ტექნიკური რეგლამენტის „განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე მცენარეთა ახალი ჯიშების მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების“ დამტკიცების შესახებ

დანართი №1

ტექნიკური რეგლამენტი განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ცერცველას ახალი ჯიშის მიმართ (Vicia faba L. Var. minor) მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდების შესახებ

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ცერცველას ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ცერცველას ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს ცერცველას ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირები წყვეტენ როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარდგენილი მცენარის ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირების მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 3 კილოგრამს ან 6000 მარცვალს.

3. გამოცდისათვის გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს აღმოცენებადობის, თესლის სიწმინდის, მავნებელ-დაავადებებით დასნებოვნების და ტენიანობის დადგენილ ნორმებს, ამასთან სასურველია, რომ თესლის აღმოცენების უნარი იყოს მაღალი.

4. ჯიშის გამოსაცდელად აკრედიტებული პირებისათვის მიწოდებული მცენარეული მასალა ქიმიური საშუალებებით არ უნდა იყოს დამუშავებული, თუ ამას არ მოითხოვს აკრედიტებული პირი, ასეთ შემთხვევაში მცენარეულ მასალას თან უნდა ერთოდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა და დაკვირვება

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს.

2. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს ერთ ადგილზე, ხოლო, თუ ამ ადგილზე შეუძლებელია ჯიშის რომელიმე ნიშან-თვისების გამოკვლევა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს მცენარის ნორმალური ზრდა-განვითარების პირობებში, იმ მიზნით, რომ გამოვლინდეს ჯიშისათვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები.

4. ნათესი ისე უნდა მოეწყოს, რომ სავეგეტაციო პერიოდის დასრულებამდე მოხერხდეს დაუზიანებლად ცალკეული მცენარის ან მისი ნაწილების ამოღება და მათზე დაკვირვების ჩატარება.

5. კვლევა უნდა ჩატარდეს არანაკლებ 160 მცენარზე, ორ განმეორებად.

6. დამატებითი გამოცდა შესაძლებელია ჩატარდეს შესაბამისი ნიშან-თვისებების გამოსაკვლევად.

7. ყველა დაკვირვება უნდა ჩატარდეს 60 მცენარეზე ან მის ნაწილებზე.

8. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №1ა).

მუხლი 4. ჯიშების დაჯგუფება

1. განსხვავებულობის შესაფასებლად ჯიშების კოლექცია შეიძლება დაიყოს ჯგუფებად. ჯიშების დაჯგუფებისათვის გამოიყენება ისეთი ნიშან-თვისებები, რომლებიც ცდაში არ ცვალებადობს, ან ცვალებადობა უმნიშვნელოა და კოლექციაში წარმოდგენილია თანაბრად.

2. ჯიშის დახასიათებისთვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) გვერდითი ფოთოლაკი: მელანინის ლაქა;

ბ) მცენარე: ზრდის ტიპი;

გ) მშრალი თესლი: თესლის კანის ფერი.

მუხლი 5. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. შედეგების ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების გამოკვეთილობის სიდიდეებს მინიჭებული აქვს ინდექსები (რიცხვები).

3. ნიშნები:

ა) ნიშანი (*) მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება უნდა აღინიშნებოდეს ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში ყველა ჯიშის შესაფასებლად და ყოველთვის უნდა იქნეს ჩართული ჯიშის აღწერილობაში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა წინამორბედი ნიშნის გამოკვეთის ხარისხი უფრო მეტად მიუთითებს მის არარსებობას ან/და როცა გარემო პირობების გამო ამის გაკეთება შეუძლებელია;

ბ) ნიშანი (+) მიუთითებს, რომ ნიშან-თვისების აღწერილობას.

მუხლი 6. ნიშან-თვისებების ცხრილი

|№ |ნიშან-თვისება |გამოხატვის ხარისხი |ჯიშ-ეტალონი |ინდექსი |

|1. |ფოთოლი: ფერი |ღია მწვანე |Tista, Hiverna |1 |

| | |საშუალო მწვანე |Gloria |2 |

| | |მუქი მწვანე | |3 |

| | |მოლურჯო მწვანე | |4 |

| | |რუხი მწვანე |Columbo |5 |

|2. (*) |ყვავილობის დრო: (მცენარეთა 50% |ძალიან ადრეული | |1 |

| |არანაკლებ ერთი ყვავილით) |ადრეული |Pistache |3 |

| | |საშუალო |Victor |5 |

| | |გვიანი |Vasco |7 |

| | |ძალიან გვიანი |Hiverna |9 |

|3. |ჯიშები მხოლოდ მელანინის ლაქით: |სუსტი |Pitsache, Divine |3 |

| |ღერო: |საშუალო |Victor |5 |

| |ანტოციანური შეფერვა |ძლიერი | |7 |

|4. (*) |ფოთოლაკი: სიგრძე |მოკლე |Pistache, Delta |3 |

| |(ფოთოლაკის ბაზალური წყვილი |საშუალო |Victor |5 |

| |ყვავილობის მეორე ფაზაში) |გრძელი |Limbo |7 |

| | | | | |

|5. (*) |ფოთოლაკი: სიგანე (როგორც 4) |ვიწრო |Castel |3 |

| | |საშუალო |Columbo, Karl |5 |

| | |ფართე |Condor |7 |

|6. (*) |ფოთოლაკი: სიგანის მაქსიმუმი |წვეროსკენ მიმართული |Pistache |1 |

| | |შუაში |Signal |2 |

| | |ძირისკენ მიმართული |Victor |3 |

|7. (*) |ყვავილი: სიგრძე |მოკლე |Pistache |3 |

| | | |Caspar |5 |

| | |საშუალო |Victor |7 |

| | |გრძელი | | |

|8. (*) |ბუტკო: მელანინის ლაქა |აღინიშნება |Caspar |1 |

| | |არ აღინიშნება |Victor |9 |

|9. 61-65|ბუტკო: მელანინის ლაქის შეფერილობა|ყავისფერი |Goldrush |1 |

|(*) | |შავი |Condor |2 |

| | |რუხი ყვითელი | |3 |

|10. (*) |სტანდარტი: ანტონციანური შეფერვა |აღინიშნება |Caspar |1 |

| | |არ აღინიშნება |Pistache, Condor |9 |

|11. (+) |სტანდარტი: ანტონციანური შეფერვის |მოკლე |Pistache |3 |

| |ზღვარი |საშუალო |Hiverna |5 |

| | |გრძელი | |7 |

|12. |მცენარე: ზრდის ტიპი |განსაზღვრული |Tista |1 |

|(*) | |განუსაზღვრელი |Condor |2 |

|(+) | | | | |

|13. (*) |მცენარე: სიმაღლე |დაბალი |Pistache |3 |

| | |საშუალო |Columbo |5 |

| | |მაღალი |Condor |7 |

|14. |ღერო: ნაზარდების რაოდენობა |ცოტა |Columbo |3 |

| |(პირველ ყვავილობამდე და მისი |საშუალო |Caspar |5 |

| |ჩათვლით) |ბევრი |Vasco |7 |

|15. |პარკი: სიგანე (ნაწიბურიდან |ვიწრო |Condor |3 |

| |ნაწიბურამდე) |საშუალო |Pistache |5 |

| | |განიერი |Victor |7 |

|16. (+) |მშრალი თესლი: |მრგვალი |Maris Bead |1 |

| |შუაგულის |ოვალური |Condor |2 |

| | | |Columbo |3 |

| | | | | |

| |ფორმა |არათანაბარი | | |

|17. (*) |მშრალი თესლი: 100 თესლის წონა |დაბალი |Condor, Gloria |3 |

| | |საშუალო |Victor |5 |

| | |მაღალი |Pistache |7 |

|18. |მშრალი თესლი: თესლის კანის ფერი |მწვანე |Condor |1 |

|(+) |(მოსავლის აღებისას) |წითელი |Caspar |2 |

|(*) | |იასამნისფერი |Palacio |3 |

| | |შავი | |4 |

| | | | |5 |

| | | |Tyrol |6 |

|19. (+) |მშრალი თესლი: შავი პიგმენტაცია |აღენიშნება |Victor |1 |

| | |არ აღენიშნება |Condor |9 |

მუხლი 7. დაკვირვების მიმდინარეობის ახსნა და მეთოდები.

1. თუ 4 და 5 ფოთოლაკის ორ წყვილს შორის ზომაში აღინიშნება სხვაობა, კვლევისათვის უპირატესობა ენიჭება შედარებით დიდს.

2. ფოთოლაკი: სიგანის მაქსიმუმი

[pic]

წვერისკენ მიმართული შუაში ძირისკენ მიმართული

3. ყვავილი: სიგრძე

[pic]

4. ბუტკო: მელანინის ლაქა ყვავილის ბუტკოზე შეესაბამება ტანინის შემცველობას. ამ მახასიათებლის შესაფასებლად ვიყენებთ შემდეგ მეთოდს: ტანინის შემცველობა შესაძლებელია შემოწმდეს თესლის კანის ნაწილის ამოღებით და მასზე რეაქტივის 1 ან 2 წვეთის დაწვეთებით შიდა მხარეს. ტანინის თანაობისას ღია ვარდისფერი შეფერილობა ჩნდება 1 ან 2 წუთში. (რეაქტივი: A= 50% ეთანოლი; B= 1% ვანილის კონც. HCI; რეაქტივი A და B შეფარდება 1:1 – თან).

5. სტანდარტი: ანტონციანური შეფერვის ზღვარი, რომლის შესწავლა მიმდინარეობს სტანდარტის შიდა მხარეზე.

[pic]

6. მშრალი თესლი: შუაგულის ფორმა

[pic]

7. მშრალი თესლი: თესლის კანის ფერი (მოსავლის აღებისას), რომელიც შეიცავს ტანინს, მოსავლის აღების შემდეგ ყავისფერი შეფერილობის ხდება.

8. მშრალი თესლი: შავი პიგმენტაცია:

ა) ერთგვაროვნების შესაფასებლად რეკომენდებულია 5%-იანი პოპულაციური სტანდარტი არანაკლებ 95% გამოსავლიანობის ალბათობით. ის ჯიშები, რომელთა გენეტიკური სტრუქტურა ავლენს მის ჯიშურ მახასიათებლებს, სელექციონერს შესაძლებლობას აძლევს მიიღოს სტაბილური ჯიში. ამასთანავე, ეს მახასიათებლები არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ჯიშების განსხვავებულობის კრიტერიუმის დასადგენად;

ბ) ჯიშები, რომლებიც ამჟღავნებენ სეგრეგაციას, მისი ნიშან-თვისებები უნდა იქნეს აღწერილი და თანდართული.

9. ფენოლოგიური ზრდის ეტაპები და Vicia faba L.-ის BBCH – საინდენტიფიკაციო გასაღები.

10. ზრდის ეტაპი 0: აღმოცენება: მშრალი თესლი:

ა) 01 თესლის ასიმილაციის დასაწყისი;

ბ) 02 თესლის ასიმილაციის დასრულება;

გ) 03 თესლიდან ფესვის წარმოქმნა;

დ) 02 ყლორტის წარმოქმნა თესლისგან;

ე) 02 ყლორტის ზრდა ნიადაგის მიმართულებით;

ვ) ყლორტის აღმოცენება ნიადაგიდან.

11. ზრდის ეტაპი 1: ფოთლის განვითარება:

ა) ფოთლის ზომა შესამჩნევია;

ბ) პირველი ფოთოლი გაიშალა;

გ) 2 ფოთოლი გაიშალა;

დ) 3 ფოთოლი გაიშალა;

ე) 4 ფოთოლი გაიშალა;

ვ) 5 ფოთოლი გაიშალა;

ზ) 6 ფოთოლი გაიშალა;

თ) 7 ფოთოლი გაიშალა;

ი) 8 ფოთოლი გაიშალა;

კ) 9 ან მეტი ფოთოლი გაიშალა.

12. ზრდის ეტაპი 2: გვერდითი ყლორტების ჩამოყალიბება:

ა) არ არის გვერდითი ყლორტები;

ბ) გვერდითი ყლორტების განვითარების დასაწყისი;

გ) გამოჩნდა 2 გვერდითი ყლორტი;

დ) გამოჩნდა 3 გვერდითი ყლორტი;

ე) გამოჩნდა 4 გვერდითი ყლორტი;

ვ) გამოჩნდა 5 გვერდითი ყლორტი;

ზ) გამოჩნდა 6 გვერდითი ყლორტი;

თ) გამოჩნდა 7 გვერდითი ყლორტი;

ი) გამოჩნდა 8 გვერდითი ყლორტი;

კ) გვერდითი ყლორტების განვითარების დასასრული: 9 ან მეტი გვერდითი ყლორტი ჩანს.

13. ზრდის ეტაპი 3: ღეროს დაგრძელება

ა) ღეროს დაგრძელების დასაწყისი;

ბ) ერთი შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

გ) 2 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

დ) 3 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

ე) 4 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

ვ) 5 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

ზ) 6 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

თ) 7 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

ი) 8 შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი;

კ) 9 ან მეტი შესამჩნევი გაფართოებული მუხლთშორისი.

14. ზრდის ეტაპი 5: ყვავილედის გამოჩენა:

ა) 50 ყვავილის კოკორი ჩანს, ჯერ კიდევ ფოთლებით დაფარული;

ბ) 51 პირველი ყვავილის კოკორი ფოთლების გარეგანი მხრიდან ჩანს;

გ) 52 პირველი დამოუკიდებელი ყვავილის კოკორი ჩანს ფოთლის გარეგანი მხრიდან, მაგრამ მაინც დახურულია;

დ) 50 პირველი ყვავილის ფურცელი ჩანს, უმეტესობა დამოუკიდებელი ყვავილის კოკორი მაინც დახურულია.

15. ზრდის ეტაპი 6: ყვავილობა:

ა) 50 პირველი ყვავილის გაშლა;

ბ) 50 ყვავილზე პირველი კოკორი გაშლა;

გ) 50 ყვავილზე 3 კოკორის გაშლა;

დ) 50 სრული ყვავილობა: ყვავილზე 5 კოკორის გაშლა;

ე) 50 ყვავილობის შესუსტება;

ვ) ყვავილობის დასასრული.

16. ზრდის ეტაპი 7: ნაყოფის განვითარება:

ა) პირველმა პარკმა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

ბ) პარკების 10%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

გ) პარკების 20%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

დ) პარკების 30%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

ე) პარკების 40%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

ვ) პარკების 50%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

ზ) პარკების 60%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

თ) პარკების 70%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

ი) პარკების 80%-მა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს;

კ) თითქმის ყველა პარკმა მიაღწია საბოლოო სიგრძეს.

17. ზრდის ეტაპი 8: დამწიფება:

ა) სიმწიფის დასაწყისი: მწვანე თესლი, პარკის ღრუს შევსება;

ბ) პარკების 10% მწიფეა, თესლი მშრალი და მაგარია;

გ) პარკების 20% მწიფეა, თესლი მშრალი და მაგარია;

დ) პარკების 30% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

ე) პარკების 40% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

ვ) პარკების 50% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

ზ) პარკების 60% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

თ) პარკების 70% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

ი) პარკების 80% მწიფეა და მუქი, თესლი მშრალი და მაგარია;

კ) სრული სიმწიფე: თითქმის ყველა პარკი მუქია, თესლები მშრალი და მაგარი.

18. ზრდის ეტაპი 9: დაბერება

ა) ღერო იწყებს გამუქებას;

ბ) ღეროთა 50% ყავისფერია ან შავი;

გ) მცენარე კვდება და შრება;

დ) მოსავლის აღების დასასრული.

დანართი: №1ა

ანკეტა

1. კულტურა ცერცველა Vicia faba L. var. minor

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი (სახელი, გვარი, მისამართი) ________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

3. ჯიშის დასახელება_________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანაზე, წარმოშობაზე და გამრავლებაზე.

5. ჯიშის სახეობა:

ა) ღიად დამტვერილი ჯიში [ ]

ბ) სხვა [ ]

(მიუთითეთ დეტალები)

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

6. გენეტიკური ან სელექციური მეთოდი:

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

7. სხვა ინფორმაცია

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

8. ჯიშის ნიშან-თვისებები

| |ნიშან-თვისება |ინდექსი |გამოხატვის ხარისხი |ეტალონი ჯიში |

|1. |ყვავილობის დრო: (მცენარეთა 50% |1 [ ] |ძალიან ადრეული |Pistache |

| |არანაკლებ ერთი ყვავილით) |3 [ ] |ადრეული |Victor |

| | |5 [ ] |საშუალო |Vasco |

| | |7 [ ] |გვიანი |Hiverna |

| | |9 [ ] |ძალიან გვიანი | |

|2. |ბუტკო: მელანინის ლაქა |1 [ ] |აღენიშნება |Sirtaki, Twist |

| | |2 [ ] |არ აღენიშნება |Castor, Sombrero |

|3. |მცენარე: ზრდის ტიპი |1 [ ] |განსაზღვრული |Tista |

| | |2 [ ] |განუსაზღვრელი |Condor |

|4. |მცენარე: სიმაღლე |3 [ ] |დაბალი |Pistache |

| | |5 [ ] |საშუალო |Columbo |

| | |7 [ ] |მაღალი |Condor |

| 5. |მშრალი თესლი: 100 თესლის წონა | 3 [ ] |მცირე |Condor, Gloria |

| | |5 [ ] |საშუალო |Victor |

| | |7 [ ] |დიდი |Pistache |

| 6. |მშრალი თესლი: კანის ფერი |1 [ ] |ღია ყავისფერი |Condor |

| |(მოსავლის აღების შემდეგ) |2 [ ] |მუქი ყავისფერი |Caspar |

| | |3 [ ] |მწვანე |Palacio |

| | |4 [ ] |წითელი | |

| | |5 [ ] |იასამნისფერი | |

| | |6 [ ] |შავი |Tyrol |

9. მსგავსი ჯიშები და მათგან განსხვავებები

|მსგავსი ჯიშის დასახელება |ნიშნები, რომლითაც განაცხადის ჯიში განსხვავდება მსგავსისაგან |ნიშნის გამოხატვის ხარისხი |

| | | |

| | |მსგავსი ჯიში |

| | |კანდიდატი ჯიში |

| | | |

|____________________________|___________________________________________________________________|_______________________|_________________________|

|____________________ |______________________________________________________________ |________________ |____________________ |

10. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც დაგვეხმარება ჯიშთა გამოცდაში.

ა) ავადმყოფობისადმი გამძლეობა.

ბ) ჯიშის გამოსაცდელად განსაკუთრებული პირობები.

გ) განვითარების ტიპი: გაზაფხულის [ ]

ზამთრის [ ]

დ) სხვა ინფორმაცია

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

11. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “------------” --------------------------- წ. ხელმოწერა -------------------------------

დანართი №2

ტექნიკური რეგლამენტი – განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე მუხუდოს (Cicer arietinum L) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე მუხუდოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე მუხუდოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს მუხუდოს ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირები წყვეტენ როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარდგენილი მცენარის ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირების, მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 3 000 მარცვალს.

3. გამოცდისათვის გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს აღმოცენებადობის, თესლის სიწმინდის, მავნებელ-დავადებებით დასნებოვნების და ტენიანობის დადგენილ ნორმებს, ამასთან სასურველია, რომ თესლის აღმოცენების უნარი იყოს მაღალი.

4. ჯიშის გამოსაცდელად აკრედიტებული პირებისათვის მიწოდებული მცენარეული მასალა ქიმიური საშუალებებით არ უნდა იყოს დამუშავებული, თუ ამას მოითხოვენ აკრედიტებული პირები, ასეთ შემთხვევაში მცენარეულ მასალას თან უნდა ერთოდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს.

2. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს ერთ ადგილზე, ხოლო თუ ამ ადგილზე შეუძლებელია ჯიშის რომელიმე ნიშან-თვისების გამოკვლევა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს მცენარის ნორმალური ზრდა-განვითარების პირობებში, იმ მიზნით რომ გამოვლინდეს ჯიშის შესაბამისი მახასიათებლები.

4. კვლევა უნდა იქნეს შედგენილი არანაკლებ 100 მცენარის მისაღებად, რომელთა ორ იდენტურ ნაწილად დაყოფა შესაძლებელი იქნება.

5. კვლევა ისეთი სახის უნდა იყოს, რომ შესაძლებელ იქნეს მცენარეების ან მისი ნაწილების დამოუკიდებლად ამოღება და მათზე დაკვირვების ჩატარება, სავეგეტაციო პერიოდის დასრულებამდე.

6. ყველა სახის დაკვირვება, რომელიც ითვალისწინებს გაზომვას, აწონვას და სხვა ანათვლების აღებას, წარმოებს 20 მცენარეზე ან ამ 20 მცენარიდან აღებულ ნაწილებზე.

7. დამატებითი გამოცდა შესაძლებელია ჩატარდეს შესაბამისი მახასიათებლების გამოსაკვლევად.

8. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №2ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვება

1. განსხვავებულობის შეფასებისთვის მხოლოდ ერთი სავეგეტაციო პერიოდი შეიძლება გახდეს საკმარისი. რაც იმას ნიშნავს, რომ მახასიათებლების სხვაობა საკმარის რაოდენობას შეიცავს იმისათვის, რათა კვლევა მოხდეს არანაკლებ ორ დამოუკიდებელ სავეგეტაციო ციკლში.

2. ორ სახეობას შორის სხვაობის განსაზღვრისას, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული მახასიათებლების გამოხატვის ფორმა ხარისხობრივ, რაოდენობრივ და ფსევდო-ხარისხობრივ მაჩვენებლებში.

3. ერთგვაროვნების შეფასებისათვის საჭიროა 1% პოპულაციური სტანდარტის გამოყენება. მიღებული ალბათობა უნდა შეადგენდეს 95%. ამ შემთხვევაში 100 მცენარიდან დასაშვებია არატიპიური იყოს სამი.

4. თუ სახეობა ერთგვაროვანია, იგი მიიჩნევა სტაბილურად.

5. სტაბილურობის შესაფასებლად შესაძლებელია გამოვიყვანოთ შემდგომი სახეობა, ან ჩატარდეს კვლევა ახალ მარცვალზე, რომელიც მახასიათებლის ანალოგიურია. თუ ჯიში არის ერთგვაროვანი, ის შეიძლება განვიხილოთ, როგორც სტაბილური.

6. ვარაუდის შემთხვევაში, სტაბილურობის გამოკვლევა შესაძლებელია შემდეგი თაობის გაზრდით ან ახალი თესლით, რათა დავრწმუნდეთ რომ იმავე მახასიათებლებს ამჟღავნებს, რაც წინა მასალაშია. ეს იმის მაჩვენებელია, რომ ჯიში თაობაში არის სტაბილური.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

1. ცნობილ ჯიშებთან ერთად უნდა დაითესოს საცდელი ჯიშები, რათა გაადვილდეს განსხვავებულობაზე მათი შეფასება.

2. ჯგუფური მახასიათებლები უნდა იქნეს გამოყენებული როგორც ინდივიდუალურად, ასევე კომბინაციაში სხვა ნიშან-თვისებებთან:

ა) საყოველთაოდ ცნობილი ჯიშების გამოცდა განსხვავებულობაზე არ ჩატარდება;

ბ) გამოცდა უნდა ჩატარდეს ისე, რომ მსგავსი ნიშან-თვისებების ჯიშები ერთად დაჯგუფდნენ.

3. დაჯგუფების დახასიათებისთვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) ყვავილი: შეფერილობა;

ბ) თესლი: შეფერილობა (სიმწიფიდან 1 თვის შემდეგ);

გ) თესლი: Fფორმა;

დ) თესლი: ზოლი;

ე) ყვავილობის ხანგრძლივობა: (80% მცენარეებში არანაკლებ ერთი ყვავილისა).

მუხლი 6. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-7 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. ნიშანი (*) მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება უნდა აღინიშნებოდეს ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში ყველა ჯიშის შესაფასებლად და ყოველთვის ჩართული უნდა იქნას ჯიშის აღწერილობაში.

3. თითოეულ ნიშან-თვისებას მინიჭებული აქვს თავისი გამომხატველობა, იმისათვის რომ განვსაზღვროთ მახასიათებლები.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებების ცხრილი

|№ UPOV |ნიშან-თვისება |გამოხატვის ხარისხი |ჯიშ-ეტალონი |ინდექსი |

|1. (*) |მცენარე: ზრდის ტიპი(ყვავილობის შემდეგ) |სწორი |Cesari,Casoar,Castor,Jazz Sombrero |1 |

| | |ნახევრად სწორი |Flamenco,Lambada |3 |

| | |გართხმული |Sirtaki |5 |

|2. |მცენარე: განშტოება |სუსტი |Castor, Jazz,Lambada |3 |

| | |საშუალო |Cascari,Rondo,Sombrero,flamenco |5 |

| | |ძლიერი | |7 |

|3. |მცენარე: სიმაღლე (პარკის სრული |მოკლე |Castor,Sombrero |3 |

|(*) |განვითარებისას) |საშუალო |Cabri,Cascari,Sirtaki,Twist |5 |

| | |მაღალი |Elvar,Lambada,Salsa |7 |

|4. |ღერო: ანტოციანური შეფერვა |არ გააჩნია |Sirtaki Twist,flamenco |1 |

|(*) | |გააჩნია |Castor, Sombrero |9 |

|5. |ფოთოლი: მწვანე ფერის ინტენსივობა |ნათელი |Sirtaki |3 |

|(*) | |საშუალო |Cascari,Salsa |5 |

| | |მუქი |Lambada,Rondo,Sombrero |7 |

|6. (*) |ფოთოლაკი: ზომა |ძალიან პატარა |Castor |1 |

| | |პატარა |Flamenco,sirtaki |3 |

| | |საშუალო |Cascari,Salsa,twist |5 |

| | |განიერი |Casoar,Flamenco |7 |

| | |ძალიან განიერი |Lambada |9 |

|7. (*) |ყვავილი: შეფერილობა |თეთრი |Sirtaki, Twist |1 |

| | |მეწამული ვარდისფერი |Castor, Sombrero |2 |

|8. (*) |პარკი: ყუნწის სიგრძე |მოკლე |Castor, Sombrero |3 |

| | |საშუალო |Cascari |5 |

| | |გრძელი |Flamenco,Jazz |7 |

|9. (*) |პარკი: ზომა |ძალიან პატარა |Castor |1 |

| | |პატარა | |3 |

| | |საშუალო |Rondo |5 |

| | |განიერი |Jazz |7 |

| | |ძალიან განიერი |Flamenco |9 |

|10. |პარკი: მწვანე ფერის ინტენსივობა |ნათელი |Cascari,flamenco,Twist |3 |

| | |საშუალო |Sombrero |5 |

| | |მუქი | |7 |

|11. | პარკი: წანაზარდის სიგრძე |მოკლე |Sombrero |3 |

| | |საშუალო |Cascari |5 |

| | |გრძელი |Flamenco,Jazz |7 |

|12. |პარკი: თესლის რაოდენობა |მხოლოდ ერთი |Twist |1 |

|(*) | |ერთი და ორი |Elvar, Flamenco |2 |

|(+) | |მხოლოდ ორი |Cascari,Sombrero | |

|13. |თესლი: შეფერილობა (ნაყოფის სიმწიფიდან 1|ყვითელი | |1 |

|(*) |თვის შემდეგ) |ღია ყავისფერი |Cabri,Sirtaki |2 |

| | |მოყვითალო ყავისფერი | |3 |

| | |ყავისფერი |Castor |4 |

| | |მოწითალო ყავისფერი |E04 |5 |

| | |შავი |Sombrero |6 |

|14. |თესლი: შეფერილობის ინტენსივობა (როგორც |ნათელი | |3 |

| |13) |საშუალო | |5 |

| | |მუქი | |7 |

|15. (+) |თესლი: წონა |დაბალი |Pedrosillano |3 |

|(*) | |საშუალო |Amparo,amit,cabri,Cascari |5 |

| | |მაღალი |Bianka,Castellano,Jazz |7 |

| | |ძალიან მაღალი |Blanco lechoso,lambada,salsa |9 |

|16. |თესლი: ფორმა |მრგვალი |Cascari,Elvar |1 |

|(+) | |მრგვალი კუთხოვანი |Flamenco,Sirtaki |2 |

|(*) | |კუთხოვანი |Castor,Sombrero |3 |

|17. |თესლი: წიბო |არ გააჩნია ან ძალიან სუსტია |Cabri, Cascari |1 |

|(*) | |სუსტი | | |

| | |საშუალო | |3 |

| | |ძლიერი |Flamenco,Jazz,Twist |5 |

| | |ძალიან ძლიერი |Sombrero |7 |

| | | |Castor |9 |

|18. (*) |ყვავილობის დრო: (მცენარის 80% აქვს სულ|ძალიან ადრეული |Salsa |1 |

| |ცოტა ერთი ყვავილი) |ადრეული |Cabri,Sirtaki |3 |

| | |საშუალო |Cascari, Sombrero |5 |

| | |გვიანი |Casoar |7 |

| | |ძალიან გვიანი |Castor |9 |

|19 (*) |მშრალი თესლის სიმწიფის დრო |ძალიან ადრეული |Castor |1 |

| | |ადრეული |Cabri,Casoar,Sombrero |3 |

| | |საშუალო |Flamenco,Sirtaki |5 |

| | |გვიანი |Lambada,Salsa,Twist |7 |

მუხლი 8. დაკვირვების მიმდინარეობის ახსნა და მეთოდები

1. მახასიათებლები უნდა იყოს შესწავლილი ქვემოთ მოცემული პირობის მიხედვით:

ა) ფოთოლზე ყველა დაკვირვება უნდა ჩატარდეს მისი ყვავილობისას;

ბ) პარკზე ყველა დაკვირვება უნდა ჩატარდეს თესლის მწვანე სტადიაში მისი ზომის სრული განვითარების პერიოდში.

