  კაცობრიობისათვის  კანონზომიერი  მოვლენაა.     სამართალი   წარმოადგენს   ადამიანთა   არსებობისა   და   განვითარების   მექანიზმის   ელემენტს,   რომელსაც   უნარი   აქვს   დაძლიოს   თავისუფლების   ნეგატიური   მხარეები,   ამასთანავე   უზრუნველყოს   კაცობრიობის   ოპტიმალური   ფუნქციონირების   პირობები   და   სტიმულები.   ამ   განვითარების   მექანიზმში   სამართალი   აუცილებელი,   არსებითად   მნიშვნელოვანი   რგოლია,   რომლის   გარეშე   შეუძლებელია   კაცობრიობის   პროგრესი.   საზოგადოება   სამართლის   გარეშე,   ან   საზოგადოება   ილუზიური   სამართლით   (რომელიც  ემსახურება  მხოლოდ  ხელისუფლებას)  უპერსპექტივოა.     ცნობილია,   რომ   სამართალი   არის   ადამიანთა   ცხოვრების   თანამდევი,   ე.ი.   სოციალური   მოვლენა.   ამასთანავე   სამართალი   შეიძლება   განვიხილოთ   როგორც   ბუნებრივი   მოვლენა,   რადგან   სამართლის   ფესვები   გადგმულია   ადამიანის   ბიოსოციალურ  ბუნებაში.     4      მეცნიერებმა  დაამტკიცეს,  რომ  ადამიანში  ჩადებულია  "არა  მარტო  ბიოლოგიური   ქცევა,   არამედ   სხვა   "ინსტინქტური   პროგრამა"   -‐   სურვილი   იმისა,   რომ   იყოს   თავისუფალი,   ჰქონდეს   ქონება,   არ   მოკლან,   არ   დააყაჩაღონ,   არ   დაჩაგრონ   და   ა.შ."4   ამრიგად,   სავარაუდოა,   რომ   ადამიანის   ბიოსოციოლოგიური   მოთხოვნა   სამართლისა   ორგანულად   არის   ჩადებული   მის   ბუნებაში,   ისევე   როგორც   სწრაფვა   თავისუფლებისაკენ.   თავისუფლება   ადამიანთა   გარეგან   ურთიერთობაში   და   თავისუფლება  მის  სულიერ  სამყაროში  განსხვავებულია.     სამართალი  იცავს  ადამიანის  თავისუფლებას  გარეგანი  ურთიერთობის  სფეროში,   რამდენადაც   სამართლის   მოქმედების   სფერო   არის   გარეგანი   ურთიერთობანი,   თავისუფლება  ადამიანთა  მოქმედებაში.     ადამიანთა   სულიერ   სამყაროში   კი   ბატონობს   მორალური   კანონი,   თავისუფალი   მორალური   ნება,   რომელსაც   თვითონ   ქმნის.   მორალური   კანონის   ნება   ისეთი   ხარისხისაა,  რომ  მას  ძალა  აქვს  არა  მარტო  ადამიანთა  ფართო  წრეზე.  მორალი  ეხება   აგრეთვე   ადამიანის   გარეგან   ქცევას,   გარეგან   თავისუფლებას   იმ   ზომით,   რა   მორალური   პრინციპები   და   იდეებია   საზოგადოებაში.   ისინი   ადამიანის   შინაგან   სამყაროში  იძენენ  კატეგორიულ  ხასიათს.     ყველაზე   არსებითი   არის   ის,   რომ   სამართალს   შეუძლია   განსაზღვროს   ადამიანთა   ცხოვრებაში  მნიშვნელოვანი  მომენტები,  მათ  შორის  გარეგანი  თავისუფლება.     იურიდიულ  მეცნიერებასა  და  პრაქტიკაში  დაუფასებელია  ბუნებითი  სამართლის   როლი.   თანამედროვე   ეპოქაში   ბუნებითმა   სამართალმა   პრინციპულად   ახალი   შინაარსი   მიიღო   -‐   თანამედროვე   ისტორიული   შესატყვისი   სოციალური   ღირებულებით.   ეს   არის   ადამიანის   გონიერებისა   და   თავისუფლების   უმაღლესობა,   მისი   მაღალი   სტატუსი   -‐   თანდაყოლილი   უფლებები.   ბუნებითი   სამართალი   კაცობრიობის   ცივილიზაციის   განვითარების   ყველა   ეტაპზე   უცვლელი,   აქტიური   საფუძველია   პოზიტიური   სამართლისა.   პოზიტიური   სამართალი   -‐   მოქმედი   ფენომენი   სულ   უფრო   მეტად   ხდება   ადამიანთა   ცხოვრებაში   გონიერების,   ჰუმანური   ღირებულების   გამოხატულება.   იგი   მოწოდებულია   უზრუნველყოს   ადამიანის,   როგორც   გონიერი   არსების  თავისუფლება.     კაცობრიობის   ცივილიზაციის   ყველა   ეტაპზე   ბუნებითი   სამართალი   არის   უცვლელი   და   აქტიური   საფუძველი   პოზიტიური   სამართლისა.   ამასთანავე,   პოზიტიური   სამართალი   თავისი   არსით   სულ   უფრო   მეტად   იძენს   ადამიანთა   ცხოვრებაში                                                                                                                   4  Michael J. Perry, The Morality of Human Rights, Emory University School of Law, Legal Studies Research Paper Series. No. 13-240, June, 2013 Electronic copy available at:http://ssrn.com/abstract=2274381     5   გონიერების   და   ჰუმანური   ღირებულებების   ძალას.   ადამიანის,   როგორც   გონიერი   არსების  თავისუფლება,  ბუნების  უმაღლესი  ქმნილებაა.     პოზიტიური  სამართლის  ძირეული  საკითხია  -‐  რომელი    სოციალური  რეგულატორი  -‐ ჩვეულება,   მორალური,   კანონი,   რელიგიური   დოგმები,   იდეოლოგიური   ქცევები   არის   დომინირებული  პრაქტიკულ  ურთიერთობაში?  სამართლის  პოტენციალი  ისეთია,  რომ  იგი   წარმოადგენს  დომინანტს  ადამიანთა  ცხოვრებისეული  ურთიერთობის  რეგულირებაში.     მე-‐18-‐20   საუკუნეებში   განმანათლებლობის   ეპოქაში   სამართლის   პროგრესის   სულიერ-‐ინტელექტუალური   ფაქტორი   და   ჰუმანური   სამართლის   კონცეფცია   გახდა   დომინირებული.     ჰუმანური   სამართლის   საზოგადოების   ფილოსოფიის   დემოკრატიული   გარდაქმნა,   ფორმულირების   წანამძღვარია   ლიბერალური   ცივილიზაციის   მნიშვნელოვანი   ელემენტის   -‐   ღრმა   დემოკრატიული   საწყისების   დამკვიდრება   საზოგადოების   ცხოვრებაში.   ჰუმანური   სამართლის   კონცეფციის   არსი   და   ცენტრალური  რგოლი  არის  თავისუფლება.     თავისუფლების  ცნებაში  იგულისხმება  ფართო  სპექტრი  ადამიანური  ღირსებისა.   თავისუფლება   ე.კანტის   მოსაზრებით,   უპირველეს   ყოვლისა   "ბუნების   ფენომენია".   იგი   თითოეული   ადამიანის   ყოფიერების   ფუძემდებლური   ელემენტია,   მისი   შემოქმედებისა   და   ინიციატივის   წყარო.   ამდენად,   კაცობრიობის   განვითარების   წყაროც  არის.5       თავისუფლებისადმი   ასეთივე   მიდგომა   აქვს   ჰეგელსაც.   არსებითი   არის   ის   რომ   ჰეგელის   აზრით,   სამართალი   არის   ობიექტური   რეალობა,   რომელშიც   თავისუფლებას   აქვს  აუცილებელი  ელემენტის  ადგილი.6       თავისუფლება   თითოეული   ადამიანისათვის,   რომელიც   მას   თვით   ბუნებისაგან   აქვს   მინიჭებული   უმაღლესი   ღირებულებაა,   რომელიც   არ   არის   დაკავშირებული   არც   სქესზე,   არც   სოციალურ   მდგომარეობაზე,   საქმიანობასა   და   ჯანმრთელობაზე,   ინტელექტუალურ   და   სხვა   თვისებებზე,   არამედ   არის   უნიკალური   გამოვლინება   კაცობრიობის  ცივილიზაციისა.       სწორედ   თავისუფლება,   განსაკუთრებით   ლიბერალური   ცივილიზაციის   დამკვიდრების   პირობებში   გამოხატავს   ადამიანთა   ცხოვრების   არსს,   მის                                                                                                                   5  Kant, Immanuel, The Groundwork for the Metaphysic of Morals, 189-262. Edited by Thomas E. Hills, Jr. and Arthur Zweig. Copyright © 2002. Reprinted with the permission of Oxford University Press. 6  Гегель Г.В.Ф. Философия Дыха // Энциклопедия философских чаук. М. 1977. С. 406       6   დანიშნულებას,   ყველაზე   მნიშვნელოვანს,   რაც   შეიძლება   მისცეს   ადამიანებს   ნამდვილმა  ბედნიერებამ,  ცხოვრების  სიამოვნებამ  და  კმაყოფილებამ.     სწორედ  სამართალი  თავისი  არსით  წარმოადგენს  ისეთ  წარმონაქმნს,  რომელსაც   უნარი   აქვს   ლოგიკურად   და   რეალურად   იყოს   ინსტრუმენტი,   რომელიც   უზრუნველყოფს   ადამიანის   თავისუფლების   რეალიზაციას,   აძლევს   მას   განსაზღვრულობას,   ადამიანურ  ღირებულებებს.     რეგულირების   რთული   იურიდიული   კონსტრუქციები,   ტიპები   და   მექანიზმები   უზრუნველყოფენ   იმ   იდეებსა   და   ღირებულებებს,   რომლებიც   შეესაბამებიან   ლიბერალური   ცივილიზაციის   იდეებსა   და   ღირებულებებს.   მაგალითისთვის   საკმარისია  დავასახელოთ,  რომ  ლიბერალური  ცივილიზაციის  გადამწყვეტი  საწყისი  -‐   ნების   დართვა/ნებართვა   (განსხვავებით   ვალდებულებისა   და   აკრძალვისაგან)   განსახიერდება   და   პრაქტიკულად   რეალიზირდება   სწორედ   პოზიტიურ   სამართალში.   სწორედ  პოზიტიური  სამართალი  ანიჭებს  მას  თავისუფლებას.     როცა   სივრცე   შერწყმულია   გონიერებასთან,   სულიერ   ღირებულებასთან   სამართალმა  უნდა  უზრუნველყოს  საზოგადოების  ორგანიზებულობა,  მკაცრი  წესრიგი,   ადამიანთა   ჰარმონიული   ურთიერთობა.   საზოგადოებაში   არსებული   იურიდიული   სისტემა   არეგულირებს   მასში   ჩამოყალიბებულ   მრავალგვაროვან,   ისტორიულ   და   სპეციფიკურ  და  საზოგადოებრივ  ურთიერთობებს.  