აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის დამტკიცების თაობაზე

დანართი

აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგია

სარჩევი

შესავალი 3

1. არსებული სიტუაციის ანალიზი 4

1.1 საკანონმდებლო ჩარჩოს ანალიზი 4

1.2 მთავარი გამოწვევები/პრობლემები 5

2. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული სტრატეგიის ამოცანები 8

ამოცანა 1: აივ/შიდსის პრევენცია და გამოვლენა 10

ამოცანა 2: აივინფიცირებული პირების მოვლა და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა 19

ამოცანა 3: ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება 28

3. განხორციელების ვადები და პასუხისმგებელი ინსტიტუტები 37

4. ეროვნული პასუხის დაფინანსება 38

4.1. ფინანსური დეფიციტის ანალიზი 42

5. სტრატეგიის განხორციელების პროცესში და მის შედეგად წარმოქმნილი შესაძლო რისკები 43

6. მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმები 44

დანართი 1. მონაცემები 45

დანართი 2. რეკომენდებული პრევენციული სერვისების ჩამონათვალი, რომელიც სპეციფიკური რისკის ჯგუფებისთვის უნდა იქნეს შეთავაზებული გამოვლენილი საჭიროებების შესაბამისად 49

დანართი 3. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების სტრატეგიის მონიტორინგისა და შეფასების ჩარჩო 52

დანართი 4. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების გეგმა და ბიუჯეტი 63

4.1. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგის განხორციელების დეტალური ბიუჯეტი 63

4.2 აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების გეგმა 70

გამოყენებული ლიტერატურა 82

გრაფიკები და ცხრილები:

|გრაფიკი 1.1. საქართველოში აივინფიცირებულთა მოვლის სერვისების უწყვეტ ჯაჭვში ჩართულობა |9 |

|ცხრილი 2.1 ანტირეტროვირუსული თერაპიით მოცვა საქართველოში, 2011-2014 |21 |

|გრაფიკი 4.1. დაფინანსება ეროვნული სტრატეგიული გეგმის პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით |39 |

|ცხრილი 4.1. აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის დაფინანსება წყაროების მიხედვით (მილიონ აშშ დოლარში) |39 |

|გრაფიკი 4.2. დანახარჯები აივ/შიდსზე დაფინანსების წყაროს მიხედვით |40 |

|ცხრილი 4.2.აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის დაფინანსება ინტერვენციის სფეროების მიხედვით (მილიონ აშშ დოლარში) |41 |

|გრაფიკი 4.3 რესურსების განაწილება აივ/შიდსის ეროვნული სტრატეგიული გეგმის სტრატეგიულ მიმართულებებს შორის |41 |

|გრაფიკი A.1. ნარკოტიკის ინიექციური მომხმარებლების აივ ტესტირება საქართველოში გლობალური ფონდის აივ/შიდსის პროგრამის ფარგლებში |46 |

|გრაფიკი A.2. აივ/შიდსის პრევალენტობა მსმ-ებს შორის 2007, 2010 და 2012 წლებში (თბილისი) |46 |

|გრაფიკი A.3. აივ/შიდსის პრევალენტობა სექსმუშაკებს შორის თბილისში (2002 - 2014) და ბათუმში (2004 - 2014) |47 |

|გრაფიკი A.4. ანტირეტროვირუსული თერაპიის დაწყების რეკომენდაციების გაცემა და ანტირეტროვირუსული თერაპიის მიმღებ პაციენტთა |47 |

|რაოდენობა | |

|გრაფიკი A.5. სიკვდილიანობის მაჩვენებელი საქართველოში აივ/შიდსით ინფიცირებულ პაციენტებს შორის |48 |

|გრაფიკი A.6. გადარჩენის მაჩვენებლები ნარკოტიკის ინიექციური მოხმარების ისტორიის მიხედვით |48 |

აბრევიატურები

|აივ |ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი |

|არვ |ანტირეტროვირუსული |

|გაერო |გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია |

|დკსჯეც |დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი |

| |ინფექციური დაავადებების, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი |

|იდშკისპც |ინიექციური ნარკოტიკის მომხმარებლები |

| |მამაკაცები, რომელთაც აქვთ სქესობრივი კავშირი მამაკაცებთან |

|ინმ | |

|მსმ | |

|ნკტ |ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება |

|სგგი |სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები |

|შჯსდს |საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო |

|შიდსი |შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი |

|ჯანმო |ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია |

ინგლისურენოვანი აბრევიატურები

|BBS |ქცევაზე ზედამხედველობის კვლევა ბიომარკერის კომპონენტით |

|GAVI |ალიანსი GAVI |

|GHPP |აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო-საქართველოში აივპრევენციის პროექტი |

|HBV |ვირუსული B ჰეპატიტი |

|HCV |ვირუსული C ჰეპატიტი |

|IBBSS |ბიობიჰევიორისტული ინტეგრირებული კვლევა |

|UNAIDS |გაეროს შიდსის პროგრამა |

შესავალი

აივ/შიდსის ეპიდემიაზე ეროვნული პასუხის მნიშვნელოვანმა მიღწევებმა, აივ/შიდსის პრევენციის, მკურნალობისა და მოვლის სერვისების მიმწოდებელი ორგანიზაციების შესაძლებლობების გაძლიერებამ, მაღალი რისკის ჯგუფების და აივ/შიდსის მიმართ მოწყვლადობის ბიობიჰევიორისტული დეტერმინანტების შესახებ გაუმჯობესებულმა მონაცემებმა, მომავალი პრიორიტეტების უფრო მკაფიო გააზრებამ და აივ/შიდსის დაფინანსების მოდელის მნიშვნელოვანმა ცვლილებებმა საქართველოს აივ/შიდსის ეროვნული სტრატეგიული გეგმის რიგით მეოთხე, განახლებული ვერსიის შემუშავების საჭიროება გააჩინა.

სტრატეგიის განახლების პროცესის კოორდინაცია ითავა საქართველოში აივინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა ქვეყნის ერთიანმა საკოორდინაციო საბჭომ (შემდგომში - საბჭო).[?] საბჭოსთან შეიქმნა სტრატეგიის სამუშაო ჯგუფი, რომელშიც გაერთიანდა შრომის, ჯანმრთელობისა და საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის, შრომის, საქართველოს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს, ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული ცენტრის, ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის, ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრის, ამერიკის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს, გაეროს მოსახლეობის ფონდის, აივ/შიდსის სფეროში მოღვაწე არასამთავრობო ორგანიზაციების, მოწყვლადი ჯგუფებისა და აივ პოზიტიური პირების წარმომადგენლები. ეროვნული დიალოგის პროცესი 6 თვის მანძილზე გაგრძელდა და საფუძვლად დაედო სტრატეგიული ჩარჩოსა და პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრას. ამდენად, წინამდებარე გეგმა წარმოადგენს აივ/შიდსის ინტერვენციების განხორციელებაში მონაწილე ყველა დაინტერესებული მხარისა და იმ საერთაშორისო ექსპერტების თანამშრომლობის შედეგს, რომლებმაც ქვეყანას ტექნიკური დახმარება გაუწიეს შემოთავაზებული ინტერვენციების საერთაშორისო სტანდარტებსა და საუკეთესო პრაქტიკასთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად.

წინამდებარე ეროვნული სტრატეგიული გეგმა ემყარება 2011-2016 წლების აივ/შიდსის ეროვნული სტრატეგიული გეგმის განხორციელების გამოცდილებას. მასში აღწერილია აივ/შიდსის ეპიდემიაზე ეროვნული პასუხის მიღწევები და მისი ამჟამინდელი მდგომარეობა, განსაზღვრულია მომდევნო ფაზის (2016-2018) პრიორიტეტები, მიმოხილულია ინოვაციები აივ/შიდსის სერვისების მიწოდებაში, ხაზგასმულია რეგულირების გაუმჯობესების და ახალი პარტნიორობების ჩამოყალიბების საჭიროება, რაც შესაძლებელს გახდის, შენარჩუნდეს მიღწევები და ქვეყანა აივ/შიდსის გავრცელების კლებისათვის/შეჩერებისთვის მოემზადოს.

გეგმაში წარმოდგენილია ჩასატარებელი სამუშაოს მთავარი მიმართულებები და დასახულია ახალი მიზნები, რომლებიც 2018 წლის ბოლოსთვის უნდა იქნეს მიღწეული, რომელთა მიღწევა ყველა დაინტერესებული მხარის ერთობლივ ძალისხმევას და შიდა და გარე წყაროებიდან ადეკვატური დაფინანსების უზრუნველყოფას საჭიროებს.

1. არსებული სიტუაციის ანალიზი

1 საკანონმდებლო ჩარჩოს ანალიზი

აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის მარეგულირებელი საკანონმდებლო აქტები, რომელთა ფარგლებშიც რეგულირდება მოქალაქის უფლება, მიიღოს ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურება დისკრიმინაციისაგან თავისუფალ გარემოში, სადაც დაცული იქნება ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებები, თავისუფლებები და გარანტიები, შემდეგია:

1. საქართველოს კონსტიტუცია.

2. საქართველოს კანონი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“

3. საქართველოს კანონი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“.

4. საქართველოს კანონი „პაციენტის უფლებების შესახებ“.

საქართველოს კანონი „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ვალდებულებას აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის ერთიანი სახელმწიფო სტრატეგიის შემუშავებისა და მისი განხორციელების ორგანიზების თაობაზე.

საქართველოს კანონი აივინფექცია/შიდსის შესახებ განსაზღვრავს საქართველოში აივინფექცია/შიდსის საპასუხო ღონისძიებების ძირითად პრინციპებს, ფიზიკურ პირთა აივინფექციაზე ტესტირების, აივინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა მკურნალობისა და მოვლის, მათზე ზრუნვის საკითხებს, აგრეთვე აივინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა და მედიცინის მუშაკთა უფლება-მოვალეობებს. არსებული საკანონმდებლო ჩარჩო უზრუნველყოფს როგორც ფიზიკურ პირთა ჯანმრთელობის, ასევე სახელმწიფო და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვას და საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა შესრულებას გადამდები დაავადებების კონტროლის სფეროში.

„სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონით ყოველწლიურად განისაზღვრება დაფინანსების მოცულობა აივ/შიდსის სახელმწიფო პროგრამისთვის, რომელიც უზრუნველყოფს აუცილებელი სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო მომსახურებას მაღალი რისკის ჯგუფებისა და აივინფიცირებული/შიდსით დაავადებული პირებისთვის.

ევროკავშირთან ასოცირების პროცესში განსაკუთრებით აქტუალური ხდება გადამდებ დაავადებებზე და მათ შორის აივინფექცია/შიდსზე კონტროლის გამკაცრება და ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება. აივინფექცია/შიდსის გადაცემის პრევენციისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის სისხლისა და სისხლის კომპონენტების შეგროვების, ტესტირების, დამუშავების, შენახვისა და განაწილების ხარისხისა და უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვასთან დაკავშირებული ვალდებულებების შესრულებას ევროკომისიის დირექტივების შესაბამისად.

2 მთავარი გამოწვევები/პრობლემები

აივ/შიდსის ეპიდემია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან პრობლემად რჩება საქართველოში. 1989 წელს აივინფექციის პირველი შემთხვევის რეგისტრირების შემდეგ, ქვეყანაში ინფექციის ახლად გამოვლენილი შემთხვევების რაოდენობა მუდმივად იზრდებოდა და 2013 წელს 100,000 ადამიანზე 10.9-ს მიაღწია[?]. უკანასკნელი გამოთვლებით, საქართველოში აივინფიცირებულთა სავარაუდო რაოდენობა 6,800-ს შეადგენ[?]; მათგან 45%-მა თავისი ინფიცირების სტატუსის შესახებ არაფერი იცის. 2014 წლის ბოლოსთვის 4,695 აივინფიცირებული იყო რეგისტრირებული. ინფიცირებულთა უმრავლესობა მამაკაცია (რეგისტრირებულ შემთხვევათა 69%), თუმცა 2014 წელს ინფიცირებულ ქალთა წილი 25%-დან 31%-მდე გაიზარდა.