2. პარკი: თესლის რაოდენობა მხოლოდ ერთი ან ერთი და ორი ან მხოლოდ ორი.

3. თესლის წონა გაზომილი უნდა იქნეს 100 მარცვლიდან ორ ნიმუშზე.

4. თესლის ფორმა:

[pic]

მრგვალი მრგვალი კუთხისებური კუთხისებური

დანართი №2ა

ანკეტა

1. კულტურა მუხუდო Cicer arietinum L

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი (სახელი, გვარი, მისამართი) ___________________________

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

3. ჯიშის დასახელება _______________________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანაზე, წარმოშობაზე და გამრავლებაზე.

5. გამოყვანის ხერხი: ჯვარედინი

ა) კონტროლირებადი ჯვარედინი [ ]

(მიუთითეთ მშობელი ჯიში)

ბ) ნახევრად ცნობილი ჯვარედინი [ ]

(მიუთითეთ მშობელი ჯიში)

გ) უცნობი ჯვარედინი [ ]

6. მუტაცია (მიუთითეთ მშობელი ჯიში ) [ ]

7. აღმოჩენა და განვითარება [ ]

(მიუთითეთ როდის, სად აღმოჩნდა და როგორ

განვითარდა)

8. სხვა (მიუთითეთ დეტალები) [ ]

9. გამრავლების ხერხი:

ა) თვითდამტვერვა [ ]

ბ)ჯვარედინი დამტვერვა [ ]

გ) სხვა (მიუთითეთ დეტალები) [ ]

10. ჯიშის ნიშან-თვისებები

|№ |ნიშან-თვისება |ინდექსი |გამოხატვის ხარისხი |ეტალონი ჯიში |

|1. |მცენარე: სიმაღლე (როდესაც პარკი |3[ ] |დაბალი |Castor, Sombrero |

| |სრულად განვითარებულია) |5[ ] |საშუალო |Cabri,Cascari,Sirtaki,twist |

| | |7[ ] |მაღალი |Elvar, Lambada, Salsa |

| | | | | |

|2. |ყვავილი: შეფერილობა. |1[ ] |თეთრი |Sirtaki, Twist |

| | |2[ ] |მეწამული ვარდისფერი |Castor, Sombrero |

|3. |პარკი: თესლის რაოდენობა |1[ ] |მხოლოდ ერთი |Twist |

| | |2[ ] |ერთი და ორი |Elvar,Flamenco |

| | |3[ ] |მხოლოდ ორი |Cascari, Sombrero |

|4. |თესლი: შეფერილობა (ნაყოფის |1[ ] |ყვითელი | |

| |მომწიფებიდან 1 თვის შემდეგ) |2[ ] |ღია ყავისფერი |Cabri, Sirtaki |

| | |3[ ] |მოყვითალო ყავისფერი | |

| | |4[ ] |ყავისფერი |Castor |

| | |5[ ] |მოწითალო ყავისფერი |E04 |

| | |6[ ] |შავი |Sombrero |

|5. |თესლი: წონა | 3[ ] |დაბალი |Pedrosillano |

| | |5[ ] |საშუალო |Amparo,Amit,Cabri,Cascari |

| | |7[ ] |მაღალი |Bianka,Castellano,Jazz |

| | |9[ ] |ძალიან მაღალი |Blanco lechoso,lambada,salsa |

|6. |თესლი: ფორმა |1[ ] |Aმრგვალი |Cascari, Elvar |

| | |2[ ] |მრგვალი კუთხისებური |Flamenco, Sirtaki |

| | |3[ ] |კუთხისებური |Castor, Sombrero |

|7. |ყვავილობის დრო: |1[ ] |ძალიან ადრეული |Salsa |

| |(მცენარეთა 80% არანაკლებ ერთი |3[ ] |ადრეული |Cabri,Sirtaki |

| |ყვავილით) |5[ ] |საშუალო |CAscari,Somrero |

| | |7[ ] |გვიანი |Casoar |

| | |9[ ] |ძალიან გვიანი |Castor |

| 8. |მშრალი თესლის მომწიფების დრო |1[ ] |ძალიან ადრეული |Castor |

| | |3[ ] |ადრეული |Cabri,Casoar,Sombrero |

| | |5[ ] |საშუალო |Flamenco,Sirtaki |

| | |7[ ] |გვიანი |Lambada,Salsa,Twist |

11. მსგავსი ჯიშები და მათგან განსხვავებები

|მსგავსი ჯიშის დასახელება |ნიშნები, რომლითაც განაცხადის ჯიში განსხვავდება მსგავსისაგან |ნიშნის გამოხატვის ხარისხი |

| | | |

| | |მსგავსი ჯიში |

| | |კანდიდატი ჯიში |

| | | |

|___________________________|______________________________________________________________________|______________________|__________________________|

|_____________________ |_________________________________________________________________ |_________________ |__________________ |

12. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც დაგვეხმარება ჯიშთა გამოცდაში.

ა) არის თუ არა კიდევ დამატებითი ნიშან-თვისებები რომელიც ჯიშის განსხვავებაში დაგვეხმარება?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) საჭიროა თუ არა განსაკუთრებული პირობები ზრდისთვის ან გამოცდის ჩასატარებლად?

დიახ [ ] არა [ ]

13. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “------------” --------------------------- წ. ხელმოწერა -------------------------

დანართი №3

ტექნიკური რეგლამენტი – განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ოსპის (Lens culinaris Medic.) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ოსპის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ოსპის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს ოსპის ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირი წყვეტს როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარდგენილი მცენარის ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირის მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. გამოსაცდელი ჯიშის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 0,5 კილოგრამს ან 10 000 მარცვალს.

3. გამოცდისათვის გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს აღმოცენებადობის, თესლის სიწმინდის, მავნებელ-დავადებებით დასნებოვნების და ტენიანობის დადგენილ ნორმებს, ამასთან სასურველია, რომ თესლის აღმოცენების უნარი იყოს მაღალი.

4. სათესლე მასალა არ უნდა იყოს დამუშავებული პესტიციდებით და სხვა ქიმიკატებით.

5. ჯიშის გამოსაცდელად აკრედიტებული პირისათვის მიწოდებული მცენარული მასალა არ უნდა იყოს დამუშავებული ქიმიური საშუალებებით, თუ ამას არ მოითხოვს აკრედიტებული პირი, ასეთ შემთხვევაში მცენარეულ მასალას თან უნდა ერთვდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს.

2. მინდვრის სტაციონარული ცდები უნდა ჩატარდეს კონკრეტული ზონისათვის ერთსა და იმავე ტიპიურ ადგილას, სადაც უზრუნველყოფილი იქნება მცენარის ნორმალური ზრდა-განვითარება, ორი სრული ვეგეტაციის პერიოდის განმავლობაში. ერთსა და იმავე დროს (დაუშვებელია მაგალითად რემონტატული ჯიშის გამოცდა გაზაფხულზე და შემოდგომაზე თესვის პირობებში). საჭიროების შემთხვევაში გამოცდა შეიძლება გაგრძელდეს კიდევ ერთი წელი დამატებით, ანალოგიურ პირობებში.

3. ჯიში უნდა გამოიცადოს ისეთ პირობებში, სადაც ის მაქსიმალურად გამოავლენს მის დამახასიათებელ ნიშან-თვისებებს. ყოველი შესაფასებელი ჯიშისათვის პირველ წელს გამოიყოფა არანაკლებ 100 მცენარე, ორ ან მეტ განმეორებად.

4. წინასწარ შესაფასებელი და მათი მსგავსი ჯიშები უნდა განთავსდეს მოსაზღვრე დანაყოფებზე. ცდაში განთავსებული უნდა იქნეს ასევე ეტალონური ჯიშების დანაყოფები. კოლებით ფიქსაციის გარდა უნდა ტარდებოდეს მათი ციფრული კამერით გადაღება ცდომილების მინიმუმამდე დასაყვანად.

5. სპეციალური მიზნებისათვის შეიძლება ჩატარდეს დამატებითი გამოცდები ანალოგიურ პირობებში.

6. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №3ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვება

1. ორ ჯიშს შორის განსხვავების აღმოჩენა დამოკიდებულია გამოვლენილ ნიშან-თვისებების რაოდენობაზე და ხარისხობრივ მაჩვენებლებზე ან ფსევდო-ხარისხობრივ მაჩვენებლებზე.

2. გადახრილი მცენარეების რაოდენობა ერთ დანაყოფზე არ უნდა აღემატებოდეს 5 მცენარეს 100-დან.

3. ერთგვაროვნების შეფასებისას პარკ-მწკრივებში (ოჯახი), ან ცალკეულ მცენარეებზე გადახრა არ უნდა აღემატებოდეს 3%-ს (3-ს 100-დან).

4. საეჭვო მწკრივებიდან (ოჯახიდან) მიღებული მცენარეების თესლი, რომელიც გამოირჩა დაკვირვების პირველ წელს, ითესება მეორე წელს ამისთვის მომზადებულ ცალკე დანაყოფზე არაერთგვაროვნების მიზეზების გამოსარკვევად ცდომილების მაქსიმალურად გამორიცხვის მიზნით.

5. გამოცდილი ჯიშები, რომლებშიც არატიპური მცენარეების რაოდენობა აღემატება ზემოაღნიშნულ დასაშვებ რაოდენობას, ერთგვაროვნების კრიტერიუმით მიიჩნევა არადამაკმაყოფილებლად.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

1. განსხვავებულობის შესაფასებლად გამოსაცდელი და მსგავსი ჯიშების კოლექციების შესასწავლი ჯიშების ნიმუშები უნდა დაიყოს ჯგუფებად. დაჯგუფებისათვის გამოიყენება ისეთი ნიშან-თვისებები, რომლებიც ცდაში არ ცვალებადობს ან ცვალებადობა უმნიშვნელოა და კოლექციაში წარმოდგენილია თანაბრად.

2. ჯიშების დახასიათებისათვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) ლებანი: ფერი;

ბ) მცენარე; ანტოციანური შეფერილობა:

გ) ყვავილი: სტანდარტის ფერი;

დ) მშრალი მარცვალი: ფერების (შეფერილობის) რაოდენობა;

ე) მშრალი მარცვალი: კანის ძირითადი ფერი.

მუხლი 6. ჯიშის ნიშან-თვისებები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-7 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. ცხრილში ვარსკვლავით (*) არის აღნიშნული ის ნიშან-თვისებები, რომლებიც მეტად მნიშვნელოვანია ჯიშების აღწერისათვის. ნიშანი (*) აგრეთვე მიანიშნებს, რომ მოცემული ნიშნით უნდა აღინიშნოს ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში ყველა ჯიში შეფასების დროს და ყოველთვის უნდა ერთოდეს ჯიშის აღწერილობას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წინა ნიშნის გამოხატვის ხარისხი არ აღინიშნება, ან გარემო პირობები არ იძლევა ამის საშუალებას.

3. აღნიშვნა (+) ნიშნავს, რომ ნიშნის აღწერას მეთოდებში ერთვის დამატებითი განმარტებები ან ილუსტრაციები.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებათა ცხრილი

|№ UPOV |ნიშან-თვისება |გამოხატვის ხარისხი |ჯიშ-ეტალონი |ინდექსი |

|1. (*) |ლებანი: ფერი |ნარინჯისფერი |Lentillon rose d’hiver, Rozovaya |1 |

| | |მომწვანო-ყვითელი |Anicia, Mariette, Petrovskaya 4/105 |2 |

| | |მწვანე | |3 |

| | | |Petrovskaya zelenozjornaya | |

|2. |მცენარე: დგომა |სწორმდგომი |Petrovskaya 4/105 |1 |

|(+) | |ნახევრად დახრილი |Anicia |3 |

| | |ჰორიზონტალური |Cheephlic 7/76 |5 |

|3. |მცენარე: ანოტაციური შეფერილობა |აქვს |PSE 2 |1 |

|(*) | |არა აქვს |Lentillon rose d’hiver, Rozovaya |9 |

|4. |მცენარე: სიმაღლე ყვავილობის დროს |დაბალი |lentillon rose d’hiver, Rozovaya |3 |

|(*) | |საშუალო | |5 |

| | |მაღალი |Anicia, Cheephlic 7/76 |7 |

| | |ძალიან მაღალი |Mariette, Petrovskaya 4/105 |9 |

| | | |Vehovskaya | |

|5. |მცენარე: დატოტვის ინტენსივობა |სუსტი |Vehovskaya |3 |

|(*) | |საშუალო |Cheephlic 7/76 |5 |

| | |ძლიერი | |7 |

|6. (+) |ფოთოლი: ფორმა |ელიფსური |Talinskaya 88 |1 |

| | |ოვალური |Petrovskaya 4/105 |2 |

| | |ოთხკუთხედი | |3 |

| | | |Vehovskaya | |

|7. (*) |ფოთოლი: მწვანე ფერის ინტენსივობა |ღია |Sirtaki, Twist |1 |

| | |საშუალო | | |

| | |მუქი |Castor, Sombrero |2 |

|8. |პარკი: ყუნწის სიგრძე |მოკლე |Vehovskaya |3 |

| | |საშუალო |Anicia |5 |

| | |გრძელი |Lentillon rose d’hiver, |7 |

| | | |Petrovskaya | |

| | | |zelenozjornaia | |

|9. |ფოთოლი: ფოთოლაკების რაოდენობა |ცოტა |Anicia |3 |

| | |საშუალო რ-ბა |Lentillon rose d’hiver |5 |

| | |ბევრი | |7 |

|10. |ფოთოლი: ზომა |პატარა |Santa |3 |

| | |საშუალო |Anicia |5 |

| | |დიდი |Lentillon rose d’hiver |7 |

|11. | მტევანი: ყვავილების რ-ბა ყოველ |ერთი |Lentillon rose d’hiver |1 |

| |კანძზე |ერთიდან ორამდე | |2 |

| | |ორი |Anicia, Petrovskaya 4/105 |3 |

| | |ორიდან სამამდე |Dora, Flora |4 |

| | |სამი |PSE 2 |5 |

| | |სამზე მეტი | |6 |

|12. |ყვავილი: ზომა |პატარა | |3 |

| | |საშუალო | |5 |

| | |დიდი |Petrovskaya 4/105 |7 |

|13. |ყვავილი: სტანდარტის ფერი |თეთრი |PSE 2 |1 |

| | |მელნისფერი | |2 |

| | |ცისფერი |Azer |3 |

|14. |ყვავილი: სტანდარტი იისფერი ხაზებით |არ აღენიშნება | |1 |

| | |აღენიშნება |Anicia, Lentillon rose d’hiver |9 |

|15. |ყვავილი: იისფერი ხაზები წიბოებზე |არ აღენიშნება |Anicia, Lentillon rose d’hiver |1 |

| | |აღენიშნება |Lens culinarius ssp. |9 |

| | | |macrosperma | |

|16. |პარკი: ფერის ინტენსიობა (სრული |ღია |Marriete |3 |

| |სიმწიფის ფაზაში) |საშუალო |Anicia, Lentillon rose d’hiver |5 |

| | |მუქი | |7 |

|17. |პარკი: თესლების რ-ბა |ძირითადად ერთი | |1 |

| | |ერთიდან ორამდე |Anita, Tina |2 |

| | |ძირითადად ორი | |3 |

| | |ორიდან სამამდე |Lentillon rose d’hiver |3 |

| | |ძირითადად სამი | |5 |

| | | |Anicia | |

|18. (*) |პარკი: ფერი ასაღები სიმწიფის ფაზაში |ყვითელი |Anicia, Lentillon rose d’hiver |1 |

| | |მწვანე | |2 |

|19 (*) |პარკი: სიგრძე ასაღები სიმწიფის |მოკლე |Anicia, Lentillon rose d’hiver |3 |

| |ფაზაში |საშუალო სიგრძის |Mariette |5 |

| | |გრძელი | |7 |

|20. |პარკი: სიგანე ასაღები სიმწიფის |ძალიან ვიწრო |Lentillon rose d’hiver |1 |

| |ფაზაში |ვიწრო | |3 |

| | |საშუალო |Anicia |5 |

| | |განიერი | |7 |

|21. |პარკი: წვერის ფორმა |შემოკლებული |Anicia, Lentillon rose d’hiver |1 |

|(+) | |შემოკლებული წაწვეტებული | |2 |

| | |წაწვეტებული | |3 |

|22. |მშრალი თესლი: სიგანე |ძალიან ვიწრო | |1 |

|(*) | |ვიწრო |Lentillon rose d’hiver |3 |

| | |საშუალო |Anicia |5 |

| | |განიერი |Mariette |7 |

| | |ძალიან განიერი | |9 |

|23.(*) |მშრალი თესლი: ვერტიკალური გასწვრითი |ელიფსური |Petrovskaya 4/105 |1 |

| |კვეთის პროფილი |განიერი ელიფსური ფორმის | |2 |

| | | |PSE 2 | |

|24. |მშრალი თესლი: ფერების რ-ბა |ერთი |Grisette |1 |

|(*) | | |Lentillon rose d’hiver |2 |

| | |ორი |Anicia |3 |

| | |ორზე მეტი | | |

|25. |მშრალი თესლი: კანის ძირითადი ფერები |თეთრი |PSE 2 |1 |

|(*) | |მომწვანო ყვითელი | |2 |

| | | |Anicia, Petrovskaya 4/105, | |

| | |მწვანე |Pisarevska velkoznna |3 |

| | | |Anicia, Petrovskaia zelenozjomnaya, Tina | |

| | |მელნისფერი |Rosovaya |4 |

| | |ღია ყავისფერი |Lentillon rose d’hiver |5 |

| | |შავი |nigricans |6 |

|26. (+) |მხოლოდ ერთზე მეტი ფერის თესლის კანის|უჯრედოვანი |nariadnaya 3 |1 |

| |მქონე ჯიშები: მშრალი თესლი: |ლაქებით | |2 |

| |შეფერილობის სახე |მარმარილოსებრი |Petrovskaia 4/105 |3 |

| | |მრავალფეროვანი | |4 |

|27. (*) |მშრალი თესლი: მასა |ძალიან დაბალი |Lentillon rose d’hiver |1 |

| | |დაბალი |Anicia, Azer |3 |

| | |საშუალო |Anita, Petrovskaya 4/105 |5 |

| | |მაღალი |Mariette, Petrovskaya 6 |7 |

| | | |Tina | |

| | |ძალიან მაღალი |Vehovskaya |9 |

|28. (*) |ყვავილობის პერიოდი |ძალიან ადრეული | |1 |

| | |ადრეული |Anicia, Anita, Tina |3 |

| | |საშუალო |Mariette, Petrivskaja 4/105 |5 |

| | |გვიანი | |7 |

| | |ძალიან გვიანი |Lentillon rose d’hiver |9 |

|29. (*) |მომწიფების პერიოდი |საადრეო |Cheephlic 7/76 |3 |

| | |საშუალო |Petrovskaja 4/105 |5 |

| | |საგვიანო | |7 |

| | |ძალიან საგვიანო |Lentillon rose d’hiver |9 |

მუხლი 8. ნიშან-თვისებები

1. მცენარე: აგებულება

[pic] [pic] [pic]

1 3 5

სწორმდგომი დატოტვილი ჰორიზონტალური

2. ფოთოლი: ფორმა

[pic] [pic] [pic]

1 2 3

ელიფსური ოვალური მართკუთხედი

3. პარკი: წვერის ფორმა (სრული სიმწიფის ფაზაში)

[pic]

1 2 3

შემოკლებული შემოკლებული წაწვეტებული წაწვეტებული

4. მხოლოდ ერთზე მეტი ფერის თესლის კანის მქონე ჯიშები, მშრალი თესლი, შეფერილობის სახე:

[pic] [pic]

1 2

უჯრედოვანი ლაქებით

[pic] [pic]

3 4

მარმარილოსებრი მრავალფეროვანი

დანართი №3ა

ანკეტა

1. კულტურა - ოსპი Lens culinaris Medic.

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი (სახელი, გვარი, მისამართი) _________________________________

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

3. ჯიშის დასახელება ________________________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანაზე, წარმოშობაზე და გამრავლებაზე.

5. ჯიშის სახეობა:

ა) ღიად დამტვერილი ჯიში [ ]

ბ) სხვა (მიუთითეთ დეტალები) [ ]

6. გენეტიკური ან სელექციური მეთოდი:

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

7. სხვა ინფორმაცია:

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

8. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც შეიძლება დაეხმაროს ჯიშის გამოცდას

ა) არის თუ არა დამატებითი ნიშან-თვისებები, რომლებიც შეიძლება დაეხმაროს ჯიშის განსხვავებაში?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) ჯიშის გამოცდის სპეციალური პირობები:

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

გ) არის თუ არა ჯიშის გამოცდის განსაკუთრებული პირობები ან სახელმძღვანელო?

დიახ [ ] არა [ ]

დ) თუ არის, გთხოვთ მოგვაწოდოთ დეტალები:

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________

9. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “------------” -------------------------- წ. ხელმოწერა -----------------------------

დანართი №4

ტექნიკური რეგლამენტი - განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე სოიას (Glycine max (L.) Merrill) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე სოიას ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე სოიას ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს სოიას ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირები წყვეტენ როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნას წარდგენილი მცენარის ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირების მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2.გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 2 კილოგრამს და გამოცდისათვის გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს აღმოცენებადობის, თესლის სიწმინდის, მავნებელ-დაავადებებით დასნებოვნების და ტენიანობის დადგენილ ნორმებს, ამასთან სასურველია, რომ თესლის აღმოცენების უნარი იყოს მაღალი.

3. ჯიშის გამოსაცდელად აკრედიტებული პირებისათვის მიწოდებული მცენარეული მასალა ქიმიური საშუალებებით არ უნდა იყოს დამუშავებული, თუ ამას არ მოითხოვენ აკრედიტებული პირები, მაშინ მცენარეულ მასალას თან უნდა ერთოდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს.

2. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს ერთ ადგილზე, ხოლო თუ ამ ადგილზე შეუძლებელია ჯიშის რომელიმე ნიშან-თვისების გამოკვლევა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. მინდვრის კვლევა უნდა ჩატარდეს მცენარის ნორმალური ზრდა-განვითარების პირობებში. მიწის დანაყოფის ფართობი უნდა შეირჩეს ისე, რომ სავეგეტაციო პერიოდის ბოლომდე ჩასატარებელ დაკვირვებას და აღრიცხვას ხელი არ შეეშალოს. ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში, დაკვირვება ტარდება 300 მცენარეზე, კვლევა ტარდება ორ განმეორებად.

4. დამატებითი კვლევის ჩატარება შესაძლებელია სპეციალური მიზნით.

5. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №4ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვება

1. განსხვავებულობაზე და სტაბილურობაზე ყველა დაკვირვება წარმოებს 20 მცენარეზე ან ამ 20 მცენარიდან აღებულ ნაწილებზე.

2. ერთგვაროვნების შეფასებისათვის საჭიროა 0,5% პოპულაციური სტანდარტის გამოყენება, მიღებული ალბათობა უნდა შეადგენდეს 95%-ს, ამ შემთხვევაში 300 მცენარიდან არატიპური დასაშვებია იყოს მაქსიმუმ 4.

3. ყველა დაკვირვება ფოთოლზე და ყვავილზე უნდა შესრულდეს ყვავილობის ფაზის დასრულებამდე.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

1. განსხვავებულობის შესაფასებლად ჯიშების კოლექცია შეიძლება დაიყოს ჯგუფებად. ჯიშების დაჯგუფებისათვის გამოიყენება ისეთი ნიშან-თვისებები, რომლებიც ცდაში არ ცვალებადობს, ან ცვალებადობა უმნიშვნელოა და კოლექციაში წარმოდგენილია თანაბრად.

2. ჯიშის დახასიათებისთვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) მცენარე: ახალგაზრდა ღეროს კანის ფერი;

ბ) ყვავილი: ფერი;

გ) თესლი;

დ) მცენარე: სიმწიფის დრო.

მუხლი 6. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1.განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-7 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. შედეგების ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების გამოკვეთილობის სიდიდეებს მინიჭებული აქვს ინდექსები.

