საქართველოს გენერალური პროკურორის ირაკლი შოთაძის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს პროკურატურის 2021 წელს გაწეული საქმიანობის შესახებ ანგარიში
📋 განხილვის ეტაპები
ინიციირებული ვარიანტი
ბიუროზე განხილული დოკუმენტი (1)
ბიუროზე განხილული დოკუმენტი (2)
ბიუროზე განხილული დოკუმენტი (3)
ბიუროზე განხილული დოკუმენტი (4)
🏛️ კომიტეტები
- იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი წამყვანი კომიტეტი
- ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტი კომიტეტი რომლის დასკვნაც სავალდებულოა
📅 დამატებითი ინფორმაცია
ბიუროზე განხილვის თარიღი 2022-05-16
ბიუროს ნომერი 150
📜 ტექსტი
ანგარიში
saqarTvelos prokuraturis
2021 wlis saqmianobis angariSi
1
13 maisi 2022 weli
სარჩევი
გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის შედეგები ..................................................................................... 6
სისხლისსამართლებრივი დევნა ................................................................................................................................... 6
სრულწლოვანთა განრიდება ....................................................................................................................................... 10
აღკვეთის ღონისძიებები ............................................................................................................................................... 12
სახელმწიფო ბრალდების მხარდაჭერა ....................................................................................................................... 19
პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ პირთა რაოდენობა .................................................................. 27
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება ............................................................................................................. 28
პროკურატურა, როგორც საგამოძიებო უფლებამოსილების განმახორციელებელი ორგანო ............. 39
გამოძიების დაწყება ........................................................................................................................................................ 39
სისხლისსამართლებრივი დევნა .................................................................................................................................. 42
განაჩენები ......................................................................................................................................................................... 44
ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების საფუძველზე ჩატარებული
გამოძიების შედეგები ..................................................................................................................................................... 45
ცალკეულ დანაშაულთა წინააღმდეგ ბრძოლა ................................................................................................... 47
კორუფციული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა .................................................................................................. 47
უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია ......................................................................................................................... 55
არასათანადო მოპყრობის წინააღმდეგ ბრძოლა..................................................................................................... 60
იძულებით ჩამორთმეული ქონების დაბრუნება ...................................................................................................... 63
ქურდული სამყაროს წინააღმდეგ ბრძოლა ............................................................................................................... 65
ნარკოტიკული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა .................................................................................................. 66
ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლა........................................................................................................................... 66
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა ..................................................... 70
შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებების დაცვა ..................................................................... 73
ქალთა მიმართ ძალადობა და ოჯახური დანაშაული .............................................................................................. 75
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ
მიმართული დანაშაულები .......................................................................................................................................... 80
ნაფიცი მსაჯულების მიერ საქმეთა განხილვა .................................................................................................... 87
საპროკურორო ზედამხედველობა და ანალიტიკური საქმიანობა ............................................................... 87
სახელმძღვანელო მითითებები .................................................................................................................................... 87
ანალიტიკური საქმიანობა ............................................................................................................................................. 88
2
Bench & Bar …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………89
ადამიანური რესურსები და პროფესიული განვითარება ............................................................................... 90
გენდერული ორგანიზაციული პოლიტიკის გაუმჯობესება ................................................................................ 91
რანგირების სისტემა ...................................................................................................................................................... 92
სტაჟიორთა კონკურსი ................................................................................................................................................... 93
პროკურატურის თანამშრომელთა გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება ............................................... 94
პროკურატურის შესაძლებლობების გაძლიერება .................................................................................................... 99
თანანმშრომელთა შრომითი კმაყოფილების კვლევა .....................................................................................100
სოციალური გარანტიები და სამუშაო გარემოს გაუმჯობესება ..........................................................101
გენერალური ინსპექციის მუშაობა ....................................................................................................................... 102
სათათბირო ორგანოები............................................................................................................................................ 103
კარიერის მართვის, ეთიკისა და წახალისების საბჭო ............................................................................................. 104
სტრატეგიული განვითარების და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭო .................................................... 104
ციფრული ტრანსფორმაცია ................................................................................................................................... 105
საერთაშორისო თანამშრომლობა .......................................................................................................................... 106
GRECO-ს ანგარიში........................................................................................................................................................ 107
გაეროს დანაშაულისა და მართლმსაჯულების კვლევის რეგიონთაშორისი ინსტიტუტის (UNICRI) კვლევა
.......................................................................................................................................................................................... 107
ონლაინ მომსახურების მომწოდებლებთან თანამშრომლობა .............................................................................. 108
ექსტრადიცია ................................................................................................................................................................. 108
საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარება ........................................................................................................... 110
პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაცია ......................................................................................................110
საზოგადოებასთან ურთიერთობა ......................................................................................................................... 111
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახური ............................................................................. 111
საჯარო ინფორმაციის გაცემა ...................................................................................................................................... 114
საზოგადოებასთან ურთიერთობა და ინფორმაციის გავრცელება ....................................................................... 115
უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებათან თანამშრომლობა .................................................................. 116
საპროკურორო საბჭოს რეკომენდაციების შესრულება.................................................................................118
სამომავლო გეგმები ................................................................................................................................................... 120
3
2021 წელი საქართველოს პროკურატურისთვის მნიშვნელოვანი წარმატებების წელი იყო და
თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ინსტიტუცია
უახლოვდება განვითარების
სტრატეგიით
განსაზღვრულ მიზნებს. ,,პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 68-ემუხლით და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 172-ე მუხლის პირველი პუნქტით
დადგენილი საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის საპარლამენტო კონტროლის წესის
შესაბამისად წარმოდგენილი ანგარიში მოიცავს ინფორმაციას სისტემისთვის პრიორიტეტულ
ისეთ მიმართულებებზე, როგორიცაა
გამოძიების
საპროცესო
პროკურატურის განვითარების ახალი სტრატეგია,
ხელმძღვანელობის
შედეგები,
ცალკეულ
დანაშაულებზე
განხორციელებული სისხლის სამართლის პოლიტიკა, ბავშვის საუკეთესო ინტერესებზე
მორგებული არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება, საპროკურორო საქმიანობის ხარისხის
ამაღლება, ანალიტიკაზე ორიენტირებული ორგანიზაციული მართვის მოდელი და ციფრული
ტრანსფორმაცია, თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება, მათი მოტივაციის გაძლიერება,
მათთვის მატერიალურ-ტექნიკური და სოციალური პირობების გაუმჯობესება, საზოგადოების
პროაქტიული ინფორმირება და ნდობის ამაღლება, საერთაშორისო ურთიერთობები და სხვა.
კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად, წარმოდგენილი ანგარიში არ შეიცავს კონკრეტული
სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან, სასამართლო განხილვასთან ან/და საქმის ცალკეულ
გარემოებებთან დაკავშირებულ საკითხებს.
2021 წელს საქართველოს პროკურატურისთვის ცალკეულ დანაშაულებთან ბრძოლის
თვალსაზრისით,
კვლავ პრიორიტეტული იყო ქალთა მიმართ ძალადობა და ოჯახური
დანაშაული, რაც აისახება მსხვერპლთა მიერ სამართალდამცავი ორგანოებისთვის
მიმართვიანობის ზრდაში და სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაღალ მაჩვენებლებში.
საქართველოს პროკურატურისთვის პრიორიტეტულ მიმართულებებს ასევე წარმოადგენს:
არასათანადო მოპყრობის, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულების, უკანონო
შემოსავლის ლეგალიზაციის და ზოგადად ტრანსნაციონალური დანაშაულების, კორუფციული
დანაშაულის, ტრეფიკინგის, ორგანიზებული დანაშაულის, სქესობრივი თავისუფლების და
ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლა. ამ პროცესში
ეფექტიანი სისხლისამართლებრივი დევნის განხორციელების პარალელურად მთავარ
საზრუნავს დაზარალებულთა უფლებების დაცვა და სამართალწარმოების პროცესში მათი
სათანადო ჩართულობა წარმოადგენს. თუმცა, ასევე მნიშვნელოვანია ბრალდებულთა და
პროცესის სხვა მონაწილეთა უფლებების დაცვა. მნიშვნელოვანი
პრიორიტეტია
ასევე
სამართალწარმოების პროცესში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებების
სათანადოდ დაცვა.
ბოლო წლებში, საქართველოს პროკურატურამ არაერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგა
არასრულწლოვანთა საუკეთესო ინტერესებზე მორგებული მართლმსაჯულების სისტემის
დანერგვისთვის, რომლის მთავარი მიღწევა სისხლისსამართლებრივი დევნის ალტერნატიული
ღონისძიებების ეფექტიანი გამოყენებაა. ამ რეფორმებმა ბოლო წლებში გაზარდა
არასრულწლოვანთა და 18-21 წლამდე ასაკის პირთა განრიდების მაჩვენებელი
სისხლისსამართლებრივ დევნასთან მიმართებით და ეს მზარდი ტენდენცია 2021 წელსაც
შენარჩუნებული იქნა.
4
საქართველოს პროკურატურის მიზანი არის დაზარალებულთა კმაყოფილების ზრდა.
შესაბამისად სისხლის სამართლის პოლიტიკა სრულად არის მორგებული დაზარალებულთა
საუკეთესო ინტერესებზე. არცერთი სისხლის სამართლის საქმე არ სრულდება
დაზარალებულების ინფორმირებისა და კონსულტაციის გარეშე. ამ ეტაპზე არსებული რიგი
გამოწვევების დასაძლევად საჭირო კონკრეტული გეგმები გაწერილი იქნა პროკურატურის ახალ
სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმაში.
საქართველოს პროკურატურისთვის წარმატებული საქმიანობის აუცილებელი კომპონენტია
ინოვაციური ციფრული პროდუქტების და ელექტრონული სისტემების დანერგვა, კომპლექსური
ანალიტიკური კვლევების წარმოება, რომლის შედეგებსაც უნდა ეფუძნებოდეს ინსტიტუციის
ყველა მნიშვნელოვანი სტრატეგიული გადაწყვეტილება და ფუნდამენტური რეფორმა.
საქართველოს პროკურატურისთვის სისტემის გამჭირვალობა არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი
პროკურატურის მიმართ საზოგადოების ნდობის გასამყარებლად. ამ მიმართულებით
მნიშვნელოვანი ნაბიჯები იქნა გადადგმული და 2021 წელს პროაქტიულად გავრცელებული
ინფორმაციების, განცხადებების და ჩატარებული ბრიფინგების რაოდენობა უპრეცენდენტოდ
მაღალი იყო.
საქართველოს პროკურატურისთვის 2021 წელი მნიშვნელოვანი იყო საერთაშორისო
ურთიერთობების კუთხით.
გასულ წელს პროკურატურა აქტიურად თანამშრომლობდა
საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, მათ შორის ევროკავშირთან, ევროპის საბჭოსთან, ამერიკის
შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტთან (DOJ), გაერთიანებული ერების
ორგანიზაციასთან, პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაციასთან (IAP), ევროჯასტთან
(EUROJUST), ევროპის პროკურორთა საკონსულტაციო საბჭოსთან (CCEP) და საზღვარგარეთის
ქვეყნების
პროკურატურებთან.
აღნიშნული
თანამშრომლობა
შეეხებოდა,
როგორც
ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან ეფექტიან და კოორდინირებულ ბრძოლას, ასევე ზოგადად
პროკურატურის ინსტიტუციური გაძლიერებისა და რეფორმირების საკითხებს, ეფექტიანობისა
და გამჭვირვალობის გაზრდის მიზნით საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვას.
უნდა აღინიშნოს, რომ კორონავირუსით გამოწვეული პანდემიის გამო, ისევე როგორც მთელი
მსოფლიო, საქართველოს პროკურატურაც 2020-2021 წლებში ახალი გამოწვევების წინაშე
აღმოჩნდა, თუმცა მიუხედავად აღნიშნული გამოწვევებისა, საქართველოს პროკურატურამ
მოახერხა არსებულ რეალობასთან ადაპტირება და საქმიანობის ეფექტიანობის არამხოლოდ
შენარჩუნება, არამედ გაზრდაც, რასაც საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი ეს
ანგარიშიც ადასტურებს.
5
გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის შედეგები
სისხლისსამართლებრივი დევნა
2021 წელს სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 19744 პირის მიმართ.
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებლები წლების მიხედვით შემდეგია:
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი
2012 წელი
11217
2013 წელი
18781
2014 წელი
19298
2015 წელი
17823
2016 წელი
16085
2017 წელი
15789
2018 წელი
16820
2019 წელი
19114
2020 წელი
15625
2021 წელი
2021
19744
წელს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი
დაფიქსირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე, 126¹ და 151-ე მუხლებით
გათვალისწინებულ დანაშაულებზე. სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მუხლობრივ
მაჩვენებლებში 2019 წლიდან 2021 წლის ჩათვლით პირველ და მეორე ადგილზეა სისხლის
სამართლის კოდექსის 177-ე და 126¹ მუხლებით გათვალისწინებული დანაშაულები.
6
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი სსკ-ის მუხლების
მიხედვით
(2021 წელი)
3807
(15,6%)
177-ე მუხლი
126¹-ე მუხლი
2622 (10,8%)
151-ე მუხლი
2190 (9%)
126-ე მუხლი
1883 (7,7%)
260-ე მუხლი
1459 (6%)
273¹-ე მუხლი
1144 (4,7%)
180-ე მუხლი
986 (4,1%)
276-ე მუხლი
689 (2,8%)
362-ე მუხლი
680 (2,8%)
265-ე მუხლი
617 (2,5%)
236-ე მუხლი
602 (2,5%)
381¹-ე მუხლი
472 (1,9%)
238¹-ე მუხლი
455 (1,9%)
120-ე მუხლი
416 (1,7%)
200-ე მუხლი
401 (1,6%)
187-ე მუხლი
351 (1,4%)
344-ე მუხლი
285 (1,2%)
381-ე მუხლი
278 (1,1%)
182-ე მუხლი
266 (1,1%)
178-ე მუხლი
216 (0,9%)
210-ე მუხლი
188 (0,8%)
117-ე მუხლი
186 (0,8%)
179-ე მუხლი
176 (0,7%)
150-ე მუხლი
153 (0,6%)
118-ე მუხლი
144 (0,6%)
192-ე მუხლი
138 (0,6%)
214-ე მუხლი
132 (0,5%)
108-ე მუხლი
128 (0,5%)
353¹-ე მუხლი
126 (0,5%)
248¹-ე მუხლი
124 (0,5%)
185-ე მუხლი
120 (0,5%)
150¹-ე მუხლი
119 (0,5%)
353-ე მუხლი
114 (0,5%)
300-ე მუხლი
113 (0,5%)
284-ე მუხლი
104 (0,4%)
287¹-ე მუხლი
99 (0,4%)
194-ე მუხლი
93 (0,4%)
სხვა
2250 (9,2%)
7
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი სსკ-ის მუხლების მიხედვით
(2020 წელი)
3113 (15.8%)
2619 (13.3%)
1716 (8.7%)
1634 (8.3%)
1255 (6.4%)
950 (4.8%)
645 (3.3%)
545 (2.8%)
494 (2.5%)
437 (2.2%)
425 (2.2%)
377 (1.9%)
336 (1.7%)
287 (1.5%)
280 (1.4%)
277 (1.4%)
254 (1.3%)
248 (1.3%)
243 (1.2%)
218 (1.1%)
167 (0.8%)
141 (0.7%)
137 (0.7%)
136 (0.7%)
126 (0.6%)
125 (0.6%)
124 (0.6%)
120 (0.6%)
116 (0.6%)
100 (0.5%)
2093 (10.6%)
8
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი სსკ-ის მუხლების მიხედვით
(2019 წელი)
177-ე მუხლი
126' მუხლი
260-ე მუხლი
126-ე მუხლი
273' მუხლი
151-ე მუხლი
362-ე მუხლი
276-ე მუხლი
265-ე მუხლი
236-ე მუხლი
180-ე მუხლი
344-ე მუხლი
381' მუხლი
120-ე მუხლი
381-ე მუხლი
238' მუხლი
178-ე მუხლი
187-ე მუხლი
210-ე მუხლი
182-ე მუხლი
მე- 200 მუხლი
179-ე მუხლი
273-ე მუხლი
185-ე მუხლი
117-ე მუხლი
118-ე მუხლი
მე- 300 მუხლი
287' მუხლი
353-ე მუხლი
150-ე მუხლი
192-ე მუხლი
353' მუხლი
262-ე მუხლი
214-ე მუხლი
261-ე მუხლი
284-ე მუხლი
143-ე მუხლი
151' მუხლი
140-ე მუხლი
239-ე მუხლი
სხვა
3961 (16%)
2700 (10,9%)
2610 (10,5%)
1649 (6,6%)
1368 (5,5%)
1310 (5,3%)
781 (3,1%)
751 (3%)
732 (3%)
636 (2,6%)
509 (2.1%)
488 (2%)
437 (1,8%)
433 (1,7%)
424 (1,7%)
338 (1,4%)
304 (1,2%)
292 (1,2%)
291 (1,2%)
286 (1,2%)
235 (0,9%)
206 (0,8%)
194 (0,8%)
169 (0,7%)
167 (0,7%)
157 (0,6%)
149 (0,6%)
145 (0,6%)
136 (0,5%)
132 (0,5%)
129 (0,5%)
126 (0,5%)
115 (0,5%)
112 (0,5%)
103 (0,4%)
102 (0,4%)
98 (0,4%)
85 (0,3%)
77 (0,3%)
70 (0,3%)
1797 (7,3%)
9
სრულწლოვანთა განრიდება
პროკურატურას
განსაკუთრებული
წვლილი
შეაქვს
კანონის
უზენაესობის
დაცვაში.
პროკურორის თითოეული გადაწყვეტილება გავლენას ახდენს არამარტო ბრალდებულსა და
სისხლის სამართლის პროცესის სხვა მონაწილეებზე, არამედ საზოგადოებაზე. აღნიშნულის
გათვალისწინებით,
საქართველოს
პროკურატურა
კანონით
დაკისრებული
ფუნქციების
შესრულებისას ხელმძღვანელობს სახელმწიფოსა და საზოგადოების ინტერესების შესაბამისად.
პროკურატურა
სისხლისსამართლებრივი
დევნის
განხორციელების
სახელმძღვანელო
პრინციპების შესაბამისად, თითოეულ შემთხვევაში აანალიზებს, არის თუ არა საჯარო
ინტერესში
დევნის
დაწყება
და
გარკვეული
დანაშაულის
პრიორიტეტულად ხდება სისხლისსამართლებრივი
მექანიზმის - განრიდების გამოყენება.
ჩამდენ
პასუხისმგებლობის
პირთა
მიმართ
ალტერნატიული
განრიდება ძირითადად გამოყენებულია ნაკლებად მძიმე კატეგორიის, გაუფრთხილებელი,
არაძალადობრივი დანაშაულების ჩამდენი სრულწლოვნების (21 წლის ზევით ასაკის) მიმართ.
განრიდების მექანიზმის გამოყენებისას, უმთავრესად მხედველობაში მიიღება დანაშაულის
ხასიათი, დამდგარი შედეგი, დაზარალებულის პოზიცია, დანაშაულებრივი ქმედების ჩამდენის
პიროვნული მახასიათებლები და სხვა გარემოებები, რომლებიც კონკრეტულ სისხლის
სამართლის საქმეს ახასიათებს.
განრიდება, როგორც წესი, არ გამოიყენება ისეთ დანაშაულებზე, რომელთა ჩადენამ გამოიწვია
მძიმე და გამოუსწორებელი შედეგი.
სრულწლოვან (21 წლის ზევით) განრიდებულთა რაოდენობრივი მაჩვენებელი
წლების მიხედვით
1987
1599
1658
1493
1539
1523
984
2015 წელი
2021 წელს
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
განრიდდა 1523 სრულწლოვანი (21 წელს ზევით), მათგან 1345 (88.3%) პირი –
ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენისათვის, ხოლო 178 (11.7%) პირი – მძიმე
კატეგორიის დანაშაულის ჩადენისათვის.
2021 წელს, 2020 წელთან შედარებით სრულწლოვან (21 წლის ზევით) განრიდებულთა
რაოდენობრივი მაჩვენებელი გაზრდილია 539 ერთეულით (55%).
10
ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულები, რომლებზეც ყველაზე ხშირად გამოიყენება
განრიდების მექანიზმი, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლების მიხედვით ასე
ნაწილდება1.
ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულები, რომლებზეც ყველაზე ხშირად იქნა
გამოყენებული განრიდების მექანიზმი
(2021 წელი)
177-ე მუხლი
571
276-ე მუხლი
225
126-ე მუხლი
166
362-ე მუხლი
188-ე მუხლი
137
14
მძიმე კატეგორიის დანაშაულებზე განრიდება ყველაზე ხშირად შემდეგ მუხლებზე გამოიყენება:
მძიმე კატეგორიის დანაშაულები, რომლებზეც ყველაზე ხშირად იქნა
გამოყენებული განრიდების მექანიზმი
(2021 წელი)
177-ე მუხლი
61
180-ე მუხლი
53
362-ე მუხლი
27
182-ე მუხლი
236-ე მუხლი
24
21
11
აღკვეთის ღონისძიებები
საქართველოს პროკურატურის მიერ 2015 წლიდან 2021 წლის ჩათვლით, სულ მოთხოვნილი
საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებების რაოდენობრივი და პროცენტული
მაჩვენებლების განსაზღვრის მიზნით დამუშავდა აღკვეთის ღონისძიებების მოთხოვნის შესახებ
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მოწოდებული მონაცემები.
დათვლილი იქნა საქართველოს პროკურატურის მიერ საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის
ღონისძიებების შეფარდების შესახებ წარდგენილი შუამდგომლობები, რომელიც განხილულ
იქნა სასამართლოს მიერ.
სასამართლოს მიერ განხილული აღკვეთის ღონისძიებების შუამდგომლობების რაოდენობა და
საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებათა თანაფარდობა შემდეგია:
სასამართლოს მიერ განხილული შუამდგომლობებიდან საპატიმრო და არასაპატიმრო
აღკვეთის ღონისძიებების მოთხოვნა
საპატიმრო
12920
54.3%
(7014)
10907
55.8%
(6089)
9710
55.5%
(5391)
45.7%
(5906)
44.2%
(4818)
44.5%
(4319)
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
არასაპატიმრო
10092
44.8%
(4522)
55.2%
(5570)
2018 წელი
11170
9662
36.1%
(4036)
32.2%
(3113)
63.9%
(7134)
67.8%
(6549)
2019 წელი
2020 წელი
11574
41.0%
(4747)
59.0%
(6827)
2021 წელი
საქართველოს პროკურატურის მიერ ასევე დამუშავდა პროკურატურის მიერ აღკვეთის
ღონისძიების შეფარდების შესახებ სასამართლოში წარდგენილი შუამდგომლობები, რომლებიც
არ იქნა სასამართლოს მიერ განხილული ბრალდებულის პირველი წარდგენის სხდომაზე
საპროცესო შეთანხმების გაფორმების გამო.
სასამართლოს მიერ საპროცესო შეთანხმების გაფორმების გამო განუხილველად დატოვებული
შუამდგომლობებიდან საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებების შესახებ
მონაცემები შემდეგია:
12
მოთხოვნილი საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებები საპროცესო
შეთანხმების გაფორმების გამო განუხილველად დატოვებული შუამდგომლობებიდან
საპატიმრო
96.5%
(5897)
97.1%
(7206)
96.5%
(5082)
94.9%
(4167)
91.9%
(3307)
არასაპატიმრო
97.8%
(6655)
96.6%
(5151)
8.1%
(290)
5.1%
(226)
3.5%
(187)
3.5%
(214)
2.9%
(213)
3.4%
(180)
2.2%
(149)
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
სასამართლოს მიერ განხილული და ასევე საპროცესო შეთანხმების გაფორმების მიზეზით
განუხილველად დატოვებული შუამდგომლობების საერთო რაოდენობიდან საპატიმრო და
არასაპატიმრო
აღკვეთის ღონისძიებების მოთხოვნის რაოდენობრივი და პროცენტული
მაჩვენებლები წლების მიხედვით შემდეგია:
სასამართლოს მიერ განხილული და განუხილველი შუამდგომლობებიდან
საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებების მოთხოვნა
საპატიმრო
არასაპატიმრო
16517
15300
14979
16203
18589
14993
62.5%
(10321)
67.0%
(10256)
69.9%
(10473)
64.3%
(10419)
60.5%
(11242)
55.1%
(8264)
37.5%
(6196)
33.0%
(5044)
30.1%
(4506)
35.7%
(5784)
39.5%
(7347)
44.9%
(6729)
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
18378
62.0%
(11402)
38.0%
(6976)
2021 წელი
ანგარიშისთვის ასევე დამუშავდა 2015-2021 წლებში განრიდების სტატისტიკური მაჩვენებლები.
კერძოდ, არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებათა რაოდენობას დაემატა იმ პირთა რაოდენობა,
13
რომელთა
მიმართაც
განრიდების
შესახებ
გადაწყვეტილება
მიღებულ
იქნა
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების გარეშე, ასევე დაემატა იმ ბრალდებულთა
რაოდენობა, რომელთა მიმართაც სისხლისსამართლებრივი დევნა განრიდებამდე დაიწყო,
თუმცა აღკვეთის ღონისძიების შეფარდების მოთხოვნით პროკურატურას სასამართლოსთვის არ
მიუმართავს.
აღნიშნული სტატისტიკური მონაცემების შეჯამების შედეგად საპატიმრო და არასაპატიმრო
აღკვეთის ღონისძიებების მოთხოვნის რაოდენობრივი და პროცენტული მაჩვენებლები წლების
მიხედვით შემდეგია:
მოთხოვნილი საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებათა მაჩვენებელი
განრიდებასთან ერთობლიობაში
(არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიების მაჩვენებელი მოიცავს ინფორმაციას პირთა შესახებ,
რომლებიც განრიდდნენ დევნის დაწყების გარეშე და დევნის დაწყების შემდეგ)
საპატიმრო
18360
17387
66.3%
(12164)
71.0%
(12343)
33.7%
(6196)
2015 წელი
17351
74.0%
(12845)
29.0%
(5044)
26.0%
(4506)
2016 წელი
2017 წელი
არასაპატიმრო
18434
20828
68.6%
(12650)
64.7%
(13481)
31.4%
(5784)
35.3%
(7347)
2018 წელი
2019 წელი
16439
59.1%
(9710)
40.9%
(6729)
2020 წელი
20534
66.0%
(13558)
34.0%
(6976)
2021 წელი
გაანალიზდა ოჯახურ და სხვა დანაშაულებზე საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის
ღონისძიებების მოთხოვნის პროცენტული მაჩვენებლები, როგორც სასამართლოს მიერ
განხილული შუამდგომლობების, აგრეთვე იმ შუამდგომლობების მიხედვით, რომლებშიც
ბრალდებულის პირველი წარდგენის სხდომაზე გაფორმდა საპროცესო შეთანხმება და
შესაბამისად,
განუხილველი
დარჩა
აღკვეთის
შუამდგომლობა.
14
ღონისძიების
შეფარდების
შესახებ
მოთხოვნილი საპატიმრო და არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებათა პროცენტული
მაჩვენებელი ოჯახურ და სხვა დანაშაულებზე
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
ოჯახური
სხვა
11%
საპატიმრო
40%
89%
არასაპატიმრო
60%
20%
საპატიმრო
38%
80%
არასაპატიმრო
62%
40%
საპატიმრო
32%
60%
არასაპატიმრო
68%
74%
საპატიმრო
25%
არასაპატიმრო
26%
საპატიმრო
24%
75%
87%
13%
არასაპატიმრო
76%
89%
საპატიმრო
არასაპატიმრო
26%
11%
74%
92%
საპატიმრო
არასაპატიმრო
29%
8%
71%
87%
საპატიმრო
არასაპატიმრო
25%
13%
75%
ანალიზის შედეგად დგინდება, რომ 2014-2020 წლებში ოჯახურ დანაშაულებზე მოთხოვნილი
პატიმრობის პროცენტული მაჩვენებელი ზრდის ტენდენციით ხასიათდებოდა, ხოლო 2021 წელს
გასულ წელთან შედარებით პატიმრობის მოთხოვნის მაჩვენებელი მცირედით შემცირდა. რაც
შეეხება სხვა დანაშაულებს, 2014-2018 წლებში სხვა დანაშაულებზე შეინიშნებოდა პატიმრობის
მოთხოვნის კლება, 2018-2020 წლებში გამოვლინდა მცირე ზრდის ტენდენცია, ხოლო 2021 წელს
გასულ წელთან შედარებით ეს მაჩვენებელი კვლავ შემცირებულია.
15
ოჯახურ დანაშაულზე მოთხოვნილი პატიმრობის პროცენტული მაჩვენებლები
დინამიკაში
87%
89%
92%
87%
74%
40%
20%
11%
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
სხვა დანაშაულზე მოთხოვნილი პატიმრობის პროცენტული მაჩვენებლები
დინამიკაში
38%
40%
32%
29%
26%
25%
24%
25%
2014
რაც
შეეხება
2015
2016
პროკურორის
მიერ
2017
2018
მოთხოვნილი
2019
აღკვეთის
2020
ღონისძიების
2021
შეფარდების
შუამდგომლობათა დაკმაყოფილების მაჩვენებელს, 2010 წლიდან 2021 წლის ჩათვლით
პერიოდში დინამიკა შემდეგია:
16
მოთხოვნილი აღკვეთის ღონისძიებების დაკმაყოფილების მაჩვენებელი
დაკმაყოფილდა
დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ (შეეფარდა აღკვეთის ღონისძიების სხვა სახე)
არ დაკმაყოფილდა (დატოვა აღკვეთის ღონისძიების გარეშე)
0.8%
2010 წელი (სულ
14960)
99.2%
0.1%
2011 წელი (სულ
13309)
99.9%
2012 წელი (სულ
9128)
98.3%
2013 წელი (სულ
12912)
2014 წელი (სულ
14036)
0.01%
0.0%
1.7%
0.1%
85.1%
76.4%
13.7%
20.8%
1.2%
2.8%
2015 წელი (სულ
12920)
71.5%
24.7%
3.8%
2016 წელი (სულ
10907)
73.5%
23.6%
2.8%
2017 წელი (სულ
9710)
83.6%
14.2%
2.2%
2018 წელი (სულ
10092)
85.4%
13.6%
0.9%
2019 წელი (სულ
11170)
2020 წელი (სულ
9662)
2021 წელი (სულ
11574)
80.6%
75.0%
18.2%
22.4%
78.7%
17
19.5%
1.2%
2.5%
1.8%
2010-2021 წლებში მოთხოვნილი პატიმრობის დაკმაყოფილების მაჩვენებელი შემდეგია:
მოთხოვნილი პატიმრობის დაკმაყოფილების მაჩვენებელი
დაკმაყოფილდა
დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ (შეეფარდა აღკვეთის ღონისძიების სხვა სახე)
არ დაკმაყოფილდა (დატოვა აღკვეთის ღონისძიების გარეშე)
1.0%
2010 წელი (სულ 8188)
0.01%
99.0%
0.1%
2011 წელი (სულ 6564)
0.0%
99.9%
3.0%
2012 წელი (სულ 3942)
2013 წელი (სულ 4751)
96.9%
71.8%
0.1%
26.4%
1.8%
2014 წელი (სულ 6608)
66.1%
31.2%
2.8%
2015 წელი (სულ 5906)
62.3%
36.2%
1.5%
2016 წელი (სულ 4818)
64.0%
34.9%
1.1%
2017 წელი (სულ 4319)
75.2%
24.1%
0.7%
2018 წელი (სულ 5570)
77.3%
22.4%
0.2%
2019 წელი (სულ 7134)
73.0%
26.6%
0.4%
2020 წელი (სულ 6549)
68.3%
31.1%
0.6%
2021 წელი (სულ 6827)
69.0%
30.6%
0.4%
18
სახელმწიფო ბრალდების მხარდაჭერა
2021 წელს პირველი ინსტანციის სასამართლოების მიერ განაჩენი გამოტანილი იქნა 14065 პირის
მიმართ.
პირთა რაოდენობა, რომელთა მიმართაც გამოტანილი იქნა განაჩენი
2009 წელი
18392
2010 წელი
19956
2011 წელი
18212
2012 წელი
11043
2013 წელი
15240
2014 წელი
16906
2015 წელი
15366
2016 წელი
16064
2017 წელი
14035
2018 წელი
16343
2019 წელი
17391
2020 წელი
13099
2021 წელი
14065
2021 წელს 14065 პირის მიმართ გამოტანილი განაჩენიდან 65,9% დასრულებულია საპროცესო
შეთანხმებით.
2009 წლიდან 2021 წლის ჩათვლით არსებითად და საპროცესო შეთანხმებით დასრულებულ
საქმეთა დინამიკა შემდეგია:
19
არსებითი განხილვითა და საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე გამოტანილი
განაჩენები
არსებითი
საპროცესო
40%
2009 წელი
20.5%
2010 წელი
2011 წელი
13.3%
2012 წელი
12.1%
2013 წელი
11.2%
79.5%
86.7%
87.9%
88.8%
30.2%
2014 წელი
69.8%
2015 წელი
35.8%
2016 წელი
37.1%
64.2%
62.9%
29.6%
2017 წელი
70.4%
2018 წელი
34.2%
2019 წელი
32.8%
65.8%
67.2%
36.5%
2020 წელი
63.5%
34.1%
2021 წელი
მოცემული
60%
სტატისტიკური
მონაცემები
65.9%
აჩვენებს,
რომ
2014-2021
წლებში
საპროცესო
შეთანხმებით დასრულებულ საქმეთა პროცენტული მაჩვენებელი წლების მიხედვით არსებითად
არ განსხვავდება და ავლენს მცირე ზრდის ან კლების ტენდენციას. 2021 წელს წინა წელთან
შედარებით შეინიშნება საპროცესო შეთანხმებით დასრულებულ საქმეთა 2.4 %-იანი მატება.
აღსანიშნავია, რომ 2021 წელსაც, წინა წლების მსგავსად, გაზრდილია გამოძიების ადრეულ
ეტაპზე საპროცესო შეთანხმების გაფორმების მაჩვენებელი. პოზიტიურად აღსანიშნავია
აგრეთვე, რომ 2014-2021 წლებში მუდმივად მზარდი იყო ადრეულ ეტაპზე საპროცესო
შეთანხმებით დასრულებულ საქმეთა პროცენტული მაჩვენებელი. საპროცესო შეთანხმების
სამართალწარმოების ადრეულ ეტაპზე (ბრალდებულის სასამართლოში პირველი წარდგენის
სხდომაზე) გაფორმება და ამის საფუძველზე დასრულებული სისხლის სამართლის საქმეების
პროცენტული მაჩვენებლის ზრდა ხელს უწყობს სწრაფი მართლმსაჯულების განხორციელებას,
ასევე ზოგავს როგორც პროკურატურის, ისე სასამართლო სისტემის ძალიან დიდ ადამიანურ და
ფინანსურ რესურსს. ამასთან, საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისას დაზარალებული აღარ
20
არის ვალდებული გამოცხადდეს სასამართლო პროცესზე და ჩვენების მიცემისას კიდევ ერთხელ
განიცადოს დანაშაულის შედეგად მიღებული სტრესი.
საპროცესო შეთანხმების გაფორმების სტადიები
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
36%
39.7%
44.4%
51.2%
პირველი წარდგენის სხდომაზე
57.4%
64.6%
64.7%
67.8%
38.7%
40.2%
36.5%
არსებითი განხილვის
სხდომაზე
32%
28.2%
23%
25.3%
22.6%
წინასასამართლო სხდომაზე
12.7%
10%
10.1%
8.60%
8.5%
7%
5.4%
5.0%
პირველი წარდგენიდან
წინასასამართლო სხდომამდე
5.4%
6%
8.2%
9%
10.1%
12.6%
4.5%
4.6%
21
2021 წელს არსებითი განხილვის საფუძველზე გამოტანილი განაჩენებიდან 9,1%-ის მიმართ
სასამართლომ გამოიტანა გამამართლებელი განაჩენი, ხოლო 4 %-ის მიმართ – ნაწილობრივ
გამამართლებელი განაჩენი.
გამამართლებელი და ნაწილობრივ გამამართლებელი განაჩენების პროცენტული მაჩვენებლები
წლების მიხედვით ამგვარია:
არსებითი განხილვით გამოტანილი გამამართლებელი და ნაწილობრივ
გამამართლებელი განაჩენების სტატისტიკა
გამამართლებელი
2009 წელი
0.3%
2010 წელი
0.2%
1.3%
1.3%
2011 წელი
1.1%
2012 წელი
1.3%
2013 წელი
2014 წელი
ნაწილობრივ გამამართლებელი
2.3%
8.8%
4.1%
2.9%
2.5%
2.8%
2015 წელი
2.2%
2016 წელი
2.1%
4%
3.8%
5.1%
2017 წელი
3.2%
2018 წელი
3.4%
8.5%
2019 წელი
11.1%
4.7%
2020 წელი
4.1%
2021 წელი
4.0%
8.6%
9.1%
22
საპროცესო შეთანხმების დადებისას, სასჯელის სახით ჯარიმის გამოყენების მაჩვენებელმა 2021
წელს შეადგინა 50,3%.