რეალურ  სამართლებრივ  ცხოვრებაში   ადამიანთა   თავისუფლება   და   ადამიანთა   უფლებები,   სამართლებრივი   კულტურის   განვითარება  უნდა  ემსახურებოდეს  პიროვნების  სტატუსის  ამაღლებას.       იურიდიულ   სისტემაში   განსაკუთრებული   ადგილი   უჭირავს   სამოქალაქო   კანონს.   სწორედ  სამოქალაქო  კანონები  არიან  მთავარი  ფაქტორები,  რომელთა  დახმარებითაც   თავისუფლების   იდეა,   დემოკრატიული   და   სამართლებრივი   კულტურის   მოთხოვნები   რეალურად   განსახიერდება   ადამიანთა   ყოველდღიური   ცხოვრების   მრავალფეროვან   გამოვლინებაში   და   ამით   იურიდიულად   არის   უზრუნველყოფილი   თანამედროვე   თავისუფალი  სამოქალაქო  საზოგადოების  ფორმირება.       სამოქალაქო   კანონებში   ასახვა   ჰპოვა   კულტურის   ისეთმა   მიღწევებმა,   რომელიც   გამდიდრებულია   გონიერებით.   თანამედროვე   სამოქალაქო   კანონებმა   შეითვისა   არა მარტო   ანტიკურ   პერიოდში   შემუშავებული   ტექნიკურ-‐იურიდიული   მხარე,  არამედ  შეუსაბამა  ის  თანამედროვე  დროის  იურიდიულ  დებულებებს.     სამოქალაქო   კანონების   ღირსება   და   უნიკალობა   სწორედ   იმაში   მდგომარეობს,   რომ  მათში  ყველაზე  მკაფიოდ  არის  გამოხატული  სამართლის  ჰუმანური  პრინციპები.       7      სამოქალაქო   კანონებს   საფუძველი   ჩაეყარა   ანტიკურ   პერიოდში   რომის   კერძო   სამართლის  სახით.  კერძო  სამართალი  სამართლის  ისეთი  ნაწილია,  რომელიც  ანტიკური   პერიოდიდან   თითქოს   გამზადებული   იყო   თანამედროვე   პერიოდისათვის.   კერძო   სამართალი  ისეთი  იურიდიული  სფეროა,  რომელიც  უშუალოდ  პირდაპირ  განასახიერებს   კულტურის   მიღწევებს,   გონიერების   სრულყოფას,   ადამიანის   თავისუფლების,   მისი   პირადი   უფლებების,   პიროვნებისადმი   ჰუმანური   დამოკიდებულებების   სფეროში.   ამასთანავე,   დემოკრატიულ   საზოგადოებაში   კერძო   სამართალი   იურიდიულ   სისტემას   შესაძლებლობას   აძლევს   ამაღლდეს   ხელისუფლებაზე   ზემოთ.   კერძო   სამართალი   სწორედ   იმიტომ   არის   "კერძო",   რომ   იგი   იურიდიულად   განამტკიცებს   პიროვნების   ავტონომიურ,  სუვერენულ  და  თავისუფალ  სტატუსს  ამ  პიროვნების  კერძო  ცხოვრებაში,   ე.ი   იმ   ჰუმანურ   ღირებულებებს,   რომელიც   აუცილებელია   პიროვნების   როგორც   საზოგადოების   დამოუკიდებელი   სრულფასოვანი   სუბიექტისათვის   და   რომელსაც   კერძო   იურიდიული   სისტემა   საშუალებას   აძლევს   დაცული   იყოს   სახელმწიფოს   თვითნებურობისაგან.       სამოქალაქო   კანონები   დიდ   მისიას   ასრულებენ   თანამედროვე   სამოქალაქო   საზოგადოების   ფორმირებასა   და   განვითარებაში.   თითოეული   ავტონომიური   ადამიანის   თავისუფლება   სამოქალაქო   სამართლის   მეშვეობით   ყოველდღიურ   ცხოვრებაში   მტკიცე   საფუძველია   პრაქტიკაში   თავისუფლების   და   მთლიანად   ცივილიზაციის  განვითარებისათვის.     როგორც   აღვნიშნეთ,   მე-‐18-‐20   საუკუნეებში   რომანული   მოვლენების   ჯაჭვში   ჰუმანურ   სამართალს   ჩაეყარა   საფუძველი   და   შესაბამისად,   ფილოსოფიურ-‐ სამართლებრივი   იდეები   არის   უფრო   მეტად   მნიშვნელოვანი   მოვლენა   ევროპული-‐ სამართლებრივი  კულტურის  განვითარებაში.     თავისი   მაღალი,   დომინირებული   თვისებებით   და   ფუნდამენტური   მისიით   სოციალურ   რეგულირებაში   ბუნებითი   სამართალი   არის   პოზიტიური   სამართლის   საფუძველი.   იმ   მრავალი   უფლებისაგან,   რომლებიც   განპირობებული   არიან   ცხოვრების   მრავალფეროვანი   პირობებითა   და   მოთხოვნილებებით   გამოიყოფა   ადამიანის   განუყოფელი   და   თანდაყოლილი   უფლებები,   რომლებიც   წარმოადგენენ   ადამიანური   ყოფიერების   არსს.   ეს   არის   თავისუფლება,   სიცოცხლის   უფლება,   პიროვნების   ხელშეუხებლობა,   საკუთრების   უფლება,   სიტყვის   თავისუფლება   და   ა.შ.   ამასთანავე,   თავისუფლების   საფუძველი   გახდა   ბუნებითი   სამართლის   მოთხოვნები   ადამიანის   თანდაყოლილი,  განუსხვისებელი  უფლებების  ინდივიდუალიზაციაში.       8      სამართლებრივი   ცხოვრების   ჰუმანიზმი   მნიშვნელოვნად   არის   განპირობებული   იმ  ჰუმანური  ელემენტებით,  რომლებიც  განმტკიცებულია  სამართლის  ნორმებში.     ადამიანური   ყოფიერების   არსი   და   პოლიტიკურ-‐სამართლებრივი   რეალობის   განვითარება,   ადამიანთა   ფილოსოფიურ-‐სამართლებრივი   ცხოვრებაში   სამართალი   უნდა   კონცეფცია   ადასტურებს,   შეესაბამებოდეს   რომ   კაცობრიობის   ცივილიზაციის  თანამედროვე  მოთხოვნებს.       განსაზღვრება   "ჰუმანური"   სამართალთან   მიმართებაში   ასახავს   საზოგადოების   ცხოვრებაში   ადამიანურ   ღირებულებებსა   და   ინტერესებს   მკაცრად   პერსონიფიცირებული  მნიშვნელობით.     სამართლის   რეალობა,   მისი   ქმედითობა   განსახიერდება   კანონიერების   მეშვეობით,   რომლის   არსი   კანონების   ზუსტი   და   განუხრელი   შესრულებაა.   კანონიერება   სამართლებრივ   სახელმწიფოში   ნიშნავს   არა   ყველა   სამართლებრივი   ნორმის  განხორციელებას,  არამედ  ჰუმანური  სამართლის  საწყისების  ხორცშესხმას,   უპირველეს   ყოვლისა,   ადამიანის   განუსხვისებელი   უფლებების   განხორციელებას,   როგორიცაა   სიცოცხლის   უფლება,   საკუთრების   უფლება,   თავისუფლება   და   ა.შ.   ეს   ნიშნავს   მთელი   იურიდიული   სისტემის   და   პოლიტიკურ-‐სამართლებრივი   ცხოვრების   რეალურ  -‐დემოკრატიულ  ჰუმანურ  საწყისებზე  აგებას.     თანამედროვე   ჰუმანური   სამართლის   კონცეფცია   განიხილება   არა   როგორც   ფაქტი,   არამედ   ფაქტიურად   არსებული   იურიდიული   სისტემა   ამა   თუ   იმ   ქვეყნისა.   ამდენად,  იგი  არის  განსაზღვრული  იდეა,  მოდელი,  თეორიული  სახე.     ამასთანავე,  უნდა  აღინიშნოს  ისიც,  რომ  ისეთ  დემოკრატიულად  განვითარებული   ქვეყნების   ეროვნულ   სამართლებრივ   სისტემებში   როგორიცაა   დიდი   ბრიტანეთი,   საფრანგეთი,   გერმანია,   ნორვეგია,   შვეიცარია,   ჰუმანური   სამართლის   თუ   ყველა   ელემენტი არა,   უმრავლესობა   მაინც   უკვე   ჩასახულია,   ზოგიერთი   მათგანი   კი   მომწიფებულია.  თითოეული  ელემენტი  შეესაბამება  საზოგადოებრივი  განვითარების   ლოგიკას.  პასუხობს  ცივილიზაციის  თანამედროვე  დონეს.       ამრიგად,  თანამედროვე  სამოქალაქო  საზოგადოების  მოთხოვნების  შესაბამისი   სამართლებრივი   კონცეფცია   არის   ჰუმანური   სამართლის   კონცეფცია,   რომელიც   მოწოდებულია   ღირებულებებს,   საზოგადოებრივი   სამართლიანობას,   ცხოვრება   დაექვემდებაროს   საზოგადოების   წევრთა   ადამიანურ   თავისუფალ   განვითარებას.     სამართლებრივ   სახელმწიფოში   კანონიერება   უნდა   ეფუძნებოდეს   ჰუმანური   სამართლის   პრინციპებს,   ადამიანის   ბუნებრივ   უფლებებს.   სამართლებრივმა     9   ურთიერთობამ   უნდა   შეიძინოს   სამართლებრივი   თვისება,   უნდა   გახდეს   ისევე   აუცილებელი   და   კანონზომიერი,   როგორიც   ბუნებაა.   ადამიანები   ისევე   უნდა   დაემორჩილონ   იურიდიულ   კანონებს,   როგორც   ემორჩილებიან   ბუნების   კანონებს,   რაც   მთელი  საზოგადოების  ჰარმონიული  განვითარების  საწინდარი  იქნება.     ცნობილი   ფილოსოფოსი   ფ.   შელინგი   მიიჩნევდა,   რომ   სამართლებრივი   წყობა   "მეორე   ბუნებაა"   როცა   თავისუფლება   გარანტირებულია   წესრიგით,   რომელიც   ისევე   ცხადი  და  უცვლელია,  როგორც  ბუნების  კანონები".7       პოზიტიური   სამართალი,   რომელიც   დაფუძნებულია   ადამიანის   განუსხვისებელ   უფლებებზე   არის   პრაქტიკული   საზოგადოებრივი   ურთიერთობების   დომინირებული   რეგულატორი.   იგი   არა   მარტო   პირველია   რეგულირების   სისტემაში,   არამედ   უჭირავს   მონოპოლიური   მდგომარეობა   ყველა   იმ   ცხოვრებისეული   სიტუაციების   გადაჭრაში,   რომლის   გარეშე   სახელმწიფო   და   საზოგადოებრივ   ცხოვრებაში   გაბატონდება   ქაოსი   და  განუკითხაობა.     ჰუმანური   სამართლებრივი   ფილოსოფიის   ღრმა   საფუძველს   წარმოადგენს   ადამიანთა   ყოფიერების   ბუნებრივ-‐სამართლებრივი   საწყისი,   რომელიც   კაცობრიობის   ცივილიზაციის   განვითარების   თანამედროვე   ეტაპზე   გამოიხატება   ადამიანის   უმაღლეს   ღირსებასა   და   განუსხვისებელ   უფლებებში,   რომლის   არსი   გამოიხატება  დემოკრატიული  საზოგადოების  იურიდიულ  სისტემაში.     