3. ნიშანი (*) მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება უნდა აღინიშნებოდეს ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში ყველა ჯიშის შესაფასებლად და ყოველთვის ჩართულ იქნეს ჯიშის აღწერილობაში, იმ შემთხვევის გამოკლებით, როცა წინამორბედი ნიშნის გამოკვეთის ხარისხი უფრო მეტად მიუთითებს მის არარსებობას, ანდა როცა გარემო პირობების გამო ამის გაკეთება შეუძლებელია;

4. ნიშანი (+) მიუთითებს, რომ ნიშან-თვისების აღწერილობას მეთოდებში თან ახლავს მე-7 მუხლში დამატებითი ახსნა-განმარტებები.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებების ცხრილი

|№ UPOV |ნიშან-თვისება |გამოხატვის ხარისხი |ჯიშ-ეტალონი |ინდექსი |

|1. (*) |ნათესარი: ანტოციური შეფერვა |Aარ გააჩნია |Chandor, Goldor |1 |

| | |გააჩნია |Alaric, Apache, Imari |9 |

|2. |ნათესარი: ანტოციანური შეფერვის |ძალიან სუსტი |Azzurra |1 |

| |ინტენსივობა |შუსტი |Akashi, Candir |3 |

| | |საშუალო | | |

| | |ძლიერი |Canton, Kendo |5 |

| | |ძალიან ძლიერი. |Aries, Visir |7 |

| | | | |9 |

|3(*).(+) |მცენარე:ზრდის ტიპი |დეტერმინანტი |Gnome, Spot, Fiskeby |1 |

| | |ნახევრად დეტერმინანტი |Alaric, Alba, Silvia, |2 |

| | |დეტერმინანტიდან |Paradis | |

| | |ინდეტერმინანტამდე |Chandor, Kador |3 |

| | |ინდეტერმინანტი. | | |

| | | | |4 |

|4. (+) |მცენარე: |ვერტიკალური | |1 |

| |ღეროს |ვერტიკალური ნახევრად ვერტიკალურისკენ |Tirol, Queen, Essor, |2 |

| |მდგომარეობა |ვერტიკალური |Labrador | |

| | |ნახევრადვერტიკალური ჰორიზონტალურისკენ | |3 |

| | |ჰორიზონტალური |Chandor, Apache, Paoki |4 |

| | | |Alaric, Major, Sapporo | |

| | | | |5 |

|5. (+) |მცენარე: | | | |

| |ღეროს ფერი |ნაცრისფერი |Apache, Alaric, Talon, |1 |

| | | |Imari | |

| | | | | |

| | |ჩალისფერი |Maple Glen, Chandor, |2 |

| | | |Paoki, Agata | |

|6. (*) |მცენარე:სიმაღლე |დაბალი |Carla, Paradis, Spot |3 |

| | |დაბალი |Trump, Essor |4 |

| | |საშუალოსკენ |Alaric, Chandor |5 |

| | |საშუალო | | |

| | |საშუალო მაღალისკენ |Kador |6 |

| | |მაღალი | | |

| | | |Tirol, Toréador |7 |

|7. (*) |ფოთოლი: |გოფრირებული | | |

| | | | | |

| | |არ აღინიშნება ან ძალიან სუსტია |Bayou, Arpège, Chandor |1 |

| | |სუსტი | | |

| | |საშუალო |Kador, Quito |3 |

| | |ძლიერი |Paoki, Imari |5 |

| | |ძალიან ძლიერი |Matador |7 |

| | | | |9 |

|8. (*) |ფოთოლი: ფორმა |ლანცეტოიდური |Toréador, Dumas, Trésor |1 |

| |შუა მესამედში | | | |

| | |სამკუთხოვანი |Contessa |2 |

| | | | | |

| | |მახვილი ოვალური |Kador, Major, Apache, |3 |

| | | |Talon | |

| | |მომრგვალო ოვალური |Paoki, Agata, Chandor |4 |

|9. (*) |ფოთოლი: ფოთოლაკის ზომა |წვრილი |Trump, Labrador, Baron, |3 |

| | | |Arcade | |

| | |საშუალო |Alaric, Kushiro, Talon |5 |

| | |მსხვილი |Williams |7 |

|10. (+) |ფოთოლი: მწვანე ფერის ინტენსივობა |წითელი |Chandor, Arcade, Junior |3 |

| | |საშუალო |Alaric, Apache, Imari |5 |

| | |მუქი |Spot. Cresir, Jedor, Ardir |7 |

|11. |ყვავილი: ფერი |თეთრი |Chandor, Crésir, Toréador |1 |

| | |იისფერი |Fransoy 242, Imari, |2 |

| | | |Apache, Queen | |

|12. |ღერო: ყავისფერი |ღია |Chandor, Contessa, Alba, |3 |

| |ფერის ინტენსივობა | |Arcade | |

| | |საშუალო |Alaric, Apache, Fuji, |5 |

| | | |Paoki | |

| | |მუქი |Toréador, Tirol, Royal |7 |

|13. |თესლი: ზომა |პატარა |Alba, Aurélia, |3 |

| | | |Flusk GT 512 | |

| | |საშუალო |Queen, Goldor |5 |

| | |მსხვილი |Clédor, Cervin, Mondor |7 |

|14. |თესლი: ფორმა |სფეროსებური |Paoki, Valkir, niva |1 |

| | |სფეროსებური ბრტყელი |Queen, Sapporo, Clédor |2 |

| | |წაგრძელებული | | |

| | |წაგრძელებული ბრტყელი |Soleo, Talon, Excel, Recor |3 |

| | | | |4 |

|15. (+) |თესლი:ჩანასახის ფერი |ყვითელი |Queen, Paoki |1 |

| | |მოყვითალო | |2 |

| | |მწვანე | |3 |

| | |მწვანე | |4 |

| | |მცირედ ყავისფერი | |5 |

| | |საშუალო ყავისფერი | |6 |

| | |ძლიერი ყავისფერი | | |

| | |შავი | |7 |

|16. |თესლი: |არ გააჩნია | | |

| | |გააჩნია |Bragg |1 |

| | | |Hood, Hood 75 |2 |

|17. |თესლი: ბორცვაკის ფერი |ნაცრისფერი |Spot, Major, Apache |1 |

| | |ყვითელი |Maple Arrow, Imari, |2 |

| | | |Talon | |

| | |მცირედ ყავისფერი |Kingsoy, Argenta, Baron, |3 |

| | |ძლიერ ყავისფერი |Opale | |

| | | |Fransoy 242, Aurélia, |4 |

| | | |Léman | |

| | |არასრულად შავი |Wells, Kador, Folio |5 |

| | |შავი |Chandor, Queen, Paoki |6 |

|18. (+) |თესლი: |ჩანასახის მსგავსი |Queen |1 |

| | |ჩანასახისგან განსხვავებული | | |

| | | |Gieso |2 |

|19. (*) |მცენარე: დრო ყვავილობის |ძალიან ადრეული |Sito, Trump, Carla, |1 |

| |დაწყებამდე | |Paradis | |

| | | | | |

| | |ძალიან ადრეული ან ადრეული |Labrador, Essor, Arcade |2 |

| | |ადრეული | | |

| | |საშუალოდ ადრეული |Canton, Queen, Imari |3 |

| | |საშუალო |Kador, Alaric, niva |4 |

| | |საშუალო საგვიანო |Williams | |

| | |საგვიანო | |5 |

| | |საგვიანო ან ძალიან საგვიანო | | |

| | | | |6 |

| | | | | |

| | | | |7 |

| | | | |8 |

| | | | |9 |

|20. (*) |მცენარე: სიმწიფის დრო |ძალიან ადრეული |Trump, Soléo, Kola, Carla, |1 |

|(+) | | |Paradis | |

| | |ძალიან ადრეული ან ადრეული |Chandor, Apache, |2 |

| | |ადრეული |Labrador | |

| | | |Canton, Queen, Paoki, |3 |

| | |საშუალოდ ადრეული |Aurélia | |

| | |საშუალო |Kador, Kingsoy, Alaric, |4 |

| | |საშუალო საგვიანო |niva | |

| | |საგვიანო |Williams |5 |

| | |საგვიანო ან ძალიან საგვიანო | |6 |

| | |ძალიან საგვიანო | | |

| | | | |7 |

| | | | |8 |

| | | | | |

| | | | |9 |

მუხლი 8. მეთოდები და დაკვირვება

1. მცენარე - ზრდის ტიპი:

ა) დაკვირვება: ყვავილობის პერიოდის დასაწყისში (ერთი ყვავილი ძირითადი ღეროს ნებისმიერ დონეზე) მცენარის წვერო უნდა მოინიშნოს სპეციფიურად. მომწიფების პერიოდში (ნაყოფის ნასკვების რაოდენობა, რომელიც აღირიცხება ნაყოფის მონიშვნის ადგილიდან ღეროს წვერომდე) საშუალო რაოდენობა თითოეული სახეობის უნდა შედარდეს იმავე სახეობის სტანდარტულად მიღებულ რაოდენობას;

ბ) განლაგება: ეს მახასიათებელი უნდა შეფასდეს სპეციფიკური ცდით, სადაც იქნება 20 მცენარის 3 ან 4 ნიმუში. თითოეულ მცენარეს შორის მანძილი უნდა იყოს 9 სმ და დაცული უნდა იყოს იზოლაცია;

გ) ბოლო ფოთლის ზომა ასევე შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს დეტერმინანტის ინდეტერმინანტისაგან გამოსაყოფად. დეტერმინანტის ძირითად ღეროზე განლაგებული ბოლო ფოთოლი ზომით დაახლოებით ქვედა დონეზე განლაგებული ფოთლების ზომისაა. სხვა სახეობებში ბოლო ფოთოლი გაცილებით პატარაა.

[pic]

[pic]

[pic]

4. თესლი - პეროქსიდაზას აქტივობით გამოწვეული შეფერილობა. თითოეული სახეობის 20 ცალი თესლის შემოწმება:

ა) ჩანასახის დაზიანების გარეშე საჭიროა თესლზე გარეთა გარსის მოშორება. ამ პროცედურის გასაადვილებლად საჭიროა თესლის 2 საათით წყალში მოთავსება;

ბ) თესლის გარსი უნდა მოთავსდეს სათანადო კოლბაში და დაესხას 3-4 სმ კუბი 0,5% გუაკუაოლის ხსნარი, რომელიც უნდა ინახებოდეს მაცივარში არაუმეტეს 2 თვისა. თუ მას დავტოვებთ ოთახის ტემპერატურაზე ერთ ან მეტ დღეს, იგი გამოსაყენებლად უვარგისია.10 წუთის შემდეგ ემატება 0,1% წყალბადის ზეჟანგის 1 წვეთი,ხსნარი ხდება ყავისფერი ან მუქი წითელი პოზიტიური რეაქციის შემთხვევაში ან არ იცვლის ფერს ნეგატიური რეაქციის დროს. იმისათვის, რომ შემოწმდეს 0,5% გუაკუაოლის ხსნარი+წყალბადის ზეჟანგი, რეკომენდებულია მასში სანიმუშო თესლის მოთავსება. ამ რეაქციის ჩანაწერი უნდა გაკეთდეს არაუმეტეს 60 წამისა და არ უნდა გაგრძელდეს დაკვირვება ამაზე მეტ ხანს, რადგან დასაშვებია უარყოფითი შედეგის მიღება. კოლბა უნდა შეინჯღრეს ფრთხილად, რათა რეაქცია კარგად წარიმართოს და მოთავსდეს თეთრ ფონზე.

5.ფენოლოგიური ზრდის სტადიები და BBCH-საიდენტიფიკაციო კოდები სოიას მარცვლის შესახებ. * ძირითადი ზრდის სტადიები 0: ჩანასახი 2 ან 3 ციფრი.

ა) 00 000 მშრალი თესლი;

ბ) 01 001 თესლის გაჯირჯვების დასაწყისი;

გ) 03 003 თესლის გაჯირჯვების დასასრული;

დ) 05 005 ჩანასახის აღმოცენება თესლიდან;

ე) 06 006 ჩანასახის დაგრძელება;

ვ) 07 007 ზრდის წვერის გამოსვლა თესლის გარსიდან;

ზ) 08 008 ზრდის წვერი აღწევს ნიადაგის ზედაპირს და ჩანს რკალი:

თ) 09 009 აღმოცენება: ზრდის წვეროს ამოსვლა მიწის ზედაპირზე.

6. ძირითადი ზრდის სტადია 1: ფოთლის განვითარება(ძირითადი ამონაყარი)

ა) 10 100 ფოთოლაკის სრული გაშლა;

ბ) 11 101 ნამდვილი ფოთლების პირველი წყვილის სრული გაშლა;

გ) 12 102 სამწახნაგოვანი ფოთლის გაშლა მე-2 მუხლიდან;

დ) 13 103 სამწახნაგოვანი ფოთლის გაშლა მე-3 მუხლიდან;

ე) 1 10 მდგომარეობა გრძელდება;…

ვ) 19 109 იშლება მე-9 მუხლიდან. გვერდითი გამონაზარდები არ ჩანს;

ზ) 110 იშლება მე-10 მუხლიდან;

თ) 111 იშლება მე-11 მუხლიდან;

ი) 112 იშლება მე-12 მუხლიდან;

კ) 113 იშლება მე-13 მუხლიდან;

ლ) 11 მდგომარეობა გრძელდება;…

მ) 119 იშლება მე-19 მუხლიდან.

7. ძირითადი ზრდის სტადია 2: გვერდითი წამონაზარდების წარმოქმნა.

ა) 21 20 პირველი გვერდითი წანაზარდების გამოჩენა;

ბ) 22 202 შეიმჩნევა პირველი რიგის მე-2 წამონაზარდი;

გ) 23 203 შეიმჩნევა პირველი რიგის მე-3 წამონაზარდი;

დ) 2 2 მდგომარეობა გრძელდება;

ე) 29 209 პირველის მე-9 და შემდგომი გვერდითი წანაზარდი,

პირველის მე-10 გვერდითი წანაზარდი;

ვ) 210 მე-10 გვერდითი წანაზარდიპირველი რგოლიდან;

ზ) 221 მე-2 მუხლიდან პირველი გვერდითი წამონაზარდი;

თ) 22 მდგომარეობა გრძელდება;

ი) 229 მე-2 რიგის მე-9 გვერდითი წამონაზარდის გამოჩენა;

კ) 2N1 მე-9 რიგის პირველი გვერდითი წამონაზარდის გამოჩენა;

ლ) 2N9 მე-9 რიგის მე-9 გვერდითი წამონაზარდის გამოჩენა.

8. ძირითადი ზრდის სტადია 3: მცენარის ვეგეტატიური ნაწილების გამოჩენა ძირითად ღეროზე - 49 409 მცენარის ვეგეტატიური ორგანოები აღწევს საბოლოო ზომას (შესაძლებელია სოიას მოჭრა საკვებად გამოსაყენებლად).

9. ძირითადი ზრდის სტადია 4: ყვავილის ფორმირება

ა) 51 501 პირველი ყვავილის ჩანასახის გამოჩენა;

ბ) 55 505 პირველი ყვავილის ჩანასახის გადიდება;

გ) 59 509 პირველი ყვავილის ფურცლის გამოჩენა. ყვავილის ჩანასახი დაკეტილია.

10. ძირითადი ზრდის სტადია 5: ყვავილობა

ა) 60 600 პირველი ყვავილის გაშლა;

ბ) 61 601 ყვავილობის დაწყება, როცა ყვავილების 10% ღიაა ყვავილობის დაწყება;

გ) 62 602 20% ყვავილების ღიაა;

დ) 63 603 30% ყვავილების ღიაა;

ე) 64 604 40% ყვავილების ღიაა;

ვ) 65 605 სრული ყვავილობა: 50% ყვავილების ღიაა;

ზ) 66 606 60% ყვავილების ღიაა;

თ) 67 607 ყვავილობის დასრულებისაკენ სვლა;

ი) 69 609 ყვავილობის დასასრული: პირველი ნაყოფის გამოჩენა (5მმ სიგრძის).

11. ძირითადი ზრდის სტადია 6: ნაყოფის და თესლის განვითარება

ა) 70 700 პირველი ნაყოფის საშუალო სიგრძე (15-20მმ);

ბ) 71 701 10% ნაყოფის აღწევს სრულ სიგრძეს (15-20მმ);

გ) 72 702 20% ნაყოფი აღწევს საშუალო სიგრძეს (15-20მმ);

დ) 73 703 30% ნაყოფი აღწევს საშუალო სიგრძეს (15-20მმ);

ე) 74 704 40% ნაყოფი აღწევს სრულ სიგრძეს (15-20მმ);

ვ) 75 705 50% ნაყოფი აღწევს სრულ სიგრძეს (15-20მმ);

ზ) 77 707 70% ნაყოფი აღწევს სრულ სიგრძეს (15-20მმ);

თ) 79 709 ყველა ნაყოფმა მიაღწია სრულ სიგრძეს (15-20მმ).

12. ძირითადი ზრდის სტადია 7: თესლი ავსებს ნაყოფის თესლის ბუდეს

ა) 80 800 პირველი ნაყოფის დამწიფება, ფერის მიღება, შრობა და გამაგრება;

ბ) 81 801 10% ნაყოფის იღებს საბოლოო ფერს, შრება და იწყება

თესლის მომწიფება;

გ) 82 802 20% ნაყოფის მწიფდება, იღებს საბოლოო ფერს, შრება და მაგრდება;

დ) 83 803 30% ნაყოფის მწიფდება, იღებს საბოლოო ფერს, შრება და მაგრდება:

ე) 84 804 40% ნაყოფის მწიფდება, იღებს საბოლოო ფერს, შრება და მაგრდება;

ვ) 85 805 აქტიური სიმწიფე: 50%-ს აქვს საბოლოო ფერი, გამაგრებულია;

ზ) 86 806 60% მომწიფებულია, მარცვლებს მიღებული აქვს საბოლოო ფერი,

მშრალია და მაგარი;

თ) 87 807 70% მომწიფებულია, მარცვლებს მიღებული აქვს საბოლოო ფერი,

მშრალია და მაგარი;

ი) 88 808 80% მომწიფებულია, მარცვლებს მიღებული აქვს საბოლოო ფერი,

მშრალია და მაგარი;

კ) 89 809 სრული სიმწიფე: თითქმის ყველა ნაყოფი მწიფეა, მარცვლებს

მიღებული აქვს საბოლოო ფერი, მშრალია და მაგარი.

13. ძირითადი ზრდის სტადია 8:

ა) 91 901 10% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

ბ) 92 902 20% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

გ) 93 903 30% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

დ) 94 904 40% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

ე) 95 905 50% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

ვ) 96 906 60% ფოთლების ფერს იცვლის და ცვივა;

ზ) 97 907 მცენარის მიწის ზედა ნაწილი კვდება;

თ) 99 909 მიღებული პროდუქტი (თესლები).

დანართი №4ა

ანკეტა

1. კულტურა – სოია Glycine max (L.) Merrill.

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი_________ (სახელი, გვარი, მისამართი) __________________

________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

3. ჯიშის დასახელება_________________________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანაზე, წარმოშობაზე და გამრავლებაზე. გამოყვანის და გამრავლების ხერხი:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა

დიახ არა

[ ] [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ არა

[ ] [ ]

გ) თუ მიღებულია ნებართვა, დაურთეთ მისი ასლი.

5. სხვა ინფორმაცია -------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6. ჯიშის ნიშან-თვისებები (რიცხვები ფრჩხილებში შეესაბამებიან ნიშნის ნომერს ნიშან-თვისებების ცხრილში) აღნიშნეთ ნიშნის გამოხატვის ნიშან-თვისებები კადრატულ ფრჩხილებში.

|№ |ნიშან-თვისება |ინდექსი |გამოხატვის ხარისხი |ეტალონი ჯიში |

|1. |მცენარე: ღეროს ფერი |1[ ] |ნაცრისფერი |Apache, Alaric, Talon, |

| | | | |Imari |

| | |2[ ] |ყავისფერი |Maple Glen, Chandor, |

| | | | |Paoki, Agata |

|2. |ყვავილი: ფერი |1[ ] | თეთრი |Chandor, Crésir, Toréador |

| | |2[ ] |იისფერი |Fransoy 242, Imari, Apache, |

| | | | |Queen |

|3. |თესლი: ბორცვაკის ფერი |1[ ] | ნაცრისფერი |Spot, Major, Apache |

| | |2[ ] |ყვითელი |Maple Arrow, Imari, Talon |

| | |3[ ] |მცირედ ყავისფერი |Kingsoy, Argenta, Baron, |

| | | | |Opale |

| | |4[ ] |ძლიერ ყავისფერი |Fransoy 242, Aurélia, |

| | | | |Léman |

| | |5[ ] |არასრულად შავი |Wells, Kador, Folio |

| | |6[ ] |შავი |Chandor, Queen, Paoki |

|4. |მცენარე:სიმწიფის დრო |1[ ] |ძალიან ადრეული |Trump, Soléo, Kola, Carla, |

| | | | |Paradis |

| | |2[ ] |ძალიან ადრეული ან ადრეული |Chandor, Apache, Labrador |

| | | |ადრეული |Canton, Queen, Paoki, |

| | |3[ ] |საშუალოდ ადრეული |Aurélia |

| | |4[ ] | |Kador, Kingsoy, Alaric, |

| | | |საშუალო |niva |

| | |5[ ] |საშუალოსაგვიანო |Williams |

| | |6[ ] |საგვიანო | |

| | |7[ ] |საგვიანო ან ძალიან საგვიანო | |

| | |8[ ] |ძალიან საგვიანო | |

| | | | | |

| | |9[ ] | | |

7. მსგავსი ჯიშები და მათგან განსხვავებები

|მსგავსი ჯიშის დასახელება |ნიშნები, რომლითაც განაცხადის ჯიში განსხვავდება მსგავსისაგან |ნიშნის გამოხატვის ხარისხი |

| | | |

| | |მსგავსი ჯიში |

| | |კანდიდატი ჯიში |

| | | |

|___________________________|______________________________________________________________________|______________________|________________________|

|_________________________ |______________________________________________________________________|______________________|____________________ |

| |____________ | | |

8. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც დაგვეხმარება ჯიშთა გამოცდაში:

ა) მავნებელ-დაავადებებისადმი გამძლეობა;

____________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

ბ) ჯიშის გამოცდის განსაკუთრებული პირობები;

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

გ) სხვა ინფორმაცია.

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

რიცხვი “--------” -------------------------------- წ. ხელმოწერა -------------------------

დანართი: №5

ტექნიკური რეგლამენტი - განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე

ლობიოს (Phaseolus vulgaris L.) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ლობიოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე ლობიოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს ლობიოს ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირი წყვეტს როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარდგენილი მცენარის ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირის მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარმოდგენილი თესლის სახით. თესლი უნდა აკმაყოფილებდეს აღმოცენების, ტენიანობისა და სიწმინდის დადგენილ ნორმებს.

3. თესლის მინიმალური რაოდენობა უნდა იყოს 1,5კილოგრამი ან 15,000 ცალი თესლი.

4. მცენარეული მასალა უნდა იყოს საღი, არ უნდა იყოს დაავადებული და მავნებლების მიერ დაზიანებული.

5. მცენარეული მასალა არ უნდა იყოს დამუშავებული სპეციალური საშუალებებით, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ამას მოითხოვს აკრედიტებული პირი. ასეთ შემთხვევაში თესლს თან უნდა ერთოდეს ასეთი დამუშავების დეტალური აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორი სავეგეტაციო პერიოდს.

2. გამოცდა ტარდება ერთ ადგილზე. თუ შერჩეულ ადგილზე შეუძლებელია რომელიმე ნიშან-თვისების დადგენა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. გამოცდა უნდა ჩატარდეს ისეთ პირობებში, რომელიც უზრუნველყოფს მცენარის ნორმალურ ზრდა-განვითარებას, რაც შესაძლებელს გახდის გამოვლინდეს ჯიშისათვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები.

4. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №5ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვება

1. ყველა სახის დაკვირვება, რომელიც ითვალისწინებს გაზომვას, აწონვას და სხვა ანათვლების აღებას, წარმოებს 20 მცენარეზე ან ამ 20 მცენარიდან აღებულ ნაწილებზე.

2. კუტი ლობიოსათვის თითოეულ ცდაში აღებულ უნდა იქნეს არანაკლებ 150 მცენარე, რომლებიც დაყოფილ უნდა იქნეს ორ ან მეტ განმეორებად. სარის ლობიოსათვის თითოეულ ცდაში აღებული უნდა იქნეს არანაკლებ 60 მცენარე, რომლებიც დაყოფილი უნდა იქნეს ორ ან მეტ განმეორებად.

3. ჯიშებს შორის გამოვლენილი განსხვავებულობა შესაძლებელია იყოს იმდენად ნათლად გამოხატული, რომ აუცილებელი აღარ იყოს ერთ სავეგეტაციო პერიოდზე მეტი დროით გამოცდის გაგრძელება. თუ გარემო ფაქტორების ზემოქმედების თავისებურება არ იძლევა განსხვავებულობის ნიშან-თვისებების მდგრადი გამოვლენის შესაძლებლობას, ჯიშის გამოცდა უნდა გაგრძელდეს არანაკლები ორი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში.

მუხლი 5. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შეფასება

1. ორ ჯიშს შორის განსხვავებულობა მრავალ ფაქტორზეა დამოკიდებული და შეიძლება განხილული იქნეს, როგორც გამოსაცდელი ჯიშის ნიშან-თვისებების გამომჟღავნების ტიპი.

2. ერთგვაროვნების შესაფასებლად საჭიროა 1%-იანი პოპულაციური სტანდარტის გამოყენებით მიღებული ალბათობა, რაც არანაკლებ 95%-ია. იმ შემთხვევაში, თუ ნიმუშში 60 მცენარეა დასაშვებია 2 არატიპიური მცენარის არსებობა, ხოლო 150 მცენარის შემთხვევაში, დასაშვებია 4 არატიპიური მცენარის არსებობა.

3. პრაქტიკაში ჩვეულებრივ არ გვხვდება ისეთი შემთხვევა, როდესაც სტაბილურობის კრიტერიუმი არის ისე ზუსტად განსაზღვრული, როგორც ამას ადგილი აქვს განსხვავებულობასა და ერთგვაროვნებაზე გამოცდის დროს. მიუხედავად ამისა, ჯიშების სხვადასხვა ტიპებში გამომჟღავნებული ერთგვაროვნება შესაძლებელია ჩაითვალოს სტაბილურად. თუ სტაბილურობაზე მიღებული შედეგები საეჭვოა, მაშინ ცდა შეიძლება გაგრძელდეს მომდევნო თაობაში.

მუხლი 6. ჯიშების დაჯგუფება

1. გამოსაცდელი ჯიშები უნდა დაჯგუფდეს ნიშან-თვისებების მსგავსების მიხედვით და დაითესოს ცნობილ ჯიშებთან ერთად, რათა გაადვილდეს მათი შედარება და შეფასება.

2. გამოხატვის ტიპი – დახასიათებისთვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) მცენარე: ზრდის ტიპი;

ბ) ყვავილი: სტანდარტის ფერი;

გ) პარკი: განივი კვეთის ფორმით, თესლის მიხედვით;

დ) პარკი: ზედაპირის ფერი;

ე) პარკი: ვენტრალური ღარის დაძარღვა;

ვ) თესლი: ფერთა რაოდენობა;

ზ) თესლი: ძირითადი ფერი (დიდი ფართობი);

თ) თესლი: მეორადი ფერი;

ი) ლობიოს მოზაიკური ვირუსის მიმართ რეზისტენტულობის ტიპი.

მუხლი 7. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. შედეგების ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების გამოხატვის ხარისხს მინიჭებული აქვს ინდექსები.

3. ნიშანი (*) მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება უნდა აღინიშნებოდეს სავეგეტაციო პერიოდში ყველა ჯიშის შესაფასებლად და ყოველთვის ჩართულ იქნეს ჯიშის აღწერილობაში, იმ შემთხვევის გამოკლებით, როცა წინამორბედი ნიშნის გამოხატვის ხარისხი უფრო მეტად მიუთითებს მის არარსებობას, ანდა როცა გარემო პირობების გამო ამის გაკეთება შეუძლებელია;

4. ნიშანი (+) მიუთითებს, რომ ნიშან-თვისების აღწერილობას მეთოდებში თან ახლავს დამატებითი ახსნა-განმარტებები, კერძოდ:

ა) (*) ვარსკვლავიანი ნიშან-თვისებები;

ბ) QL ხარისხობრივი ნიშან-თვისებები;

გ) QN რაოდენობრივი ნიშან-თვისებები;

დ) PQ ფსევდოხარისხობრივი ნიშან-თვისებები.

5. ნიშან-თვისებების ცხრილი:

|ნიშან-თვისება |აღრიცხვის |გამოხატვის ხარისხი |ჯიში-ეტალონი |ინდექსი |

| |წესი | | | |

|1. მცენარე: |VG |არ აქვს |Tuf (D) |1 |

|ჰიპოკოტილის |QL |აქვს | |9 |

|ანტოციანური | |Vilbel (D) |Delinel (D), | |

|შეფერვა | | | | |

|2. მცენარე: |VG |სუსტი საშუალო |Kentucky Wonder (C) |3 |

|ჰიპოკოტილის |QN |ძლიერი | |7 |

|ანტოციანური | | |Haibushi (C) |5 |

|შეფერვის | | | | |

|ინტენსივობა | | |Kurokinugasa (C) | |

|3. მცენარე: |VG |კუტი |Callide (D) |1 |

|(*) ზრდის |QL |მხვიარა |Capitole (D) |2 |

|ტიპი | | |Phenomene (C) | |

| | | |Bacle (C) | |

|4. მხოლოდ |VG |პირამიდისებური |Haricot Mais (C) |1 |

| |QL |მართკუთხედი |Hilda (C) |2 |

|მხვიარა ლობიო: | | | | |

|მცენარე: | | | | |

|ტიპი | | | | |

|5. მხოლოდ |VG |არამცოცავი |Callide (D) |1 |

|კუტი ლობიო: |PQ |მცოცავი |Capitole (D) |2 |

|მცენარე: ტიპი | | |Great northern (D) | |

| | | |Felspar (D), Spinel (D) | |

|6. მხოლოდ |MS |მოკლე |Goldfish (D) |3 |

|(*)კუტი ლობიო |VG |საშუალო |Fori (D) |5 |

|(+) მცენარე: |QL |გრძელი |nerina (D) |7 |

|სიმაღლე | | |Rote von Paris (D) | |

|7. მხოლოდ სარის ლობიო |MG |ადრეული |Perle von Marbach (C) |3 |

|მცენარე: |VG |საშუალო |Trebona (C) |5 |

|შემოხვევის დაწყება (მცენარეთა |QN |გვიანი |Record (C) |7 |

|80%) | | | | |

| | | | | |

|8. მხოლოდ |MG |ნელი |Meicy(C) |3 |

|(+) სარის ლობიო მცენარე: |VG |საშუალო |Perle von Marbach (C) |5 |

|შემოხვევის სიჩქარე |QN |ქარი | |7 |

|9. ფოთოლი: (*) მწვანე ფერის |VG |ძალიან ნათელი |Golderfe (C) |1 |

|ინტენსივობა |QN |ნათელი |Rote von Paris (D) |3 |

| | |საშუალო |Fori (D) Valja (D) |5 |

| | |მუქი |Dubra (D) | |

| | |ძალიან მუქი |Goldfish (D), Silvia (C) |7 |

| | | |Diva (D) |9 |

|10. ფოთოლი: |VG |არა, ან ძალიან |IPR Gruana (C) |3 |

|ნაოჭებიანი |QN |სუსტი |IPR Uirapuru (C) |5 |

| | |სუსტი |Goldfish (D) |7 |

| | |საშუალო |Groffy (D), Record (D) |9 |

| | |ძლიერი |Butterzart (D) | |

| | |ძალიან ძლიერი |Filetty (D), Fori (D) | |

| | | |Neckarkonigin (C) | |

| | | |Loma (D) | |

| | | |Brezde Z.dr (D) | |

|11. ზედა ფოთოლი: |VG |ვიწრო |Goldfish (D) |3 |

|ზომა |QN |საშუალო |Prelude (D) |5 |

| | |ფართო |Facta (D) Longking (D) |7 |

| | | |Rotevon Paris (D) | |

|12. ზედა |VG |სამკუთხა |Aber (D) Candide |1 |

|ფოთოლი: |PQ |სამკუთხა წრიული |(D) |2 |

|(+) ფორმა | |წრიული |Facta (D) |3 |

| | |წრიული რომბი |Acarli (D) Felix (D) |4 |

| | |რომბი |niver(D) |5 |

| | | |Calas (D) Capitole |) |

| | | |(D) | |

| | | |Dorabel(D) | |

| | | |Ace (D), Carlyn (D) | |

| | | |Madrigal (D) | |

|13. მხოლოდ კუტი |VG |ფოთლებში |Ryco (D) | |

|ლობიოსთვის: |QN |დომინანტური |Tuf (D) Valja (D) Goldetta | |

|ყვავილთგანლაგება: | |შუალედური |(D) Daisy (D) | |

|სრული ყვავილობისას | |ზედა ფოთლებში | | |

| | |დომინანტური | | |

|14. ყვავილი: |VG |ვიწრო |fanion (D) Fidel (D) | |

|თანაყვავილის ზომა |QN |საშუალო |Markant (C) | |

| | |ფართო |Nerina (D), Ryco (D) | |

| | | |Meicy (C), Torrina (D) | |

| | | |Junni (D), Label (D) | |

| | | |Pfalzer Toplong (C) | |

|15. ყვავილი: |VG |თეთრი |Tuf (D) |1 |

|(*) სტანდარტული |PQ |მოვარდისფრო |Mira (D) |2 |

|ფერი | |თეთრი |Maxi (D), Vilbel (D) |3 |

| | |ვარდისფერი |Delinel (D) |4 |

| | |იასამნისფერი |Purple Teepee (D) | |

|16. ყვავილი: |VG |თეთრი |Tuf (D) |1 |

|(*) ფრთის ფერი |PQ |მოვარდისფრო |Signal (D) |2 |

| | |თეთრი |Maxi (D), |3 |

| | |ვარდისფერი იასამნისფერი |Vilbel (D) |4 |

| | | |Delinel (D) | |

|17. მხოლოდ კუტი (b) ლობიოსთვის:|MS |ძალიან მოკლე |Prelude (D) Tuf (D) Amity(D) |5 |