საპროცესო შეთანხმების დადებისას ჯარიმის გამოყენების მაჩვენებელი
50.6%
47.7%
47%
48.3%
50.3%
2020 წელი
2021 წელი
44.6%
33.8%
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
35.9%
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
რაც შეეხება საპროცესო შეთანხმების დადებისას სასჯელის სახით შეფარდებული ჯარიმის
ოდენობას, 2021 წელს ამ მაჩვენებელმა შეადგინა 23733873 ლარი. ეროვნულ ვალუტაში
გამოსახული მონაცემები წლების მიხედვით შემდეგია:
საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე ბიუჯეტში ჩარიცხული ჯარიმის ოდენობა
(ლარი)
2009 წელი
61989122
2010 წელი
96227536
2011 წელი
71247335
2012 წელი
67308782
2013 წელი
2014 წელი
2015 წელი
61136543
22161742
24278229
2016 წელი
20247749
2017 წელი
18533383
2018 წელი
19886587
2019 წელი
20228630
2020 წელი
2021 წელი
15840041
23733873
23
2021 წელს საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისას, სასჯელის სახით საზოგადოებისათვის
სასარგებლო შრომის გამოყენების მაჩვენებელმა შეადგინა 15,8%:
საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისას სასჯელის სახით საზოგადოებისათვის სასარგებლო
შრომის გამოყენების მაჩვენებელი წლების მიხედვით შემდეგია:
საპროცესო შეთანხმების დადებისას საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომის
გამოყენების მაჩვენებელი
19.6%
20%
16.5%
17%
2018 წელი
2019 წელი
18.2%
15.8%
12%
7.8%
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
2020 წელი
2021 წელი
საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისას სასჯელის სახით სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში
მოხდით თავისუფლების აღკვეთა 2021 წელს გამოყენებულ იქნა ბრალდებულთა- 14,4% -ის
მიმართ, ეს მონაცემები წლების მიხედვით კი შემდეგია:
საპროცესო შეთანხმების დადებისას სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მოხდით
თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი
33.7%
25%
18.3%
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
18.4%
16.4%
2017 წელი
2018 წელი
16.3%
2019 წელი
18.1%
14.4%
2020 წელი
2021 წელი
არსებითი განხილვისას, თავისუფლების აღკვეთა 2021 წელს გამოყენებულ იქნა ბრალდებულთა
- 38,%-ის მიმართ, ეს მონაცემები წლების მიხედვით კი შემდეგია:
24
არსებითი განხილვისას სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მოხდით
თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი
46.0%
37.7%
37.9%
36.5%
38.3%
38 %
2020 წელი
2021 წელი
35.9%
31.3%
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
მკაცრია სისხლის სამართლის პოლიტიკა ძალადობრივი დანაშაულების ჩამდენი პირების
მიმართ, ხოლო არსებითი განხილვისას სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მოხდით
თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი წლების მიხედვით შემდეგია:
25
თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი
გაუპატიურება
განზრახ მკვლელობა
განზრახ მკვლელობა დამამძიმებელ გარემოებაში
ჯანმრთელობის განზრახ მძიმე დაზიანება
ყაჩაღობა
91%
2014 წელი
50%
97%
85%
2015 წელი
61%
98%
100%
94%
81%
2016 წელი
98%
100%
98%
100%
64%
90%
60%
2017 წელი
100%
100%
64%
95%
69%
2018 წელი
98%
100%
81%
96%
94%
2019 წელი
74%
93%
89%
87%
2020 წელი
67%
100%
100%
96%
93%
2021 წელი
100%
69%
100%
100%
94%
მოიცავს მცდელობებს და დამთავრებულ დანაშაულებს
მიმდინარე წელს, ყაჩაღობის ჩამდენი პირების მიმართ, თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების
პროცენტული მაჩვენებელი შეადგენს 94%-ს. აღსანიშნავია, რომ სულ ყაჩაღობის მუხლით
მსჯავრდებულია
120
პირი,
მათგან,
თავისუფლების
აღკვეთა
გამოყენებულია
113
მსჯავრდებულის მიმართ, ხოლო დანარჩენი 7 პირიდან 7-ვე იყო არასრულწლოვანი,
26
რომელთაგან 4-ის მიმართ სასამართლოს მიერ განაჩენით სასჯელის სახედ და ზომად
გამოყენებულია პირობითი მსჯავრი, ხოლო 3 პირის მიმართ - ჯარიმა.
პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ პირთა რაოდენობა
სპეციალურ პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებული არიან ბრალდებულები, რომლებსაც
აღკვეთის ღონისძიების სახით შეფარდებული აქვთ პატიმრობა და მსჯავრდებულები, რომლებსაც
სასამართლოს გადაწყვეტილებით მისჯილი აქვთ სასჯელის სახედ თავისუფლების აღკვეთა.
სპეციალურ პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებულ პირთა რაოდენობა კი წლების მიხედვით
ასეთია. (მონაცემები მოიცავს წლის ბოლო თვის ბოლო დღის რაოდენობას).
ბრალდებულების/მსჯავრდებულების საერთო რაოდენობა
24114
23684
19349
10372
9093
0
0
2010
წელი
2011
წელი
926
2012
წელი
9716
9334
9280
9740
9575
9143
9203
250
281
309
265
258
331
398
333
301
2013
წელი
2014
წელი
2015
წელი
2016
წელი
2017
წელი
2018
წელი
2019
წელი
2020
წელი
2021
წელი
საერთო რაოდენობა
მათ შორის ქალი
2010 და 2011 წლებში ქალი ბრალდებულების და მსჯავრდებულების შესახებ მონაცემები არ
მოიპოვება.
როგორც
მონაცემებით
ჩანს,
2010-2012
წლების
შემდეგ
პენიტენციურ
დაწესებულებებში
მოთავსებულ, სრულწლოვან თავისუფლებააღკვეთილ პირთა რაოდენობა ფაქტიურად 50-60% არის
შემცირებული.
რაც შეეხება, პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ არასრულწლოვან პირებს,
არის შემდეგი:
27
მონაცემები
არასრულწლოვანი ბრალდებულების/მსჯავრდებულების საერთო რაოდენობა
206
177
123
83
75
35
56
47
44
48
32
16
3
2
1
0
0
0
1
0
0
2
5
2
2010
წელი
2011
წელი
2012
წელი
2013
წელი
2014
წელი
2015
წელი
2016
წელი
2017
წელი
2018
წელი
2019
წელი
2020
წელი
2021
წელი
საერთო რაოდენობა
მათ შორის ქალი
ამდენად, წარმოდგენილი მონაცემები ცხადყოფს, რამდენად არის შემცირებული ბრალდებული
პატიმრების და თავისუფლებააღკვეთილი პირების რაოდენობა ბოლო წლების განმავლობაში.
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულება
პრიორიტეტული მიმართულებაა.
ბავშვზე
მორგებული
და
საქართველოს
არასრულწლოვნის
საუკეთესო
პროკურატურის
ინტერესებზე
ერთ-ერთი
დაფუძნებული
მართლმსაჯულების უზრუნველყოფის მიზნით, საქართველოს პროკურატურის მიერ არაერთი
ღონისძიება იქნა გატარებული.
გაუმჯობესებულია
არასრულწლოვანთა
მიმართ
განრიდების
პროცედურების
და
სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების ხარისხი, ხოლო არასრულწლოვანთა მიმართ
გადაწყვეტილების მიღება მაქსიმალურად შემჭიდროებულ ვადებშია უზრუნველყოფილი.
2010-2021 წლებში 14-დან 21 წლამდე ასაკის სულ 5595 პირია განრიდებული, საიდანაც 3571 არის
არასრულწლოვანი, ხოლო 2024 არის 18-დან 21 წლამდე ასაკის პირი.
2021 წელს სისხლისსამართლებრივი დევნის ალტერნატიული მექანიზმი გამოყენებულ იქნა 363
არასრულწლოვნის და 18-დან 21 წლამდე ასაკის 270 პირის მიმართ.
28
21 წლამდე პირების განრიდების სტატისტიკა წლების მიხედვით
არასრულწლოვანი
18-21 წლის
497
475
462
437
436
400
363
360
331
297
322
298
270
236
203
125
81
2
2010
წელი
2011
წელი
2012
წელი
2013
წელი
2014
წელი
2015
წელი
2016
წელი
2017
წელი
2018
წელი
2019
წელი
2020
წელი
2021
წელი
მნიშვნელოვანია, რომ კანონთან კონფლიქტში მყოფ არასრულწლოვანთა მიმართ პროკურორის
მიერ პრიორიტეტულად სწორედ სისხლისსამართლებრივი დევნის ალტერნატიული
მექანიზმები გამოიყენება, რაც კიდევ უფრო ეფექტურად უზრუნველყოფს არასრულწლოვანთა
რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციას
მართლმსაჯულების
პროცესში,
რადგან
განრიდების
მექანიზმი ეფუძნება არასრულწლოვნის საჭიროებების მაქსიმალურ გათვალისწინებას და ხელს
უწყობს კანონთან კონფლიქტში მყოფი პირის მართლშეგნების ამაღლებას. განრიდებამედიაციის პროგრამა ეყრდნობა აღდგენითი მართლმსაჯულების კონცეფციას, რომელიც
მაქსიმალურად ითვალისწინებს დამნაშავისა და დაზარალებულის ინტერესებს, მიმართულია
დანაშაულის პრევენციაზე.
პანდემიამ გამოწვევების წინაშე დააყენა განრიდება-მედიაციის პროგრამაც, სწორედ ამ
გარემოებით იყო განპირობებული 2020 წელს არასრულწლოვანთა განრიდების მაჩვენებლის
შემცირება. კერძოდ, 2020 წელს 2019 წელთან შედარებით არასრულწლოვანთა განრიდების
მაჩვენებელი 3%-ით იყო შემცირებული არასრულწლოვანთა მიმართ სისხლისსამართლებრივი
დევნის
დაწყების
შეზღუდვები
მაჩვენებელთან
ეტაპობრივად
მიმართებით.
მოიხსნა
და
2021
ვირუსის
წელს,
იმ
პირობებში,
როდესაც
გავრცელების
პრევენციის
მიზნით
პროცედურები დისტანციურ რეჟიმში ხორციელდება, მაინც მოხერხდა განრიდების გამოყენების
ზრდის დინამიკის აღდგენა და რაოდენობრივ მაჩვენებელთან ერთად მოიმატა
არასრულწლოვანთა
განრიდების
ხვედრითმა წილმაც
29
სისხლისსამართლებრივი
დევნის
დაწყების
მაჩვენებელთან
მიმართებით.
2021
წელს
განრიდებულ
და
ბრალდებულ
არასრულწლოვანთა საერთო რაოდენობაა 610, საიდანაც განრიდება-მედიაციის პროგრამაში
ჩაერთო 363 (59%) არასრულწლოვანი, 5%-ითაა მომატებული.
არასრულწლოვანთა განრიდებისა და სისხლისამართლებრივი დევნის
რაოდენობრივი მაჩვენებელი
დევნა
2012 წელი
განრიდება
494
2013 წელი
125
576
2014 წელი
331
493
2015 წელი
203
373
2016 წელი
296
203
2017 წელი
462
271
2018 წელი
351
2019 წელი
330
2020 წელი
258
2021 წელი
251
475
497
437
298
363
არასრულწლოვანთა განრიდებისა და სისხლისამართლებრივი დევნის
პროცენტული მაჩვენებელი
განრიდება
დევნა
80%
71%
69%
64%
64%
56%
44%
36%
36%
31%
29%
59%
57%
41%
43%
54%
59%
46%
41%
20%
2012
წელი
2013
წელი
აღსანიშნავია,
2014
წელი
რომ 2021
2015
წელი
წელს 251
2016
წელი
2017
წელი
2018
წელი
2019
წელი
2020
წელი
ბრალდებული არასრულწლოვნიდან,
2021
წელი
მხოლოდ
91
არასრულწლოვანი აკმაყოფილებდა განრიდების კანონმდებლობით დადგენილ ფორმალურ
კრიტერიუმებს. ამდენად, 2021 წლის მონაცემებით, განრიდებულ და იმ ბრალდებულ
არასრულწლოვანთა საერთო რაოდენობა, რომლებიც განრიდების კანონმდებლობით დადგენილ
30
მოთხოვნებს აკმაყოფილებდნენ 454-ია, საიდანაც პროკურორმა განრიდების გადაწყვეტილება
363 (80%) არასრულწლოვნის მიმართ მიიღო. აღნიშნული ცალსახად მიუთითებს, რომ
პროკურორები არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-8 მუხლის საფუძველზე
არასრულწლოვანთა მიმართ პრიორიტეტულად სწორედ სისხლისსამართლებრივი დევნის
ალტერნატიული მექანიზმების გამოყენებას განიხილავენ და არასრულწლოვნის მიმართ
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებენ მხოლოდ მას
შემდეგ, როდესაც შეფასდება, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებასა
და სასჯელის გამოყენებაზე უკეთ
განრიდება უზრუნველყოფს არასრულწლოვნის
რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციას და ახალი დანაშაულის თავიდან აცილებას.
2021 წელს განრიდებულ არასრულწლოვანთა მაჩვენებელი იმ პირთა საერთო
რაოდენობიდან (454) , რომლებიც აკმაყოფილებდნენ განრიდების კანონმდებლობით
დადგენილ ფორმალურ კრიტერიუმებს
განრიდება
363 (80%)
დევნა
91 (20%)
აღსანიშნავია, რომ 2020 წელს ზემოაღნიშნული მაჩვენებელი 75% გახლდათ, რაც მიუთითებს,
რომ 2020 წელთან შედარებით 2021 წელს, განრიდებულ და იმ ბრალდებულ არასრულწლოვანთა
მიმართ, რომლებიც განრიდების კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს აკმაყოფილებდნენ,
სისხლისსამართლებრივი დევნის ალტერნატიული ღონისძიებების გამოყენების მაჩვენებელი
გაზრდილია.
2021 წელს კვლავ დაბალი იყო განრიდებამდე სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების
მაჩვენებელი. განრიდებული 363 არასრულწლოვნიდან, განრიდებამდე დევნა დაიწყო მხოლოდ
24 (7%) არასრულწლოვნის მიმართ.
2019-2021 წლებში, გაზრდილია მძიმე დანაშაულებზე არასრულწლოვანთა განრიდების
მაჩვენებელი.
2017 წელს, სულ განრიდებული 475 არასრულწლოვანი პირიდან, მძიმე დანაშაულის
ჩადენის გამო განრიდება გამოყენებული იყო 220 პირის მიმართ, რაც განრიდებული
არასრულწლოვნების 46%-ს წარმოადგენდა.
31
2018
წელს
497
არასრულწლოვნიდან
199-ს
წარმოადგენდა,
რაც
განრიდებულ
არასრულწლოვანთა საერთო რაოდენობის 40% იყო.
2019 წელს სულ განრიდებული 437 არასრულწლოვნიდან მძიმე კატეგორიის დანაშაული
ჩადენილი ჰქონდა 197 არასრულწლოვანს, რაც განრიდებულ არასრულწლოვანთა
საერთო რაოდენობის 45% იყო.
2020 წელს განრიდებული 298 არასრულწლოვნიდან მძიმე კატეგორიის დანაშაული
ჩადენილი ჰქონდა 121-ს, რაც საერთო რაოდენობის 41%-ს წარმოადგენდა.
2021 წელს 363 განრიდებული არასრულწლოვნიდან მძიმე კატეგორიის დანაშაული
ჩადენილი ჰქონდა 195 არასრულწლოვანს, ანუ განრიდებულ არასრულწლოვანთა 54%-ს.
2021 წელს, ისევე როგორც გასულ წლებში, განრიდება უმეტესად გამოყენებულ იქნა
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულზე.
363 განრიდებული არასრულწლოვნიდან სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლით
გათვალისწინებული დანაშაული ჩადენილი ჰქონდა 239 პირს (66%).
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში არსებული პრობლემების იდენტიფიცირების და
მათზე დროული რეაგირების მიზნით, საქართველოს პროკურატურამ არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულების კოდექსის ამოქმედებისთანავე დანერგა ბრალდებულ და განრიდებულ
არასრულწლოვანთა სისხლის სამართლის საქმეთა მონიტორინგის მექანიზმი, რაც გულისხმობს
სისხლის სამართლის საქმეების დოკუმენტურ მონიტორინგს, გამოძიების დაწყების ეტაპიდან
საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. მონიტორინგის შედეგები ცხადყოფს, რომ
პროკურორები არასრულწლოვნის მიმართ განრიდების გადაწყვეტილებას დროულად იღებენ.
დაბალია სასამართლოდან საქმეების განრიდების მიზნით დაბრუნების მაჩვენებელი. კერძოდ,
2021 წელს განრიდებული 363 არასრულწლოვნიდან სასამართლოს მიერ საქმე განრიდების
მიზნით მხოლოდ 18 (5%) შემთხვევაში დაბრუნდა.
განრიდება-მედიაციის
პროგრამის
ეფექტიანობის
განმსაზღვრელი
ერთ-ერთი
მთავარი
კრიტერიუმი განრიდების ხელშეკრულების პირობების დარღვევა და განმეორებითი
დანაშაულის მაჩვენებელია. 2021 წლის მონაცემების მიხედვით განრიდებული 363
არასრულწლოვნიდან მხოლოდ 8 პირმა (2%) ჩაიდინა განმეორებითი დანაშაული.
განრიდების პროგრამის ეფექტიანობის განსაზღვრის მიზნით, საქართველოს პროკურატურა
2016 წლიდან 3-წლიანი პერიოდულობით ახორციელებს განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიერ
განმეორებითი დანაშულის კვლევას. 2016 წელს განხორციელდა რეციდივის პირველი კვლევა
2010-2015 წლებში განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიმართ. 2019 წელს კი განხორციელდა
2010-2018 წლებში განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიერ განმეორებითი დანაშაულის კვლევა.
კვლევის
შედეგების
მიხედვით,
რეციდივის
მაჩვენებელი
ასეთია:
2010-2018
წლებში
განრიდებული 2473 არასრულწლოვნიდან განმეორებითი დანაშაული ჩადენილი ჰქონდა 328
პირს (13%), მათ შორის:
32
განემორებითი დანაშაული ჩაიდინა
ხელშეკრულების მოქმედების დასრულების
შემდეგ
ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში
განრიდების პროცესის დაწყებიდან
ხელშეკრულების გაფორმებამდე
270
(11%)
54
(1,9%)
4 (0,1%)
განრიდების პროგრამის შეფასების მიზნით, საერთაშორისო ექსპერტთა რეკომენდაციის
შესაბამისად, რეციდივის განსაზღვრის ნიშნულად აღებულ იქნა განმეორებითი დანაშაულის
ჩადენის მაჩვენებელი ხელშეკრულების დასრულებიდან 3 წლის ვადაში.
2010-2018 წლებში განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიერ განმეორებითი დანაშაულის ჩადენის
მაჩვენებელი ხელშეკრულების მოქმედების დასრულებიდან 1, 2 და 3 წლის განმავლობაში
შემდეგია:
4%-მა (2473 განრიდებული არასრულწლოვნიდან 112-მა) განმეორებითი დანაშაული
ჩაიდინა ხელშეკრულების მოქმედების დასრულებიდან 1 წლამდე პერიოდში;
7%-მა (2473 განრიდებული არასრულწლოვნიდან 178-მა) განმეორებითი დანაშაული
ჩაიდინა ხელშეკრულების მოქმედების დასრულებიდან 2 წლამდე პერიოდში;
9%-მა (2473 განრიდებული არასრულწლოვნიდან 223-მა) განმეორებითი დანაშაული
ჩაიდინა ხელშეკრულების მოქმედების დასრულებიდან 3 წლამდე პერიოდში.2 (პირველი
არ არის და ეს გამოდის 1)
აღნიშნული მონაცემების თანახმად, განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიერ განმეორებითი
დანაშაულის მაჩვენებელი არის 9%, საერთაშორისო ექსპერტთა მიერ კი აღინიშნა, რომ ევროპის
რიგ ქვეყნებში განრიდებულ არასრულწლოვანთა რეციდივის 20%-იანი მაჩვენებელი
ფიქსირდება, შესაბამისად, საქართველოს მონაცემები დადებითად შეფასდა.
განრიდებულ არასრულწლოვანთა მიერ განმეორებითი დანაშაულის კვლევა პროკურატურის
მიერ დაგეგმილია 2022 წელს.
2021 წელს არასრულწლოვანთა მიმართ მოთხოვნილი პატიმრობის პროცენტულმა მაჩვენებელმა
37,8% შეადგინა:
2
სულ ხელშეკრულების დასრულებიდან 3 წლის განმავლობაში განმეორებითი დანაშაული ჩაიდინა 223 არასრულწლოვანმა,
აღნიშნული მაჩვენებელი მოიცავს ხელშეკრულების დასრულებიდან 2 წლამდე ვადაში განმეორებითი დანაშაულის ჩამდენ
არასრულწლოვანთა რაოდენობას, ხოლო ხელშეკრულების დასრულებიდან 2 წლამდე პერიოდში განმეორებითი დანაშაულის
ჩამდენ არასრულწლოვანთა რაოდენობა მოიცავს ხელშეკრულების დასრულებიდან 1 წლამდე პერიოდში განმეორებითი
დანაშაულის ჩამდენ არასრულწლოვანთა რაოდენობას.
33
მოთხოვნილი პატიმრობის მაჩვენებელი არასრულწლოვნებში
2014 წელი
43.6%
2015 წელი
49.1%
2016 წელი
45.5%
2017 წელი
39.2%
2018 წელი
28.4%
2019 წელი
46.7%
2020 წელი
55.3%
2021 წელი
37.8%
განრიდებული პირებისა და პროკურორის მიერ მოთხოვნილ აღკვეთის ღონისძიებების ჯამური
მონაცემებით, 2021 წელს პატიმრობის პროცენტულმა მაჩვენებელმა მოცემულ შემთხვევაში
12,3% შეადგინა:
მოთხოვნილი პატიმრობის მაჩვენებელი არასრულწლოვნებში
(სულ მოთხოვნილი აღკვეთის ღონისძიების მაჩვენებელი მოიცავს ჯამურ
ინფორმაციას განრიდებულ პირებსა და პროკურორის მიერ მოთხოვნილ აღკვეთის
ღონისძიებათა შესახებ)
2014 წელი
26.4%
2015 წელი
21.5%
2016 წელი
2017 წელი
2018 წელი
11.8%
9.2%
8.5%
2019 წელი
13.4%
2020 წელი
2021 წელი
19.4%
12.3%
34
რაც შეეხება არასრულწლოვანთა მიმართ პატიმრობის შეფარდებას, აღნიშნულმა მაჩვენებელმა
2021 წელს 31,5% შეადგინა:
პატიმრობის შეფარდების მაჩვენებელი არასრულწლოვნებში
2014 წელი
21.1%
2015 წელი
21.8%
2016 წელი
16.6%
2017 წელი
28.9%
2018 წელი
24.4%
2019 წელი
35.7%
2020 წელი
40.9%
2021 წელი
31.5%
განრიდებული პირებისა და გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიებების ჯამური მონაცემებით,
2021 წელს პატიმრობის პროცენტულმა მაჩვენებელმა 10.1% შეადგინა:
პატიმრობის შეფარდების მაჩვენებელი არასრულწლოვნებში
(შეფარდებული აღკვეთის ღონისძიების მაჩვენებელი მოიცავს ჯამურ ინფორმაციას
განრიდებულ პირებსა და გამოყენებულ აღკვეთის ღონისძიებათა შესახებ)
2014 წელი
12.5%
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
9.4%
4.2%
6.7%
2018 წელი
7.2%
2019 წელი
10.2%
2020 წელი
14.1%
2021 წელი
10.1%
35
რაც შეეხება განაჩენებს, 2021 წელს განაჩენი გამოტანილი იქნა 154 არასრულწლოვნის მიმართ.
არასრულწლოვანთა რაოდენობა, რომელთა მიმართაც გამოტანილი იქნა განაჩენი
2014 წელი
328
2015 წელი
2016 წელი
270
127
2017 წელი
179
2018 წელი
181
2019 წელი
291
2020 წელი
195
2021 წელი
154
არასრულწლოვანთა მიმართ არსებითად და საპროცესო შეთანხმებით დასრულებული საქმეები
წლების მიხედვით ასე გადანაწილდა:
არასრულწლოვანთა მიმართ გამოტანილი განაჩენები
არსებითი
2014 წელი
საპროცესო
26%
74%
37%
2015 წელი
63%
48%
2016 წელი
2017 წელი
68.7%
47%
2018 წელი
2019 წელი
52%
31.3%
53%
65.8%
34.2%
40.8%
2020 წელი
2021 წელი
37%
59.2%
63%
საინტერესოა არასრულწლოვანთა მიმართ გამოტანილი გამამართლებელი განაჩენების
რაოდენობა. 2014 წელს სასამართლოს არასრულწლოვნის მიმართ გამამართლებელი განაჩენი არ
დაუდგენია, 2015 წელს გამართლდა 10, 2016 წელს - 6, 2017 წელს - 3, 2018 წელს - 9, 2019 წელს 10, 2020 წელს არასრულწლოვანთა მიმართ გამამართლებელი განაჩენი ასევე არ გამოტანილა,
ხოლო 2021 წელს გამამართლებელი განაჩენი გამოტანილი იქნა 3 არასრულწლოვანის მიმართ.
36
არასრულწლოვანთა მიმართ საპროცესო შეთანხმების პირობად, თავისუფლების აღკვეთის
სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მოხდით შემდეგი მონაცემები ფიქსირდება:
საპროცესო შეთანხმების დადებისას სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში
მოხდით თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი
2014 წელი
31.6%
2015 წელი
27.6%
2016 წელი
28.8%
2017 წელი
15.4%
2018 წელი
14.6%
2019 წელი
22.1%
2020 წელი
27.0%
2021 წელი
24.6%
საპროცესო შეთანხმების დადებისას სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში
მოხდით თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების მაჩვენებელი
(მოიცავს ჯამურ ინფორმაციას საპროცესო შეთანხმებით დასრულებული
საქმეებისა და განრიდებული პირების შესახებ)
2014 წელი
17%
2015 წელი
9%
2016 წელი
3.6%
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
3.2%
2.4%
3.0%
2020 წელი
2021 წელი
5.4%
3.4%
განრიდებულ და ბრალდებულ არასრულწლოვანთა საქმეების მონიტორინგის საფუძველზე
დამუშავდა 2021 წლის ძირითადი სტატისტიკური მონაცემები, ასევე გამოვლინდა პრაქტიკაში
არსებული გამოწვევები, რომელთა
სახელმძღვანელო მითითებები.
გადაჭრის
37
მიზნით
პროკურორებისთვის
შემუშავდა
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულების
სრულყოფის,
ხარვეზების
გამოსწორების
და
უწყებათაშორის კოორდინირებული საქმიანობის უზრუნველყოფის მიზნით, საქართველოს
პროკურატურამ
რეგიონულ
დონეზე
შექმნა
არასრულწლოვანთა
ადგილობრივი
საკოორდინაციო
მექანიზმი,
რომელშიც
პროკურატურის
წარმომადგენლებთან
ერთად
ჩართული არიან საერთო სასამართლოს, იურიდიული დახმარების სამსახურის, შინაგან საქმეთა,
იუსტიციის, განათლების სამინისტროების და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების
წარმომადგენლები.
2021 წელს, 30 ნოემბრიდან 8 დეკემბრამდე პერიოდში,
არასრულწლოვანთა ადგილობრივი
მულტიდისციპლინური საბჭოს 5 შეხვედრა გაიმართა. მულტიდისციპლინური ჯგუფების
შეხვედრებს ესწრებოდა გაეროს ბავშვთა ფონდის წარმომადგენელი. COVID19-ის გავრცელების
პრევენციის მიზნით ადგილობრივმა საბჭოებმა ონლაინ სივრცეში იმუშავეს. პროკურატურის
მხრიდან
შეხვედრის
მონაწილეებს
წარედგინათ
მოხსენება
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულებაში არსებული მიღწევებისა და გამოწვევების შესახებ. ასევე, მონაწილეები
უწყებების
მიხედვით
გაეცნენ
გასულ
შეხვედრებზე
განხილულ
საკითხებს.
უწყების
წარმომადგენლებმა
განიხილეს
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულებაში
არსებული
გამოწვევები, იმსჯელეს პრაქტიკაში არსებულ პრობლემებზე და მათი გადაჭრის გზებზე.
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 დეკემბრის №681 დადგენილების შესაბამისად,
საქართველოს პროკურატურა რთული ქცევის მქონე ბავშვების რეფერირების სისტემის
მონაწილე
უწყებაა.
2021
წლის
მონაცემებით,
საქართველოს
იუსტიციის
სამინისტროს
დანაშაულის პრევენციის ცენტრის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის
ეროვნული სააგენტოს რეფერირების ცენტრში პროკურატურის მიერ 14 წლამდე ასაკის კანონთან
კონფლიქტში მყოფი 34 არასრულწლოვანი იქნა გადამისამართებული.
საქართველოს პროკურატურა აქტიურად არის ჩართული ძალადობის მსხვერპლ ბავშვთა
რეფერირების მექანიზმშიც. 2021 წლის მონაცემებით, საქართველოს პროკურატურის მიერ
საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, ჯანმრთელობის დაცვისა და
სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროს სსიპ „სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის
მსხვერპლთა,
დაზარალებულთა
დახმარების
სააგენტოში“
გადამისამართდა
ძალადობის
მსხვერპლი/სავარაუდო მსხვერპლი 24 არასრულწლოვანი, საიდანაც 9 არასრულწლოვნის
მიმართ
იკვეთებოდა
ფიზიკური
ძალადობის,
ხოლო
7
არასრულწლოვნის
მიმართ
ფსიქოლოგიური ძალადობის ნიშნები, 3 არასრულწლოვნის მიმართ ადგილი ჰქონდა
სექსუალურ ძალადობას, 2 არასრულწლოვანი ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის
მსხვერპლი იყო, 1 შემთხვევაში სახეზე გვქონდა უგულებელყოფა და ფსიქოლოგიური
ძალადობა, 1 შემთხვევაში იკვეთებოდა ფიზიკური, ფსიქოლოგიური და სექსუალური
ძალადობის ფაქტები, ხოლო 1 შემთხვევაში - ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის
ფაქტები.
საქართველოს
პროკურატურის
წარმატება,
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულების
მიმართულებით გატარებულ ღონისძიებებთან ერთად ასევე განაპირობა არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულებაში
პროკურორთა
სპეციალიზაციის
38
სტანდარტის
უზრუნველყოფამ.
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში პროკურორთა სპეციალიზაციას აქვს მუდმივი და
განგრძობადი ხასიათი. დღეის მდგომარეობით პროკურატურას ჰყავს არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულებაში სპეციალიზებული 108 მენეჯერი, 190 პროკურორი, 26 გამომძიებელი და 14
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორი.
პროკურატურა, არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების სისტემის სრულყოფისთვის არაერთი
მიმართულებით აგრძელებს აქტიურ მუშაობას. ბავშვზე მორგებული მართლმსაჯულების
კონცეფციაზე მუშაობა პროკურატურამ გაეროს ბავშვთა ფონდის მხარდაჭერით 2017 წელს
დაიწყო, ხოლო მისი დანერგვა 2018 წელს მოხდა ჯერ რუსთავის, 2019 წელს – ხელვაჩაურის
რაიონულ პროკურატურაში. 2021 წელს კი ბავშვზე მორგებული გარემო შეიქმნა სენაკისა და
საჩხერის რაიონულ პროკურატურაში, სადაც ამ ეტაპზე მიმდინარეობს შესაბამისი სივრცეების
ტექნიკური აღჭურვა. იგეგმება ბავშვზე მორგებული გარემოს კონცეფციის ეტაპობრივი
გაფართოება
და
ყოველწლიურად
ინფრასტრუქტურის მოწყობა.
ერთ
სტრუქტურულ
ერთეულში
შესაბამისი
პროკურატურა, როგორც საგამოძიებო უფლებამოსილების
განმახორციელებელი ორგანო
გამოძიების დაწყება
საქართველოს პროკურატურამ, როგორც საგამოძიებო ორგანომ, 2017 წელს გამოძიება დაიწყო
724, 2018 წელს – 903, 2019 წელს – 655, 2020 წელს – 331, ხოლო 2021 წელს 454 სისხლის
სამართლის საქმეზე.
გამოძიების დაწყების მაჩვენებელი
903
724
655
454
331
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
39
2020 წელი
2021 წელი
2021 წელს, ისევე როგორც წინა წლებში, გამოძიება ძირითადად დაიწყო საქართველოს სისხლის
სამართლის კოდექსის 180-ე (თაღლითობა), 362-ე (ყალბი დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან
ბლანკის დამზადება, გასაღება ან გამოყენება), 332-ე (სამსახურებრივი უფლებამოსილების
ბოროტად გამოყენება), 194-ე (უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია (ფულის გათეთრება), 333-ე
(სამსახურებრივი
უფლებამოსილების
გადამეტება),
276-ე
(ტრანსპორტის
მოძრაობის
უსაფრთხოების წესების დარღვევა), 182-ე (მითვისება-გაფლანგვა), 342-ე (სამსახურებრივი
გულგრილობა), 164-ე (ამომრჩევლის მოსყიდვა) და 126-ე (ძალადობა) მუხლებით.
40
2019-2021 წლებში გამოძიების დაწყების მუხლობრივი მაჩვენებელი
25.22%
180 მუხლი
10.66%
2021 წელი
362 მუხლი
332 მუხლი
8.35%
194 მუხლი
7.64%
333 მუხლი
5.51%
276 მუხლი
5.33%
182 მუხლი
4.62%
342 მუხლი
4.62%
164' მუხლი
3.73%
126 მუხლი
3.73%
სხვა
20.60%
15.67%
2020 წელი
180 მუხლი
341 მუხლი
6.91%
362 მუხლი
6.91%
276 მუხლი
5.99%
126 მუხლი
5.53%
182 მუხლი
4.61%
126' მუხლი
4.15%
194 მუხლი
3.69%
177 მუხლი
3.69%
342 მუხლი
3.69%
სხვა
39.17%
180 მუხლი
17.43%
2019 წელი
182 მუხლი
8.26%
362 მუხლი
6.42%
332 მუხლი
6.42%
276 მუხლი
5.50%
177 მუხლი
5.05%
194 მუხლი
4.59%
333 მუხლი
4.13%
126' მუხლი
3.67%
342 მუხლი
3.21%
143 მუხლი
3.21%
სხვა
32.11%
41
სისხლისსამართლებრივი დევნა
საქართველოს პროკურატურის მიერ გამოძიებულ სისხლის სამართლის საქმეებზე 2021 წელს
სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 431 პირის მიმართ, სისხლისსამართლებრივი დევნა
ასევე დაწყებულ იქნა 16 იურიდიული პირის მიმართ.
დევნის დაწყების მაჩვენებელი
431
185
169
179
2019 წელი
2020 წელი
139
2017 წელი
2018 წელი
2021 წელი
2021 წელს, ისევე როგორც წინა წლებში, სისხლისსამართლებრივი დევნა ძირითადად დაიწყო
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე (თაღლითობა), 362-ე (ყალბი დოკუმენტის,
ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის დამზადება, გასაღება ან გამოყენება), 194-ე (უკანონო შემოსავლის
ლეგალიზაცია (ფულის გათეთრება), 25-180-ე მუხლი (თაღლითობა თანამონაწილეობით), 182-ე
(მითვისება-გაფლანგვა), 342-ე (სამსახურებრივი გულგრილობა), 126 1-(ოჯახში ძალადობა), 333-ე
(სამსახურებრივი
უფლებამოსილების
გადამეტება),
276-ე
(ტრანსპორტის
უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევა),
126-ე (ძალადობა)
(სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება) მუხლებით.
42
მოძრაობის
და
332-ე
2019-2021 წლებში სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების
მუხლობრივი მაჩვენებელი
180 მუხლი
35.38%
20.13%
362 მუხლი
9.75%
194 მუხლი
5.19%
2021 წელი
25-180 მუხლი
182 მუხლი
3.14%
342 მუხლი
2.52%
126' მუხლი
2.04%
1.73%
333 მუხლი
276 მუხლი
126 მუხლი
1.57%
1.42%
332 მუხლი
1.42%
სხვა
15.72%
18.04%
333 მუხლი
194 მუხლი
11.41%
11.41%
2020 წელი
332 მუხლი
180 მუხლი
7.69%
276 მუხლი
7.43%
342 მუხლი
6.90%
4.77%
4.51%
126 მუხლი
182 მუხლი
126' მუხლი
341 მუხლი
3.18%
2.92%
151 მუხლი
2.65%
სხვა
19.10%
45.91%
2019 წელი
333 მუხლი
332 მუხლი
8.61%
342 მუხლი
182 მუხლი
8.18%
5.02%
180 მუხლი
4.45%
276 მუხლი
4.16%
126 მუხლი
3.44%
341 მუხლი
3.30%
362 მუხლი
1.87%
194 მუხლი
144(3) მუხლი
1.72%
1.58%
126' მუხლი
1.29%
სხვა
10.47%
43
2021 წელს ბრალდებული 431 პირიდან 117 დანაშაულის ჩადენის დროს სხვადასხვა რანგის
მოხელე იყო. 2021 წელსაც წინა წლების მსგავსად, ბრალდებულ საჯარო მოხელეთაგან უმეტეს
ნაწილს წარმოადგენდნენ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და ადგილობრივი
თვითმმართველობის ორგანოების წარმომადგენლები.