განსაკუთრებულია   ადამიანის   ჰუმანური   თავისუფლების   სამართლის   იურიდიული   ისეთი   ნიშნები,   როგორიცაა   გარანტიები,   იურიდიული   სისტემის   კანონიერება,  ბრძოლა  ძალადობასთან,  სამართლიანი  მართლმსაჯულება.     ჰუმანური   სამართლის   პრიორიტეტი   საკუთრების   დაცვაა.   საკუთრება   ეკონომიკური   თვალსაზრისით   არა   მარტო   მატერიალური   სიკეთეა,   არამედ   აქტიური   სამეურნეო   საქმე,   შრომა   და   პასუხისმგებლობა.   ადამიანის   თავისუფლება   შეუძლებელია  თუ  მას  არ  აქვს  საკუთრების  უფლება.       სამოქალაქო   კოდექსი   საქართველოს   დემოკრატიული   განვითარების   ნათელი   გამოხატულებაა,   რომელშიც   ასახულია   ჰუმანური   სამართლის   პრინციპები.   სამოქალაქო   კოდექსი   ზოგადი   სახით   განამტკიცებს   სამოქალაქო   კანონმდებლობის   ძირითად   საწყისებს.   მისი   თითოეული   ნორმა   ასახავს   ადამიანის   თავისუფლებას   და   მის   სამოქალაქო   უფლებებს,   ჰუმანური   სამართლის   ფუძემდებლურ   პრინციპებს.                                                                                                                   7  Шеллинг Ф.В. Соч. в 2т. Том I ь М. 1987 С. 458       10   საქართველოს  სამოქალაქო  კოდექსის  არსებითი  თვისება  მდგომარეობას  იმაში,  რომ   მისი   მთავარი   საწყისები   ჰუმანური   კონცეფციისა   გამოხატულია   საკანონმდებლო   ფორმულებში.   არსებითი   მნიშვნელობა   აქვს   კოდექსის   ფორმულირებას   რომ   "საკუთრება  ხელშეუხებელია".     აზუსტებს   რა   "ქონების"   ცნებას,   კოდექსი   ადგენს,   რომ   "ქონება,   ამ   კოდექსის   მიხედვით   არის   ყველა   ნივთი   და   არამატერიალური   ქონებრივი   სიკეთე,   რომელთა   ფლობაც,   სარგებლობა   და   განკარგვა   შეუძლიათ   ფიზიკურ   და   იურიდიულ   პირებს   და   რომელთა  შეძენაც  შეიძლება  შეუზღუდავად,  თუ  კი  ეს  აკრძალული  არ  არის  კანონით  ან   არ  ეწინააღმდეგება  ზნეობრივ  ნორმებს".8       ეს  არის  სამოქალაქო  კანონმდებლობის  ერთ-‐ერთი  ცენტრალური  დოგმა.     სამოქალაქო   კოდექსის   ნორმებში   გათვალისწინებულია,   ადამიანის   სამოქალაქო-‐სამართლებრივი  ურთიერთობის  რეგულირების  ზოგადი  თავისებურებანი,   სამოქალაქო  უფლებების  განუხრელი  განხორციელება,  დარღვეულ  უფლებათა  აღდგენის   მექანიზმები,  მათი  სასამართლო  წესით  დაცვა.     ჰუმანური   სამართლის   პრინციპები   ნათლად   არის   ფიქსირებული   სამოქალაქო   კანონმდებლობის  შემდეგ  დებულებებში:       -‐   სამოქალაქო   სამართლებრივ   ურთიერთობათა   მონაწილეების   თანასწორუფლებიანობა,   თანაც   ისეთი,   რომელიც   არ   არის   დამოკიდებული   რაიმე   ნიშანზე,  თანაც  არცერთ  მათგანს  არ  აქვს  პრივილეგიები;     -‐   სამოქალაქო   უფლებების   ხელშეუხებლობა,   მათ   შორის   ფორმულირებისა   საკუთრების   ხელშეუხებლობის   შესახებ.   სამოქალაქო   უფლებებით   სარგებლობა   იმ   დონით  და  აბსოლუტური  დაცულობით,  რაც  გათვალისწინებულია  კანონით.     -‐   სამოქალაქო   ურთიერთობის   მონაწილეთა   ნების   იურიდიულად   მაღალი   დონე   (დისპოზიციურობა),  რომლის  შესაბამისად  ისინი  ახორციელებენ  თავიანთ  უფლებებს   საკუთარი   ინტერესების   გათვალისწინებით.   კოდექსში   განმტკიცებულია   უაღრესად   მნიშვნელოვანი  საკანონმდებლო  ფორმულა  -‐  გარიგების  თავისუფლება,  რომელიც  არის   იურიდიულად  უნიკალური  გამოხატულება  თავისუფლებისა.     აღნიშნული   სამი   დებულება   არის   მნიშვნელოვანი   დემოკრატიული   მონაპოვარი   ამა  თუ  იმ  ქვეყნის  იურიდიული  სისტემისა.                                                                                                                   8  საქართველოს  სამოქალაქო  კოდექსი,  მუხლი 147       11      თანამედროვე  სამოქალაქო  საზოგადოების  განვითარებისათვის  მთავარია,  რომ   ჰუმანური  სამართლის  პრინციპები  მტკიცედ  დამკვიდრდნენ  იურიდიულ  ყოფიერებაში,   საზოგადოების  რეალურ  ცხოვრებაში.     სამოქალაქო   კანონმდებლობის   გარდა   ჰუმანური   საწყისები   განმტკიცებულია   სამართლის  სხვა  დარგებშიც.     ქვეყნის   ძირითად   კანონში   -‐   კონსტიტუციაში   დეკლარირებულია   უნიკალური   ჰუმანური   პრინციპები.   კანონის   მე-‐5   მუხლი   ადგენს,   რომ   საქართველოში   ხელისუფლების   წყაროა   ხალხი,   რომელიც   თავის   ძალაუფლებას   ახორციელებს   რეფერენდუმის,   უშუალო   დემოკრატიის   სხვა   ფორმებისა   და   თავისი   წარმომადგენლების   მეშვეობით.   არავის   არ   აქვს   უფლება   მიითვისოს   ან   უკანონოდ   მოიპოვოს  ხელისუფლება.     მე-‐7   მუხლი   ადგენს,   რომ   სახელმწიფო   ცნობს   და   იცავს   ადამიანის   საყოველთაოდ   აღიარებულ   სრულ   უფლებებსა   და   თავისუფლებებს,   როგორც   წარუვალ   და   უზენაეს   ადამიანურ  ღირებულებებს.  ეს  ნორმები  არის  უმაღლესი  გამოსახულება  ადამიანური   ჰუმანიზმისა,  პიროვნების  მაღალი  სოციალური  სტატუსის  ნათელი  აღიარება.     გარდა   ამ   მნიშვნელოვანი   პრინციპებისა,   კონსტიტუციის   ნორმებში   განმტკიცებულია   ადამიანის   ფუნდამენტური,   განუსხვისებელი   უფლებები   და   თავისუფლებები,   კერძოდ:   სიცოცხლის   უფლება,   რწმენისა   და   აღმსარებლობის   თავისუფლება,   კანონის   წინაშე   ყველას   თანასწორობა,   პირადი   თავისუფალი   განვითარების   უფლება,   პატივისა   და   ღირსების   ხელშეუვალობა,   ადამიანის   თავისუფლების   ხელშეუვალობა,   სიტყვის,   აზრის,   სინდისის   თავისუფლება,   პირადი   ცხოვრების   ხელშეუვალობა,   საკუთრებისა   და   მემკვიდრეობის   უფლება,   ინტელექტუალური   შემოქმედების   თავისუფლება,   საზოგადოებრივ   გაერთიანებებში   მონაწილეობის   უფლება,   შრომის   თავისუფლება,   განათლების   მიღებისა   და   მისი   ფორმის  არჩევის  უფლება,  ჯანმრთელობის  დაზღვევით  სარგებლობის  უფლება  და  ა.შ.     ამ   უფლებათა   და   თავისუფლებათა   უბრალო   ჩამონათვალიც   ნათელყოფს   რამდენად   სისხლსავსეა  ჰუმანური  საწყისები  ქართულ  კანონმდებლობაში.       სამართალი   უნიკალური   ინსტიტუციური   წარმონაქმნია.   იგი   განხილულ   უნდა   იქნას   "წმინდა   სახით",   მორალის,   ჩვეულების,   ეთიკის,   ესთეტიკის   და   სხვა   კატეგორიებისაგან  დამოუკიდებლად.  სამართალს  აქვს  თავისი  მატერია.  სამართლის   ძალა   სწორედ   ამ   მატერიაში   ვლინდება.   ეს   არის   სამართლის   იდეა,   ფორმა,   რომელშიც   გამოსახულია   სამართალი,   მისი   ღირებულება,   როგორც   განსაკუთრებული   ობიექტური     12   რეალობისა.   ნამდვილი   სამართალი   არის   იქ,   სადაც   რეალურად   არსებობს   ადამიანის   თავისუფლება.9     თითოეული  ადამიანის  თავისუფლება  უნდა  იყოს  სხვა  ადამიანის  თავისუფლების   თანმხვედრი,   რადგან   ზღვარდაუდებელი   თავისუფლება,   რომელიც   ლახავს   სხვა   პირის   ინტერესებს,  არ  სარგებლობს  სამართლის  მხარდაჭერით.  პიროვნების  თავისუფლების   შეთანხმება   ყველა   სხვა   დანარჩენი   პიროვნების   თავისუფლებასთან   იურიდიული   მხრივ   გამოხატულებას   პოულობს   იმ   საწყისის   რეალიზაციაში,   რასაც   ეწოდება   "თითოეულს  თავისი".     ადამიანის  თავისუფლება,  მისი  განუსხვისებელი  უფლებების  პრობლემა  მწვავე   პრობლემაა,  რომელიც  შეადგენს  ადამიანის  ცხოვრების  არსს,  პოლიტიკურ  ცხოვრებას,   მეცნიერებასა   და   საზოგადოებრივ   ყოფიერებას.   როგორ   მოხვდა   ადამიანის   თანდაყოლილი   უფლებების   რეალიზაცია   იურისპრუდენციის   სფეროში?   მსოფლიოში   შეიმჩნევა   ტენდენცია   განვითარდეს   და   გაღრმავდეს   ადამიანის   უფლებები.   ეს   იდეა   იწვევს  ინტელექტუალურ  მსოფლმხედველობით  ჰუმანურ  ინტერესს.     ლიბერალური   ცივილიზაციის   პირობებში   მსხვილი   სოციალურ-‐ეკონომიკური,   შრომითი,   საპენცსიო   და   სხვა   ანალოგიური   უფლებები   იძენენ   სულ   უფრო   მზარდ   მნიშვნელობას   ადამიანთა   ცხოვრებაში.   ისინი   რეალიზირებულნი   უნდა   იქნენ   სოციალური  პრინციპების  საფუძველზე.     სამართალი   ერთ-‐ერთი   მექანიზმია,   რომელიც   უზრუნველყოფს   ადამიანის   უფლებებისა  და  თავისუფლებების  რეალიზაციას  იურიდიულ  ჩარჩოებში.     