| | |მოკლე |Lusia(D) |7 |

|(*) პარკი: სიგრძე | |გრძელი |Dubra(D) Loma(D) |9 |

|საშუალო | |ძალიან გრძელი |Daisy (D) | |

| | | |Longking (D) | |

| | | |Maja (D) | |

|18. მხოლოდ მხვიარა |MS |ძალიან მოკლე |Juwagold (C) |1 |

|(*) ლობიო |Qn |მოკლე |Fidel (C) |3 |

|პარკი: სიგრძე | |საშუალო |Toplong (C) |5 |

|(რაც ეხება 18) | |გრძელი | |7 |

| | |ძალიან გრძელი | |9 |

|19. პარკი: |MS |ვიწრო |Cabri (D) Necores (C) |3 |

|(+) სიგანე |QN |საშუალო |Tuf (D) |5 |

| | |განიერი |Meicy (C) Regulex (D) | |

| | | |Perle von Marbach (C), |7 |

| | | |Pfalzer Juni (D) | |

|20. პარკი: |MS |ძალიან წვრილი |Booster (D) |1 |

|(+) სისქე |QN |წვრილი |Bergamo (D) |3 |

|(*) | |საშუალო |Rentegevers (C) |5 |

| | |მსხვილი |Impact (D) Flagrano (D) |7 |

| | |ძალიან მსხვილი |Donna (C) |9 |

| | | |Emerite (C) | |

| | | |Mondiam (D) | |

| | | |Maxidor (D) | |

| | | |Kerprim (D) Hilda (C) | |

|21. პარკი: |MS |პატარა საშუალო |Pascal(D) Pfalzer Juni(D) |3 |

|(+) შეფარდება |QN |განიერი |Regulex (D) |5 |

|სისქე/სიგანე | | |Tuf (D) |7 |

| | | |Tendercrop White Seeded (D) | |

|22. პარკი: |VG |ყვითელი |Goldfish D) |1 |

|(+) ნიადაგის ფერი (*) |PQ |მწვანე |Golddukat (D) |2 |

| | |იასამნისფერი |Goldmarie (C) |3 |

| | | |Diva (D) Filetty (D) | |

| | | |Fortissima (C) | |

| | | |Purpiat (D) Purple | |

| | | |Teepee (D) | |

|23. პარკი: |VG |ღია |Erato (D) Fortisima (C) |5 |

|ნიადაგის (+) |QN |საშუალო |Gabriella D) |7 |

|ფერის | |მუქი |Fillety (D) | |

|ინტენსივობა | | |Prelude (D) | |

|(b) ფორმა | | |Golduka(D) | |

| | | |Decibel (D) | |

| | | |Purpiat (D) | |

|24. პარკი: |VG |არ არსებობს |uf (D) |1 |

|მეორადი |QL |არსებობს |Marbel (D) |9 |

|(*) ფერის | | | | |

|არსებობა (C) | | | | |

|25. პარკი:(*) მეორადი ფერი |VG |ვარდის |IPR Juriti (C) |1 |

|(C) |PQ |ფერი |Borlotto lingua di |2 |

| | |წითელი |fuoco 2 (C) |3 |

| | |იასამნისფერი |Marbel (D) | |

|26. პარკი: მეორადი(C) ფერის |VG |იშვიათი | |3 |

|ლაქების სიმკვრივე |QN |საშუალო | |5 |

| | |მკვრივი | |7 |

|27. პარკი: (*) ღარის |VG |არ არის |Cabri (D) Tuf (D) |1 |

|ბოჭკოვანება (+) |QL |არსებობს |Facta (D) Marbel (D) |9 |

|28. პარკი: |VG |არა, ან ძალიან სუსტი |Nerina (D) |1 |

|გრეხილობის (+) ხარისხი |QN |სუსტი |Goldfish D) |3 |

| | |საშუალო | |5 |

| | |ძლიერი |Groffy (D) Ryco (D) |7 |

| | |ძალიან ძლიერი | |9 |

|29. პარკი: | VG |ჩაზნექილი |Admires (D) |1 |

|გრეხილობის |PQ |Sფორმის |Ideaal (D) |2 |

|(+) ფორმა | |ამოზნექილი |Calima (D) |3 |

|30. პარკი :(+) ცენტრისგან |VG |ბასრი |Aiguillon (D) |1 |

|მოშორებული ფორმა (წვერის გარდა)|PQ |ბასრი წაკვეთილი |Calas (D) Cesar (D) |2 |

| | |წაკვეთილი |Faria (D) |3 |

| | | |guille vert (D) | |

| | | |Afrio (D) Alcade (D) | |

| | | |Divel (D) | |

|31. პარკი: წვერის(*) სიგრძე |VG/MS |მოკლე |Amity(D), Ryco(D) |3 |

| |QN |საშუალო |Goldfish(D) Optimus (D) |5 |

| | |გრძელი |Facta (D) Golddukat (D) |7 |

| | | |Vilbel (D) | |

|32. პარკი: |VG |პრიალა ან |Prelude(D) Tuf (D) |1 |

|ზედაპირის |QN |ოდნავ უხეში ზომიერად უხეში |Blauhilde (C) |2 |

|(სტრუქტურა) | |ძალიან უხეში |Daisy (D) |3 |

| | | |Longking (D) | |

|33. პარკი: სკდომა |QN |არ |Pascal(D) Regulex (D) |1 |

|(მშრალ | |არსებობს, ან ძალიან |Mechelse Trons (C) |2 |

|ფაზაში) | |სუსტი | |3 |

| | |საშუალო | | |

| | |ძლიერი | | |

|34. თესლი: წონა (*) (+) |MG |ძალიან დაბალი |Cabri (D) Decibel (D) |1 |

| |QN |დაბალი |Label (D) |3 |

| | |საშუალო |Belfin (D) Ingo (D) |5 |

| | |მაღალი |Duplika (D) |7 |

| | |ძალიან მაღალი |Juwagold (C) |9 |

| | | |Konserventolz (D) | |

| | | |Fidel(C), Regulex (D) | |

| | | |Facta (D), Precores (C) | |

| | | | | |

| | | |Rote von Paris (D) | |

|35. თესლი: ფორმა (+) სიგრძივი |VG |წრიული |Coblan (D) Coco nain |1 |

| |PQ |წრიული ელიფსური |Blane precoce (D) |2 |

| | |ელიფსური |Rapsani(D)Coco noir (D)nerina |3 |

| | |თირკმლისებრი ფორმის |(D) Pros (D) |4 |

| | |მართკუთხა |Tuf (D) |5 |

| | | |Orex (D) Rubico (D) | |

| | | |Palmasres (D) | |

| | | |Re mida (D) | |

| | | |Polanka (D) | |

|36. ჯიშები მხოლოდ |VG |სუსტი |Farcybel (D) |3 |

|თირკმლისებ |QN |საშუალო | |5 |

|რი ფორმის თესლით: | |ძლიერი |Janus (D) |7 |

|თესლი: გრეხილობის | | |(Jakar (D) | |

|ხარისხი | | |Faria (D) Farno (D) | |

| | | |Niver (D) | |

| | | |Chevrier vert(D) | |

| | | |Hador (D) | |

|37. თესლი: განივი (+) კვეთის |VG |ბრტყელი |Soisson Nain hatif (D) |1 |

|ფორმა |PQ |ვიწრო ელიფსური |Roi de Belges (D) Samurai |2 |

| | |საშუალო ელიფსური ფართოდ ელიფსური |(D) |3 |

| | |წრიული |Orlinel (D) Pluto (D) |4 |

| | | |Rachel (D) |5 |

| | | |Obelisque (D) | |

| | | |Odessa (D) | |

| | | |Primanor (D) | |

| | | |Pactol (D) Romulus (D) | |

| | | |Starnel (D) | |

|38. თესლი: განივი (+) კვეთის |MS/VG |ვიწრო |Cabri (D) Golddukat (D) |3 |

|სიგანე |QN |საშუალო |Pfazer Juni (D |5 |

| | |ფართო |Rote von Paris (D) |7 |

|39. თესლი: |MS/VG |მოკლე |aba (D) |3 |

|სიგრძე (+) |QN |საშუალო |Igolomska (D) |5 |

| | |გრძელი |Nigeria (D) |7 |

|40. თესლი: ფერთა (*) რაოდენობა |VG |ერთი | |1 |

| |QL |ორი | |2 |

| | |ორზე მეტი | |3 |

|41. თესლი: |VG |თეთრი |Goldfish (D), |1 |

|ძირითადი |PQ |მწვანე ან მომწვანო |Tuf (D) |2 |

|(*) ფერი | |რუხი |Muriel (D) Pascal (D) |3 |

|(უდიდესი ფართობი) | |ყვითელი ჩალისფერი |Centaure (D) Opal (D) |4 |

| | |ყავისფერი |Gele Citroen (D) |5 |

| | |წითელი |Blauhilde (C) Purple |6 |

| | |იასამნისფერი |Teepee (D) |7 |

| | |შავი |Primel (D) Sunray (D) |8 |

| | | |Flageolet rouge (D) | |

| | | |Garrafal enana (D) | |

| | | |Surpasse phenix (D) | |

| | | |Delinel (D) Vilbel (D) | |

|42. თესლი: მეორადი |VG |რუხი |Abonder (D) |1 |

|(*) ფერი (+) |PQ |ყვითელი |Tarot (D) |2 |

| | |ჩალისფერი |Talisman (D) |3 |

| | |ყავისფერი |Fori (D) |4 |

| | |წითელი |Marbel (D) |5 |

| | |იასამნისფერი |Brittle Wax (D) |6 |

| | |შავი | |7 |

|43. თესლი: მეორადი(+) ფერის |QL |თესლის ნაწიბურის |Brittle Wax (D) |1 |

|გადანაწილება | |გარშემო | |2 |

| | |მარცვლის ნახევარი | |3 |

| | |მთელ ზედაპირზე | | |

|44. თესლი: ფერთა (*) რაოდენობა |VG |ერთი | |1 |

| |QL |ორი | |2 |

| | |ორზე მეტი | |3 |

|45. თესლი: დაძარღვა |VG |სუსტი |Prelude (D) Ryco (D) |3 |

| |QN |საშუალო |Loma (D) |5 |

| | |ძლიერი |Daisy (D) Flo (D) |7 |

|46. ყვავილობის დრო (*) |MG |ძალიან |Pfalzer Juni (D) |3 |

|(მცენარეთა 50 % არანაკლებ ერთი|QN |ადრეული |Fortissima (C) Prelude (D) |5 |

|ყვავილით) | |ადრეული |Perle von Marbach (C) |7 |

| | |საშუალო |Fanion (D) Groofy (D) | |

| | |გვიანი |Hilda (C) Precores (C) | |

| | |ძალიან გვიანი |Necores (C) | |

|47. გამძლეობა ლობიოს (+) | | | | |

|ანტრაკნოზის მიმართ | | | | |

|(Colletotrichum | | | | |

|Lindemuthi | | | | |

|anum) | | | | |

|48. Race Lambda |VG |არ გააჩნია |Daisy (D) Tuf (D) |1 |

| |QL |გააჩნია | |9 |

| | | |Belfin (D) Label (D) | |

| | | | | |

| | | |Reskia (D) | |

|49. Race Kappa |VG |არ გააჩნია |Belfin (D) Label (D) |1 |

| |QL |გააჩნია |Reskia (D) |9 |

|50. გამძლეობის |VG |მოზაიკური განვითარება |ichelite (D) | |

|ტიპი (*) ლობიოს |QL |არსებობს, შავი | |1 |

|ცნობილი(+) მოზაიკური | |ფესვის |Rapier (D) Spinel (C) |2 |

|ვირუსის | |განვითარება არ არის |Arena (D) Masai (D) |3 |

| | |მოზაიკური განვითარება არ არსებობს, შავი | | |

| | |ფესვის |Odessa (D) Topcrop (D) | |

| | |განვითარება არის |Felspar (C) | |

| | |მოზაიკური განვითარება | | |

| | |არ არსებობს, შავი ფესვის |Great northern 31 (D) | |

| | |განვითარება არ არის | | |

|51. გამძლეობა–მიმართ Halo | | | | |

|(+) Blight | | | | |

|(syringae Pv. Phaseo licola | | | | |

|Pseudomonas | | | | |

|52. US Race 1 |VG |არ არსებობს |Amboy (D) Michelite (D) |1 |

| |QL |არსებობს |RM UI-3 (D) |9 |

| | | |RM UI -34 (D) | |

| | | |Forum (D) Masai (D) | |

|53. US Race 2 |VG |არ არსებობს |RM UI -3 (D) |1 |

| |QL |არსებობს |RM UI -34 (D) |9 |

| | | |Forum (D) Masai (D) | |

მუხლი 8. დაკვირვების მიმდინარეობის ახსნა და მეთოდები

1. მახასიათებლები უნდა იყოს შესწავლილი ქვემოთ მოცემული პირობის მიხედვით:

ა) ფოთოლი: ყველა დაკვირვება ფოთოლზე უნდა იყოს ჩატარებული მისი სრული ყვავილობისას (ყველა მცენარის ყვავილი გაფურჩქნულია);

ბ) პარკი: ყველა დაკვირვება ჭოტზე უნდა ჩატარდეს სიმწიფის პერიოდში და მშრალი თესლის სტადიაზე;

გ) თესლი: ყველა დაკვირვება უნდა ჩატარდეს მშრალ თესლზე მოსავლის აღების დროს.

2. ინდივიდუალურ მახასიათებელთა განმარტებები, დღეების რაოდენობა ლებნის ფოთლის სტადიასა და 1.5 მეტრი სიმაღლის მიღწევისას, საბოლოო ფოთოლაკი - ფორმა:

[pic]

[pic]

ელიფსური ოვალური გულისებრი წრიული რვიანის ფორმის

7. პარკი: შეფარდება სისქე/სიგანე.

8. პარკი: ნიადაგის ფერი, ნიადაგის ფერის ინტენსივობა .

9. პარკი: ღარის დაძარღვა, ეს მახასიათებლები უნდა იქნეს შესწავლილი სრული სიმწიფის ფაზაში. წვერის მოწყვეტით და ჭოტიდან მისი ამოღებით.

10. პარკი: სიმრუდის ხარისხი

[pic]

[pic]

[pic]

17. ლობიოს ანტრაკნოზისადმი გამძლეობა (Collectotrichum lindemuthianum):

|1. წამოზრდილი თესლის შენარჩუნება (დაახლოებით 4-5 დღე)|სინჯარაში გლუკოზო-პეპტონურ აგარზე სულ ცოტა ორჯერ ათავსებენ 10 თესლს, 20 გრადუს ტემპერატურაზე და|

| |ზიგზაგისებურად თესავენ პეტრის თასებზე. წამოზრდის შემდეგ (ფესვის სიგრძის 1-2 სმ) თესლს კანი |

| |ძვრება. |

|2. სათესი მასალის მომზადება და ინოკულირება |ზრდა ერთლიტრიან კოლბებში მიმდინარეობს 12-14 დღის განმავლობაში. სათესი მასალის გამოცლა |

| |სკრეპერით. წამოზრდილ თესლებს ათავსებენ Colletotichum lindemuthianum-ის სუსპენზიაში 2 წუთით. |

| |სპორების კონცენტრაცია შესაძლოა იყოს 1 მილიონი სპორა 1 მლ-ზე, თესლი იფარება ქვიშით 1 სმ-ზე. |

|3. დათესვა |პარკებს ათავსებენ ფიტოტრონზე 20 გრადუს ტემპერატურაზე, დღის სინათლეზე 16 საათის განმავლობაში. |

| |რეგულარული დატენიანება საჭიროა |

| | |

|4. მცენარეთა კულტურა |წამოზრდილი მცენარის სიმპტომები ნათლად შეინიშნება 10 დღის შემდეგ. დაკვირვებები შეიძლება დაიწყოს |

| |მე-10 დღიდან მე- 14 დღემდე. |

|5. დაკვირვება |გამძლეობა სახეზეა: ჯანმრთელი მცენარეები, რომლებსაც არ გააჩნიათ სიმპტომები ან სუსტი რეაქცია აქვთ|

| |ნეკროზისადმი არიან წერტილოვანი ან ზოლიანი ფორმის. |

|6. დაკვირვების სქემა |გამძლეობა არ გააჩნია: 5 დანეკროზებული ღეროს რეაქცია ან ძლიერი რეაქცია ნეკროზზე, რომელიც 3 მმ-ზე|

| |ფართეა, გადადის ქსოვილში ან მცენარე იღუპება გაზრდის პროცესში ან მას შემდეგ. |

18.ლობიოს ცნობილი მოზაიკური ვირუსის (BCMV) გამძლეობის ტიპი

|1. დაინფიცირებული მასალის წარმოქმნა: |მცენარეები ან მშრალი ფოთლები |

|ა) საკვები არე; | |

|ბ) სპეციალური კონდიციები; |ღრმად გაყინული ფოთლები |

| |(NL 3 ვირუსის გამოყენება) |

|2. ცდების ჩატარება: |ორფოთლოვანი |

|ა) მცენარის სტადია; |კულტურას ათავსებენ 20-25 გრადუსზე, შემდგომი ინოკულირებით 30 გრადუსზე 8 დღის |

|ბ) ტემპერატურა; |განმავლობაში. ნორმალურ დღის სინათლეზე, თუ საჭიროა დაჩრდილავენ. სათბური; მექანიკური, |

|გ) სინათლე; |სათეს მასალას ახეხავენ ფოთოლს. |

|დ) კულტურა  | |

|ე) სათესი მასალის ტიპი. | |

|3. ცდების ხანგრძლივობა: |8-დან 9 დღემდე; |

|ა) დათესვა; |6-დან 21 დღემდე; |

|ბ) ინოკულირება; |60 (20 ჭოტი თითო 3 მცენარით)/ |

|გ) დაკვირვებისათვის; | |

|დ) გამოსაცდელი მცენარეების რაოდენობა. | |

19. მეთოდის აღწერილობა:

ა) NL 3 სახეობის ვირუსი გამოიყენება გამძლეობის ტესტისთვის, რადგან ის პრაქტიკულად მოიცავს ლობიოს ცნობილი მოზაიკური ვირუსის ყველა ჯგუფს. თუ დავიწყებთ, კუტი ლობიოს ჯიშ « Dufrix »-ით ან სხვა ჯიშით, რომელიც მგრძნობიარეა ამ ვირუსისადმი და დაინფიცირებულია, გაზაფხულის დასაწყისში შესაძლოა შევიდეს ვირუსი, რომელიც მოიპოვება საკუთრივ კულტურის შენარჩუნებით ან ფოთოლთა სუბლიმაციით. დაინფიცირებული მცენარეები გამოიყენება ორი თვის შემდეგ, რათა ვირუსშემცველი წვენი გამოვიყენოთ მცენარეთა ინოკულირების ტესტის ჩასატარებლად;

ბ) ინოკულირება-ვირუსსშემცველი წვენი ზავდება ინოკულირებისათვის (დაახლოებით ერთი წილი წვენი, ორ წილ წყალთან) ორი ფოთლის შემდეგ, როდესაც ისინი მიძინებულ მდგომარეობაშია. ფოთლები ირეცხება 15-დან 20 წუთის შემდეგ გამდინარე წყლით;

გ) ინკუბაცია ინოკულაციის დასრულებისას, ჰაერის ტემპერატურა სათბურში უნდა შევინარჩუნოთ 30 გრადუს C-ზე სულ ცოტა ერთი კვირის განმავლობაში. პირველი დაზიანება შეიძლება გამოჩნდეს 3-4 დღის შემდეგ. უმაღლესი დანეკროზება თვალსაჩინო გახდება ინოკულირების ერთი კვირის თავზე. ჯიშები რომელთაც არ გააჩნიათ ტოლერანტობა, ორი კვირის შემდეგ ავლენენ ტიპიურ მოზაიკურ სიმპტომებს. საბოლოო დაკვირვებები შეიძლება ვაწარმოოთ ინოკულირებიდან სამი კვირის თავზე;

დ) დაკვირვება – პირველი შეფასება უნდა გაკეთდეს ინოკულირებიდან მეექვსე დღეს. მოზაიკური და ნეკროზული სიმპტომები, შესაძლებელია განვასხვაოთ შემდეგნაირად:

დ.ა) მოზაიკური სიმპტომებია ბაცად შეღებილი ფოთლები; ღია და მუქი მწვანე მოზაიკა; მუქი მწვანე ფართობი ძარღვს შორის; ფოთლის კიდესა და ძარღვის გასწვრივ ქლოროზით დაზიანებული ჯგუფები. სხვადასხვანაირი სიმპტომი შეიძლება გამოვხატოთ სხვადასხვა ხარისხით. მოზაიკური სიმპტომები შეიძლება გამოვხატოთ სკალის გამოყენებით 1-დან 9-მდე რომ შევაფასოთ კანდიდატი ჯიშების რეაქცია ( 1 = უსიმპტომო, 9 = გამოხატვის ძლიერი დონე ).თუ კანდიდატი ჯიშები არ აჩვენებს მოზაიკურ სიმპტომებს, სტანდარტული ჯიში ადვილად აჩვენებს, აქედან გამომდინარე კანდიდატი ჯიშები მიეკუთვნება მოზაიკის მიმართ გამძლე ჯიშს;

დ.ბ) შავი ფესვის სიმპტომები არსებობს ორი ტიპის ნეკროზი (განსაკუთრებით როდესაც გამოიცდება NL 3 სახეობით), რომლებიც კლასიფიცირდებიან როგორც “შავი ფესვი”;

დ.გ) ლოკალური ნეკროზები (ლოკალური ჰიპერმგრძნობიარობა) ხასიათდება ყავისფერი ნეკროზული ბადით ( არღვები) მოთავსებული ფოთლის ფირფიტის ერთ ნაწილზე;

დ.დ) სისტემური ნეკროზები (უმაღლესი ნეკროზები) ხასიათდება ნეკროზის სწრაფი განვითარებით ღეროს გარშემო, ფოთლის ყუნწი და ფესვები დანეკროზებულია. (თუკი ინოკულირებას მოვახდენთ მცენარის ახალგაზრდა სტადიაზე, ღეროს ძარღვები, ფოთლის ყუნწი და საბოლოოდ ფესვები გადაიქცევა ყავისფრად, რასაც ვუწოდებთ “შავ ფესვს”);

დ.ე) ჯიშები და სახეობები, რომლებიც უჩვენებენ შავი ფესვის სიმპტომებს ( ორივე ლოკალური ჰიპერმგრძნობიარობით და უმაღლესი ნეკროზით) ძირითადად რეზისტენტულნი არიან მოზაიკის მიმართ; გამძლეობის მიმართ გამოცდის მიმდინარეობისას ლოკალური ნეკროზები ვითარდებიან უმაღლეს ნეკროზებად.

20. Halo Blight – დაავადებისადმი გამძლეობა (Pseudomonas syringae pv. Phaseolicola)

|1. ძარღვების შენარჩუნება: |დაინფიცირებული, მშრალი ფოთლები |

|ა) საშუალო ნიმუში |პირველადი ცდების საფუძველზე, ევროპულ სახეობას აქვს უფრო მაღალი ვირულენტობის დონე, |

|ბ) იდენტიფიცირება |ვიდრე წარმოშობა 1 და წარმოშობა 2 ამერიკულს |

|2. ცდების ჩატარება: |როდესაც პირველი და მეორე სამფოთლოვანი ფოთლებიან არიან 2-3 სმ სიგრძეში |

|ა) მცენარის ზრდის სტადია |დღისით 24 C ღამით 18 C |

|ბ) ტემპერატურა | |

|3. ტენიანობა: |100% შესაბამისი ტენიანობა, სანამ ინოკულირებული ფოთლები სრულად არ განვითარდება |

|4. გაზრდის მეთოდი: |სათბურში |

|ა) ინოკულირება |ბაქტერიული სუსპენზია ბაქტერიული უჯრედების კონცენტრაციით 108 / უჯრედი მლ-ზე |

|ბ) ინოკულირების მეთოდი |მექანიკური, აქლების ბეწვის ფუნჯის გამოყენებით |

|5. ცდების ხანგრძლივობა: |სანამ დაინფიცირებული ფოთოლი ბოლომდე არ განვითარდება |

|ა) ინოკულირებიდან წაკითხვამდე; |10-20 მცენარე |

|ბ) გამოსაცდელ მცენარეთა რაოდენობა; |[pic] |

|გ) ბაქტერიის გამრავლება/გავრცელება/ |[pic]ბულიონ აგარი/1000 მლ გამოხდილ წყალში |

21. მიმდევრობითი წარწერები

[pic]

[pic]

ნეკროზული ლაქა, 1-2 მმ დიამეტრისა, არა სისტემატური ქლოროზულობა ან უჯრედის ზომა მოყავისფრო-წითელი მგრძნობიარე ნეკროზული ლაქები ან ჯანმრთელი, არადაინფიცირებული მცენარე

24. გამძლეობა გავრცელებული Blight-ისადმი (Xanthomonas campestris pv. Phaseoli):

|ა) ჯიშის შენარჩუნება, საშუალო ნიმუში: |დაინფიცირებული, მშრალი ფოთლები |

|ბ) ტესტის შესრულება, მცენარის ზრდის სტადია: |როდესაც პირველი და მეორე სამფოთლოვანი შემოსვა არის 2-დან 3 სმ სიგრძის |

|გ) ტემპერატურა: |დღისით: 26 C , ღამით: 20 C |

|დ) ტენიანობა: |100% სათანადო ტენიანობა 1-დან 2 დღის პერიოდში, ინოკულაციის პერიოდის შემდეგ|

|ე) გაზრდის მეთოდი |სათბურში |

|ვ) ინოკულირება |ბაქტერიული სუსპენზია ბაქტერიული უჯრედის 108 /მლ კონცენტრატი |

|ზ) ინოკულირების მეთოდი |მექანიკური, აქლემის ბეწვის ფუნჯის გამოყენებით |

|თ) ტესტის ხანგრძლივობა: ინოკულირებიდან წაკითხვამდე |სანამ დაინფიცირებული ფოთოლი ბოლომდე არ განვითარდება 10-20 მცენარე |

|ი) გამოსაცდელ მცენარეთა რაოდენობა: |20 გრ. საფუარის ექსტრაქტი, 20 გრ. გლუკოზა, 20 გრ CaCO3, 20 გრ. |

|ბაქტერიის გამრავლება/გავრცელება |აგარ-აგარ/1000 მლ გამოხდილ წყალში. |

25. მიმდევრობითი წარწერები

[pic]

26. დაკვირვების სქემა - თუ დაზიანებული ქსოვილი (1) და/ან მკვდარი ქსოვილი (2) არის გამოკვლეული, ჯიში მიიჩნევა არარეზისტენტულად, თუ მხოლოდ ზოგიერთი უჯრედის ზომის მოყავისფრო-წითელი ნეკროზული ლაქები (3) არის გამოკვლეული, ჯიში მიიჩნევა რეზისტენტულად.

27. სიმპტომების შესაძლო კომბინაციები, რეზისტენტულობა არ არის

[pic]

დანართი: №5ა

ანკეტა

1. კულტურა – ლობიო Phaseolus vulgaris L.

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი (სახელი, გვარი, მისამართი) ____________________________

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

3. ჯიშის დასახელება_________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანაზე, წარმოშობაზე და გამრავლებაზე.