უკანასკნელი ხელმისაწვდომი მონაცემების თანახმად, საქართველოში აივინფექცია უმეტესად კონცენტრირებულია მაღალი რისკის ჯგუფებში: მამაკაცებში, რომელთაც აქვთ სქესობრივი კავშირი მამაკაცებთან (მსმ), ინიექციური ნარკოტიკების მომხმარებლებში (ინმ) და სექსმუშაკ ქალებში.

(ა) მზარდი შეშფოთების საგანს წარმოადგენს მსმ-ებს შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებლის მატება - 7%-დან 13%-მდე 2010-2012 წლებში[?]. ინფიცირების ახლად გამოვლენილი შემთხვევების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მსმ-ში აღინიშნება[?]. აივ პრევალენტობის ბოლოდროინდელი მატება მსმ-ში, ასევე, ისეთი სარისკო პრაქტიკის გაგრძელება, როგორიცაა ორივე სქესის პარტნიორების ხშირი ცვლა, კონდომის ფრაგმენტული გამოყენება და ჯგუფური სექსუალური ურთიერთობები, ამ მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის საჭირო ინტერვენციების მნიშვნელოვანი გაძლიერების აუცილებლობაზე მეტყველებს.[?] საშიშროებას ქმნის მსმ-ის ქალ პარტნიორებთან სექსუალური ურთიერთობების მაღალი მაჩვენებელი (ბისექსუალიზმი), ვინაიდან ასეთი მამაკაცები ხელს უწყობენ ინფექციის გავრცელებას ზოგად მოსახლეობაში. მსმ-ის 51.4%-მა აღნიშნა ქალი პარტნიორის ყოლა ბოლო 12 თვის განმავლობაში. ეს მონაცემი 2010 წელს უფრო მაღალი იყო - 62.2%.

(ბ) ინმ-ების სავარაუდო რაოდენობა საქართველოში 45,000-ს შეადგენს.[?] მათ შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებელი 0.4%-დან 9.1%-მდე მერყეობს. ნარკოტიკის მოხმარების, როგორც აივინფექციის გადაცემის გზის, წილი ახლად გამოვლენილ შემთხვევებში 2012 წლიდან 2013 წლამდე 43.2%-დან 35%-მდე შემცირდა, ჰეტეროსექსუალური გზით ინფიცირების წილი კი 44.8%-დან 49%-მდე გაიზარდა ამავე პერიოდში. ორივე ეს ტენდენცია ინმ-ების სქესობრივ პარტნიორებს შორის აივინფექციის გავრცელების ზრდასა და ინფექციის ფემინიზაციაზე მიუთითებს. გარდა ამისა, ყველაზე ნაკლებ მოსალოდნელია, რომ ინმ-ებმა დახმარებისთვის მოვლის სერვისებს მიმართონ, ამ სერვისების მიღება უწყვეტად გააგრძელონ და ვირუსული დატვირთვის შემცირებას მიაღწიონ.[?] ეს მონაცემები, გადარჩენის მაჩვენებლებთან ერთად, იმაზე მიუთითებს, რომ ინმ-ებს შორის მკურნალობის გამოსავლის გასაუმჯობესებლად საჭიროა ძალისხმევის გაძლიერება მოვლის სხვადასხვა მიმართულებით, მათ შორის, ნარკოტიკებზე დამოკიდებულების მკურნალობის და სხვა სარეაბილიტაციო/მხარდაჭერის სერვისების მიწოდების გზით.

(გ) სექსმუშაკ მამაკაცებს შორის აივინფექციის პრობლემის სიდიდის შესახებ მონაცემები მწირია. ეს ჯგუფი მსმ-ების ჯგუფშია შეყვანილი. სექსმუშაკ ქალებს შორის კი აივ პრევალენტობის მაჩვენებელი 0.8%-დან 1.3%-მდე მერყეობს. თუმცა, ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევის (IBBSS) შედეგებით, კონდომების გამოყენების შესახებ მონაცემების ცვალებადობა აღინიშნება, რაც სათანადო ინფორმაციისა და პრევენციული სერვისების მიწოდების გაგრძელების საჭიროებაზე მიუთითებს.

(დ) აივ პრევალენტობის მნიშვნელოვანი კლება აღინიშნა პენიტენციურ დაწესებულებებში - 1.4%-დან 0.35%-მდე 2008-2012 წლებში. ეს საქართველოს პენიტენციურ სისტემაში მაღალი რისკის ქცევაზე შიდა კონტროლის მნიშვნელოვანი გამკაცრებით აიხსნება.

(ე) აივ პრევალენტობა ორსულ ქალებს და სისხლის დონორებს შორის უფრო დაბალია (0.04% ორივე ქვეჯგუფში), ვიდრე ზოგად მოსახლეობაში (0.07% 2013 წელს). ამ ჯგუფებში მიმდინარე პრევენციული ინტერვენციები აივინფექციის გავრცელების თავიდან აცილების და პრევალენტობის დაბალი მაჩვენებლის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა.

ამრიგად, მიუხედავად ზოგად მოსახლეობაში აივ პრევალენტობის დაბალი მაჩვენებლისა (0.07%), საქართველო ეპიდემიის გავრცელების მნიშვნელოვანი რისკის წინაშე დგას შემდეგი ფაქტორების გამო: მაღალი რისკის მქონე ქცევები, მსმ-ებსა და ინმ-ებს შორის ინფექციის მზარდი პრევალენტობა, ზოგად მოსახლეობაში აივინფექციის სქესობრივი გზით გავრცელების სერიოზული საფრთხე და მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის დამახასიათებელი მაღალი მობილურობა.

ინფიცირების გვიანი გამოვლენა და, შესაბამისად, დაავადების გვიან სტადიებზე მკურნალობის დაწყება კვლავ წარმოადგენს აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის სერიოზულ გამოწვევას საქართველოში. ეს უარყოფითად აისახება გადარჩენის მაჩვენებელზე, რამაც შესაძლოა მოკლე ვადაში სიკვდილიანობის რისკის თითქმის 90%-იანი ზრდა გამოიწვიოს.

საქართველოში აივინფიცირებულების მოვლის სერვისების უწყვეტ ჯაჭვში ჩართულობის ანალიზი გვიჩვენებს, რომ ძირითადი ხარვეზი აივ ტესტირების/დიაგნოსტირების ეტაპზე ჩნდება (გრაფიკი 1.1.).

გრაფიკი 1.1. საქართველოში აივ ინფიცირებულების მოვლის სერვისების უწყვეტ ჯაჭვში ჩართულობა

[pic]

სავარაუდო 6,400 ინფიცირებულთაგან თითქმის ნახევარი არ არის დიაგნოსტირებული. ეს ხარვეზი, უმთავრესად, აივ ტესტირებით მაღალი რისკის ჯგუფების დაბალი მოცვით აიხსნას.[?] ამას სერიოზული უარყოფითი შედეგები აქვს როგორც ინდივიდუალური, ასევე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კუთხით. ერთი მხრივ, აივ ტესტირების დაგვიანებას დაავადების გვიან გამოვლენასთან და სიკვდილიანობის რისკის მატებასთან მივყავართ, მეორე მხრივ, არადიაგნოსტირებული ინდივიდები, რომლებიც სარისკო ქცევას აგრძელებენ, ინფექციის გავრცელებას უწყობენ ხელს.

აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული სტრატეგიის ამოცანები

აივ ეპიდემიაზე ეროვნული პასუხი მოითხოვს პრევენციის და მოვლის ეფექტიანი სერვისების უწყვეტი ჯაჭვის განვითარების პრიორიტეტიზაციას. ძირითად მიმართულებებს შორისაა მაღალი რისკის ჯგუფების მოცვა და მათთვის საბაზისო პრევენციული სერვისების შემდგომი გაფართოება; ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების მექანიზმის გამოყენების მნიშვნელოვანი ზრდა, რაც ინფიცირების შემთხვევების სრულ და ადრეულ გამოვლენას გააუმჯობესებს; მრავალმხრივი ღონისძიებები ინფიცირებულ ადამიანებზე მოვლის და მათი მკურნალობის შესაბამისი სერვისებით; მკურნალობის რეჟიმის დაცვა და გაგრძელება, რაც ვირუსული დატვირთვის შემცირებას გამოიწვევს.

ზემოაღნიშნულის განხორციელებას ხელს უწყობს აუცილებელი სერვისების (მათ შორის, ოპიოიდებით ჩანაცვლებითი თერაპია) ხელმისაწვდომობისა და ხარისხის გაუმჯობესება, მკურნალობის ოპტიმალური რეჟიმები, გაძლიერებული ეპიდზედამხედველობა და მონიტორინგი, ზოგიერთი საკანონმდებლო და მარეგულირებელი ბარიერების გაუქმება, რომლებიც მომსახურების ეფექტიან მიწოდებას აფერხებს, ადამიანის უფლებების დაცვა და სტიგმის შემცირებისაკენ მიმართული ღონისძიებები. აივ ინტერვენციებზე პასუხისმგებელი სამთავრობო სტრუქტურების უფრო მჭიდრო თანაშრომლობა სამოქალაქო საზოგადოებასთან, მათ შორის, აივინფიცირებულებსა და მაღალი რისკის ჯგუფებთან, გაფართოებული ეროვნული პასუხის მნიშვნელოვანი მონაპოვარია, რომელიც მიზნად ისახავს ეპიდემიის შეჩერებას. შემთხვევების მართვის განახლებული მიდგომა, რომელიც მოვლის არამარტო კლინიკურ, არამედ სოციალურ ასპექტებსაც მოიცავს და სხვადასხვა სექტორის სერვისის მიმწოდებლების თანამშრომლობას ითვალისწინებს, გამოყენებული იქნება უწყვეტი მომსახურების მიწოდების ხელშესაწყობად იმ პირთათვის, ვინც ამას საჭიროებს.

2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის მთავარი მიზანია საქართველოში აივ ეპიდემიის შემცირება მაღალი რისკის ჯგუფებზე ფოკუსირებული გაძლიერებული ინტერვენციებით და აივინფიცირებულთა მკურნალობის გამოსავლის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესებით.

მთავრობის ვალდებულების გაძლიერება, სამოქალაქო საზოგადოების უფრო აქტიური ჩართულობა და პრევენციისა და ზრუნვის სერვისების უწყვეტი ჯაჭვის ოპტიმალური ინტეგრირება ეპიდემიაზე მძლავრი პასუხის მდგრადობას უზრუნველყოფს.

ამ მიზნის მისაღწევად, ეროვნული სტრატეგიული გეგმა ფოკუსირებული იქნება შემდეგ სამ ამოცანაზე:

1. აივპრევენცია და გამოვლენა: მოცვისა და პრევენციის ეფექტიანობის გაუმჯობესება, აივინფიცირების შემთხვევების დროული გამოვლენა და ინფიცირებულებისთვის შესაბამისი სერვისების მიწოდება;

2. აივინფიცირებულების მკურნალობა და მოვლა: აივ/შიდსის გამოსავლის გაუმჯობესება მკურნალობის, მოვლის და მხარდაჭერის ხარისხიან სერვისებზე საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის გზით;

3. ლიდერობა და პოლიტიკის შემუშავება: ეპიდემიაზე მძლავრი პასუხის მდგრადობის უზრუნველყოფა მთავრობის ვალდებულების გაზრდის, საკანონმდებლო და ოპერაციული გარემოს უზრუნველყოფის და სამოქალაქო საზოგადოების ფართო ჩართულობის გზით.

ზემოქმედების, გამოსავლის და მოცვის სამიზნეები, რომელთა შესრულებაც მოსალოდნელია 2018 წლის ბოლოსთვის:

1. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან აივ/შიდსზე პასუხის მთლიან დაფინანსებაში სახელმწიფო ბიუჯეტის წილის 32%-დან (2013 წელს) 70%-მდე (2018 წელს) გაზრდა;

2. 2018 წლის ბოლოსათვის ინმ-ებს და სექსმუშაკ ქალებს შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებლის 5%-ის ფარგლებში მოქცევა (თითოეულ აღნიშნულ ჯგუფში);[?]

3. 2018 წლის ბოლოსათვის მსმ-ებს შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებლის 15%-ის ფარგლებში მოქცევა;

4. 2018 წლისთვის აივინფექციის გვიანი გამოვლენის წილის შემცირება 62%-დან 30%-მდე;

5. შიდსით გამოწვეული სიკვდილიანობის შემცირება 2.0-მდე 100,000 ადამიანზე.