უდავოა,   რომ   კეთილი   საქმეა   გაფართოვდეს   ადამიანის   უფლებათა   კატალოგი,   განსაკუთრებით  ჰუმანური  მიმართულებით,  როგორც  ეროვნული,  ასევე  საერთაშორისო   მასშტაბით,   თუმცა   აუცილებელია   სათანადო   ასახვა   ჰპოვოს   კანონმდებლობაში,   რადგან   სამართლებრივი   რეგულირების   გარეშე   ეს   კეთილშობილური   იდეა   ვერ   განხორციელდება.     ადამიანთა   უფლებების   სფეროში   გამოიყოფა   ცენტრალური,   განმსაზღვრელი   რგოლი   -‐   ინდივიდუალური   სულიერი   თავისუფლება,   მაღალი   ზნეობრიობა,   მორალური   პრინციპები,  რომელთა  საფუძველზე  მიმდინარეობს  ზნეობრივი  პროგრესი,  რომელშიც   ეს   შემოქმედებითი   თავისუფლება   პოულობს   საუკეთესო   პირობებს   თავის   განხორციელებისთვის.   თითოეული   ადამიანის   უფლება   თავისი   განუმეორებელი   ინდივიდუალურობისაა.   დამახასიათებელია,   რომ   მაღალი   სამართლებრივი   კულტურის                                                                                                                   9  Finnis, John M., “Law, Morality, and Sexual Orientation”, Notre Dame Law Review, 69 (5): 1049, 1062-1076. Copyright © 1994. Reproduces with permission of Notre Dame Law Review   13   დემოკრატიულ   ქვეყანაში   ინდივიდუალური   უფლებების   კონტექსტში   განიხილება   ადამიანის  უფლების  ბევრი  მხარე.     ეკონომიკური   და   კულტურული   განვითარების   მსვლელობაში   განუხრელად   იზრდება   პიროვნების   მოთხოვნილებების   დონე,   მისი   თვითშეგნება   და   თვითღირებულება.   ადამიანის   განსხვავებული   უფლებები,   როგორიცაა   სიცოცხლის   უფლება,   ადამიანის   დამოუკიდებლობა,   მისი   ღირსება,   მისი   სოციალური   სტატუსი,   სამოქალაქო   საზოგადოებაში   მხოლოდ   იურიდიული   სისტემისა   და   წესრიგის   მეშვეობით   რეალიზირდება,   მხოლოდ   იურიდიული   კატეგორიებით   მკვიდრდება   ადამიანის  ადგილი  მთელ  სოციალურ  სივრცეში.     თუ   სამართალს   აქვს   ღრმა   ბუნებრივი   ფესვები,   ერთ-‐ერთ   მის   ბუნებრივ   გამოხატულებას   სამართლებრივ   რეგულირებაში   წარმოადგენს   ის,   რომ   კანონის   შესაბამისად,   მართლმსაჯულების   ჩარჩოებში   გადაჭრის   მის   დაქვემდებარებაში   მყოფ  ყველა  საკითხს.   ადამიანის   უფლებანი   ჩანერგილია   თვით   იურიდიული   მატერიის   წიაღში,   რთულ   იურიდიულ   მექანიზმებში,   რომელიც   გამოხატულია   იურიდიულ   ნორმებში,  კანონებში,  სამართლის  ობიექტურ  თვისებებში.     კატეგორია   "ადამიანის   უფლებები"   განიხილება   როგორც   სამართლებრივი   სინამდვილე   და   მისი   მექანიზმი,   რომელიც   შესაძლებლობას   აძლევს   ადამიანს   იყოს   სოციალური   ცხოვრების   სრულფასოვანი   სუბიექტი.   "ადამიანის   უფლებებში"   ასახულია   პრინციპები   და   თავისებურებანი,   რაც   სამართლის   ბუნებას   და   ლოგიკას   ახასიათებს,   ე.ი.   ის,   რომელიც   მოიცავს   კაცობრიობის   გონიერი   არსებობის   პირობას   და  უჭირავს  ამ  პროცესში  აუცილებელი,  უალტერნატივო  ადგილი.     სამოქალაქო  საზოგადოებას  ლიბერალური  ცივილიზაციის  ეპოქაში  ჭირდება  არა   მარტო   იურიდიული   სისტემა,   რომლის   არსი   არის   არა   მარტივი   რეგულირება,   არამედ   იდეოლოგიური  კრედო,  რომელიც  გაჯერებული  იქნება  ჰუმანური  პრინციპებით.     ყოველი   სამართალი   არის   "ხალხის   სამართალი".   ამ   მიმართებაში   არის   ინსტიტუტი,   რომელიც   მიმართულია   ადამიანის   ნებასა   და   ქცევებზე.   სხვადასხვა   ტიპის   იურიდიული   სისტემები   მოწოდებულია   დაიცვას   ადამიანის   უფლებები   და   ამ   მიმართებით   არ   არსებობს   სხვა   უფრო   ეფექტური   მექანიზმი,   ვიდრე   იურიდიული   სისტემაა.  ამასთანავე,  მნიშვნელოვანია,  რომ  იურიდიული  სისტემა  ემსახურებოდეს   არა  ხელისუფლებას,  არამედ  ხალხს.       საზოგადოების   განვითარების   ყველა   ეტაპზე   უცვლელი   რჩება   სამართლის,   როგორც   რეგულირების   ფუნქცია,   ამასთანავე,   საზოგადოებრივი   წესრიგის   დაცვის   ფუნქცია   აუცილებელი   საზოგადოებრივი   განვითარებისთვის   ადამიანის   კანონიერი     14   უფლებებისა   და   თავისუფლებების   დაცვისათვის.   ამისთვის   სამართალს   ესაჭიროება   საზოგადოებრივი   დისციპლინა,   დასჯითი   მეთოდების   გამოყენება,   რომელიც   შერწყმულია  მორალურ  პრინციპებთან  და  ნორმებთან.     განვითარებული   სამოქალაქო   საზოგადოების   პირობებში   ჰუმანური   და   დემოკრატიული   საწყისების   გაძლიერებამ   საზოგადოებრივ   ცხოვრებაში   მნიშვნელოვანი   როლი   ითამაშა   სამართლებრივ   მატერიაში   იძულებითი   მეთოდების   შესუსტების   თვალსაზრისით.   შესაბამისად,   წინა   პლანზე   წამოიწია   რეგულირების   ზოგადდასაშვებმა  მეთოდმა.     ზოგადი   დაშვება   სამართალში   ნიშნავს   იმას,   რომ   მოქმედ   იურიდიულ   სისტემაში   მოქმედებას   იწყებს   სამართლებრივად   დასაშვები   ქცევა,   მათ   შორის   მორალურიც.   აგრეთვე   ის   გარემოება,   რომ   ზოგადი   დაშვება   დამახასიათებელია   იმ   ინსტიტუტებისათვის,  რომლებიც  სამართალს  აძლევენ  პრინციპულად  ახალ  იერსახეს,   "კერძო   სამართლის"   ნიშნებს,   დასაშვებს   ხდის   წამყვან   სამართლებრივ   რეგულირებას.     ზოგადდასაშვები   უფლება   უმნიშვნელოვანესი   ნიშანია   იმ   იურიდიული   სისტემისა,   რომელიც   უნდა   დამკვიდრდეს   საზოგადოების   ლიბერალურ   დემოკრატიაზე   გადასვლის   პირობებში.   ზოგადდასაშვები   უფლება   თავისი   ფესვებით   ეფუძნება   ბუნებით   სამართალს,   კერძოდ   იმ   ნაწილს,   რომელიც   ახასიათებს   ადამიანს,   როგორც   დამოუკიდებელ   პერსონას.   თითოეული   ადამიანის   პირადი   თავისუფლება   არის   ჭეშმარიტად   ჰუმანური   მოთხოვნა,   რომელიც   საფუძვლად   უნდა   დაედოს   ყველა   იურიდიულ  სისტემას.     იურიდიული  მეცნიერებისა  და  პრაქტიკის  სამი  საკვანძო  საკითხია  შემდეგი:       -‐  ინსტიტუტები,  რომლებიც  უზრუნველყოფენ  სამართლის  საყოველთაობას;     -‐  ინსტიტუტები,  რომლებიც  უზრუნველყოფენ  პიროვნების  მაღალ  საზოგადოებრივ   სტატუსს;     -‐  იურიდიული  რეგულირების  სახელშეკრულებო  მეთოდი.     სამივე  საკვანძო  საკითხი  სრულყოფილებას  აღწევს  ლიბერალური  დემოკრატიის   პირობებში,   თუმცა   მათ   შორის   უპირატესობა   ეძლევა   ინსტიტუტებს,   რომლებიც   უზრუნველყოფენ   ადამიანის   უფლებებისა   და   თავისუფლებების   დაცვას.   ადამიანის   უფლებების   დაცვა   გამოხატული   უნდა   იყოს   სამართლის   ნორმებში,   ინსტიტუტებში,   პოზიტიური   სამართლის   სტრუქტურულ   კომპლექსებში,   მექანიზმებში,   მეცნიერულ   კონცეფციებში,  რეგულირების  სისტემაში.     15      ადამიანის   დამოუკიდებლობის   ჩარჩოებში   შესაძლებელია   რეალიზირებული   იქნას   ის   გადამწყვეტი   პირობა,   რაც   აუცილებელია   სამართლის   ზოგადი   დასაშვები   ბუნებისათვის  -‐  პიროვნების  სამართლებრივი  სტატუსის  ამაღლება.     დემოკრატიულად   შეიძლება   ჩაითვალოს   მხოლოდ   ის   საზოგადოება,   რომელიც   თავის   ფესვებში   ინახავს   რესურსს,   მოქალაქეების   უფლებების   დაცვისთვის.   ამ   უფლებათა   შორის   ფუნდამენტურია   სიცოცხლისა   და   საკუთრების   უფლება.   უფლება   ფლობდეს   ქონებას,   იყოს   მესაკუთრე,   რომელიც   მოქალაქეს   მისცემს   საშუალებას   უზრუნველყოს   მისი   დამოუკიდებლობა   ყველა   საზოგადოებრივი   წყობისთვის   მნიშვნელოვანი  და  აქტუალურია.     საყურადღებოა   დიდი   გერმანელი   ფილოსოფოსის   ე.კანტის   შეხედულებანი   სამართალზე.   იგი   წერს:   "სამოქალაქო   წყობა   განსახიერებული   სამართალში   წარმოადგენს   ადამიანთა   შორის   გარეგანი   ურთიერთობის   უსიტყვო   და   პირველად   მოვალეობას".10       მეორე   ადგილას   კანტი   მიუთითებს,   რომ   "სამართალი   ადამიანებისათვის   არის   მოვალეობა   და   იმედი,   ხოლო   თვითონ   სამართალი   არის   უმაღლესი   პრინციპი,   რომლიდანაც  უნდა  გამომდინარეობდეს  ყველა  მაქსიმი,  რაც  საზოგადოებას  ეხება".11       და  ბოლოს,  სამართალი  როგორც  მას  ხედავს  ფილოსოფოსი  არის  "ყველაზე  წმინდა,   რაც  ღმერთს  აქვს  შექმნილი  დედამიწაზე".  12     სამართლის   აზრი,   რომელიც   გამომდინარეობს   მისი,   როგორც   ობიექტური   გონიერების   ყოფიერებიდან   და   მისი,   როგორც   ადამიანის   უფლებების   დახასიათებიდან  და  რომ  სამართლის  მეშვეობით  მკვიდრდებოდა  ადამიანებისათვის   ყველაზე  დიდი  სიკეთე  -‐  თავისუფლება,  უდავო  ჭეშმარიტებაა.     