გამოყვანის და გამრავლების ხერხი:

ა) კონტროლირებადი შეჯვარება [ ]

(უჩვენეთ მშობელი ჯიშები) -----------------------------------------------------------

ბ) ნაწილობრივ უკონტროლო შეჯვარება [ ]

(უჩვენეთ ცნობილი მშობელი ჯიშები) ----------------------------------------------------

გ) მთლიანად უკონტროლო შეჯვარება

5. მუტაცია [ ]

(მიუთითეთ მშობელი ჯიში)-----------------------------------------------------------

6. გამოვლენა და გაუმჯობესება [ ]

(მიუთითეთ, როდის და სად გამოვლინდა და როგორ გაუმჯობესდა) -----------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------

7. სხვა [ ]

(მიუთითეთ დეტალები) __________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

8. ჯიშის გამრავლების მეთოდი

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

9. თესლით გასამრავლებელი ჯიშები

ა) თვითდამტვერვა [ ]

ბ) სხვა [ ]

(მიუთითეთ დეტალები)

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

10. ჯიშის ნიშან-თვისებები (რიცხვები ფრჩხილებში შეესაბამება ნიშნის ნომერს ნიშან-თვისებების ცხრილში) მიეთითება კვადრატულ ფრჩხილებში

|მახასიათებლები |ჯიშ-ეტალონი აღნიშვნა |

|1. მცენარე: ზრდის ტიპი: |Callide (D) 1 [ ] |

|ა) კუტი; |Capitole (D) |

|ბ) სარის. |Phenomene (C) 2 [ ] |

| |Bacle (C) |

|2. ყვავილი: სტანდარტის ფერი: |Tuf (D) 1 [ ] |

|ა) თეთრი; |Mira (D) 2 [ ] |

|ბ) მოვარდისფრო თეთრი; |Maxi (D) Vilbel (D) 3 [ ] |

|გ) ვარდისფერი; |Delinel (D) 4 [ ] |

|დ) იისფერი. |Purple Teepee (D) |

|3. მხოლოდ კუტი ლობიოპარკი: | |

|ა) სიგრძე (წვერის გარდა) |1 [ ] |

|ბ) ძალიან მოკლე; |Prelude (D) Tuf (D) 3 [ ] |

|გ) მოკლე; |Amity (D) Lusia (D) 5 [ ] |

|დ) საშუალო; |Dubra (D), Loma (D) 7 [ ] |

|ე) გრძელი; |Daisy (D) Maja (D) 9 [ ] |

|ვ) ძალიან გრძელი. |Longking (D) |

|4. მხოლოდ სარის ლობიოპარკი: | |

|ა) სიგრძე (როგორც 18) |1 [ ] |

|ბ) ძალიან მოკლე; |Juwagold (C) 3 [ ] |

|გ) მოკლე; |5 [ ] |

|დ) საშუალო; |Fidel (C) 7 [ ] |

|ე) გრძელი; |Toplong (C) 9 [ ] |

|ვ) ძალიან გრძელი. | |

|5. პარკი: განივი კვეთის ფორმა (თესლის |Pascal (D) Pfalzer Juni (D) 1 [ ] |

|გარშემო) |Regulex (D) |

|ა) ვიწრო ელიფსური; |Daisy (D) 3 [ ] |

|ბ) ოვალური; |Tuf (D) 4 [ ] |

|გ) გულისებრი; |Tendercrop white 5 [ ] |

|დ) წრიული; |Seeded (D) |

|ე) რვიანის ფორმის. | |

|6. პარკი: ნიადაგის ფერი |Goldfish (D) Golddukat (D) 1 [ ] |

|ა) ყვითელი; |Goldmarie (C) |

|ბ) მწვანე; |Fortissima (C) Filetty (D) 2 [ ] |

|გ) იისფერი. |Diva (D) |

| |Purpiat (D) 3 [ ] |

| |Purple Teepee (D) |

|7. პარკი: |Cabri (D) Tuf (D) 1 [ ] |

|ა) არ არსებობს; |Facta (D) Marbel (D) 9 [ ] |

|ბ) არსებობს. | |

|8. თესლი: ფერთა რაოდენობა | |

|ა) ერთი; |1 [ ] |

|ბ) ორი; |2 [ ] |

|გ) ორზე მეტი. |3 [ ] |

|9. თესლი: ძირითადი ფერი (ფართო ადგილი) |Goldfish(D) Tuf (D) 1 [ ] |

|ა) თეთრი; |Muriel (D) Pascal (D) 2 [ ] |

|ბ) მწვანე ან მომწვანო; |Centaure (D) Opal (D) 3 [ ] |

|გ) რუხი; |Gele Citroen (D) 4 [ ] |

|დ) ყვითელი; |Blauhilde (C) Purple Teepee (D) 5 [ ] |

|ე) ჩალისფერი; |Primel (D) Sunray (D) 6 [ ] |

|ვ) ყავისფერი; |Flageolet rouge (D) 7 [ ] |

|ზ) წითელი; |Garrafal enana (D) 8 [ ] |

|თ) იისფერი; |Surpasse phenix (D) |

|ი) შავი. |Delinel (D) Vilbel (D) 9 [ ] |

|10. თესლი: მეორადი ფერი | |

|ა) რუხი; |1 [ ] |

|ბ) ყვითელი; |2 [ ] |

|გ) ჩალისფერი; |Abonder (D) Tarot (D) 3 [ ] |

|დ) ყავისფერი; |Talisman (D) 4 [ ] |

|ე) წითელი; |Fori (D) 5 [ ] |

|ვ) იისფერი; |Marbel (D) 6 [ ] |

|ზ) შავი. |Brittle wax (D) 7 [ ] |

|11. ყავილობის დრო (მცენარეთა 50% სულ ცოტა 1 ყვავილით) |Pfalzer Juni (D) 1 [ ] |

|ა) ძალიან ადრეული; |Fortissima (C) Prelude (D) 3 [ ] |

|ბ) ადრეული; |Perle von marbach (C) |

|გ) საშუალო; |Fanion (D), Groffy (D) 5 [ ] |

|დ) გვიანი; |Hilda (C) Precoes (C) |

|ე) ძალიან გვიანი. |necores (C) 7 [ ] |

| |9 [ ] |

|12 გამძლეობა ლობიოს ანტრაკნოზის მიმართ წარმოშობა Lambda | |

|ა) არ არის; |Daisy (D), Tuf (D) 1 [ ] |

|ბ) სახეზეა. |Belfin (D), Label (D) 9 [ ] |

| |Reskia (D) |

|13 გამძლეობა ლობიოს ანტრაკნოზის მიმართ წარმოშობა Kappa: |Belfin (D) Label (D) 1 [ ] |

|ა) არ არის; |Reskia (D) 9 [ ] |

|ბ) სახეზეა. | |

|14. ლობიოს გამძლეობა გავრცელებული |Michelite (D) Rapier (D) Spinel (C) 1 [ ] |

|მოზაიკური ვირუსის მიმართ (BCMV) |Arena (D) Masai (D) Odessa (D) 2 [ ] |

|ა) მოზაიკური განვითარება სახეზეა, შავი ფესვის განვითარება არ არის; |Topcrop (C) |

|ბ) მოზაიკური განვითარება არ არის, შავი ფესვის განვითარება სახეზეა; |Felspar (C) Great northern 31 (D) 3 [ ] |

|გ) მოზაიკური განვითარება არ არის, შავი ფესვის განვითარება არ არის. | |

|15. Halo Blight – ის მიმართ გამძლეობა Pseudomonas syringae pv. Phaseo | |

|licola) ამერიკული წარმოშობა 1: |Amboy (D) Michelite (D) 1 [ ] |

|ა) არ არის; |UI-3 (D) 9 [ ] |

|ბ) სახეზეა. |RM UI -34 (D) |

| |Forum (D) Masai |

|16. Halo Blight – ის მიმართ გამძლეობა Pseudomonas syringae pv. Phaseo | |

|licola) ამერიკული წარმოშობა 2: | |

|ა) არ არის; |RM UI-3 (D) 1 [ ] |

|ბ) სახეზეა. |RM UI -34 (D) |

| |Forum (D) Masai (D) 9 [ ] |

11. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც სასარგებლო იქნება ჯიშის შესასწავლად

ა) გარდა იმ ინფორმაციისა, რომელიც მიუთითებულია ნიშან - თვისებების ცხრილებში, არის თუ არა კიდევ დამატებითი ნიშან - თვისებები, რომელიც ჯიშის განსხვავებაში დაგვეხმარება?

დიახ [ ] არა [ ]

(თუ არის, გთხოვთ მიუთითოთ დეტალები)

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

ბ) არსებობს თუ არა ჯიშის მოყვანის რაიმე სპეციალური პირობები?

დიახ [ ] არა [ ]

(თუ არის, გთხოვთ მიუთითოთ დეტალები)

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

გ) სხვა ინფორმაცია

__________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

12. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “--------” ------------------------------- წ. ხელმოწერა ------------------------

დანართი №6

ტექნიკური რეგლამენტი - განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე თუთის (Morus alba L) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის

მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე თუთის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე თუთის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს თუთის გვარის საფოთლე, სანაყოფე და დეკორატიული დანიშნულების ყველა ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტებული პირი წყვეტს როდის, სად, რა რაოდენობისა და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარდგენილი ჯიშთა გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარმოადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირის მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს ვეგეტატიური გზით გამრავლებულ 40 ძირს.

3. გამოსაცდელად მოწოდებული მცენარეული მასალა ქიმიური საშუალებებით არ უნდა იყოს დამუშავებული, თუ ამას არ მოითხოვს აკრედიტებული პირი. საჭიროების შემთხვევაში თან უნდა ერთოდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდა ტარდება მოცემულ ზონაში გავრცელებული ნარგაობის ტიპის შესაბამისად – დაბალშტამბოვანი ირგვება 3X1 მ, საშუალო და მაღალშტამბოვანი 3X3 მ ან 4X4 მ, სანაყოფე ჯიშები 5X5 მ-ზე სიხშირით მიღებულია 4x განმეორება, განმეორებაში 10 ძირი, საჭირო რაოდენობის გარდა უნდა შეირჩეს სარეზერვო მცენარეები 20-25%-ის რაოდენობით და ირგვება საცდელი მცენარეების დარგვისთანავე.

2. გამოცდის ხანგრძლივობა 2-3 წელია, საჭირო მაჩვენებლების აღრიცხვა იწყება მინიმუმ 4-წლიან მცენარეზე. მცენარის ასაკი იანგარიშება მყნობის მომენტიდან.

3. გამოცდის ნაკვეთზე ყველა აგროღონისძიება ამ ზონისთვის რეკომენდებულ ვადებში და ერთგვაროვნად უნდა ჩატარდეს.

4. აღრიცხვების ჩასატარებლად თითოეული განმეორებიდან შეირჩევა 5 ძირი ტიპური მცენარე. დანაყოფებს შორის ირგვება ეტალონური მცენარე განსხვავებულობის შეფასების გამარტივების მიზნით.

5. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №6ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვება

1. რეალური განსხვავებულობის შესაფასებლად გამოსაცდელი ჯიშის კვირტით ან კალმით მყნობა ტარდება დედა მცენარეზე. გენოტიპით განპირობებული განსხვავებულობა შენარჩუნდება, ხოლო მოდიფიკაციური ცვალებადობა დაიკარგება. აღირიცხება უმთავრესი ჯიშური ნიშნები, რომლებიც არ ან ნაკლებად ცვალებადობენ გარემო ფაქტორების ზემოქმედებით.

2. ერთგვაროვნების შეფასებისათვის გამოსაცდელი ჯიში მრავლდება ვეგეტატიური გზით _ კალმის დაფესვიანებით ან ნაზამთრი კვირტის მყნობით ერთწლიან (ერთი ჯიშის) საძირეზე, რითაც მაქსიმალურადაა უზრუნველყოფილი (99%-ით) მემკვიდრული ნიშან-თვისებების ერთგვაროვნება. დანაყოფის 40 ძირი მცენარიდან არატიპური არ უნდა აღემატებოდეს 2-ს. მიღებული ალბათობა უნდა შეადგენდეს მინიმუმ 95%-ს.

3. სტაბილურობის შეფასებისათვის საჭიროა 3 წლიანი ტესტირება. გამოსაცდელი ჯიშის 5-7-წლიან მცენარეზე წარმოებული ცდების განმეორებადობა სავსებით დამაჯერებელია ამა თუ იმ მემკვიდრული ნიშნის სტაბილურობის შესაფასებლად.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

1. ჯიშის დახასიათებისათვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) ტოტის ფორმა;

ბ) ტოტის კანის ფერი;

გ) სიმსხო;

დ) მუხლთაშორისის ზომა;

ე) კვირტის ზომა;

ვ) ფოთლის ფირფიტის კონსისტენცია;

ზ) ყუნწის ზომა;

თ) ბინიანობა;

ი) ნაყოფის ფერი.

მუხლი 6. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-7 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. შედეგების ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების გამოკვეთილობის სიდიდეებს მინიჭებული აქვს ინდექსები (1-9).

3. ნიშანი ([pic]) მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება უნდა აღირიცხებოდეს ყოველწლიურად ყველა ჯიშის შესაფასებლად.

4. ნიშანი (+) მიუთითებს, რომ ნიშან-თვისების აღწერილობას მეთოდებში თან ახლავს მე-7 მუხლში დამატებითი ახსნა-განმარტებები.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებების ცხრილი

|№ |ნიშან-თვისება |გამოხატვის ხარისხი |ინდექსი |ჯიშ ეტალონი |

|1. |მცენარე: |ხე |1 | |

| |ფორმა |ბუჩქი |2 | |

|2. |ზრდის |ძალიან სუსტი (<სმ) |1 |კოლტუტ |

|(+) |ინტენსივობა |სუსტი (1-1,5მ) |3 |ხართუთა |

| | |ზომიერი (2-3 მ) |5 |ივერია |

| | |ძლიერი (> 3 მ) |7 |გრუზნიიშ-4 |

|3. |ვარჯი: |კომპაქტური (საგველასებრი) |1 |ქუთათური |

|(+) |ფორმა |პირამიდული |2 |M.alba war Piramidalis |

| | |სფერული (ბურთისებრი) |3 |M.alba var globosa |

| | |გაშლილი |4 |გრუზია, |

| | |დაკიდული |5 |Morus alba var Pendula |

|4. |ტოტების |ცოტა (<15) |3 |ქუთათური |

|+ |რაოდენობა |ზომიერი |5 |ადრეული |

|* | |ბევრი (>30) |7 |გრუზია |

|5. |ორიენტაცია |სწორი |1 |იმერული-1 |

| | |მოხრილი |2 |გურია-10 |

| | |დაშვებული |3 |მტირალა M.alba Pendula |

|6. |ტოტის ფორმა |სწორი |1 |იმერული-1 |

|(+) | |ტეხილი |2 |გრუზნიიშ-5, |

| | |კლაკნილი |3 |თბილისური |

| | |რკალური |4 |M.alba var fleoksuosa |

| | |შვეული |5 |მტირალა |

|7. |ტოტის კანის ფერი |რუხი-ნაცრისფერი |1 |იმერული-1 |

| | |ნაცრისფერი |2 |ადრეული |

| | |ყავისფერი |3 |თბილნიიშ-2 |

| | |მუქი ყავისფერი |4 |გურია-10, |

|8. |ტოტზე წინწკლების რაოდენობა |ცოტა |1 |განჯინური |

| | |ზომიერი |2 |ივერია |

| | |ბევრი |3 |გრუზნიიშ-5 |

|9. |წინწკლების ფორმა |წერტილური |3 |ტატარიკა |

| | |მოგრძო |5 |თბილისური |

| | |შრეული |7 |გრუზია |

|10. |ტოტის სიგრძე |პატარა(<1,5მ) |3 |ხართუთა |

|(+) | |ზომიერი (1,8-2,5) |5 |ივერია |

|* | |დიდი (>3მ) |7 |თბილნიიშ-7 |

|11. |ტოტის სიმსხო |წვრილი (<1სმ) |3 |ოშიმა |

|(+) |(დიამეტრი) |ზომიერი (1,5-2,0) |5 |ივერია |

|* | |მსხვილი (>2,0) |7 |იმერული-2 |

|12 |მუხლთაშორისის სიგრძე |მოკლე (<3,5სმ) |1 |ოშიმა |

|(+) | |ზომიერი (4-6 სმ) |2 |გრუზია |

| | |დიდი (>7 სმ) |3 |განჯინური |

|13. |ყლორტის ფერი |ღია მწვანე |1 |გრუზნიიშ-4 |

| | |მოყვითალო |2 |გრუზია |

| | |ყავისფერი |3 |კოლხეთი-85 |

|14. |ყლორტის შებუსვა |არ აქვს |1 |_ |

| | |სუსტი |3 |თბილისური |

| | |ზომეირი |5 |გრუზნიიშ-4 |

| | |ძლიერი |7 |ხართუთა |

|15. |მზარდი და არამზარდი ყლორტების |50%:50% |1 |გრუზია |

|(+) |თანაფარდობა |>50% |2 |თბილისური-2 |

|* | |<50% |3 |იმერული-2 |

|16. |კვირტი: |მოგრძო სამკუთხა |1 |გრუზია |

|(+) |ფორმა |დაბალი სამკუთხა |2 |ოშიმა |

| | |კონუსური |3 |ჰიბრიდი-2 |

|17. |ზომა |დიდი >0,8სმ |1 |გრუზია |

|(+) | |ზომიერი |3 |ივერია |

| | |პატარა <0,5 სმ |5 |ოშიმა |

|18. |შეფერვა |ჩალისფერი |1 |გრუზია |

| | |ყავისფერი ზოლებით |2 |იმერული-2 |

|19. |თანაკვირტების არსებობა |კი |1 |თბილნიიშ-2 |

| | |არა |2 |გრუზია |

|20. |ფოთოლი: |პატარა (10X6 სმ) |3 |M.alba var tatarica |

|(+) |ზომა |ზომიერი (22X15) |5 |ქუთათური |

|* | |დიდი (30X26) |7 |გრუზია |

| | |ძალიან დიდი (>30 სმ) |9 |_ |

|21. |ფორმა |გულისებრი |1 |მცხეთური |

|(+) | |ოვალური |2 |გრუზია |

|* | |განიერი გულისებრი |3 |იმერული-1 |

|22. |დანაკვეთა |მთლიანი |1 |ივერია |

|(+) | |სუსტად დანაკვთული |2 |იჩინოსე |

| | |საშუალოდ დანაკვთული |3 |კოლხეთი-85 |

|23 |კიდის |მრგვალკბილა |1 |იმერული-1 |

|(+) |დაკბილვა |ორმაგი ხერხკბილა |2 |ტატარიკა |

| | |ხერხკბილა |3 |კოლხეთი-85 |

|24. |წვერის |კონუსური |1 |ქუთათური |

| |ფორმა |მახვილი |2 |გრუზია |

| | |მომრგვალებული |3 |ქუთაისური-1 |

|25. |ფუძის ფორმა |გულსიებრი |1 |თბილისური |

|(+) | |სწორი |2 |გრუზია |

| | |მომრგვალებული |3 |ქუთაისური -2 |

| | |ჩაჭრილი |4 |გურია-10 |

|26. |დაძარღვა |სუსტი |3 |იმერული-2 |

| | |ზომიერი |5 |გრუზია |

| | |ძლიერი |7 |იმერული-1 |

|27. |ფერი |ფირუზისფერი |1 |ოშიმა |

| | |მუქი მწვანე |2 |გურია-10 |

| | |მწვანე |3 |ივერია |

| | |ღია მწვანე |4 |გრუზია |

| | |მოყვითალო |5 |ქუთათური |

|28. |სისქე |თხელი |3 |რუსსკაია |

| | |ზომიერი |5 |გრუზია |

| | |სქელი |7 |განჯინური |

|29. |ზედაპირი |სწორი პრიალა |1 |იმერული-1 |

| | |მარცვლოვანი |2 |იმერული-2 |

|30. |შებუსვა |არ აქვს |1 |გრუზია |

| |ქვედა მხარეს |სუსტად |3 |გრუზნიიშ-4 |

| | |ზომიერი |5 |ოშიმა |

| | |ძლიერი |7 |ხართუთა |

|31. |შეფოთვლის |ყვავილთან ერთად მოგვიანებით (დაყვავილების |1 |იმერული-2 |

|* |ხასიათი |შემდეგ) |2 |იმერული-1 |

|32. |მე-5 ფოთლის გამოჩენა |საადრეო |1 |ოშიმა |

|* | |ზომიერი |2 |გრუზია |

| | |საგვიანო |3 |გრუზნიიშ-4 |

|33. |ფოთლის მდებარეობა ტოტის მიმართ |ზეაღმართული |1 |ქუთაისური-1 |

| | |ჰორიზონტალური |2 |იმერული-1 |

| | |დაშვებული |3 |თბილისური-2 |

|34. |ცისტოლიტების ფორმა |მოგრძო |1 |კატლამა |

|+ | |სფერული |2 |ივერია |

| | |ყვავილოვანი |3 |ტატარიკა |

| | |ბუხისებრი |4 |იტალიური |

| | |მსხლისებრი |5 |ოშიმა |

| | |ნახევრმთვარისებრი |6 |გრუზია |

|35. |ყუნწი: |მოკლე (<3,5 სმ) |3 |ოშიმა |

| |ზომა |ზომიერი (4-6 სმ) |5 |ივერია |

| | |გრძელი (>7 სმ) |7 |თბილისური |

|36. |ჩაღარვა |არ აქვს |1 |თბილისური |

| | |სუსტი |2 |ივერია |

| | |ღრმა |3 |გრუზია |

|37. |ფერი |მწვანე |1 |ოშიმა |

| | |ყვითელი |2 |გრუზია |

|38. |ყუნწსაჯდომის ფორმა |მრგვალი |1 |თბილისური |

| | |ფუძეგანიერი |2 |გრუზია |

|39. |შებუსვა |არ არის |1 |თბილისური-2 |

| | |სუსტი |3 |გრუზია |

| | |ზომიერი |5 |ივერია |

| | |ძლიერი |7 |ხართუთა |

|40. |ყვავილის სქესი |მდედრობითი |1 |გრუზია |

|* | |მამრობითი |2 |გრუზნიიშ-4 |

| | |ერთბინიანი |3 |ადრეული |

|41. |ყვავილედის ფორმა |ცილინდრული |1 |გრუზია |

| | |მომრგვალო |2 |ივერია |

|42. |ფერი |ყვითელი |1 |გრუზია |

| | |მწვანე (ნათელი) |2 |განჯინური |

| | |მოყვითალო-შინდისფერი |3 |№158 |

|43. |ზომა |მოკლე (<2,0 სმ) |3 |ტატარიკა |

| | |ზომიერი (3-4 სმ) |5 |ივერია |

| | |გრძელი (>5,0 სმ) |7 |თბილისური |

|44. |ყვავილების სიმჭიდროვე |სრული |1 |განჯინური |

|* |ყვავილედში |მეჩხერი |2 |კოლხეთი-85 |

|45. |განწყობა ტოტზე |განმხოლოებული |1 |გრუზია |

|* | |ჯგუფური |2 |ივერია |

|46. |მდედრობითი ყვავილის სვეტის |მოკლე |1 |M.alba.Lin - ივერია |

| |სიმაღლე |გრძელი |2 |M. Kagagamae koid - გრუზია |

|47. |ნაყოფი და ნაყოფედი: |სუსტი |1 |იმერული-2 |

|* |მსხმოიარობა |ზომიერი |3 |გრუზია |

| | |კარგი |5 |ივერია |

| | |უხვი |7 |ტრიპლოიდ-13, |

| | |არ მსხმოიარობს |9 |მამრობითი |

|48. |ფორმა |მომრგვალო |1 |ხართუთა |

| | |ცილინდრული |2 |განჯინური |

|49. |ზომა |ძალიან მოკლე |1 |M.alba var tatarica |

| | |მოკლე |3 |ხართუთა |

| | |ზომიერი |5 |ივერია, |

| | |გრძელი |7 |გრუზია |

| | |ძალიან გრძელი |9 |განჯინური |

|50. |ფერი |თეთრი |1 |განჯინური |

| |სიმწიფის პიკზე |ვარდისფერი |2 |განჯინური |

| | |იისფერი |3 |განჯინური |

| | |წითელი |4 |გურია-10 |

| | |მუქი წითელი |5 |ქუთათური |

| | |შავი |6 |ივერია |

|51. |წვნიანობა |დაბალი |3 |ქუთათური |

| | |ზომიერი |5 |გრუზია |

| | |მაღალი |7 |ხართუთა |

|52. |სიმკვრივე |რბილი |3 |ივერია |

| | |ზომიერი |5 |გრუზია |

| | |მკვრივი |7 |ქუთათური |

|53. |სიტკბო |მომჟავო |1 |ტრიპლოიდ-13 |

| | |ზომიერი |3 |გურია-20 |

| | |ტკბილი |5 |გრუზია |

| | |ძალიან ტკბილი |7 |განჯინური |

|54. |ნაყოფედში ნაყოფების სიმჭიდროვე |სრული |1 |გრუზია |

| | |არასრული |2 |იმერული-2 |

|55. |ნაყოფედის ყუნწის ზომა |მოკლე |3 |ხართუთა |

| | |ზომიერი |5 |ივერია |

| | |გრძელი |7 |გრუზია |

|56. |ნაყოფედში თესლის რაოდენობა |ძალიან მცირე |1 |ხართუთა |

|+ |(გამოსავალი %) |მცირე |3 |ტრიპ-13 |

|* | |ზომიერი |5 |ივერია |

| | |ბევრი |7 |ქუთათური |

|57. |მწიფობის ვადა |საარდეო |3 |ადრეული |

|* | |ზომიერი |5 |გრუზია |

| | |საგვიანო |7 |ხართუთა |

|58. |ნაყოფიერების (მწიფობის) |ერთდროული |1 |გრუზია |

| |ხანგრძლივობა |თანდათანობითი |2 |ხართუთა |

|59. |თესლი: |წვრილი |1 |ქუთათური |

| |ზომა |ზომიერი |2 |ივერია |

| | |მსხვილი |3 |ხართუთა |

|60. |ფერი |ღია ჩალისფერი |1 |განჯინური |

| | |მუქი |2 |ივერია |

მუხლი 8. დაკვირვების მიმდინარეობის ახსნა-განმარტებები და მეთოდები

1. მცენარის ზრდის ინტენსივობა, ვარჯის ფორმა, ტოტის ფორმა, ორიენტაცია, ფერი, სიმსხო, ტოტზე წინწკლების ფორმა და რაოდენობა, კვირტის ფორმა, ზომა, მუხლთაშორის მანძილი განისაზღვრება შესაბამისი გაზომვებით და ვიზუალური დაკვირვებით მცენარის სავეგეტაციო პერიოდის დაწყებამდე.

2. ყველა განზომილება ტოტზე ტარდება ტოტის შუა მესამედი ნაწილიდან.

3. ყლორტის ფერი, შებუსვა ფასდება მცენარის ინტენსიური ზრდის პერიოდში ექსპლუატაციამდე.

4. ყველა განზომილება ფოთოლზე ტარდება ფიზიოლოგიური სიმწიფის პერიოდში (ივნისი აბრეშუმის ჭიის გამოკვების V ასაკი). ნიმუშები აიღება სამხრეთის ექსპოზიციის ტოტის შუა ნაწილიდან. ოთხივე განმეორების 3-3 ძირი მცენარიდან.

5. შეფოთვლის ხასიათი, მე-5 ფოთლის გაშლა აღირიცხება ფენოლოგიური დაკვირვებით.

6. ფოთლის მდებარეობა ტოტის მიმართ, ყუნწის ზომა, ფერი, ჩაღარვა, შებუსვა, ყუნწსაჯდომის ფორმა _ განისაზღვრება ტოტის შუა ნაწილიდან მცენარის ექსპლუატაციამდე.

7. ყვავილობის, შეფოთვლისა და ნაყოფიერების პერიოდი. აღირიცხება თითოეული ფაზის დასაწყისი, მასიური და დასასრული ფენოლოგიური დაკვირვების საფუძველზე კალენდარული დღეების მიხედვით:

ა) დასაწყისად ჩაითვლება თარიღი, როცა ესა თუ ის ნიშან-თვისება იცვლება 10%-ით;

ბ) მასიურია ფაზა, როცა ყვავილობს ტოტების 50%-ზე მეტი;

გ) დასასრულად ითვლება ფაზა, როცა ჩამოცვივა ყვავილედები (მამრობით მცენარეებზე), ყალიბდება ნაყოფედი (მდედრობით მცენარეებში).

8. ყვავილედისა და ნაყოფედის ზომები გამოითვლება მილიმეტრული ქაღალდის გამოყენებით.

9. ნაყოფედიდან თესლის გამოსავალი (%) განისაზღვრება წონითი მეთოდით. აიწონება 1 კილოგრამი ნაყოფი სამჯერადი განმეორებით, დამზადდება მისგან თესლი ჩვეულებრივი წესით. თესლის მასის შეფარდებით ნაყოფის საწყის მასასთან იანგარიშება თესლის გამოსავალი. ნაყოფედში თესლის რაოდენობა განისაზღვრება დათვლის მეთოდით, საჭიროა ათ-ათი ნაყოფედი თითო განმეორებიდან. მონაცემების შედარებისთვის გამოიყენება ეტალონური ჯიში ქუთათური.