ამოცანა 1: აივ/შიდსის პრევენცია და გამოვლენა

მიღწევები და გამოწვევები: აივ/შიდსის პრევენცია და გამოვლენა

ა. ზიანის შემცირების და ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების ახალი ცენტრების (მათ შორის - 4 ახალი ცენტრი ქალებისთვის) გახსნისა და უფრო აქტიური საველე სამუშაოების შედეგად, 2006 წლიდან მნიშვნელოვნად გაიზარდა ინმ-ების პრევენციული სერვისებით მოცვა, გაფართოვდა სერვისების სპექტრი, გაუმჯობესდა გეოგრაფიული დაფარვა. გლობალური ფონდის პროგრამის მონიტორინგის მონაცემების თანახმად, ბოლო სამი წლის განმავლობაში ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისებით სარგებლობის მაჩვენებელი გაიზარდა (დანართი 1, გრაფიკი 1). ინმ-ებს შორის ჩატარებული პრევენციული ღონისძიებების შედეგად, პოზიტიური ცვლილებები აღინიშნა ინმ-ების ქცევაში - სტერილურ შპრიცებს მოიხმარს 78.4% ბათუმში და 89% თბილისში;

ბ. ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის სერვისები უფრო ხელმისაწვდომი გახდა როგორც სამოქალაქო სექტორში (20 ცენტრი), ასევე პენიტენციურ სისტემაში (2 ცენტრი). 2014 წლის მიწურულს, ჩანაცვლებითი თერაპიის ბენეფიციარი თითქმის 2,600 პაციენტი იყო, რაც ეროვნული სტრატეგიული გეგმით 2014 წლისთვის განსაზღვრულ მიზანზე (4,000) ბევრად ნაკლებია;

გ. აივ ტესტირების სერვისები სულ უფრო ხელმისაწვდომი ხდება მსმ-ებისთვის. ამ ჯგუფში სავარაუდოდ 17,000 ადამიანია.[?] აივ ტესტირება ტარდება როგორც სამ სპეციალიზებულ კლინიკაში (ჯანმრთელობის კაბინეტები) თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში, ასევე მობილური ლაბორატორიების მიერ გასვლითი საველე სამუშაოების დროს. 2010 წლის შემდეგ მსმ-ების პრევენციული ინტერვენციებით მოცვა გაფართოვდა და 2012 წელს, 48.6%-ს მიაღწია;

დ. დაინერგა პროგრამები სექსმუშაკებისთვის, რომლებიც სექს-ინდუსტრიაში ჩართული ქალი სექსმუშაკებისა და ტრანსგენდერებისთვის არის გამიზნული.[?] სექსმუშაკი მამაკაცების მოცვა მსმ-ებისთვის გამიზნული პრევენციული ინტერვენციების გზით ხდება. სექსმუშაკი ქალების სავარაუდო რაოდენობა 6,525-ს შეადგენს.[?] სექსმუშაკებზე ფოკუსირებული აივპრევენციის ინტერვენციების შედეგად, კომერციულ კლიენტებთან კონდომების გამოყენების (85-98%) და აივ ტესტირების მაჩვენებლების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება აღინიშნა ბოლო 12 თვის განმავლობაში (40.6% - თბილისში და 66.7% - ბათუმში). საველე გასვლების გარდა, სექსმუშაკებს აივ ტესტირების და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების დიაგნოსტირების და მკურნალობის სერვისებს ხუთი სპეციალიზებული კლინიკა (ჯანმრთელობის კაბინეტები) სთავაზობს თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, ზუგდიდსა და თელავში. 2014 წლის ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევის მონაცემების თანახმად, სექსმუშაკების პრევენციული ინტერვენციებით მოცვის მაჩვენებელი 64.3%-ს შეადგენს;

ე. აივ/შიდსის ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების სერვისები ხელმისაწვდომია საქართველოს ყველა პენიტენციურ დაწესებულებაში.[?] ამის მიუხედავად, პრევენციულმა პროგრამამ პატიმართა მხოლოდ 18.3% მოიცვა.[?] პატიმრებს შორის პრევენციული ინტერვენციების აშკარად სუსტ მხარეს წარმოადგენს პრევენციული პროგრამებით დაბალი მოცვა და პატიმრებისთვის ტესტირების შედეგების შეტყობინების დაბალი მაჩვენებელი. გასულ წელს აივ ტესტირება პატიმართა 31.2%-ს ჩაუტარდა ციხეში ყოფნის პერიოდში, ხოლო 21.3%-ს ჩატარებულ აივ ტესტირებასთან ერთად ეცნობა შედეგები;

ვ. ჩამოთვლილი მიღწევების მიუხედავად, პრევენციულ ინტერვენციებს შედეგად ჯერჯერობით არ მოჰყოლია მნიშვნელოვანი წინსვლა ინფექციის გავრცელების თავიდან აცილების თვალსაზრისით იმ ჯგუფებში, რომლებშიც ყველაზე მეტად არის აივინფექცია კონცენტრირებული, მათ შორის მსმ-ების, ინმ-ების და სექსმუშაკების ჯგუფებში. მსმ-ებსა[?] და ინმ-ებს შორის აივინფექციის მზარდი პრევალენტობა,[?] ასევე, აივინფექციის გავრცელების გზებისა და სარისკო ქცევის შესახებ ცოდნის ნაკლებობა იმაზე მიუთითებს, რომ საჭიროა ინტერვენციებით მოცვის გაფართოება და მათი ხარისხის გაუმჯობესება, რათა მოხდეს ეპიდემიის სრულად გაკონტროლება;

ზ. სექსმუშაკებს შორის აივ ეპიდემიის სტაბილურობის მიუხედავად,[?] აივინფექციის გადაცემის გზების შესახებ ცოდნის ნაკლებობა ამ ჯგუფში პრევენციული ღონისძიებების გაძლიერების საჭიროებას აჩვენებს;

თ. პრევენციული ინტერვენციების დასაფინანსებლად დონორების დახმარებაზე დამოკიდებულება კიდევ ერთი გამოწვევაა, რომლის დაძლევასაც მიზნად ისახავს აღნიშნული სტრატეგია. სახელმწიფო ეტაპობრივად აიღებს პასუხისმგებლობას პრევენციული ინტერვენციების, მათ შორის ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის, ზიანის შემცირების, ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების და სხვა სერვისების დაფინანსებაზე, რომლებსაც ამჟამად გლობალური ფონდი აფინანსებს;

ი. პრევენციული სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ამ სერვისებით მოცვაში არსებული გამოწვევების გათვალისწინებით, დაგეგმილი სტრატეგიული ციკლის პერიოდში აივპრევენციული ინტერვენციების უმთავრეს სამიზნედ კვლავ მსმ-ების, ინმ-ების და სექსმუშაკების ჯგუფები დარჩებიან. 2016-2018 წლებში მოცვის შემდგომი ზრდა მოხდება მომსახურების მიმწოდებლების შესაძლებლობების ზრდისა და მოცვის ახალი სტრატეგიების შემუშავების შესაბამისად;

კ. უმნიშვნელოვანესმა პრევენციულმა ღონისძიებებმა, რომლებიც დონორთა სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციაზე და ჯანდაცვის მუშაკებს შორის ექსპოზიციის შემდგომ აივ პროფილაქტიკაზე იყო ფოკუსირებული, ამ ჯგუფებში აივინფექციის გავრცელების კონტროლი შესაძლებელი გახადა. ამ პრევენციული პრაქტიკის გაგრძელების და ინტერვენციების ხარისხის გასაუმჯობესებლად უზრუნველყოფილი იქნება უწყვეტი მხარდაჭერა, რათა შენარჩუნდეს მოცვა და მაქსიმალურად გაიზარდოს პოტენციური სარგებელი;

ლ. გამოიკვეთა აივინფექციის გადაცემის მზარდი რისკის მქონე რამდენიმე სხვა ჯგუფი, თუმცა მათი პრიორიტეტად განსაზღვრა ეროვნულ სტრატეგიაში ჯერჯერობით არ მომხდარა. ამ ჯგუფებში შედიან მაღალი სარისკო ქცევის მქონე ახალგაზრდები, მიგრანტები და სხვა მობილური ჯგუფები.[?] ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლება სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის და მათი უფლებების, მათ შორის, აივპრევენციის შესახებ, გათვალისწინებულია საქართველოს სახელმწიფო ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტში.[?] ეს სტრატეგია ფოკუსირებული იქნება ახალგაზრდებზე მორგებული აივპრევენციის და მკურნალობის სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფაზე. მიგრანტების და სხვა მობილური ჯგუფების სპეციფიკური ინტერვენციები დაიგეგმება ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის მონაცემების და ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევის შედეგების საფუძველზე;

მ. მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს პირველადი ჯანდაცვის მიმწოდებლების შეზღუდული როლი აივპრევენციული სერვისების უზრუნველყოფაში, ეს აფერხებს ჯანდაცვის სისტემის შესაძლებლობას, დროულად გამოავლინოს ის ადამიანები, რომელთა აივ დიაგნოსტირების სერვისებისკენ მიმართვა არის საჭირო. ჯანდაცვის სისტემის დაწესებულებებში აივინფექციასთან დაკავშირებული სტიგმა ძალიან ძლიერია. ეს კი ხელს უშლის პირველადი ჯანდაცვის ექიმებსა და ექთნებს, შესაბამისი სერვისები შესთავაზონ პაციენტებს და მოიპოვონ ნდობა აივინფიცირებულთა, ან ინფიცირების მაღალი რისკის მქონე ადამიანებს შორის. საჭიროა პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიმწოდებლების უფრო აქტიურად ჩართვა აღნიშნულ პროცესებში, რათა დროულად მოხდეს რეფერალი აივ-ის დიაგნოსტირებისთვის და უზრუნველყოფილი იქნეს აივ-ის არაგადამდები კომორბიდული მდგომარეობების ადეკვატური მართვა (ჯანდაცვის მუშაკებს შორის სტიგმის შემცირებაზე ორიენტირებული ინტერვენციებისთვის იხილეთ მე-3 ამოცანა).

სტრატეგიის 1-ლი ამოცანა მიზნად ისახავს სერვისებით მოცვისა და პრევენციის ეფექტიანობის გაუმჯობესებას და, ასევე, აივინფექციის დროულად გამოვლენას და ინფიცირებულის მკურნალობისა და მოვლის სერვისებში ჩართვას.

ბოლო ეპიდემიოლოგიური ტენდენციების შესაბამისად, ეროვნულ სტრატეგიაში პრიორიტეტებად განსაზღვრულია აივ საველე სამუშაოების და პრევენციული ინტერვენციების შემდგომი განვითარება, რომლებიც ინმ-ებსა და მსმ-ებზეა ორიენტირებული. სტრატეგია ასევე ითვალისწინებს ამ ჯგუფებში აივ დიაგნოსტირების გაუმჯობესებას, რომელსაც მოჰყვება აივინფიცირებულების მოვლის და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობის სერვისების მიწოდება.

შენარჩუნდება დონორთა სისხლის უსაფრთხოების, დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციასა და ექსპოზიციის შემდგომი აივ პროფილაქტიკის უზრუნველყოფაში არსებული მიღწევები. განვითარდება კლინიკური, ეპიდემიოლოგიური და ქცევითი ჩვენებების მიხედვით პროვაიდერების მიერ ინიცირებული ტესტირება, ხოლო ექსპოზიციის შემდგომი აივ პროფილაქტიკა ხელმისაწვდომი გახდება სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთათვის.

ამ ამოცანის მიღწევა შესაძლებელი გახდება სამი სახის სტრატეგიული ინტერვენციის და იმ აქტივობების მეშვეობით, რომელთა ეფექტიანობაც დადასტურებულია აივინფექციის ადრეულ დიაგნოსტირებასა და პრევენციაში.

სტრატეგიული ინტერვენცია 1.1. აივინფექციის გადაცემის პრევენცია, აივინფექციის გამოვლენა და მოვლისა და მკურნალობის სერვისების დროული უზრუნველყოფა მაღალი რისკის ჯგუფებში.