ამრიგად,   თანამედროვე   ლიბერალურ-‐დემოკრატიული   საზოგადოება   ნოყიერ   ნიადაგს   ქმნის   სამართალში   ჰუმანური   საწყისების   დამკვიდრებისა   და   განვითარებისათვის.   კაცობრიობამ   ბევრი   ქარცეცხლი   გადაიტანა,   სანამ   ამ   მდგომარეობამდე   მივიდოდა.   ჰუმანური   სამართლის   ჩამოყალიბება   და   განვითარება   ამა  თუ  იმ  ქვეყანაში  ბევრად  არის  დამოკიდებული  ჩვენს  პლანეტაზე  დემოკრატიის   განვითარებაზე.       ამჟამად,   საქართველო   მტკიცედ   დგას   სახელმწიფო   და   საზოგადოებრივი   ცხოვრების   დემოკრატიზაციის   გზაზე,   რაც   ჰუმანური   სამართლის   პრინციპების                                                                                                                   10  Кант И. Соч. в 6 т. Т. 3. М. 1964. С. 280,   11  იქვე,  გვ.  281   12  იქვე,  გვ.  287     16   დამკვიდრებისა   და   განვითარების   მნიშვნელოვან   წინაპირობას   წარმოადგენს.   ჰუმანური   სამართლის   კონცეფციას   ახალ   სიცოცხლეს   მიანიჭებს   მოქალაქეთა   ნება   და   შეგნება,   კანონმდებლობის   ცივილიზებული   განვითარება,   სამართლიანი   მართლმსაჯულების   განხორციელება,   იურიდიული   დონის   განვითარების   ამაღლება   და   სრულყოფა.                             17   samarTali #3(24) oTxi kiTxva Jurnalistikis samarTlebrivi regulirebis sferoSi `mxolod yvelaze maRal idealebs, yvelaze keTilsindisier zraxvas _ moiqces samarTlianad, im problemebis yvelaze zust codnas, romlis winaSec mas mouwevs dadgoma da pasuxismgeblobis gaZlierebul grZnobas ZaluZs gadaarCinos Jurnalistika mdidari klasis monobisagan, romelic misdevs egoistur miznebs da ewinaaRmdegeba sazogadoebis keTildReobas~. j. puliceri TAamar AalfaiZe pirveli kiTxva: 1. ra profesiaa Jurnalistika da vin aris Jurnalisti? Jurnalistika Tavisufali profesiaa, romlis roli Tanamedrove sazogadoebaSi TiTqmis Seufasebelia. igi informaciis Segrovebisa da gavrcelebis mZlavri saSualebaa. Jurnalistikis misiaa _ informacia gaavrcelos mTel planetaze sivrcisa da droisagan damoukideblad, daaaxlovos adamianebi da zemoqmedeba moaxdinos milionobiT adamianTa Segnebaze. `masmedia, _ aRniSnavs gamoCenili mkvlevari r. harisi, _ es ara marto `magiuri fanjaraa~, romlis meSveobiTac Cven vuyurebT samyaros, aramed `karebi~, romlis meSveobiTac ideebi aRweven Cvens azrovnebaSi~. msoflioSi informacia yvelaze Zvirad Rirebuli produqtia, romelzedac kolosaluri moTxovnilebaa. informacia da misi gacvla yvela adamianuri urTierTobis safuZvelia. Solidarität }'vh'mksr 76 Ñîëiäàðíiñòü solidaroba swored Jurnalistika uzrunvelyofs msoflioSi arsebuli uzarmazari informaciuli nakadis regulirebas, adamianebamde miaqvs socialurad mniSvnelovani codna, cnobebi, ideebi garemomcveli samyaros Sesaxeb. Jurnalisti masobrivi infrastruqturis mTavari subieqtia. misi samarTlebrivi statusi masobrivi informaciis saSualebebis statusiTaa gansazRvruli. Tu masmediis muSaobaSi ZiriTadia auditoriisaTvis yvelaze axali, obieqturi da sruli informaciis miwodeba, JurnalistisaTvis aucilebelia _ moiZios, miiRos da gaavrcelos informacia. swored es ZiriTadi ufleba figurirebs Jurnalistis samarTlebriv statussa da profesiul saqmianobaSi. Jurnalistis ufleba-movaleobaTa srulyofili reglamentacia drois moTxovnaa, Tumca rogorc es samecniero literaturaSia miTiTebuli, masmediis Sesaxeb kanonmdeblobaSi ganviTarebuli demokratiis qveynebSic ar aris specialuri iuridiuli normebi, romlebic saTanadod ganamtkiceben Jurnalistis gansakuTrebul uflebebs da socialur rols. analogiuri suraTia Cvens qveyanaSic. ZiriTadi normatiuli aqti, romelic gansazRvravda Jurnalistis statusis samarTlebriv konstruqcias, iyo saqarTvelos 1991 wlis 10 agvistos kanoni `presisa da ma- Fluskfhf Àìãàðäçèíàä solidaroba Solidarity sobrivi informaciis sxva saSualebebis Sesaxeb.~ igi Zaladakargulad cno `sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~ saqarTvelos 2004 wlis 24 ivnisis kanonma. 2003 wlis 14-15 maiss saqarTveloSi evrosabWos egidiT moewyo seminari Temaze `mediis TviTregulirebis meqanizmis Camoyalibeba saqarTveloSi~. seminarze qarTuli masmediis warmomadgenlebma xeli moaweres dokuments, romlis saxelwodebaa `mediis profesiuli standarti~.1 Jurnalisturi eTikis principebze muSaoba saqarTveloSi didi xnis manZilze mimdinareobda. evropis sabWos eqsperti mario oTheimeri miiCnevs, rom Ñîëèäàðíîñòü 77 #3(24) mediis TviTregulirebis iseTi meqanizmebis amoqmedeba, rogoricaa presis sabWoebi, sagrZnoblad gantvirTavs sasamarTloebs mediasTan dakavSirebuli davebisagan. miuxedavad imisa, rom TviTregulirebis meqanizmebi nebayoflobiTi xasiaTisaa da JurnalistTa keTil nebas efuZneba, eqspertebi miiCneven, rom am gziT nebismieri sakamaTo sakiTxis, aseve mkiTxvelTa saCivrebis ganxilva da regulireba gacilebiT nakleb drosa da materialur resurss saWiroebs. `mediis profesiuli standarti~, igive mediis eTikuri kodeqsi, ra Tqma unda, ar aris savaldebulo Zalis dokumenti da igi regulirebis gareSe tovebs mTel rig sakiTxebs, rac dakavSirebulia Jurnalistur saqmianobasTan. aRniSnuli dokumenti moculobiT mcirea da srulad ar moicavs Jurnalisturi saqmianobis daxasiaTebas. ar gansazRvravs vin aris Jurnalisti, miTiTebulia mxolod Jurnalistis movaleobaze _ sazogadoebas miawodos amomwuravi, miukerZoebeli da utyuari informacia, rom igi movalea, sazogadoebis winaSe nakisri valdebulebis Sesrulebisas daicvas profesiuli standartiT dadgenili wesebi. zogierT civilizebul qveyanaSi JurnalistTa statusi gansazRvrulia swored aseTi standartebiTa da qcevis kodeqsebiT. msoflio inteleqtualuri TanamegobrobisaTvis naTelia, rom Jurnalisturi saqmianobis principebi samarTali da deontologiuri normebi unda gamomdinareobdes mxolod Jurnalistebisagan. profesiulad swori meTodebi warmoadgens Jurnalisturi saqmianobis efeqtur garantias. magram rogoria profesiulad swori meTodebi? SeiZleba Tu ara, eTikis kodeqsebma uzrunvelyos Jurnalisturi saqmianobis esoden mniSvnelovani da Taviseburi sferos regulireba? ra Tqma unda, mowinave demokratiuli qveynebis gamocdilebis gaziareba mizanSewonili da sasargebloa, magram aramizanSewonilad migvaCnia sxva qveynebis praqtikuli gamocdilebis Sablonuri gadmonergva Cvens qveyanaSi. gasagebia, rom civilizebul qveynebSi, sadac demokratiuli institutebi myaria, samoqalaqo sazogadoebis Camoyalibeba TiTqmis damTavrebulia da kanonmdebloba daxvewili, sakmarisia Jurnalistis profesiuli standartebi da qcevis kodeqsebi masmediasa da sazogadoebas Soris warmoSobili urTierTobis regulirebisaTvis. saqarTveloSi ki, romelic imyofeba demokratiuli gadraqmnebis da samoqalaqo sazogadoebis Camoyalibebis stadiaze, naCqarevad migvaCnia Jurnalistis statusis amogdeba samarTlebrivi sivrcidan. profesiuli standartebi da eTikuri normebi sakmarisi ar aris JurnalistTa ufleba-movaleobebis gansazRvrisaTvis, aucilebelia Jurnalistis statusis samarTlebrivi reglamentacia. saqarTvelos parlamentma 2004 wlis 23 dekembers miiRo Solidarität }'vh'mksr 78 sakmaod vrceli kanoni `mauwyeblobis Sesaxeb~, 2005 wlis 2 ivniss ki kanoni `eleqtronuli komunikaciebis Sesaxeb~. Tu aucilebelia sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis, aseve mauwyeblobis da eleqtronuli komunikaciebis samarTlebrivi regulireba, aucilebelia Jurnalistis samarTlebrivi statusis gansazRvrac, presis Sesaxeb klasikuri kanonis SemuSaveba da miReba. Jurnalistis statusis sakanonmdeblo reglamentacia ar ewinaaRmdegeba `profesiuli standartisa~ da eTikis kodeqsis debulebebs, piriqiT Seavsebs maT da mniSvnelovnad Seuwyobs xels im problemebis aRmofxvras, rac arsebobs masmediasa da sazogadoebas Soris. Jurnalisti aris piri, romelic agrovebs, qmnis, redaqcias ukeTebs da amzadebs masalebs masobrivi informaciis saSualebebSi gamosaqveyneblad. saamisod mas aqvs saTanado rwmuneba an aris JurnalistTa registrirebuli kavSiris wevri da Tavis saqmianobisas xelmZRvanelobs JurnalistTa saerTaSoriso federaciis mier gansazRvruli principebiT. 