მოხელეთა მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი
117
სულ
შსს
59
ადგ. თვითმმართველობა
34
სპეც. პენიტენც. სამსახური
6
ეროვნული სატყეო სააგენტო
2
ექსპერტ. ეროვნული ბიურო
2
გარემოს ეროვნ. სააგენტო
2
საავტ. გზების დეპარტამენტი
2
სახელმწ. უსაფრთხ. სამსახური
2
სხვა საჯარო მოხელე
8
განაჩენები
2021 წელს გამამტყუნებელი განაჩენი გამოტანილი იქნა 310, ხოლო გამამართლებელი - 16 პირის
მიმართ.
44
გამოტანილი განაჩენები
გამამტყუნებელი
გამამართლებელი
310
190
167
185
148
13
11
15
19
16
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების საფუძველზე ჩატარებული
გამოძიების შედეგები
2006-2021 წლებში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ, საქართველოს
წინააღმდეგ მიღებული გადაწყვეტილებებიდან (განჩინებების და გადაწყვეტილებების სახით)
საქართველოს
პროკურატურას
ღონისძიებების
გატარება
54
საქმეზე
გამოტანილი
გადაწყვეტილების/განჩინების აღსრულების მიზნით დაევალა.
ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოს წინააღმდეგ
გამოტანილი გადაწყვეტილებები, რომელთა აღსასრულებლად საქართველოს
პროკურატურას დაევალა ღონისძიებების გატარება
4
2017 წელი
2018 წელი
1
2019 წელი
5
2020 წელი
2
2021 წელი
2021
წელს
4
ადამიანის
უფლებათა
ევროპული
სასამართლოს
მიერ
მიღებული
გადაწყვეტილებების/განჩინებების აღსრულების ფარგლებში სისხლისსამართლებრივი დევნა
45
დაიწყო - 8 პირის მიმართ3, ხოლო 2006-2021 წლებში სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო
სულ 42 პირის მიმართ.
ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს
გადაწყვეტილებების აღსრულების ფარგლებში დაწყებული
სისხლისსამართლებრივი დევნის მაჩვენებელი
2006-2012 წლები
0
2013 წელი
6
2014 წელი
11
2015 წელი
0
2016 წელი
0
2017 წელი
5
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
8
0
4
8
სულ
42
2021 წელს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების
ფარგლებში ჩატარებული გამოძიების შედეგად გამამტყუნებელი განაჩენი გამოტანილ იქნა 8
პირის მიმართ.
2019-2021 წლებში მსჯავრდებულ პირთა
მაჩვენებელი
2019
წელი
2020
წელი
2
3
2021
წელი
3
8
8 პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა დაწყებულია 2012 წლამდე ჩადენილ დანაშაულებზე
46
ადამიანის
უფლებათა
ევროპული
სასამართლოს
მიერ
მიღებული
გადაწყვეტილებების
საფუძველზე, 2014-2021 წლებში გადაისინჯა ეროვნული სასამართლოების მიერ სხვადასხვა
საქმეზე 15 პირის მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებები, მათ შორის - 6 პირის მიმართ
ძალაში დარჩა გამამტყუნებელი განაჩენი, ხოლო 9 პირის მიმართ
დადგენილ იქნა
გამამართლებელი განაჩენი
ცალკეულ დანაშაულთა წინააღმდეგ ბრძოლა
კორუფციული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
საქართველოს პროკურატურის ერთ-ერთ პრიორიტეტული მიმართულებაა კორუფციული
დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა. ამ კატეგორიის დანაშაულის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლა
დემოკრატიულ საზოგადოებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვან ამოცანას წარმოადგენს, რადგან
კორუფცია საფრთხეს უქმნის კანონის უზენაესობას, დემოკრატიას და ადამიანის უფლებებს.
შესაბამისად, კორუფციული დანაშულის წინააღმდეგ ეფექტიან ბრძოლაზე მნიშვნელოვნადაა
დამოკიდებული სახელმწიფო ინსტიტუტების მიმართ საზოგადოების ნდობა, მათი სტაბილური
ფუნქციონირება, განვითარება და ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის მდგრადობა.
საქართველოში
კორუფციული
დანაშაულების
საქმეების
გამოძიებას
საქართველოს
პროკურატურასთან ერთად სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური და ფინანსთა სამინისტროს
საგამოძიებო
სამსახური
დაკავშირებული
ატარებს.
დანაშაულის
ქვეყანაში
წინააღმდეგ
კორუფციული
ბრძოლის
ან/და
ეფექტიანი
კორუფციასთან
ანტიკორუფციული
პოლიტიკის კოორდინაციას საქართველოს პროკურატურა ახორციელებს.
საქართველოს
პროკურატურის
სისტემაში
შექმნილია
სპეციალიზებული
საგამოძიებო
დანაყოფი - კორუფციულ დანაშაულზე სისხლისსამართლებრივი დევნის სამმართველო.
სპეციალიზებული ანტიკორუფციული დანაყოფის ფუნქციას წარმოადგენს პროკურატურის
საგამოძიებო
დანაყოფებში
კორუფციულ
დანაშაულებზე
მიმდინარე
გამოძიების,
სისხლისსამართლებრივი დევნის და სასამართლო პროცესებზე ზედამხედველობის
განხორციელება და კორუფციული დანაშულის წინააღმდეგ ბრძოლის კოორდინაცია. ამ
ამოცანების შესრულებისთვის
კორუფციულ დანაშაულზე სისხლისსამართლებრივი დევნის
სამმართველოს თანამშრომლები მონაწილეობას იღებენ სხვა ანტიკორუფციული დანაყოფების
წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებში. უშუალოდ აწარმოებენ გამოძიებასა და
სისხლისსამართლებრივ დევნას განსაკუთრებული მნიშვნელობის, რთულ და კომპლექსურ
კორუფციულ დანაშაულებზე.
კორუფციული დანაშაულის გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, საქართველოს
პროკურატურაში
მიმდინარეობს
მუშაობა
სტრუქტურულ
რეფორმასთან
დაკავშირებით,
რომელიც მიზნად ისახავს სპეციალიზებული ანტიკორუფციული დანაყოფის გაძლიერებას და
ყველა რეგიონალურ დანაყოფში სპეციალიზებული გამომძიებლების დანიშვნას.
47
2021 წელს გამოძიება დაიწყო კორუფციულ დანაშაულთან დაკავშირებულ 272 სისხლის
სამართლის საქმეზე. გამოძიების
განცხადება/საჩივარი, ოპერატიული
დაწყების ძირითად საფუძველს წარმოადგენდა
საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ინფორმაცია,
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ან/და ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის მიერ
მოწოდებული ინფორმაცია.
კორუფციულ დანაშაულებზე გამოძიების დაწყების მაჩვენებლები შემდეგია:
377
317
272
2019
2021
წელს
კორუფციული
2020
დანაშაულების
2021
ჩადენის
ფაქტზე
პროკურატურამ
სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 280 პირის, მათ შორის 16 იურიდიული პირის მიმართ.
წინა წელთან შედარებით, სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი გაზრდილია
22%-ით.
48
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი 2019-2021 წლებში
375
280
230
2019
2021
წელს
2020
სისხლისსამართლებრივი
დევნა
2021
დაიწყო
112
პირის
მიმართ,
რომლებიც
კორუფციული დანაშაულის ჩადენის მომენტში დასაქმებულნი იყვნენ საჯარო სექტორში, რაც
ფიზიკურ ბრალდებულ პირთა საერთო მაჩვენებლის 42%-ს შეადგენს. ხოლო, მათგან 14
ბრალდებული წარმოადგენდა მაღალი თანამდებობის პირს, მათ შორის: მინისტრის მოადგილე,
საჯარო სამართლის იურიდიული პირის თავმჯდომარე, საჯარო სამართლის იურიდიული
პირის
ვიცე-პრეზიდენტი,
მუნიციპალიტეტის
გამგებლები,
მუნიციპალიტეტის
მერის
მოადგილე, თბილისის მერიის რაიონის გამგებლის მოადგილეები, საკრებულოს წევრები.
აღსანიშნავია, რომ ბრალდებულ საჯარო მოხელეთა უდიდეს ნაწილს შეადგენს ადგილობრივი
თვითმმართველობის ორგანოებში დასაქმებული პირები (სულ 68 პირი, რაც შეადგენს
ბრალდებულ საჯარო მოხელეთა 60%-ს).
2021 წელს, გამამტყუნებელი განაჩენი გამოტანილ იქნა კორუფციულ დანაშაულში მხილებული
135 პირის მიმართ.
49
გამამტყუნებელი განაჩენის მაჩვენებელი 2019-2021 წლებში
173
160
135
2019
2020
2021
აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს კორუფციული დანაშაულის ჩადენაში დამნაშავედ იქნა ცნობილი 7
პირი, რომლებიც დანაშაულის ჩადენის მომენტში იკავებდნენ მაღალ თანამდებობას. ყველა
მათგანი დასაქმებული იყო ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში.
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშები
საქართველოს პროკურატურის ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებას
წარმოადგენს
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშებთან დაკავშირებით ეფექტიანი გამოძიების
წარმოება. 2021 წელს, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურიდან გადმოიგზავნა 18 ანგარიში, 2020
წელს 28 ანგარიში, ხოლო 2019 წელს 34 ანგარიში.
50
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურიდან მიღებული ანგარიშები 2019-2021 წლებში
34
28
18
2019
კორუფციული
2020
დანაშაულის
წინააღმდეგ
2021
ბრძოლის
პროცესში
საქართველოს
პროკურატურისათვის უაღრესად მნიშვნელოვანია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისგან
მიღებულ
ანგარიშებზე
ეფექტიანი
გამოძიებისა
და
საპროკურორო
განხორციელება,
რის
გათვალისწინებითაც
პროკურატურა
თანამშრომლობას სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან.
ზედამხედველობის
აგრძელებს
მჭიდრო
მიღებული ანგარიშების საფუძველზე, 2021 წელს გამოძიება დაიწყო 17 სისხლის სამართლის
საქმეზე. 1 ანგარიში, კი რომელიც კვლევის ობიექტის/თემატიკის მიხედვით იდენტური იყო
მანამდე გადმოგზავნილი ანგარიშის, დაერთო მიმდინარე გამოძიებას. 2020 წელს, მიღებული
ანგარიშებიდან, გამოძიება დაიწყო 24 სისხლის სამართლის საქმეზე, ხოლო 2019 წელს - 31
საქმეზე.
51
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურიდან მიღებული ანგარიშების საფუძველზე
გამოძიების დაწყების მაჩვენებელი 2019-2021 წლებში
31
24
17
2019
2020
2021
რაც შეეხება სისხლისსამართლებრივი დევნის მაჩვენებლებს, 2021 წელს, პროკურატურის მიერ
გატარებული სამართლებრივი რეაგირების შედეგად სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 19
პირის მიმართ, 2020 წელს 15 პირის, ხოლო 2019 წელს - 18 პირის მიმართ.
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი 2019-2021 წლებში
19
18
15
2019
2020
52
2021
2021 წელს, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშებთან დაკავშირებით, პროკურატურის
მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლოს მიერ გამამტყუნებელი
განაჩენი გამოტანილ იქნა 12 პირის მიმართ. 2020 წელს, 14 პირის მიმართ, ხოლო 2019 წელს - 15
პირის მიმართ.
გამამტყუნებელი განაჩენის მაჩვენებელი (პირები) 2019-2021 წლებში
15
14
12
2019
2020
2021
კორუფციასთან დაკავშირებულ დანაშაულებზე მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმეების
გამოძიების პროცესში, მართლმსაჯულების ინტერესების უზრუნველსაყოფად, 2021 წელს
ყადაღა იქნა დადებული სავარაუდოდ დანაშაულებრივი გზით მოპოვებულ შემდეგ ქონებაზე:
145 350 ლარი, 13 289 495 აშშ დოლარი, 2 337 011 ევრო, 11 694 ფუნტი, 34 ავტომანქანა, 313 უძრავი
ქონება, 31 429 000 ლარის ღირებულების (ათეულობით უძრავი ქონება), 8 136 849 აშშ დოლარის,
4 695 558 ევროს და 1 555 126 ლარის ღირებულების ფასიან ქაღალდებზე და 2 კერძო სამართლის
იურიდიული პირის წილზე.
2021 წელს, საქართველოს პროკურატურის მიერ გატარებული სამართლებრივი რეაგირების
შედეგად ჩამორთმეულ იქნა დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული შემდეგი ქონება: 9 976 000
ლარი, 419 753 აშშ დოლარი, 101 000 ევრო, 30 უძრავი ქონება და 2 ავტომანქანა.
თანამედროვე გამოწვევების საპასუხოდ, მნიშვნელოვანია პროკურატურის ანტიკორუფციული
მიმართულების შესაძლებლობების შემდგომი გაძლიერება, გამოძიების პროცესში თანამედროვე
ტექნოლოგიების მიღწევების დანერგვა და გამოყენება, ადამიანური რესურსების განვითარება.
53
გამოძიების ეფექტიანობის გასაზრდელად მნიშვნელოვანია კორუფციულ დანაშაულებთან
დაკავშირებით დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ქონების მოძიების მიზნით პარალელური
ფინანსური გამოძიების სტანდარტების შემუშავება და პრაქტიკაში დამკვიდრება. ამ
გამოწვევებზე
საპასუხოდ
აუცილებელია
გაგრძელდეს
თანამშრომელთა
კვალიფიკაციის
ამაღლება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის სფეროში. ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს
ანტიკორუფციული
მიმართულებით
საერთაშორისო
თანამშრომლობის
განვითარება
და
გამოცდილების გაზიარება. ასევე, სისხლის სამართლის კანონმდებლობის საერთაშორისო
სტანდარტებთან კიდევ უფრო მეტად დაახლოება, რაც უზრუნველყოფს სისხლის სამართლის
მართლმსაჯულების ინსტიტუტების შესაძლებლობების გაძლიერებას კორუფციის, ფულის
გათეთრების
და
სხვა
ტიპის
ეკონომიკური
დანაშაულებების
გამოძიების,
სისხლისსამართლებრივი დევნისა და სასამართლოში განხილვის მიმართულებით.
კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის პროცესში, მნიშვნელოვანი ფაქტორია საზოგადოების
ჩართულობა და მათი მხრიდან თანამშრომლობის სურვილის მაღალი ხარისხით გამოხატვა
სამართალდამცავ ორგანოებთან. ამ მხრივ ხაზგასასმელია მამხილებელთა ინსტიტუტის
ფუნქციონირება კორუფციასთან ბრძოლის გაძლიერების პროცესში. საზოგადოებრივი
ინტერესების დაცვა, საჯარო დაწესებულებებში კეთილსინდისიერების, გამჭვირვალობისა და
ანგარიშვალდებულების
პრინციპების
დანერგვა
მნიშვნელოვნად
არის
დამოკიდებული
მამხილებლებზე. 2015 წელს საქართველოში გატარებული რეფორმის შედეგად, შეიქმნა
მხილებისა და მამხილებელთა დაცვის გამართული და ქმედითი მექანიზმის არსებობისათვის
საჭირო საკანონმდებლო გარანტიები. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ამ ეტაპზე კორუფციული
დანაშაულის გამოვლენისა და პრევენციის პროცესში, მამხილებელთა ჩართულობა გაზრდას
საჭიროებს, რისთვისაც უაღრესად მნიშვნელოვანია სამართლებრივ და პრაქტიკულ დონეზე
უზრუნველყოფილი იყოს მამხილებელთა უსაფრთხოების და დაცვის გარანტიების არსებობა.
მამხილებელთა წახალისების მიზნით აქტიურად ტარდება საზოგადოების ცნობიერების
ამაღლების ღონისძიებები, ასევე მოქალაქეებისათვის ხელმისაწვდომია არაერთი შესაძლებლობა
დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მოსაწოდებლად, რაც პოტენციურ მამხილებლებს აძლევს
საშუალებას ამხილოს კორუფციული დანაშაულის ჩამდენი პირი.
კორუფციული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით,
აუცილებელი და მნიშვნელოვანია პროკურატურის თანამშრომლების სწავლება და ამ
მიმართულებით საერთაშორისო პარტნიორებთან მჭიდრო თანამშომლობა. 2021 წელს ჩატარდა
სწავლებები, კერძოდ:
ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ერთობლივი პროექტის - ,,კორუფციის, ფულის
გათეთრების და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ ბრძოლისა და პრევენციის
სისტემების გაუმჯობესება საქართველოში” (PGG-GE) მხარდაჭერით,
საქართველოს
პროკურატურის თანამშრომლებისთვის კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის თემაზე
სპეციალიზაციის სასწავლო კურსი დაინერგა. მონაწილეები გაეცნენ ისეთ მნიშვნელოვან
საკითხებს, როგორიცაა: კორუფციის და ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლა,
იურიდიული პირების სისხლისსამართლებრივი დევნა, ამ მიმართულებით არსებული
54
გამოწვევები, გამოძიების და სისხლისსამართლებრივი დევნის ეფექტური მექანიზმები,
ფარული საგამოძიებო მოქმედებების დაგეგმვა/ჩატარება, მტკიცებულებების მოპოვება,
მათი დასაშვებობა, დანაშაულის გზით მოპოვებული ქონების, ასევე მისი ეკვივალენტის
ყადაღა/კონფისკაცია და საერთაშორისო თანამშრომლობის საკითხები.
ეკონომიკური
თანამშრომლობისა
და
განვითარების
ორგანიზაციის
(OECD)
ინიციატივით, აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის ანტიკორუფციულ ქსელში
შემავალი ქვეყნების წარმომადგენლების მონაწილეობით,
COVID-19-ით გამოწვეული
პანდემიის და სხვა კრიზისული სიტუაციების დროს კორუფციის გამოვლენის
საკითხებზე ვებინარი ჩატარდა. ტრენინგზე OECD-ის მიერ მოწვეულმა ექსპერტმა
ტრენინგის მონაწილეებთან ერთად განიხილა COVID-19 პანდემიის დროს კორუფციის
გამოვლენის, გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის პრაქტიკული საკითხები.
უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია
საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს
უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის ფაქტების ეფექტიანი გამოძიება.
2021 წელს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლით გათვალისწინებული
დანაშაულისთვის სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 97 პირის მიმართ. მათ შორის, 81
ფიზიკური და 16 იურიდიული პირის მიმართ.
სსკ-ის 194-ე მუხლით დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების
მაჩვენეველი
97
81
48
46
26
24
16
2
ფიზიკური პირი
2
იურიდიული პირი
2019 წელი
2020 წელი
სულ
2021 წელი
ფულის გათეთრების და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის საქმეებში იურიდიულ პირთა
ჩართულობის გამოვლენა და მათ მიმართ ეფექტიანი სისხლისსამართლებრივი დევნის
განხორციელება
საქართველოს
პროკურატურისთვის
მიმართულებაა.
55
ერთ-ერთი
მნიშვნელოვანი
ამ მხრივ საქართველოს გენერალური პროკურატურა ზედმიწევნით ასრულებს ევროპის საბჭოს
ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა
შემფასებელ ექსპერტთა კომიტეტის მოწოდებას.
როგორც, 2020 წლის ანგარიშშიც იყო ასახული, Moneyval-მა საქართველოს მეხუთე რაუნდის
შეფასების ანგარიში დაამტკიცა, რომელშიც საქართველოს პროკურატურის მიერ ფულის
გათეთრების
წინააღმდეგ
ბრძოლის
ეფექტიანობის
გაზრდის
მიზნით
გატარებული
ღონისძიებები, ასევე, ფულის გათეთრების გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის
კუთხით არსებული სტრატეგია პოზიტიურად შეფასდა.
შეფასების თანახმად, საქართველოს აქვს ეფექტიანი სამართლებრივი და ინსტიტუციური
სისტემა
ფულის
დევნისთვის.
გათეთრების
საგამოძიებო
და
დანაშაულის
გამოძიებისა
საპროკურორო
და
ორგანოები
სისხლისსამართლებრივი
სათანადო
რესურსითაა
უზრუნველყოფილი. უფლებამოსილ საგამოძიებო ორგანოებს აქვთ ადეკვატური რესურსები და
წვდომა ინფორმაციაზე, რომელიც საჭიროა გამოძიების ეფექტიანად წარმართვისთვის.
პოზიტიური შეფასების ფონზე, კომიტეტმა ასევე მოუწოდა პროკურატურას, რომ განაგრძოს იმ
ინიციატივების განხორციელება, რომლებიც ეხება ფულის გათეთრების დანაშაულის აღმოჩენის
გაუმჯობესებას და პროკურორებმა გააფართოონ დევნადასაწყები საქმეების არეალი, რომლებიც
ეხება იურიდიული პირების პასუხისმგებლობას.
2020
წლის
შეფასების
შესაბამისად,
2021
წელს
საქართველოს
პროკურატურამ
სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 16 იურიდიული პირის მიმართ, რაც ცალსახად
ადასტურებს საქართველოს პროკურატურის ეფექტიანობის ზრდას იურიდიული პირების
სისხლისსამრთლებრივი დევნის მიმართულებით და ზედმიწევნით პასუხობს Moneyval-ის
კომიტეტის მოწოდებას.
გატარებული ღონისძიებების ეფექტიანობას და
საქართველოს პროკურატურის საგამოძიებო
დანაყოფების მიერ უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის საქმეებზე წარმატებულ გამოძიებაზე
მიუთითებს ყადაღადადებული და ჩამორთმეული დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული
ქონებების მოცულობა. აღსანიშნავია, რომ გატარებული ზომების მიზანს ამავდროულად
Moneyval-ის
კომიტეტის
რეკომენდაციების
პრაქტიკაში
რომელმაც მეხუთე რაუნდის შეფასების პროცესში
ინპლემენტაცია
წარმოადგენს,
ქვეყანას დანაშაულებრივი გზით
მოპოვებული ქონების ექვივალენტის და დანაშულის იარაღის კონფისკაციის მექანიზმების
უფრო ფართოდ გამოყენებისაკენ მოუწოდა.
ყადაღა იქნა დადებული დანაშაულებრივი გზით მოპოვებულ შემდეგ ქონებაზე:
2021 წლის მონაცემებით - 5 610 091 ლარი, 13 531 652 აშშ დოლარი, 2 463 478 ევრო, 11 192
ფუნტი, 8 136 849 აშშ დოლარის, 4 695 558 ევროს და 1 555 126 ლარის ღირებულების
ფასიანი ქაღალდები, 32 ავტომანქანა, 19 მიწის ნაკვეთი, 73 უძრავი ქონება;
2020 წელს – 1 459 647 ლარი, 5 722 700 აშშ დოლარი, 5 486 278 ევრო, 8 528 688.06 აშშ
დოლარის და 313 772.35 ევროს ღირებულების ფასიანი ქაღალდები, 7 ავტომანქანა, 4
მიწის ნაკვეთი, 54 უძრავი ქონება;
56
2019 წელს – 191 748 ლარი, 902 974 აშშ დოლარი, 616 044 ევრო და 3 144 283 დიდი
ბრიტანეთის გირვანქა სტერლინგი;
2018 წელს – 17 522 495 ევრო, 21 183 776 აშშ დოლარი, 16 629 ლარი, 142 834 დიდი
ბრიტანეთის გირვანქა სტერლინგი და 6 357 835.91 აშშ დოლარის ღირებულების ფასიანი
ქაღალდები (დაახლოებით 125 000 000 ლარი);
რაც შეეხება დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული, ჩამორთმეული ქონებების ოდენობას,
წლების მიხედვით, მონაცემები შემდეგია:
დანაშაულებრივი გზით მ ოპოვებული ჩამორთმეული თანხები
აშშ დოლარი
ევრო
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
57
77000
919753
302810
171286
356500
0
23000
725000
0
37899
690000
9976000
ლარი
2021 წელი
დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ჩამორთმეული უძრავი და მოძრავი ქონება
17
7
5
5
4
2
1
1
0
0
0
2018 წელი
0
0
0
2019 წელი
ბინა
ავტომანქანა
0
0
2020 წელი
სასტუმრო
2021 წელი
მიწის ნაკვეთი
2021 წელს - 9 976 000 ლარი, 919 753 აშშ დოლარი, 77 000 ევრო, 17 ავტომანქანა, 5 უძრავი
ქონება (მიწის ნაკვეთი), 4 საცხოვრებელი ბინა და 1 სასტუმრო;
2020 წელს – 356 500 ლარი, 171 286 აშშ დოლარი, 302 810 ევრო და 2 ავტომანქანა;
2019 წელს – 5 საცხოვრებელი ბინა, 23 000 აშშ დოლარი და 725 000 ლარი;
2018 წელს – 1 საცხოვრებელი ბინა, 7 ავტომანქანა, 690 000 ლარი, 199 975 შვეიცარიული
ფრანკი, 37 899 აშშ დოლარი;
როგორც უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის საქმეების ანალიზით დგინდება, უკანონო
შემოსავლის ლეგალიზაციის ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ წყაროს ე.წ. ,,პრედიკატს“
წარმოადგენს თაღლითობა. აღნიშნულმა ასახვა ჰპოვა კიდეც
ეროვნული რისკის შეფასების
დოკუმენტში. რიგ შემთხვევებში, დანაშაულებრივად მოქმედი პირები საქმიან ნდობაში შედიან
მსხვილი კომპანიების წარმომადგენლებთან და თითქოსდა ბიზნეს ან/და საინვესტიციო
დანიშნულებით, მოტყუებით არიცხინებენ თანხებს მათ კონტროლირებად საბანკო ანგარიშებზე
მათი შემდგომი ლეგალიზაციის მიზნით. ცალკეულ შემთხვევებში დამნაშავეები იყენებენ
თაღლითურ ელექტრონულ ფოსტებს, თავს ასაღებენ უცხოური კომპანიების კონტრაგენტებად
და შემდგომი ლეგალიზაციის მიზნით, დაზარალებულებს მოტყუებით არიცხინებენ თანხებს
მათ მიერ მითითებულ ანგარიშებზე. ასევე, ფულის გათეთრების არაერთი საქმე უკავშირდება
თაღლითური დანაშაულების ისეთ შემთხვევებს, როდესაც კრიმინალური მანიპულაციისა და
მოტყუების მსხვერპლად უბრალო მოქალაქეები გვევლინებიან.
გარკვეულ შემთხვევებში, უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის პრედიკატ დანაშაულად
გვევლინება კიბერდანაშაული, რაც განპირობებულია ციფრულ ტექნოლოგიებზე საზოგადოების
მზარდი დამოკიდებულებით. ხშირია შემთხვევები, როდესაც
58
დამნაშავეები სხვადასხვა
ხერხებით
(ფიშინგი,
ჰაკინგი)
უნებართვოდ
აღწევენ
დაზარალებულის
კომპიუტერულ
სისტემაში, ეუფლებიან მის კონფიდენციალურ კომერციულ მონაცემებს, საბანკო ბარათის
მონაცემებს, ონლაინ ბანკინგში ავტორიზაციისთვის საჭირო კოდებს და მათი ანგარიშებიდან,
შემდგომი ლეგალიზაციის მიზნით,
ფულად თანხებს ფარულად რიცხავენ მათ მიერ
კონტროლირებად ანგარიშებზე.
ფულის გათეთრების საქმეთა უმეტესობა საბანკო
სექტორის სერვისებს უკავშირდება,
როგორიცაა: საბანკო ანგარიშებზე თანხის შეტანა/ჩარიცხვა და შემდგომ განაღდება/გადარიცხვა,
ასევე, საკუთარ ანგარიშებს შორის ფულის მოძრაობა და სხვა ანგარიშზე თანხის გადარიცხვა,
ინტერნეტ ბანკინგის მომსახურება, რომლითაც დროის უმოკლეს ვადაში ხდება თანხის
კონვერტაცია, დანაწევრება და ტრანზაქციების განხორციელება.
უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის საქმეების გამოძიებისას მთავარ გამოწვევად რჩება
საგამოძიებო უწყებების მიერ პარალელური ფინანსური გამოძიების და ფინანსური დაზვერვის
ინფორმაციის გამოყენების ხარისხის გაზრდა, ფულის გათეთრების გამოვლენის მექანიზმების
გაუმჯობესების მიზნით. ასევე, დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ქონების, მათ შორის,
ექვივალენტური ღირებულების ქონების მოძიების, ამოღება/დაყადაღების და ჩამორთმევის
ეფექტიანობის გაზრდა.
2021 წელს, საქართველოს პროკურატურის თანამშრომლების კვალიფიკაციის ასამაღლებლად
ჩატარდა
სწავლებები
ლეგალიზაციის
საქმეების
გამოძიების,
ეფექტიანი
სისხლისსამართლებრივი დევნის, დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული და ექვივალენტური
ქონების მოძიების/ჩამორთმევის საკითხებზე.
საქართველოს პროკურატურისა და ევროკავშირის პროექტის "ევროკავშირის მოქმედება
ნარკოტიკებისა და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ (EU-ACT)" მხარდაჭერით,
საქართველოს პროკურატურის თანამშრომლებმა ინტენსიური სწავლება გაიარეს ფულის
გათეთრების, უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და კრიპტოვალუტების თემაზე.
ერთობლივი სწავლების მიზანი სხვადასხვა უწყებებს შორის კოორდინაციის ზრდის
ხელშეწყობა, საერთო პრაქტიკის დანერგვა და წარმატებული საერთაშორისო გამოცდილების
გაზიარება
იყო.
მიმართულებებით
კურსი
მოიცავდა
არსებულ
ფულის
გამოწვევებს,
გათეთრების
ეფექტიანი
წინააღმდეგ
გამოძიების
ბრძოლის
წარმოებას,
მტკიცებულებების მოპოვებას, სისხლისსამართლებრივ დევნას, დანაშაულებრივი გზით
მოპოვებული ქონების ყადაღა/კონფისკაციასა და ფულის გათეთრებასთან დაკავშირებულ
სხვა აქტუალურ საკითხებს.
ევროკავშირის
და
ევროპის
საბჭოს
ერთობლივი
პროექტის
-,,კორუფციის,
ფულის
გათეთრების და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ ბრძოლისა და პრევენციის
სისტემების გაუმჯობესება საქართველოში” (PGG-GE) მხარდაჭერით,
ჩატარდა ტრენინგი
თემაზე - ფულის გათეთრების და ტერორიზმის დაფინანსების საქმეების ფინანსური
გამოძიება. პროგრამის ფარგლებში მოხდა მონაწილეთა გადამზადება კორუფციის, ფულის
გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლისა და იურიდიული
პირის
სისხლისამართლებრივი
პასუხისმგებლობის თემატიკაზე. ამ მიმართულებით არსებულ გამოწვევებზე, გამოძიების
და სისხლისსამართლებრივი დევნის ეფექტურ მექანიზმებზე, ფარული საგამოძიებო
59
მოქმედებების დაგეგმვა - ჩატარებაზე, დანაშაულის გზით მოპოვებული ქონების და მისი
ექვივალენტის ყადაღა/კონფისკაციაზე.
საქართველოს პროკურატურა, ფულის გათეთრების საქმეების ეფექტიანი გამოძიების და
სისხლისსამართლებრივი დევნის უზრუნველსაყოფად, უცხოელი ექსპერტების ჩართულობით,
მომავალშიც
გააგრძელებს
სწავლებებს
პროკურორების
და
პროკურატურის
გამომძიებლებისთვის.
საქართველოს პროკურატურა ტრანსნაციონალური დანაშაულების გამოძიების პროცესში
აქტიურად თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და პარტნიორ უწყებებთან.
საქართველოს პროკურატურის მიერ განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სისხლის
სამართლის
საფეროში
თანამშრომლობის
ურთიერთდახმარების
გაძლიერებას.
ფაქტიურად
მიმართულებით
ყოველდღიურ
რეჟიმში
საერთაშორისო
თანამშრომლობს
სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, უცხო ქვეყნების კომპეტენტურ უწყებებთან და
მონაწილეობს
ტრანსნაციონალური
ორგანიზებული
დანაშაულის
საქმეებზე
გამოძიების
ეფექტურად წარმართვის მიზნით შექმნილ საერთაშორისო საგამოძიებო ჯგუფებში.
ამავდროულად,
საქართველოს
პროკურატურა
,,ევროჯასტში“
საქართველოს
მეკავშირე
პროკურორის ჩართულობით ეფექტიანად თანამშრომლობს ,,ევროჯასტის“ წევრ ქვეყნებთან.
არასათანადო მოპყრობის წინააღმდეგ ბრძოლა
საქართველოს გენერალური პროკურატურის ადამიანის უფლებათა დაცვის სამმართველო,
ყოველდღიურ რეჟიმში ახორციელებს მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირების მიერ
ჩადენილი
არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე მიმდინარე
სისხლის სამართლის საქმეების
მონიტორინგს. 2021 წელს, წინა წლების მსგავსად მონიტორინგს დაექვემდებარა, საქართველოს
პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოების და სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის
წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმეები.
საქართველოს
პროკურატურაში,
არასათანადო
მოპყრობის
ფაქტებზე
დანაშაულთა
კვალიფიკაციის საკითხის სწორად გადაწყვეტის და საუკეთესო პრაქტიკის დანერგვის მიზნით,
ჯერ კიდევ 2017 წელს შემუშავდა რეკომენდაცია -,,მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის
მიერ
ჩადენილი
არასათანადო
მოპყრობის
რეკომენდაცია აქტიურად გამოიყენება
ფაქტების
გამოძიების
შესახებ“.
უფლებამოსილების გადამეტების,
აღნიშნული
წამების, წამების
მუქარის, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობის კვალიფიკაციის ზუსტად განსაზღვრის
საკითხების გადასაწყვეტად.
2013-2021 წლებში არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე, სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო
პენიტენციური სამსახურის და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 187 თანამშრომლის
მიმართ. ამათგან, 83 პირი იყო პენიტენციური სამსახურის თანამშრომელი, ხოლო 104 პირი
პოლიციის თანამშრომელი.
60
არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე სისხლისსამართლებრივი დევნის
დაწყების მაჩვენებელი
77
33
17
15
10
7
5
11
4
1
4
3
2013 წელი 2014 წელი 2015 წელი 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი 2019 წელი 2020 წელი 2021 წელი
პროკურატურა
2021
წელს,
საქართველოს
სახელმწიფო ინსპექტორი
პროკურატურის
სტრუქტურულ
დანაყოფებში,
არასათანადო
მოპყრობის ფაქტებზე გამოძიება დაიწყო 15 სისხლის სამართლის საქმეზე. მათგან:
2 სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება დაიწყო პენიტენციურ დაწესებულებებში
პატიმართა მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე. აქედან,
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1443 მუხლით გამოძიება დაიწყო 1 საქმეზე,
ხოლო 333-ე მუხლით - 1 საქმეზე.
12 სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება დაიწყო პოლიციის თანამშრომლების მხრიდან
განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე. აქედან, საქართველოს სისხლის
სამართლის კოდექსის 1443 მუხლით გამოძიება დაიწყო 1 საქმეზე, 333-ე მუხლით - 10
საქმეზე, ხოლო 1441 და 333-ე მუხლებით - 1 საქმეზე.
1 სისხლის სამართლის საქმეზე
გამოძიება დაიწყო
პოლიციისა
და პენიტენციური
დაწესებულების თანამშრომლების მხრიდან განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის
ფაქტებზე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1441 და 333-ე მუხლებით.
2021 წელს სისხლისსამართლებრივი დევნა
არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე დაიწყო 15
პირის მიმართ, მათგან:
4 პირი იყო პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომელი და ოთხივე პირის
ბრალდების საქმეზე გამოძიებას აწარმოებდა საქართველოს პროკურატურის საგამოძიებო
დანაყოფი.
ამათგან,
საქართველოს
1
პირის
სისხლის
მიმართ
სამართლის
სისხლისსამართლებრივი
კოდექსის
144 -ე
1
დევნა
დაიწყო
მუხლის
მე-2
ნაწილის ,,ა“, ,,ე“ და ,,ზ“ ქვეპუნქტებით, 1 პირის მიმართ 144 -ე მუხლის მე-2
ნაწილის ,,ა“, ,,ბ“, ,,დ“, ,,ე“ და ,,ზ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო 2 პირის მიმართ 333-ე მუხლით.