მაღალი რისკის ჯგუფების ეფექტიანი მოცვა და მათზე მიმართული ინტერვენციები აივ ეპიდემიის ეროვნული პასუხის მთავარი ელემენტებია. ისინი ქცევის ისეთი ცვლილებების საშუალებას იძლევა, რომლებიც ამცირებს აივინფექციის გადაცემის რისკს. ეროვნულ სტრატეგიულ გეგმაში პრიორიტეტად არის განსაზღვრული მოცვის და პრევენციული ღონისძიებების მნიშვნელოვანი გაფართოება, რომლებიც ფოკუსირებულია შემდეგ რისკ- ჯგუფებზე:

• ინმ-ები და მათი სქესობრივი პარტნიორები. ამ კატეგორიაში შედიან არა მხოლოდ ინიექციური ნარკოტიკის მომხმარებლები, არამედ ის ადამიანებიც, რომლებიც პოტენციური ინიექციური ნარკოტიკების მომხმარებლები არიან;

• მსმ-ები და მათი ქალი სქესობრივი პარტნიორები;

• სექსმუშაკები (სექსმუშაკი ქალები, მათ შორის ტრანსგენდერები), მათი კლიენტები და რეგულარული სქესობრივი პარტნიორები;

• პატიმრები

2018 წლის ბოლოსთვის აუცილებელი პრევენციული სერვისებით და აივ-ზე ტესტირებით მოცვის სამიზნეები:

|რისკის ჯგუფები |2016 |2017 |2018 | |

|ინმ-ების მოცვა |25650 (57%) |27900 (62%) |30150 (67%) |კუმულაციური |

|ინმ-ების ტესტირება |23085 (51%) |25110 (56%) |27135 (60%) |კუმულაციური |

|ოპიოდ- ჩანაცვლებითი თერაპიის მოცულობა |3100 |3600 |4000 (9%) |არაკუმულაციური |

|ოპიოდ-ჩანაცვლებით თერაპიაზე მყოფი ინმ-ები |4800 |5500 |6000 |კუმულაციური |

|მსმ-ების მოცვა |4250 (25%) |5950 (35%) |8500 (50%) |კუმულაციური |

|მსმ-ების ტესტირება |3060 (18%) |4250 (25%) |6800 (40%) |კუმულაციური |

|სექსმუშაკი ქალების მოცვა |2610 (40%) |3263(50%) |3915(60%) |კუმულაციური |

|სექსმუშაკი ქალების ტესტირება |1958 (30%) |2610 (40%) |3263 (50%) |კუმულაციური |

|პენიტენციური დაწესებულებების მოცვა |4000 (40%) |5000 (50%) |5500 (55%) |კუმულაციური |

|პენიტენციურ დაწესებულებებში მსჯავრდებულების |5500 (55%) |6000 (60%) |6500 (65%) |არაკუმულაციური |

|ტესტირება | | | | |

ადეკვატური პრევენციური სერვისების მიწოდების უზრუნველსაყოფად შემდეგი ნაბიჯებია გათვალისწინებული:

ა. ინტეგრირებული პრევენციული ინტერვენციების მასშტაბის და მოცვის გაზრდა, რაც მიღწეული იქნება შემდეგი ნაბიჯებით:

i) ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისების მიწოდება და მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის აივ ტესტირების ზრდა. მომსახურების პაკეტი შემუშავდება ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სტრატეგიებისა და რეკომენდაციების შესაბამისად.

ii) ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის გაფართოება ინმ-ებისთვის. აივპრევენციის იმ სარგებლის უკეთესად გამოყენებისთვის, რომელსაც ჩანაცვლებითი თერაპია და მკურნალობის და რეაბილიტაციის სხვა სქემები გვთავაზობს, განხორციელდება: მომსახურების მიწოდების სისტემის შესაძლებლობის ეტაპობრივი გაძლიერება; მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება (მათ შორის, დოზირების და სხვა არსებული რეგულაციების გადახედვა); ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის სერვისების მიზნობრივი პოპულარიზაცია; ჩანაცვლებით თერაპიაზე მყოფი პაციენტების ფსიქოსოციალური დახმარების გაძლიერება; ქალთა საჭიროებების გათვალისწინება; პენიტენციურ დაწესებულებებში გრძელვადიანი ჩანაცვლებითი თერაპიის დანერგვა.

iii) შპრიცების გაცვლის პროგრამების და ზიანის შემცირების სხვა სერვისების განხორციელება და პრევენციული საშუალებების ხელმისაწვდომობის გაზრდა თანასწორობის პრინციპებზე დაფუძნებული ინტერვენციებისა და მობილური სერვისების გაფართოების გზით.

iv) ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის ეფექტიანი სტრატეგიების შემუშავება და მათი განხორციელება კომუნიკაციის მრავალფეროვანი არხების გამოყენებით. ამ აქტივობების განხორციელებასთან ერთად ჩატარდება ტრენინგები ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის, ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და სხვა შესაბამისი სამსახურების პერსონალის პროფესიული კვალიფიკაციის ასამაღლებლად. ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის სტრატეგიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი, რომელიც მსმ-ებზეა ორიენტირებული, გულისხმობს ანტირეტროვირუსულ მკურნალობაზე დაფუძნებული პრევენციული სტრატეგიების, კერძოდ, ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის შესახებ ცოდნის გაფართოებას და მის მიმღებლობას.[?] მისი საბოლოო მიზანია, შესწავლილ იქნეს მომავალში ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის, როგორც აივპრევენციის დამატებითი არჩევანის, გამოყენების შესაძლებლობა კონდომის გამოყენების ინტესიურ პროგრამასთან კომბინაციაში.

ბ. პრევენციული ინტერვენციების ხარისხის გაუმჯობესება შემდეგი ღონისძიებებით:

i) პრევენციული ინტერვენციების სტანდარტული ეროვნული გაიდლაინების შემუშავება და განხორციელება ინტერვენციების მინიმალური რაოდენობის და მათი ხარისხის სტანდარტიზების მიზნით. ეროვნული გაიდლაინები შესაბამისობაში იქნება ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციებთან და სხვა კომპეტენტურ საერთაშორისო წყაროებთან. სამიზნე ჯგუფებზე ორიენტირებული პრევენციული სერვისების ინდიკატორული ჩამონათვალი მოცემულია მე-2 დანართში.

ii) აივპრევენციული ინტერვენციების მონიტორინგი და შეფასება, რათა მოხდეს პროგრამული გადაწყვეტილებების - ინტერვენციების შესწორება.

სტრატეგიული ინტერვენცია 1.2. აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა ჯანდაცვის დაწესებულებებში.

ა. აივინფექციის გამოსავლენად პროვაიდერის მიერ ინიცირებული ტესტირების გაფართოება: დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის სკრინინგი და ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება კლინიკური და ბიჰევიორისტული ჩვენებების მიხედვით. აივინფექციის გამოვლენის ღონისძიებებში კვლავ დარჩება ორსული ქალების საყოველთაო ტესტირება (დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის სკრინინგი), პროვაიდერის მიერ ინიცირებული ტესტირება კლინიკური და ქცევითი ჩვენებების მიხედვით, ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების პოპულარიზაცია აივინფიცირებულთა კონტაქტებს შორის.

ადამიანის ძირითადი უფლებები, კონფიდენციალობის პრინციპები და შემოთავაზებულ სერვისებზე ინფორმირებული თანხმობა დაცული იქნება ყველა სამედიცინო დაწესებულებაში. პაციენტებს, რომლებსაც დაუდგინდებათ აივინფექცია, შესთავაზებენ დახმარებას, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მოვლის და მკურნალობის დროულად დაწყება.

პროვაიდერის მიერ ინიციირებული ტესტირების განხორციელება კვლავ ფოკუსირებული იქნება ნარკოდამოკიდებულების სამკურნალო დაწესებულებებზე, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების და ტუბერკულოზის სამკურნალო კლინიკებსა და ანტენატალური მეთვალყურეობის განმახორციელებელ სამედიცინო დაწესებულებებზე იმ მიზნით, რომ გაფართოვდეს აივ ტესტირება და კონსულტირება ჯანდაცვის სექტორში, მათ შორის, პირველადი ჯანდაცვის სფეროში. აივ ტესტირების ღონისძიებები გაფართოვდება და მოიცავს ვირუსული C ჰეპატიტით დაავადებულ პირებსაც. პროვაიდერის მიერ ინიციირებული ტესტირების შემუშავებული სტანდარტები გადაისინჯება, დამტკიცდება შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების მიერ და შეტანილი იქნება ტრენინგის პროგრამებში, რომლებიც აღნიშნული სამედიცინო დაწესებულებების პერსონალს ჩაუტარდება.

ბ. დონორის სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა

დონორის სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა შემდეგი ნაბიჯების მეშვეობით მოხდება: I.გაგრძელდება ყველა დონორული სისხლის ხარისხიანი სკრინინგი და II.მოხდება უანგარო დონორობის პოპულარიზაცია.

საქმიანობის ეს სფერო ითვალისწინებს დონორის სისხლის ტესტირების სახელმწიფო რეგულაციების და პოლიტიკის შესრულებას, ხარისხის გარე კონტროლს და უსაფრთხო სისხლის სისტემის დაფინანსების ახალი მიდგომების შემუშავების გაგრძელებას.

მოსალოდნელია უანგარო დონორობის წილის ზრდა.

გ. ექსპოზიციის შემდგომი აივინფექციის პროფილაქტიკა

გაგრძელდება ღონისძიებების განხორციელება მოულოდნელი ექსპოზიციის შედეგად აივინფიცირების პრევენციისთვის. ჯანდაცვის დაწესებულებებში აივინფიცირების რისკის მინიმუმამდე დაყვანა მოხდება პერსონალის ტრენინგების და ინფიცირების რისკის მქონე ჯანდაცვის პერსონალისთვის ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკური მკურნალობის საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით.

სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთათვის ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკის ხელმისაწვდომობა გაფართოვდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მიერ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის გაძლიერებული ძალისხმევის ფარგლებში და შესაბამისი საერთაშორისო გაიდლაინების გათვალისწინებით.

სტრატეგიული ინტერვენცია 1.3. დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენცია

ა. დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის შემცირებისთვის გაგრძელდება: i) ყველა ორსულის აივინფექციაზე სკრინინგის საყოველთაო უზრუნველყოფა; ii). ყველა აივინფიცირებული ორსულისთვის არვ პრევენციული მკურნალობის უზრუნველყოფა; და iii) ყველა ახალშობილის არვ პრევენციული მკურნალობით და სოციალური ზრუნვით უზრუნველყოფა.

ბ. დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის პროგრამის ხარისხის გაუმჯობესება მოხდება შემდეგი ღონისძიებების განხორციელების გზით: iI. დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის გაიდლაინების განახლება; II.დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის ტრენინგების ჩატარება შესაბამისი სამედიცინო დაწესებულებების პერსონალისთვის.

პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების მოსალოდნელი შედეგები:

• 2018 წლის დასასრულისთვის ინმ-ებს, სექსმუშაკებსა და პატიმრებს შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებლის 5%-ის ფარგლებში მოქცევა;[?]

• 2018 წლის დასასრულისთვის მსმ-ებს შორის აივ პრევალენტობის მაჩვენებლის 15%-ის ფარგლებში მოქცევა;

• 2018 წლისთვის აივინფექციის გვიანი გამოვლენის წილის შემცირება 62%-დან 30%-მდე;

ამოცანა 2: აივ ინფიცირებული პირების მოვლა და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა

მიღწევები და დარჩენილი გამოწვევები: აივ ინფიცირებული პირების მოვლა და შიდსით დაავადებულების მკურნალობა

ა. აივინფიცირებული/შიდსით დაავადებულებისთვის მკურნალობის და მოვლის სერვისების მიწოდება საქართველოში 1990-იანი წლებიდან დაიწყო, ხოლო არვ თერაპია საყოველთაოდ ხელმისაწვდომია 2004 წლიდან, სახელმწიფოსა და გლობალური ფონდის მიერ მხარდაჭერილი პროგრამების მეშვეობით.