2000 wlis 8 marts evropis sabWos ministrTa komitetma miiRo rekomendacia saTauriT _ `Jurnalistebis ufleba ar gaamJRavnon informaciis wyaroebi~. aRniSnul rekomendacias Tan axlavs danarTi, romlis Tanaxmad, Jurnalisti niSnavs fizikur an iuridiul pirs, romelic Ñîëiäàðíiñòü solidaroba regularulad an profesiulad CarTulia sazogadoebisaTvis informaciis Segrovebasa da gavrcelebaSi masobrivi saSualebebis meoxebiT. `mediis profesiul standartSi~ aRniSnulia, rom Jurnalistis profesia SeuTavsebelia aqtiur politikur moRvaweobasTan, sareklamo Tu sazogadoebasTan urTierTobis da specialur samsaxurebSi TanamSromlobasTan, agreTve sxva saqmianobasTan, romelmac SeiZleba eWvqveS daayenos Jurnalistisa da Jurnalistis profesiis sandooba. 2. meore kiTxva: ra uflebebiT sargeblobs Jurnalisti? Jurnalistis samarTlebrivi statusi misi ufleba-movaleobebis kompleqsia, romelSic SeiZleba gamovyoT sami jgufi: Jurnalistis samarTlebriv statusSi Serwymulia sami komponenti: Jurnalistis profesiuli saqmianobis SemoqmedebiTi xasiaTi, sajaro samsaxuris elementebi (public service), Jurnalistsa da redaqcias Soris arsebuli samarTlebrivi urTierTobis specifika. garda amisa, Jurnalistis samarTlebrivi statusis farglebSi realizdeba is gansakuTrebuli socialuri roli, romelic Jurnalists akisria saxelmwifosa da sazogadoebis winaSe. Fluskfhf Àìãàðäçèíàä solidaroba informaciis miRebasTan dakavSirebuli uflebamovaleobani; informaciis gavrcelebasTan dakavSirebuli ufleba-movaleobani; masobrivi informaciis saSualebebis saqmianobasa da gavrcelebasTan dakavSirebuli ufleba-movaleobani. Tavisi profesiis specifika saSualebas aZlevs Jurnalists, isargeblos iseTi uflebebiT, rac miuwvdomelia sxva moqalaqeebisTvis. Jurnalistis ufleba-movaleobani, romlebic realizdeba informaciis moZiebasa da Sekrebis procesSi, Semdegia: ufleba, moiZios, moiTxovos da miiRos informacia; moiTxovos saxelmwifo xelisuflebisa da TviTmmarTvelobis adgilobrivi organoebisgan, saxelmwifo da municipaluri organizaciebis, sazogadoebrivi gaerTianebebisa da maTi pressamsaxurebisgan informaciis miwodeba; Tavisi movaleobis Sesrulebisas nebismier dawesebulebasa da organizaciaSi Sesvlis, Solidarity Ñîëèäàðíîñòü 79 Tanamdebobis pirebTan Sexvedris ufleba; ufleba, xeli miuwvdebodes dokumentebsa da masalebze, garda im fragmentebisa, romlebic Seicavs saxelmwifo, komerciul da kanoniT specialurad dacul saidumloebas; dokumentebisa da masalis aslebis gadaRebis ufleba, saavtoro uflebisa da inteleqtualuri sakuTrebis uflebis gaTvaliswinebiT; Caweris ufleba, maT Soris audio da videoteqnologiuri saSualebebis gamoyeneba, kino da foto gadaRebebi, garda gamonaklisi SemTxvevebisa, roca es akrZalulia kanoniT; ubeduri SemTxvevebis, avariebisa da katastrofebis, masobrivi areulobebis, moqalaqeTa masobrivi TavSeyris adgilebSi, specialurad dacul zonebSi Sesvlis ufleba, agreTve im adgilebSi Sesvlis ufleba, sadac gamocxadebulia sagangebo mdgomareoba, mitingebsa da demonstraciebze daswrebisa da maTi gaSuqebis ufleba; Semosuli masalebis saimedoobis Semowmebis ufleba; avtorobis saidumloebis Senaxvis ufleba; movaleoba daakmayofilos pirTa Txovna informaciis wyaroebis dasaxelebisa, miuTiTos citirebuli gamoTqmebis avtorebze, #3(24) Tu citata pirvelad qveyndeba; movaleoba daicvas informaciisa da misi wyaroebis konfidencialoba; movaleoba moqalaqeebisa da Tanamdebobis pirebisgan informaciis miRebis dros acnobos maT audio-video Canawerebis, kino da fotogadaRebebis Catarebis Sesaxeb; movaleoba Tavisi profesiuli saqmianobis ganxorcielebis periodSi pirveli moTxovnisTanave waradginos redaqciis mowmoba an sxva dokumenti, romelic adasturebs Jurnalistis pirovnebasa da uflebamosilebas. meore jgufs miekuTvneba ufleba-movaleobani, romlebic realizdeba Jurnalistis mier auditoriisTvis informaciis gadacemis procesSi: informaciis gavrcelebis ufleba; ufleba, gamoaqveynos, gadmosces an sxva saSualebebiT asaxos dokumentebi da masala ise, rom ar dairRves avtorisa da sxva gansakuTrebuli uflebebi (inteleqtualuri sakuTrebis ufleba); gamoTqvas Tavisi piradi mosazreba da Sefaseba cnobebsa da masalebSi, rac gaTvaliswinebulia masmediaSi gavrcelebisTvis; moxsnas Tavisi xelmowera cnobisa da masalis qveS, romelTa Sinaarsi, misi azriT, damaxinjebulia redaqciuli damuSavebis dros; gaavrcelos mis mier momzadebuli cnoba an samarTali masala Tavisi xelmoweriT, fsevdonimiT an xelmouwerlad; movaleoba, Seamowmos miRebuli informaciis saimedooba; movaleoba miiRos Tanxmoba, masmediaSi gaavrcelos cnobebi moqalaqis piradi cxovrebis Sesaxeb, piradad misgan an misi kanonieri warmomadgenlisgan (garda im SemTxvevebisa, roca es aucilebelia sazogadoebrivi interesebis dasacavad); im cnobebisa da masalebis gavrcelebis ufleba, romlebic momzadebulia faruli audio da video Canawerebis gamoyenebiT, kino da fotogadaRebiT. mesame jgufs miekuTvneba Jurnalistis uflebamovaleobani, romlebic realizdeba redaqciis SigniT, masobrivi informaciis saSualebebis gamoSvebis procesSi: Jurnalistis ufleba, uari Tqvas im cnobebisa da masalebis momzadebaze, romlebic ewinaaRmdegeba mis mrwamss; Jurnalistis movaleoba, daicvas im redaqciis wesdeba, romelTanac is TanamSromlobs; saqmis kursSi Caayenos mTavari redaqtori momzadebuli cnobebis an masalebis gavrcelebasTan dakavSirebiT; uari Tqvas mTavari redaqtoris an redaqtoris davalebaze, Tu misi Sesruleba dakavSirebulia kanonis darRvevasTan; Solidarität }'vh'mksr 80 aRniSnul ufleba-movaleobaTa kompleqsi Jurnalistis samarTlebrivi statusis qvakuTxedia. isini mTlianobaSi uzrunvelyofen Jurnalistze dakisrebuli socialuri funqciis ganxorcielebas, romelic umTavresad informaciasTan aris dakavSirebuli. Jurnalists aqvs mniSvnelovani ufleba, Seamowmos misTvis cnobili informaciis saimedooba. meore mxriv, igi movalea informaciis gavrcelebamde darwmundes mis utyuarobaSi. es faqtiurad niSnavs imas, rom Jurnalisti pasuxs agebs mis mier momzadebuli da gavrcelebuli TiToeuli sityvisTvis, romelic mocemulia statiaSi an gamocxadebulia tele-radiomauwyeblobiT. Tu Jurnalists miviCnevT, rogorc Suamaval pirs moqalaqis uflebis realizaciaSi _ moipovos informacia, naTlad SeiZleba ganisazRvros misi adgili Semdeg jaWvSi: `faqti _ informaciis wyaro _ Jurnalisti _ auditoria.~ roca Jurnalisti aris movlenis uSualo mxilveli, igi valdebulia, `zustad da keTilsindisierad gadasces auditorias is, rac naxa da moismina.~ swored ase aris fiqsirebuli deklaraciaSi JurnalistTa qcevis principebis Sesaxeb, romelic damtkicebuli iqna JurnalistTa saerTaSoriso federaciis mier: `aSuqebs ra movlenebs, Jurnalisti movalea, daeyrdnos mxolod faqtebs, romlebic dadgenilia piradad mis mier.