ბრძანება N 1466
📜 საკანონმდებლო ნორმები
📄 სრული ტექსტი
N 1466
28 იანვარი 2026
ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა
შპს „-------“ (ს/ნ -------)
(მის.: -------, -------)
2025 წლის 30 დეკემბრის საჩივრის
ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე
შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის 16 იანვრის სხდომაზე (ოქმი №3) განიხილა შპს „-------“ (ს/ნ -------) 2025 წლის 30 დეკემბრის №99742/1/2025 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 3 დეკემბრის №050-19 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
სადავო საკითხები:
1. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება დირექტორის მიერ კომპანიის კუთვნილი თანხების კომპანიიდან გატანის შედეგად მასზე გაცემულ უპროცენტო სესხად კვალიფიკაციას, გაანგარიშებული სარგებლის ხელფასის სახით განაცემად განხილვას და აღნიშნულის საფუძველზე განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. განმარტავს, რომ შემოწმებამ არ გაითვალისწინა სამეურნეო ოპერაციის რეალური შინაარსი და დირექტორის ახსნა-განმარტება, რომლის მიხედვითაც მან კომპანიიდან დროებით გაიტანა თანხები და აპირებდა მის უკან დაბრუნებას. აცხადებს, რომ დირექტორის მიერ თანხის დროებითი გატანა არ იწვევს კომპანიის მოგებისა და ქონებრივი მდგომარეობის ზრდას, ვინაიდან ის მომავალში დაბრუნდებოდა. შესაბამისად, რადგან არ არსებობდა შემოსავლის მიღების ფაქტი, არასწორად იქნა განსაზღვრული დაბეგვრის ობიექტი. ასევე, მიუთითებს, რომ ოპერაციის სესხად კვალიფიკაციისას უნდა არსებობდეს სესხის ხელშეკრულების დადების მტკიცებულება ან უნდა არსებობდეს სესხის გაცემის მიზანი, მოცემულ შემთხვევაში კი ვინაიდან სახეზე არ გვაქვს ზემოაღნიშნული გარემოებები, შემოწმებას არ ჰქონდა საფუძველი გამოეყენებინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი. გადასახადის გადამხდელი აცხადებს, რომ საქმე გვაქვს ერთი და იგივე ოპერაციის ორმაგ დაბეგვრასთან, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კანონმდებლობის ფუნდამენტურ პრინციპებს.
2. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება შემოწმების მიერ სალაროს ნაღდი ფულის მოძრაობის ანალიზის შედეგად გამოვლენილი ფულის ნაშთის დირექტორზე გაცემულ ხელფასად კვალიფიკაციას. აცხადებს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია დაამტკიცოს კონკრეტული თანხის ხელფასად გაცემის ნამდვილობა. მიუთითებს, რომ მხოლოდ სალაროს მოძრაობის ანალიზი ვერ აკმაყოფილებს მტკიცების სავალდებულო სტანდარტს. ასევე განმარტავს, რომ შემოწმების მიერ დაანგარიშებისას დაშვებულია მეთოდოლოგიური და ტექნიკური ხასიათის შეცდომები, რამაც გამოიწვია სალაროს ნაშთის გაზრდა, კერძოდ, რეალური ფული ნაშთი შეადგენდა 46 689 ლარს და არა შემოწმების მიერ განსაზღვრულ 581 708 ლარს. ამასთან, აცხადებს, რომ არ იქნა გათვალისწინებული მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. აღნიშნულთან დაკავშირებით მზად არის შემოწმებას წარუდგინოს დამატებითი დოკუმენტაცია.
3. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. აცხადებს, რომ მიწის ნაკვეთები, რომლებზეც განხორციელდა გადასახადის დარიცხვა წარმოადგენს თანასაკუთრებას და თანასაკუთრებაში ფლობს სხვა კომპანიასთან ერთად. ხოლო, ერთერთი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ერთხელ უკვე მოხვედრილია დარიცხვაში წინა პერიოდზე. შესაბამისად მიიჩნევს, რომ დარიცხვა უნდა განხორციელებულიყო წილის პროპორციულად. მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმე გვაქვს დასაბეგრი ობიექტების შეცდომით და არაჯეროვნად განსაზღვრასთან, რასთან დაკავშირებითაც წარმოდგენილი აქვს საჯარო რეესტრის ამონაწერები.
4. გადასახადის გადამხდელი განმარტავს, რომ საწარმოს მიზანს არ წარმოადგენდა საგადასახადო ვალდებულებებისგან თავის არიდება და წარმოადგენს კეთილსინდისიერ გადასახადის გადამხდელს. აქედან გამომდინარე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე ითხოვს შეფარდებული სანქციისგან გათავისუფლებას.
ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმის მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 18 ივნისის №12988 და 4 ნოემბრის №24353 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა შპს „-------“(ს/ნ -------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ ივნისამდე, ხოლო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 2025 წლის 23 ივნისის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის 10 ნოემბერს შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 3 დეკემბრის №26587 ბრძანება და ამავე თარიღის №050-19 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 597 437 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 364 952 ლარი, ჯარიმა 192 358 ლარი, საურავი 40 127 ლარი.
საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შემდეგი გარემოებებით:
1. შპს ,,-------" მიერ შემოწმებისათვის წარმოდგენილი სააღრიცხვო დოკუმენტაციის, მათ შორის ბუღალტრული პროგრამის ანალიზისა და ახსნა განმარტებაზე დაყრდნობით გამოვლინდა, რომ საწარმოს ანგარიშზე ასახულია დამფუძნებლის მიერ კომპანიაში თანხის შეტანები და მისთვის თანხის დაბრუნებები. აღნიშნულ ანგარიშზე საბოლოოდ გატანილი თანხა აღემატება შეტანილს 1 127 849 ლარით. თანხის ზედმეტობით გატანა სულ მოხდა 4 ოპერაციის ფარგლებში და აქედან 2 ოპერაცია განხორციელებულია შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს 2025 წლის მაისის თვეში. ასევე, უნდა აღინიშნოს რომ გადამხდელის მიერ ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი შესამოწმებელ პერიოდში შეადგენს 3 337 040 ლარს, გარდა ამისა შპს „-------“ აღებული აქვს რამოდენიმე სესხი სს „საქართველოს ბანკში“, რამაც შეადგინა ჯამურად 4 633 009 ლარი, აქედან საწარმოს თანხის ნაწილით შეძენილი აქვს მიწის ნაკვეთები, ნაწილი გამოყენებული აქვს საქონლის შესაძენად, 1 127 849 ლარი კი გატანილია დამფუძნებლის მიერ. გადასახადის გადამხდელი მის მიერ მოწოდებულ ახსნა-განმარტებაში აფიქსირებს, რომ ზედმეტად გატანილი თანხა არის ფულადი ვალდებულება დამფუძნებლის მხრიდან კომპანიისადმი და შემდგომში დამფუძნებელი აპირებს ამ თანხის დაბრუნებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით გადასახადის გადამხდელს დამატებით დოკუმენტაცია არ წარმოუდგენია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე, 982 , 101-ე და 154-ე მუხლების გათვალისწინებით, გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა მოგების და საშემოსავლო გადასახადები, ასევე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
2. შემოწმების მიერ გაანალიზებულ იქნა ნაღდი ფულის მოძრაობა. შესწავლილ იქნა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემები და გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია (საბანკო ამონაწერები, ხელშეკრულებები, ახსნაგანმარტება), რის შედეგადაც გამოვლინდა ნაღდი ფულის ნაშთი 1 709 557 ლარის ოდენობით. აღნიშნულ ფულის ნაშთს გამოაკლდა დამფუძნებლის მიერ გატანილი და შემოწმების მიერ სესხად კვალიფიცირებული თანხა 1 127 849 ლარი და სხვაობამ შეადგინა 581 708 ლარი. შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლისა და „ცალკეულ შემთხვევებში პირის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრის მიზნით მეთოდური მითითებების დამტკიცების თაობაზე“ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2019 წლის 8 ივლისის №22708 ბრძანებით დამტკიცებული „სალაროში ნაღდი ფულის შესახებ“ დანართი №9-ის მიხედვით შემოწმების მიერ განისაზღვრა სალაროში ნაღდი ფულის ნაშთი წლების მიხედვით. რის შედეგადაც შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს დარჩენილი ფულის ნაშთი, 581 708, ლარი დაკვალიფიცირდა დირექტორზე გაცემულ ხელფასად და დაიბეგრა გადახდის წყაროსთან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე და 154-ე მუხლების გათვალისწინებით. შედეგად, პირს დაერიცხა გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275- ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
3. შპს ,,-------" საკუთრებაში უფიქსირდება ერთი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების და ორი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომლბიც მდებარეობს ქალაქ თბილისში. (საკადასტრო კოდები: N ------- N ------- N -------). გადასახადის გადამხდელს წლების მიხედვით წარმოდგენილი აქვს მიწაზე ქონების გადასახადის დეკლარაციები ნულოვანი ფორმით. აქედან გამომდინარე, გაანგარიშდა მიწის გადასახადი შესაბამის ტერიტორიაზე არსებული განაკვეთის მიხედვით, რამაც შეადგინა 1 169 ლარი. გადასახადის გადამხდელს აღნიშნული თანხა არ აქვს გადახდილი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-200, 201-ე, 202-ე, 203-ე და 204-ე მუხლების გათვალისწინებით გაანგარიშდა მიწაზე ქონების გადასახადი შესაბამის ტერიტორიაზე არსებული განაკვეთების მიხედვით. შედეგად პირს დაერიცხა გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ რაიმე თანხა გამოიყენება კონკრეტული პირის ინტერესებისათვის, ჩაითვლება, რომ ეს თანხა მიღებული აქვს ამ პირს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოგების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რეზიდენტი საწარმოს (გარდა ამ მუხლის მე-2, მე-8 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია გაწეული ხარჯი ან სხვა გადახდა, რომელიც ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული არ არის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 982 მუხლის მე-3 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოგების გადასახადით იბეგრება ფიზიკურ პირზე ან არარეზიდენტზე სესხის გაცემა (გარდა უცხო ქვეყნის აღიარებულ საფონდო ბირჟაზე განთავსებული სასესხო ფასიანი ქაღალდის შეძენისა).