10. თუთის მცენარეთა შეფასება ფოთლის სიხუჭუჭისადმი გამძლეობაზე ხდება ლაბორატორიული და მინდვრის ცდების მეშვეობით:

ა) წინასწარი სადიაგნოსტიკო ნიშანი _ ყუნწის მეზიპეციოლში დამატებითი გამტარი კონების რაოდენობა გამოითვლება მიკროსკოპით 1 მმ სისქის განივ ანათლებზე;

ბ) ხელოვნური დაინფიცირება: იზოლატორში (ბოქსებში) მინიმუმ 10 ძირ გამოსაცდელ მცენარეზე დაინფიცირება ტარდება ქსოველთა ტრანსპლანტაციით ან დაავადებულ მწერის ინოკულაციით. დაკვირვება წარმოებს ერთი სავეგეტაციო პერიოდის განამვლობაში. სიმპტომების გამოვლენის დასაჩქარებლად გამოიყენება მაღალი ტენიანობა, ტემპერატურა 35oC, ჭარბი აზოტოვანი კვება. შედარებისათვის ეტალონად გამოყენებული უნდა იქნეს გამძლეობის მიხედვით კონტრასტული ჯიშები. მიმღებიანი (გრუზია-Kagayamae Koidz) და გამძლე (ოშიმა – Morus Bombycis Koidz).

გ) მინდვრის ცდების მეშვეობით - ბუნებრივ ინფექციურ ფონზე გამოვლენილი სიმპტომების შესაბამისად აღირიცხება: დაავადების ინტენსივობა და დაავადების განვითარების ხარისხი.

11. დაავადების ინტენსივობა განისაზღვრება დაავადებულ მცენარეთა რაოდენობისა და დაკვირვებაში მყოფი მცენარეთა რაოდენობის თანაფარდობით (%).

12. დაავადების განვითარების ხარისხი ფასდება 4-ბალიანი სკალით:

ა) პირველი ბალი – უმნიშვნელო დაავადება, ნაზარდი არ მცირდება;

ბ) მეორე ბალი – დაავადების ნიშნები შეიმჩნევა ვარჯის 25%-ზე. ტოტების ნაზარდიც და ფოთლების ზომაც მცირდება;

გ) მესამე – დაავადების სიმპტომები (უმეტესად ფოთლების ქლოროტიულობა) აღინიშნება ვარჯის ტოტების 50%-ზე და მეტი;

დ) მეოთხე – დაავადებულია ვარჯი მთლიანად. ფოთოლი გამომშრალი და დაპატარავებულია.

13. გამძლეობა ბაქტერიოზისადმი ფასდება 3-ბალიანი სკალით:

ა) პირველი – ძარღვების სუსტი დაზიანება, ერთეულ ყლორტებზე ლაქებით;

ბ) მეორე – ყლორტის კენწრული ნაწილის დაზიანება (მინიმუმ 5 ფოთოლი) ყლორტზე ლაქების საკმაო რაოდენობა;

გ) მესამე – ფოთლებისა და ყლორტების სრული დაზიანება.

14. გამძლეობა ცილინდრიოსპორიოზისადმი მცენარეთა დაზიანების ხარისხის მიხედვით ფასდება 3-ბალიანი სკალით:

ა) პირველი – ერთეული ფოთლების დაზიანება;

ბ) მეორე – ფოთლების რაოდენობის 25%-ის ძლიერი დაზიანება;

გ) მესამე – ფოთლების მთლიანი რაოდენობის 75%-ის დაზიანება.

15. გამძლეობა მავნე ორგანიზმების მიმართ: საქართველოში გავრცელებული თუთის მავნებლები (მწერები, ტკიპები, მოლუსკები, ნემატოდები და სხვ) დიდ ზიანს აყენებენ თუთის კულტურას, მათი უარყოფითი ზემოქმედება აისახება მცენარის (ჯიშის) რეაქციაში, რომელიც შეიძლება იყოს:

ა) ლეტალური – როდესაც მცენარე მთლიანად ნადგურდება;

ბ) ტრამვატოლოგიური – როდესაც ზიანდება მცენარის რომელიმე ორგანო;

გ) ზრდის, როდესაც ხდება ზრდის შეფერხება;

დ) იზოლაციის – როდესაც მცენარე უხვად გამოყოფს ფისს, კორპს და წარმოიქმნება კალუსი.

16. პირველი დაკვირვება ხდება ადრე გაზაფხულზე (მარტი-აპრილი) მეორე შუა მაისიდან ივლისამდე. მესამე ივლისის პირველი რიცხვებიდან ოქტომბრამდე და მეოთხე ოქტომბრიდან დეკემბრამდე.

17. ეტალონად აიღება დაზიანების ხარისხის მიხედვით კონსტრატული ჯიშები და აღირიცხება დაზიანების ინტენსივობა (%) – ფართობის ერთეულზე დაზიანებული და დაუზიანებელი მცენარეთა რაოდენობის თანაფარდობით, ხოლო მავნეობის კოეფიციენტი _ წონითი მეთოდით, რაც გულისხმობს მცენარის მოსავლის შემცირებას.

18. თუთის ფოთლის ხარისხი – განისაზღვრება ქიმიური მეთოდით ფოთოლში:

ა) საყუათო სამარაგო საკვები ნივთიერებების ცილების, ცხიმების, ნახშირწყლების, ვიტამინების, მინერალური და სხვა ორგანული ნივთიერებების კომპონენტური შემცველობით და მათი ურთიერთთანაფარდობა. ნიმუშები აიღება ივნისის თვეში (დილის საათებში) ტოტის შუა ნაწილიდან განმეორებების მიხედვით;

ბ) წყლის შემცველობა (საწყისი ტენის ბალანსი) ისაზღვრება ნიმუშის აღებისთანავე – წონითი მეთოდით ტესტირებისათვის საჭიროა ორი წლის საშუალო მონაცემები, შედარებისთვის გამოიყენება ეტალონური ჯიში გრუზია.

19. თუთის ნაყოფის კვებითი ღირებულება _ განისაზღვრება ლაბორატორიული წესით.

20. უხვად მსხმოიარე თუთის ჯიშებში უნდა განისაზღვროს ნაყოფის წვნიანობა, წვენის მჟავიანობა, შაქრების, ვიტამინების, ანტოციანების და სხვა მინერალური და ორგანული ნივთიერებების შემცველობა, რომლებიც განაპირობებენ მის გემურ თვისებებსა და ხარისხს. ტესტირება ტარდება ნაყოფის სრული სიმწიფის პიკზე, მონაცემების შედარებისთვის გამოიყენება ეტალონური ჯიში განჯური (თეთრნაყოფა).

21. ვარჯის ფორმა:

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

27. ფოთოლში ცისტოლითების რაოდენობა და ფორმა:

ა) ცისტოლითების უხვადშემცველი თუთის ჯიშები უკეთესი კვებითი ღირებულებისაა. მათი ფორმა სპეციფიკურია ჯიშის ფარგლებში და დამაჯერებელია განსხვავებულობის დასადგენად,უნდა გაიზომოს ფოთლის ფართობი მილიმეტრულ ქაღალდზე ამოხაზვით, მომზადდეს მისგან ჰერბარიუმი (მშრალ ფოთოლში ცისტოლითი უკეთ ჩანს), ამოიხაზოს ფოთლის შუა ნაწილიდან 0,25 სმ2 უჯრები და მიკროსკოპით განისაზღვროს ცისტოლითების ფორმა და რაოდენობა;

ბ) აიღება ტოტის შუა ნაწილის ფოთლები 2-2 ცალი თითო განმეორებიდან, შედარებისთვის გამოიყნება შემდეგი ეტალონური ჯიშები: კატლამა _ Morus alba Lin (1); ივერია _ Morus alba Lin (2); ტატარიკა _ Morus alba Lin (3); იტალიური _ Morus boninensis Koidz (4); ოშიმა _ Morus bonbycis Koidz (5); გრუზია _ Morus Kagayamae Koidz (6).

[pic]

დანართი №6ა

ანკეტა

1. კულტურა – თუთა Morus alba L

ქართული დასახელება ლათინური დასახელება

2. განმცხადებელი -------------------------------------------------------------------

(სახელი, გვარი, მისამართი)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------

3. ჯიშის დასახელება --------------------------------------------------------------------

4. ინფორმაცია ჯიშის გამოყვანის შესახებ (წარმოშობა, გამოყვანისა და გამრავლების ხერხი – ჰიბრიდი, კლონი, მუტანტი...)

------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------

5. ტესტირების წლები ---------------------------------------------------------------

6. სხვა ინფორმაცია --------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------

7. ჯიშის ნიშან-თვისებები მიეთითება კვადრატულ ფრჩხილებში (რიცხვები ფრცხილებში შეესაბამება ნიშნის ნომერს ნიშან-თვისებების ცხრილში)

|№ |ნიშან-თვისება |ინდექსი |გამოხატვის ხარისხი |ეტალონი ჯიში |

|1 |ტოტის ზრდის ინტენსივობა |1 [ ] |ძალიან სუსტი |კოლტუტ |

| | |3 [ ] |სუსტი |ხართუთა |

| | |5 [ ] |ზომიერი |ივერია |

| | |7 [ ] |ძლიერი |გრუზნიიშ - 4 |

|2 |ტოტის ფორმა |1 [ ] |სწორი |იმერული-1 |

| | |2 [ ] |ტეხილი |გურია-10 |

| | |3 [ ] |კლაკნილი |თბილისური |

| | |4 [ ] |რკალური |M. alba var fleoksuosa |

| | |5 [ ] |შვეული |მტირალა |

|3 |ტოტის კანის ფერი |1 [ ] |რუხი-ნაცრისფერი |იმერული-2 |

| | |2 [ ] |ნაცრისფერი |ადრეული |

| | |3 [ ] |ყავისფერი |თბილნიიშ-2 |

| | |4 [ ] |მუქი ყავისფერი |გურია-20 |

| | |5 [ ] |ყვითელი |იმერული |

|4 |ტოტის სიმსხო |3 [ ] |წვრილი |ოშიმა |

| | |5 [ ] |ზომიერი |ივერია |

| | |7 [ ] |მსხვილი |იმერული-2 |

|5 |მუხლთაშორისის ზომა |1 [ ] |მოკლე |ოშიმა |

| | |2 [ ] |ზომიერი |ივერია |

| | |3 [ ] |დიდი |განჯინური |

|6 |კვირტის ზომა |1 [ ] |დიდი |გრუზია |

| | |3 [ ] |ზმიერი |ივერია |

| | |5 [ ] |პატარა |ოშიმა |

|7 |ფოთლის ფირფიტის ზომა |3 [ ] |პატარა |ტატარიკა |

| | |5 [ ] |ზომიერი |მცხეთური |

| | |7 [ ] |დიდი |გრუზია |

| | |9 [ ] |ძალიან დიდი |_ |

|8 |ფორმა |1 [ ] |გულისებრი |სამგორული |

| | |2 [ ] |ოვალური |მცხეთური |

| | |3 [ ] |განიერი გულისებრი |იმერული-1 |

|9 |დანაკვთის ხასიათი |1 [ ] |მთლიანი |გრუზია |

| | |2 [ ] |დანაკვთ. სუსტად |ოშიმა |

| | |3 [ ] |დანაკვტ. საშუალოდ |კოლხეთი-85 |

|10 |დაძარღვა |3 [ ] |სუსტი |ივერია |

| | |5 [ ] |ზომიერი |გრუზია |

| | |7 [ ] |ძლიერი |იმერული-1 |

|11 |ფერი |1 [ ] |ფირუზისფერი |ოშიმა |

| | |2 [ ] |მუქი მწვანე |გრუზნიიშ-5 |

| | |3 [ ] |მწვანე |ტრიპლოიდ-13 |

| | |4 [ ] |ღია მწვანე |ადრეული |

| | |5 [ ] |მოყვითალო |ქუთათური |

|12 |სისქე |3 [ ] |თხელი |რუსკაია |

| | |5 [ ] |ზომიერი |გრუზია |

| | |7 [ ] |სქელი |განჯინური |

|13 |შეფოთვლის ხასიათი |1 [ ] |ყვავილთან ერთად |იმერული-2 |

| | |2 [ ] |დაყვავილების შემდეგ |იმერული-1 |

|14 |შეფოთვლის ინტენსივობა ფოთლების |1 [ ] |ცოტა |იმერული-2 |

| |რაოდენობა 1 მ ტოტზე |3 [ ] |ზომიერი |გრუზია |

| | |5 [ ] |ბევრი |თბილისური |

|15 |მზარდი და არამზარდი |1 [ ] |50%:50% |გრუზია |

| |ყლორტების |2 [ ] |>50% |თბილისური |

| |თანაფარდობა |3 [ ] |<50% |იმერული-2 |

|16 |ფოთლის მდებარეობა ტოტის მიმართ |1 [ ] |ზეაღმართული |ქუთაისური-1 |

| | |2 [ ] |ჰორიზონტალური |იმერული-1 |

| | |3 [ ] |დასვებული |თბილისური-2 |

|17 |ცისტოლითების ფორმა |1 [ ] |მოგრძო |კატლამა |

| | |2 [ ] |სფერული |ივერია |

| | |3 [ ] |ყვავილოვანი |ტატარიკა |

| | |4 [ ] |ბუხრისებრი |იტალიური |

| | |5 [ ] |მსლისებრი |ოშიმა |

| | |6 [ ] |ნახევარმთვარისებრი |გრუზია |

|18 |ყუნწის ზომა |3 [ ] |მოკლე |ოშიმა |

| | |5 [ ] |ზომიერი |ივერია |

| | |7 [ ] |გრძელი |თბილისური |

|19 |ბინიანობა |1 [ ] |მდედრობითი |გრუზია |

| | |2 [ ] |მამრობითი |გრუზნიშ-4 |

| | |3 [ ] |ერთბინიანი |ადრეული |

|20 |ნაყოფის ფერი |1 [ ] |თეთრი |განჯინური |

| | |2 [ ] |ვარდისფერი |განჯინური |

| | |3 [ ] |იისფერი |განჯინური |

| | |4 [ ] |წითელი |გურია-10 |

| | |5 [ ] |მუწი წითელი |ქუთათური |

| | |6 [ ] |შავი |ხართუთა |

|21 |ნაყოფიდან თესლის გამოსავალი |1 [ ] |ძალიან მცირე |ხართუთა |

| | |3 [ ] |მცირე |ტრიპლოიდ-13 |

| | |5 [ ] |ზომიერი |ივერია |

| | |7 [ ] |ბევრი |ქუთათური |

8. დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც დაგვეხმარება ჯიშთა გამოცდაში, მავნებელ - დაავადებებისადმი გამძლეობა:

|დასახელება |არ გააჩნია |გააჩნია |არ გამოცდილა |

|1. ფოთლის სიხუჭუჭე |[ ] |[ ] |[ ] |

|2. თუთის ხის ბაქტერიოზი |[ ] |[ ] |[ ] |

|3. ფესვის სიდამპლე |[ ] |[ ] |[ ] |

|4. ფოთლის მურა ლაქიანობა |[ ] |[ ] |[ ] |

|5. თუთის ხის ნაცარი |[ ] |[ ] |[ ] |

|6. ფოთლის ანატომიური სტრუქტურა: | | | |

|ა) მესრისებრი და ღრუბლისებრი პარენქიმის თანაფარდობა |[ ] |[ ] |[ ] |

|ბ) ყუნწის მედულაში ლაფნის რაოდენობა | | | |

| |[ ] |[ ] |[ ] |

|7. თუთის ფოთლის ქიმიური ანალზი: | | | |

|ა) ცილა/ნახშირწყლების თანაფარდობა |[ ] |[ ] |[ ] |

|ბ) ნაყოფედის ქიმიური ანალიზი |[ ] |[ ] |[ ] |

|გ) ნაყოფედიდან თესლის გამოსავალი |[ ] |[ ] |[ ] |

9. ჯიშის გამოყენების მიმართულება:

ა) საფოთლე – (მეაბრეშუმეობისათვის);

ბ) სანაყოფე – მეთესლეობის სადგურებისათვის;

გ) საკონსერვო დანიშნულებისათვის (კვების მრეწველობისათვის);

დ) დეკორატიული;

ე) სხვა ინფორმაცია ------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------

10. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “--------” -------------------------------- წ. ხელმოწერა ----------------------------

დანართი №7

ტექნიკური რეგლამენტი – განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე ხახვის (Allium cepa L.) და ჭლაკვის (Allium ascolonicum L.) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე ხახვის და ჭლაკვის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებასა და სტაბილურობაზე ხახვის და ჭლაკვის ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს ხახვის და ჭლაკვის ყველა ახალი ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტირებული პირები წყვეტენ სად, რა რაოდენობის და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნეს წარმოდგენილი მცენარის ახალი ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს მცენარეულ მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტირებული პირის მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები.

2. გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს:

ა) ვეგეტატიურად გასამრავლებელი ჯიშების გამოცდისათვის ღია გრუნტის პირობებში - 500 ბოლქვი;

ბ) თესლით გასამრავლებელი ჯიშებისათვის - 60 გრ., ერთჯერადი თესვისათვის.

3. გამოცდისათვის გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს თესლის ტენიანობის, გაღივების, აღმოცენების, სიწმინდის და მავნებელ-დაავადებებით დასნებოვნების დადგენილ ნორმებს.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს.

2. გამოცდა უნდა ჩატარდეს ერთ ადგილზე, ხოლო, თუ ამ ადგილზე შეუძლებელია ჯიშის რომელიმე ნიშან-თვისების დადგენა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. გამოცდა უნდა ჩატარდეს ნორმალური ზრდა-განვითარების პირობებში. მიწის დანაყოფის ფართობი შეირჩეს ისე, რომ სავეგეტაციო პერიოდის ბოლომდე არ დაზიანდეს მცენარე და ჩასატარებელ გამოცდა-აღრიცხვას ხელი არ შეეშალოს. ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში ჯიშის გამოცდა ტარდება 100-200 თესლზე, რომლებიც მიღებულია ვეგეტატიური გამრავლების გზით ორ განმეორებად.

4. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №7ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვებები

1. ყველა სახის დაკვირვება, რომელიც ითვალისწინებს გაზომვას, აწონას და სხვა ანათვლების აღებას წარმოებს 60 მცენარეზე, ან ამ 60 მცენარიდან აღებულ ნაწილებზე – თითოეულზე ცალ-ცალკე.

2. ერთგვაროვნების შეფასებისათვის 100 მცენარიდან დასაშვებია 3 არატიპური მცენარე და ისინი აღინიშნებიან ეტიკეტით.

3. ყველანაირი დაკვირვება ფოთოლზე უნდა მოხდეს მის ჩახმობამდე.

4. ყველანაირი დაკვირვება ბოლქვზე უნდა ჩატარდეს მოსავლის აღებამდე მისი სრული სიმწიფის დროს.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

ცალკეული ნიმუშების შეფასების გასაიოლებლად განსხვავებულობის შესაფასებლად ახალი ჯიშები უნდა დაიყოს ჯგუფებად. ჯიშის დახასიათებისათვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) ბოლქვი გამოყოფილი ლებნებად, თითოეული ლებანი გარშემო მშრალი ქერქლით;

ბ) ბოლქვი ლებანი – საშუალო ზომის ფორმით;

გ) ბოლქვი ლებანი – ძირითადი ფერითა და ქერქლით;

დ) მამრობითი სტერილობა.

მუხლი 6. ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნების და სტაბილურობის შესაფასებლად ნიშან-თვისებათა ცხრილში მითითებულია აბრევიატურა იმის გასარკვევად, თუ რომელია ხახვი (0) და რომელია ჭლაკვი (S).

2. მონაცემთა ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების სიმკვეთრის სიდიდეებს მინიჭებული აქვს ინდექსები. აღნიშვნა: (*) – მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება ჩართულია ჯიშის აღწერილობაში მის შესაფასებლად ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში, როგორც საერთაშორისო სრულყოფისათვის მნიშვნელოვანი ნიშან-თვისება.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებათა ცხრილი

|№ |ნიშან-თვისებები და მათი გამოხატვის ხარისხი |ჯიში, ეტალონი |ინდექსი |

|1. (*) |ფოთლების რაოდენობა ყელზე |

| |მცირე |

| | |

| |SY300 (O) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |The Kelsae (O) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Yellow Sweet Spanish (O) |

| |7 |

| | |

|2. (*) |ფოთლის პოზიცია |

| |სწორი |

| | |

| |Pikant(S), Santé(S) |

| | |

| |1 |

| | |

| |სწორიდან ნახევრად სწორამდე |

| |Cannon(O), Keep Well(O), |

| |2 |

| | |

| |ნახევრად სწორი |

| |Success(S) |

| |3 |

| | |

| |ნახევრად სწორიდან ჰორიზონტალური |

| |Sou thport Red Globe (O) |

| |4 |

| | |

| |ჰორიზონტალური |

| |Macador(S), Pikant(S) |

| |Hygro(O) |

| |5 |

| | |

| | |

|3. (*) |ფოთლის ცვილისებრი ნადების რაოდენობა |

| |ძალიან მცირე |

| | |

| | |

| |Yellow Sweet Spanish(O), Yellow Sweet Spanish(O), |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მცირე |

| |Success(S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Hikeeper(O), Golden Gourmet(S) |

| |5 |

| | |

| | |

| |ძლიერი |

| |Calypso(O), Flevo(O), |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Santé(S) |

| |9 |

| | |

|4. (*) |ფოთლის სიმწვანის ხარისხი |

| |ღია |

| | |

| | |

| |Guimar(O), Yellow Sweet Spanish(O), Tropix(S) |

| | |

| |3 |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |Caribo (O), Texas grano 502 (O), Golden Gourmet(S) |

| |5 |

| | |

| | |

| |მუქი |

| |Hikeeper(O), La Reine(O), Santé(S) |

| |7 |

| | |

|5. (*) |ფოთლის სიმრუდე |

| |ძალიან სუსტი |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტი |

| |Pikant(S), |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Golden Bear (O), |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Sante(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Hyduro (O) |

| |9 |

| | |

|6. |თავიანი ხახვის ფოთლის სიგრძე |

| |ძალიან მოკლე |

| | |

| |Barletta(O),Pompei(O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |მოკლე |

| |nocera(O) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Jetset(O) |

| |5 |

| | |

| |გრძელი |

| |Staro (O) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან გრძელი |

| |The Kelsae(O) |

| |9 |

| | |

|7. |ჭლაკვის ფოთლის სიგრძე |

| |ძალიან მოკლე |

| |მოკლე |

| |საშუალო |

| | |

| | |

| |Pikant(S) |

| |Spring Field(S) |

| | |

| |1 |

| |3 |

| |5 |

| | |

| |გრძელი |

| |Ambition(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან გრძელი |

| | |

| |9 |

| | |

|8.(*) |ხახვის ფოთლის |

| |დიამეტრი |

| |ვიწრო |

| | |

| | |

| |nocera(O), Paris(O) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Hyfast(O) |

| |5 |

| | |

| |ფართო |

| |Dorata di Parma(O) |

| |7 |

| | |

|9.(*) |ჭლაკვის ფოთლის დიამეტრი |

| |მცირე |

| | |

| |Pikant(S) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Spring Field(S) |

| |5 |

| | |

| |ფართო |

| |Ambition(S) |

| |7 |

| | |

|10. |ხახვის ყელის სიგრძე |

| |მოკლე |

| | |

| |Barletta(O) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |The Kelsae(O), |

| |5 |

| | |

| |გრძელი |

| |Hyduro(O) |

| |Goldito(O) |

| |7 |

| | |

|11. |ხახვის ყელის დიამეტრი |

| |ვიწრო |

| | |

| |Coler(O) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| | |

| |Calypso(O), |

| |Justo(O), |

| |La Reine(O) |

| |5 |

| | |

| | |

| | |

| |ფართო |

| |Blanca grande tardia de Lerida(O), |

| |The Kelsae(O) |

| |7 |

| | |

|12. (*) |ხახვის ბოლქვის დაყოფა პატარა ბოლქვებად |

| |სუსტი |

| | |

| | |

| |Pompei(O) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Pikant(S) |

| |9 |

| | |

|13. (*) |ჭლაკვის ბოლქვის დაყოფა პატარა ბოლქვებად |

| |სუსტი |

| | |

| | |

| |Atlas(S) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო სიძლიერის |

| |Sante(S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Griselle(S) |

| |7 |

| | |

|14. (*) |ხახვის ბოლქვის ზომა |

| |პატარა |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Rijnsburger 7 (O), |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |The Kelsae(O), |

| |7 |

| | |

|15. (*) |ჭლაკვის ბოლქვის ზომა |

| |მცირე |

| | |

| |Atlas(S) |

| |Spring Field(S), |

| | |

| |3 |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| |Topper(S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| | |

| |Delicato(S), |

| |Sante(S) |

| |7 |

| | |

| | |

|16, |ხახვის ბოლქვის სიმაღლე | | |

|(*) |მოკლე |nocera(O), Stuttgarter Riesen(O) |3 |

| |საშუალო |

| | |

| |Golden Bear(O), |

| |Rijnsburger 7(O), |

| |5 |

| | |

| | |

| |გრძელი (მაღალი) |

| |Birnformige(O), |

| |The Kelsae(O) |

| |7 |

| | |

|17. (*) |ჭლაკვის ბოლქვის |

| |სიმაღლე |

| |ძალიან მოკლე |

| | |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მოკლე |

| |Atlas(S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Topper(S) |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Matador(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Longor(S) |

| |9 |

| | |

|18. (*) |ხახვის ბოლქვის დიამეტრ |

| |მცირე |

| | |

| |nocera(O), Owa(O) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Rijnsburger 7 (O) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Stuttgarter Riesen (Р) |

| |7 |

| | |

|19. (*) |ჭლაკვის ბოლქვის დიამეტრი |

| |მცირე |

| | |

| |Pikant(S) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Success(S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Sante(S) |

| |7 |

| | |

|20. (*) |ხახვის ბოლქვის სიმაღლის შეფარდება მის დიამეტრთან |

| |ძალიან მცირე |

| | |

| | |

| |Pompei(O) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მცირე |

| |La Reine(O) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |Rijnsburger 7 (O), |

| |Valenciana Temprana (O) |

| |5 |

| | |

| | |

| |დიდი |

| | |

| |Arad(O), |

| |The Kelsae (O) |

| |7 |

| | |

| | |

| |ძალიან დიდი |

| |Owa(O) |

| |9 |

| | |

|21. (*) |ჭლაკვის ბოლქვის სიმაღლის შეფარდება მის დიამეტრთან |

| |ძალიან მცირე |

| | |

| | |

| | |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მცირე |

| |Topper(S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Pikant(S), Success(S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Longor(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან დიდი |

| | |

| |9 |

| | |

|22. (*) |ბოლქვის დიამეტრის მაქსიმალური პოზიცია | | |

| |წვეროსკენ | | |

| | |Sweet Sandwich(O), |1 |

| |შუაში |Texas grano 502(O) | |

| | |Rijnsburger 7 (O), |2 |

| | |Valenciana tardia de exportacion (O), | |

| |ძირისაკენ |Red Sun(S) | |

| | |The Kelsae (O) | |

| | | |3 |

|23. |ბოლქვის ყელის სიგანე |

| |ძალიან ვიწრო |

| | |

| |Pikant(S) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ვიწრო |

| |La Reine (O),Topper(S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Hyduro(O), Sante(S) |

| |5 |

| | |

| |ფართო |

| |Blanca grande tardia de |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ფართო |

| |Lerida(O) |

| |9 |

| | |

|24. (*) |ბოლქვის გრძივი ფორმა |

| |ელიფსური |

| | |

| |Owa(O), |

| | |

| |1 |

| | |

| |ოვალური |

| | |

| |Longor(S) |

| |Birnenformige(O), Rossa |

| |2 |

| | |

| | |

| |განივად ელიფსური |

| | |

| | |

| |lunga di Firenze(O) |

| |Ailsa Craig(O), |

| |Beacon(O), |

| |3 |

| | |

| | |

| | |

| |მრგვალი |

| | |

| |Early Yellow Globe(O), Hiball(O) |

| | |

| |4 |

| | |

| | |

| |განივად ოვალური |

| |Rijnsburger 7 (O), |

| |Pikant(S) |

| | |

| |5 |

| | |

| |განივად მსხლისებრი |

| | |

| |Hysam(O) |

| |Lilia(O), |

| |6 |

| | |

| | |

| |რომბული |

| | |

| |Taxas grano 502(O), |

| |Sweeet Sandwich(O) |

| |7 |

| | |

| | |

| |განივად ელიფსური |

| | |

| | |

| |Zittauer gelbe(O), |

| |Matador(S) |

| |Sturka(O), Stuttgarter |

| | |

| |8 |

| | |

| | |

| | |

| |განივად ბრტყელ-ელიფსური |

| |Riesen(O),Atlantic(S), |

| |GoldenGourmet(S) |

| |Brunswijker(O), De Moissac(O), Paille des vertus(O), Pompei(O) |

| | |

| |9 |

| | |

|25. (*) |ბოლქვის ფოჩის ფორმა |

| |ჩაზნექილი |

| | |

| |Dorata di Parma(O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ბრტყელი |