3
11 პირი იყო პოლიციის თანამშრომელი. აქედან 7 პირის მიმართ გამოძიებას აწარმოებდა
საქართველოს პროკურატურის საგამოძიებო დანაყოფი და შვიდივე პირის მიმართ
სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის
333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით და 1441 მუხლის მე-2
ნაწილის ,,ა“, ,,ბ“ და ,,ე“ ქვეპუნაქტებით, 4 პირის მიმართ კი გამოძიებას აწარმოებდა
61
სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საგამოძიებო დანაყოფი და ოთხივე პირის
მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო საქართველოს სისხლის სამართლის
კოდექსის 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ და ,,გ“ ქვეპუნქტებით და 1443 მუხლის მე-2
ნაწილის ,,ა“, ,,ბ“, ,,დ“ და ,,ე“ ქვეპუნქტებით.
2021 წელს, სახელმწიფო ინსპექტორის საგამოძიებო სამსახურის წარმოებაში არსებულ 29
სისხლის სამართლის საქმეზე,
სრულყოფილი გამოძიების ჩატარების
და გამოვლენილი
ხარვეზების გამოსწორების მიზნით, პროკურორების მიერ საქართველოს სისხლის სამართლის
საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის მე-6 ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტის და ,,პროკურატურის შესახებ
საქართველოს ორგანული კანონის“ 52-ე მუხლის საფუძველზე გაიცა სავალდებულო
წერილობითი მითითება.
2021 წელს, ,,სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-19
მუხლის
საფუძველზე
საქართველოს
წინადადება. ამათგან:
5 წინადადება
ეხებოდა
პროკურატურაში
განსახილველად
სისხლისსამართლებრივი
დევნის
შემოვიდა
დაწყებას.
10
მათგან,
პროკურატურამ ერთ საქმეზე დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა კონკრეტული
საჯარო მოხელის მიმართ, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სახელმწიფო ინსპექტორის
საგამოძიებო
სამსახურმა,
წინადადების
გამოგზავნის
შემდეგ
უზრუნველყო
პროკურორის მიერ გაცემული წერილობითი მითითების შესრულება
და ჩაატარა
აუცილებელი საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებები, რასაც წინ უძღოდა
სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ პროკურატურის გადაწყვეტილების გასაჩივრება. 4
სისხლის სამართლის საქმე პროკურატურაში შემოტანილი იქნა 2021 წლის ბოლოს,
აღნიშნულ საქმეებზე გამოძიება ნაწარმოები იყო არასრულყოფილად, არასრულად, არ
იყო დანიშნული და ჩატარებული აუცილებელი ექსპერტიზები, არ იყო ჩატარებული
გამოკითხვები,
ამოცნობები,
არ
იყო
იდენტიფიცირებული
ბრალდებულად
პასუხისგებაში მისაცემი პირები და საქმეებზე არ იყო მოგროვებული ფაქტების ან
ინფორმაციის ერთობლიობა, რომელიც შექმნიდა სისხლისსამართლებრივი დევნის
დაწყებისთვის საკმარის დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტს. საქმის საპროცესო
ხელმძღვანელობის განმახორციელებელი პროკურორის უარი სისხლისსამართლებრივი
დევნის დაწყებაზე და მასთან დაკავშირებით გაცემული წერილობითი მითითებები
არცერთ ამ 4 შემთხვევაში არ ყოფილა გასაჩივრებული სახელმწიფო ინსპექტორის მიერ,
რისი უფლებაც მას აქვს, ,,სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ’’
საქართველოს კანონის საფუძველზე.
5 წინადადება
ეხებოდა მოსამართლის განჩინების საფუძველზე ჩასატარებელ
საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედების ჩატარებას, რომელიც ზღუდავდა კერძო
საკუთრებას, მფლობელობას ან პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას. ხუთივე
წინადადება პროკურორის მიერ იქნა დაკმაყოფილებული - 3 სრულად და 2
ნაწილობრივ.
წამებისა და არასათანადო მოპყრობის ფაქტების წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით,
საქართველოს
პროკურატურის
თანამშრომლების
62
კვალიფიკაციის
ამაღლების
მიზნით
მუდმივად ტარდება სწავლებები. 2021 წელს ევროპის საბჭოს HELP-ის დისტანციური სწავლების
პლატფორმის
გამოყენებით
„არასათანადო
მოპყრობის
აკრძალვის
საერთაშორისო
სტანდარტების“ თემაზე პროკურორებმა და პროკურატურის გამომძიებლებმა რამდენიმეთვიანი
ინტენსიური კურსი გაიარეს. სწავლების მიზანი იყო, მონაწილეებისთვის არასათანადო
მოპყრობის აკრძალვის თაობაზე
ევროპული სტანდარტების გაცნობა, პრაქტიკაში მათი
ეფექტიანად გამოყენების და ერთიანი სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა. პროგრამა 6
მოდულისაგან შედგებოდა და მოიცავდა ისეთ აქტუალურ საკითხებს, როგორიცაა: არასათანადო
მოპყრობის
დეფინიციები
და
აკრძალვის
ფარგლები,
თავისუფლებააღკვეთილ
პირთა
პატიმრობის და მკურნალობის პირობები, ძალის გამოყენება, როგორც ფიზიკური შეზღუდვის
საშუალება, არასათანადო მოპყრობისგან დაცვის პროცედურული გარანტიები, ეფექტიანი
გამოძიების ჩატარება და სხვა. კურსი ევროპის საბჭოსა და ევროკავშირის ერთობლივი პროექტის
„სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების რეფორმის მხარდაჭერა - სასამართლო რეფორმის
სისხლისსამართლებრივი ასპექტები“ ფარგლებში განხორციელდა.
იძულებით ჩამორთმეული ქონების დაბრუნება
საქართველოს
გენერალური
პროკურატურის
სამართალწარმოების
პროცესში
ჩადენილი
დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის მიერ 2021 წელს გამოვლენილი იქნა მოქალაქეთათვის
ქონების იძულებით ჩამორთმევის 21 ფაქტი და
დაზარალებულად იქნა ცნობილი 46 პირი.
საქართველოს პროკურატურის შემაჯამებელი გადაწყვეტილების შედეგად, საქართველოს
ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ დაზარალებულებს დაუბრუნდათ
(ან დაბრუნების პროცესშია) დაახლოებით 2 390 270 ლარის ღირებულების მიწის ნაკვეთები,
საერთო ფართობით დაახლოებით 691,630 კვადრატული მეტრი და ასევე კანონიერ მესაკუთრეს
დაუბრუნდება სავარუდოდ ნიკო ფიროსმანის მიერ შესრულებული ფერწერული აბრა „კახური
ღვინო“, რომლის სავარაუდო ღირებულებაც 1 650 000 ლარს შეადგენს. შესაბამისად 2021 წელს
დაბრუნდა ან დაბრუნების პროცესშია 4 060 270 ლარის ოდენობის უძრავ-მოძრავი ქონება.
განაჩენის გადასინჯვის შუამდგომლობები
2021 წელს საქართველოს პროკურატურამ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიმართა 20
მსჯავრდებულის მიმართ განაჩენის გადასინჯვის მოთხოვნით, რომელთაგან 12 პირი ატარებს
პოლიტპატიმრის სტატუსს. აღნიშნულ საქმეებზე ჩატარდა ხელახალი სრულყოფილი და
ობიექტური გამოძიება, რომლის ფარგლებშიც მოპოვებულმა მტკიცებულებებმა გამორიცხა
აღნიშნული პირების მიერ იმ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი, რისთვისაც ისინი მსჯავრდებულები
იყვნენ. ამავე პერიოდში, სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების
დეპარტამენტის შუამდგომლობის საფუძველზე, გამოტანილი იქნა გამამართლებელი განაჩენი
25 პირის მიმართ.
2015-2021 წლის მონაცემები
სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის მიერ, 20152021 წლებში გამოვლენილი
იქნა
მოქალაქეთათვის ქონების იძულებით ჩამორთმევის 199
63
ფაქტი, მხილებული იქნა 56 საჯარო მოხელე, რომელთაგან 37-ის მიმართ, გამოძიების წინაშე
მათი
განსაკუთრებული თანამშრომლობის გამო, გამოყენებულ იქნა პროკურორის
დისკრეციული უფლებამოსილება. 6 საჯარო მოხელის მიმართ შეწყდა გამოძიება მათი
გარდაცვალების გამო, ხოლო 13 პირის მიმართ დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა, მათგან
12 პირის მიმართ დადგენილი იქნა გამამტყუნებელი განაჩენი.
შექმნიდან 2021 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით დაზარალებულად იქნა ცნობილი 438 პირი,
რომელთაგან
313
პირს
პროკურატურის
შემაჯამებელი
გადაწყვეტილების
შედეგად,
საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ დაუბრუნდა (ან
დაბრუნების პროცესშია) დაახლოებით 59 560 000 ლარის ღირებულების უძრავი და მოძრავი
ქონება. მათ შორის :
160 მიწის ნაკვეთი, საერთო ფართობით დაახლოებით 22 848 172 კვ.მ;
6 საცხოვრებელი ბინა;
2 აგარაკი;
საოფისე და კომერციული ფართები;
სს „ენგურის სამედიცინო კომპლექსი“;
,,აკურას“ ღვინის ქარხანა;
გორში მდებარე სასტუმრო და საცურაო კომპლექსი;
შოვის პანსიონატის ტერიტორია;
2 თვითმფრინავი და 13 შვეულმფრენი;
80 ერთეული ავტომანქანა;
ოქროს ნაკეთობები;
ფიროსმანის ფერწერული 2 ტილო;
აბრა „კახური ღვინო“;
ანტიკვარული წიგნი და სხვა ქონებები.
2016
წლის
24
ივნისს
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში
განხორციელებული
ცვლილების საფუძველზე, სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების
დეპარტამენტმა 109 მსჯავრდებულის მიმართ მიიღო გადაწყვეტილება განაჩენის გადასინჯვის
მოთხოვნით სასამართლოსთვის მიმართვის თაობაზე, მათგან 30 ატარებდა პოლიტპატიმრის
სტატუსს. 2021 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით 90 პირის მიმართ სასამართლომ გამოიტანა
გამამართლებელი განაჩენი, ხოლო დანარჩენ მსჯავრდებულებზე გრძელდება საქმის განხილვა.
საქართველოს
გენერალური
პროკურატურის
სამართალწარმოების
პროცესში
ჩადენილი
დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის მუშაობის შედეგად 16 პირის მიმართ, რომელთაგან 12
ატარებდა პოლიტპატიმრის სტატუსს, დადგენილ იქნა უფლებების არსებითად დარღვევის
ფაქტები, გამოტანილი იქნა შესაბამისი დადგენილებები და უარი ითქვა სახელმწიფო
ბრალდების მხარდაჭერაზე. აღნიშნულ პირთა მიმართ ასევე დადგენილი იქნა გამამართლებელი
განაჩენები.
64
2021 წლის 31
დეკემბრის
მონაცემით საქართველოს გენერალური პროკურატურის
სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის წარმოებაში
იყო 489 სისხლის სამართლის საქმე.
ქურდული სამყაროს წინააღმდეგ ბრძოლა
საქართველოს
პროკურატურისთვის
მნიშვნელოვანი
მიმართულებაა
ორგანიზებული
დანაშაულის ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმის ,,ქურდული სამყაროს“ წინააღმდეგ ბრძოლა.
2019 წელს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 2231, 2232, 2233 და 2234-ე მუხლებით
სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო - 42 პირის მიმართ, მათ შორის:
ქურდული სამყაროს წევრობის ფაქტზე - 25 პირის მიმართ,
კანონიერი ქურდობის ფაქტზე - 3 პირის მიმართ,
ქურდულ გარჩევაში მონაწილეობის ფაქტზე - 8 პირის მიმართ,
ქურდული სამყაროს საქმიანობის მხარდაჭერის ფაქტზე - 2 პირის მიმართ,
„კანონიერი ქურდისთვის“ მიმართვის ფაქტზე - 4 პირის მიმართ.
2020 წელს აღნიშნული მუხლებით სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო - 54 პირის მიმართ:
ქურდული სამყაროს წევრობის ფაქტზე - 35 პირის მიმართ,
კანონიერი ქურდობის ფაქტზე - 4 პირის მიმართ,
ქურდულ გარჩევაში მონაწილეობის ფაქტზე - 5 პირის მიმართ,
ქურდული სამყაროს საქმიანობის მხარდაჭერის ფაქტზე - 1 პირის მიმართ,
„კანონიერი ქურდისთვის“ მიმართვის ფაქტზე - 11 პირის მიმართ.
2021 წელს კი სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო - 96 პირის მიმართ:
ქურდული სამყაროს წევრობის ფაქტზე - 57 პირის მიმართ,
კანონიერი ქურდობის ფაქტზე - 2 პირის მიმართ,
ქურდულ გარჩევაში მონაწილეობის ფაქტზე - 3 პირის მიმართ,
ქურდული სამყაროს საქმიანობის მხარდაჭერის ფაქტზე - 29 პირის მიმართ,
„კანონიერი ქურდისთვის“ მიმართვის ფაქტზე - 10 პირის მიმართ.
2021 წელს გამამტყუნებელი განაჩენი გამოტანილი მათ შორის:
ქურდული სამყაროს წევრობის ფაქტზე - 12 პირის მიმართ,
კანონიერი ქურდობის ფაქტზე - 4 პირის მიმართ,
ქურდულ გარჩევაში მონაწილეობის ფაქტზე -2 პირის მიმართ,
ქურდული სამყაროს საქმიანობის მხარდაჭერის ფაქტზე -3 პირის მიმართ,
ხოლო 3 პირის მიმართ გამოტანილი იქნა გამამართლებელი განაჩენი
წევრობის ფაქტზე.
65
ქურდული სამყაროს
უნდა აღინიშნოს რომ, სისხლის სამართლის პოლიტიკა აღნიშნული კატეგორიის დანაშაულის
ჩამდენი პირების მიმართ არის უმკაცრესი. აღნიშნული მუხლებით ბრალდებული ყველა პირის
მიმართ პროკურორების მიერ აღკვეთის ღონისძიების სახით მოთხოვნილ იქნა პატიმრობა, რაც
სასამართლოს მიერ ყველა შემთხვევაში დაკმაყოფილდა. ქურდულ სამყაროსთან დაკავშირებული
სისხლის სამართლის საქმეები არსებითად განსახილველად იგზავნება სასამართლოში და
საქართველოს პროკურატურა აღნიშნული კატეგორიის საქმეებზე
საპროცესო შეთანხმების
ინსტიტუტს მხოლოდ განსაკუთრებული თანამშრომლობის და მამხილებელი ჩვენებისას
გამონაკლის შემთხვევებში იყენებს.
ნარკოტიკული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
საქართველოს პროკურატურის სისხლის სამართლის პოლიტიკა ნარკოტიკული დანაშულების
ჩამდენი პირების მიმართ, მათ მიერ ჩადენილი დანაშულის მიხედვით განსხვავებულია.
განსაკუთრებით მკაცრია სისხლის სამართლის პოლიტიკა ნარკორეალიზატორების მიმართ.
2021 წელი გამორჩეული იყო ნარკოტიკული საშუალებების რეალიზატორების წინააღმდეგ
ბრძოლის კუთხით, 2021 წელს სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 141 ნარკორეალიზატორის
მიმართ, 2020 წელს კი სისხლისსამართლებრივი დევნა 71 ნარკორეალიზატორის მიმართ იყო
დაწყებული.
ნარკოტიკული საშუალებების რეალიზატორების მიმართ მკაცრი სისხლის სამართლის პოლიტიკის
გათვალისწინებით
აღკვეთის
ღონისძიების
სახით
ყველა
შემთხვევაში
მოთხოვნილი
და
გამოყენებულია პატიმრობა, ნარკოტიკული საშუალების რეალიზატორის მიმართ არასაპატიმრო
აღკვეთის ღონისძიება იშვიათად, განსაკუთრებულ გამონაკლის შემთხვევაში შეიძლება იქნას
გამოყენებული, განსაკუთრებული თანამშრომლობის პირობით.
2021 წელს, წინა წლის მსგავსად, ნარკოტიკული საშუალებების რეალიზატორების საქმეების
გამოძიებისას განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა ნარკოტიკული საშუალებების რეალიზაციის
შედეგად მიღებული უკანონო შემოსავლის შესაძლო ლეგალიზაციის
ფაქტების შესწავლას და
ფაქტიურად უკვე ამ კატეგორიის თითქმის ყველა დანაშაულის გამოძიების ფარგლებში ხდება
აქტივების მოძიება და მათი მიდევნება.
აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით
ნარკოტიკული საშუალება ,,ჰეროინის“ რეალიზაციის შედეგად მიღებული უკანონო შემოსავლის
ლეგალიზაციის ფაქტზე, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლით, არსებითი
განხილვის
შედეგად,
გამამტყუნებელი
განაჩენი
დადგა
4
პირის
მიმართ,
რა
დროსაც
მსჯავრდებულებს ჩამოერთვათ საცხოვრებელი ბინა და 5 ავტომანქანა.
ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლა
ადამიანით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლა საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ერთ-ერთი
პრიორიტეტული მიმართულებაა.
66
2021 წლის 16 მარტს გამოქვეყნდა ტრეფიკინგის საკითხებში ევროპის საბჭოს ექსპერტთა ჯგუფის
(GRETA) მესამე შეფასების ანგარიში. ანგარიშში ხაზგასმულია კონვენციის იმპლემენტაციის
პროცესში საქართველოს პროგრესი და დადებითად ფასდება ბოლო წლებში, ადამიანით ვაჭრობის
(ტრეფიკინგის)
გამოვლენის,
პრევენციის,
მსხვერპლთა
სისხლისსამართლებრივი
და
დაზარალებულთა
დევნისა
და
დაცვის,
თანამშრომლობის
პროაქტიული
მიმართულებით
გატარებული ღონისძიებები.
ევროპის საბჭოს ექსპერტთა ჯგუფმა („GRETA“) პოზიტიურად შეაფასა სისხლის სამართლის
კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებები, რაც მიზნად ისახავდა ტრეფიკინგის
დანაშაულის
პრაქტიკაში
სწორი
კვალიფიკაციისა
და
მისი
გამოვლენის
მიზნით
მტკიცებულებების შეგროვების ხელშეწყობას.
ექსპერტთა ჯგუფი პოზიტიურად აღნიშნავს საქართველოს მიერ საერთაშორისო დონეზე ორმხრივ
და მრავალმხრივ ფორმატში თანამშრომლობის განვითარებას. მიუხედავად იმისა, რომ
საქართველოს პროკურატურაში მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტი
გაძლიერდა,
რისი
დაზარალებულის
მიზანიც
სამართალწარმოების
მონაწილეობის
გამარტივება,
პროცესში
დანაშაულის
ინფორმირება,
მოწმისა
დანაშაულის
და
შედეგად
გამოწვეული სტრესის შემცირება და ხელახალი და მეორეული ვიქტიმიზაციის თავიდან
აცილებაა, ევროპის საბჭოს ექსპერტთა ჯგუფი მიიჩნევს, რომ საჭიროა დამატებითი ზომების
მიღება, რათა კიდევ უფრო გაუმჯობესდეს ტრეფიკინგის მსხვერპლთა და მოწმეთა ეფექტური და
სათანადო დაცვა.
ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლაში ასევე მნიშვნელოვანია ამერიკის შეერთებული შტატების
სახელმწიფო დეპარტამენტის 2021 წლის ანგარიში, რომლის
მიხედვითაც, ტრეფიკინგის
წინააღმდეგ სახელმწიფოების მიერ განხორციელებული ღონისძიებებით საქართველო მსოფლიოს
მასშტაბით კვლავ პირველ საფეხურზეა. 190 შეფასებულ ქვეყანას შორის საქართველო ერთ-ერთია,
რომელიც ტრეფიკინგთან ბრძოლის სტანდარტებს სრულად აკმაყოფილებს და ტრეფიკინგთან
ბრძოლის კუთხით თანმიმდევრულ და კოორდინირებულ ღონისძიებებს მუდმივ რეჟიმში
აგრძელებს.
ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშში პოზიტიურად
ფასდება, როგორც ტრეფიკინგის შემთხვევების გამოძიების და სისხლისსამართლებრივი დევნის
მაჩვენებელი, ასევე სამართალდამცავთა საქმიანობა დანაშაულის პროაქტიულად გამოვლენის და
ტრეფიკიორთა პასუხისგებაში მიცემის კუთხით.
როგორც ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშშია აღნიშნული,
საქართველო, „კოვიდ-19“-ით გამოწვეული პანდემიის და სირთულეების მიუხედავად, მტკიცე და
შეუქცევად ძალისხმევას აგრძელებს ტრეფიკინგთან ბრძოლის მიმართულებით, რაც ქვეყნის
დადებით შეფასებას განაპირობებს, კერძოდ,
საქართველოს უმაღლესი შეფასება აქვს.
ოთხ
შკალიანი
რეიტინგული
სისტემით,
განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ საქართველო 2016 წლიდან ინარჩუნებს ადგილს
პირველ
კალათაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქვეყანა სრულად აკმაყოფილებს ტრეფიკინგთან ბრძოლის
67
სტანდარტებს
და
მუდმივ
რეჟიმში
აგრძელებს
თანმიმდევრულ
და
კოორდინირებულ
ღონისძიებებს ტრეფიკინგთან ბრძოლის მიმართულებით.
ამერიკის
შეერთებული
შტატების
სახელმწიფო
დეპარტამენტის
ანგარიშის
თანახმად,
აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებს შორის საქართველო ერთადერთია, რომელიც პირველ
კალათაში მოხვდა. ტრეფიკინგთან ეფექტიანი ბრძოლის კუთხით საქართველო ევროკავშირის
ქვეყნების - ავსტრიის, ბელგიის, ჩეხეთის, ესტონეთის, საფრანგეთის, ფინეთის, ლიტვის,
ლუქსემბურგის, ნიდერლანდების, ესპანეთის, შვედეთის, სლოვენიისა და დიდი ბრიტანეთის
გვერდითაა.
სახელმწიფო დეპარტამენტის შეფასება ისეთ ძირითად კომპონენტებს ეფუძნება, როგორებიცაა:
სახელმწიფოს მიერ ტრეფიკინგის პრევენცია, ტრეფიკინგის მსხვერპლთა დაცვა, დამნაშავეთა
სისხლისსამართლებრივი
დევნა
და
ტრეფიკინგის
პრევენციის
და
აღკვეთის
კუთხით
პარტნიორობა მთავრობასა და სამოქალაქო საზოგადოებას შორის.
საქართველოს პროკურატურა ადამიანით მოვაჭრეების მიმართ მკაცრ პოლიტიკას ატარებს.
პროაქტიულად ხდება ტრეფიკინგის სავარაუდო მსხვერპლთა იდენტიფიცირება, ტრეფიკინგის
ყველა შესაძლო ფაქტზე მყისიერად იწყება გამოძიება და ხორციელდება ეფექტიანი საპროცესო
ხელმძღვანელობა, რაც სასამართლოში სახელმწიფო ბრალდების კვალიფიციური მხარდაჭერით
სრულდება.
საქართველოს
პროკურატურამ
2016-2020
წლებში
სისხლისსამართლებრივი
დევნა
43
ტრეფიკიორის მიმართ დაიწყო, მათგან სრულწლოვნის ტრეფიკინგის ფაქტებზე საქართველოს
სისხლის სამართლის კოდექსის 1431 მუხლით სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო - 8 პირის
მიმართ, ხოლო არასრულწლოვნის ტრეფიკინგის ფაქტებზე - საქართველოს სისხლის სამართლის
კოდექსის 1432 მუხლით - 35 პირის მიმართ. რაც შეეხება განაჩენებს, ყველა ტრეფიკიორის მიმართ
სასამართლოს მიერ გამოტანილ იქნა გამამტყუნებელი განაჩენი.
2021 წლის მონაცემებით კი სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 7 ტრეფიკიორის მიმართ. მათ
შორის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1431 მუხლით 5 პირის მიმართ, ხოლო 1432
მუხლით 2 პირის მიმართ.
2021 წელს დაზარალებულად ცნობილი იქნა 8 პირი, მათ შორის 5 სრულწლოვანი და 3
არასრულწლოვანი.
შრომითი ტრეფიკინგის ფაქტების გამოვლენის მიზნით, საქართველოს პროკურატურის
ორგანიზებით, 2021 წელს ჩატარდა შრომითი ტრეფიკინგის ფაქტების აღკვეთის სამუშაო
ჯგუფის შეხვედრა, სადაც პროკურატურის წარმომადგენლებთან ერთად მონაწილეობას
იღებდნენ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, იუსტიციის სამინისტროს,
შრომის ინსპეციის სამსახურის, სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა,
დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს წარმომადგენლები. აღნიშნული სამუშაო
ჯგუფის მიზანი - შრომითი ტრეფიკინგის ფაქტებზე დროული და ეფექტიანი რეაგირება,
68
უწყებებს შორის კოორდინაციის გაძლიერება, მსხვერპლთა დაცვა და შესაბამისი
სერვისებით უზრუნველყოფაა.
2021 წელს საქართველოს პროკურატურაში, ევროპის საბჭოს მხარდაჭერით, პირველად
დაინერგა HELP-ის სასწავლო კურსი - ,,ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლა და
მსხვერპლთა დაცვა“. აღნიშნული სასწავლო კურსი წარმატებით დაასრულა 22-მა
პროკურორმა. სასწავლო კურსი საერთაშორისო და ეროვნული ნაწილისგან შედგებოდა
და 3 თვის მანძილზე დისტანციურად მიმდინარეობდა.
ადამიანებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხებზე 2021 წელს არაერთი ონლაინ
სწავლება განხორციელდა. ტრენინგი ტრეფიკინგის გამოძიებას, სისხლისსამართლებრივ
დევნას, მსხვერპლთა დაცვის საკითხებს, ბავშვთა მიმართ ჩადენილი დანაშაულებს, მათ
შორის: ბავშვთა ონლაინ სექსუალურ ექსპლუატაციას, უცხო ქვეყნების საქმიანობის
სპეციფიკის და უახლესი ტენდენციების გაცნობას შეეხებოდა.
ამერიკის შეერთებული შტატების ანტინარკოტიკულ და სამართალდამცავ ორგანოებთან
თანამშრომლობის ბიუროსა (INL) და მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM)
მხარდაჭერით,
თანამედროვე
ტექნოლოგიების
გამოყენებით
სექსუალური
ექსპლუატაციის წინააღმდეგ ბრძოლის ოპტიმიზაციის საკითხებზე ტრენინგი ჩატარდა,
რომლის ფარგლებში მონაწილეები გაეცნენ თანამედროვე ტექნოლოგიების, პროგრამების
და აპლიკაციების გამოყენებას ინტერნეტში სექსუალური ექსპლუატაციის წინააღმდეგ,
უცხო ქვეყნების საქმიანობის სპეციფიკას და უახლეს ტენდენციებს.
მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციასთან (IOM) თანამშრომლობით ტრეფიკინგის
მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური მხარდაჭერისა და ფსიქოლოგიური კონსულტაციის
თემაზე ჩატარდა ტრენინგი. ტრენინგის ფარგლებში მონაწილეებს საშუალება ჰქონდათ
განევითარებინათ ის პროფესიული და პიროვნული უნარები, რომელიც ეხმარებათ
ტრეფიკინგის მსხვერპლთან მუშაობის დროს. სწავლება ერთობლივი ფორმატის იყო და
სამიზნე
ჯგუფს
გამომძიებლები,
პროკურორები,
მოწმისა
და
საქართველოს
დაზარალებულის
შინაგან
საქმეთა
სამინისტროს
კოორდინატორები,
სახელმწიფო
ზრუნვის სააგენტოს ფსიქოლოგები და სოციალური მუშაკები წარმოადგენდნენ.
მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციასთან (IOM) თანამშრომლობის ფარგლებში,
საქართველოს მოქალაქეების ევროკავშირში უკანონოდ დარჩენის ფასილიტაციასთან
ბრძოლის საკითხზე საქართველოს პროკურატურის თანამშრომლებისთვის ჩატარდა
ტრენინგები, რომლის ფარგლებში, მოწვეული ექსპერტების მხრიდან განხილულ იქნა
ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა: ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში
მესამე ქვეყნის მოქალაქეების უკანონოდ ყოფნა, ევროკავშირის წევრი ქვეყნების
კანონმდებლობა და სანქციები საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთისა და ქვეყანაში
უკანონოდ დარჩენისთვის პირობების შექმნის დანაშაულებზე. სწავლებისას ხაზი გაესვა
საერთაშორისო
თანამშრომლობის
მნიშვნელობას
ოპერატიული
გაზიარების და ნივთმტკიცებების შეგროვების მიმართულებით.
69
ინფორმაციის
ევროპაში უსაფრთხოების და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთო) მხარდაჭერით
იტალიაში, ადამიანებით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) თემაზე სიმულაციური ტრენინგი
ჩატარდა, რომელიც მიმართული იყო უწყებათაშორისი თანამშრომლობის მნიშვნელობის
გამოკვეთაზე. სიმულაციურ ტრენინგში მონაწილეობდნენ საქართველოს პროკურატურის
პროკურორები, გამომძიებლები, ტრეფიკინგის მსხვერპლების მხარდამჭერი უწყებების
წარმომადგენლები ისეთი ქვეყნებიდან, როგორიცაა: ავსტრია, გერმანია, დანია, ესპანეთი
და კანადა.
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლა საქართველოს
პროკურატურისთვის პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს.
2020
წლის
1
შეუწყნარებლობის
სექტემბრიდან,
მოტივით
საქართველოს
ჩადენილ
გენერალური
დანაშაულებზე
პროკურორის
საპროცესო
ბრძანებით,
ხელმძღვანელობას
სპეციალიზებული პროკურორები ახორციელებენ, რომლებმაც ევროპის საბჭოს მხარდაჭერით,
გადამზადების სასწავლო კურსი გაიარეს. ამჟამად, სპეციალიზებულია 132 თანამშრომელი, მათ
შორის - 37 მენეჯერი, 77 პროკურორი და პროკურატურის გამომძიებელი, 18 მოწმისა და
დაზარალებულის კოორდინატორი.
საქართველოს პროკურატურაში 2020-2021 წლებში განხორციელებული რეფორმების შედეგად,
რომელიც
გამოიხატა
სპეციალიზაციის
დანერგვაში,
სპეციალიზებულ
პროკურორთა
კვალიფიკაციის ამაღლებასა და განგრძობად ტრენინგებში, მემორანდუმით გათვალისწინებული
საერთაშორისო
ვალდებულებების
ჯეროვნად
შესრულებაში,
პროკურორებისათვის
სახელმძღვანელო მითითებების შემუშავებაში, 2021 წელს დისკრიმინაციის ნიშნით
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულთა იდენტიფიცირების ყველაზე მაღალი
მაჩვენებელი დაფიქსირდა.კერძოდ:
2021 წელს შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებზე სისხლისსამართლებრივი დევნა
დაიწყო სულ 834 პირის მიმართ, კერძოდ,
70
2021 წელს შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებზე
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი
სულ დევნა დაიწყო
834
გენდერის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით
724
გენდერული იდენტობის ნიშნით
24
სექსუალური ორიენტაციის ნიშნით
12
პოლიტიკური და სხვა შეხედულების ნიშნით
10
რასის ნიშნით
9
შეზღუდული შესაძლებლობის ნიშნით
7
რელიგიის ნიშნით
3
სოციალური კუთვნილების ნიშნით
1
სხვა ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით
5
ამასთან, დისკრიმინაციის ორი სხვადასხვა ნიშნით ერთობლივად, კერძოდ,
მათ შორის, დისკრიმინაციის ორი სხვადასხვა ნიშნით სისხლისსამართლებრივი
დევნა დაიწყო:
სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული
იდენტობის ნიშნებით
31
გენდერისა და ეროვნების ნიშნებით
2
გენდერისა და სექსუალური ორიენტაციის ნიშნებით
2
გენდერისა და შეზღუდული შესაძლებლობის
ნიშნებით
2
გენდერისა და რელიგიის ნიშნებით
2
2016-2021 წლის მონაცემებით კი
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებზე
სისხლისსამართლებრივი დევნა სულ 1509 პირის მიმართ დაიწყო.
71
2021 წლის მონაცემებით დაზარალებულად ცნობილ იქნა 895 პირი, მათ შორის 893 ფიზიკური და
2 იურიდიული პირი.
2020 წლის 23 სექტემბერს, საქართველოს პროკურატურას, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს,
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს შორის
გაფორმებული მემორანდუმის შესაბამისად, 2021 წლის 1 მარტს საქართველოს სტატისტიკის
ეროვნული სამსახურის ვებ-გვერდზე საპილოტე რეჟიმში გამოქვეყნდა 2020 წლის 1 ოქტომბრიდან
31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდის სტატისტიკური ანგარიში. 2021 წლის სრული მონაცემები კი
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ვებ-გვერდზე 2022 წლის 1 მარტს გამოქვეყნდება.
2021 წლის 26 ივლისს საქართველოს გენერალური პროკურატურის ორგანიზებით და ევროპის
საბჭოს მხარდაჭერით, ევროპის საბჭოს პროექტის „დისკრიმინაციის, სიძულვილის ენისა და
სიძულვილის
მოტივით
ჩადენილ
დანაშაულთა
წინააღმდეგ
ბრძოლა“
ფარგლებში
დისკრიმინაციის
ნიშნით
შეუწყნარებლობის
მოტივით
ჩადენილ
დანაშაულებზე
სპეციალიზებული პროკურორებისა და მოსამართლეების ერთობლივი სამუშაო შეხვედრა
გაიმართა. შეხვედრის მონაწილეებმა განიხილეს დისკრიმინაციის ნიშნით შეუწყნარებლობის
მოტივით
ჩადენილი
დანაშაულების
წინააღმდეგ
ბრძოლის
მიმართულებით
არსებული
ძირითადი ტენდენციები, მიღწევები და გამოწვევები. შეხვედრაზე განსაკუთრებული ყურადღება
დაეთმო მოსამართლეების და პროკურორების ერთობლივი სამუშაო შეხვედრების მნიშვნელობას,
ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის საჭირო მოსაზრებების გაზიარებას და საერთო
მიმართულებების დასახვას, რაც მნიშვნელოვნად გააფართოებს დისკრიმინაციის ნიშნით
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებთან ეფექტიან ბრძოლას.
2021 წლის 3 აგვისტოს საქართველოს გენერალური პროკურატურის ორგანიზებით და ევროპის
საბჭოს მხარდაჭერით, ევროპის საბჭოს პროექტის - „დისკრიმინაციის, სიძულვილის ენისა და
სიძულვილის
მოტივით
ჩადენილ
დანაშაულთა
წინააღმდეგ
ბრძოლის“
ფარგლებში,
დისკრიმინაციის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებზე საქართველოს
პროკურატურის და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მენეჯერების ერთობლივი
სამუშაო შეხვედრა გაიმართა. სამუშაო შეხვედრის მონაწილეებმა დისკრიმინაციის ნიშნით
შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით
არსებული ძირითადი
ტენდენციები,
გამოწვევები
და
საქართველოს
საერთაშორისო
ვალდებულებები განიხილეს. ასევე, მონაწილეებმა იმსჯელეს ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა
შეუწყნარებლობით მოტივირებული დანაშაულების გამოძიების საუკეთესო პრაქტიკა და
გამოძიებაში გასათვალისწინებელი ფაქტორები ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს
პრეცედენტული სამართლის მიხედვით.
2021 წელს საქართველოს პროკურატურისა და ევროპის საბჭოს თანამშრომლობის ფარგლებში
წარმატებით განხორციელდა HELP-ის სასწავლო კურსი თემაზე - ,,სიძულვილით მოტივირებული
დანაშაული და სიძულვილის ენა“. სასწავლო კურსი ორ ნაწილს მოიცავდა. პირველ ნაწილში
მონაწილეები სიძულვილის ენის საერთაშორისო სტანდარტებს, ხოლო მეორე ნაწილში უშუალოდ სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი
72
დევნის და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის საკანონმდებლო ჩარჩოს, საერთაშორისო
ინსტრუმენტებს და ევროპის საბჭოს საერთაშორისო ექსპერტების მიერ მომზადებულ მასალებს
გაეცნენ. სასწავლო კურსში მონაწილეობას 25 სპეციალიზებული პროკურორი იღებდა. სწავლება 3
თვის მანძილზე გაგრძელდა.
სექსუალური
ორიენტაციის,
გენდერული
იდენტობისა
და
გამოხატვის
საკითხების
სამართლებრივი რეგულირების და ლგბტქი ადამიანების საჭიროებებზე ორი ტრენინგი
განხორციელდა, რომელშიც 31 პროკურორი და პროკურატურის გამომძიებელი იღებდა
მონაწილეობას. სწავლების პროცესში მონაწილეები გაეცნენ: განსაზღვრებებსა და თეორიებს
სქესის, გენდერის, სექსუალური ორიენტაციის და გენდერული იდენტობის ჩამოყალიბების
საკითხებზე. ლგბტქი ადამიანების გამოხატვის თავისუფლებისა და სამოქალაქო პარტნიორების
მიმართ ადამიანის უფლებების ევროპული სასამართლოს მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს.
სწავლება გაეროს ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) მხარდაჭერით განხორციელდა.