ბ. საქართველოში აივინფიცირებულთათვის კლინიკური სერვისების ძირითადი მიმწიდებელია სს ,,ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი“ (შიდსის ეროვნული ცენტრი), რომელიც აივ დიაგნოსტირების, მკურნალობის (მათ შორის, დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის, ექსპოზიციამდე და ექსპოზიციის შემდეგ პროფილაქტიკის) და მოვლის რეფერალური ინსტიტუტია ქვეყანაში. სპეციფიკური კლინიკური სერვისების მიწოდებას ახორციელებენ ინფექციური პათოლოგიის ცენტრების/საავადმყოფოების სპეციალური განყოფილებები თბილისში და რეგიონულ დაწესებულებებში ქუთაისს, ბათუმს, ზუგდიდსა და სოხუმში.

გ. გაეროს შიდსის პროგრამის მონაცემების მიხედვით, აღმოსავლეთ ევროპის და ცენტრალური აზიის რეგიონში არვ მკურნალობის მაჩვენებელი ყველაზე მაღალია საქართველოში.[?]არვ თერაპიაზე მყოფი პაციენტების რიცხვი ყოველწლიურად იზრდება და 2011-2016 წლების აივ/შიდსის ეროვნულ სტრატეგიულ გეგმაში განსაზღვრულ სამიზნეებს გადააჭარბა, რაც, ძირითადად, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ბოლო, 2013 წლის გაიდლაინების განხორციელების შედეგია, რომელთა მიხედვითაც მკურნალობის დაწყება რეკომენდებულია იმ სტადიაზე, როდესაც CD4 უჯრედების დონე 1 მლ სისხლში არის <500 (დანართი 1. გრაფიკი A4). უკანასკნელი მონაცემების თანახმად, 2014 წლის ბოლოსთვის, არვ თერაპია იმ დიაგნოსტირებულ პაციენტთა 95%-ს უტარდებოდა, რომლებსაც მკურნალობა ესაჭიროებოდათ (ცხრილი 2.1.). აღსანიშნავია, რომ საქართველო არვ თერაპიის სტანდარტული რეჟიმების უზრუნველყოფის საქმეში უკვე ხელმძღვანელობს ჯანმო-ს 2013 წლის გაიდლაინებით.

ცხრილი 2.1 არვ თერაპიის მოცვა საქართველოში, 2011-2014

|წელი |არვ თერაპიაზე მყოფ აივ ინფიცირებულთა |მოცვა დიაგნოსტირებულთა შორის |Spectrum-დან გამოანგარიშებული მოცვა |

| |რაოდენობა | | |

| |ეროვნული სტრატეგიული |რეალური მიღწევა| მკურნალობაში ჩართულთა |მკურნალობაში ჩართულთა |აივ ინფიცირებულთა |% სავარაუდოდან* |

| |გეგმის მიზანი | |რაოდენობა |% |სავარაუდო რაოდენობა | |

|2012 |1540 |1640 |1750 |94% |5900 |28% |

|2013 |1820 |2092 |2300 |91% |6400 |33% |

|2014 |2110 |2541 |2675 |95% |6800 |37% |

|*არვ თერაპიაზე მყოფ პაციენტთა წილი აივინფიცირებულთა მთლიან სავარაუდო რაოდენობაში. |

დ. არვ თერაპიის უნივერსალურმა ხელმისაწვდომობამ აივინფიცირებულთა სიკვდილიანობის მაჩვენებლის მნიშვნელოვანი კლება გამოიწვია საქართველოში (დანართი 1. გრაფიკი A5). მკურნალობის დაწყებიდან 12 თვის შემდეგ გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გაიზარდა 2011 წლის 79%-დან 86%-მდე 2012 წელს (p=0.01) და სტაბილურად შენარჩუნდა 2014 წელს, რის შედეგადაც ეროვნული სტრატეგიული გეგმის 85%-იანი სამიზნე შესრულებულ იქნა. მკურნალობის დაწყებიდან 24 თვის შემდეგ გადარჩენის მაჩვენებლის 80%-იანი სამიზნე, რომელიც 2013 წლისთვის განისაზღვრა, იმავე წელს იქნა მიღწეული ანტირეტროვირუსულ თერაპიაზე მყოფ პაციენტთა 82%-ში, თუმცა ეს მაჩვენებელი 2014 წელს ოდნავ შემცირდა - 79%-მდე. მკურნალობის დაწყებიდან 36 თვის შემდეგ გადარჩენის ინდიკატორმა მნიშვნელოვანი მერყეობა აჩვენა - 2012 წელს მან 76%-ს მიაღწია, შემდეგ, 2013-ში, 69%-მდე შემცირდა, 2014 წელს კი ისევ 77%-მდე გაიზარდა. აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის რეგიონის მონაცემებთან შედარება აჩვენებს, რომ მკურნალობის დაწყებიდან 12 თვის შემდეგ გადარჩენის/შენარჩუნების მაჩვენებელი საქართველოს უკეთესი აქვს რეგიონის საშუალო მაჩვენებელთან შედარებით. რაც შეეხება მკურნალობის დაწყებიდან 24 თვის შემდეგ გადარჩენის ინდიკატორს რეგიონში, მხოლოდ 4 ქვეყნის მონაცემია ხელმისაწვდომი და მათი საშუალო მაჩვენებელი 67%-ს შეადგენს (მერყეობა: 60% - 79%). არვ თერაპიის პროგრამის ბოლოდროინდელი მონაცემები ადასტურებს, რომ არვ თერაპიის დაწყებიდან 12 და 24 თვის შემდეგ გამოთიშვის რისკი უფრო მაღალია ინმ-ებს შორის (დანართი 1. გრაფიკი A6). ინმ-ებს შორის ასევე მაღალია მოვლის სერვისებში ნაკლებად ჩართვის ალბათობა. ეს მონაცემები ხაზს უსვამს აივინფიცირებული ინმ-ებისკენ დამატებითი ძალისხმევის მიმართვის საჭიროებას.

ე. აივ ეროვნული პროგრამა განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს მკურნალობის რეჟიმის დაცვას, როგორც მკურნალობის წარმატების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან განმსაზღვრელ ფაქტორს. შემუშავებულია საგანგებო მიდგომა მედიკამენტური რეჟიმის დაცვის გასაძლიერებლად და იგი მოიცავს სერვისების მიწოდებას როგორც კლინიკაში, ასევე მის გარეთ მობილური ჯგუფების მიერ. მკურნალობის რეჟიმის დაცვის ხელმისაწვდომი სერვისების ეფექტიანობის საუკეთესო მაჩვენებელია ვირუსული დატვირთვის სუპრესიის დონის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება. აივ მოვლის უწყვეტ ჯაჭვში ჩართულობის ტენდენციების შეფასება გვიჩვენებს, რომ მკურნალობაზე მყოფ პაციენტებს შორის ვირუსული სუპრესიის მქონე პაციენტების წილი 2008-2013 წლებში 68%-დან 80%-მდე გაიზარდა (p<0.0001); ვირუსის სუპრესიაში მნიშვნელოვანი გაუმჯობესებები აღინიშნა მთელ დიაგნოსტირებულ პოპულაციაში - 2008-2013 წლებში 23%-დან 45%-მდე გაიზარდა (p<0.0001).[?]

ვ. ტუბერკულოზით/აივინფექციით სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებელი განსაკუთრებული შეშფოთების საგანია, თუ გავითვალისწინებთ, რომ კოინფექციის მქონე ყველა პაციენტს ხელი მიუწვდება ორივე დაავადების უფასო მკურნალობაზე. 2013 წელს, ტუბერკულოზი/აივ კოინფიცირებულთა საერთო სავარაუდო რაოდენობის 88%-მა მკურნალობა ორივე დაავადებაზე ჩაიტარა. მოცვის ეს დონე აღმოსავლეთ ევროპის და ცენტრალური აზიის საშუალო რეგიონულ მაჩვენებელს აღემატება, რომელიც 71%-ს შეადგენს. თუმცა, საქართველოში მედიკამენტების მიმართ რეზისტენტული ტუბერკულოზის მაღალი მაჩვენებლები, ტუბერკულოზისა და აივინფექციის გვიან დიაგნოსტირებასთან ერთად, ტუბერკულოზით სიკვდილის რისკს ზრდის.[?] დამატებითი ძალისხმევაა საჭირო დროული დიაგნოსტირების მასშტაბის გაზრდისა და ტუბერკულოზის და აივინფექციის მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის გაგრძელებისთვის.

ზ. C ჰეპატიტის ვირუსით კოინფექცია ხშირია აივინფიცირებულ პაციენტებს შორის საქართველოში და რეგისტრირებულ პაციენტთა თითქმის ნახევარი C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების მტარებელია.[?],[?] ტვირთი კიდევ უფრო მძიმეა იმ ადამიანებს შორის, რომლებიც ნარკოტიკებს ინიექციის გზით მოიხმარენ ან მოიხმარდნენ (73%). ღვიძლის დაავადების ბოლო სტადია, რომელიც ძირითადად C ჰეპატიტის ვირუსით არის გამოწვეული, აივინფიცირებულთა სიკვდილიანობის რიგით მეორე მიზეზია.[?] აივ/C ჰეპატიტის კოინფექციების მართვის გაუმჯობესება ერთ-ერთ მთავარ აქტივობად იყო წინა ეროვნულ სტრატეგიულ გეგმაში განსაზღვრული და წელიწადში 110 აივ/C ჰეპატიტით კოინფიცირებული პატიენტის C ჰეპატიტზე მკურნალობას ისახავდა მიზნად. C ჰეპატიტის მკურნალობის უფასო პროგრამა (პეგილირებული ინტერფერონითა და რიბავირინით) აივინფიცირებული პაციენტებისათვის 2011 წლის დეკემბერში დაიწყო და მას შემდეგ სულ 422 პაციენტი იქნა რეგისტრირებული. 2015 წელს ქვეყანაში ამოქმედდა C ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამა, რომელიც გულისხმობს C ჰეპატიტით დაავადებული პაციენტების, ინტერფერონთან და რიბავირინთან ერთად, ახალი თაობის (სოფოსბუვირი, ჰარვონი) სამკურნალო მედიკამენტებით უფასოდ უზრუნველყოფას, რათა გაგრძელდეს აივინფიცირებულებისთვის C ჰეპატიტის ვირუსზე ტესტირების და აივ/C ჰეპატიტით კოინფიცირებულებისთვის C ჰეპატიტის მკურნალობაზე ხელმისაწვდომობა.

თ. მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების უზრუნველყოფა აივინფიცირებულებზე მოვლის ყოვლისმომცველი პაკეტის უმთავრეს კომპონენტებად რჩება. 2004 წლიდან თბილისში ფუნქციონირებს აივინფიცირებულთა დამოუკიდებელი ცენტრები, რომლებიც ფსიქო-სოციალურ დახმარებას თანასწორთა ჯგუფების, ასევე მომზადებული ფსიქოლოგების და სატელეფონო ცხელი ხაზის სერვისების მეშვეობით უწევს. 2014 წელს ამ ქსელმა აივინფიცირებულ პირებს მთლიანობაში 5,000-ზე მეტი კონსულტაცია გაუწია ცხელი ხაზით, ინტერნეტით და პირისპირ. აივინფიცირებულთა პალიატიური მოვლის სამსახური საქართველოში 2008 წელს შეიქმნა და მას შემდეგ ამ მომსახურების გაწევას პალიატიური მზრუნველობის საქართველოს ეროვნული ასოციაცია უზრუნველყოფს. პროგრამა ითვალისწინებს ბინაზე მომსახურებას პალიატიური მზრუნველობის მობილური ჯგუფების მიერ თბილისს, ქუთაისს, ბათუმსა და ზუგდიდში. მიწოდებული სერვისები მოიცავს სამედიცინო, ფსიქოლოგიურ, სოციალურ და მორალურ მხარდაჭერას ქრონიკულად დაავადებული პაციენტებისთვის, რომელსაც სამედიცინო პერსონალი და სხვა ტიპის მზრუნველები, მათ შორის, აივინფიცირებულები ახორციელებენ. ბოლო სამი წლის განმავლობაში, პროგრამით მომსახურება მიწოდებოდა ყოველთვიურად 40 პაციენტს. ბინაზე ვიზიტების რაოდენობა წელიწადში 1461-დან 1689-მდე მერყეობს.