ამავე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, თუ მოხდა გაცემული სესხის/გადახდილი ავანსის თანხის დაბრუნება ან გადახდილი ავანსის სანაცვლოდ საქონლის/მომსახურების მიღება, პირი უფლებამოსილია სესხის/ავანსის თანხის დაბრუნების ან საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივად მიღების საანგარიშო პერიოდში დაბრუნებული თანხის ან მიღებული საქონლის/მომსახურების საკომპენსაციო თანხის შესაბამისად გამოანგარიშებული მოგების გადასახადის ოდენობით ჩაითვალოს და ამ კოდექსით დადგენილი წესით დაიბრუნოს ადრე გადახდილი მოგების გადასახადის თანხა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ამ მუხლის პირველი ნაწილის მიზნებისათვის სარგებლის ღირებულებად დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრულ საპროცენტო განაკვეთზე დაბალი საპროცენტო განაკვეთით სესხის გაცემისას – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული საპროცენტო განაკვეთით გადასახდელი პროცენტის შესაბამისი თანხა.
„საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის საპროცენტო განაკვეთების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 იანვრის №34 ბრძანების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიზნებისათვის წლიური საპროცენტო განაკვეთი დამტკიცებულია 20 პროცენტის ოდენობით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაქირავებით მუშაობად ითვლება ფიზიკური პირის მიერ საწარმოს ან ორგანიზაციის ხელმძღვანელად (დირექტორად) ყოფნა ან ხელმძღვანელის (დირექტორის) მოვალეობის შესრულება.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად:
ა) გადასახადის დაკავებისა და ბიუჯეტში მისი გადარიცხვისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება შემოსავლის გადამხდელს;
ბ) გადასახადის თანხის დაუკავებლობის შემთხვევაში შემოსავლის გადამხდელი ვალდებულია ბიუჯეტში შეიტანოს დაუკავებელი გადასახადის თანხა ფაქტობრივად გადახდილი ანაზღაურების შესაბამისად და მასთან დაკავშირებული სანქციები.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციასთან, კერძოდ, კომპანიიდან გატანილი თანხების შემოწმების მიერ სესხად კვალიფიკაციით ერთი ოპერაციის ორმაგ დაბეგვრასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს აუდიტის დეპარტამენტის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე, რომლის მიხედვითაც, შემოწმების მიერ გაანალიზებულ იქნა ნაღდი ფულის მოძრაობა, რის შედეგადაც გამოვლინდა ნაღდი ფულის ნაშთი 1 709 557 ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხა შემოწმების მიერ სრულად უნდა დაკვალიფიცირებულიყო დირექტორზე გაცემულ ხელფასად. ამავდროულად, კომპანიის ბუღალტრულ პროგრამაში ფიქსირდებოდა დამფუძნებლის მიერ ზედმეტად გატანილი თანხა, კერძოდ, 1 127 849 ლარი. ვინაიდან, გადასახადის გადამხდელმა წარადგინა ახსნაგანმარტება, რომ აღნიშნული თანხა დროებით იყო კომპანიიდან გატანილი და უკან აპირებდა დაბრუნებას, შესაბამისად, შემოწმებამ გამოიყენა უფრო ლოიალური მიდგომა და კომპანიიდან გატანილი 1 127 849 ლარი დაკვალიფიცირდა სესხად, დარჩენილი ნაწილი სხვაობა კი ხელფასად.
ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი აღნიშნულ ნაწილში დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.
ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ რაიმე თანხა გამოიყენება კონკრეტული პირის ინტერესებისათვის, ჩაითვლება, რომ ეს თანხა მიღებული აქვს ამ პირს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაქირავებით მუშაობად ითვლება ფიზიკური პირის მიერ საწარმოს ან ორგანიზაციის ხელმძღვანელად (დირექტორად) ყოფნა ან ხელმძღვანელის (დირექტორის) მოვალეობის შესრულება.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად:
ა) გადასახადის დაკავებისა და ბიუჯეტში მისი გადარიცხვისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება შემოსავლის გადამხდელს;
ბ) გადასახადის თანხის დაუკავებლობის შემთხვევაში შემოსავლის გადამხდელი ვალდებულია ბიუჯეტში შეიტანოს დაუკავებელი გადასახადის თანხა ფაქტობრივად გადახდილი ანაზღაურების შესაბამისად და მასთან დაკავშირებული სანქციები.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.
შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციაზე, რომლის მიხედვითაც, შემოწმების მიერ ფულის ნაშთის დაანგარიშებისას დაშვებულია მეთოდოლოგიური და ტექნიკური ხასიათის შეცდომები, რამაც გამოიწვია სალაროს ნაშთის გაზრდა. კერძოდ, რეალური ნაშთი შეადგენდა 46 689 ლარს და არა შემოწმების მიერ განსაზღვრულ 581 708 ლარს. ამასთან, აცხადებს, რომ არ იქნა გათვალისწინებული მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. აღნიშნულთან დაკავშირებით მზად არის შემოწმებას წარუდგინოს დამატებითი დოკუმენტაცია.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ აღნიშნული სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას. კერძოდ, უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით და მისი არგუმენტების გათვალისწინებით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხი და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-3 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 203-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მიწაზე ქონების გადასახადის გადამხდელია პირი საგადასახადო წლის 1 აპრილის მდგომარეობით:
ა) მის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე;
ბ) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწაზე, რომლითაც სარგებლობს ან რომელსაც ფლობს იგი;
გ) მის მფლობელობაში ან/და სარგებლობაში არსებულ, გარდაცვლილი პირის სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მიწის ნაკვეთით სარგებლობა ხორციელდება იჯარის, ქირის, უზუფრუქტის ან სხვა ამგვარი სახის ხელშეკრულების საფუძველზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 204-ე მუხლის თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადის განაკვეთები კონკრეტული მიწის ნაკვეთისათვის, მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით, გაიანგარიშება შემდეგი წესით:
ა) გადასახადის საბაზისო განაკვეთი დგინდება წელიწადში მიწის ერთ კვადრატულ მეტრზე 0.24 ლარის ოდენობით;
ბ) მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს − საკრებულოს გადაწყვეტილებით, შესაბამისი საბაზისო განაკვეთი მრავლდება ტერიტორიულ კოეფიციენტზე. ამასთანავე, ტერიტორიული კოეფიციენტი არ შეიძლება იყოს 1,5-ზე მეტი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 205-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საწარმო/ორგანიზაცია ქონების გადასახადის დეკლარაციას შესაბამის საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს არა უგვიანეს კალენდარული წლის 1 აპრილისა და ამავე ვადაში იხდის ქონების გადასახადს, გარდა ამ მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა. დეკლარაციაში მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ შეიტანება გასული საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ – მიმდინარე საგადასახადო წლის მიხედვით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველის ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია ბუნებრივი პარკებით, ბოტანიკური და დენდროლოგიური ბაღებით, კულტურისა და დასვენების მუნიციპალური პარკებით, სასაფლაოებით, ზოოლოგიური ბაღებით ან/და პარკებით, ოკეანარიუმებით, სკვერებით, ხეივნებით, დაცული ტერიტორიებით, სატყეო ორგანიზაციებით, აგრეთვე ღია საუწყებო პარკებით, ბაღებითა და ტყე-ბაღებით დაკავებული მიწები, გარდა ამ ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული ნაკვეთებისა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.
შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციაზე, რომლის მიხედვითაც არ ეთანხმება ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს და აცხადებს, რომ მიწის ნაკვეთები, რომლებზეც განხორციელდა გადასახადის დარიცხვა წარმოადგენს თანასაკუთრებას და ფლობს სხვა კომპანიასთან ერთად. ხოლო, ერთ-ერთი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ერთხელ უკვე მოხვედრილია დარიცხვაში წინა პერიოდზე. შესაბამისად მიიჩნევს, რომ დარიცხვა უნდა განხორციელებულიყო პროპორციულად. მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმე გვაქვს დასაბეგრი ობიექტების შეცდომით და არაჯეროვნად განსაზღვრასთან, რასთან დაკავშირებითაც წარმოდგენილი აქვს საჯარო რეესტრის ამონაწერები.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ აღნიშნული სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას. კერძოდ, უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით და მისი არგუმენტების გათვალისწინებით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხი და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-4 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის თანახმად:
1. პირის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, თუ იგი გამოწვეულია საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტის (პერიოდის) შეცვლით, იწვევს პირის დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.
2. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.
21.საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.
22. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტზე მეტია და 20 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 25 პროცენტის ოდენობით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.
შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება მის მიერ დაშვებულ შეცდომას, გადამხდელი კეთილსინდისიერია იმ შემთხვევაში თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მის მიერ დაშვებული შეცდომით (არცოდნით). კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირი მოქმედებს საპატიებელი შეცდომის პირობებში ანუ მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.
შემოსავლების სამსახური მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულებისას მოქმედებდა საქმიანობისთვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერებით, სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:
1. შპს „-------“ (ს/ნ -------) საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. მე-2 და მე-3 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით და მისი არგუმენტების გათვალისწინებით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხები და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
3. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
4. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. ქუთაისი, ვიქტორ კუპრაძის ქ. №11), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.
სადავო საკითხები:
1. დირექტორის მიერ კომპანიიდან გატანილი თანხების უპროცენტო სესხად კვალიფიკაცია, გაანგარიშებული სარგებლის ხელფასის სახით განაცემად განხილვა და აღნიშნულის საფუძველზე განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები.
2. გამოვლენილი ფულის ნაშთის დირექტორზე გაცემულ ხელფასად კვალიფიკაცია.
3. ქონების გადასახადში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები.
4. გადასახადის გადამხდელი ითხოვს შეფარდებული სანქციისგან გათავისუფლებას.
1. დირექტორის მიერ კომპანიის კუთვნილი თანხების კომპანიიდან გატანის შედეგად მასზე გაცემულ უპროცენტო სესხად კვალიფიკაციას, გაანგარიშებული სარგებლის ხელფასის სახით განაცემად განხილვას და აღნიშნულის საფუძველზე განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები.
ფაქტობრივი გარემოებები
1. მომჩივანის მიერ შემოწმებისათვის წარმოდგენილი სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ანალიზით გამოვლინდა, რომ საწარმოს ანგარიშზე ასახულია დამფუძნებლის მიერ კომპანიაში თანხის შეტანები და დაბრუნებები. გარდა ამისა აღებული აქვს რამოდენიმე სესხი ბანკში. თანხის ნაწილით შეძენილი აქვს მიწის ნაკვეთები, ნაწილი გამოყენებული აქვს საქონლის შესაძენად, ნაწილი კი გატანილია დამფუძნებლის მიერ. გადასახადის გადამხდელი მის მიერ მოწოდებულ ახსნა-განმარტებაში აფიქსირებს, რომ ზედმეტად გატანილი თანხა არის ფულადი ვალდებულება დამფუძნებლის მხრიდან კომპანიისადმი და შემდგომში დამფუძნებელი აპირებს ამ თანხის დაბრუნებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით გადასახადის გადამხდელს დამატებით დოკუმენტაცია არ წარმოუდგენია. გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა მოგების და საშემოსავლო გადასახადები და ჯარიმა.
2. შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა ნაღდი ფულის მოძრაობა, რის შედეგადაც გამოვლინდა ნაღდი ფულის ნაშთი. ფულის ნაშთს გამოაკლდა დამფუძნებლის მიერ გატანილი და შემოწმების მიერ სესხად კვალიფიცირებული თანხა და შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს დარჩენილი ფულის ნაშთი, დაკვალიფიცირდა დირექტორზე გაცემულ ხელფასად და დაიბეგრა გადახდის წყაროსთან. პირს დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და ჯარიმა.
3. მომჩივანს საკუთრებაში უფიქსირდება ერთი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების და ორი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. გადასახადის გადამხდელს წლების მიხედვით წარმოდგენილი აქვს მიწაზე ქონების გადასახადის დეკლარაციები ნულოვანი ფორმით. აქედან გამომდინარე, გაანგარიშდა მიწაზე ქონების გადასახადი შესაბამის ტერიტორიაზე არსებული განაკვეთების მიხედვით. შედეგად პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა.
გადაწყვეტილება
მე-2 და მე-3 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით და მისი არგუმენტების გათვალისწინებით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხები და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება); დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
დასაბუთება
შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(9); 982(3-ზ);, 101; 154; 203; 204; 269(7);