საქართველოს მთავრობის კოორდინაციით და ევროკავშირის და გაეროს ერთობლივი პროგრამის
„ადამიანის უფლებები ყველასათვის - მეორე ფაზა“ ფარგლებში, ადამიანის უფლებებზე
დაფუძნებული მიდგომის (HRBA), დისკრიმინაციის აკრძალვისა და შრომითი უფლებების
საერთაშორისო
სტანდარტების
თემაზე
ტრენინგი
ჩატარდა,
რომელსაც
საქართველოს
პროკურატურის წარმომადგენლებთან ერთად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს,
უზენაესი სასამართლოს, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს, საჯარო სამსახურის ბიუროს და სხვა
უწყების წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
საქართველოს პროკურატურა 2021 წლის 15-18 ნოემბერს ჩაერთო ევროპის საბჭოს მიერ
ორგანიზებულ ცნობიერების ამაღლების კამპანიაში და ,,თანასწორობის კვირეულის“ ფარგლებში,
სამართლებრივი
ცნობიერების
ამაღლების
მიზნით,
სპეციალიზებულმა
პროკურორებმა
უნივერსიტეტების იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებთან და ქვემო ქართლის რეგიონის
სკოლების მოსწავლეებთან ინტერაქციული შეხვედრები გამართეს.
შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებების დაცვა
საქართველოს პროკურატურისთვის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირთა მიმართ
ჩადენილი
დანაშაულის
წინააღმდეგ
ბრძოლა,
შშმ
პირთა
სისხლის
სამართლის
მართლმსაჯულებისადმი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და სისხლის სამართლის
პროცესში მონაწილე შშმ პირების უფლებების დაცვა მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს.
საქართველოს გენერალური პროკურორის 2021 წლის 30 მარტის, ბრძანებით პროკურორებისთვის
და სისტემის გამომძიებლებისთვის დამტკიცდა ორი სახელმძღვანელო მითითება:
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოწმესთან, დაზარალებულსა და ბრალდებულთან
მუშაობის სტანდარტები და მეთოდიკა;
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე არასრულწლოვან მოწმესთან, დაზარალებულსა და
ბრალდებულთან მუშაობის სტანდარტები და მეთოდიკა.
73
სახელმძღვანელო
მითითებების
მიზანია
პროკურორისა
და
გამომძიებლის
საქმიანობის
წარმართვა შეზღუდული შესაძლებლობის, მათ შორის ფსიქიკური და ინტელექტუალური
დარღვევის მქონე პირთა ინდივიდუალური საჭიროებებისა და ინტერესების გათვალისწინებით,
სამართალწარმოების ყველა სტადიაზე მათი თანასწორუფლებიანი, სრულფასოვანი და ეფექტიანი
მონაწილეობა.
აღნიშნული სახელმძღვანელო მითითებები ითვალისწინებს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე
პირთა
წინააღმდეგ
მხარდაჭერის
ჩადენილი
სპეციფიკას,
დანაშაულების
გამომძიებლისა
გამოძიების
და
და
პროკურორის
სახელმწიფო
მიერ
ბრალდების
კანონმდებლობით
განსაზღვრული უფლებებისა და მოვალეობების, ასევე საგამოძიებო ტექნიკების იმგვარად
გამოყენების პოლიტიკას, რაც შშმ პირების ინტერესების ეფექტიან დაცვას, მათი
ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებას და გონივრული მისადაგების პრინციპს
უზრუნველყოფს.
სახელმძღვანელო მითითებები სრულად შეესაბამება „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა
უფლებების კონვენციით“ დადგენილ სტანდარტებს და განკუთვნილია პროკურორებისა და
პროკურატურის გამომძიებლების საპროცესო საქმიანობის ეფექტიანიად განხორციელებისთვის.
საქართველოს გენერალური პროკურორის 2021 წლის 30 მარტის ბრძანებით ასევე დამტკიცდა
"საქართველოს პროკურატურის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვის
2021 წლის სამოქმედო გეგმა". აღნიშნული სამოქმედო გეგმა საჯაროა და ხელმისაწვდომია
საქართველოს პროკურატურის ვებ-გვერდზე.4
გენერალური პროკურორის მიერ დამტკიცებული სამოქმედო გეგმის თანახმად, 2021 წელს
საქართველოს პროკურატურის მიზნებს წარმოადგენს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე
პირთათვის მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა, შეზღუდული შესაძლებლობის
მქონე პირთა ექსპლუატაციისგან, არასათანადო მოპყრობისგან და დისკრიმინიციისგან დაცვა და
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიმართ ჩადენილ დანაშაულებზე ეფექტიანი
რეაგირება. ამ მიზნების მისაღწევად საქართველოს პროკურატურამ ოთხი ამოცანა შეასრულა.
კერძოდ: შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებებისა და მათთან კომუნიკაციის
თემაზე
პროკურატურის
თანამშრომელთა
კვალიფიკაციის
ამაღლება,
შეზღუდული
შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების, მათი საჭიროებების გათვალისწინებით, გონივრული
მისადაგების უზრუნველყოფა სისხლის სამართლის საქმისწარმოების პროცესში, შეზღუდული
შესაძლებლობის
გაუმჯობესება
მქონე
და
არასრულწლოვანთა
შეზღუდული
მართლმსაჯულებისადმი
შესაძლებლობის
მქონე
პირთა
ხელმისაწვდომობის
წინააღმდეგ
ჩადენილი
დანაშაულის და შეზღუდული შესაძლებლობის ნიშნით დისკრიმინაციით მოტივირებული
დანაშაულის ეფექტიანი სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება.
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის პოპულარიზაციის, დაცვისა
და იმპლემენტაციის მონიტორინგის საკონსულტაციო საბჭოსთან, შშმ თემის და სახალხო
დამცველის აპარატის წარმომადგენლებთან სამუშაო შეხვედრა გაიმართა. შეხვედრის მიზანს შშმ
4
https://pog.gov.ge/uploads/24f5390e-saqarTvelos-prokuraturis-shezRuduli-shesaZleblobis-mqone-pirTa.pdf
74
პირთა მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის პროცესში საქართველოს პროკურატურის მიერ
განხორციელებული
მართლმსაჯულებაში
ღონისძიებებისა
და
მიღწევების,
ასევე
სისხლისსამართლის
შშმ პირთა მონაწილეობით არსებული გამოწვევების გაზიარება
წარმოადგენდა.
2021
წელს
გაეროს
განვითარების
პროგრამის
(UNDP)
მხარდაჭერით
შეზღუდული
შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირთა უფლებების და კომუნიკაციის თემაზე ჩატარდა 2 სასწავლო
აქტივობა, რომელშიც
მონაწილეობდა
საშუალო რგოლის 36 მენეჯერი. სწავლების პროცესში
მონაწილეები გაეცნენ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ფსიქოლოგიურ ასპექტებს და
სწავლების მიზანი იყო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებთან კომუნიკაციის უნარჩვევების გაუმჯობესება და სწორი დამოკიდებულების ფორმირება.
ქალთა მიმართ ძალადობა და ოჯახური დანაშაული
2021 წელსაც, ისევე როგორც უკანასკნელი წლების განმავლობაში,
მიმართულებად რჩებოდა ქალთა მიმართ ძალადობა და ოჯახური დანაშაული.
მნიშვნელოვან
ოჯახურ დანაშაულზე სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი წლების
მიხედვით ამგვარია:
ოჯახურ დანაშაულზე დევნის დაწყების მაჩვენებელი
2014 წელი
2015 წელი
2016 წელი
2017 წელი
550
1066
1356
1986
2018 წელი
3955
2019 წელი
4579
2020 წელი
4633
2021 წელი
5144
ოჯახურ დანაშაულზე სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი ყოველწლიური
ზრდის ტენდენციით ხასიათდება და 2021 წელს ამ მაჩვენებელმა სისხლისსამართლებრივი
დევნის დაწყების საერთო რაოდენობის 21,1% შეადგინა.
2014-2020 წლებში მუდმივად მზარდი იყო პროკურორების მიერ ოჯახური დანაშაულის ჩამდენ
პირთა მიმართ
აღკვეთის ღონისძიების სახით
75
პატიმრობის მოთხოვნის პროცენტული
მაჩვენებელი. 2021 წელს, ოჯახურ დანაშაულზე პატიმრობის მოთხოვნის პროცენტულმა
მაჩვენებელმა დაიკლო მცირედით და 91% შეადგინა.
ოჯახურ დანაშაულზე პატიმრობის მოთხოვნის მაჩვენებელი წლების მიხედვით შემდეგია:
ოჯახურ დანაშაულზე პატიმრობის მოთხოვნის მაჩვენებელი
2014 წელი
2015 წელი
14%
26%
2016 წელი
54%
2017 წელი
83%
2018 წელი
91%
2019 წელი
92%
2020 წელი
94%
2021 წელი
ოჯახურ
დანაშაულზე
91%
აღკვეთის
ღონისძიების
სახით
პატიმრობის
შეფარდების
შუამდგომლობებიდან სასამართლოს მიერ 2021 წელს დაკმაყოფილდა 51%, რაც 2020 წლის
მონაცემთან შედარებით მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა.
76
ოჯახურ დანაშაულზე მოთხოვნილი პატიმრობის დაკმაყოფილების
მაჩვენებელი
83%
70%
61%
58%
56%
52%
53%
51%
2014 წელი 2015 წელი 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი 2019 წელი 2020 წელი 2021 წელი
სისხლის სამართლის საქმეების მონიტორინგის განხორციელების დროს, განსაკუთრებული
ყურადღება ექცევა ქალთა მიმართ გენდერული ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის საქმეებში
გენდერული დისკრიმინაციის მოტივის გამოკვეთას.
2016-2021 წლებში ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის სისხლის სამართლის
საქმეებში გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი გამოიკვეთა 1199 ბრალდებულის მიმართ.
კერძოდ, 2016 წელს გამოიკვეთა - 3 ბრალდებულის, 2017 წელს - 25 ბრალდებულის, 2018 წელს 111 ბრალდებულის, 2019 წელს - 120 ბრალდებულის, ხოლო 2020 წელს 208 ბრალდებულის
მიმართ.
2021 წელს კი გენდერის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით დევნის ყველაზე მაღალი
მაჩვენებელი დაფიქსირდა, სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 732 ბრალდებულის მიმართ,
მათ შორის, გენდერისა და დისკრიმინაციის სხვა ნიშნების ერთობლიობით ( შშმ, რელიგია,
ეროვნული კუთვნილება და სექსუალური ორიენტაცია) - 8 პირის მიმართ.
დაზარალებულად კი ცნობილ იქნა 754 პირი, მათგან 741 ქალი, 11 კაცი და 2 ტრანსგენდერი ქალი.
საქართველოს პროკურატურა, 2019
ორდერების
მონიტორინგის
საფუძველზე,
2020-2021
წელს „ოჯახში ძალადობის ფაქტებზე
განხორციელების
წლებში
მონიტორინგს
თაობაზე“
უწევდა
შემუშავებული
შინაგან
შემაკავებელი
რეკომენდაციის
საქმეთა
სამინისტროს
უფლებამოსილ თანამშრომელთა მიერ შემაკავებელი ორდერების გამოცემას და გამოძიების
დაწყების შესახებ კანონიერი გადაწყვეტილების მიღებას. 2020-2021 წლებში განხორციელდა
პროკურატურის დანაყოფებიდან მოწოდებული მონაცემების ანალიზი და შესწავლილ იქნა ის
სისხლის
სამართლის
საქმეები,
რომლებზეც
ორდერების
მონიტორინგის
საფუძველზე
პროკურორის მითითებით დაიწყო გამოძიება.
2021 წლის დასაწყისში განახლდა 2019 წელს შემუშავებული რეკომენდაცია „ოჯახში ძალადობის
საქმეებზე
საპროცესო
ხორციელდებოდა
შეთანხმების
რეკომენდაციის
გაფორმების
შესრულების
77
შესახებ“.
თვეების
განმავლობაში
მონიტორინგი.
შედეგების
გაანალიზების
საფუძველზე,
თბილისის
და
საოლქო
პროკურატურების
ხელმძღვანელ
პირებს
მიეცათ
დამატებითი რეკომენდაციები სახელმძღვანელო მითითების ეფექტიანი აღსრულების მიზნით.
2021 წლის ბოლოს კი მომზადდა „ოჯახური დანაშაულის საქმეებზე საპროცესო შეთანხმების
გაფორმების შესახებ“ სახელმძღვანელო მითითების განახლებული ვერსია, რომელიც სამუშაო
შეხვედრის ფორმატში წარედგინა გენერალური პროკურორის მუდმივმოქმედ სათათბირო
ორგანოს −სტრატეგიული განვითარებისა და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭოს და
პროკურატურის
სტრუქტურული
და
ტერიტორიული
დანაყოფების
ხელმძღვანელებს.
წარდგენილი დოკუმენტის ირგვლივ საბჭოს წევრების და მენეჯერების მიერ გამოითქვა
მნიშვნელოვანი მოსაზრებები, რაც მაქსიმალურად შეუწყობს ხელს აღნიშნული სახელმძღვანელო
მითითებების საფუძველზე სწორი სისხლის სამართლის პოლიტიკის განსაზღვრას, ერთგვაროვანი
საპროკურორო პრაქტიკის დანერგვას, სწრაფი და ეფექტიანი მართლმსაჯულების გახორციელებას,
რა დროსაც მაქსიმალურად სწორად შეფასდება დანაშაულის განმეორების რისკები, სასჯელის
პრევენციული ეფექტი და გათვალისწინებული იქნება დაზარალებულთა პოზიცია.
ოჯახური დანაშაულის სისხლის სამართლის საქმეებზე სწორი სისხლის სამართლის პოლიტიკის
გატარების მიზნით, შესწავლილ იქნა სასამართლოს გადაწყვეტილებები - განაჩენები და
განჩინებები. გაანალიზდა აღკვეთის ღონისძიებების გამოყენებისა და სასჯელების დანიშვნის
პრაქტიკა. ანალიზის მიზანი იყო, ზუსტად განსაზღვრულიყო ის გარემოებები, რომლებსაც
მხედველობაში იღებს სასამართლო მკაცრი თუ ლმობიერი სასჯელებისა და აღკვეთის
ღონისძიებების გამოყენებისას.
2021 წელს დაიგეგმა „მეუღლის/პარტნიორის მხრიდან ქალთა მიმართ განხორციელებული
ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ეფექტიანობის კვლევა“. კვლევა შეისწავლის სახელმწიფოს
მხრიდან გატარებული სისხლისსამართლებრივი პოლიტიკის და განხორციელებული
ღონისძიებების ეფექტიანობას. შეფასდება, თუ რამდენად მიიღწევა დანაშაულის პრევენციის და
დამნაშავის რესოციალიზაციის მიზნები მკაცრი სისხლის სამართლის პოლიტიკით, რა
დადებითი და უარყოფითი მხარეები გააჩნია არსებულ მიდგომას, როგორც შედეგების, ასევე
დახარჯული რესურსის გათვალისწინებით, წარმოადგენს თუ არა მოძალადის
დაკავება,
დაპატიმრება, სასჯელის სახით თავისუფლების აღკვეთის გამოყენება ძალადობის შემცირების
ქმედით მექანიზმს და არის თუ არა სისხლის სამართლის პოლიტიკა მიმართული მოძალადის
დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლისაკენ. კვლევის შედეგები მნიშვნელოვანი იქნება
ოჯახური
ძალადობის
წინააღმდეგ
ბრძოლის
მიმართულებით
არსებული
პრობლემების
იდენტიფიცირებისა და მათი გადაჭრის გზების დასახვისთვის. აღნიშნული კვლევა ტარდება
გაეროს ქალთა ორგანიზაციის მხარდაჭერით.
2021 წლის 16 ნოემბრიდან 3 დეკემბრის პერიოდში, ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს
მხარდაჭერით, საქართველოს პროკურატურაში სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა ამერიკის
იუსტიციის
დეპარტამენტის
პროკურორი
ოჯახში
ძალადობის
სპეციალიზაციით
და
ფულბრაითის პროგრამის ექსპერტი დევიდ მარტინი, რომელიც ქალთა მიმართ გენდერული
ძალადობისა და ოჯახური დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით
პროკურატურის
პოლიტიკას,
პროგრესს
დაგეგმილ
და
პრიორიტეტებს,
ღონისძიებებს
განხორციელებულ
გაეცნო
78
და
რეფორმებს,
ექსპერტული
დახმარება
მიღწეულ
გაუწია.
ვიზიტის ფარგლებში ამერიკელმა ექსპერტმა და პროკურორმა სამუშაო შეხვედრები გამართა
სპეციალიზებულ პროკურორებთან, მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორებთან,
მოსამართლეებთან, ადვოკატებთან და ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახური დანაშაულების
საკითხებზე მომუშავე სხვა უწყებებთან.
ვიზიტის ფარგლებში ჩატარდა შემდეგი სხვადასხვა შეხვედრები, ტრენინგები და ღონისძიებები,
მათ შორის აღსანიშნავია :
ქალთა მიმართ გენდერული და ოჯახში ძალადობის თემაზე - პროკურორების,
მოსამართლეების და
ადვოკატების მონაწილეობით ორ დღიანი სამუშაო შეხვედრა.
შეხვედრაზე მონაწილეებმა იმსჯელეს გენდერული ნიშნით ქალთა მიმართ ძალადობისა
და
ოჯახში
ძალადობის
სფეროში
არსებული
გამოწვევებსა
და
ტენდენციებზე,
გენდერული დისკრიმინაციის მოტივის იდენტიფიცირების საკითხებზე, მოწმის და
დაზარალებულის კოორდინატორის ფუნქციებზე და დაზარალებულზე ორიენტირებულ
მიდგომებზე, ოჯახური დანაშაულის საქმეებზე მტკიცებულებათა სტანდარტზე და
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს მიერ ოჯახში ძალადობის საქმეების განხილვის
სპეციფიკაზე. შეხვედრის ფარგლებში ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე
ექსპერტმა და ამერიკის შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტის მრჩევლებმა
შეხვედრის მონაწილეებს გაუზიარეს გამოცდილება და მისცეს
მნიშვნელოვანი
რეკომენდაციები.
სამუშაო შეხვედრა მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორებთან, რომლებიც
აქტიურად არიან ჩართული ოჯახური დანაშაულის საქმეებში. შეხვედრების ფარგლებში
განხილული იქნა პროკურორისა და კოორდინატორის თანამშრომლობის ქართული და
ამერიკული პრაქტიკა, მონაწილეებმა ისაუბრეს კოორდინატორის განსაკუთრებულ
როლზე სამართალწარმოების პროცესში, დაზარალებულის ინტერესებზე მორგებული
სამართალწარმოების განხორციელების, დაზარალებულის მეორეული ვიქტიმიზაციისგან
დაცვის, მისთვის შესაბამისი სერვისების დროულად მიწოდების, დაზარალებულთა
ემოციური
მხარდაჭერის
მნიშვნელობაზე
რეკომენდაციები.
ორ
დღიანი
ტრენინგი
ოჯახში
და
ძალადობის
გაცემული
იქნა
საკითხებში
მნიშვნელოვანი
სპეციალიზებულ
პროკურორებთან, სადაც ექსპერტმა სპეციალიზებულ პროკურორებს გაუზიარა ამერიკის
შეერთებული შტატების გამოცდილება ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში
ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით და პროკურორებს მისცა რჩევები
სამართალწარმოების ეფექტიანობის ამაღლებასთან დაკავშირებით.
საქართველოს პროკურატურა ტრადიციულად ჩაერთო ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის
წინააღმდეგ 16-დღიანი ყოველწლიურ გლობალური კამპანიაში. კამპანიის ფარგლებში:
2021 წლის 4 დეკემბერს სახელმწიფო უწყებების, არასამთავრობო და საერთაშორისო
ორგანიზაციების წარმომადგენლების მონაწილეობით ჩატარდა ონლაინ შეხვედრა,
რომელზეც
პროკურატურამ
ოჯახური
დანაშაულის
წინააღმდეგ
ბრძოლის
ტენდენციების, მიღწევების, გამოწვევების და ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის
79
სისხლის სამართლის საქმეებში გენდერის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივის შესახებ
ანგარიში წარადგინა.
ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს მხარდაჭერით, მულტისექტორული შეხვედრა
გაიმართა ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახური დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის
თემაზ,
რომელსაც
დეპარტამენტის
ესწრებოდნენ:
რეზიდენტი
ამერიკის
მრჩეველი,
შეერთებული
ფულბრაიტის
შტატების
იუსტიციის
პროგრამის
ფარგლებში
საქართველოში ვიზიტით მყოფი ამერიკელი ექსპერტი, საქართველოს მთავრობის
ადმინისტრაციის ადამიანის უფლებათა სამდივნო, საქართველოს შინაგან საქმეთა
სამინისტროს, სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა
დახმარების
სააგენტოს,
იუსტიციის
სამინისტროს
სპეციალური
სამსახურის,
პრობაციის
ეროვნული
სააგენტოს
და
სსიპ
პენიტენციური
საგანმანათლებლო
დაწესებულების მანდატურის სამსახურის წარმომადგენლები. შეხვედრაზე თითოეულმა
უწყებამ წარმოადგინა ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის
მიმართულებით მიღწეული პროგრესი და ასევე, განხილულ იქნა გამოწვევები, რომელთა
წინაშეც დგანან სახელმწიფო უწყებები. შეხვედრის ფარგლებში, აქცენტი გაკეთდა
უწყებებს
შორის
თანამშრომლობის
მულტისექტორული
კოორდინირებული
მნიშვნელობაზე.
ამერიკელმა
თანამშრომლობის
საქართველოში
უწყებათაშორისი
რეკომენდაციები მისცა.
კამპანიის
ფარგლებში
საქმიანობისა
და
ექსპერტმა
წარმატებული
მულტისექტორული
მონაწილეებს
მოდელი
აშშ-ის
გააცნო
და
კოორდინაციის
გაუმჯობესების
მიზნით,
გენერალურ
პროკურატურაში
თბილისის
საქართველოს
სხვადასხვა უნივერსიტეტების სტუდენტებთან შეხვედრა გაიმართა. სპეციალიზებულმა
პროკურორებმა, ქალთა მიმართ გენდერული ძალადობისა და ოჯახური დანაშაულის
წინააღმდეგ პროკურატურის მიერ განხორციელებული ღონისძიებები, არსებული
მიღწევები და გამოწვევები განიხილეს.
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულები
საქართველოს პროკურატურისთვის პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს ქალთა და
არასრულწლოვანთა მიმართ ჩადენილი სქესობრივი დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლა.
სქესობრივი დანაშაულზე საპროკურორო საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით,
საქართველოს პროკურატურაში ამ კატეგორიის დანაშაულის საქმეებზე სპეციალიზაცია
დაინერგა. საქართველოს გენერალური პროკურორის 2021 წლის 16 მარტის ბრძანებით 2021
წლის 10 აპრილიდან სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ
მიმართული დანაშაულის საქმეებზე საგამოძიებო და საპროკურორო უფლებამოსილებას
ახორციელებენ მხოლოდ ის პროკურორები და პროკურატურის გამომძიებლები, რომლებმაც
სპეციალური სასწავლო კურსი გაიარეს.
სპეციალიზაციის სასწავლო მოდული გაეროს ქალთა ორგანიზაციის და ევროპის საბჭოს
მხარდაჭერით განხორციელდა.
სპეციალიზაციის სასწავლო პროგრამა მოიცავდა ეროვნულ
80
კანონმდებლობაში არსებული სიახლეების, საერთაშორისო სტანდარტების და საუკეთესო
საერთაშორისო გამოცდილების გაცნობას.
პირველ ეტაპზე სპეციალიზაციის სასწავლო კურსი გაიარა 69 პროკურორმა და პროკურატურის
ათმა გამომძიებელმა. 2021 წლის ნოემბერში განხორციელდა პროკურატურის მენეჯერთა კიდევ
ერთი ჯგუფის სპეციალიზაცია, 2022 წელს კი იგეგმება მენეჯერთა ახალი ჯგუფის გადამზადება.
სწავლების ფარგლებში დაიფარა ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა:
სქესობრივ დანაშაულებზე არსებული საერთაშორისო სტანდარტები და სახელმწიფოს
პოზიტიური ვალდებულებები;
სქესობრივ დანაშაულთა განმარტება და სქესობრივი დანაშაულების ურთიერთგამიჯვნის
საკითხები;
გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის პრობლემური საკითხები;
საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებების ჩატარების სტანდარტები;
დაზარალებულად ცნობა და მსხვერპლზე ორიენტირებული მიდგომები;
სისხლისსამართლებრივი დევნის მტკიცებულებითი სტანდარტი;
გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი სქესობრივ დანაშაულებში;
შშმ პირებთან საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებების ჩატარების სტანდარტები და
სხვა.
სწავლების ფარგლებში ფართოდ იქნა განხილული არასრულწლოვანთა მიმართ ჩადენილი
სქესობრივი
დანაშაულების
მართლმსაჯულების
სამართალწარმოების
პროცესში
საკითხები
გასათვალისწინებელი
და
არასრულწლოვანთა
გარემოებები:
სექსუალური
ძალადობის
დანაშაულების
საპროცესოსამართლებრივი და ფსიქოლოგიური ასპექტები.
ბავშვთა
მიმართ
მატერიალურსამართლებრივი,
სპეციალიზაციის დანერგვამდე, პროკურორებისთვის შემუშავდა სახელმძღვანელო მითითება
„სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებზე
გამოძიებისა და საპროცესო ხელმძღვანელობის განხორციელების შესახებ“.
რეკომენდაცია
მოიცავს
სქესობრივი
დანაშაულის
კვალიფიკაციასთან
დაკავშირებულ
საკითხებს, კერძოდ- დაზარალებულად ცნობის სტანდარტს, სისხლისსამართლებრივი დევნის
დაწყების და მტკიცებულებით სტანდარტს, საქმის სასამართლოში განხილვის ასპექტებს.
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის და ფსიქოლოგის ჩართვის პრიორიტეტულობას.
რეკომენდაცია მოიცავს აგრეთვე მითითებებს არასრულწლოვანთა მიმართ გასათვალისწინებელ
განსაკუთრებულ
გარემოებებთან
დაკავშირებით,
როგორიც
არის
რეფერირება,
არასრულწლოვნის საქმეში კანონიერი/საპროცესო წარმომადგენლის, ადვოკატის, მოწმისა და
დაზარალებულის
კოორდინატორის,
ფსიქოლოგის
მონაწილეობა,
არასრულწლოვანთან
საგამოძიებო/საპროცესო მოქმედებების დაგეგმვა და ჩატარება, არასრულწლოვნის დაცვის
ღონისძიებები და სხვა.
81
2021 გაეროს ქალთა ორგანიზაციის, ევროპის საბჭოსა და ქალთა უფლებების დაცვის
საერთაშორისო ორგანიზაცია „თანასწორობა ახლას“ (Equality Now) მხარდაჭერით შემუშავდა
სექსუალური ძალადობის გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნისა და სასამართლო
განხილვის სახელმძღვანელო, რომელიც მოიცავს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო
სამართალსა და ადგილობრივ და საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკაზე დაფუძნებით
შემუშავებულ ტექნიკებსა და მეთოდოლოგიას.
სახელმძღვანელო
განკუთვნილია
გამომძიებლების,
პროკურორებისა
და
მოსამართლეებისათვის. აუცილებლად სახელმძღვანელოში ყურადღება უნდა მიექცეს ისეთ
მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორიცაა: სექსუალური ძალადობის განმარტება ადამიანის
უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი
დევნის
დაწყებისა
და
სასამართლო
განხილვის
სტანდარტები,
გამოძიების
პროცესში
გენდერული მოტივის გამოკვეთის საკითხები და მსხვერპლზე ორიენტირებული მიდგომები,
დაცვისა და დახმარების მექანიზმები, მტკიცებულებათა სტანდარტი, გამოკითხვის
მეთოდოლოგია, ინფორმაციის კონფიდენციალურობა და უსაფრთხოების საკითხები და სხვა.
სახელმძღვანელოს შემუშავების პროცესში ჩართული იყვნენ საქართველოს პროკურატურის
თანამშრომლები, რომელთაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს, რათა სახელმძღვანელო
მორგებული ყოფილიყო ადგილობრივ კონტექსტს.
პროკურატურა, უწყვეტი გადამზადების სისტემის ფარგლებში, მომავალშიც გეგმავს სქესობრივი
დანაშაულის სპეციალიზებულ პროკურორთა და გამომძიებელთა კვალიფიკაციის კიდევ უფრო
ამაღლებას, რაც საუკეთესო საგამოძიებო, საპროკურორო გამოცდილებას და
სასამართლო
პრაქტიკის ანალიზს დაეფუძნება. ასევე, დაგეგმილია მოწმისა და დაზარალებულის
კოორდინატორთა გადამზადება ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის თემაზე.
სქესობრივ დანაშაულებზე პროკურორთა სპეციალიზაციის შემოღების შემდეგ, მნიშვნელოვნად
გაუმჯობესდა აღნიშნული კატეგორიის საქმეებზე საპროკურორო საქმიანობის ეფექტიანობა, რაც
გასულ წელთან შედარებით სისხლისსამართლებრივი დევნის მონაცემების ფაქტიურად
გაორმაგებაში გამოიხატა.
82
2020-2021 წლებში სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ
დანაშაულებზე
2021 წელი
2020 წელი
84
137-ე მუხლი
44
70
140-ე მუხლი
47
47
141-ე მუხლი
36
41
138-ე მუხლი
139-ე მუხლი
11
10
5
ამჟამად ხორციელდება და სამომავლოდაც გაგრძელდება სქესობრივი დანაშაულის სისხლის
სამართლის
საქმეების
მონიტორინგი,
გაანალიზდება
სასამართლოს
მიერ
მიღებული
გადაწყვეტილებები, რაც შესაძლებლობას მოგვცემს სწორად და დროულად შეფასდეს, როგორც
მიღწეული პროგრესი, ასევე გამოვლინდეს ხარვეზები და საჭიროებები.
83
ნაფიცი მსაჯულების მიერ საქმეთა განხილვა
საქართველოს მასშტაბით, ნაფიც მსაჯულთა სასამართლომ განიხილა სულ 65 სისხლის
სამართლის საქმე, რომელთაგან 51 საქმე დაკვალიფიცირებული იყო საქართველოს სისხლის
სამართლის კოდექსის 108-ე (განზრახ მკვლელობა) ან/და 109-ე (განზრახ მკვლელობა
დამამძიმებელ გარემოებებში) მუხლებით, 8 სისხლის სამართლის საქმე შეეხებოდა სამოხელეო
და ფინანსურ დანაშაულებს, 2 საქმე შეეხებოდა ოჯახში მომხდარ ძალადობას, 2 საქმე თავისუფლების უკანონო აღკვეთას, 2 - საქმე არაადამიანურ მოპყრობას. 2021 წელს, კი ნაფიცმა
მსაჯულებმა ყველაზე ბევრი 15 სისხლის სამართლის საქმე განიხილეს.
მკვლელობის 51 სისხლის სამართლის საქმიდან 36-ზე დადგა გამამტყუნებელი განაჩენი
განზრახი მკვლელობის კვალიფიკაციით (სსკ-ის 109-ე ან/და 108-ე მუხლებით), 3 საქმეზე
მსაჯულთა შემადგენლობამ გაიზიარა დაცვის მხარის მიერ შემოთავაზებული ალტერნატიული
ვერდიქტი და შეიცვალა არსებული კვალიფიკაცია, 3 საქმეზე ბრალდებულები დამნაშავედ იქნენ
ცნობილნი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 108-ე და 109-ე მუხლთან ერთად
წარდგენილ სხვა ბრალდებებში, 8 საქმეზე კი დადგა სრულად გამამართლებელი განაჩენი,
ხოლო 1 საქმეზე ნაწილობრივ გამამტყუნებელი განაჩენი (ორი ბრალდებულიდან ერთ-ერთი
დამნაშავედ იქნა ცნობილი მკვლელობის კვალიფიკაციით, ხოლო მეორე
ამავე ბრალდებაში
გამართლდა და დამნაშავედ იქნა ცნობილი სხვა ბრალდებით).
მკვლელობის საქმეებზე ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს მიერ
გამოტანილი ვერდიქტები
გამამტყუნებელი
გამამართლებელი
შეიცვალა კვალიფიკაცია
გამამტყუნებელი სხვა ბრალდებაში
ნაწილობრივ გამამტყუნებელი
1
1
1
1
1
1
2
5
2
1
5
2
7
2
5
4
3
2
2011
წელი
2012
წელი
2013
წელი
5
2014
წელი
2015
წელი
2016
წელი
2017
წელი
2018
წელი
2019
წელი
2020
წელი
2021
წელი
დარჩენილი 14 სისხლის სამართლის საქმე შეეხებოდა ძირითადად თანამდებობის პირების მიერ
ჩადენილ დანაშაულებს და ასევე, იმ დანაშაულებს, რომლებიც არ შეიცავს 108-ე და 109-ე
მუხლებით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობას. აღნიშნული საქმეების განხილვის
დასასრულს ოთხ შემთხვევაში მსაჯულებმა მიიღეს გამამტყუნებელი, ხოლო ათ საქმეზე
გამამართლებელი ვერდიქტი.
84
აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლომ განიხილა სამსახურებრივი
უფლებამოსილების გადამეტების და არაადამინური მოპყრობის (333-ე და 1443 მუხლები) საქმე
და
მსაჯულთა სასამართლომ სრულად გაიზიარა ბრალდების მხარის პოზიცია და
ბრალდებული წარდგენილ ბრალდებაში დამნაშავედ სცნო.
საქმეთა რაოდენობის ზრდასთან ერთად აღსანიშნავია,
გამოწვევის,
კოვიდ
პანდემიის
მიუხედავად,
რომ
რომელმაც
ბოლო წლების უმთავრესი
საგრძნობლად
გაახანგრძლივა
მსაჯულთა შერჩევის პროცესები, ძირითად შემთხვევებში საქმეების განხილვა დადგენილ
საპროცესო/საპატიმრო
ვადებში
გაიმართა,
რაც
მნიშვნელოვნად
განპირობებული
იყო
სასამართლო პროცესის ორგანიზებულად და ეფექტურად წარმართვით.
2021 წელს, ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის უფრო ეფექტიანად მუშაობის მიზნით, საქართველოს
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში განხორციელდა მთელი რიგი ცვლილებები,
რომელთა შემუშავებაშიც პროკურატურამ მნიშვნელოვანი მონაწილეობა მიიღო. კერძოდ, 2021
წლის 28 ივნისის კანონით შესაბამისი ცვლილებები შევიდა სისხლის სამართლის საპროცესო
კოდექსის 31-ე (უარი ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე), 184-ე (სათადარიგო
მოსამართლე), 221-ე (ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატთა სიის შედგენა), 223-ე (ნაფიც მსაჯულთა
შერჩევა, აცილება და თვითაცილება) და 236-ე (ნაფიც მსაჯულთა (სათადარიგო მსაჯულთა,
მსაჯულობის კანდიდატთა მოვალეობანი) მუხლებში.
ამასთან,
საქართველოს
სისხლის
სამართლის
საპროცესო
კოდექსის
223-ე
მუხლიდან
ამოღებული იქნა მე-11 ნაწილი, რაც გულისხმობს იმას, რომ მხარეებს აღარ ექნებათ დამატებითი
აცილებების გაცხადების უფლება ერთზე მეტი ბრალდებულის არსებობის პირობებში,
შესაბამისად, როგორც დაცვის მხარეს, ასევე ბრალდების მხარეს ექნება უფლება მხოლოდ 6
დაუსაბუთებელი აცილება განაცხადოს, ხოლო თუ წარდგენილი ბრალდება სასჯელის სახით
უვადო თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს, მხარეს მხოლოდ 10 დაუსაბუთებელი
აცილების გაცხადების შესაძლებლობა ექნება.
საკანონმდებლო
ცვლილებების
სამართალდარღვევათა კოდექსიდან
შესაბამისად,
საქართველოს
სისხლის სამართლის
ადმინისტრაციულ
კანონმდებლობაში გადაინაცვლა
ნაფიცი მსაჯულის და ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატის მიერ შესაბამისი მოვალეობების
შეუსრულებლობისათვის ან არაჯეროვანი შესრულებისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების
საკითხმა. ნაფიცი მსაჯულის და ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატის მიერ შესაბამისი
მოვალეობების შეუსრულებლობა ჩაითვლება არა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად,
არამედ სისხლის სამართლის საპროცესო მოვალეობის შეუსრულებლობად.
აღნიშნულმა ცვლილებებმა ხელი უნდა შეუწყოს სასამართლო პროცესების უფრო სწრაფ და
ეფექტურ განხორციელებას, რომელიც ერთ-ერთი უმთავრესი ამოსავალი პრინციპია სისხლის
სამართლის პროცესში სამართლიანი სასამართლოს უზრუნველსაყოფად.