~2 aqedan gamomdinareobs Jurnalistis movale- Ñîëiäàðíiñòü solidaroba oba _ Seamowmos is informacia, risi mowmec uSualod TviTon ar aris, radgan xSir SemTxvevaSi misTvis aucilebel cnobebs Rebulobs sxva wyaroebidan. informaciis Semowmeba im princips warmoadgens, romelic SesaZleblobas aZlevs Jurnalists, moiTxovos pasuxi dasmul kiTxvaze, mimarTos saxelmwifo organoebsa da organizaciebs, Tanamdebobis pirebs, gaecnos dokumentebsa da masalebs, Caiweros, mivides stiqiuri katastrofis adgilze da a. S. amdenad, gasavrcelebeli informaciis yovelmxrivi Semowmeba Jurnalistis ara marto uflebaa, aramed movaleobac, rac Tavis mxriv safuZvlad udevs Jurnalistis socialur pasuxismgeblobas. mopovebuli informaciis Semowmeba Jurnalistis movaleoba xdeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu igi auditorias acnobebs im faqtisa da movlenebis Sesaxeb, romlis uSualo mowme TviTon ar aris. aseT SemTxvevaSi is Tavis Tavze iRebs mxilvelis rols (Tumca sinamdvileSi ar aris TviTmxilveli) da rogorc mxilveli valdebulia, upasuxos misTvis cnobili informaciis saimedoobaze. informaciis saimedoobis Semowmeba zogjer garkveul siZneleebTan aris dakavSirebuli. Jurnalists yovelTvis ara aqvs SesaZlebloba, darwmundes ama Tu im faqtis utyuarobaSi. mokvlevis, gamoZiebis, prokuraturisa da sasamarTlo organoebisgan gansxvavebiT Jurnalists ar SeuZlia Caataros raime saxis eqspertiza, moaxdinos dapirispireba da sxva sagamomZieblo moqmedeba WeSmaritebis dasadgenad. magram Jurnalisti valdebulia, nebismier situaciaSi ganaxorcielos yvela RonisZieba informaciis saimedoobis dasadastureblad, vinaidan demokratiul saxelmwifoSi sazogadoebrivi azris Camoyalibebis procesi mxolod maSin SeiZleba normalurad da gonivrulad ganviTardes, roca igi namdvil faqtebsa da informacias eyrdnoba. bunebrivia, Jurnalisti pasuxs ar agebs im cnobebis gavrcelebisTvis, romlis wyaro cnobilia da imsaxurebs ndobas, kerZod, Tu cnobebs Seicavda oficialuri informaciebi, Tu isini miRebulia sainformacio saagentoebis, saxelmwifo da sazogadoebrivi organoebis pressamsaxurebisgan, Tu isini sityvasityviT imeorebs sxvadasxva oficialur Tavyrilobaze pasuxismgebel pirTa gamosvlebs, Tu aseTi cnobebi iyo gamosvlebSi, romlebic eTerSi gavida winaswari Caweris gareSe an teqstebSi, romlebic eqvemdebareba redaqtirebas. Fluskfhf Àìãàðäçèíàä solidaroba 3. mesame kiTxva: ras niSnavs informaciis wyaro da misi dacvis saidumloeba? informaciis wyaros didi mniSvneloba aqvs Jurnalisturi saqmianobisTvis. zogjer wyaro gacxadebulia da aravisTvis ar aris saidumlo, zogjer ki farulia da amdenad _ saidumlo. Jurnalisti movalea, saidumlod Seinaxos wyaro, Tu amas moiTxovs saxelmwifo an sazogadoebrivi interesebi. es erT-erTi profesionaluri principia, romlis arsi mdgomareobs SemdegSi: sazogadoebrivi Tavisuflebis monapovrad miCneulia is, rom adamianebs umtkivneulod SeiZleba ecnobos socialurad mniSvnelovani sagnebisa da movlenebis Sesaxeb mediis meSveobiT, amasTanave mediaSi gaaSuqon saTanado movlenebi, Caeban diskusiaSi, gamoTqvan sakuTari azri da a. S. amasTanave, informaciis dacvis instituti avaldebulebs masobrivi informaciis saSualebebis redaqciebsa da maT TanamSromlebs, saidumlod Seinaxon moqalaqeebisagan mindobili informacia, ar gamoaqveynon personaluri monacemebi, romlebic iZleva avtoris pirovnebis identifikaciis SesaZleblobas. `profesiuli saidumloebis wyaro daculia absoluturi privilegiiT da aravis ara aqvs ufleba moiTxovos am informaciis gamxela~ _ Solidarity Ñîëèäàðíîñòü 81 #3(24) miTiTebulia saqarTvelos kanonSi `sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~.3 Jurnalisti ar aris uflebamosili, gaacxados informaciis wyaros Sesaxeb arc policiis, arc prokuraturisa da arc uSiSroebis samsaxuris moTxovniT. gamonakliss warmoadgens SemTxveva, roca sasamarTlodan aris Sesabamisi moTxovna, mis warmoebaSi myof saqmeebTan dakavSirebiT gacxadebuli iqnes informaciis wyaros Sesaxeb. `dauSvebelia saidumloebis gamxela TviT misi mflobelis Tanxmobis an kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, sasamarTlos dasabuTebuli gadawyvetilebis gareSe~ _ adgens kanoni `sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~.4 informaciis wyaros dacvis instituti, upirveles yovlisa, vrceldeba korespondenciebis gacvlis Tavisuflebaze. aravin ar aris uflebamosili gaecnos, da gamoaqveynos redaqciaSi Semosuli werilebisa da telegramebis Sinaarsi, moiTxovos TanamSromelTa satelefono saubrebis mosmena, garda im SemTxvevisa, roca es xdeba sasamarTlos gadawyvetilebis Sesabamisad. `mediis profesiul standartSi~ miTiTebulia, rom `profesiuli standarti gulisxmobs faqtebis gadamowmebas sxva damoukidebeli wyaroebis safuZvelze. Tu informaciis gadamowmeba SeuZlebelia, misi gavrcelebisas unda samarTali gakeTdes Sesabamisi daTqma. wyaros dasaxeleba damajereblobas matebs informacias, Tuki es ar ewinaaRmdegeba informaciis wyaros dacvis aucileblobas~. Jurnalistis ufleba _ ar gaxsnas informacia, romelic axdens misi wyaros identificirebas, ar unda SeizRudos. informaciis wyaros gaxsna marTlzomierad unda iqnes miCneuli, Tu dadginda, rom ar arsebobs gaxsnis alternativa an alternatiuli zomebi ukve amowurulia an informaciis gaxsnis sazogadoebrivi interesi aWarbebs kerZo interess da misi gaxsnis aucilebloba gamomdinareobs sazogadoebrivi moTxovnilebidan. informaciis wyaros gaxsna unda moxdes kanoniT reglamentirebuli proceduris Sesabamisad. kerZod, aucilebelia kompetenturi organoebis Suamdgomloba informaciis wyaros gaxsnis Sesaxeb. aseTi gadawyvetileba unda miiRon mxolod Tanamdebobis pirebma an xelisuflebis organoebma, romelTac aqvT informaciis gaxsnis kanonieri uflebamosileba. xelisuflebis warmomadgenlebma Jurnalistebs unda acnobon maTi uflebis Sesaxeb _ ar gaxsnas is informacia, romelic axdens wyaros identificirebas. im SemTxvevaSi, roca Jurnalisti daeTanxmeba moTxovnas _ gaxsnas informacia, kompetenturma organom unda miiRos zomebi gaxsnis masStabis SesazRudavad da Tavad unda daicvas gaxsnis konfidencialoba. Solidarität }'vh'mksr 82 informaciis wyaros dacvis instituts aqvs soliduri saerTaSoriso samarTlebrivi baza. iuneskos 1997 wlis sofiis deklaracia adgens: `Jurnalisti ar SeiZleba aiZulon, gaamJRavnos informaciis wyaro.~ es principi ganmtkicebulia erovnuli kanonmdeblobis donezec. saqarTvelos kanoni ‘sityvisa da gamoxatvis Tavisuflebis Sesaxeb~ adgens `Jurnalistis uflebas, daicvas informaciis wyaros saidumloeba da sakuTari sindisis Sesabamisad miiRos saredaqcio gadawyvetilebani.~ saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 95-e muxlis Tanaxmad, ar SeiZleba mowmed daikiTxos Jurnalisti, Tu mas nakisri aqvs valdebuleba, ar gaamJRavnos miRebuli informaciis wyaro, publikaciis avtoris saxeli an gamouqveynebeli masalis avtori da Sinaarsi. amasTanave, Jurnalists ufleba aqvs, uari ganacxados sasamarTlo organoebisaTvis Cvenebis micemaze, Tu igi mis profesiul saqmianobas Seexeba. JurnalistisaTvis specialuri uflebebisa da movaleobebis miniWeba gulisxmobs misi samarTlebrivi mdgomareobis naTlad gamoxatul sazRvrebs. Jurnalistis samarTlebriv statusSi upirvelesia informaciis moTxovnis miRebisa da gavrcelebis ufleba. informaciis xelmisawvdomoba demokratiisa da samarTlebrivi saxelmwifos arsebobis aucilebeli pirobaa. dRes aRaravin daobs imaze, rom informirebulobis xarisxi Ñîëiäàðíiñòü solidaroba gansazRvravs civilizebuli sazogadoebis warmatebas. sazogadoeba, romelic informaciis Tavisuflebasa da xelmisawvdomobas socialur Rirebulebad miiCnevs, xolo xelisufleba Tavisi saqmianobis erT-erT principad aRiarebs, daculia politikuri Tu socialuri kataklizmebisgan. `demokratia moqalaqeTa uflebis gareSe, icodnen _ farsia. moqalaqis ufleba icodnen proceduris gareSe _ blefia. procedurebi moqalaqeTa gareSe, romlebic iswrafian icodnen _ tragediaa~ _ aseTi tevadi postulati bevris mTqmelia. aseTive azria Caqsovili abram linkolnis brZnul sityvebSi _ `mieciT xalxs SesaZlebloba, icodes faqtebi da qveyana usafrTxo iqneba.