ი. იმის გათვალისწინებით, რომ შიდსის ეროვნულ ცენტრს მნიშვნელოვანი როლი აკისრია ინფიცირებულთათვის მოვლისა და მკურნალობის სერვისების მიწოდებაში, წინამდებარე სტრატეგიაში სერიოზულ გამოწვევად არის განსაზღვრული შიდსის ცენტრის არაადეკვატური ფიზიკური ინფრასტრუქტურა, რაც სასწრაფო ყურადღებას საჭიროებს. ამჟამად, შიდსის ცენტრს იჯარით აღებული პრივატიზებული ფართი უკავია. ეს დროებითი ზომაა, სანამ ახალი შენობა აშენდება და აღიჭურვება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. წინამდებარე სტრატეგია, მისი განხორციელების ადრეულ ეტაპზე, მხარს დაუჭერს შიდსის ცენტრის ინფრასტრუქტურის განვითარებას ხარისხიანი დიაგნოსტირების, მკურნალობისა და ზრუნვის სერვისების შეუფერხებელი ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად.

სტრატეგიის მე-2 ამოცანა მიზნად ისახავს აივ ინფიცირებულთა მკურნალობის გამოსავლის გაუმჯობესებას ხარისხიანი მკურნალობის, მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების საყოველთაო ხელმისაწვდომობის გზით.

2016-2018 წლებში გაგრძელდება მოვლისა და მკურნალობის სერვისების საყოველთაო ხელმისაწვდომობაში მიღწეული პროგრესი და დაიძლევა დარჩენილი გამოწვევები. მოვლის ყველა საფეხურზე ზომები იქნება მიღებული პაციენტების მიერ სერვისების მიღების შეწყვეტის შესამცირებლად, მათ შორის, გაუმჯობესდება რეგისტრირების და მკურნალობის გაგრძელების კომპონენტები. აღნიშნულის მისაღწევად მიღებული იქნება შემდეგი ზომები: აუცილებელი სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; შემთხვევების მართვის გაუმჯობესება; ფსიქოსოციალური მოვლისა და მხარდაჭერის საქმეში აივინფიცირებულთა ორგანიზაციების უფრო აქტიური ჩართულობა; ასევე, სპეციფიკური სამიზნეების და აქტივობების განსაზღვრა, რომლებიც მიზნად ისახავს მკურნალობის დაწყების, მისი რეჟიმის დაცვისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესებას ინმ-ებს ან ყოფილ მომხმარებლებს შორის; გაღრმავდება კავშირები ტუბერკულოზის, ვირუსული C ჰეპატიტის და ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის სერვისებთან; გაძლიერდება და შესაბამისი რეგულაციებით და ტექნიკური დავალებებით იქნება ფორმალიზებული სამოქალაქო ორგანიზაციების, მათ შორის, აივინფიცირებულთა მხარდაჭერის ჯგუფების როლი აივინფიცირებულთა მკურნალობის დაწყებასა და უზრუნველყოფაში. ხელისუფლება გააგრძელებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მოვლისა და მკურნალობის აუცილებელი სერვისების ხელმისაწვდომობის მხარდაჭერას იქ მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის მეშვეობით. მოსალოდნელია, რომ 2018 წლის ბოლოსთვის 4800 პაციენტი იქნება არვ თერაპიის მიმღები. ეს სამიზნე ეფუძნება ზოგადად საზოგადოებაში და სამედიცინო დაწესებულებებში გამოვლენილ აივინფიცირებულთა რაოდენობის პროგნოზულ ზრდას.

ამჟამად იწყება მზადება აივინფიცირებულთა მოვლის სისტემის შესაქმნელად ინფიცირებულთა გაზრდილი ნაკადის შემოდინებისთვის, რაც რისკის ჯგუფებში აივ გამოვლენის გაუმჯობესებას და პროვაიდერის მიერ ინიციირებული ტესტირების გაძლიერებას უკავშირდება. კერძოდ, ეს ზომები ითვალისწინებს მკურნალობის რეჟიმების რაციონალიზაციას და გამარტივებას და მოვლის უკეთ ორგანიზებას, რაც შესაძლებელს გახდის, მნიშვნელოვნად შემცირდეს ასოცირებული ხარჯები და დატვირთვა ისე, რომ არ გაუარესდეს მოვლის ხარისხი. გაგრძელდება აივ მკურნალობის ოპტიმიზაცია, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შემცირდება პირველი, მეორე და მესამე რიგის შესაძლო სამკურნალო რეჟიმების რაოდენობები.

ეს ზომები საქართველოში აივინფექციით გამოწვეული სიკვდილიანობის მაჩვენებელს კიდევ უფრო შეამცირებს 100,000 ადამიანზე 2.4 სიკვდილიანობის საბაზისო მაჩვენებლიდან (2013) მაქსიმუმ 2-მდე.

სტრატეგიული ინტერვენცია 2.1. მკურნალობისა და მოვლის ხარისხიანი სერვისების შეუფერხებელი მიწოდების უზრუნველყოფა.

ეს სტრატეგია მიზნად ისახავს არვ თერაპიით ადეკვატური მოცვის უზრუნველყოფას და მკურნალობის გამოსავლის გაუმჯობესებას ყველა პაციენტისთვის. აღნიშნული მიღწეული იქნება შემდეგი ნაბიჯებით:

i) ანტირეტროვირუსული მედიკამენტების და აუცილებელი კლინიკური სერვისების მიწოდება ყველა აივინფიცირებული პირისთვის, რაც გულისხმობს პაციენტებისთვის ამბულატორიული, საავადმყოფო სერვისების, ლაბორატორიული ანალიზების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას. დაავადების მიმდინარეობის და მკურნალობის მონიტორინგი განხორციელდება ეროვნული გაიდლაინების შესაბამისად. არვ თერაპია გარანტირებულად მიეწოდება ყველა აივინფიცირებულ პირს, ვისაც ეს ესაჭიროება, მათ შორის აფხაზეთის რეგიონში, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ბოლო გაიდლაინების შესაბამისად.

ii) მკურნალობის რეჟიმის დაცვის მხარდაჭერის სერვისების მიწოდება კლინიკებში და მის გარეთ მობილური ჯგუფების მეშვეობით. არასამთავრობო ორგანიზაციები ჩაერთვებიან აივინფიცირებულთათვის ფსიქოსოციალური მოვლის და მკურნალობის დაცვის მხარდაჭერის სერვისების მიწოდებაში. არასამთავრობო ორგანიზაციები ასევე დაეხმარებიან შიდსის ცენტრებს ქვეყნის დაშორებულ რეგიონებში მცხოვრები პაციენტებისათვის მედიკამენტების მიწოდებაში. შემუშავდება შესაბამისი ტექნიკური დავალებები კლინიკური და არასამთავრობო ორგანიზაციების ეფექტიანი თანამშრომლობის ხელშესაწყობად სერვისების გაუმჯობესების მიზნით.

iii) არვ თერაპიის ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემის გაძლიერება, რაც შემდეგ ნაბიჯებს მოითხოვს: შიდსის ეროვნული ცენტრის ადეკვატური ფიზიკური ინფრასტრუქტურით უზრუნველყოფა; პერსონალის შესაძლებლობების გაძლიერება (ტრენინგები ადგილზე და საერთაშორისო კონფერენციები); შიდსის შესახებ სამედიცინო ინფორმაციის სისტემის მართვა და გაუმჯობესება გამოსავლებზე და პროგრამის შესრულებაზე ზედამხედველობისთვის; განახლებული კლინიკური გაიდლაინების შემუშავება და კლინიკური აუდიტების ჩატარება ხარისხის ხარვეზების დადგენისა და პროგრესის შეფასებისთვის.

სტრატეგიული ინტერვენცია 2.2. ტუბერკულოზთან და ვირუსულ C ჰეპატიტთან კოინფექციისა და ინექციური ნარკოტიკების გამოყენების მიზეზით გამოწვეული ავადობის და სიკვდილიანობის შემცირება.

ა) ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ბოლო რეკომენდაციების შესაბამისად, ეროვნული სტრატეგიული გეგმა ითვალისწინებს აივინფექციის და ტუბეკულოზის პროგრამებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერებას, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს აივინფიცირებულთა შორის ტუბერკულოზის დროული დიაგნოსტირება. ეს მიღწეული იქნება შემდეგი ღონისძიებების მეშვეობით:

i) ტუბერკულოზით დაავადებული ყველა პაციენტის აივინფექციაზე ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება;

ii) აივინფიცირებულთა შორის ტუბერკულოზის შემთხვევების ინტენსიური გამოვლენა;

iii) ტუბერკულოზის და აივინფექციის მკურნალობის უზრუნველყოფა კოინფიცირებული პაციენტებისთვის, ასევე აივინფიცირებულთა ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო პრევენციული მკურნალობა იზონიაზიდით.

ბ) ყველა აივინფიცირებულისთვის ვირუსული ჰეპატიტის მკურნალობის და მოვლის სერვისების შეუზღუდავი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა აივ/შიდსის და C ჰეპატიტის ეროვნული პროგრამების მეშვეობით, რაც მოიცავს:

i) უნივერსალურ სკრინინგს ვირუსულ ჰეპატიტზე;

ii) C ჰეპატიტის მკურნალობის უზრუნველყოფა ეროვნული პროტოკოლის მიხედვით;

iii) ტენოფოვირის შემცველი არვ თერაპიის უზრუნველყოფა ვირუსული B ჰეპატიტით ქრონიკულად დაავადებული პაციენტებისთვის;

iv) B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია შესაბამისი პაციენტებისთვის.

გ) ეროვნული სტრატეგიული გეგმა ითვალისწინებს რიგ ღონისძიებებს, რათა შემცირდეს ნარკოტიკების ინიექციური გზით მოხმარების ნეგატიური ზეგავლენა მკურნალობის პერსპექტივაზე. ამ ღონისძიებებში შედის:

i) ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის და ნარკოტიკულ საშუალებებზე დამოკიდებულების სამკურნალო სერვისებთან მჭიდრო თანამშრომლობა;

ii) მკურნალობის დამყოლობის დამატებითი მხარდაჭერა აივინფიცირებულთათვის, რომლებიც ინიექციურ ნარკოტიკულ საშუალებებს მოიხმარდნენ წარსულში;

iii) შესაბამის არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა ინმ-თან კავშირებსა და შემთხვევების მართვის საკითხებზე. მონიტორინგის ჩარჩოში მკურნალობის მნიშვნელოვანი სამიზნეები დეზაგრეგირებული იქნება ანამნეზში ინიექციური ნარკოტიკების მოხმარების მიხედვით.

სტრატეგიული ინტერვენცია 2.3. მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების მიწოდების უზრუნველყოფა აივ ინფიცირებულთათვის

ეროვნული სტრატეგიული გეგმა განსაკუთრებულად უსვამს ხაზს მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების მნიშვნელობას როგორც კლინიკური სერვისებით უკვე მოსარგებლე ინფიცირებულებისთვის, ასევე მათთვის, ვინც ემზადება მომავალი მკურნალობისათვის. ამ სერვისებს შორის იქნება:

i) ფსიქოსოციალური დახმარების აღმოჩენა; თანასწორთა მხარდაჭერის უზრუნველყოფა მკურნალობის დამყოლობის გასაძლიერებლად; რჩევის მიცემა აივინფიცირებულების წინაშე არსებული რთული პრობლემების დასაძლევად; აივინფიცირებულთა ნათესავების ჩართვა მოვლისა და მხარდაჭერის და სტიგმის აღმოფხვრის საქმეში; ორმხრივი მხარდაჭერის და ცნობიერების ამაღლების აქტივობები აივინფიცირებულთათვის; სატელეფონო ცხელი ხაზი აივინფიცირებულებისთვის, მათი ნათესავებისა და მაღალი რისკის ჯგუფების წარმომადგენლებისთვის.

ii) პალიატიური ზრუნვის უზრუნველყოფა ქრონიკულად დაავადებული პაციენტებისათვის

შიდსის ცენტრები და სხვა შესაბამისი სამედიცინო დაწესებულებები მჭიდროდ ითანამშრომლებენ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს სრული ხელმისაწვდომობა აივინფიცირებულთათვის აივ და სხვა სამედიცინო მოვლის და მხარდაჭერის სერვისებში.