იმის გათვალისწინებით, რომ ბოლო პერიოდში გაიზარდა ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით
განხილულ
საქმეთა
რაოდენობა,
2021
წელს
განსაკუთრებული
ყურადღება
დაეთმო
პროკურატურის სხვადასხვა დანაყოფების პროკურორების გადამზადებას. კერძოდ, 2021 წელს
85
განხორციელდა 5 ტრენინგი, რომელშიც მონაწილეობდა 68 პროკურორი. ტრენინგებზე ნაფიც
მსაჯულთა შერჩევის, შესავალი და დასკვნითი სიტყვის, პირდაპირი და ჯვარედინი დაკითხვის
მნიშვნელოვანი ასპექტები იქნა განხილული. ასევე, საუბარი შეეხო ნაფიც მსაჯულთა
სასამართლო პროცესის პრაქტიკასა და არსებულ გამოწვევებს. 2021 წლის განმავლობაში
22
პროკურორს ტრენინგი ჩაუტარდა ნაფიც მსაჯულთა შერჩევის კითხვების მომზადების თემაზე.
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს თემაზე ტრენინგები ამერიკის შეერთებული შტატების
იუსტიციის დეპარტამენტთან (DOJ) თანამშრომლობით განხორციელდა.
ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის პოპულარიზაციის მიზნით, 2021 წლის ივნისში საქართველოს
პროკურატურის და
ენკომის
თანამშრომლობით განხორციელდა
ერთობლივი
პროექტი
სახელწოდებით: ,,დებატები ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო თემაზე.“ პროექტის მიზანი იყო
იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებში თეორიული და პრაქტიკული კომპონენტების
ინკორპორაცია და ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის მიმართ ცნობიერების ამაღლება. აღნიშნული
პროექტის ფარგლებში 2021 წლის 30 ივნისს ფინალურ შეხვედრაზე გამოვლინდა 3 საუკეთესო
სპიკერი, რომელთაც მიეცათ შესაძლებლობა გაევლოთ პრაქტიკა და უშუალოდ ჩართულიყვნენ
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბრალდების ეფექტიანი
მხარდაჭერის უზრუნველყოფის სამმართველოს საქმიანობაში.
2021 წლის დეკემბერში საქართველოს პროკურატურამ საქართველოში ამერიკის შეერთებული
შტატების საელჩოს აქტიური ხელშეწყობით დაიწყო მასშტაბური კამპანია ,,გახდი ნაფიცი
მსაჯული“. კამპანიის მიზანია ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შესახებ საზოგადოებაში
ცნობიერების ამაღლება. საინფორმაციო კამპანიის პრეზენტაცია 2021 წლის 8 დეკემბერს
საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში გაიმართა და მას ამერიკის შეერთებული შტატების
იუსტიციის დეპარტამენტის, საერთო სასამართლოების, ადვოკატთა ასოციაციის, იურიდიული
დახმარების ბიუროს წარმომადგენლები და საზოგადოებისთვის ცნობადი სახეები ესწრებოდნენ.
კამპანიის
ფარგლებში
საზოგადოებისთვის
მომზადდა
ცნობადი
სახეები
საინფორმაციო
საუბრობენ
ვიდეორგოლები,
ნაფიც
მსაჯულთა
რომლებშიც
ინსტიტუტის
აუცილებლობასა და მნიშვნელობაზე. სოციალური ხასიათის აღნიშნული ვიდეორგოლები
სხვადასხვა მედია საშუალებებში იქნა გავრცელებული. საქართველოს შვიდ დიდ ქალაქში
(თბილისში, რუსთავში, თელავში, გორში, ქუთაისში, ზუგდიდსა და ბათუმში) განთავსდა
სარეკლამო ბანერები ცნობადი სახეების გამოსახულებითა და კამპანიის სლოგანებით. ნაფიც
მსაჯულთა სასამართლოს თემაზე საქართველოს პროკურატურის წარმომადგენლებმა მიიღეს
მონაწილეობა სხვადასხვა სატელევიზიო გადაცემებსა და თოქ-შოუებში. კამპანიის ფარგლებში,
შეიქმნა ფეისბუქ-გვერდი "მე ნაფიცი მსაჯული ვარ": https://www.facebook.com/napitsimsajuli.
აღსანიშნავია, რომ კამპანია გაგრძელდება 2022 წელს და მოიცავს ინტენსიურ ღონისძიებებს,
რომელთა მთავარი დანიშნულება იქნება ინსტიტუტის მიმართ საზოგადოების ცნობიერების
ამაღლება, რათა მსაჯულთა მონაწილეობით სასამართლო პროცესები მომდევნო წლებში
დაბრკოლებების გარეშე, საზოგადოების აქტიური ჩართულობით განხორციელდეს.
86
საქართველოს
პროკურატურა
მიმდინარე
წელსაც
გააგრძელებს
სხვადასხვა
საჭირო
მიმართულებების განვითარებას, ნაფიცი მსაჯულების სასამართლო პროცესზე პროკურორების
მიერ სახელმწიფო ბრალდების სათანადო წესით მხარდაჭერისა და არსებული გამოწვევების
გამკლავების მიზნით.
საპროკურორო ზედამხედველობა და ანალიტიკური საქმიანობა
საქართველოს პროკურატურის განვითარების, საპროკურორო საქმიანობის ეფექტიანობის და
ხარისხის ამაღლების უზრუნველყოფის, დანაშაულისა და სტატისტიკური ინფორმაციის
გაანალიზების მიზნით, 2021 წლის განმავლობაში, საქართველოს პროკურატურის საპროკურორო
საქმიანობაზე ზედამხედველობისა და სტრატეგიული განვითარების დეპარტამენტის მიერ
შემდეგი მიმართულებებით იქნა გაწეული სამუშაო:
სახელმძღვანელო მითითებები
2021
წელს
საქართველოს
პროკურატურის
თანამშრომლებისთვის
შემუშავდა
შემდეგი
სახელმძღვანელო მითითებები:
სახელმძღვანელო მითითება საპროცესო შეთანხმების გაფორმებასთან დაკავშირებით
ბრალდებულის სავალდებულო დაცვით უზრუნველყოფის შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის პრაქტიკაში
გამოყენების შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითებები დაზარალებულისათვის საქმის მასალების გაცნობისა და
ნივთების დაბრუნების შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება ოჯახში
ძალადობისა
და
ოჯახური
დანაშაულების
საქმეებზე საპროცესო შეთანხმების გაფორმების შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება არასრულწლოვანთა განრიდების/განრიდება-მედიაციის
საქმეთა
და
რეფერირების
მონიტორინგის
შედეგად
გამოკვეთილი
ხარვეზების
აღმოფხვრის შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 262-ე
მუხლით ბრალდებული პირისთვის აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება ნარკოტიკულ დანაშაულში ბრალდებული პირისთვის
მართვის უფლების ჩამორთმევის შესახებ;
სახელმძღვანელო მითითება „სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის
წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებზე გამოძიებისა და საპროცესო ხელმძღვანელობის
განხორციელების შესახებ“.
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების 2020 წლის შედეგების გაანალიზების საფუძველზე
მომზადდა „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების შედეგების შესახებ“ ანგარიში. ანგარიში
გამოქვეყნდა საქართველოს პროკურატურის ოფიციალურ ვებგვერდზე და მოიცავს ძირითად
სტატისტიკურ ინფორმაციას არასრულწლოვანთა განრიდებისა და სისხლისსამართლებრივი
დევნის განხორციელების შესახებ. ანგარიშში მოცემულია მიგნებები, რომლებიც გასული
წლების მონაცემებთან შედარებითი ანალიზის საფუძველზე გამოიკვეთა.
87
ანალიტიკური საქმიანობა
2021 წელს სამართლებრივი კვლევის ფარგლებში შესწავლილ იქნა 2021 წლის პირველ
ექვს თვეში გამოტანილი ნაწილობრივ გამამართლებელი და სრულად გამამართლებელი
განაჩენები, რომელთა შესწავლის გზით განზოგადდა მიზეზები, რაც საფუძვლად დაედო
სასამართლოს მიერ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანას. მოხდა გამოძიების და საქმის
სასამართლო განხილვის პროცესში არსებული იმ პრობლემების იდენტიფიცირება, რაც
გახდა ბრალდებულის გამართლების საფუძველი. კვლევის მიზანია, გამოვლენილი
ტენდენციები
გაზიარებულ
იქნეს
თანამშრომელთან, რათა მომავალში
საქართველოს
პროკურატურის
ყველა
მინიმუმამდე იქნეს დაყვანილი საპროცესო
და
კვალიფიკაციის ხარვეზების დაშვების ალბათობა. ასევე, შესწავლილ იქნა 2021 წელს
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს მიერ გამოტანილი გამამართლებელი ვერდიქტები.
ანალიზის
შედეგად
მოხდა
გამოძიების
პროცესში
არსებული
იმ
პრობლემების
იდენტიფიცირება, რაც გარკვეულწილად გახდა გამამართლებელი ვერდიქტის გამოტანის
საფუძველი.
შესწავლილ იქნა ყველა ის სისხლის სამართლის საქმე, სადაც 2021 წლის განმავლობაში
სასამართლომ მიიღო შემდეგი გადაწყვეტილებები: განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის
საქმეებზე შეცვალა კვალიფიკაცია, პირველი წარდგენის სხდომაზე დაკავებიდან
გაათავისუფლა ბრალდებული, უკანონოდ ცნო გადაუდებელი აუცილებლობით
ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედება, უარი თქვა ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი
საპროცესო შეთანხმების დამტკიცებაზე, დაუშვებლად ცნო წინასასამართლო სხდომაზე
ბრალდების
დევნა.
მხარის
მტკიცებულებები
სასამართლოს
მიერ
და
მიღებული
შეწყვიტა
სისხლისსამართლებრივი
ზემოაღნიშნული
მნიშვნელოვანი
გადაწყვეტილებების გაანალიზების
და მიზეზების
განზოგადების
შემდგომ,
გამოვლენილი ტენდენციები გაზიარებული იქნება საქართველოს პროკურატურის
თანამშრომლებთან.
სასამართლოს
საკითხებთან
მიმართებით
დადგენილი პრაქტიკის გაცნობა და გათვალისწინება ხელს შეუწყობს
გამოძიების,
საპროცესო
ბრალდების
ზედამხედველობისა
მიერ
და
ცალკეულ
სასამართლოში
სახელმწიფო
მხარდაჭერის ხარისხის გაუმჯობესებას.
მომზადდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს და საკონსტიტუციო სასამართლოს
გადაწყვეტილებების განმარტებების სახელმძღვანელო დოკუმენტი, სადაც ასახულია
2021 წლის პირველ ექვს თვეში გამოტანილი გადაწყვეტილებების საკვანძო ასპექტები.
დოკუმენტის მომზადების მიზანია პროკურორებს დამუშავებული სახით მიეწოდოთ
ინფორმაცია უზენაესი და საკონსტიტუციო სასამართლოების გადაწყვეტილებებში
განმარტებულ სამართლებრივ საკითხებზე. აღნიშნული ხელს შეუწყობს კანონიერი და
დასაბუთებული
გადაწყვეტილებების
მიღებას,
სამართალწარმოების
სწორი
პროცედურების დანერგვას, სამართალწარმოების პროცესში ადამიანის უფლებათა
დაცვის ხარისხის გაზრდას.
შესწავლილ იქნა 2021 წლის 3 თვეში ოჯახური დანაშაულის საქმეებზე დამდგარი
გამამტყუნებელი განაჩენები, სადაც მხარეებს შორის დადებული იყო საპროცესო
შეთანხმება. ანალიზის მიზანი იყო იმის დადგენა, რამდენად სრულყოფილად სრულდება
88
პროკურორების მიერ „ოჯახში ძალადობის და ოჯახური დანაშაულის საქმეებზე
საპროცესო შეთანხმების გაფორმების შესახებ“ სახელმძღვანელო მითითება. შედეგების
გაანალიზების საფუძველზე, ქ. თბილისის და საოლქო პროკურატურების ხელმძღვანელ
პირებს მიეცათ დამატებითი რეკომენდაციები სახელმძღვანელო მითითების ეფექტიანი
აღსრულების მიზნით.
გაანალიზდა 2018-2021 წლებში ქორწინების იძულების ფაქტებზე დაწყებული სისხლის
სამართლის საქმეები, იმის დასადგენად, თუ რამდენად დროულად, სრულყოფილად,
ეფექტიანად
ხორციელდება
აღნიშნული
კვალიფიკაციით
მიმდინარე
საქმეებზე
გამოძიება, რაც მათ შორის არსებულ ტენდენციებზე დაკვირვების შესაძლებლობას,
ხარვეზების გაანალიზებისა და აღმოფხვრის საშუალებას იძლევა.
გაანალიზდა 2018-2021 წლებში ადევნების ფაქტებზე გამოძიებადაწყებული სისხლის
სამართლის საქმეები იმის დასადგენად, რამდენად სრულყოფილად და ეფექტიანად
ხორციელდება საპროკურორო საქმიანობა ამ ტიპის დანაშაულებზე. ანალიზის
ფარგლებში მოხდა დაკვირვება არსებულ ტენდენციებზე, დაიდენტიფიცირდა ხარვეზები
და პრაქტიკული პრობლემები, რაც მოგვცემს საშუალებას დაიგეგმოს მათი აღმოფხვრის
გზები.
შესწავლილ იქნა სიცოცხლის გაუფრთხილებლობით მოსპობის ფაქტზე მიმდინარე
სისხლის სამართლის საქმეები. მომზადდა სიცოცხლის გაუფრთხილებლობით მოსპობის
ფაქტზე წარმოებულ სისხლის სამართლის საქმეთა ანალიზი და საქართველოს სისხლის
სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლით მიმდინარე საქმეებზე ეფექტიანი გამოძიებისა და
სისხლისსამართლებრივი დევნის უზრუნველსაყოფად შემუშავდა სახელმძღვანელო
მითითება.
განხორციელდა
მიმართულ
სქესობრივი
დანაშაულთა
თავისუფლებისა
სისხლის
განსაკუთრებული
ყურადღება
დანაშაულების არასრულწლოვან
და
ხელშეუხებლობის
სამართლის
საქმეების
წინააღმდეგ
მონიტორინგი.
მონიტორინგის
დროს
დაეთმო
სქესობრივი
დაზარალებულებს. გამოძიების ამოწურვისა და
ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენის მიზნით მომზადდა და პროკურატურის შესაბამის
სტრუქტურულ დანაყოფებს გაეგზავნა 21 წერილობითი მითითება აუცილებელი
საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების შესახებ.
შესწავლილ იქნა სისხლის სამართლის საქმეები, რომლებზეც 2020-2021 წლებში
გამოძიება შეწყდა სისხლისსამართლებრივი დევნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის
გამო.
ანალიზის
ფარგლებში
მოხდა
დაკვირვება
არსებულ
ტენდენციებზე,
დაიდენტიფიცირდა ხარვეზები და პრაქტიკული პრობლემები, რაც მოგვცემს საშუალებას
დაიგეგმოს მათი აღმოფხვრის გზები.
შესწავლილ
იქნა
საქართველოს
http://intranet.pog.gov.ge/
პროკურატურის
ამოქმედებული
ლოკალურ
პროკურორთა
და
გვერდზე
–
პროკურატურის
გამომძიებელთა დატვირთვის და საქმეთა თანაბარი განაწილების პლატფორმის
ეფექტიანობა, დაიდენტიფიცირდა პრობლემები და შემუშავდა რეკომენდაციები მათი
გადაჭრის
მიზნით.
მოხდა
დაკვირვება
არა
მხოლოდ
ზოგად
ტენდენციებსა
და კანონზომიერებებზე, არამედ ცალკეული სტრუქტურული ერთეულების ჭრილში
89
შეფასდა პორტალის ეფექტიანობა და მოქნილობა. მოხდა დაკვირვება ტენდენციაზე –
სისტემის ამოქმედებიდან დღემდე შეიცვალა თუ არა პროკურორთა დატვირთვა,
მოახდინა თუ არა დადებითი ეფექტი პლატფორმამ პროკურორთა ყოველდღიურ
საქმიანობაზე
და
რამდენად
გათანაბრდა
თანამშრომელთა
დატვირთულობის
კოეფიციენტი.
BENC & BAR
2020 წლის16 ივლისს საქართველოს უზენაესს სასამართლოსთან და ადვოკატთა ასოციაციასთან
ერთად, ხელი მოეწერა მემორანდუმს მართლმსაჯულების საკოორდინაციო საბჭოს (BENC &
BAR ) დაარსების შესახებ.
საბჭოს მიზანია ხელი შეუწყოს იურიდიული პროფესიის გაძლიერებას, პროფესიათა შორის
ურთიერთპატივისცემას, ჯანსაღი კოლეგიალური დამოკიდებულების და საერთო ეთიკური
პრინციპების დამკვიდრებას, აზრთა თავისუფალ გაზიარებას, მართლმსაჯულებისადმი,
საზოგადოების ნდობის და მართლმსაჯულების სისტემის პროფესიონალთა კომპეტენციის
ამაღლებას.
2021 წელს Benc & bar -ის ფორმატში ორი სამუშაო შეხვედრა გაიმართა. 2021 წლის 30 ივნისს
საქართველოში ევროპის საბჭოს
ოფისის მხარდაჭერით და მონაწილეობით გამართულ
სხდომაზე
აღკვეთის
განხილული
იყო
ღონისძიებების
გამოყენების
დასაბუთებულობის ხარისხის გაზრდა, ევროპის ადამიანის უფლებათა
პრაქტიკასთან შესაბამისობა, არსებული ხარვეზები და მათი გადაჭრის გზები.
პრაქტიკა,
სასამართლოს
2021 წლის 14 დეკემბერს ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს მხარდაჭერით გამართულ
Bench & Bar-ის შეხვედრის ფარგლებში, კი, რომელსაც საქართველოში აშშ ელჩი და იუსტიციის
დეპარტამენტის
წარმომადგენლები
ესწრებოდნენ
მონაწილეებმა
სისხლის
სამართლის
მართლმსაჯულების პროცესში უწყვეტი სასამართლო განხილვის პრინციპის გამოწვევებზე
ისაუბრეს. მხარეებმა ერთმანეთს მოსაზრებები გაუზიარეს და კონკრეტული რეკომენდაციების
შემუშავების საჭიროებასა და მათი განხორციელების სამომავლო გეგმებზე შეთანხმდნენ.
ადამიანური რესურსები და პროფესიული განვითარება
2021 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით საქართველოს პროკურატურაში მუშაობდა 788
თანამშრომელი, მათ შორის, 314 ქალი და 474 მამაკაცი.
788 თანამშრომლიდან:
429 პროკურორი. მათ შორის 145 ა ქალი და 284 - მამაკაცი;
90
83 გამომძიებელი. მათ შორის 8 ქალი და 75 - მამაკაცი;
130 პროფესიული საჯარო მოხელე. მათ შორის 114 ქალი და 16 - მამაკაცი;
146 ხელშეკრულებით მიღებული თანამშრომელი. მათ შორის 47 ქალი და 99 - მამაკაცი.
788 თანამშრომლიდან მენეჯერულ პოზიციას იკავებდა 141 თანამშრომელი, მათ შორის 16 ქალი.
მენეჯერულ პოზიციაზე მყოფი ქალებიდან:
1 გენერალური პროკურორის მოადგილე;
2 დეპარტამენტის უფროსი;
2 დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე;
4 სამმართველოს უფროსი;
1 თბილისის პროკურორის მოადგილე;
3 რაიონული პროკურორი;
3 რაიონული პროკურორის მოადგილე.
2021 წელს საქართველოს პროკურატურაში დაინიშნა 70 ახალი თანამშრომელი- მათ შორის 30
პროკურორი, 5 გამომძიებელი, 2 პროფესიული
ხელშეკრულებით დასაქმებული პირი.
საჯარო
მოხელე
და
33
შრომითი
2021 წელს საქართველოს პროკურატურიდან დათხოვნილ იქნა 61 თანამშრომელი - მათ შორის
17 პროკურორი, 3 გამომძიებელი, 10 პროფესიული საჯარო მოხელე და 31 შრომითი
ხელშეკრულებით დასაქმებული პირი.
განხორციელდა 72 შიდა საკადრო გადაადგილება, მათ შორის 63 პროკურორის, 2 გამომძიებლის
და 7 პროფესიული საჯარო მოხელის.
2021 წელს წახალისებულ იქნა 278 თანამშრომელი, მათ შორის 196 თანამშრომელს გამოეცხადა
მადლობა,
70
თანამშრომელს
მიენიჭა
ვადამდე
წოდება,
8
თანამშრომელს
მიენიჭა
პროკურატურის საპატიო თანამშრომლის წოდება და დაჯილდოვდა შესაბამისი სამკერდე
ნიშნით, 4 თანამშრომელს ვადამდე მოეხსნა დისციპლინური სახდელი.
2021 წელს პროფესიული საჯარო მოხელის შესარჩევად ჩატარდა 10 ღია კონკურსი, აქედან 1
კონკურსი გამოცხადდა ჩაშლილად.
2021 წელს ღია კონკურსი გამოცხადდა შიდა ქართლისა და მცხეთა-მთიანეთის საოლქო
პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოს უფროსი გამომძიებლის და სამცხე-ჯავახეთის
საოლქო პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოს უფროსი გამომძიებლის ვაკანტურ
თანამდებობებზე. კონკურსში მონაწილეობა მიიღეს უმაღლესი იურიდიული განათლების მქონე
პირებმა, რომლებიც აკმაყოფილებდნენ კანონით განსაზღვრულ საკვალიფიკაციო მოთხოვნებს.
კონკურსანტებმა გაიარეს გასაუბრება საკონკურსო კომისიასთან, რის შემდეგაც წარმატებული 2
კანდიდატი
წარედგინა
საქართველოს
გენერალურ
ბრძანებით დაინიშნენ ვაკანტურ თანამდებობებზე .
91
პროკურორს,
რომლებიც
შესაბამისი
გენდერული ორგანიზაციული პოლიტიკის გაუმჯობესება
გაეროს ქალთა ორგანიზაციის პროექტის „კარგი მმართველობა გენდერული თანასწორობისთვის
საქართველოში“ ფარგლებში და ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მხარდაჭერით, 2021
წელს საქართველოს პროკურატურაში თანამონაწილეობითი გენდერული აუდიტი ჩატარდა,
რომლის ფარგლებში ექსპერტებმა შეაფასეს, რამდენად პასუხობს საქართველოს პროკურატურის
საქმიანობა გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობისა და გენდერული მეინსტრიმინგის შესახებ
ქვეყნის მიერ საერთაშორისო და ადგილობრივ დონეზე აღებულ ვალდებულებებს. ასევე,
პროკურატურის პოლიტიკის გენდერული ანალიზის საფუძველზე, აღნიშნული პოლიტიკის
გაუმჯობესებისთვის მნიშვნელოვანი რეკომენდაციები შემუშავდა.
გენდერული
აუდიტით
პროკურატურაში
ღონისძიებების
განსაზღვრული
გენდერული
ეფექტიანად
რეკომენდაციის
თანასწორობის
დაგეგმვისა
და
საფუძველზე,
სტრატეგიის,
სამოქმედო
განხორციელების
მიზნით,
საქართველოს
გეგმისა
და
საქართველოს
გენერალური პროკურორის ბრძანებით შეიქმნა გენდერულ საკითხებზე მომუშავე ჯგუფი.
ამავე აუდიტის რეკომენდაციის საფუძველზე, საქართველოს გენერალური პროკურორის
ბრძანებით, საქართველოს პროკურატურაში სექსუალური შევიწროების პრევენციისა და
რეაგირების მექანიზმი დამტკიცდა, რომელიც განსაზღვრავს სექსუალური შევიწროების
პრევენციისათვის
განსახორციელებელ
ღონისძიებებსა
და
სექსუალური
შევიწროების
შემთხვევებში დისციპლინური წარმოების საკითხებს. სექსუალურ შევიწროებაზე რეაგირების
მექანიზმის ეფექტიანად აღსრულების მიზნით, საქართველოს გენერალური პროკურორის
ბრძანებით, საქართველოს პროკურატურაში შეიქმნა მხარდაჭერის ჯგუფი.
აღნიშნული
ღონისძიებები ხელს შეუწყობს საქართველოს პროკურატურაში გენდერული პოლიტიკის
გაუმჯობესებას.
2022 წელს დაგეგმილია პროკურატურის გენდერული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის
შემუშავება,
რათა
გენდერული
საკითხები
და
მათი
განხორციელების
პროგრამები
პროკურატურის მიზნებსა და ამოცანებში ეფექტიანად ინტეგრირდეს. მნიშვნელოვანია,
გენდერული მეინსტრიმინგის შესახებ ინფორმაციისა და ცოდნის მართვას ორგანიზაციაში
თანმიმდევრული ხასიათი ჰქონდეს, გენდერული თანასწორობის პრინციპები აისახოს
პროკურატურის სერვისებსა და საზოგადოებრივ იმიჯში, ხოლო ადამიანური რესურსების
მართვაში დაინერგოს გენდერული პოლიტიკა.
რანგირების სისტემა
საქართველოს პროკურატურაში 2020 წლიდან დაინერგა საქართველოს პროკურატურის
თანამშრომელთა რანგირების სისტემა და საქართველოს გენერალური პროკურორის 2020 წლის
21 აგვისტოს №036 ბრძანებით, დამტკიცდა „საქართველოს პროკურატურის თანამშრომელთა
რანგირების წესი“, რომელიც ამოქმედდა 2020 წლის 1 სექტემბრიდან.
92
2021 წელს საქართველოს გენერალური პროკურორის ბრძანების შესაბამისად, ჩატარდა
საქართველოს გენერალური პროკურორის სათათბირო ორგანოს – რანგირების საბჭოს ორი
სხდომა.
2021 წლის მაისში ჩატარებულ სხდომაზე, რანგირების საბჭოს სამდივნომ საბჭოს წარუდგინა
ინფორმაცია და მასალები 22 პროკურორისთვის და პროკურატურის გამომძიებლისთვის მეორე
ან/და პირველი რანგის თავდაპირველად მინიჭების და რანგში დაწინაურების თაობაზე. საბჭოს
სხდომაზე კენჭისყრით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება 6 პროკურორისთვის პირველი რანგის,
ხოლო 16 პროკურორისთვის/გამომძიებლისთვის მეორე რანგის მინიჭების თაობაზე.
2021 წლის დეკემბერში ჩატარდა რანგირების საბჭოს მეორე სხდომა, რომელზეც საბჭოს
სამდივნომ რანგირების საბჭოს წარუდგინა მასალები და ინფორმაცია 29 პროკურორისა და
პროკურატურის
გამომძიებლისათვის
მეორე
ან/და
პირველი
რანგის
თავდაპირველად
მინიჭებისა და რანგში დაწინაურების თაობაზე. საბჭოს სხდომაზე კენჭისყრით მიღებულ იქნა
გადაწყვეტილება
7
პროკურორისთვის
პირველი
რანგის,
პროკურორისთვის/გამომძიებლისთვის მეორე რანგის მინიჭების თაობაზე.
ხოლო
16
2021 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით 135 პროკურორს/გამომძიებელს აქვს მინიჭებული
პირველი და მეორე რანგი. მათ შორის, პირველი რანგი მინიჭებული აქვს 34 პროკურორს და 9
გამომძიებელს, ხოლო მეორე რანგი - 71 პროკურორსა და 21 გამომძიებელს.
სტაჟიორთა კონკურსი
საქართველოს პროკურატურის ახალი კადრებით შევსების ძირითადი საფუძველი სტაჟირების
სისტემაა. პროკურატურა ახალი და კვალიფიციური კადრების მოზიდვის მიზნით, პროკურორის
და
პროკურატურის
გამომძიებლის
უფლებამოსილების
განმახორციელებელ
სტაჟიორთა
მისაღებად, ყოველ წელს აცხადებს კონკურსს.
სტაჟირების კონკურსი გამოცხადდა 2021 წლის 6 სექტემბერს და საპროკურორო
უფლებამოსილების განმახორციელებელ სტაჟიორთა კონკურსზე განაცხადი 644-მა პირმა
შემოიტანა, საიდანაც აპლიკაციების გადარჩევის შედეგად შეირჩა 614 კანდიდატი. ხოლო,
პროკურატურის
გამომძიებლის
უფლებამოსილების
განმახორციელებელ
სტაჟიორთა
კონკურსზე განაცხადი 340-მა პირმა შემოიტანა, საიდანაც აპლიკაციების გადარჩევის შედეგად
შეირჩა 308 კანდიდატი. შესაბამისად, საპროკურორო და საგამოძიებო მიმართულებაზე
კონკურსის
პირველი ეტაპი (დოკუმენტების გადარჩევის) წარმატებით გაიარა – 922
კონკურსანტმა.
კონკურსის შემდგომი ორი ეტაპი (ტესტირება სპეციალობაში და ტესტირება ზოგად უნარებში)
საპროკურორო და საგამოძიებო მიმართულებაზე წარმატებით გაიარა – 83 კონკურსანტმა (77
საპროკურორო და 6 საგამოძიებო).
სტაჟირების კონკურსი სულ 4 ეტაპისგან შედგება. საკონკურსო კომისიასთან გასაუბრების
შემდეგ, შერჩეულ საუკეთესო მონაწილეებს შესაძლებლობა მიეცემათ ერთ წლიანი
ანაზღაურებადი სტაჟირება გაიარონ საქართველოს პროკურატურაში, ხოლო სტაჟირების
წარმატებით გავლისა და დადებითი შეფასების შემდეგ, დაინიშნონ პროკურორის და
პროკურატურის გამომძიებლის ვაკანტურ თანამდებობებზე.
93
სტაჟიორ-პროკურორის და სტაჟიორ-გამომძიებლის ხელფასი 2020 წელს გაიზარდა და
ყოველთვიურად 960 ლარს შეადგენს.
პროკურატურის თანამშრომელთა გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება
2021 წელს საქართველოს პროკურატურის თანამშრომლებისათვის, შიდა რესურსის გამოყენებით
და საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით, სულ განხორციელდა 130
აქტივობა, რომელშიც ჩართული იყო 1200 მონაწილე.
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებთან
ბრძოლა
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულის
საქმეებზე სპეციალიზებული პროკურორებისა და პროკურატურის გამომძიებლებისთვის
ჩატარდა
4
კურსი
79
თანამშრომლის
ჩართულობით.
სწავლების
ფარგლებში
განიხილებოდა ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა: სქესობრივ დანაშაულებზე
არსებული საერთაშორისო სტანდარტები, სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებები,
სქესობრივ დანაშაულთა განმარტება, სქესობრივი დანაშაულების ურთიერთგამიჯვნის
საკითხები, მტკიცებულებათა მოპოვება, მტკიცებულებითი სტანდარტი, დაზარალებულად
ცნობის და
დაცვისა
დაზარალებულის უფლებების დაცვის სტანდარტები, დაზარალებულთა
და
დახმარების
მექანიზმები,
სექსუალური
ძალადობის
მსხვერპლ
არასრულწლოვანთან გასათვალისწინებელი გარემოებები და მიდგომები, სქესობრივ
დანაშაულებში გენდერული დისკრიმინაციის მოტივის გამოკვეთის საკითხები, შშმ პირების
მიმართ ჩადენილი სქესობრივი დანაშაულების სპეციფიკა, სექსუალური ძალადობა და
ტრავმა,
სექსუალური
ძალადობის
მსხვერპლთან
თავისებურებები და ა.შ. სასწავლო
ურთიერთობის
კურსი ევროპის საბჭოსა
ფსიქოლოგიური
და გაეროს ქალთა
ორგანიზაციის მხარდაჭერით განხორციელდა.
სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულზე
ევროკავშირის
პროექტთან
თანამშრომლობის
ფარგლებში
სპეციალიზებულმა
პროკურორებმა მონაწილეობა მიიღეს ონლაინ ტრენინგში.
წამების მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრის (GCRT)
ორგანიზებით, თემაზე ,,ტრავმა-ინფორმირებული მიდგომა სქესობრივი დანაშაულების
სამართალწარმოების პროცესში“ ჩატარდა ტრენერთა ტრენინგი.
ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს ორგანიზებით, ჩატარდა ტრენინგი
პროკურატურის მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორებისთვის, სქესობრივი
დანაშაულების მსხვერპლთა გამოკითხვის თემაზე.
ოჯახური დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლა
ევროპის საბჭოს პროექტთან - „ქალთა მართლმსაჯულებისადმი ხელმისაწვდომობა“
თანამშრომლობით
განხორციელდა
HELP-ის
94
სასწავლო
კურსი
თემაზე
-
„ქალთა
მართლმსაჯულებისადმი ხელმისაწვდომობა.“ პროგრამა ერთდროულად ექვს ქვეყანაში
დაიწყო და სამ თვიან სწავლებაში საქართველოს პროკურატურის ოცი წარმომადგენელი
მონაწილეობდა. კურსის შედეგების შეჯამების, მიღწეული პროგრესისა და არსებული
გამოწვევების განხილვის მიზნით, საფრანგეთში, ქალაქ სტრასბურგში გაიმართა სამუშაო
შეხვედრა ევროპის საბჭოს პროექტის “ქალთა მართლმსაჯულებისადმი ხელმისაწვდომობა”
ორგანიზებით, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს აღნიშნული სასწავლო კურსის ტუტორებმა
და პროექტის ეროვნულმა პარტნიორებმა.
ევროპის საბჭოს მხარდაჭერით, ქალთა მართლმსაჯულებისადმი ხელმისაწვდომობის
თემაზე, ჩატარდა ონლაინ შეხვედრა, რომლის ფარგლებშიც განხილული იქნა ევროპული
და სტამბულის კონვენციის გავლენა ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა: კოვიდ-19-ის გავლენა
ქალთა მიმართ ძალადობაზე, გენდერულ მიკერძოებაზე და სტერეოტიპებზე.
ოჯახში ძალადობის და ოჯახური დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის თემაზე
გაეროს
ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) მხარდაჭერით საქართველოს პროკურატურის
ორმოცდაერთმა თანამშრომელმა სპეციალიზაციის პრო კურსი გაიარა. კურსი მოიცავდა
შემდეგ საკითხებს: მტკიცებულებათა მოპოვება და შეფასების თემატიკა, საერთაშორისო
სტანდარტები
და
რეკომენდაციები.
პრაქტიკა,
ოჯახური
დაზარალებულის
დანაშაულის
გამოკითხვა
და
ანალიზი,
მასთან
ტენდენციები,
კომუნიკაცია,
ოჯახში
ძალადობის მსხვერპლთან, მოწმესთან და მოძალადესთან მუშაობის ფსიქო-ემოციურ
ასპექტები, ბავშვის მიმართ ოჯახში ძალადობა და სხვა.
ტრენერთა ტრენინგი ჩატარდა სპეციალიზებული
ძალადობისა
და ოჯახური დანაშაულის
პროკურორებისთვის
ოჯახში
ბრძოლის
ამერიკის
წინააღმდეგ
თემაზე,
შეერთებული შტატების საელჩოს მხარდაჭერით.
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების თემაზე საქართველოში ამერიკის შეერთებული
შტატების საელჩოს მხარდაჭერით ოცდათექვსმეტმა თანამშრომელმა სპეციალიზაციის ორი
კურსი
გაიარა,
რომლის
ფარგლებშიც
განხილული
იქნა:
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულების კოდექსი, კანონმდებლობაში დანერგილი სიახლეები, საერთაშორისო
სტანდარტები,
არასრულწლოვანთა
მართლმსაჯულების
ფსიქოლოგიური
ასპექტები,
ბავშვის განვითარების თავისებურებები, არასრულწლოვანთა დაკითხვის/გამოკითხვის
ტექნიკები და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხები.
გაეროს ბავშვთა ფონდის მხარდაჭერით, საქართველოში იგეგმება ბავშვთა ინტეგრირებული
მომსახურების ცენტრის, ბარნაჰუსის გახსნა. ცენტრი მოემსახურება სექსუალური ხასიათის
ძალადობის
სავარაუდო
მსხვერპლებს/დაზარალებულებს
და მათ ოჯახის წევრებს. ამ
მიზნით, 2021 წელს გაეროს ბავშვთა ფონდის მხარდაჭერით, საქართველოს
პროკურატურისა და შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების ერთობლივი თანამშრომლის
ფარგლებში, დაიწყო ერთიანი გადამზადების პროცესი და ტრენინგში მონაწილეობა
არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებასა და სქესობრივ დანაშაულში სპეციალიზებულმა
ოცდათერთმეტმა თანამშრომელმა მიიღო.
95
ნარკოტიკული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
საქართველოს პროკურატურის და ევროკავშირის პროექტის - „ევროკავშირის მოქმედება
ნარკოტიკებისა და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ“ (EU-ACT) თანამშრომლობის
ფარგლებში,
ნარკოტიკული
დანაშაულის
თემაზე
პროკურორებმა
საერთაშორისო
ექსპერტთან ერთად, ტრენერთა ტრენინგის სამ ეტაპიანი მოსამზადებელი კურსები გაიარეს.
ტრენინგზე განიხილეს შემდეგი საკითხები: ნარკოტიკული დანაშაულის სპეციალური
საგამოძიებო
ტექნიკები,
მტკიცებულებების
მოპოვება,
სატელეფონო
მიყურადება,
კონტროლირებადი მიწოდება, ფარული აგენტები, ნარკოტიკების მომხმარებელთა სტიგმა
და დისკრიმინაცია, ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაული, საერთაშორისო
თანამშრომლობა, პარალელული ფინანსური გამოძიება და სხვა.