~ am sityvebis WeSmariteba cxovrebam daadastura. amitom aris, rom normebi informaciis Tavisuflebisa da xelmisawvdomobis Sesaxeb mravali saerTaSoriso konvenciiTa da deklaraciiT aris ganmtkicebuli, romelTa nebismieri saxiT xelyofas demokratiul saxelmwifoTa Tanamegobroba ganixilavs rogorc mTlianad civilizebuli samyaros winaaRmdeg mimarTul qmedebas. informaciis misawvdomobasTan mimarTebaSi saqarTvelos kanonmdebloba ar cnobs araviTar prioritetul uflebas da yvela moqalaqes aniWebs SesaZleblobas _ Seuferxeblad miiRos misTvis saWiro informacia, miuxedavad amisa, realurad informaciis ZiriTadi masa Jurnalistebze modis da Jurnalistisa da sazogadoebis urTierTobis xasiaTs gansazRvravs. masmedia da Jurnalistebi warmoadgenen Suamavlebs saxelmwifosa da moqalaqeebs Soris informaciis xelmisawvdomobis sferoSi. am movaleobis Sesasruleblad kanonmdebloba Jurnalistebs aniWebs gansakuTrebul uflebas _ moiZion, miiRon da gaavrcelon informacia. am uflebis realizaciis procesSi Jurnalistebi xSirad awydebian problemebs imis gamo, rom ar arsebobs informaciis miRebis srulyofili samarTlebrivi meqanizmi. erTi mxriv, es savsebiT gasagebia, radgan saqarTveloSi dReisaTvis ar arsebobs specialuri kanoni `informaciis xelmisawvdomobis Sesaxeb~. meore mxriv, am xarvezs avsebs saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi, romelic SeiZleba detalurad ar aregulirebs informaciis miRebis srul meqanizms, magram iTvaliswinebs mis calkeul elementebs. ramdenadac demokratiul sazogadoebaSi informaciis xelmisawvdomoba pirovnebis, sazogadoebisa da saxelmwifos harmoniuli urTierTobis mniSvnelovani pirobaa, aucilebelia arsebobdes specialuri kanoni `informaciis xelmisawvdomobis Sesaxeb~, romelSic detalurad iqneba ganmtkicebuli `informaciis moZiebis, miRebisa da gavrcelebis samarTlebrivi meqanizmi.~ aseTi kanonis ararse- Fluskfhf Àìãàðäçèíàä solidaroba Solidarity bobis gamo moqalaqeni da maT Soris Jurnalistebic iZulebulni arian eZebon calkeuli debulebani sxvadasxva normatiul aqtSi, rac arcTu ise advilia. Jurnalisti uflebamosilia informaciis mflobels dausabuTos informaciis miRebis aucilebloba, Tumca es misi movaleoba ar aris. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis Tanaxmad, piri ar aris valdebuli, gancxadebaSi miuTiTos informaciis moTxovnis motivi an mizani. es wesi, upirveles yovlisa, exeba Jurnalists, romlisTvisac informaciis miReba da gavrceleba yoveldRiuri saqmianobaa. Jurnalists ufleba aqvs, informacia miiRos nebismieri formiT, rogorc zepirad, ise werilobiT. es imas niSnavs, rom Jurnalistis zepiri mimarTva, magaliTad, ministrisadmi _ misces interviu, sxva araferia, Tu ara informaciis moTxovna zepiri formiT. Jurnalistis SekiTxvaze pasuxi im piris mier, visac mimarTes interviusTvis, unda ganvixiloT rogorc pasuxi informaciis moTxovnaze. es Tezisi gansakuTrebiT mniSvnelovania imis gaTvaliswinebiT, rom Jurnalists pasuxismgebloba ar ekisreba im informaciis SinaarsisTvis, romelic miRebulia informaciis moTxovnis pasuxad. moqmedi kanonmdebloba iTvaliswinebs informaciis moTxovnaze reagirebis oTx variants: 1) informaciis miwo- Ñîëèäàðíîñòü 83 #3(24) deba; 2) uari informaciis miwodebaze; 3) informaciis miwodebis gadadeba; 4) saqmis biurokratiuli gaWianureba. Jurnalists SeuZlia informaciis miwodebaze miRebuli uari gaasaCivros zemdgom instanciaSi an sasamarTloSi. igulisxmeba, rom Jurnalists aqvs SesaZlebloba zemdgom instanciaSi an sasamarTloSi gaasaCivros rogorc informaciis miRebaze uari an misi gadacemis gaWianureba, aseve Tanamdebobis pirebis mier informaciis moTxovnasTan dakavSirebiT dadgenili wesebis darRveva. aRsaniSnavia, rom kanonmdebloba Jurnalistis uflebis darRvevas _ miiRos moTxovnili informacia, akvalificirebs rogorc seriozul samarTaldarRvevas, romelic xelyofs informaciis Tavisuflebis zogadsakacobrio princips. samarTali 4. meoTxe kiTxva: ra movaleoba akisria Jurnalists? farTo uflebebTan erTad Jurnalists akisria garkveuli movaleobanic. kerZod, Jurnalisti movalea, daicvas redaqciis wesdeba da programa, Seamowmos mopovebuli informaciis saimedoba, uari Tqvas iseTi davalebis Sesrulebaze, romelic arRvevs kanons, pativi sces moqalaqeTa da organizaciaTa konstituciur uflebebs, pativi sces saqarTvelos prezidents, rogorc saxelmwifos simbolos Rirsebas a. S. Jurnalists didi socialuri pasuxismgebloba akisria saxelmwifosa da sazogadoebis winaSe. Jurnalistis socialuri pasuxismgeblobis instituti moicavs ara marto samarTlebriv, aramed profesiuli eTikis normebsac. msoflio Jurnalisturma praqtikam SeimuSava socialuri pasuxismgeblobis saSualebani, romelTa Soris mTavaria masmediis Sesaxeb kanonebisa da kanonqvemdebare aqtebis dacva. bevr qveyanaSi miRebulia Jurnalisturi eTikis kodeqsebi, romelTa darRveva iwvevs Sromis kontraqtebis Sewyvetas. Jurnalistis profesiul saqmianobas icavs sxvadasxva samarTlebrivi norma. am saqmianobis danaSaulebrivi xelyofa safrTxes uqmnis demokratiis principebs, sityvis, azrisa da informaciis Tavisuflebas. amiT aris ganpirobebuli, rom saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis Solidarität }'vh'mksr 84 154-e muxli danaSaulad miiCnevs JurnalistisaTvis profesiul saqmianobaSi ukanonod xelis SeSlas, rac gamoixateba mis iZulebaSi gaavrcelos informacia an Tavi Seikavos misi gavrcelebisagan. ukanonod xelis SeSlaSi igulisxmeba winaaRmdegobis gaweva rogorc Jurnalistis, aseve Jurnalisturi saqmianobisaTvis. danaSaulis makvalificirebel garemoebad miCneulia igive qmedeba, Cadenili Zaladobis muqariT an samsaxurebrivi mdgomareobis gamoyenebiT. aRniSnuli norma Jurnalistis uflebebisa da Tavisuflebebis ganxorcielebis sisxlis samarTlebrivi garantiaa da mniSvnelovani adgili uWiravs im normaTa sistemaSi, romlebic icavs Jurnalistis uflebebsa da Jurnalisturi saqmianobis Tavisuflebas. Jurnalistis saqmianobis ZiriTadi amocanaa, informirebuli gaxados sazogadoeba, xeli Seuwyos sazogadoebrivi azris formirebas. ra Tqma unda, es ioli ar aris, magram Tu informacia obieqturi da utyuaria, xalxis ndoba umalve Cndeba. piradma simpatiebma ama Tu im movlenis gaSuqebisas situaciis gamwvaveba da sazogadoebis gaRizianeba ar unda gamoiwvios. Jurnalisti marTali unda iyos ara marto sakuTar TavTan, aramed im pirTan, viszedac aqveynebs informacias da upirveles yovlisa qveyanasa da sazogadoebasTan. Ñîëiäàðíiñòü solidaroba sazogadoebis erTi nawilis agresia presisadmi zogjer im Jurnalistebis bralia, romlebic gulgrilad ekidebian TavianT movaleobas, zereled epyrobian adamianebs da sakuTar profesias. xarvezebi Jurnalistur saqmianobaSi xSirad gamowveulia dabali samarTlebrivi kulturiT, marTlSegnebis dabali doniT. masmediis warmomadgenlebs _ Jurnalistebs, telewamyvanebs, mauwyeblobis organizatorebs saerTo kulturasTan erTad unda hqondeT samarTlebrivi kultura da Tanamedroveobis Sesatyvisi samarTlebrivi cnobiereba, unda iyvenen kanonmorCilni, TviTneburad ar unda SeiWran samarTlebriv sivrceSi da ar gadalaxon samarTlebrivi zRvari. rogorc aRvniSneT, amJamad saqarTveloSi Jurnalistis samarTlebrivi statusi arcerTi sakanonmdeblo aqtiT ar aris regulirebuli. aucilebelia arsebobdes rogorc presis TviTregulirebis detalurad damuSavebuli sistema, agreTve normatiuli aqti Jurnalisturi saqmianobis Sesaxeb. demokratiul sazogadoebaSi ganmtkicebuli unda iyos Jurnalisturi SemoqmedebiTi Tavisuflebis garantiebi da saTanado samarTlebrivi sivrce mediis efeqturi, xarisxiani da sazogadoebis interesebis Sesabamisi saqmianobisaTvis.5 SeniSvnebi: 1 2 3 4 5 Fluskfhf Àìãàðäçèíàä solidaroba migvaCnia, rom ufro swori iqneboda aRniSnuli dokumentis saxelwodeba yofiliyo `Jurnalistis profesiuli standarti~, vinaidan profesiuli standarti SeiZleba hqondes mxolod Juranlistebs, romlebic mediaSi muSaoben. Op. cit.: Dennis E., Rivers W. Other Voices. The New Journalism in America. – N.Y., 1994. p.- 187 saqarTvelos sakanonmdeblo macne, Tb. 2004 w. # 19 gv. 15, muxli 3. punqti 2. iqve, muxli 11. punqti 1. T. alfaiZe, media samarTali, Tb. 2008. gv. 195 Solidarity Ñîëèäàðíîñòü 85