„საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

პროექტი საქართველოს კანონი „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), საქართველოს კანონის (საქართველოს 15.12.2016, სარეგისტრაციო კოდი: 010170000.05.001.018235) მე-7 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. უცხოელი ან მოქალაქეობის არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავისუფლდება ყალბი ოფიციალური კომპიუტერული მონაცემის შექმნის (გარდა გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა), ან „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესის დარღვევით საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე შესვლის, ან საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის, ან ყალბი პირადობის მოწმობის ან სხვა ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის დამზადების, შეძენის ან გამოყენების მიზნით შენახვის ან გამოყენების (გარდა ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა) შემთხვევაში, თუ იგი საქართველოში უშუალოდ იმ ტერიტორიიდან შემოვიდა, სადაც მას ამ კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტით, მე-19 მუხლის პირველი პუნქტით ან 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფრთხე ემუქრებოდა, და ამ კანონის შესაბამისად ითხოვს საერთაშორისო დაცვას, თუ მის ქმედებაში არ არის სხვა დანაშაულის ნიშნები. 2. ამ მუხლის მოქალაქეობის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, უცხოელი ან არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავისუფლდება, თუ იგი დაუყოვნებლივ გამოცხადდა ხელისუფლების ორგანოში და წარადგინა სათანადო განმარტება ამ ქმედების ჩადენის მიზეზთან დაკავშირებით.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: წარმოდგენილი კანონპროექტი მიზნად ისახავს თავშესაფრის მაძიებლის სისხლისსამართლებრივი არსებული პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საკანონმდებლო რეგულირების დახვეწას. აღსანიშნავია, რომ მოქმედი „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლი განსაზღვრავს თავშესაფრის მაძიებლის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძვლებს. კერძოდ, უცხოელი ან მოქალაქეობის არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავისუფლდება „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესის დარღვევით საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე შესვლის, ან საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის, ან ყალბი პირადობის მოწმობის ან სხვა ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის დამზადების, შეძენის ან გამოყენების მიზნით შენახვის ან გამოყენების (გარდა ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა) შემთხვევაში, თუ იგი საქართველოში უშუალოდ იმ ტერიტორიიდან შემოვიდა, სადაც მას „ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ“ გაეროს 1951 წლის კონვენციის პირველი მუხლით, „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტითა და 32-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული საფრთხე ემუქრებოდა, საქართველოში უნებართვოდ იმყოფება და საქართველოს ხელისუფლებას საერთაშორისო დაცვას სთხოვს, თუ მის ქმედებაში არ არის სხვა დანაშაულის ნიშნები. „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საქართველოში არსებობს საერთაშორისო დაცვის სამი ფორმა: ლტოლვილის სტატუსი, ჰუმანიტარული სტატუსი და დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი პირის სტატუსი. ამასთან, საერთაშორისო დაცვის მიზანია თავშესაფრის პროცედურის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ლტოლვილის, ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირის ან დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი პირის უფლებების დაცვა კანონით დადგენილი წესით. შესაბამისად, საერთაშორისო დაცვის თაობაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე აუცილებელია შეფასდეს ის საფრთხე, რაც შეიძლება არსებობდეს უცხოელის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის მიმართ და მხოლოდ ამის შემდეგ მიენიჭოს მას კონკრეტული სტატუსი. ლტოლვილის, ჰუმანიტარული ან დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი პირის სტატუსის მინიჭების საფუძვლები მოცემულია წინამდებარე კანონის მე-15, მე-19 და 21-ე მუხლებში და თავშესაფრის მაძიებლის მიმართ არსებული საფრთხეც უნდა განიმარტოს ამ მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულის მიუხედავად, დასახელებული კანონის მე-7 მუხლი შეიცავს არასრულ მითითებას საერთაშორისო დაცვის საფუძველზე თავშესაფრის მაძიებლის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების შემთხვევებზე, ვინაიდან ასახელებს მხოლოდ „ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ“ გაეროს 1951 წლის კონვენციასა და კანონის 21-ე და 32-ე მუხლებს. შესაბამისად, ნორმის არსებული რედაქცია არ შეესაბამება საერთაშორისო დაცვის მინიჭების არსებულ საერთო რეგულირებასა და პრაქტიკას. ამასთან, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 2862 მუხლის შენიშვნის შესაბამისად, დასაშვებია პირის ზემოაღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლება, თუ იგი თავშესაფრის მაძიებელია. დასახელებული შემთხვევა არ არის ასახული „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლში, რაც საჭიროებს დაზუსტებას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოში თავშესაფრის მაძიებლის სამართლებრივი მდგომარეობის, მოვალეობების, სოციალურ-ეკონომიკური პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების გარანტიებისა და პროცედურის უფლება- სისხლისსამართლებრივი განმსაზღვრელ მთავარ სამართლებრივ აქტს წარმოადგენს „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი. შესაბამისად, ზემოთ განხილული პრობლემის გადასაჭრელად აუცილებელია დასახელებულ კანონში ცვლილება. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღების შედეგად დაიხვეწება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავშესაფრის გათავისუფლების მაძიებლის მარეგულირებელი ნორმები. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: პროექტის თანახმად, ახალი რედაქციით ყალიბდება „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები. კერძოდ, უცხოელი ან მოქალაქეობის თავისუფლდება არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან ყალბი ოფიციალური კომპიუტერული მონაცემის შექმნის (გარდა გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა), ან „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესის დარღვევით საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე შესვლის, ან საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის, ან ყალბი პირადობის მოწმობის ან სხვა ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის დამზადების, შეძენის ან გამოყენების მიზნით შენახვის ან გამოყენების (გარდა ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა) შემთხვევაში, თუ იგი საქართველოში უშუალოდ იმ ტერიტორიიდან შემოვიდა, სადაც მას ამ კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტით, მე-19 მუხლის პირველი პუნქტით ან 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფრთხე ემუქრებოდა, და ამ კანონის შესაბამისად ითხოვს საერთაშორისო დაცვას, თუ მის ქმედებაში არ არის სხვა დანაშაულის ნიშნები. ამასთან, ზემოაღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, უცხოელი პასუხისმგებლობისგან ან მოქალაქეობის თავისუფლდება, არმქონე თუ იგი პირი სისხლისსამართლებრივი დაუყოვნებლივ გამოცხადდა ხელისუფლების ორგანოში და წარადგინა სათანადო განმარტება ამ ქმედების ჩადენის მიზეზთან დაკავშირებით. კანონის განსაზღვრულობისა და განჭვრეტადობის პრინციპის გათვალისწინებით, უცხოელის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის მიმართ არსებული შესაძლო საფრთხე განიმარტება ლტოლვილის, ჰუმანიტარული ან დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი პირის სტატუსის მინიჭების საფუძვლების მარეგულირებელი ნორმების საფუძველზე, წინამდებარე კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის, მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის ან 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად. ამასთან, ხდება „ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ“ გაეროს 1951 წლის კონვენციის პირველ მუხლზე მითითების ამოღება, რამდენადაც ზემოაღნიშნული მუხლები მოიცავს დასახელებული კონვენციით გათვალისწინებულ შემთხვევას. აგრეთვე, აღნიშნული მუხლი შესაბამისობაში მოდის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 2862 მუხლის შენიშვნასთან და უცხოელი ან მოქალაქეობის არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლდება ყალბი ოფიციალური კომპიუტერული მონაცემის შექმნის (გარდა გასაღებასთან დაკავშირებული ქმედებისა) შემთხვევაშიც, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას. პროექტი ასევე ითვალისწინებს ტექნიკური ხასიათის ცვლილებას დასახელებული კანონის მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტში. კერძოდ, იცვლება აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტში არსებული მითითების სტილი და ნაცვლად „პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენის შემთხვევისა“, გადამისამართება ხდება არა მხოლოდ პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ „ქმედებაზე“, არამედ, „... პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაზე“. აღნიშნული განპირობებულია იმ მიზეზით, რომ უცხოელის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავისუფლდება დამოკიდებულია ყველა იმ პირობაზე/გარემოებაზე, რაც მოცემულია მე-7 მუხლის პირველ პუნქტში და არა მხოლოდ იმავე პუნქტით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენაზე. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში - აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონი ამოქმედდება გამოქვეყნებისთანავე, ვინაიდან, მისი ამოქმედება დაკავშირებულია „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებული შესაბამისი ნორმების ამოქმედების ვადასთან. კანონპროექტი არ ითვალისწინებს კანონისთვის უკუძალის მინიჭებას. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვა არ არის მოთხოვნილი. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი): ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ბიუჯეტიდან ხარჯების გამოყოფას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტი გავლენას არ მოახდენს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ მოახდენს სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტი ამ საკითხზე გავლენას არ ახდენს. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტი ამ საკითხზე გავლენას არ ახდენს. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი გავლენას არ ახდენს ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. ბ2) გენდერული თანასწორობის მდგომარეობაზე კანონპროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტს არ აქვს მოსალოდნელი ზეგავლენა გენდერული თანასწორობის მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, - მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს. აგრეთვე, კანონპროექტის მიღება არ უკავშირდება რომელიმე ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ მომზადებულა. ე) კანონპროექტის ავტორი: საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს მთავრობა.