ამოცანა 2: აივ ინფიცირებულების მოვლა და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა

ეფექტიანი განხორციელების მოსალოდნელი შედეგებია:

- 2018 წლის ბოლოსთვის აივინფიცირებულ მოზრდილთა და ბავშვთა პროცენტული წილი, რომლებიც ცნობილია, რომ არვ თერაპიის დაწყებიდან 12 თვის შემდეგ მკურნალობას გადიან, 90%-ს უდრის;

- 2018 წლის ბოლოსთვის ახლად დიაგნოსტირებული პირების პროცენტული წილი, რომლებიც დარეგისტრირდნენ მოვლის სერვისების მისაღებად >90%-ს შეადგენს;

- 2018 წლის ბოლოსთვის არვ თერაპიაზე მყოფი პირების პროცენტული წილი, რომლებმაც 12 თვის თერაპიის შემდეგ ტესტირება ჩაიტარეს ვირუსულ დატვირთვაზე და რომელთა ვირუსული დატვირთვის დონე არის ≤1000 ერთეული/მლ, 85%-ს უდრის.

- მოზრდილთა და ბავშვთა რაოდენობა, რომლებიც ამჟამად არიან არვ თერაპიაზე ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად, საანგარიშო პერიოდის ბოლოს 4800 უდრის.

- 2018 წლის ბოლოსთვის აივინფიცირებულ პირთა სავარაუდო რაოდენობის მინიმუმ 50% არვ თერაპიაზე იქნება ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლების შესაბამისად[?].

- აივინფიცირებულებისთვის ხელმისაწვდომი იქნება საბაზისო გარე მხარდაჭერა (მათ შორის, სამედიცინო, ფსიქოლოგიური ან ემოციური და სხვა სოციალური დახმარება).

ამოცანა 3: ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება

მიღწევები და დარჩენილი გამოწვევები

ა. საქართველომ გაეროს შიდსის პროგრამის მიერ მოწოდებული “Three Ones”-ის პრინციპით გათვალისწინებულ სამივე მიზანს მიაღწია. აივინფექციის წინააღმდეგ ბრძოლაში მონაწილე ყველა დაინტერესებული მხარე მოქმედებს დამტკიცებული აივ ეროვნული სტრატეგიების ფარგლებში, რომელთა რევიზია და განახლება რეგულარულად ხდება. ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო წარმოადგენს აივინფექციასთან დაკავშირებულ საკითხებზე ქვეყანაში გადაწყვეტილების მიმღებ მთავარ ორგანოს. ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭოს ქოლგის ქვეშ გაერთიანებულია ყველა შესაბამისი სამინისტროს, სამთავრობო უწყების, არასამთავრობო ორგანიზაციის, ორმხრივი და მრავალმხრივი სააგენტოს წარმომადგენლობები და ასევე, ორგანიზაციები, რომლებიც წარმოადგენენ აივინფიცირებულებს და მაღალი რისკის ჯგუფებს. ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭოს მიერ 2012 წელს დამტკიცებული მონიტორინგისა და შეფასების ეროვნული ჩარჩო მტკიცებულებაზე დამყარებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესს ემსახურება.

ბ. სამოქალაქო ინსტიტუტების აქტიური ჩართულობა მიღწეულ იქნა საჯარო ინსტიტუტების ეფექტიანი თანამშრომლობით აივინფექციის პრევენციის სამუშაო ჯგუფთან, რომელიც აივინფექციის პრევენციაზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და პროფესიონალებისგან შედგება.

გ. 2009 წელს აივ/შიდსზე მიღებულმა საქართველოს კანონმა გააუმჯობესა ეროვნული პასუხისთვის ზოგადი საკანონმდებლო გარემო, მაგრამ ის არ ეხება მარეგულირებელ ნორმებს ნარკოტიკის მომხმარებლებისა და პატიმრებისთვის, რომლებიც ქვეყნის კრიმინალური კოდექსიდან გამომდინარეობს და გარკვეულწილად ბარიერად აღიქმება. დ. კრიტიკული ფაქტორი, რომელიც აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის ეფექტიანობას ზღუდავს, არის სტიგმა აივინფიცირებულების და რისკის ჯგუფების მიმართ, რომელიც გავრცელებულია ფართო საზოგადოებაში და, ასევე, შესაბამის პროფესიონალებს, მათ შორის ჯანდაცვის მუშაკებს შორის.

სტრატეგიის მე-3 ამოცანა მიზნად ისახავს ეპიდემიაზე მძლავრი პასუხის მდგრადობის უზრუნველყოფას ხელისუფლების ვალდებულების გაძლიერების, საკანონმდებლო და სამოქმედო გარემოს შექმნის და სამოქალაქო საზოგადოების უფრო ფართო ჩართულობის გზით.

ხელისუფლებას ვალდებულება აქვს, უზრუნველყოს აივპრევენციის და მოვლის აუცილებელი სერვისები, რომლებიც ადრე გარე წყაროებიდან, მათ შორის გლობალური ფონდის მიერ ფინანსდებოდა. სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები თანდათან გაიზრდება, რათა ყველა აუცილებელი ინტერვენცია სათანადოდ იქნეს დაფინანსებული.

სპეციფიკური ზომები იქნება გატარებული საკანონმდებლო ცვლილებების მისაღებად და მარეგულირებელი და სამოქმედო პოლიტიკის შესამუშავებლად, რომლებიც საჭიროა აივპრევენციის და მოვლის აუცილებელი სერვისების შეუფერხებელი მიწოდებისთვის, განსაკუთრებული ფოკუსით მაღალი რისკის ჯგუფებზე. მომსახურების მიმწოდებელი სახელმწიფო, კერძო და არასამთავრობო ორგანიზაციების გაუმჯობესებული თანამშრომლობა სამართალდამცავ უწყებებთან და სხვა შესაბამის დაინტერესებულ მხარეებთან უზრუნველყოფს შემუშავებული რეგულაციების და პოლიტიკის ყველაზე ეფექტიან გამოყენებას პრაქტიკაში.

ხელისუფლება ითანამშრომლებს არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, რომლებიც აივინფიცირებულებს და მაღალი რისკის ჯგუფებს წარმოადგენენ, რათა შეიმუშაონ და განახორციელონ სტიგმის შემცირების ეფექტიანი სტრატეგიები, რაც დადებითად აისახება მომსახურებით სარგებლობასა და მის გაგრძელებაზე.

დაინტერესებული მხარეები გააგრძელებენ ზედამხედველობის და მონიტორინგის საჭირო ღონისძიებებს და ოპერაციულ კვლევებს, რათა უზრუნველყონ ინტერვენციის ადეკვატური სქემის შემუშავება. ცოდნის გაღრმავება სპეციფიკური საჭიროებების და მოწყვლადობის იმ ფაქტორების შესახებ, რომლებიც გავლენას ახდენს მაღალი რისკის მქონე ჯგუფების სხვადასხვა სეგმენტზე, შესაძლებელს გახდის, შემუშავდეს ეფექტიანი და მიზანმიმართული ინტერვენციები.

სტრატეგიული ინტერვენცია 3.1. აივ პრევენციისა და მკურნალობისთვის ადეკვატური ასიგნებების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ეროვნული პასუხის გაგრძელებისა და გაფართოების მიზნით.

ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის მიერ გამოცხადებული ერთ-ერთი პრიორიტეტია. მთელი ქვეყნის მოსახლეობას შეუზღუდავად მიუწვდება ხელი სამედიცინო მომსახურებაზე - 496,000 მოქალაქე კერძო თუ კორპორატიული დაზღვევით, ხოლო დანარჩენი საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით სარგებლობს.[?]

სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობაში უთანაბრობის აღმოფხვრის პოლიტიკური ნება გამოხატულია საქართველოს 2014-2020 წლების ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის სახელმწიფო კონცეფციაში.[?] ჯანდაცვის კონცეფციაში პრიორიტეტებად არის განსაზღვრული გადამდები დაავადებების პრევენციის და მართვის გაუმჯობესება, მათ შორის აივინფექციის გვიანი გამოვლენის შემცირება, და აივ/ტუბერკულოზის კოინფექციის ტვირთის შემცირება. მნიშვნელოვანია, რომ ხელისუფლება იწყებს პრიორიტეტული პროგრამების (მათ შორის, აივ/შიდსის და ტუბერკულოზის) გარე წყაროებით დაფინანსებიდან სახელმწიფო დაფინანსებაზე ეტაპობრივ გადასვლას. ეს მიღწეული იქნება ფინანსური მდგრადობის გეგმების შემუშავების, ფინანსური ვალდებულებების დეტალური განაწილების და ამ ვალდებულებების მთავრობის ფინანსურ ვალდებულებებში ასახვის გზით. სახელმწიფო უზრუნველყოფს საჭირო მედიკამენტების შეუფერხებელ მიწოდებას და დიაგნოსტიკური, ამბულატორიული და ჰოსპიტალური სერვისების შეუზღუდავ ხელმისაწვდომობას.

აუცილებელი სერვისების მიწოდების შენარჩუნებისა და გაფართოებისთვის საჭირო თანხები აისახება 2016-2019 წლების საშუალოვადიანი დანახარჯების ჩარჩოში.[?] გარდა ამისა, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 17 ივნისის №400 დადგენილებაში[?] ხაზგასმულია სახელმწიფო დაფინანსების ეფქტიანობის გაუმჯობესების საჭიროება და ამ მიზნით შემოთავაზებულია დაავადებასთან დაკავშირებული ჯგუფების შემოღება და ზოგიერთი ვერტიკალური სახელმწიფო პროგრამის შეძლებისდაგვარად საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ინტეგრაცია.

მთავრობა ვალდებულებას იღებს დაფინანსების დაბალანსებულ განაწილებაზე, რათა ხელი შეუწყოს აივ-ზე ყოვლისმომცველი პასუხის ყველა მიმართულებას.

მოვლის და მკურნალობის სერვისების, მათ შორის, მკურნალობის ლაბორატორიული მონიტორინგის ადეკვატური დაფინანსება უზრუნველყოფს მკურნალობის ოპტიმალურ გამოსავალს, აივ მედიკამენტებისადმი რეზისტენტობის განვითარების პრევენციას, სიკვდილიანობის შემცირებას და ჯანდაცვის სპეციალისტებისა და დაწესებულებების შესაძლებლობის გაძლიერებას. მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის მოცვის და პრევენციული სერვისების შეუფერხებელი დაფინანსება შეამცირებს აივინფიცირების ახალი შემთხვევების რიცხვის ზრდას, მაღალი რისკის ჯგუფების სქესობრივ პარტნიორებზე და შემდეგ, ზოგად მოსახლეობაზე აივინფექციის გადაცემას, შეამცირებს ზეწოლას კლინიკური და სოციალური მოვლის სისტემაზე და ასევე, აივინფექციის მკურნალობის ხარჯებს. გარე წყაროებიდან დაფინანსების მოსალოდნელი მნიშვნელოვანი კლების გათვალისწინებით, საქართველოს მთავრობა გეგმავს აივინფექციის პრევენციისა და მკურნალობისთვის სახელმწიფო ასიგნებების გაზრდას ისეთ დონემდე, რაც საჭიროა აივ-ზე ქვეყნის პასუხის გაგრძელებისა და გაფართოების და აივ ეპიდემიის შეჩერებისთვის.

აივ ეროვნული პასუხის ადეკვატური ბიუჯეტის დასაგეგმად შემდეგი ნაბიჯები იქნება გადადგმული:

i) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს და სხვა სამთავრობო სტრუქტურები, რომლებიც აივ ეროვნულ რეაგირებაში მონაწილეობენ, ყოველწლიურად მოამზადებენ სპეციფიკურ მითითებებს და რეკომენდაციებს საჭირო საბიუჯეტო ასიგნებებზე. ეს რეკომენდაციები დაემყარება აივ-თან დაკავშირებული ხარჯების მუდმივ მონიტორინგს და საჭირო დაფინანსების დეტალურ პროგნოზებს ეპიდემიის დინამიკის, ინტერვენციების ძირითადი პარამეტრების და აივ ეპიდემიაზე არსებულ რეაგირებაში იდენტიფიცირებული ხარვეზების საფუძველზე.

ii) გარე წყაროებიდან დაფინანსებული აქტივობების სახელმწიფო დაფინანსებაზე ეტაპობრივი გადასვლის შეფასების, დაგეგმვისა და განხორციელებისათვის, შჯსდს შექმნის და კოორდინაციას გაუწევს დაინტერესებული მხარეების ჯგუფს.ეს ჯგუფი ზედამხედველობას გაუწევს შესყიდვების მექანიზმის, აუცილებელი სამედიცინო პროდუქტების რეგისტრაციის და პატენტის სტატუსის შესწორებებს და სხვა საჭირო აქტივობებს გარდამავალი პერიოდის შეუფერხებელი მიმდინარეობის უზრუნველსაყოფად.