პროექტთან - „ევროკავშირის მოქმედება ნარკოტიკებისა და ორგანიზებული დანაშაულის
წინააღმდეგ“
(EU-ACT)
თანამშრომლობის
ფარგლებში,
ჩატარდა
ნარკოტიკული
დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის თემაზე, საქართველოს, უკრაინისა და რუმინეთის
პროკურორების მონაწილეობით ონლაინ ტრენინგი. ტრენინგზე ისაუბრეს ნარკოტიკებით
ვაჭრობის
საქმეებზე
გამოძიების
პროცესში
საერთაშორისო
თანამშრომლობის
მნიშვნელობაზე და გაეცნენ ამ მიმართულებით ესპანეთის საუკეთესო პრაქტიკას.
კიბერდანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
ამერიკის
შეერთებული
შტატების
საელჩოსთან
თანამშრომლობით
პროკურატურის
ჩვიდმეტმა თანამშრომელმა კიბერდანაშაულთან ეფექტიანი ბრძოლის თემაზე ტრენინგები
გაიარა. აღნიშნული
ჯგუფისთვის დაიგეგმა ერთ წლიანი გადამზადების პროგრამა
კიბერდანაშაულის თემაზე კვალიფიკაციის ამაღლების და კიბერდანაშაულთან ეფექტიანი
ბრძოლის საკითხებზე ცოდნის გაღრმავებას მიზნით.
ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოსთან თანამშრომლობით პროკურატურის ცამეტი
თანამშრომლისთვის ჩატარდა ტრენინგი ღია ინტერნეტ წყაროებიდან ინფორმაციის
შეგროვება/მოპოვების
და
კრიპტოვალუტის
უკანონოდ
გამოყენების
დანაშაულების
გამოძიების თემებზე.
საერთაშორისო და სტრატეგიული კვლევების ფონდის (GFSIS) ორგანიზებით ჩატარდა
კიბერუსაფრთხოებისა და კიბერდანაშაულის გამოძიების სპეციალიზებული რვა თვიანი
ჩვიდმეტი მოდულისგან შემდგარი სასწავლო პროგრამა, რომელშიც საქართველოს
პროკურატურის ოთხი თანამშრომელი მონაწილეობდა. პროგრამა მოიცავდა ისეთ
მნიშვნელოვან საკითხებზე, როგორიცაა: ციფრული ექსპერტიზა, მავნე პროგრამული
უზრუნველყოფის ანალიზი, ალგორითმები და დიდი მონაცემები სისხლის სამართლის
მართლმსაჯულებაში. პროგრამის წარმატებით დასრულების შემდეგ, მონაწილეებს
სერტიფიკატები (Completion Certificate) გადაეცათ, რომელიც ადასტურებს სწავლის
პერიოდში მიღებული კომპეტენციის შესაბამის დონეს.
96
ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს და ევროპის საბჭოს ორგანიზებით თემებზე პროფესიონალური კურსი ინფორმაციულ ტექნოლოგიების უსაფრთხოებაში და
კიბერდანაშაულის გამოძიება მასობრივი იარაღის განადგურების დროს, ონლაინ
ტრენინგი ჩატარდა, რომელშიც მონაწილეობა ორმა პროკურორმა მიიღო.
კიბერდანაშაულის
წინააღმდეგ
ბრძოლის
და
ელექტრონული
მტკიცებულებების
მიმართულებებით ჩატარდა შვიდი სასწავლო აქტივობა. სასწავლო პროცესში მონაწილე
პროკურორები
გაეცნენ
კიბერდანაშაულის
საფრთხის
შეფასებას,
ელექტრონული
მტკიცებულების შეგროვების, გამოყენების ძირითად პრინციპებსა და სხვა მნიშვნელოვან
საკითხებს. სწავლებები ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს, ევროპის საბჭოს,
ევროკავშირის და გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოების (GIZ)
მხარდაჭერით ჩატარდა.
კიბერდანაშაულის და კრიპტოვალუტების თემაზე განხორციელდა სასწავლო ვიზიტი
ბუდაპეშტში.
ტრენინგებში
პროკურორებთან
და
პროკურატურის
სისტემის
გამომძიებლებთან ერთად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს, სახელმწიფო უსაფრთხოების
სამსახურისა და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენლებიც
მონაწილეობდნენ.
სხვადასხვა მიმართულებები
ევროკავშირის სისხლის სამართლის სფეროში თანამშრომლობის სააგენტოსთან (EUROJUST)
თანამშრომლობის ფარგლებში, ონლაინ ფორმატში ჩატარდა რეგიონალური ღონისძიება „TAIEX
International Forum for Prosecutors on Fighting Cross-Border Organised Crime“. შეხვედრის
ფარგლებში
მონაწილეები
გაეცნენ
ექსპერტების
გამოცდილებას
ტრანსსასაზღვრო
ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის და მასთან დაკავშირებული ახალი გამოწვევების
შესახებ, შეხვედრაზე ყურადღება გამახვილდა კიბერდანაშაულზე და მასთან დაკავშირებული
გამოწვევებზე, ტერორიზმზე, რადიკალიზაციასა და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ
ბრძოლაზე.
ევროკავშირის
პროექტის
„სისხლისსამართლებრივი
დევნისა
და
გამოძიების
ხარისხის
გაუმჯობესება საქართველოში“ და ,,კორუფციის, ფულის გათეთრების და ტერორიზმის
დაფინანსების წინააღმდეგ ბრძოლისა და პრევენციის სისტემების გაუმჯობესება საქართველოში”
პროექტის ორგანიზებით ფარული საგამოძიებო მოქმედებების
პროკურატურის გამომძიებლისთვის ჩატარდა
ტრენინგი
თემაზე
22 პროკურორის და
ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე,
როგორიცაა: თვალთვალი, მიყურადება, ქონებრივ უფლებებში ჩარევა, ფარული დაზვერვის
წყაროები, საიდუმლო პირები და სხვა.
ამერიკის
შეერთებული
შტატების
ორგანიზებით,
საქართველოს
პროკურატურის
შვიდი
თანამშრომლის მონაწილეობით, ჩატარდა ონლაინ ტრენინგი თემაზე - საჯარო რეესტრი
ავსტრიაში, საფრანგეთში, იტალიაში და ინგლისში. სწავლების ფარგლებში განხილული იქნა
სამართალდამცავების მიერ საჯარო რეესტრისა და საჯაროდ ხელმისაწვდომი წყაროების
გამოყენებით კომპანიების მფლობელობაში არსებული მოძრავი და უძრავი ქონების შესახებ
ინფორმაციის მოპოვება, ასევე, ინფორმაციის მოპოვება მაშინ, როდესაც ეს ქონება მდებარეობს
97
ქვეყნის საზღვრებს გარეთ, ქვეყნებს შორის საერთაშორისო თანამშრომლობა, სამართლებრივი
დახმარების აღმოჩენა და სხვა. ტრენინგს უძღვებოდნენ ავსტრიიდან, იტალიიდან, ინგლისიდან
და ბულგარეთიდან მოწვეული ექსპერტები.
ამერიკის შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტის მხარდაჭერით, საქართველოს
გენერალური პროკურატურის 30 პროკურორს და გამომძიებელს, IBM I2 პროგრამის დიაგრამების
ანალიზის კურსი ჩაუტარდა. ტრენინგის მონაწილეებმა შეიძინეს პროგრამული უზრუნველყოფის
მართვის უნარები, რაც დაეხმარებათ, კარგად განვითარებული დანაშაულებრივი ქსელების
ეფექტიანი და დროული გამოძიების და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელებაში.
IBM i2 პროგრამა წარმოადგენს პროგრამულ უზრუნველყოფას, რომელიც გამოიყენება ფულის
გათეთრების, კიბერდანაშაულის, თაღლითობის და სხვა კომპლექსური ხასიათის დანაშაულების
გამოძიების პროცესში და უზრუნველყოფს საგამოძიებო ინფორმაციის დროულ შეგროვებას,
გაცვლას, ანალიზს, რათა დანაშაულებრივი საქმიანობის იდენტიფიცირება, პროგნოზირება,
დანაშულის თავიდან აცილება და ხელის შეშლა უფრო ეფექტურად მოახდინონ. სწავლებას
ამერიკის შეერთებული შტატების ნარკოტიკებთან ბრძოლის სამმართველოს სასწავლო
ინსტრუქტორები უძღვებოდნენ.
ევროკავშირის და ევროპის საბჭოს ერთობლივი პროექტის მხარდაჭერით 27 პროკურორს და
პროკურატურის გამომძიებელს საერთაშორისო თანამშრომლობის თემაზე 2 სასწავლო კურსი
ჩაუტარდა. ტრენინგის ფარგლებში განხილული იქნა შემდეგი საკითხები ელექტრონული
მონაცემების გამოთხოვა უცხო ქვეყნიდან, სამართლებრივი დახმარება ელექტრონულ
მონაცემებთან დაკავშირებით, ტრადიციული სამართლებრივი დახმარება და მათთან
დაკავშირებული საკითხები.
აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების სტანდარტების თემაზე პროკურორებისთვის 6 ტრენინგი
ჩატარდა, რომელშიც 84 პროკურორი მონაწილეობდა და რომლის ფარგლებშიც განხილული იქნა
შემდეგი საკითხები: ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-5 მუხლით დაშვებული
თავისუფლების აღკვეთა და ეროვნული კანონმდებლობა, აღკვეთის ღონისძიების სახეები,
გამოყენების სტანდარტები, ევროპული სასამართლოს უახლესი პრაქტიკა და სხვა. ტრენინგები
ევროპის საბჭოს ექსპერტის დახმარებით შემუშავებული სასწავლო მოდულის მიხედვით
ჩატარდა.
ევროპის
საბჭოს
მხარდაჭერით
სამართლიანი
სასამართლოს
სტანდარტების
თემაზე
პროკურატურის თანამშრომლებისთვის 3 ტრენინგი ჩატარდა. ადამიანის უფლებათა ევროპული
კონვენციის მე-6 მუხლის თემაზე ჩატარებულ ტრენინგზე განხილული იქნა: საერთაშორისო და
ეროვნული სამართლებრივი ნორმები, ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის
შესაბამისი მუხლები, შიდა რეკომენდაციები, ევროსასამართლოს პრეცედენტული სამართალი და
სხვა მნიშვნელოვანი საკითხები. სწავლების მიზანი, სამართლიანი სასამართლოს თემაზე
მონაწილეების კვალიფიკაციის ამაღლებასთან ერთად, ყოველდღიურ სამუშაო პრაქტიკაში
ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციისა და საერთაშორისო სტანდარტების
დანერგვის ხელშეწყობაა.
ევროკომისიის დაფინანსებით Erasmus + პროგრამის Jean Monnet Project-ის „ევროკავშირის
სამართლებრივი სახე“ (LFEU) ფარგლებში, თემაზე - პერსონალური მონაცემების დაცვის
სამართლებრივი ჩარჩო ევროკავშირში, ევროსაბჭოსა და საქართველოში პროკურორებისთვის,
98
ჩატარდა ტრენინგი. ტრენინგის ფარგლებში მონაწილეები გაეცნენ პერსონალური მონაცემების
დამუშავების
და ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლით დაცულ სფეროს. დეტალურად
განიხილეს ისეთი მნიშვნელოვანი თემები, როგორიცაა განსაკუთრებული კატეგორიის
პერსონალური მონაცემები, მონაცემთა დამუშავება, სპეციფიური რეგულაციები, მონაცემთა
სუბიექტის უფლებები, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლების საერთაშორისო და
რეგიონალური სტანდარტები.
პროკურატურის შესაძლებლობების გაძლიერება
ამერიკის შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტის და
საქართველოს
პროკურატურის თანამშრომლობის ფარგლებში პროკურატურის თანამშრომლებისთვის
ეფექტიანი კომუნიკაციის, არგუმენტირებული პოზიციის, სატელევიზიო და ფორმალური
დებატების
ხელოვნების
თემაზე
ორი
ტრენინგი
ჩატარდა.
სწავლების
ფარგლებში
განიხილებოდა: მედიასთან კომუნიკაციის ძირითადი პრინციპები და ტექნიკები, წარმატებული
შეტყობინების ძირითადი ფაქტორები, რელევანტური მესიჯის შექმნა, ტრანსფორმაცია,
აუდიტორიისათვის მისადაგება, არგუმენტირებული პოზიცია, დამარწმუნებელი კომუნიკაცია
და სხვა.
ევროკავშირის პროექტთან ,,სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების მხარდაჭერა“
თანამშრომლობით,
საქართველოს
პროკურატურის
მენეჯერების
სამი
ჯგუფისთვის
მენეჯერული რგოლის შესაძლებლობების გაძლიერების, ერთიანი სისტემის დანერგვის
და
ორგანიზაციის მართვის თემაზე სწავლებები ჩატარდა.
საქართველო
გენერალური
პროკურატურის
ეკონომიკური
დეპარტამენტის
თანამშრომლებისთვის ჩატარდა ტრენინგი - ფინანსური ანგარიშგების ფორმები და მათი
შევსების წესი. სასწავლო კურსი საჯარო სექტორში დასაქმებული იმ
გათვალისწინებული,
უზრუნველყოფენ
რომლებიც
ფინანსური
სამსახურებრივი
ანგარიშგების
და
პირებისათვის იყო
საჭიროებიდან
განმარტებითი
გამომდინარე
შენიშვნების
ფორმების
მომზადებას და შევსებას. ეკონომიკური დეპარტამენტის თანამშრომლებისთვის სწავლება
განხორციელდა ასევე შრომის უსაფრთხოების და გარემოს დაცვის საკითხებზე. კურსი მიზნად
ისახავდა მონაწილეებისთვის შრომის უსაფრთხოების საერთაშორისო სტანდარტების გაცნობას,
სამშენებლო სფეროში არსებული რისკების შეფასებას, სტანდარტებს მშენებლობასა და
ინფრასტრუქტურულ
პროექტებში,
გარემოს
დაცვის
ასპექტებს
სამშენებლო
სექტორში,
ნარჩენების მართვასა და სამუშაოების დაგეგმვას პრიორიტეტულობის მიხედვით. სასწავლო
კურსს კომპანია საფკოს ექსპერტები უძღვებოდნენ. აღნიშნული ორგანიზაცია ბრიტანული
შრომის უსაფრთხოების ორგანიზაციის IOSH – Institution of Occupational Safety and Health -ის
ოფიციალური წარმომადგენელია საქართველოში.
ევროკომისიის დაფინანსებული პროექტის "სასწავლო და ოპერატიული პარტნიორობა
ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ" (Training and Operational Partnership Against Organized
Crime- TOPCOP) ორგანიზებით ჩატარდა ტრენინგი თემაზე - პროექტის საკონტაქტო პირების
შესაძლებლობების გაძლიერება.
ევროკომისიის დაფინანსებით
Erasmus+
პროგრამის
Jean
Monnet
Project-ის
„ევროკავშირის სამართლებრივი სახე“ (LFEU) განხორციელდა ოთხი სასწავლო აქტივობა,
99
რომელშიც
პროკურატურის
თხუთმეტი
წარმომადგენელი
მონაწილეობდა.
ტრენინგები
შეეხებოდა ისეთ საკითხებს, როგორიცაა: ევროკავშირის სამართლი, ასოცირების შეთანხმება,
ევროკავშირის შრომის დირექტივები და საქართველოს შრომის კოდექსი, საჯარო შესყიდვების
სამართლებრივი ჩარჩო ევროკავშირსა და საქართველოში.
პროკურატურის თანამშრომელთა შესაძლებლობების გაძლიერების მიზნით ზოგადი და
იურიდიული
ინგლისურის
მიმართულებით
სწავლება
გიარა
პროკურატურის
54
თანამშრომელმა.
საქართველოს პროკურატურის თანამშრომლებმა 2021 წელს მონაწილეობა მიიღეს სხვადასხვა
უწყებებისა და დონორი და პარტნიორი ორგანიზაციების მიერ განხორციელებულ ერთობლივ
აქტივობებში, კერძოდ:
ევროპის საბჭოს მიერ სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების თემაზე
ჩატარებულ ვებინარში;
გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) ორგანიზებით ჩატარებულ ტრენინგში
თემაზე - შეზღუდული შესაძლებლობის სფეროს ინკლუზიური განვითარება;
ევროკავშირის პროექტის ორგანიზებით ჩატარებულ აქტივობაში - გეოგრაფიული
აღნიშვნების ბაზრის კონტროლი და სამართალდამცავი ორგანოების როლი;
ფორუმში - ინტელექტუალური საკუთრების უფლებების აღსრულების შესახებ;
რეგიონული ვორქშოფში თემაზე - „წითელი დროშები და ქონებრივი დეკლარაციების
ელექტრონული სისტემები“;
სემინარში
თემაზე
-
„სისხლის
სამართლის
მსჯავრდების
გარეშე
ქონების
კონფისკაცია“;
Fauna & Flora International“-ის სახელით დაგეგმილ „ველური ბუნების დანაშაულის
პლატფორმის“ ონლაინ შეხვედრაში.
თანამშრომელთა შრომითი კმაყოფილების კვლევა
2021
წელს
საქართველოს
გენერალური
პროკურატურის
საპროკურორო
საქმიანობაზე
ზედამხედველობის და სტატეგიული განვითრების დეპარტამენტმა შეაჯამა და გამოაქვეყნა
პროკურატურის
თანამშრომელთა
შრომითი
კმაყოფილების
წარმოადგენდა
თანამშრომელთა
მოსაზრებებისა
და
კვლევა,
რომლის
დამოკიდებულებების
მიზანს
შესწავლა
პროკურატურის სისტემაში არსებული სხვადასხვა საკითხის შესახებ, როგორიცაა სამუშაო
გარემო და მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით კმაყოფილება, პროკურატურის სისტემაში
არსებული სხვადასხვა სამსახურისა და საბჭოს ცნობადობა და მათი საქმიანობის შეფასება და ა.შ.
კვლევის
ფარგლებში
რაოდენობრივი
მეთოდის
გამოყენებით
გამოიკითხნენ
როგორც
მენეჯერულ პოზიციაზე მყოფი პირები, ასევე პროკურორები, გამომძიებლები, არაპროკურორი
თანამშრომლები და სტაჟიორები. სულ კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 466 თანამშრომელმა.
კვლევაში მონაწილეობა იყო ნებაყოფლობითი და ანონიმური. კვლევის შედეგები გამოყენებული
იქნა საქართველოს პროკურატურის 2022-2027 წლების სტრატეგიის ფორმირების პროცესში.
100
სოციალური გარანტიები და სამუშაო გარემოს გაუმჯობესება
საქართველოს
პროკურატურის
თანამშრომელთა
მოტივაცია
უწყების
საქმიანობის
პროდუქტიულობის და ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი
ფაქტორია. ამიტომ აუცილებელია თანამშრომელთა საჭიროებების და მოთხოვნილებების
სწორად იდენტიფიცირება და მათთვის სათანადო სამუშაო პირობების შექმნა. თანამშრომელთა
მოტივაციისთვის მნიშვნელოვანია მათი სამუშაო გარემოს გაუმჯობესება, სამსახურებრივი
საქმიანობისთვის საჭირო მატერიალურ-ტექნიკური პირობებით აღჭურვა.
სწორედ ამ მიზნით
საქართველოს პროკურატურაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული პროექტი
განხორციელდა.
2021 წლის 4 აგვისტოს, საქართველოს გენერალური პროკურატურის შენობაში, საქართველოში
ამერიკის
შეერთებული
შტატების
საელჩოს
მხარდაჭერით
გაიხსნა
საქართველოს
პროკურატურის ნივთიერი მტკიცებულებების საცავი, რომლის ანალოგი არც ტექნოლოგიური
და არც
ფუნქციური თვალსაზრისით საქართველოში არ არსებობს.
საცავი, თავისი
ტექნოლოგიური პარამეტრებით, სივრცეებით და აღჭურვილობით სისხლის სამართლის
პროცესის მიმდინარეობისას ყველა სახის მტკიცებულების, მათ შორის ბიოლოგიური მასალის,
ცეცხლსასროლი იარაღის, დოკუმენტური მასალების და ა.შ დაუზიანებლად და სათადანოდ
შენახვის შესაძლებლობას იძლევა. საცავი სრულად მოიცავს 723 კვადრატულ მეტრს. აქვს
საცავის მისაღები, თანამშრომლის სამუშაო სივრცე, ბიოლოგიური მასალის შესანახი სივრცე,
ცეცხლსასროლი იარაღის და საბრძოლო მასალების შესანახი ოთახი და ძირითადი საცავი,
რომელიც დაახლოებით 600 კვადრატულ მეტრს მოიცავს და ყველა სახის ნივთიერი
მტკიცებულების სათანადოთ შენახვას უზრუნველყოფს.
საცავისთვის მუშავდება შესაბამისი ელექტრონული პროგრამა, რომელსაც ექნება ბმა სისხლის
სამართლის გამოძიების ელექტრონულ პროგრამასთან-ქრიმქეისთან და კონკრეტული სისხლის
სამართლის საქმის მტკიცებულებების შესახებ პროგრამაში გაიცვლება ინფორმაცია.
სრული
სარეაბილიტაციო
და
სარემონტო
სამუშაოები
ჩატარდა
სენაკის
რაიონული
პროკურატურის
ადმინისტრაციულ
შენობაში.
რაიონული
პროკურატურის
თანამშრომლებისთვის შეიქმნა თანამედროვედ მოწყობილი და განახლებული სამუშაო სივრცე.
ოფისში
ასევე
მოეწყო
სათანადო
ტექნიკური
მოწყობილობებით
აღჭურვილი
არასრულწლოვნებზე მორგებული გამოკითხვის ოთახი და შშმ პირებისთვის ადაპტირებული
გარემო.
სრული სარეაბილიტაციო და სარემონტო სამუშაოები ჩატარდა საჩხერის
პროკურატურის
ადმინისტრაციულ
შენობაში.
რაიონული
თანამშრომლებისთვის შეიქმნა თანამედროვედ მოწყობილი,
ტექნიკური მოწყობილობებით აღჭურვილი სამუშაო სივრცე.
რაიონული
პროკურატურის
განახლებული და სათანადო
სრული სარეაბილიტაციო და სარემონტო სამუშაოები ჩატარდა სიღნაღის
რაიონულ
პროკურატურაში. რაიონული პროკურატურის თანამშრომლებისთვის შეიქმნა თანამედროვედ
101
მოწყობილი, განახლებული და სათანადო ტექნიკური მოწყობილობებით აღჭურვილი სამუშაო
სივრცე.
2021 წელს განხორციელდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის I, IV, VI,
და VIII
სართულების
სარემონტო-სარეკონსტრუქციო
სამუშაოები,
აღნიშნულ
სართულებზე
განთავსებულია
სხვადასხვა
შესაბამისად
საქართველოს
გენერალური
დეპარტამენტები,
პროკურატურის თანამშრომლებისთვის შეიქმნა თანამედროვედ მოწყობილი, განახლებული და
სათანადო ტექნიკური მოწყობილობებით აღჭურვილი სამუშაო სივრცეები.
საქართველოს პროკურატურის თანამშრომელთა სამუშაო პირობების გასაუმჯობესებლად
ინფრასტრუქტურული პროექტების მომავალშიც აუცილებლად გაგრძელდება.
თანამშრომელთა მოტივაციისთვის მნიშვნელოვანია სოციალური გარანტიები და პირველ რიგში
შრომის
ანაზღაურება.
თანამშრომლებზე მოხდა
2018-2022
წლებში
პროკურორებზე,
გამომძიებლებზე
და
სხვა
თანამდებრობრივი სარგოს ზრდა 50-80 %-ით. ხელფასის ზრდის
მიზანი არის პროკურატურის თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურების და სოციალური
გარანტიების ევროკავშირის წევრი ქვეყნების პროკურორების ანაზღაურებასთან დაახლოება და
მოსამართლეთა სოციალურ გარანტიებთან გათანაბრება.
გენერალური ინსპექციის მუშაობა
2021 წელს საქართველოს გენერალური პროკურატურის გენერალურ ინსპექციაში ჩატარდა 22
სამსახურებრივი შემოწმება, პროკურატურის 29 თანამშრომლის მიმართ.
ჩატარებული სამსახურებრივი შემოწმების
გადაცდომების გათვალისწინებით:
შედეგად
გამოკვეთილი
დისციპლინური
2 თანამშრომელს გამოეცხადა შენიშვნა;
6 თანამშრომელს გამოეცხადა საყვედური.
2021 წელს :
4 თანამშრომლის მიმართ დადასტურებული იქნა დისციპლინური გადაცდომის ფაქტი და
შემოწმების დასრულებამდე პირადი განცხადებით დათხოვნილი იქნა საქართველოს
პროკურატურიდან.
1 თანამშრომლის მიმართ დადასტურებული იქნა დისციპლინური გადაცდომის ფაქტი და
საქართველოს გენერალურ პროკურორთან არსებული კარიერის მართვის, ეთიკის და
წახალისები საბჭოს გადაწყევტილებით მიეცა რეკომენდაცია.
16 თანამშრომლის მიმართ
არ დადასტურდა დისციპლინური გადაცდომის ფაქტი და
შეწყდა სამსახურებრივი შემოწმება.
2021 წლის 01 იანვრიდან 2021 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში, საქართველოს
გენერალური პროკურატურის გენერალურ ინსპექციაში გამოძიება დაიწყო 14 სისხლის
სამართლის საქმეზე, ხოლო სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 7 პირის მიმართ, მათ
შორის
102
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 338-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“
ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით;
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით
(საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის წარმოებაში არსებულ
საქმეზე);
საქართველოს სსკ-ის 137-ე მუხლის პირველი ნაწილით;
საქართველოს სსკ-ის 126-ე მუხლის პირველი ნაწილით;
საქართველოს სსკ-ის 236-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით;
საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით;
საქართველოს სსკ-ის 339-ე მუხლის პირველი ნაწილით.
გამამტყუნებელი განაჩენი დადგა 4 სისხლის სამართლის საქმეზე 4 პირის მიმართ კერძოდ,
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“
ქვეპუნქტით;
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით;
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 236-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით;
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 338-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ე“
ქვეპუნქტით.
გამოძიება შეწყდა 4 სისხლის სამართლის საქმეზე. ორ შემთხვევაში საქართველოს სისხლის
სამართლის საპროცესო კოდექსის
105-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით
გათვალისწინებული საფუძვლით, ხოლო 2 შემთხვევაში საქართველოს სისხლის სამართლის
საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული
საფუძვლით.
საქართველოს გენერალური პროკურატურის გენერალური ინსპექციის საქმიანობის მთავარი
მიზანი არის პროკურატურის სისტემაში არსებული ხარვეზების გამოვლენა და აღმოფხვრა, რაც
ერთი მხრივ, ხელს უწყობს პროკურატურის, როგორც სახელმწიფო ინსტიტუციის გამართულად
და შეუფერხებლად ფუნქციონირებას, მეორე მხრივ, საზოგადოებაში ინსტიტუციის
ნდობის ამაღლებას.
მიმართ
სათათბირო ორგანოები
,,პროკურატურის შესახებ“
საქართველოს ორგანული კანონის 21-ე მუხლის შესაბამისად
პროკურატურის საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით არსებობს გენერალური პროკურორის
მუდმივმოქმედი ორი სათათბირო ორგანო - კარიერის მართვის, ეთიკის და წახალისების საბჭო
და სტრატეგიული განვითარების და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭო.
აღნიშნული
საბჭოების ფუნქციები განსაზღვრულია კანონით, ხოლო საბჭოს შემადგენლობა და საქმიანობის
წესი დარეგულირებულია კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით.
103
კარიერის მართვის, ეთიკისა და წახალისების საბჭო
საქართველოს გენერალური პროკურორის მუდმივმოქმედი სათათბირო ორგანოს - კარიერის
მართვის, ეთიკისა და წახალისების საბჭოს,
ერთ-ერთი უფლებამოსილებაა პროკურატურის
თანამშრომელთა დისციპლინური გადაცდომის, წახალისების და დაწინაურების საკითხების
განხილვა და რეკომენდაციის გაცემა.
2021 წელს ჩატარდა კარიერის მართვის, ეთიკისა და წახალისების საბჭოს 7 სხდომა, რომლის
ფარგლებშიც განხილულ იქნა პროკურატურის თანამშრომელთა დისციპლინური გადაცდომის,
წახალისების და დაწინაურების საკითხები.
საბჭოს სულ განსახილველად წარედგინა 242 თანამშრომლის საკითხი, კერძოდ:
მადლობის გამოსაცხადებლად საბჭოს
წარედგინა
214 თანამშრომლის მონაცემი და
საბჭომ რეკომენდაცია გაუწია 145 თანამშრომლის წახალისებას.
დისციპლინური სახდელის ვადამდე მოხსნაზე საბჭოს წარედგინა 4 თანამშრომლის
საკითხი და საბჭომ რეკომენდაცია გაუწია ოთხივე თანამშრომლისთვის სახდელის
ვადამდე მოხსნას.
დასაწინაურებლად
საბჭოს
წარედგინა
6
თანამშრომლის
მონაცემი
და
საბჭომ
რეკომენდაცია გაუწია 2 თანამშრომელს.
დისციპლინური სახდელის დაკისრებისთვის
საბჭოს წარედგინა 18 თანამშრომლის
მონაცემი და საბჭომ რეკომენდაცია გაუწია 14 თანამშრომლის მიმართ დისციპლინური
სახდელის გამოყენებას, 1 თანამშრომლის მიმართ მიიღეს გადაწყვეტილება
რეკომენდაციით მიმართვის შესახებ, 1 თანამშრომლის მიმართ მიიღეს გადაწყვეტილება
საკითხის დამატებით შესწავლასთან და სახდელის გამოყენების საკითხის განხილვის
სხვა დროისათვის გადადებასთან დაკავშირებით. საბჭომ მოისმინა ინფორმაცია 2
ყოფილი თანამშრომლის მიერ ჩადენილი გადაცდომის შესახებ.
აღსანიშნავია, რომ საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა გაითვალისწინა საბჭოს ყველა
რეკომენდაცია.
სტრატეგიული განვითარების და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭო
საქართველოს გენერალური პროკურორის მუდმივმოქმედი სათათბირო ორგანოს სტრატეგიული განვითარების და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭოს უფლებამოსილებაა
პროკურატურის სისტემის საქმიანობის ძირითადი მიმართულებების და განვითარების გეგმის
სრულყოფის, პროგრამებისა და სხვა საჭიროებების განსაზღვრის და სისხლის სამართლის
პოლიტიკიდან გამომდინარე მისი სახელმძღვანელო პრინციპების, სტრატეგიის, სამოქმედო
გეგმის შემუშავების და სრულყოფის საკითხების განხილვა და რეკომენდაციების გაცემა.
2021 წელს ჩატარდა საქართველოს გენერალური პროკურორის მუდმივმოქმედი სათათბირო
ორგანოს - სტრატეგიული განვითარების და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭოს 8 სხდომა.
104
საბჭოს
ორი
სხდომა
ჩატარდა
ამერიკის
შეერთებული
შტატების
იუსტიციის
დეპარტამენტის და ევროპის საბჭოს მხარდაჭერით. სხდომებზე
განხილულ იქნა
საქართველოს პროკურატურის 2022-2027 წლების სტრატეგიის პროექტი.
საბჭოს
სხდომებზე
დოკუმენტი,
განხილულ
საქართველოს
იქნა
სისხლის
პროკურატურის
სამართლის
მენეჯერების
პოლიტიკის
შეფასების
ახალი
სისტემა,
საქართველოს პროკურატურის თანამშრომელთა შეფასების სისტემის პრობლემური
საკითხები.
საბჭოს მიერ მოსმენილ იქნა საქართველოს პროკურატურის ტერიტორიული და
სტრუქტურული დანაყოფების 2021 წლის საქმიანობის ანგარიშები, პრიორიტეტული
მიმართულებები და პრობლემური საკითხები.
ციფრული ტრანსფორმაცია
ანალიტიკური პორტალის მოდერნიზაცია
2020 წლის საქმიანობის ანგარიშში უკვე აისახა ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ
საქართველოს პროკურატურაში ფუნქციონირებს ციფრული პროდუქტი - ანალიტიკური
პორტალი, რომელზე წვდომაც პროკურატურის თანამშრომლებს ლოკალური ქსელის
საშუალებით
შეუძლიათ
და
რომლის
ერთ-ერთ
მნიშვნელოვან
ფუნქციას
თანამშრომელთა
დატვირთვის
მონიტორინგის
ავტომატიზაცია
წარმოადგენს.
ხსენებული მექანიზმი ზედმიწევნითი სიზუსტით აღრიცხავს პროკურორის და
პროკურატურის
ხელმოწერას,
გამომძიებლის
რის
შემდეგაც
მიერ
თითოეული
პროგრამა
სამართლებრივი
ავტომატურად
ახდენს
დოკუმენტის
თანამშრომელთა
კატეგორიზაციას ნაკლებად, საშუალოდ და ძალიან დატვირთულ თანამშრომლებად.
ანალიტიკური პორტალი განსაზღვრავს პროკურორის/პროკურატურის გამომძიებლის
დატვირთვის საშუალო ნიშნულს მომხმარებლისთვის საინტერესო საანგარიშო
პერიოდთან მიმართებაში და ახდენს სტრუქტურულ დანაყოფებს შორის საშტატო
ერთეულების ოპტიმალური გადანაწილების მოდელირებას.
ანალიტიკურ
პორტალში
პროკურორთა
დატვირთვის
მოდულის
მოდერნიზაციის
და
პროკურატურის
მიზნით
იგეგმება
გამომძიებელთა
სეგრეგირებული
კოეფიციენტების შემუშავება, რაც საჭიროებს შესაბამის ცვლილებებს როგორც
პროგრამულ უზრუნველყოფაში, ასევე ციფრული მმართველობის სააგენტოსთან
არსებულ ინფორმაციის გაცვლის სერვისში. სწორედ ამ მიზნით, განხორციელდა
დასმული ამოცანების ტექნიკურ გადაწყვეტილებებად გარდაქმნისთვის საჭირო ბიზნეს
პროცესების ანალიტიკა და შემუშავდა ტექნიკური დავალება, რაც რეალიზაციის მიზნით
გაეგზავნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ ,,ციფრული მმართველობის
სააგენტოს“.
105
Power BI (business intelligence) ფუნქციონალური შესაძლებლობების ინტეგრაციისთვის პროტოტიპების
მომზადება
2021 წელს საქართველოს პროკურატურის საპროკურორო საქმიანობისა და სტატეგიული
განვითარების დეპარტამენტის
და ანალიტიკურმა სამმართველომ ევროკავშირის
პროექტის მიერ დაქირავებული ექსპერტის ჩართულობით დაიწყო სისხლის სამართლის
საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის ბაზაზე
Business intelligence გარემოს
დანერგვისთვის
ორგანიზაციის
ნიადაგის
მომზადება,
რომელიც
საქმიანობაში
საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარებასა და ციფრულ ტრანსფორმაციასთან
დაკავშირებული რეფორმის ნაწილია.
სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის მონაცემთა ბაზაზე BI
ტექნოლოგიების
მეშვეობით
შესაძლებელი
გახდება
დიდი
მოცულობის
სტრუქტურირებული და არასტრუქტურირებული მონაცემების დამუშავება, ანალიზი და
მოკლე დროში ვიზუალიზაცია.
2021 წელს ანალიტიკური სამმართველოს მიერ ექსპერტის მონაწილეობით მომზადდა
არაერთი პროტოტიპი, რომელიც სხვადასხვა მიმართულებით გვაძლევს მონაცემების
ცხადად
დანახვის
და
სისხლისსამართლებრივი
პოლიტიკის
შემუშავებაში
მისი
გამოყენების საშუალებას. ხსენებული მოდელირებული მაკეტები (პროტოტიპები)
აქტიურად გამოიყენებენ ხელოვნური ინტელექტით აღჭურვილ სისტემებს, როგორიც
არის ექსტრაპოლაციის მოდელი და key influencers ფუნქციონალები. შემუშავებული
მოდელები რეალურ მონაცემთა სიმრავლეს ბიზნეს-ანალიზისთვის ღირებულ
ინფორმაციად გარდაქმნის. სამომავლოდ იგეგმება აღნიშნული პროტოტიპების
მეშვეობით BI (business intelligence) ფუნქციონალური შესაძლებლობების ინტეგრაცია
სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის მონაცემთა ბაზაზე.
საერთაშორისო თანამშრომლობა
საქართველოს პროკურატურა აქტიურად თანამშრომლობს კომპეტენტურ საერთაშორისო
ორგანიზაციებთან, მათ შორის ევროკავშირთან, ევროპის საბჭოსთან, გაერთიანებული ერების
ორგანიზაციასთან და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციასთან.
აღნიშნული თანამშრომლობა შეეხება პროკურატურის ინსტიტუციური გაძლიერებისა და
რეფორმირების საკითხებს, მისი ეფექტიანობისა და გამჭვირვალობის გაზრდის მიზნით.
საქართველოს
პროკურატურა
ყოველთვის
ყურადღებით
ეკიდება
მითითებული
ორგანიზაციების რეკომენდაციებს და კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს მათ
პრაქტიკაში იმპლემენტაციას. არსებობს სრული მზაობა მომავალში ამ ტიპის თანამშრომლობის
კიდევ უფრო გაღრმავების თაობაზე.
