„საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

პროექტი საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 11.11.2015, სარეგისტრაციო კოდი: 010320000.05.001.017921) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-2 მუხლის ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 2. კანონის რეგულირების სფერო ეს კანონი განსაზღვრავს საჯარო მოსამსახურის სტატუსს, პროფესიული საჯარო მოხელის დასაქმებისა და სამსახურის გავლის პირობებს, საჯარო სამსახურის მართვის საკითხებს, აწესრიგებს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში (დაწესებულებებში) და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში საჯარო მოსამსახურეთა სამოხელეო სამართლებრივ ურთიერთობებს, თუ ამავე ან სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.“. 2. მე-3 მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის ბ1 ქვეპუნქტი: „ბ1) სახელმწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებული პირი - ,,საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დარგობრივი პოლიტიკის აღმასრულებელი ან მომსახურების მიმწოდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ან ხელმძღვანელის მოადგილე, თუ მას არ უკავია ამ კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო მოსამსახურის თანამდებობა.“. 3. მე-4 მუხლის: ა) პირველი ნაწილის ,,ფ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ფ) სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ხელმძღვანელსა და მის მოადგილეზე, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელსა და მის მოადგილეზე, სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელსა და მის მოადგილეზე;“; ბ) მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ პირებზე (გარდა იმავე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირებისა), აგრეთვე სახელმწიფო მოსამსახურესა და სახელმწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებულ პირზე ვრცელდება ამ კანონის 27-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“, „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტები, 51-ე მუხლი, 55-ე მუხლის პირველი პუნქტი, მე-2 პუნქტის „ა“, „ბ“ და „დ“−„თ“ ქვეპუნქტები და მე-3 და მე-4 პუნქტები, 62-ე, 64-ე, 66-ე და 124-ე მუხლები, თუ სპეციალური კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი.“. 4. მე-20 მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-6 პუნქტი: „6. ბიუროსათვის შესაბამისი კატეგორიის მიკუთვნება ხორციელდება „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული წესით.“. 5. 1261 მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. გარდამავალ პერიოდად ჩაითვალოს 2017 წლის 1 ივლისიდან 2025 წლის 1 იანვრამდე პერიოდი, ხოლო საჯარო დაწესებულებაში შრომითი გასამრჯელოს დადგენისა და წახალისების მიზნებისთვის – 2017 წლის 1 ივლისიდან 2017 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდი, გარდა ამ მუხლის 11 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა.“. მუხლი 2. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი, გარდა ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი-მე-4 პუნქტებისა, ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. 2. ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი-მე-4 პუნქტები ამოქმედდეს 2025 წლის 1 იანვრიდან. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულების ფარგლებში, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით ახლებურად ჩამოყალიბდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კატეგორიები და ამ კატეგორიებისათვის საჯარო სამართლის იურიდიული პირების მიკუთვნების უფლებამოსილება მიენიჭა საქართველოს მთავრობას. ასევე, დადგინდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირების დაფუძნების საფუძვლები და მათთან მიმართებით საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი კანონმდებლობის გავრცელების, საჯარო სამართლის იურიდიული პირების დაქვემდებარებისა და მათ საქმიანობაზე კონტროლის განხორციელების საკითხები. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის მიღება მიზნად ისახავს „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებულ ცვლილებასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას. გარდა აღნიშნულისა, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტი ემსახურება საჯარო მმართველობითი ფუნქციის განმახორციელებელი საჯარო დაწესებულებებისათვის ინსტიტუციური მოწყობის ერთიანი პრინციპების გავრცელებას. იგი მომზადდა საერთაშორისო და ადგილობრივი პარტნიორებისა და ექსპერტების დახმარებით, ითვალისწინებს თანამედროვე საუკეთესო პრაქტიკას და ამავდროულად ადგენს საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კატეგორიებად დაყოფის პრინციპებს. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის მრავალმხრივი სამართლის თაობაზე“ კანონის პროექტი მომზადდა პროცესის შედეგად, რომლის ფარგლებშიც იურიდიული პირების პირველადი/ზოგადი კომპლექსური განხორციელდა ფუნქციური და საჯარო ანალიზი და დადგინდა შესაბამისი კრიტერიუმები საჯარო სამართლის იურიდიული პირების მიმართ საჯარო მმართველობის გავრცელების თვალსაზრისით. ამასთან, კანონპროექტი ნათლად განსაზღვრავს სსიპების შესაბამის კატეგორიაში გადანაწილების ზოგად პრინციპებს. გასათვალისწინებელია, რომ ხსენებული კანონპროექტით ასევე განისაზღვრა კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებების ჩამონათვალი, როგორიცაა შესაბამისი ნორმატიული აქტების მიღების ვალდებულება, სსიპებისთვის კატეგორიების მიკუთვნება, სსიპ-ებში დასაქმებული პირების სამართლებრივი სტატუსის განსაზღვრა. ყოველივე აღნიშნულის განხორციელება, კი დაკავშირებულია გარკვეულ დროსთან, რის გამოც დადგინდა, რომ „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების ძირითადი ნაწილი ამოქმედდეს 2025 წლის 1 იანვრიდან. ამდენად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილება, ასევე, ემსახურება საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებზე გავრცელებისათვის „საჯარო სათანადო სამსახურის პირობების შესახებ“ შექმნას და საქართველოს პრაქტიკაში მის კანონის უხარვეზო განხორციელებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საჯარო სამსახურის სისტემის ფარგლებში საჯარო სამართლის იურიდიული პირების შეუფერხებელი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით ფუნქციონირებისათვის, „საჯარო გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების უზრუნველსაყოფად გათვალისწინებულია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი გარდამავალი პერიოდის გაგრძელება 2025 წლის 1 იანვრამდე. გარდამავალი პერიოდის გაგრძელება, ასევე დაკავშირებულია „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონპროექტის ამოქმედების (2025 წლის 1 იანვარი) ვადასთან. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: კანონის მიღების აუცილებლობა განპირობებულია „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებულ ცვლილებასთან „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისობაში მოყვანის საჭიროებით, ასევე, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის მიღების აუცილებლობით, რომლითაც კანონის ამოქმედების თარიღად განსაზღვრულია 2025 წლის 1 იანვარი. ამასთან, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1261 მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი გარდამავალი პერიოდის გაგრძელება 2025 წლის 1 იანვრამდე შესაბამისობაში იქნება „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის ამოქმედების ვადასთან. ამდენად, იმისათვის რომ „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონი სრულად პასუხობდეს არსებულ გამოწვევებს, აუცილებელია კანონში შეტანილი იქნეს წარმოდგენილი ცვლილება. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებულ საკითხთან შესაბამისობაში მოვა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. კანონპროექტის მიღების შედეგად, დადგინდება გარდამავალი პერიოდი 2025 წლის 1 იანვრამდე, რა დროსაც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებების ფარგლებში მოხდება მომზადებული „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის მიღება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კატეგორიებისათვის მიკუთვნების უფლებამოსილება მიენიჭა საქართველოს მთავრობას, განისაზღვრა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებზე ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის გავრცელების საკითხი, შემოღებულ იქნა სახელწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებული პირის ცნება. ამასთან, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის ძირითადი ნაწილის ამოქმედების თარითად განისაზღვრა 2025 წლის 1 იანვარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ცვლილება შედის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლში და განისაზღვრება, რომ ეს კანონი განსაზღვრავს საჯარო მოსამსახურის სტატუსს, პროფესიული საჯარო მოხელის დასაქმებისა და სამსახურის გავლის პირობებს, საჯარო სამსახურის მართვის საკითხებს, აწესრიგებს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში (დაწესებულებებში) და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში საჯარო მოსამსახურეთა სამოხელეო სამართლებრივ ურთიერთობებს, თუ ამავე ან სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასევე, მე-3 მუხლს ემატება ბ1 ქვეპუნქტი და დგინდება სახელმწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებული პირის ცნება, რომლის მიხედვით სახელმწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებული პირია ,,საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დარგობრივი პოლიტიკის აღმასრულებელი ან მომსახურების მიმწოდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ან ხელმძღვანელის მოადგილე თუ მას არ უკავია ამ კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო მოსამსახურის თანამდებობა და არ ექცევა ამავე კანონით დადგენილი პროფესიული საჯარო მოხელის დეფინიციის ფარგლებში. შესაბამისი ცვლილება აისახება მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტში და დგინდება, რომ ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ პირებზე (გარდა იმავე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირებისა), აგრეთვე სახელმწიფო მოსამსახურესა და სახელმწიფო მოსამსახურესთან გათანაბრებულ პირზე ვრცელდება ამ კანონის 27-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“, „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტები, 51-ე მუხლი, 55-ე მუხლის პირველი პუნქტი, მე-2 პუნქტის „ა“, „ბ“ და „დ“−„თ“ ქვეპუნქტები და მე-3 და მე-4 პუნქტები, 62-ე, 64-ე, 66-ე და 124-ე მუხლები, თუ სპეციალური კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ცვლილება შედის ასევე მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ფ“ ქვეპუნქტში, საიდანაც ამოღებულ იქნება დათქმა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელსა და მის მოადგილესთან მიმართებით. აღნიშნული განპირობებულია ,,საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის ცვლილების პროექტით, რომელიც აღარ ითვალისწინებს სახელმწიფო ქონების საფუძველზე შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელისა და მისი მოადგილის თანამდებობებზე დანიშვნისა და თანამდებობებიდან გათავისუფლების სპეციალურ წესს. გარდა აღნიშნულისა, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის ცვლილების პროექტის მიხედვით მე-20 მუხლს ემატება მე-6 პუნქტი, რომლის საფუძველზე სსიპ -საჯარო სამსახურის ბიუროსათვის შესაბამისი კატეგორიის მიკუთვნება ხორციელდება „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული წესით. გარდამავალი პერიოდის 2025 წლის 1 იანვრამდე გახანგრძლივებასთან დაკავშირებით შესაბამისი ცვლილება აისახება ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1261 მუხლის პირველ პუნქტში. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: ეს კანონი, გარდა ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი-მე-4 პუნქტებისა, ამოქმედდება გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მნიშვნელოვანია მათი დროული ამოქმედება, ხოლო პირველი მუხლის პირველი-მე-4 პუნქტები ამოქმედდება 2025 წლის 1 იანვარს, რომელიც უკავშირდება „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის ძირითადი ნაწილის ამოქმედების თარიღს. კანონპროექტი არ ითვალისწინებს კანონისთვის უკუძალის მინიჭებას. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): კანონპროექტის ინიციატორი არ ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი): ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებითი ხარჯების გამოყოფას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ იქონიებს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ იქონიებს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: მოსალოდნელია კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს ფინანსურ შედეგებს, იმ პირთათვის რომელთა მიმართ ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით გადასახდელის (ფულადი დადგენილი შენატანის) გადასახადის, ოდენობა მოსაკრებლის შესაბამის ან ბიუჯეტში სხვა და სახის ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტით არ დგინდება გადასახადი, მოსაკრებელი ან სხვა სახის გადასახდელი. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: წარმოდგენილი კანონპროექტი არ იქონიებს გავლენას ბავშვთა უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტის მომზადება არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ მომზადებულა. ე) კანონპროექტის ავტორი: საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - საჯარო სამსახურის ბიურო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს მთავრობა.