| | |

| |La Riene(O), Sweet Sandwich(O) |

| |2 |

| | |

| | |

| |სუსტად ამაღლებული |

| |Valenciana Temprana(O) |

| |3 |

| | |

| |მომრგვალებული |

| |Rijnsburger 7(O), Valenciana |

| |4 |

| | |

| |სუსტად წაწვეტებული |

| |tardia de еxportacion(O) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერად დაწვეტებული |

| |Ailsa Craig(O), Rouge pale de |

| |niort(O), Owa(O) |

| |6 |

| | |

|26. (*) |ბოლქვის ძირის ფორმა |

| |ჩაღრმავებული |

| | |

| |Paille des vertus(O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ბრტყელი |

| | |

| |nocera(O), |

| |Valenciana Temprana(O) |

| |2 |

| | |

| | |

| |მრგვალი |

| | |

| |Rijnsburger 7 (O), Valenciana tardia de exportacion (O), |

| |3 |

| | |

| | |

| |სუსტად კონუსური |

| | |

| |Atlas(S),Delicato(S) |

| |Pompei(O), The Kelsae(O), |

| |4 |

| | |

| | |

| |ძლიერად კონუსური |

| |Bonilla(S), Sante(S) |

| |Owa(O), Ambition(S) |

| | |

| |5 |

| | |

|27. |სრული სიმწიფისას ბოლქვის ქერქლის კრობის სიმჭიდროვის დონე |

| |სუსტი |

| | |

| | |

| |Ailsa Craig(O), Tropix(S) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Rijnsburger 7 (O), |

| |Golden Gourmet (S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Stuttgarter Riesen(O), Bonilla(S), Sante(S) |

| |7 |

| | |

|28. |მშრალი ბოლქვის ქერქლის სისქე |

| |თხელი |

| | |

| |La Reine(O), Pikant(S) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Sturon(Р), Sante(S) |

| |5 |

| | |

| |სქელი |

| |Birnformige(O), Espagnol(O) |

| |7 |

| | |

|29. (*) |ბოლქვის ქერქლის ძირითადი ფერი |

| |თეთრი |

| | |

| |La Reine(O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ნაცრისფერი |

| |Griselle(S) |

| |2 |

| | |

| |მწვანე |

| | |

| | |

| |Zittauer gelbe (O), Creation(S), Golden, Gourmet(S), Topper(S) |

| |3 |

| | |

| | |

| | |

| |ყვითელი |

| |Valenciana Temprana(O), |

| |4 |

| | |

| |ყავისფერი |

| |Ambition(S), Delicato(S) |

| |5 |

| | |

| |ვარდისფერი |

| | |

| |Colorada de Figueras(O), Rox(S) |

| |6 |

| | |

| | |

| |წითელი |

| | |

| |Brunswijker(O), Red Baron(O) |

| |7 |

| | |

|30. (*) |ბოლქვის ქერქლის ფერის სიმუქის ხარისხი |

| |ღია ფერი |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |5 |

| | |

| |მუქი ფერი |

| | |

| |7 |

| | |

|31. (*) |ბოლქვის ქერქლის გარდამავალი ფერი |

| |უფერული |

| | |

| |Pompei(O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |მონაცრისფრო |

| |Otto(O) |

| |2 |

| | |

| |მომწვანო |

| |Topper(S) |

| |3 |

| | |

| |მოყვითალო |

| |Sante(S), Success(S) |

| |4 |

| | |

| |მოყავისფრო |

| |Delicato(S) |

| |5 |

| | |

| |მოვარდისფრო |

| |Southport Red Globe(O), |

| |6 |

| | |

| |მოწითალო |

| |Ambition(S), Mikor(S), |

| |7 |

| | |

| |მეწამული |

| |Pikant(S) |

| |8 |

| | |

|32. (*) |ხახვის შიდა ქერქლის ეპიდერმისის ფერი |

| |უფერული |

| | |

| | |

| |Sturon(O), Golden |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მომწვანო |

| |Gourmet(S) |

| |2 |

| | |

| |მოწითალო |

| |Brunswijker(O), Ruby(O), |

| |Sante(S), Pikant(S) |

| |3 |

| | |

|33 |ბოლქვზე ვეგეტატიური წერტილების რაოდენობა |

| |ძალიან მცირე |

| | |

| | |

| |Barletta(O), Pompei(O) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მცირე |

| |Figaro(O), Owa(O) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Atlas(S), Longor(S) |

| |5 |

| | |

| |ბევრი |

| |Mikor(S), Topper(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ბევრი |

| |Griselle(S) |

| |9 |

| | |

|34. |ბოლქვის მშრალი ნივთიერების რაოდენობა |

| |ძალიან დაბალი |

| | |

| | |

| |Exhibition(O) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| | |

| |Golden Bear(O), The |

| |Kelsae(O) |

| |3 |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| | |

| |Rijnsburger 7 (O), |

| |Golden Gourmet(S), Topper(S) |

| |5 |

| | |

| | |

| | |

| |მაღალი |

| | |

| |Birnformige(O), |

| |Zittauer gelbe(O), |

| |7 |

| | |

| | |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Creation(S), Longor(S) |

| |Griselle(S) |

| | |

| |9 |

| | |

|35. |ხახვის ყვავილობის სიხშირე გაზაფხულზე |

| |ძალიან სუსტი |

| |სუსტი |

| | |

| | |

| |Desihidrobat(O) |

| |Stuttgarter Riesen(O), |

| | |

| | |

| |1 |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Zittauer gelbe(O) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Legio(O) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Bronze d’Amposta(O) |

| |9 |

| | |

|36. |ხახვის ყვავილობის დასაწყისი გაზაფხულზე |

| |ადრეული |

| | |

| | |

| |Bronze d’Amposta(O) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Legio(O) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| | |

| |7 |

| | |

|37. |ხახვის ყვავილობის ტენდენცია შემოდგომით |

| |ძალიან სუსტი |

| | |

| | |

| |Coler(O) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტი |

| |Valenciana Temprana(O) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Arad(O) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Guimar(O) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Valenciana tardia de |

| |exportacion(O) |

| |9 |

| | |

|38. |ხახვის ყვავილობის დასაწყისი შემოდგომით |

| |ადრეული |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |5 |

| | |

| |გვიანდელი |

| | |

| |7 |

| | |

|39. |ხახვის ბოლქვის სიმწიფის დრო შემოდგომით (როცა მცენარეთა ფოთლების 80% ხმება) |

|(*) |ძალიან საადრეო |

| | |

| | |

| | |

| |Coler(O) |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |საადრეო |

| |La Reine(O), Sonic(O) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |Buffalo(O), Imai Early Yellow(O), |

| |5 |

| | |

| | |

| |საგვიანო |

| | |

| | |

| |Valenciana Temprana(O) |

| |Guimar(O), Senshyu Semi Globe Yellow(O), |

| | |

| |7 |

| | |

| | |

| |ძალიან საგვიანო |

| |Shakespeare(O) |

| |Valencia tardia(O) |

| | |

| |9 |

| | |

|40. |ხახვის ბოლქვის სიმწიფის დრო გაზაფხულზე |

|(*) |საადრეო |

| | |

| | |

| |Golden Bear(O), Buffalo(O) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Piroska(O) |

| |Beacon(O) |

| |7 |

| | |

|41. (*) |ჭლაკვის მოსავლის სიმწიფის დრო |

| |საადრეო |

| | |

| |Rox(S) |

| |Creation(S), Pikant(S) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Golden Gourmet(S), |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Sante(S) |

| |7 |

| | |

| |საშუალო |

| |Hygro(O), Hyper(O) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Marion(O) |

| |7 |

| | |

|42. (*) |მამრობითი სტერილობა |

| |ძალიან სუსტი |

| | |

| |Rijnsburger 5 (O) |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტი |

| |Hyduro(O), Creation(O) |

| |2 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Sweet Sandwich(O), Atlas(S) |

| |3 |

| | |

მუხლი 8. ნიშან-თვისებათა ცხრილის განმარტება

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

9. ბოლქვზე ვეგეტატიური წერტილების რაოდენობა გამოიკვეთება აღმოცენების დაწყებიდან განვითარების სრულად დასრულების შემდეგ. ღერძთა ზუსტი რაოდენობის დასადგენად ბოლქვი უნდა დაიჭრას ბოლქვის ძირის ყველაზე ფართო წერტილიდან წვერის მიმართულებით ღერძთა სიმტკიცის გათვალისწინებით.

10. ბოლქვს ცილდება მშრალი ქერქლი და 20 ბოლქვის ჩასაყრელი ნიმუშები ქუცმაცდება 1-5მმ ზომის პატარა ნაწილებად. ნიმუში უნდა აიწონოს დაჭრისთანავე, რადგან უჯრედის დაზიანებისთანავე იწყება შაქრებისა და კარბოჰიდრატების დაშლა. ნიმუშები უნდა გაშრეს 2 სთ-ის განმავლობაში 1050C-ზე და შემდეგ ტემპერატურა უნდა დავწიოთ 650C-მდე მომდევნო 22 საათის განმავლობაში. 24 საათის შემდეგ შეიძლება მშრალი ნივთიერების გამოთვლა და რეფრაქტომეტრით მისი გაზომვა.

11. ბოლქვის გაღვიძების დრო საწყობში:

ა) საწყობის ტემპერატურა უნდა შენარჩუნდეს 200C-სა და 500C შორის კარგი ვენტილაციის პირობებში, რათა არ დაზიანდეს ბოლქვები;

ბ) გრილი ზაფხულის პირობებში, ბოლქვები 2 კვირის განმავლობაში 30-350C-ზე უნდა ვამყოფოთ. ხოლო 400C-ზე მაღალი ტემპერატურის დროს თავიდან უნდა ავიცილოთ ასპერგილლუს ნიგერ-ის (შავი ობის სოკო) ზრდის საფრთხე;

გ) გაღვიძების შეფასებისათვის გამოყენებულ იქნება მინიმუმ 50 ბოლქვი. დაკვირვება ტარდება ყოველ 2-4 კვირაში.

12. ზრდის პირველი სტადია: თესლიდან ბოლქვამდე

|ზრდის სტადიები |ზოგადი სახის დახასიათება |

|1. ვეგეტაციური ციკლი | |

|00 |მშრალი თესლი |

|0 |გაღივება |

|2. ნერგის ზრდა | |

|10 |ღივის გამოჩენა “მარყუჟის სტადიაში” |

|15 |ღივს თავი მიწის ზემოთ აქვს თუმცა ჯერ კიდევ მიმაგრებულია თესლზე |

|20 |პირველი ნამდვილი ფოთლის გამოჩენა |

|25 |მეორე ნამდვილი ფოთლის სტადია |

|30 |მესამე ნამდვილი ფოთლის სტადია |

|35 |მეოთხე ნამდვილი ფოთლის სტადია |

|40 |მეხუთე ნამდვილი ფოთლის სტადია |

|3. მცენარის ზრდა | |

|45 |მეექვსე ფოთლის სტადია |

|50 |მეშვიდე ფოთლის სტადია-პირველი დაბერებული ფოთოლი |

|55 |მერვე ფოთლის სტადია |

|60 | |

|65 |მეათე ფოთლის სტადია; მეორე და მესამე ფოთლები ბერდება; ბოლქვის ადრეული განვითარება; |

|70 | |

|75 | |

|80 | |

|85 | |

|90 | |

|95 | |

|100 |არსებულ ფოთოლთა მთლიანი ექსპანსია, ანუ ფოთოლთა ჭკნობა,გრძელდება ბოლქვის ჩამოყალიბება |

|105 |იწყება ცვენა ფოთლების, ცრუ ღეროს შესუსტება; |

|115 |ფოთლების გამოშრობა, ბოლქვი აგრძელებს გაზრდას, მისი ქერქლი მუქდება |

|120 | |

|125 | |

|130 | |

|135 |ბოლქვი სიმწიფის სტადიაშია |

|140 | |

|145 | |

|150 |ფოთლის სრული კვდომა, ბოლქვი გადადის მოსვენების პერიოდში |

|4. ზრდის მეორე სტადია: ბოლქვიდან თესლამდე |

|1. ზრდის სტადიები |ზოგადი სახის დახასიათება |

|160.1 |ბოლქვი საწყობში გაღივებას იწყებს, ჩნდება |

| |ფესვური წარმონაქმნები ანდა ყლორტი ბოლქვის თავზე |

|170.1 | |

|180.1 |გაღივებული ბოლქვი გამოშვერილი ფოთლებით |

|2. ზრდის სტადია | |

|190.1 | |

|200.1 |სკდება გარეთა ქერქლი |

|210.1 |ჩნდება ღერო და განუვითარებელი საყვავილე ისარი |

|220.1 |ღერო იწყებს დაგრძელებას და გვაქვს საშუალო ზომის ნერგი |

|230.1 | |

|240.1 |ყვავილედის საფარველის გაბერვა |

|250.1 |სკდება საფარველი |

|260.1 |ზრდას იწყებს ქოლგა |

|270.1 |ყვავილედი იწყებს გაშლას (კარგად განოყიერებულ ნიადაგში) ფერტილობის შემთხვევაში |

|280.1 |ყვავილების დამტვერვა |

|290.1 |თესლის ჩამოყალიბების დაწყება, |

| |გამოიკვეთება დამტვერილი კვერცხუჯრედი |

|300.1 | |

|310.1 | |

|320.1 |ქოლგებში ვითარდება მომწიფებული თესლები |

|330.1 | |

|340.1 | |

|350.1 |მშრალი თესლი |

|5. ზრდის მესამე სტადია: ბოლქვიდან ბოლქვუკებამდე |

|ზრდის სტადიები |ზოგადი სახის დახასიათება |

|150 |მშრალი ბოლქვი, ფოთლის სრული კვდომით |

|160.2 | |

|170.2 |ბოლქვის ფორმა ნახევრად მრგვალი ხდება |

|180.2 | |

|190.2 |ბოლქვის ფორმა არათანაბარია და ქერქლის საფარ ქვეშ ჩნდება პატარა ბოლქვუკები |

|200.2 | |

|210.2 |ბოლქვის თავიდან გამოიკვეთება ერთზე მეტი საყვავილე ისრები |

|220.2 | |

|230.2 |ბოლქვის შიდა ნაწილში ბოლქვუკების განვითარება და ბოლქვის დიფერენციაცია |

|240.2 | |

|250.2 | |

|260.2 | |

|270.2 |ბოლქვში ბოლქვუკები გამოყოფილია ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი მშრალი ქერქლით |

|280.2 | |

|290.2 |ბოლქვუკების სრული განცალკევება |

|300.2 |ბევრი ფოთლის განვითარება |

[pic]

[pic]

დანართი №7ა

ანკეტა

1. ჯიში:

ა) კულტურა ხახვი Allium cepa L

ბ) კულტურა ჭლაკვი Allium ascalonicum L.

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი ___________________________________________________

(სახელი, გვარი, მისამართი)

3. ჯიშის დასახელება ________________________________________________

(შემოთავაზებული სახელწოდება და რეკომენდაცია)

______________________________________________________________________

___________________________________________________________________

4. ინფორმაცია ჯიშის წარმოშობაზე, გამოყვანასა და გამრავლებაზე

ა) ჯიში

ბ) ჰიბრიდი

გ) სამმაგი ჰიბრიდი

დ) კლონი

ე) სხვა ტიპი (მიუთითეთ როგორი)

ვ) დამატებითი ინფორმაცია

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

5. ჯიშისთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები

|№ |ნიშან-თვისებები და მათი გამოხატვის | |ჯიში, ეტალონი |ინდექსი |

| |ხარისხი | | | |

|1. |ფოთლების რაოდენობა | |SY300 (O) |3 |

| |ცოტა | |The Kelsae (O) |5 |

| |საშუალო | |Yellow Sweet Spanish (O) |7 |

| |ბევრი | | | |

|2. |ფოთლის სიმწვანის ხარისხი | |Guimar(O)Yellow Sweet |3 |

| |ღია შეფერილობის | |Spanish(O)Tropix(S) |5 |

| |საშუალო | |Caribou (O), Texas grano 502 (O), |7 |

| |მუქი | |Golden Gourmet(S) | |

| | | |Hikeeper(O),La Reine(O), Santé(S) | |

|3. |ხახვის ბოლქვის დაყოფა პატარა | |Pompei(O) |1 |

| |ბოლქვებად | |Pikant(S) |9 |

| |სუსტად გამოხატული | | | |

| |მკვეთრად გამოხატული | | | |

|4. |ხახვის ბოლქვის ზომა | |Rijnsburger 7 (O) |3 |

| |მცირე | |The Kelsae(O |5 |

| |საშუალო | | |7 |

| |დიდი | | | |

|5. |ჭლაკვის ბოლქვის ზომა | |Atlas(S) |3 |

| |მცირე | |Spring Field(S), Topper(S) |5 |

| |საშუალო | |Delicato(S), Sante(S) |7 |

| |დიდი | | | |

|6. |ბოლქვის გრძივი ფორმა | |Owa(O), Longor(S) |1 |

| |ელიფსური | |Birnenformige(O), Rossa lunga di |2 |

| |ოვალური | |Firenze(O) |3 |

| |ფართოდ ელიფსური | |Ailsa Craig(O), Beacon(Р), Early Yellow|4 |

| |მრგვალი | |Globe(O), Hiball(O) |5 |

| |განივად ოვალური | |Rijnsburger 7 (O), Pikant(S) |6 |

| |განივად მსხლისებრი | |Hysam (O) |7 |

| |რომბული | |Lilia(O), Taxas grano 502(O), Sweeet |8 |

| |განივად ელიფსური | |Sandwich(O) |9 |

| |განივად ბრტყელ-ელიფსური | |Zittauer gelbe(O), Matador(S) | |

| | | |Sturka(O), Stuttgarter Riesen(O), | |

| | | |Atlantic(S), Golden Gourmet(S) | |

| | | |Brunswijker(O), De Moissac(O), Paille | |

| | | |des vertus(O), Pompei(O) | |

|7. |ბოლქვის ქერქლის ძირითადი ფერი | |La Reine(O), |1 |

| |თეთრი | |Griselle (S) |2 |

| |ნაცრისფერი | |Zittauer gelbe (O), Creation(S), |3 |

| |მწვანე | |Golden, Gourmet(S), Topper(S) |4 |

| |ყვითელი | |Valenciana Temprana(O), Ambition(S), |5 |

| |ყავისფერი | |Delicato(S) |6 |

| |ვარდისფერი | |Colorada de Figueras(O), |7 |

| |წითელი | |Brunswijker(O), Atlas (S), | |

| | | |Red Baron(O) | |

|8. |ბოლქვის ქერქლის ფერის | |Pompei(O) |1 |

| |სიმუქის ხარისხი | |Otto(O) |2 |

| |უფერული | |Topper(S) |3 |

| |მონაცრისფრო | |Sante(S), Success(S) |4 |

| |მომწვანო | |Delicato(S) |5 |

| |მოყვითალო | |Southport Red Globe(O), |6 |

| |მოყავისფრო | |Ambition(S), Mikor(S) |7 |

| |მოვარდისფრო | |Pikant(S) |8 |

| |მოწითალო | | | |

| |მეწამული | | | |

|9. |ხახვის ბოლქვის სიმწიფის დრო შემოდგომაზე | |Coler(O) |1 |

| |ძალიან ადრეული | |La Reine(O), Sonic(O) |3 |

| |ადრეული | |Buffalo(O), Imai Early Yellow(O), |5 |

| |საშუალო | |Valenciana Temprana(O) |7 |

| |საგვიანო | |Guimar(O), Senshyu Semi Globe |9 |

| |ძალიან საგვიანო | |Yellow(O), | |

| | | |Shakespeare(O) | |

| | | |Valencia tardia(Р) | |

|10. |ხახვის ბოლქვის სიმწიფის დრო | |Golden Bear(O), Buffalo(O) |3 |

| |გაზაფხულზე | |Piroska(O) |5 |

| |ადრეული | |Beacon(O) |7 |

| |საშუალო | | | |

| |საგვიანო | | | |

|11. |ჭლაკვის მოსავლის სიმწიფის დრო | |Rox(S) |3 |

| |ადრეული | |Creation(S), Pikant(S) |5 |

| |საშუალო | |Golden Gourmet(S), Sante(S) |7 |

| |საგვიანო | | | |

|12. |მამრობითი სტერილობა | |Rijnsburger 5(O) |1 |

| |არ შეინიშნება, ან ძალიან სუსტია | |Hyduro(O), Creation(O) |2 |

| |სუსტად გამოხატული | |Sweet Sandwich(O), Atlas(S) |3 |

| |ძლიერად გამოხატული | | | |

6. ჯიშებს შორის საერთო ნიშნები და განსხვავებანი:

ა) ახალი ჯიშის დასახელება;

ბ) ახალი ჯიშის გარეგნული და განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები;

გ) შესადარებელი ჯიშის გარეგნული და განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები.

7. დამატებითი ინფორმაცია:

ა) მავნებელ-დაავადებათა მიმართ გამძლეობა

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

ბ) ჯიშის სხვა განმასხვავებელი ნიშნები

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

გ) დღის ხანგრძლივობის პირობები ბოლქვის ნორმალური განვითარებისას:

გ.ა) მოკლე ნათების დღე

გ.ბ) ხანგრძლივი ნათების დღე

დ) მშრალი ნივთიერების შემცველობა:

დ.ა) დაბალი 1

დ.ბ) საშუალო 2

დ.გ) მაღალი 3

ე) შენახვის უნარი

ე.ა) არ ინახება 1

ე.ბ) მცირე ხნით 2

ე.გ) დიდი ხნით 3

ვ) სხვა ინფორმაცია

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

8. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “--------” -------------------------------- წ. ხელმოწერა --------------------------------

დანართი №8

ტექნიკური რეგლამენტი – განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე

კომბოსტოს (Brassica oleracea L.) ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები

მუხლი 1. განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე კომბოსტოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნებისა და გამოცდის მეთოდების საგანი

განსხვავებულობაზე, ერთგვაროვნებაზე და სტაბილურობაზე კომბოსტოს ახალი ჯიშის მიმართ მოთხოვნები და გამოცდის მეთოდები (შემდგომში – მეთოდები) გამოყენებული უნდა იქნეს კომბოსტოს ყველა ახალი ჯიშისათვის.

მუხლი 2. გამოცდის ჩატარებისათვის საჭირო მასალები

1. „ცხოველთა და მცენარეთა ახალი ჯიშების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად განსაზღვრული აკრედიტირებული პირები წყვეტენ როდის, სად, რა რაოდენობის და ხარისხის მცენარეული მასალა უნდა იქნას წარმოდგენილი კომბოსტოს ახალი ჯიშის გამოცდის ჩატარებისათვის. პირი, რომელიც წარადგენს საგამოცდო მასალას, ვალდებულია დაიცვას აკრედიტებული პირების მიერ დადგენილი პროცედურა და მოთხოვნები. გამოსაცდელი ჯიშის მცენარეული მასალის მინიმალური რაოდენობა უნდა შეადგენდეს:

ა) ვეგეტატიურად გასამრავლებელი ჯიშების გამოცდისათვის – 60 მცენარე;

ბ) თესლით გასამრავლებელი ჯიშებისათვის – 20 გრ. ან 5000 თესლი.

2. საგამოცდოდ გადაცემული მცენარეული მასალის ხარისხობრივი მაჩვენებლები უნდა აკმაყოფილებდეს თესლის სიწმინდის, ტენიანობის, გაღივების, აღმოცენების, მავნებელ-დაავადებით დასნებოვნების დადგენილ ნორმებს.

3. ჯიშის გამოსაცდელად კომპენტენტური პირისათვის მიწოდებული საგამოცდო მასალა ქიმიური საშუალებებით არ უნდა იყოს დამუშავებული. თუ ამას მოითხოვს კომპენტენტური პირი, ასეთ შემთხვევაში საგამოცდო მასალას თან უნდა ერთოდეს ქიმიური საშუალებებით დამუშავების მეთოდის დაწვრილებითი აღწერა.

მუხლი 3. გამოცდის მიმდინარეობა

1. გამოცდის ხანგრძლივობა უნდა შეადგენდეს ორ სავეგეტაციო პერიოდს, რათა ნათლად დავინახოთ სახასიათო და განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები.

2. გამოცდა უნდა ჩატარდეს ერთ ადგილზე, ხოლო, თუ ამ ადგილზე შეუძლებელია ჯიშის რომელიმე ნიშან-თვისების გამოკვლევა, მაშინ გამოცდა უნდა ჩატარდეს დამატებით სხვა ადგილზე.

3. გამოცდა უნდა ჩატარდეს მცენარისათვის ნორმალური ზრდა-განვითარების პირობებში. მიწის დანაყოფის ფართობი უნდა შეირჩეს ისე, რომ სავეგეტაციო პერიოდის ბოლომდე ჩასატარებელ გამოცდას და აღრიცხვას ხელი არ შეეშალოს. ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში გამოცდა ტარდება 40 მცენარეზე, ორ განმეორებად.

4. გამოცდის საფუძველზე მიღებული შედეგების მიხედვით დგება მცენარის ახალი ჯიშის აღწერილობა ანკეტის შესაბამისად (დანართი №8ა).

მუხლი 4. მეთოდები და დაკვირვებები

1. ნიშან-თვისებათა ცხრილში მოცემული იქნება დაკვირვების მეთოდი, რომელშიც მითითებული იქნება მცენარეთა გარკვეული ჯგუფის ან მცენარეთა ნაწილების სათითაოდ გაზომვის საშუალო, ინდივიდუალურად მცენარის ან მცენარეთა ნაწილების გაზომვა, მცენარეთა გარკვეული ჯგუფის, ერთი მცენარის ან მცენარის ნაწილებზე დაკვირვების ვიზუალური შეფასება, ასევე თვისობრივი და რაოდენობრივი ნიშნები (არსებობის შემთხვევაში ფსევდო-თვისობრივი ნიშნებიც).

2. ყველა სახის დაკვირვება, რომელიც ითვალისწინებს გაზომვას, აწონას და სხვა ანათვლების აღებას, წარმოებს 20 მცენარეზე ან ამ 20 მცენარიდან აღებულ ნაწილებზე.

3. ერთგვაროვნების შეფასებისათვის საკვლევი 40 მცენარიდან მხოლოდ 2 შეიძლება იყოს არატიპური მცენარე.

4. თუ ახალ ჯიშში სტაბილურობა საეჭვო იქნება, მაშინ დამატებით უნდა ჩატარდეს გამოცდა ერთი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში.

5. ყველა დაკვირვება გრძელდება ნაყოფის სრულ სიმწიფემდე.

მუხლი 5. ჯიშების დაჯგუფება

1. განსხვავებულობის შესაფასებლად ჯიშის ნიშან-თვისებები უნდა იყოს გამოთანაბრებული და ცდაში არ უნდა ცვალებადობდეს, ან ახასიათებდეს უმნიშვნელო ცვალებადობაც კი.

2. ჯიშის დახასიათებისათვის რეკომენდებულია შემდეგი ნიშან-თვისებების გამოყოფა:

ა) საფარი ფოთლის შეფერილობა;

ბ) თავის გრძივი ფორმა;

გ) თავის დიამეტრი;

დ) თავის ფოთლების სიმჭიდროვე;

ე) მოსავლის სიმწიფის დრო.

მუხლი 6. ჯიშის ნიშან-თვისებები და აღნიშვნები

1. განსხვავებულობის, ერთგვაროვნობის და სტაბილურობის შესაფასებლად გამოყენებული ნიშნები მოცემულია მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ ნიშან-თვისებების ცხრილში.

2. შედეგების ელექტრონული დამუშავებისათვის ნიშან-თვისებების სიმკვეთრის სიდიდეებს მინიჭებული აქვს ინდექსები (1-9).

3. ნიშანი * – მიუთითებს, რომ მოცემული ნიშან-თვისება ჩართულია ჯიშის აღწერილობაში მის შესაფასებლად ყოველ სავეგეტაციო პერიოდში, როგორც საერთაშორისო სრულყოფისათვის მნიშვნელოვანი ნიშან-თვისება.