გარდა ზემოაღნიშნული საერთაშორისო ორგანიზაციებისა, მოქმედი კანონმდებლობის
თანახმად, საქართველოს პროკურატურა ასევე წარმოადგენს ცენტრალურ კომპეტენტურ
ორგანოს სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის საკითხებში. ამ
106
მიზნით, იგი აქტიურად თანამშრომლობს უცხო სახელმწიფოების კომპეტენტურ ორგანოებთან
დანაშაულის წანააღმდეგ ბრძოლის საკითხებში.
GRECO-ს ანგარიში
2021 წლის 22 მარტს, ევროპის საბჭოს კორუფციის წინააღმდეგ სახელწიფოთა ჯგუფმა (GRECO)
დაამტკიცა მეორე ანგარიში საქართველოს შესახებ. მასში განხილულია GRECO-ს შეფასების
მეოთხე რაუნდის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობა.
ანგარიშის
თანახმად,
GRECO-მ
დააფიქსირა
პროგრესი
საქართველოს
პროკურატურის
კომპეტენციაში შემავალ საკითხებზე გაცემული სამი რეკომენდაციის იმპლემენტაციასთან
დაკავშირებით. კერძოდ, მან სრულად შესრულებულად მიიჩნია ორი რეკომენდაცია, რომლებიც
ეხება პროკურორების დანიშვნა-დაწინაურების წესების გაუმჯობესებას, ეთიკის კოდექსის
განახლებას და დისციპლინურ საკითხებზე კომენტარების გამოცემას, ხოლო ნაწილობრივ
შესრულებულად
მიიჩნია
მესამე
რეკომენდაცია,
რომელიც
ეხება
დისციპლინური
გადაცდომების სიცხადის და სანქციების პროპორციულობის უზრუნველყოფას. მანამდე ეს
რეკომენდაციები იყო შესაბამისად ნაწილობრივ შესრულებული და შეუსრულებელი.
გასათვალისწინებელია, რომ GRECO-ს პირველი ანგარიშის მიხევდით, რომელიც 2019 წლის
მარტში დამკტიცდა, საქართველოს პროკურატურას შესრულებული ჰქონდა GRECO-ს ორი სხვა
რეკომენდაცია. ისინი ეხებოდა პროკურატურის რეფორმირებას და საქმეთა განაწილების წესის
გაუმჯობესებას.
ამრიგად, GRECO-ის პირველი და მეორე ანგარიშების მიხედვით, პროკურატურის კომპეტენციას
მიკუთვნებულ საკითხებზე გაცემული ხუთი რეკომენდაციიდან, საქართველოს პროკურატურას
შესრულებული აქვს ოთხი რეკომენდაცია და ნაწილობრივ
რეკომენდაცია.
შესრულებული აქვს ერთი
GRECO-ს ზემოაღნიშნული რეკომენდაციების შესრულებასთან დაკავშირებული პროგრესის
მიღწევაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს საქართველოს გენერალური პროკურატურის
საერთაშორისო ურთიერთობებისა და სამართლებრივი უზრუნველყოფის დეპარტამენტმა,
გენერალურმა ინსპექციამ
დეპარტამენტმა.
და
ადამიანური
რესურსების
მართვისა
და
განვითარების
გაეროს დანაშაულისა და მართლმსაჯულების კვლევის რეგიონთაშორისი ინსტიტუტის
(UNICRI) კვლევა
2021 წლის 28 აპრილს გამოქვეყნდა გაეროს დანაშაულისა და მართლმსაჯულების კვლევის
რეგიონთაშორისი ინსტიტუტის (UNICRI) კვლევა, რომელიც უკანონო ფინანსურ ნაკადებს და
დანაშაულებრივი ქონების ჩამორთმევას ეხება.
107
კვლევის მიხედვით, ბოლო წლებში, საქართველომ კორუფციის, ორგანიზებული დანაშაულისა
და უკანონო ფინანსური ნაკადების წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით მნიშვნელოვან
წარმატებას მიაღწია და ამით პოზიტიური მაგალითი მისცა რეგიონს.
მასში
ხაზგასმულია,
რომ
საქართველო
ახორციელებს
ეფექტიან
საერთაშორისო
თანამშრომლობას სისხლის სამართლის სფეროში სამართლებრივი დახმარების საკითხებზე. იგი
აღნიშნავს, რომ საქართველო ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მესამე ქვეყანაა ევროჯასტთან
თანამშრომლობის მიმართულებით.
კვლევაში აგრეთვე საუბარია მის მომზადებაში საქართველოს პროკურატურის მიერ შეტანილ
წვლილზე, რაც გამოიხატა გამოცდილებისა და მოსაზრებების გაზიარებაში.
კვლევასთან
დაკავშირებით,
გაეროს
დანაშაულისა
და
მართლმსაჯულების
კვლევის
რეგიონთაშორის ინსტიტუტთან (UNICRI) თანამშრომლობდა საქართველოს გენერალური
პროკურატურის საერთაშორისო ურთიერთობებისა და სამართლებრივი უზრუნველყოფის
დეპარტამენტის ევროინტეგრაციისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ურთიერთობის
სამმართველო.
ონლაინ მომსახურების მომწოდებლებთან თანამშრომლობა
2016
წლიდან
საქართველოს
მომწოდებლებისგან
პროკურატურა
რეგულარულად
იღებს
უცხოური
ელექტრონულ
ონლაინ
მომსახურების
მტკიცებულებებს.
ამ
გზით
მიღებული მონაცემები ძირითადად მოიცავს მომხმარებლის შესახებ ინფორმაციას და ცალკეულ
შემთხვევებში ინტერნეტ ტრაფიკის (ტრანზაქციულ) მონაცემებს. პირველი უცხოური კომპანია,
რომელმაც საქართველოს პროკურატურასთან თანამშრომლობა დაიწყო იყო Facebook, შემდეგ კი
WhatsApp, Instagram, Apple, Western Union და MoneyGram.
2021 წლიდან კი საქართველოს პროკურატურასთან თანამშრომლობა ხუთმა ახალმა კომპანიამ
დაიწყო: Paypal, Viber, ByteDance (TikTok), Binance და CEX.IO.
2021 წელს ონლაინ მომსახურების მომწოდებელი კომპანიებისგან ოცდაორ სისხლის სამართლის
საქმეზე განხორციელდა წარმატებული თანამშრომლობა. ონლაინ მომსახურების მომწოდებელი
კომპანიებმა 2021 წელს საქართველოს პროკურატურის მოთხოვნების 85 % დააკმაყოფილეს და
აღსანიშნავია რომ, ყველა სხვა შემთხვევაში უარის მიზეზი მონაცემების არარსებობა იყო და
საქართველოს პროკურატურისთვის ონლაინ მომსახურების მომწოდებელ კომპანიებს ადამიანის
უფლებების ან სხვა სამართლებრივი გაუმართაობის გამო თანამშრომლობაზე უარი არცერთ
საქმეზე არ უთქვამთ.
ექსტრადიცია
2021 წელს უცხო სახელმწიფოებმა დააკმაყოფილეს საქართველოს გენერალური პროკურატურის
თოთხმეტი ექსტრადიციის შუამდგომლობა. არ დაკმაყოფილდა მხოლოდ ორი შუამდგომლობა
(ორმაგი დასჯადობის არარსებობის მიზეზით).
108
აღნიშნულ პერიოდში გაიგზავნა ექსტრადიციის ცხრამეტი შუამდგომლობა. ამ მხრივ არსებითი
ცვლილება არ მომხდარა 2020 და 2019 წლის ანალოგიურ პერიოდებთან შედარებით.
აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს უცხო სახელმწიფოებმა ექსტრადიცია დააკმაყოფილეს რამდენიმე
განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეზე.
რაც შეეხება საქართველოდან უცხო სახელმწიფოებში პირების ექსტრადიციას, ბოლო წლებში
სასამართლოებში ექსტრადიციის საქმისწარმოების ეფექტიანობა სტაბილურად იზრდებოდა. ეს
ტენდენცია შენარჩუნდა 2021 წელსაც და მეტიც, დაფიქსირდა ეფექტიანობის ზრდა წინა წლების
ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. კერძოდ, საანგარიშო პერიოდში სულ ოთხმოცდაორი
ექსტრადიცია იქნა დასაშვებად ცნობილი, +32.2% ზრდა 2020 წელთან (62 საქმე) შედარებით და
+30.2% ზრდა 2019 წელთან (63 საქმე) შედარებით.
საქართველოდან ექსტრადიციები
დასრულებული საქმეების რაოდენობა
82
63
62
41
33
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
2020 წელი
2021 წელი
ზრდის ძირითადი განმაპირობებელი ფაქტორები იყო თანამშრომლების მოტივაციის სქემების
დანერგვა და პროცესების ოპტიმიზაცია.
109
საქართველოდან ექსტრადიციები
დაწყებული საქმეების რაოდენობა
97
78
76
71
49
2017 წელი
2018 წელი
2019 წელი
მნიშვნელოვანია
აღინიშნოს,
რომ
2021
დაკმაყოფილების მაჩვენებელი იყო 100%.
2020 წელი
წელს
2021 წელი
ექსტრადიციის
შუამდგომლობების
საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარება
2021
წელს
საქართველოს
დახმარებისთვის
179
საგამოძიებო
საქმეზე
მიმართეს
ორგანოებმა
უცხო
საერთაშორისო
სახელმწიფოებს,
სამართლებრივი
ხოლო
საქართველოს
პროკურატურამ უცხო სახელმწიფოებისგან საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარების 1410
შუამდგომლობა მიიღო.
პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაცია IAP
საქართველოს პროკურატურა
2015
წლიდან
აქტიურად
თანამშრომლობს
პროკურორთა
საერთაშორისო ასოციაციასთან. 2018 წლიდან კი ასოციაციის აღმასრულებელ კომიტეტში
პროკურატურას ყავს წარმომადგენელი, რაც ადასტურებს უწყების მზაობას სისტემაში
საერთაშორისო გამოცდილების აქტიურად დანერგვისთვის.
2021 წლის 30 ოფიციალური სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა პროკურორთა საერთაშორისო
ასოციაციის დელეგაცია ასოციაციის პრეზიდენტის, გენერალური მდივნის და სხვა წევრების
შემადგენლობით. ვიზიტის ფარგლებში განხილული იყო 2022 წლის 25-29 სექტემბერს
თბილისში დაგეგმილი პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაციის 27-ე წლიური კონფერენციის
და გენერალური შეხვედრის შინაარსობრივი და ორგანიზაციული საკითხები. აღნიშნულ
კონფერენციას მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის პროკურატურების ასეულობით დელეგატი
დაესწრება.
საერთაშორისო
მნიშვნელობის
110
კონფერენციის
ფარგლებში,
მონაწილე
სახელმწიფოები ერთმანეთს დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის სფეროში არსებულ ცოდნას და
გამოცდილებას გაუზიარებენ.
საზოგადოებასთან ურთიერთობა
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახური
მოწმისა
და
დაზარალებულის
კოორდინატორის
დაზარალებულისთვის
სამართალწარმოების
დანაშაულის
გამოწვეული
შედეგად
სტრესის
სამსახურის
პროცესში
მიზანია
მოწმისა
მონაწილეობის
შემცირება,
ხელახალი
და
გამარტივება,
და
მეორეული
ვიქტიმიზაციის თავიდან აცილება და გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის ეტაპზე მათი
ინფორმირებულობის უზრუნველყოფა.
საქართველოს პროკურატურისა და დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით, კოორდინატორები
მუდმივად გადიან კვალიფიკაციის ასამაღლებელ სწავლებებს. კოორდინატორებმა გაიარეს
სპეციალიზაციის კურსი არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებში და ასევე გადამზადდნენ
ოჯახური დანაშაულის საკითხებზე.
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახურის საქმიანობის ეფექტიანობის
ამაღლების მიზნით, საპროკურორო საქმიანობაზე ზედამხედველობის და სტატეგიული
განვითარების დეპარტამენტის ანალიტიკური სამმართველოს მიერ შემუშავდა ტექნიკური
ამოცანა, რომელიც ითვალისწინებს სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონულ
სისტემაში პროკურორის მიერ მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სუბიექტად
დამატების ფუნქციას. 2021 წლის პერიოდში გაუმჯობესდა ანალიტიკურ
კოორდინატორის სამსახურის მონაცემების პროგრამული დამუშავებაც.
პორტალზე
2021 წლის განმავლობაში სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 50-ე მუხლის მე-5
ნაწილით გათვალისწინებული უფლების შეთავაზება პროკურორების მიერ განხორციელდა 28
სტრუქტურულ
ერთეულში
466
დაზარალებულთან.
მათ
შორის,
ისეთ
რაიონულ
პროკურატურებში, სადაც არ ფუნქციონირებს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის
სამსახური. ასეთი რაიონები იყენებენ საოლქო პროკურატურების მოწმისა და დაზარალებულის
კოორდინატორის რესურსს, რაც კარგი პრაქტიკაა.
აღსანიშნავია, რომ 466 დაზარალებულიდან, რომლებსაც პროკურორმა შესთავაზა საპროცესო
კოდექსის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული უფლებით სარგებლობა, 320 (68%)
იყო ბრალდებულის მეუღლე (მათ შორის განქორწინებული), 15% მშობელი, 11% შვილი და 6%
სხვა.
50-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული მოსაფიქრებელი ვადა და მოწმისა და
დაზარალებულის
კოორდინატორთან
კონსულტაცია
სულ
შეთავაზებული
იქნა
466
დაზარალებულისთვის, აქედან 196-მა (42%) შეთავაზებაზე განაცხადა უარი, ხოლო 270-მა (58%)
დაზარალებულმა გამოთქვა სურვილი ისარგებლოს სამ დღიანი მოსაფიქრებელი ვადით და
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთან კონსულტაციით. შეთავაზების ოქმში
111
დაფიქსირებული
უარის
მიუხედავად,
22
შემთხვევაში
პროკურორის
დავალებით
დაზარალებულს მაინც გაესაუბრა კოორდინატორი. აქედან ოთხმა დაზარალებულმა
კონსულტაციის შემდეგ მისცა ჩვენება, 16-მა არ მისცა, ხოლო ორ შემთხვევაში სასამართლო
სხდომა ამ დროისთვის არ ჩატარებულა.
270 დაზარალებულიდან, რომლებმაც თანხმობა განაცხადეს 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილით
გათვალისწინებულ შეთავაზებაზე, კოორდინატორთან კონსულტაციის და მოსაფიქრებელი
ვადის შემდეგ, სასამართლო პროცესზე ბრალდებულის საწინაღმდეგოდ ჩვენება მისცა 77-მა
დაზარალებულმა, ჩვენება არ მისცა 150-მა, ხოლო 43 მათგანის შემთხვევაში მონაცემთა
დამუშავების ეტაპისთვის არ იყო ჩატარებული სასამართლო სხდომა,
გადაწყვეტილების შესახებ ინფორმაცია მომდევნო თვეების ანგარიშში აისახება.
ამიტომ
მათი
პროკურატურა მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორთა რესურსის გამოყენებით, მათი
მაქსიმალური ჩართულობით მომავალში კიდევ უფრო აქტიურად შეეცდება საპროცესო
კოდექსის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული შესაძლებლობის გამოყენებას, რათა ოჯახური
დანაშაულის დაზარალებულთა მხრიდან ჩვენების მიცემაზე უარის თქმამდე მოხდეს მათი
ინფორმირება მოსალოდნელი შედეგების, ხელახალი ვიქტიმიზაციის არსებული საფრთხეების
თაობაზე და ასევე მაქსიმალურად გამოირიცხოს არაინფორმირებული ან დაზარალებულზე
შესაძლო უკანონო ზემოქმედების მიზეზით დაზარალებულის მიერ მისთვის არასასურველი
გადაწყვეტილების მიღება.
ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს მხარდაჭერით, 2021 წელს მოწმისა და
დაზარალებულის კოორდინატორებთან სამუშაო შეხვედრა გამართა და საკუთარი
გამოცდილება გაუზიარა ამერიკელმა ექსპერტმა დევიდ მარტინმა, რომელმაც პოზიტიურად
შეაფასა საქართველოს პროკურატურის მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის
სამსახურის საქმიანობა.
2021 წელს მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახურით ისარგებლა 5280-მა
მოქალაქემ.
მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორების მიერ 2021 წელს განხორციელდა 19241
აქტივობა.
მოწმეებისა
და
დაზარალებულების
საჭიროების
გათვალისწინებით,
კოორდინატორებმა ყველაზე ხშირად განახორციელეს ქვემოთ მოცემული აქტივობები.
112
კოორდინატორების მიერ ხშირად განხორციელებული ქმედებები
გამოძიებასთან ან პროცესთან დაკავშირებული სხვა
ინფორმაციის მიწოდება
2178
არსებითი განხილვის სხდომის შეტყობინება
2069
სატელეფონო გასაუბრება
1811
დაზარალებულად ცნობის/გაუქმების შეტყობინება
1424
პროკურორთან შეხვედრის ორგანიზება
1366
წინასასამართლო სხდომის შეტყობინება
1328
აღკვეთი ღონისძიების შეტყობინება
1288
შემოტანილ განცხადებასთან დაკავშირებული
ინფორმაციის მიწოდება
1000
სს დევნის დაწყების შეტყობინება
923
მოწმის სასამართლო პროცესისთვის მომზადება
921
მიღება და გასაუბრება
890
გამოძიების დაწყების/განახლების შეტყობინება
562
არსებითი/სააპელაციო/საკასაციო განხილვის
შედეგების შეტყობინება
537
გადამისამართება/სერვისის შეთავაზება
492
სასამართლო სხდომის გადადების შეტყობინება
441
სსს კოდექსის 50-ე მუხლის საფუძველზე
დაზარალებულთან კონსულტაცია
318
არსებითად განსახილველად საქმის
სასამართლოსთვის გადაცემის შესახებ შეტყობინება
283
ჩამოართმეულ/ამოღებულ ქონებაზე/ნივთზე
ინფორმაციის მიწოდება
193
გამოკითხვა/დაკითხვაზე დასწრება
151
სასამართლო პროცესზე დასწრება
141
113
2021 წელს კოორდინატორებმა ყველაზე ხშირად დახმარება გაუწიეს სისხლის სამართლის
კოდექსის შემდეგი მუხლებით გათვალისწინებულ დანაშაულთა საქმეების მოწმეებსა და
დაზარალებულებს:
126'
961
11'-151
486
151
216
126
159
276
106
180
101
177
101
11'-126'
70
11'-381'
55
151'
52
137
40
108
33
საჯარო ინფორმაციის გაცემა
საქართველოს პროკურატურაში 2021 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით საჯარო ინფორმაციის
გაცემის მოთხოვნით სულ შემოვიდა 372 განცხადება.
წარმოდგენილი
განცხადებებიდან
საჯარო
ინფორმაცია
განმცხადებლის
მოთხოვნის
შესაბამისად სრულად გაიცა 222 შემთხვევაში, 49 შემთხვევაში განცხადება ნაწილობრივ იქნა
დაკმაყოფილებული, 9 შემთხვევაში წარმოდგენილი განცხადება საქართველოს ზოგადი
ადმინისტრაციული კოდექსის მე-80 მუხლის შესაბამისად გადაეგზავნა უფლებამოსილ
ადმინისტრაციულ ორგანოს, 82
შემთხვევაში მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება საჯარო
ინფორმაციის გაცემის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ,
წარმოდგენილი
განცხადება
დატოვებული
იქნა
მიმდინარეობს ინფორმაციის მოძიება/დამუშავება.
114
განუხილველად,
8
2 შემთხვევაში
განცხადებაზე
კი,
2021 წელს საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნით შემოსული განცხადებები
სულ
372
222
სრულად დაკმაყოფილდა
ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა
49
გადაეგზავნა უფლებამოსილ ორგანოს
9
მიმდინარეობს ინფორმაციის მოძიება
8
განუხილველი
2
არ დაკმაყოფილდა
82
საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმა
ეფუძნებოდა შემდეგ გარემოებებს:
24 შემთხვევაში დაინტერესებული პირის მოთხოვნა უკავშირდებოდა
სამართლის საქმის წარმოებასა და პირის სისხლისსამართლებრივ დევნას;
სისხლის
5 შემთხვევაში დაინტერესებული პირის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია სცილდებოდა
საქართველოს პროკურატურის უფლებამოსილების ფარგლებს;
23
შემთხვევაში
დაინტერესებული
პირის
მიერ
მოთხოვნილ
იყო
სხვა
პირის
პერსონალური მონაცემები და აღნიშნულ შემთხვევაში, საქართველოს პროკურატურის
უარი ეფუძნებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 371 და 44-ე
მუხლების და „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის
მოთხოვნების დაცვის ინტერესს;
30
შემთხვევაში
დაინტერესებული
პირის
მიერ
მოთხოვნილი
ინფორმაცია
არ
წარმოადგენდა საქართველოს პროკურატურაში დაცულ, დამუშავებულ, შექმნილ ან/და
გაგზავნილ ინფორმაციას.
2021 წელს საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის გამო 1 ადმინისტრაციული საჩივარი
იყო წარდგენილი, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.
საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე ნაწილობრივ უარის თქმისას საქართველოს პროკურატურის
მიერ მიჩნეულ იქნა, რომ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა ნაწილობრივ უკავშირდებოდა
სისხლის სამართლის საქმის წარმოებასა და პირის სისხლისსამართლებრივ დევნას, ასევე, პირის
პერსონალური მონაცემების გასაჯაროებას. ამასთან, ნაწილობრივ მოთხოვნილ იქნა ისეთი
ინფორმაცია, რომლის აღრიცხვას საქართველოს პროკურატურა არ აწარმოებდა. შესაბამისად,
115
დაინტერესებულ პირს მიეწოდა საქართველოს პროკურატურაში დაცული ინფორმაცია და ასევე
ის ინფორმაცია, რომელიც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად
მიჩნეულია საჯარო ინფორმაციად.
განუხილველად იქნა დატოვებული საჯარო ინფორმაციის გაცემის მოთხოვნით წარმოდგენილი
ის განცხადებები, რომლებიც არ პასუხობდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული
კოდექსის 78-ე და 83-ე მუხლების მოთხოვნებს.
საჯარო მოსამსახურეთა მიერ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევის
და პასუხისმგებელ პირზე დისციპლინური სახდელის დადების შემთხვევა საქართველოს
გენერალურ პროკურატურაში 2021 წელს არ გამოვლენილა.
საზოგადოებასთან ურთიერთობა და ინფორმაციის გავრცელება
საქართველოს პროკურატურისთვის საზოგადოებრივი ნდობის
მნიშვნელოვანი
პრიორიტეტია.
შესაბამისად
საქმიანობის
ამაღლება ერთ-ერთ
გამჭირვალობის
და
საზოგადოებისთვის წინაშე ანგარიშვალდებულების მიზნით ლეგიტიმური საზოგადოებრივი
ინტერესის დაკმაყოფილებისთვის პროაქტიულად ახდენს ინფორმაციების გავრცელებას,
როგორც ზოგადი სტატისტიკის, მიმდინარე ტენდენციების, ასევე მაღალი საზოგადოებრივი
ინტერესის მქონე კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმეების შესახებ.
აღნიშნულს ადასტურებს საქართველოს პროკურატურის მიერ ბოლო წლებში გავრცელებული
პრესრელიზების, ვიდეოკომენტარების და ჩატარებული ბრიფინგების რაოდენობა.
2020 წელს საქართველოს პროკურატურამ გაავრცელა 334 პრესრელიზი, ჩაატარა 14
ბრიფინგი და გააკეთა 27 ვიდეო კომენტარი/ვიდეოკლიპი.
2021 წელს პროკურატურამ გაავრცელა 365 პრესრელიზი, ჩაატარა 16 ბრიფინგი, გააკეთა
59 ვიდეოკომენტარი/ვიდეოკლიპი და გაავრცელა 42 ვიდეო მასალა.
უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებათან თანამშრომლობა
საქართველოს
პროკურატურის
ინიციატივით
უმაღლეს
საგანმანათლებლო
დაწესებულებათა იურიდიული ფაკულტეტების ხელმძღვანელ პირებთან შეხვედრა
გაიმართა, რომლის ფარგლებში მოწვეული პირები პროკურატურის საქმიანობის
სტრატეგიულ და პრიორიტეტულ მიმართულებებს, საქართველოს პროკურატურაში
მიმდინარე პროექტებს და არსებულ სტაჟირების სისტემას გაეცნენ. შეხვედრაზე ასევე,
იმსჯელეს
ერთობლივი
ღონისძიებების
განხორციელებასა
და
იურიდიული
ფაკულტეტის სტუდენტებისთვის საქართველოს პროკურატურაში პრაქტიკის გავლის
ხელშეწყობაზე.
საქართველოს პროკურატურის ინიციატივით, შეხვედრა გაიმართა საქართველოში
არსებულ
სტუდენტურ
ორგანიზაციებთან.
სტუდენტური
ორგანიზაციების
წარმომადგენლებმა პროკურატურის საქმიანობის სტრატეგიულ მიმართულებებზე,
პროკურორის პროფესიაზე და მათთვის საინტერესო სხვა საკითხებზე მიიღეს
116
ინფორმაცია. ასევე, შეხვედრის ფარგლებში, სასწავლო, პრაქტიკული და კვლევითი
მიმართულებებით სამომავლო თანამშრომლობა დაიგეგმა.
საქართველოს
პროკურატურამ
სხვადასხვა
უმაღლესი
სტუდენტური
ორგანიზაციების
მომართვის
საფუძველზე
სასწავლებლებისა
თერთმეტი
და
აქტივობა
განახორციელა, რომლებშიც ხუთასზე მეტი სტუდენტი მონაწილეობდა. შეხვედრების
ფარგლებში
პროკურორებმა
სტუდენტებს
გააცნეს
პროკურატურის,
როგორც
ინსტიტუციის არსი, როლი და ფუნქციები, ასევე, ისაუბრეს პროკურატურის სისტემაში
დასაქმების მათ შორის სტაჟირებისა და პრაქტიკის გავლის შესახებ და
საქართველოს
პროკურატურის პრიორიტეტულ მიმართულებებზე.
საქართველოს
პროკურატურამ
ევროპის
იურისტ
სტუდენტთა
ასოციაცია
-
საქართველოსთან (ELSA Georgia) თანამშრომლობით, განახორციელა პროექტი - „შეჯიბრი
მოწმის
დაკითხვაში“
(Witness
Interviewing
Competition).
პროექტის
ფარგლებში,
იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტების და ახალგაზრდა იურისტებისგან
დაკომპლექტებული ორ წევრიანი გუნდები ერთმანეთს სასამართლო პროცესზე მოწმის
დაკითხვის სიმულაციურ პროცესში ეჯიბრებოდნენ. დასკვნითი შეჯიბრის შედეგად
გამარჯვებულ გუნდს და პროექტში ჩართულ ყველა მონაწილეს, მონაწილეობის
დამადასტურებელი სერტიფიკატი გადაეცა.
საპროკურორო საბჭოს რეკომენდაციების შესრულება
2021 წლის 15 იანვარს საპროკურორო საბჭომ შემდეგი რეკომენდაციით მომართა საქართველოს
გენერალურ პროკურორს:
საქართველოს პროკურატურის პროკურორებსა და გამომძიებლებს და საქართველოს
საერთო სასამართლოების წარმომადგენლებს შორის გაიმართოს სამუშაო შეხვედრები
მართლმსაჯულების განხორციელებასთან დაკავშირებული აქტუალური საკითხების
თემატიკაზე.
2021 წლის 30 ივნისს საქართველოს პროკურატურაში მართლმსაჯულების საკოორდინაციო
საბჭოს ფორმატში პროკურორებს, მოსამართლეებსა და ადვოკატებს შორის გაიმართა სამუშაო
შეხვედრა თემაზე -აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების პრაქტიკა,
აღკვეთის ღონისძიების
დასაბუთების ხარისხის ზრდა და ამ მიმართულებით ევროპული სასამართლოს პრაქტიკასთან
შესაბამისობის უზრუნველყოფა.
2021 წლის 14 დეკემბერს მართლმსაჯულების საკოორდინაციო საბჭოს ფორმატში სისხლის
სამართლის მართლმსაჯულების პროცესში უწყვეტი სასამართლო განხილვის პრინციპის
გამოწვევებზე გაიმართა პროკურორების, მოსამართლეების და ადვოკატების შეხვედრა.
შეხვედრის მონაწილეებს შორის გაიმართა დისკუსია, მხარეებმა ერთმანეთს მოსაზრებები
გაუზიარეს და კონკრეტული რეკომენდაციების
განხორციელების სამომავლო გეგმებზე შეთანხმდნენ.
117
შემუშავების
საჭიროებასა
და
მათი
საქართველოს პროკურატურის მიერ უზრუნველყოფილი იქნეს ოჯახურ დანაშაულებთან
დაკავშირებული საკითხების შესწავლა და განხილულ იქნეს შესაძლებლობები ამ ტიპის
დანაშაულებში
ბრალდებულ
პირთა
მიმართ,
პატიმრობის
ალტერნატიული
ღონისძიებების გამოყენებისა და წახალისების თაობაზე, არსებული მკაცრი პოლიტიკის
შენარჩუნებით.
ოჯახში ძალადობასა და ოჯახური დანაშაულების საქმეებთან დაკავშირებით 2021 წელს
განახლდა სახელმძღვანელო მითითება ,,ოჯახში ძალადობისა და ოჯახური დანაშაულების
საქმეებზე
საპროცესო
შეთანხმების
გაფორმების
შესახებ“
და
ამ
ეტაპზე
მუშავდება
სახელმძღვანელო მითითება „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 11 პრიმა და 126
პრიმა
მუხლებით
გათვალისწინებულ
დანაშაულებზე
გამოძიების
საპროცესო
ხელმძღვანელობის განხორციელების შესახებ“.
საქართველოს პროკურატურის მიერ გატარდეს ქმედითი ღონისძიებები, რომელიც
მიმართული იქნება, ნაფიც მსაჯულთა მიერ განსახილველ სისხლის სამართლის
საქმეებზე პროცესების გაჭიანურების მიზეზების იდენტიფიცირებისა და შემდგომ მათი
აღმოფხვრისკენ.
საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო პროცესები რიგ შემთხვევებში თვეების
განმავლობაში
მიმდინარეობს,
რასაც
ძირითადად
ხანგრძლივობა განაპირობებს. შერჩევის პროცესების
მსაჯულთა გამოცხადების დაბალი მაჩვენებელია.
მსაჯულთა
შერჩევის
გაჭიანურების
პროცესების
ძირითადი
მიზეზი
2021 წელს, ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის უფრო ეფექტიანად მუშაობის მიზნით, საქართველოს
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში განხორციელდა მთელი რიგი ცვლილებები,
რომელთა შემუშავებაშიც პროკურატურამ მნიშვნელოვანი მონაწილეობა მიიღო. კერძოდ, 2021
წლის 28 ივნისის კანონით შესაბამისი ცვლილებები შევიდა სისხლის სამართლის საპროცესო
კოდექსის 31-ე (უარი ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებაზე), 184-ე (სათადარიგო
მოსამართლე), 221-ე (ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატთა სიის შედგენა), 223-ე (ნაფიც მსაჯულთა
შერჩევა, აცილება და თვითაცილება) და 236-ე (ნაფიც მსაჯულთა (სათადარიგო მსაჯულთა,
მსაჯულობის კანდიდატთა მოვალეობანი) მუხლებში.
ამასთან,
საქართველოს
სისხლის
სამართლის
საპროცესო
კოდექსის
223-ე
მუხლიდან
ამოღებული იქნა მე-11 ნაწილი, რაც გულისხმობს იმას, რომ მხარეებს აღარ ექნებათ დამატებითი
აცილებების გაცხადების უფლება ერთზე მეტი ბრალდებულის არსებობის პირობებში.
საკანონმდებლო
ცვლილებების
სამართალდარღვევათა კოდექსიდან
შესაბამისად,
საქართველოს
სისხლის სამართლის
ადმინისტრაციულ
კანონმდებლობაში გადაინაცვლა
ნაფიცი მსაჯულის და ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატის მიერ შესაბამისი მოვალეობების
შეუსრულებლობისათვის ან არაჯეროვანი შესრულებისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების
საკითხმა.
118
მსაჯულთა შერჩევის პროცესების გაჭიანურების ერთ-ერთი მიზეზია ასევე საზოგადოების
დამოკიდებულება და ცნობიერება, რომლის გაუმჯობესებისა და
ამაღლების მიზნით
საქართველოს პროკურატურამ ამერიკის შეერთებული შტატების სააელჩოს მხარდაჭერით
კამპანია ,,გახდი ნაფიცი მსაჯული დაიწყო“.
სამომავლო გეგმები
საქართველოს პროკურატურის 2022-2027 წლების სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა
2022 წლის დასაწყისში დამტკიცდება საქართველოს პროკურატურის განვითარების 2022-2027
წლების სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა. საქართველოს პროკურატურის მიზანია, სტრატეგია და
სამოქმედო გეგმა პასუხობდეს, ერთი მხრივ, საქართველოს პროკურატურის წინაშე არსებულ
ახალ
გამოწვევებს,
ხოლო
მეორე
მხრივ,
შეესაბამებოდეს
პოლიტიკის
დოკუმენტების
შემუშავების თანამედროვე სტანდარტებს. პროკურატურის ახალ სტრატეგიაში წარმოდგენილია
უწყების განვითარების ხედვა, პრიორიტეტული მიმართულებები, მიზნები და ამოცანები.
სტრატეგიის შემუშავებაში, კომპეტენციის ფარგლებში მონაწილეობა მიიღო პროკურატურის
თითქმის ყველა სტრუქტურულმა ერთეულმა.
2021 წლის აპრილში სტრატეგიის პირველადი ვერსია განსახილველად წარედგინა საქართველოს
გენერალური
პროკურატურის
სტრატეგიული
განვითარებისა
და
სისხლის
სამართლის
პოლიტიკის საბჭოს.
2021 წლის სექტემბერში, ევროპის საბჭოს თბილისის ოფისის მხარდაჭერით სტრატეგიის
პროექტზე მომზადდა საექსპერტო შეფასება.
2021 წლის ნოემბერში, სტრატეგიის პროექტზე კომენტარები მოამზადა საქართველოში ამერიკის
შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტის წარმომადგენლობამ.
მიღებული შეფასებების და რეკომენდაციების საფუძველზე, სტრატეგიის განახლებული ვერსია
2021 წლის დეკემბერში კვლავ წარედგინა საქართველოს გენერალური პროკურატურის
სტრატეგიული განვითარებისა და სისხლის სამართლის პოლიტიკის საბჭოს.
ახალი სტრატეგიის პრიორიტეტულ მიმართულებებს წარმოადგენს საპროკურორო საქმიანობის
ხარისხის ამაღლება, დაზარალებულზე ორიენტირებული სისხლის სამართლის პოლიტიკის
წარმოება, საპროცესო შეთანხმების ინსტიტუტის მოქნილობის და ეფექტიანობის ზრდა,
საერთაშორისო
თანამშრომლობის
კორუფციული
დანაშაულის,
მოტივირებული
დანაშაულის,
არასრულწლოვანთა
მიერ
და
გაძლიერება.
პრიორიტეტულ
კიბერდანაშაულის,
ქალთა
მიმართ
მიმართ
ჩადენილი
ფულის
და
მიმართულებად
გათეთრების,
რჩება
სიძულვილით
ოჯახში
ძალადობის,
აგრეთვე,
დანაშაულის
წინააღმდეგ
ბრძოლის
ეფექტიანობის ზრდა. ასევე პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს გენდერული
პოლიტიკის გაძლიერება.
119
ინფრასტრუქტურული პროექტები
2022 წელს იგეგმება თბილისში, თბილისის რაიონული პროკურატურებისთვის თანამედროვე
სტანდარტების
ახალი
შენობა
მშენებლობის
დაწყება.
მშენებლობა განხორციელდება საქართველოს პროკურატურის ბალანსზე არსებული უძრავი
ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციის შედეგად ბიუჯეტში მობილიზებული თანხებით.
პროკურატურის ახალ შენობაში განთავსდება ვაკე-საბურთალოს, დიდუბე-ჩუღურეთის, ისანისამგორის,
ძველი
თბილისის
და
გლდანი-ნაძალადევის
რაიონული
პროკურატურები.
აღნიშნული რაიონული პროკურატურების თანამშრომლები დაახლოებით თერთმეტი წელია, რაც
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქალაქ თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის
შენობაში გამოყოფილ ოთახებში მუშაობენ.
პროკურატურის ახალ შენობაში ასევე განთავსდება თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი
პროკურატურის
სასწავლო
ცენტრი.
საქართველოს პროკურატურის ახალი შენობის პროექტი თანამშრომელთა თანამედროვე სამუშაო
გარემოს უზრუნველყოფას და
სამუშაო პირობების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად,
რაც
პროკურატურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს. 2022 წელს გაგრძელდება
საქართველოს პროკურატურის ოფისების განახლება და თანამშრომელთა სამუშაო პირობების
გაუმჯობესება.
120