მუხლი 7. ნიშან-თვისებათა ცხრილი

|ნიშან-თვისებები და მათი გამოხატვის ხარისხი |ჯიში, ეტალონი |ინდექსი |

|1. |კომბოსტოს მცენარის სიმაღლე | | |

|ა) |თეთრთავიანი |

|(*) |ძალიან დაბალი |

| | |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Gouden akker (W), Miniqole(W) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Marner Frihrotkohl (R), |

| |Ruby ball (R) |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Amoger hochstunking(W), |

| |Thumer (W), Zerlina (W)A |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Filderkraut (W) |

| |9 |

| | |

|ბ) (*) |წითელთავიანი |

| |ძალიან დაბალი |

| |Langedijker Allervroegste (R) primero (R) |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Marner Frihrotkohl(R), |

| |Ruby Ball (R) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Allrot (R), Roxy (R) |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Langedijker Bewaar 3 (R), Langedijker Herfst (R), Rovita (R) |

| | |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| | |

| |9 |

| | |

|გ) |სავოის |

| |ძალიან დაბალი |

| | |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Fitis (s), Varbote 2 (s) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Thumer Cron kopf (s), |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Hammer (s), Roi de l,hivenr (s) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Bloemeudaalse Gele (s) |

| |9 |

| | |

|2. |კომბოსტოს მაქსიმალური დიამეტრი | | |

|ა) |თეთრთავიანი |

|(*) |(საფარი ფოთლების ჩათვლით) |

| |მცირე |

| |Wiam (W), Hinicde (W), |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Marner Augustkohl (W), Minicole (w), |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Roem van Enkhuiren 2 (w), |

| |hobuster (w) |

| |7 |

| | |

|ბ) |წითელთავიანი |

|(*) |(საფარი ფოთლების ჩათვლით) |

| |მცირე |

| | |

| | |

| | |

| |Frihrst (R), Primero (R) |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Allrot (R), Ruby Ball (R) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Marner Septemberrot(R), Rovita (R) |

| |7 |

| | |

|გ) |სავოის |

|(*) |(საფარი ფოთლების ჩათვლით) |

| |მცირე |

| | |

| | |

| | |

| |Varbote 2 (s) |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Marner Gronhop F (s) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Hammer (s), |

| |7 |

| | |

|3. |მცენარის საფარი ფოთლების |

| |დიამეტრი |

| | |

| |მცირე |

| | |

| | |

| | |

| |Braunschwaiger(W); Minicole (w), Vorox (R); Spivoy (S) |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Bortolo (W), Septemberrot(w), |

| |Congedijker Bevaar (R), Belvoy (s); |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Amoger hochstunking(W), |

| |Robuster (W), Pompa (S); |

| |7 |

| | |

|4. |მცენარის საფარი ფოთლების პოზიცია |

| |სწორი |

|(*) | |

| | |

| |Filderkraut (W), Slawdena (W), |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |ნახევრად სწორი |

| |Braunschwaiger(W); |

| |3 |

| | |

| |განრთხმული |

| |Chiristmas Dsumhead (W), |

| |Spring Hero (W) |

| |5 |

| | |

|5. |კომბოსტოს საფარი ფოთლების ზომა | | |

|ა) |თეთრთავიანი |

|(*) |მცირე |

| | |

| |Golden Gross (W), |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Braunschwaiger(W); |

| |Marner Logerweiss (W), Atria (W); |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Thurner (W), Robustor (W) |

| |7 |

| | |

|ბ) |წითელთავიანი |

|(*) |მცირე |

| |Langedijker Allervroegste (R) primero (R) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Langedijker Vroge (R), |

| |Ruby Ball (R) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Marner Logerrot (R), Langedijker Herfet (R), Rovita (R) |

| |7 |

| | |

|გ) |სავოის |

|(*) |მცირე |

| | |

| |Promosa (S) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Belvoy (S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Vertus 3 (S) |

| |7 |

| | |

|6. |საფარი ფოთლების ფორმა |

| |ელიფსური |

| |Fildevkraut (W) |

| |1 |

| | |

| |განივად ოვალური |

| |September (W) |

| |2 |

| | |

| |წრიული |

| |Wiam (W) |

| |3 |

| | |

| |განივად ელიფსური |

| |Rokie (R) |

| |4 |

| | |

| |კვერცხისებრი |

| |Marksman (W) |

| |5 |

| | |

|7. |საფარი ფოთლების ფორმა |

| |შეზნექილი |

| | |

| |Slavdena (W), Celsa (S) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ბრტყელი |

| |Golden Gross (W), Allrot (R) |

| |2 |

| | |

| |ამოზნექილი |

| |Comparsa (S) |

| |3 |

| | |

|8. |კომბოსტოს საფარი ფოთლების გოფრირების დონე | | |

|ა) |თეთრ და წითელთავიანი |

|(*) |არ შეინიშნება |

| | |

| |Slavdena (W), Rokie (R) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ზომიერი |

| |Fildrocket (W), |

| |Langeclijker Herfst (R) |

| |2 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Roem van Enkhuireu 3 (W), Kissenclrup (R), |

| |3 |

| | |

|ბ) |სავოის |

|(*) |არ შეინიშნება ან ძალიან სუსტია |

| | |

| |De Pointoise 2 (S) |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტია |

| |Celsa (S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Savoy King (S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Hammer (S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Novusa (S), Roi de l,hiver 2 (S) |

| |9 |

| | |

|9. |კომბოსტოს საფარი გოფრირებული ფოთლების რაოდენობა | | |

|ა) |თეთრ და წითელთავიანი |

|(*) |მცირე |

| | |

| |Hispi (W), Allrot (R) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Roevn van Enkhireu 2 (W); Kissenclrip (R) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Jasou (W) |

| |7 |

| | |

|ბ) |სავოის |

|(*) |მცირე |

| | |

| |Roi de l,iver 2(s) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Hammer (S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Vertus 2 (S) |

| |7 |

| | |

|10. |სავოის კომბოსტოს საფარი ფოთლების დახვევის დონე: |

|(*) |სუსტი |

| | |

| | |

| |Dauuerwirsing (S) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Savoy King (S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Hammer (S) |

| |7 |

| | |

|11. |საფარი ფოთლების შეფერილობა (ცვილისებრი ნადებით) |

|(*) |მოყვითალო მწვანე |

| | |

| | |

| | |

| |April (W) |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მწვანე |

| |Hammer (S) |

| |2 |

| | |

| |მონაცრისფრო მწვანე |

| |Bison (W), Gloria (W), |

| |Roi de l,iver 2(s) |

| |3 |

| | |

| |მოლურჯო მწვანე |

| |Market Prire (W) |

| |4 |

| | |

| |იისფერი |

| |Langedijker Bewar 2 (R), |

| |5 |

| | |

|12. |საფარი ფოთლების შეფერილობის ინტენსივობა |

| |ღია |

| | |

| | |

| |Gouden akker (W), Rebus (R); Bloemendaa Gele (S); |

| | |

| | |

| |6 |

| | |

| |საშუალო |

| |Cabri (W), Redsky (R), Kilosa (S) |

| |5 |

| | |

| |მუქი |

| |Exel (W); Intego (R); Norma (S); |

| |7 |

| | |

|13. |წითელთავიანი კომბოსტოს საფარ ფოთლებზე მწვანე ჩრჩილის არსებობა |

| |არ შეინიშნება |

| | |

| | |

| | |

| |Kissendrup (R), Autoro (R); |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Roxy (R), Kempero (R); |

| |9 |

| | |

|14. |საფარი ფოთლების ცვილისებრი ნადები: |

| |არ შეინიშნება ან ძალიან სუსტია |

| | |

| | |

| |First of June (W) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტია |

| |Derby Day (W), Octoking (W) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Wiam (W), Celtic (S); |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Thurnev (W), Bison (W) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Rivera (W), Indaro (R) |

| |9 |

| | |

|15. |საფარი ფოთლების სიხუჭუჭე კიდეზე: |

| |არ შეინიშნება ან ძალიან სუსტია |

|QN | |

| | |

| |Minicole (W) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტია |

| |Holsteiner platter (W) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Saturn (W), Dacato (S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Snovoy (S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Roxy (R) |

| |9 |

| | |

|16. |საფარი ფოთლების დახვევის მაჩვენებელი კიდეზე: |

| |არ შეინიშნება |

| | |

| | |

| |Slavdena (W), |

| | |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Rinda (W) |

| | |

| | |

|17. |თავის ფორმა გრძივი ჭრილის დროს |

|(*) |განივად წვრილი ელიფსური |

| | |

| | |

| |Braunschwaiger (W), |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |განივად ელიფსური |

| |Centurio (W), Conguistador (W), De Pointoise 2 (S); |

| |2 |

| | |

| | |

| |წვრილი |

| |Ockoking (W), |

| |Roen van Enkhuizen 2 (W) |

| |3 |

| | |

| |ფართოდ ელიფსური |

| |Langedijker Hefst (R) |

| |4 |

| | |

| | |

| |ფართოდ კვერცხისებრი |

| |Langedijker Bewaar (W) |

| |5 |

| | |

| | |

| |ფართოდ ოვალური |

| |Cape Horn (W) |

| |6 |

| | |

| | |

| |კუთხოვანი ოვალური |

| |Filderkraut (W), Hispi (W) |

| |7 |

| | |

|18. |თავის ძირის (ქვედა მხარის) ფორმა გრძივად: |

| |მრგვალი |

| | |

| | |

|QN | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |გაშლილი |

| | |

| |2 |

| | |

| | |

| |მორკალული |

| | |

| |3 |

| | |

|19. |თავის სიგრძე |

|(*) |მოკლე |

| | |

| |Marner Allgon (W); Vorbote (Z )S; |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Belvoy (S); Pompa (S) |

| |5 |

| | |

| |გრძელი |

| |Oggewhom 3(W) |

| |7 |

| | |

|20. |თავის დიამეტრი |

| |მცირე |

| | |

| |Marner Allgon (W); Vorbote (Z )S; |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Colsa (S); Pompa (S) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Braunschwaiger (W); |

| |Quintal d, Alsave (w) |

| |7 |

| | |

|21. |თავის მაქსიმალური დიამეტრის პოზიცია |

| |ზედა ნაწილისკენ |

| | |

| | |

| |Slawdena (w) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |შუაში |

| |Derby Day (w); Gouden Akker (w); |

| |2 |

| | |

| |ქვედა ნაწილისკენ |

| |Hispi (w) |

| |3 |

| | |

|22. |თავის შეკვრის დონე: |

| |შეკრული |

| | |

| |Late Putjes (s) |

| | |

| |1 |

| | |

| |ნაწილობრივ შეკრული |

| |Holsteiner platter (w) |

| |2 |

| | |

| |მთლიანად შეკრული |

| |Langeolijker Bewaar 2 (R) |

| |3 |

| | |

|23. |სავოის კომბოსტოს საფარი ფოთლის ამობურცვის დონე: |

|(*) |არ შეინიშნება |

| | |

| | |

| |De Pointoise 2 (s) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტია |

| |Coltic (s) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Julius (s) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Hammer (s) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Roi de I,hiver 2 (s) |

| |9 |

| | |

|24. |თავის შეზნექილობა საფარი ფოთლის კიდეზე: |

| |არ შეინიშნება |

| | |

| | |

| |Morgan (w); Apex (w); |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Orbit (w) |

| |9 |

| | |

|25. |საფარი ფოთლის შეფერილობა |

|(*) |მოყვითალო მწვანე |

| | |

| | |

| |April (w); Octoking (w) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მწვანე |

| |Hammer (s) |

| |2 |

| | |

| |მონაცრისფრო მწვანე |

| |Roi de I,hiver (s) |

| |3 |

| | |

| |მოლურჯო მწვანე |

| | |

| |4 |

| | |

| |იისფერი |

| |Kisseudnip (R) |

| |5 |

| | |

|26. |საფარი ფოთლის ფერის სიმკვეთრის ხარისხი |

| |ღია |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |5 |

| | |

| |მუქი |

| | |

| |7 |

| | |

|27. |თეთრთავიანი და სავოის კომბოსტოს საფარი ფოთლის ანტოციანური შეფერილობის დონე: |

| |არ შეინიშნება ან ძალიან სუსტია |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |Hammer (S) |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |სუსტია |

| |Slawdena (w) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |De Pointoise 2 (s) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Marabel (s) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| | |

| |9 |

| | |

|28. |თავის შიდა შეფერილობა |

|(*) | |

| |მოთეთრო |

| | |

| | |

| |Slawdena (w) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მოყვითალო |

| |Langedijker Bawaarele (s) |

| |2 |

| | |

| |მომწვანო |

| | |

| |3 |

| | |

| |იისფერი |

| |Langedijker Herfet (R) |

| |4 |

| | |

|29. |წითელთავიანი კომბოსტოს შიდა ფერის ინტენსივობა |

| |ღია |

| | |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| | |

| |5 |

| | |

| |მუქი |

| | |

| |7 |

| | |

|30. |თავის სიმჭიდროვის ხარისხი: |

|(*) |ძალიან მეჩხერი |

| | |

| | |

| |Mignou (w) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მეჩხერი |

| |Hornspi (w) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Dacato (s); Splvoy (s) |

| |5 |

| | |

| |მჭიდრო |

| |Pompa (S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მჭიდრო |

| |Slawdena (w) |

| |9 |

| | |

|31. |თავის შიდა სტრუქტურა |

|(*) |ნაზი |

| | |

| |Slawdena (w); Quintal d,Alsace (w) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Langedijker Herfet (R) |

| |5 |

| | |

| |უხეში |

| |Roem van Enkhuiren Z (w) |

| |Filderkraut (w) |

| |7 |

| | |

|32. |მურკის სიგრძე თავის სიგრძესთან შედარებით: |

|(*) |მოკლე |

| | |

| | |

| |Erdeno (w) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Slawdena (w) |

| |5 |

| | |

| |გრძელი |

| |Braunschwaiger (W); Belvoy (s) |

| |7 |

| | |

|33. |კომბოსტოს სიმწიფის ფაზები | | |

|ა) |თეთრთავიანი |

|(*) |ძალიან საადრეო |

| | |

| |Colden Cross (w) |

| | |

| |1 |

| | |

| |საადრეო |

| |Green Express (w); Hijula (w) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Roen van Enkhuiren 2 (w) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Holsteiner platter (w), Marner Lagerweiss (w), Strikton (w) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან საგვიანო |

| |Bartolo (w) |

| |9 |

| | |

| ბ) |წითელთავიანი |

|(*) |საადრეო |

| | |

| |Ruby Ball (R), Langedijker Vroege (R), normiro (R) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Langedijker Herfst (R), Marner Septemberrot (R), Autoro (R) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Langedijker Bewaar 2 (R), Marner lagerrot (R), Huzaro (R) |

| |7 |

| | |

|გ) |სავოის |

|(*) |ძალიან საადრეო |

| | |

| |Spivoy (s) |

| | |

| |1 |

| | |

| |საადრეო |

| |Walasa (s) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Belvoy (s) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Hammer (s) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან საგვიანო |

| |Alexander,s nO 1 (s) |

| |9 |

| | |

|34. |თავის გახსნა სიმწიფის შემდეგ |

| |საადრეო |

| | |

| | |

| |Winnigstadt (w); Primero (R); Curosa (s) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| |Excel (w), Plutou (R); Ruboy Ball (R); Emerald (s) |

| |5 |

| | |

| | |

| |საგვიანო |

| |Quisto (w); Induro (R); Belvoy (s) |

| |7 |

| | |

|35. |მამრობითი სტერილობა |

|(*) |არ შეინიშნება |

| | |

| |Winnigstadt (w); Pluton (R); |

| |Belvoy (s) |

| | |

| |1 |

| | |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Unifor (w); Rpdenick (R); |

| |Emerald (s) |

| |9 |

| | |

|36. |თეთრი ობის სოკოსადმი |

| |ამტანობა: |

| |არ შეინიშნება |

| | |

| | |

| |Roem van Enkhuirou 2 (w) |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Delight YR (w); Gloria (W) |

| |9 |

| | |

მუხლი 8. ნიშან-თვისებათა ცხრილის განმარტება

1. ფოთლის ფორმა

[pic]

1. ელიფსური 2. ფართოდ ოვალური 3. მრგვალი

[pic]

4. განივად ფართოდ ელიფსური 5. კვერცხისებური

2. ფოთოლი უნდა იყოს რაც შეიძლება გლუვი.

3. სავოის კომბოსტოს საფარი ფოთლების დახვევის დონე – დახვევა გულისხმობს ფოთლის ქსოვილის დატალღოვნების ხარისხს მეორად ძარღვებს შორის.

4. გარე ფოთლის შეფერილობა – იგულისხმება თავზე საფარი ფოთლის შეფერილობა ცვილიანად.

5. თავის ფორმა გრძივად

[pic]

1 2 3 4

განივად წვრილ-ელიფსური განივად ელიფსური მრგვალი ფართოდ ელიფსური

[pic]

5 6 7

ფართოდ კვერცხისებრი ფართოდ ოვალური კუთხოვანი

ოვალური

6. ფუძის ფორმა გრძივად

[pic]

1 2 3

მომრგვალებული ბრტყელი მორკალული

7. თავის შეკვრის დონე

[pic]

1 2 3

არაა შეკრული ნაწილობრივ შეკრულია შეკრულია

8. თავის სიმჭიდროვე

[pic]

1 3 5

ძალიან მეჩხერი მეჩხერი საშუალო

[pic]

1 9

მჭიდრო ძალიან მჭიდრო

9. თავის შიდა სტრუქტურა

[pic]

3 5 7

ნაზი საშუალო უხეში

10. მურკის სიგრძის თავის სიგრძესთან შეფარდება:

ა) მურკი მოკლეა, როცა მურკის სიგრძის შეფარდება თავის სიგრძესთან არის 1:8-სთან;

ბ) მურკი საშუალოა, როცა მურკის სიგრძის შეფარდება თავის სიგრძესთან არის 1:4-თან;

გ) მურკი გრძელია, როცა მურკის სიგრძის შეფარდება თავის სიგრძესთან არის 1:2-თან.

11. მამრობითი სტერილობის დროს მოწმდება ყვავილის მტვრის არსებობა მტვრიანაზე

ა) თუ მტვერი არ შეიმჩნევა მტვრიანაზე, მაშინ მამრობითი სტერილობა არ აღინიშნება;

ბ) თუ მტვერი შეიმჩნევა მტვრიანაზე, მაშინ მამრობითი სტერილობა აღინიშნება.

12. თეთრი ობის სოკოსადმი ამტანობა - ჩანაწერი უნდა გაკეთდეს დაავადების კონტროლის პირობებში.

13. ჯიშების მოვლა ხდება აგარ მედიუმის სითხეში 200 C-ზე

14. გამრავლება: ხდება აგარ მედიუმის სითხეში ნაწილების გადატანით. წვენი გამუდმებით უნდა ვანჯღრიოთ სანჯღრეველათი.

მუხლი 9. გამოცდის ჩატარების პირობები

1. მცენარეთა ჩითილების გამოზრდა უნდა მიმდინარეობდეს დათესვიდან 2 კვირის განმავლობაში, დაახლოებით 250C ტემპერატურაზე, ნორმალური განათების პირობებში. თესლი უნდა ჩაითესოს ტორფიან ნიადაგში დღისით 12-დან-140C ტემპერატურაზე, საღამოს 10-120C-ზე. ჩითილები ნიადაგიდან უნდა ამოვიღოთ და ფესვები 5 წუთით უნდა ავჟღინთოთ სპორების სუსპენზიით და მიცელიუმის ნაწილებით.

2. გამოცდის მიმდინარეობის დრო დათესვიდან დამუშავებამდე ხანგძლივობა უნდა იყოს 2 კვირა და სიმპტომების შესახებ პირველი ჩანაწერი უნდა გაკეთდეს დამუშავებიდან 7 დღეში, ხოლო, საბოლოო ჩანაწერი დამუშავებიდან 18 დღეში.

3. საცდელი მცენარეების რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 30 ცალს.

დანართი №8ა

ანკეტა

1. კულტურა – კომბოსტო Brassika oleracea L

(ქართული დასახელება) (ლათინური დასახელება)

2. განმცხადებელი -----------------------------------------------------------------------

სახელი, გვარი, მისამართი

------------------------------------------------------------------------------------------------

ტელეფონის ნომერი --------------------------------------------------------------------

ფაქსის ნომერი ---------------------------------------------------------------------------

ელექტრონული ფოსტა ------------------------------------------------------------------

3. ჯიშის დასახელება ------------------------------------------------------------------

შემოთავაზებული სახელწოდება

4. სელექციონერის ინფორმაცია მშობელი ფორმების წარმოშობაზე, გამოყვანაზე და გამრავლებაზე:

ა) შერჩევა;

ბ) შეჯვარება (მიუთითეთ მშობელი ჯიშები);

გ) მუტაცია (მიუთითეთ მშობელი ჯიშები);

დ) ჯიშის გავრცელების ფორმა;

ე) თვითდამტვერვა;

ვ) ჯვარედინი დამტვერვა;

ზ) ჰიბრიდი;

თ) ვეგეტატიურად გამრავლებადი ჯიშები;

5. სხვა ინფორმაცია ---------------------------------------------------------------------------

|6. ნიშან-თვისებები და მათი გამოხატვის ხარისხი |ჯიში, ეტალონი |ინდექსი |

|1. |კომბოსტოს მცენარის სიმაღლე. | | |

| |თეთრთავიანი |

| |ძალიან დაბალი |

| | |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Gouden akker (W), Minicole(W) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Marner Cagerweiss (W), |

| |Strukfon (W) |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Amoger hochstunking(W), |

| |Thumer (W),Zerlina (W)A |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Filderkraut (W) |

| |9 |

| | |

|2. |კომბოსტოს მცენარის სიმაღლე. |

| | |

| | |

| | |

| |წითელთავიანი |

| | |

| |ძალიან დაბალი |

| |Langedijker Allervroegste (R); |

| |Primero (R) |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Marner Frihrotkohl(R), Ruby Ball (R) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Allrot (R), Roxy (R) |

| |5 |

| | |

| | |

| |მაღალი |

| |Langedijker Bewaar 3 (R), Langedijker Herfst (R), Rovita (R) |

| | |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| | |

| |9 |

| | |

| |სავოის კომბოსტოს სიმაღლე |

| |ძალიან დაბალი |

| | |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |დაბალი |

| |Filis (S) Vaibore 2 (S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Marner Crokvopf (S), |

| |5 |

| | |

| |მაღალი |

| |Hammer (s); Roi de I,hiver 2 (s) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მაღალი |

| |Bloenrendaalse Gele (S) |

| |9 |

| | |

|3. |კომბოსტოს საფარი ფოთლის ზომა |

| | |

| | |

| | |

| |თეთრთავიანი |

| |მცირე |

| |Colden Cross (W) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Braunschwaiger (W); Atria (W); |

| |Marner Lagorweiss (W); |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Thusner (W); Robustar (W); |

| |7 |

| | |

|4. |კომბოსტოს საფარი ფოთლების ზომა |

| | |

| | |

| | |

| |წითელთავიანი |

| |მცირე |

| |Langedijker Allervroegste (R); |

| |Primero (R) |

| | |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Langedijker Vroege (R); |

| |Ruby Ball (R) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Marner Lagemot (R), |

| |Langedijker Herfst (R), Rovita (R) |

| |7 |

| | |

|5. |კომბოსტოს საფარი ფოთლების ზომა |

| | |

| | |

| | |

| |სავოის |

| |მცირე |

| |Promasa (S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Belvoy (s) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Vertis 3 (S) |

| |7 |

| | |

|6. |კომბოსტოს საფარი ფოთლის გოფრირების დონე: |

| | |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |თეთრ და წითელთავიანი |

| |არ შეიმჩნევა ან სუსტია |

| |Slawdena (w); Radu (R) |

| |1 |

| | |

| |ზომიერია |

| |Heldrocket (W); |

| |Langedijker Herfst (R), |

| |2 |

| | |

| |ძლიერია |

| |Roen van Enkhuiren 2 (w); Hiseeendrup (R); |

| |3 |

| | |

|7. |კომბოსტოს საფარი ფოთლის ამობურცვის დონე: |

| | |

| | |

| | |

| |სავოის |

| | |

| | |

| | |

| |არ შეიმჩნევა ან სუსტია |

| |De Pointose2 (s) |

| |1 |

| | |

| |სუსტი |

| |Colsa (S) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Sawoy King (S) |

| |5 |

| | |

| |ძლიერი |

| |Hammer (S); |

| |7 |

| | |

| |ძალიან ძლიერი |

| |Wausa (S); Roi de l,hiver 2(S) |

| |9 |

| | |

|8. |საფარი ფოთლის შეფერილობა |

| |(ცვილისებრი ნადებით) |

| |მოყვითალო მწვანე |

| | |

| | |

| |April (w); |

| | |

| | |

| |1 |

| | |

| |მწვანე |

| |Hammer (s) |

| |2 |

| | |

| |მონაცრისფრო მწვანე |

| |Bisan (W) Gloria (W); |

| |Roi de I,hiver (s); |

| |3 |

| | |

| |მოლურჯო მწვანე |

| |Marner Rride (W) |

| |4 |

| | |

| |იისფერი |

| |Langedijker Bawaar 2 (R) |

| |5 |

| | |

|9. |საფარი ფოთლის შეფერილობის ინტენსივობა |

| |ღია |

| | |

| |Gouden akker (W), Rebus (R), Bloememdaalse Gele (S) |

| | |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Cobri (W), Redvky (R), Kilosa (s) |

| |5 |

| | |

| |მუქი |

| |Exel (W), Integro (R), norma (s) |

| |7 |

| | |

|10. |თავის ფორმა გრძივად: |

| | |

| | |

| | |

| |განივად წვრილი ელიფსური |

| |Braunschwaiger (W); |

| |1 |

| | |

| |განივად ელიფსური |

| |Centurion (W), Conguistador (W), De Pointoise 2 (s), |

| |2 |

| | |

| |მრგვალი |

| |Octoking (w), Roen van Enkhuiren 2 (w) |

| |3 |

| | |

| |ფართოდ ელიფსური |

| |Langedijker Herfst (R), Rovita (R) |

| |4 |

| | |

| |ფართოდ კვერცხისებრი |

| |Langedijker Bewaar (R), |

| |5 |

| | |

| |ფართოდ ოვალური |

| |Cape Horn (W) |

| |6 |

| | |

| |კუთხოვანი ოვალური |

| |Filderkraut (w), Hispi (W) |

| |7 |

| | |

|11. |თავის დიამეტრი: |

| |მცირე |

| |Marner Allfroh (W), Vovbole 2 (s) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Celsa(s),Pompa(s) |

| |5 |

| | |

| |დიდი |

| |Braunschwaiger(W) |

| |Quintal d Alsace (w) |

| |7 |

| | |

| |თავის სიმჭიდოვე |

| | |

| |ძალიან მეჩხერი |

| |Winnigstadt (w); Pluton (R); |

| |Belvoy (s) |

| |Mignou (w) |

| |1 |

| | |

| |მეჩხერი |

| |Hornspi(w) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Dacato(s);Splvoy (s) |

| |5 |

| | |

| |მჭიდრო |

| |Pompa(S) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან მჭდრო |

| |Slawdena(w) |

| |9 |

| | |

|12. |თეთრთავიანი |

| |კომბოსტოს სიმწიფის ფაზები: |

| | |

| | |

| | |

| | |

| |ძალიან საადრეო |

| |Colden Cross (w) |

| |1 |

| | |

| |საადრეო |

| |Green Express (w); Hijula (w) |

| |3 |

| | |

| |საშუალო |

| |Roen van Enkhuiren 2 (w) |

| |5 |

| | |

| |საგვიანო |

| |Holsteiner platter (w), Marner Lagerweiss (w), Strikton (w) |

| |7 |

| | |

| |ძალიან საგვიანო |

| |Bartolo (w) |

| |9 |

| | |

|13. |წითელთავიანი კომბოსტოს სიმწიფის ფაზები: |

| |საადრეო |

| |Langedijker Vroege (R), normiro (R),Ruby Ball (R), |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| |Langedijker Herfst (R), Marner Septemberrot (R), Autoro (R) |

| | |

| | |

| |საგვიანო |

| |Langedijker Bawaar 2 (R), Mamer lagemot (R), Hurano (R) |

| | |

| | |

|14. |სავოის კომბოსტოს სიმწიფის ფაზები: |

| |ძალიან საადრეო |

| | |

| |Spivoy (s) |

| | |

| | |

| |საადრეო |

| |Walasa (s) |

| | |

| | |

| |საშუალო |

| |Belvoy (s) |

| | |

| | |

| |საგვიანო |

| |Hammer (s) |

| | |

| | |

| |ძალიან საგვიანო |

| |Alexander,s no 1 (s) |

| | |

| | |

7. ჯიშებს შორის მსგავსებები და განსხვავებება

| |მამრობითი სტერილობა |

| |არ შეინიშნება |

| |Winnigstadt (w); Pluton (R); |

| |Belvoy (s) |

| |1 |

| | |

| |შეინიშნება |

| |Unifor (w); Rpdenick (R); |

| |Emerald (s) |

| |9 |

| | |

ა) ჯიშის სახელწოდება ------------------------------------------------------------------

ბ) ახალი ჯიშის გარეგნული ნიშან-თვისებები--------------------------------------------

გ) ჯიში ეტალონის გარეგნული და განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები ------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------

დ) კომენტარები:------------------------------------------------------------------

8. ნებართვა:

ა) საჭიროა თუ არა ჯიშზე წინასწარი ნებართვა, რათა დაშვებულ იქნეს მისი თესვა-მოყვანა კონკრეტულ პირობებში, თანახმად ბუნების დაცვის და სხვა კანონებისა?

დიახ [ ] არა [ ]

ბ) მიღებული არის თუ არა ასეთი ნებართვა?

დიახ [ ] არა [ ]

გ) თუ მიღებულია, დაურთეთ ნებართვის ასლი.

რიცხვი “--------” ------------------------------ წ. ხელმოწერა --------------------------