სტრატეგიული ინტერვენცია 3.2. პოლიტიკური გარემოს და დაინტერესებულ მხარეთა კოორდინაციის გაუმჯობესება

აივპრევენციისა და მოვლის ამოცანებთან საკანონმდებლო და მარეგულირებელი გარემოს შესაბამისობაში მოყვანის უზრუნველსაყოფად გათვალისწინებულია შემდეგი აქტივობები:

i) რეგულარულად განხორციელდება მარეგულირებელი გარემოს რევიზია და ანალიზი, რათა აივ და ნარკომანიასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა შესაბამისობაში იქნეს მოყვანილი აივ პასუხის პრაქტიკულ ამოცანებთან, ადამიანის უფლებების უმნიშვნელოვანეს მოთხოვნებთან და ევროკავშირში გაწევრიანების რეგულაციებთან. შედეგები გამოყენებული იქნება იმ სამოქმედო პოლიტიკის, რეგულაციების და გაიდლაინების შემუშავებისა და დამტკიცებისთვის, რომლებიც გავლენას ახდენს აივ სერვისების ხელმისაწვდომობაზე. გაუმჯობესება, შესაძლოა, შეეხოს სერვისის მიმწოდებლების, მათ შორის არასამთავრობო და ჯანდაცვის დაწესებულებების ფუნქციონირებას, ასევე სამართალდამცავი უწყებებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების აქტივობებს, რომლებსაც შეუძლიათ აივინფიცირებასთან დაკავშირებულ სერვისებზე გავლენის მოხდენა.

ii) გადაიდგმება კონკრეტული ნაბიჯები აივ სერვისების განვითარებასა და მიწოდებაში აივინფიცირებულთა და მაღალი რისკის ჯგუფების, ასევე არასამთავრობო ორგანიზაციების და მათი ქსელების ჩართულობის გასაძლიერებლად. ამ უწყებების როლი ითვალისწინებს მოცვის და აივინფექციის დიაგნოსტირების ზრდას, მოვლისა და მკურნალობის დროული დაწყების ხელშეწყობას, სამკურნალო რეჟიმის დაცვის უზრუნველყოფას და სხვა საჭირო მხარდაჭერას, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს მკურნალობის და მოვლის ეფექტიანობა, ხარისხის მონიტორინგსა და უზრუნველყოფაში მონაწილეობა და აივ სტიგმის და დისკრიმინაციის აღმოფხვრა.

iii) აივინფიცირებულთა და მაღალი რისკის ჯგუფების ქსელები და ასოციაციები ჩაერთვებიან აივ ეროვნული პასუხის ზედამხედველობაში, განსაკუთრებული ფოკუსით ყველა კრიტიკულ სფეროზე, როგორებიცაა აივინფიცირებულთა და მაღალი რისკის ჯგუფების წარმომადგენლების მიერ კონტროლის განხორციელება შესყიდვების და მიწოდების იმ რეგულაციების შემუშავებასა და გამოყენებაზე, რომლებიც აივპრევენციას და მკურნალობაში გამოყენებულ აუცილებელ მედიკამენტებს და სხვა სამედიცინო პროდუქტებს ეხება.

iv) აივინფიცირებულთა ორგანიზაციები გააგრძელებენ მთელი რიგი მნიშვნელოვანი ფუნქციების შესრულებას, რომლებიც ინფიცირებულებზე მოვლის და მათი მკურნალობის ხარისხის უზრუნველყოფას ეხება, მათ შორის, პაციენტებისა და მათი ნათესავებისთვის აუცილებელი ფსიქოსოციალური მხარდაჭერის აღმოჩენას, სტატუსის გამჟღავნებასთან დაკავშირებულ რთულ საკითხებსა და ინფიცირებული ბავშებისა და მოზარდების წინაშე მდგარი გამოწვევების თაობაზე რჩევის მიცემას და ქვეყნის დაშორებულ რაიონებში მცხოვრები პაციენტებისთვის არვ მედიკამენტების მიწოდებაში მონაწილეობას. აივინფიცირებულთა ორგანიზაციები უფრო აქტიურად ჩაერთვებიან აივინფიცირებულთათვის მხარდაჭერის და კლინიკური მოვლის სერვისების დროულად მიწოდების ხელშეწყობაში. მოხდება მომსახურების განვითარებასა და მიწოდებაში, ხარისხის უზრუნველყოფაში და პაციენტების მონიტორინგში არასამთავრობო ორგანიზაციების როლის ფორმალიზება, ხოლო სოციალური მხარდაჭერის და სხვა აუცილებელი სერვისების მიწოდება შეტანილი იქნება მკურნალობის განახლებულ ოფიციალურ პროტოკოლებში.

v) მოსახლეობაში, ჯანდაცვის მუშაკებს, სამართალდამცავი სტრუქტურების თანამშრომლებსა და სხვა ჯგუფებს შორის სტიგმისა და დისკრიმინაციის აღმოფხვრა მოხდება შემდეგი გზით: აივინფიცირებულთა მხარდამჭერი ჯგუფების მეტად ჩართულობა ისეთ აქტივობებში, რომლებიც მიზნად ისახავს სამედიცინო პერსონალსა (განსაკუთრებული ფოკუსით პირველადი ჯანდაცვის მიმწოდებლებზე) და მოსახლეობის სხვა ჯგუფებში სტიგმის აღმოფხვრას; აივინფიცირებულთა და მაღალი რისკის ჯგუფების თანამშრომლობა ადვოკატთა პროფესიულ ასოციაციებსა და ადამიანის უფლებების დამცველ ორგანიზაციებთან დისკრიმინაციის შემთხვევების აღმოსაფხვრელად; მასმედიის გამოყენება სტიგმისა და დისკრიმინაციის წინააღმდეგ სოციალური რეკლამების განსათავსებლად; ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების პოპულარიზაცია; ცნობიერების ზოგადი დონის ამაღლება.

vi) ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭოს როლი აივ ეროვნული პასუხის კოორდინირებასა და მხარდაჭერაში კიდევ უფრო გაძლიერდება ძირითადი დაინტერესებული მხარეებისა და ტექნიკური ექსპერტების ჩართვის მეშვეობით. საკოორდინაციო საბჭოს მანდატი, ნორმატიული აქტები და შემადგენლობა გადაისინჯება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს მისი ეფექტიანი ფუნქციონირება გლობალური ფონდის მიერ დაფინანსებული პროგრამების დასრულების შემდეგ.

vii) შესაბამისი სამთავრობო სტრუქტურები, მათ შორის, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, საქართველოს სპორტის და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, გააგრძელებენ მაღალი რისკის მქონე ჯგუფების, მათ შორის, ქუჩის ბავშვებისა და ახალგაზრდების, ასევე, შრომითი მიგრანტებისა და სხვა მოწყვლადი ჯგუფების მონიტორინგს. გამოვლენილი საჭიროებების მიხედვით შემუშავდება და განხორციელდება შესაბამისი ინტერვენციები.

viii) ხელისუფლება მხარს დაუჭერს პოლიტიკის შემუშავების სპეციფიკურ ღონისძიებებს და საინფორმაციო ინიციატივებს, რომლებსაც რისკის ჯგუფების ქსელები და მათი ინტერესების დამცველი პროფესიული არასამთავრობო ორგანიზაციები განახორციელებენ. ამის მაგალითები მოიცავს ზიანის შემცირების სერვისის მიმწოდებლების და სხვა დაინტერესებული მხარეების ჩართვას ნარკომანიასთან დაკავშირებული კანონმდებლობის ანალიზსა და მოძველებული პირობების გადასინჯვაში, რომლებიც უარყოფითად მოქმედებს პრევენციის და მოვლის აუცილებელი სერვისების ხელმისაწვდომობაზე.

სტრატეგიული ინტერვენცია 3.3. ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესისთვის მტკიცებულებების მოგროვება

სტრატეგიული ინფორმაციის დროულ ხელმისაწვდომობას, მათ შორის ზედამხედველობის და მონიტორინგის მონაცემებს, არსებითი მნიშვნელობა აქვს ეფექტიანი პასუხის დაგეგმვისა და განხორციელებისთვის და კონტექსტუალური ფაქტორების ცვლილების შესაბამისად, მათი დროული შესწორებისთვის. ეროვნული სტრატეგიული გეგმა ითვალისწინებს შემდეგ ღონისძიებებს:

i) ზედამხედველობის და პროგრამის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების შემდგომი გაძლიერება. ეს გულისხმობს უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდის გამოყენების გაუმჯობესებას; მონიტორინგის და შეფასების დეფინიციების გადასინჯვას და შესწორებას; მონაცემთა ხელმისაწვდომი წყაროების, მათ შორის პროგრამის მონიტორინგის და პერიოდული ზედამხედველობის მონაცემების უკეთეს ტრიანგულაციას; პროგრამის მონიტორინგის მონაცემების დეზაგრეგირებას მაღალი რისკის ჯგუფების ეპიდემიოლოგიურად ყველაზე მნიშვნელოვანი სეგმენტების მიხედვით. რეგიონული დონის მონაცემების შეგროვება და ანალიზი რეგიონულ/მუნიციპალურ დონეზე შესაბამისი სამიზნეების უკეთ განსაზღვრას გახდის შესაძლებელს. ნარკოტიკების მოხმარებასთან დაკავშირებული მდგომარეობის და სხვა მნიშვნელოვანი კონტექსტუალური მაჩვენებლების ხარისხიანი შეფასება შესაძლებელს გახდის, უკეთ გავიგოთ ცვლილებები, რომლებიც რისკის ჯგუფებზე და აივ გადაცემის რისკზე მოქმედებს და დროულად მოხდეს ინტერვენციების შესწორება.

ii) ოპერაციული კვლევების და ზედამხედველობის აქტივობების ჩატარება აივინფიცირებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესს შეუწყობს ხელს. ეროვნული სტრატეგიული გეგმის შესაბამისად, უმეტესწილად, დონორული დაფინანსების ფარგლებში, 2016-2018 წლებში ჩატარდება შემდეგი ზედამხვედველობის აქტივობები და კვლევები:

• დეტალური ეპიდემიოლოგიური ანალიზი რუტინული ზედამხედველობის მონაცემებსა და მონაცემთა დამატებით წყაროებზე (მაგ., უსაფრთხო სისხლის მონაცემთა ბაზაზე და სხვ.) დაყრდნობით, რათა მიღებულ იქნეს შემაჯამებელი მონაცემები აივ ეპიდემიასა და მის ხელშემწყობ ფაქტორებზე. სადაც შესაძლებელია, აივ ზედამხედველობა დაკავშირებული იქნება C ჰეპატიტის, ტუბერკულოზის და სხვა ზედამხედველობის ღონისძიებებთან;

• ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევების გაგრძელება მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის ეროვნული ზედამხედველობის გეგმის გრაფიკის შესაბამისად. ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევები მოიცავს ქვეყნის ყველა მხარეს, სადაც რისკის ჯგუფების მაღალი კონცენტრაციაა, ასახავს ასეთი ჯგუფების სავარაუდო ზომებს და ჩატარდება ინმ-ებს, სექსმუშაკ ქალებს, მსმ-ებს და პატიმრებს შორის;

• ხარისხობრივი კვლევები ისეთი ინტერვენციების შემუშავების ხელშესაწყობად, რომლებიც ინმ-ების სქესობრივ პარტნიორებზე, მსმ-ების ქალ სქესობრივ პარტნიორებზე და სექსმუშაკების კლიენტებსა და რეგულარულ პარტნიორებზე იქნება ფოკუსირებული;

• ხარისხობრივი კვლევები კონტექსტუალური ცვლილებების იდენტიფიცირებისთვის, რომლებიც გავლენას ახდენს რისკის ჯგუფებზე და აივ გადაცემის რისკზე;

• აივინფექციის ინციდენტობის კვლევები ინფექციის ტესტირების მიმდინარე ალგორითმით (RITA);

• ოპერაციული კვლევა, რათა შეფასდეს პაციენტების მიერ აივ მოვლის სერვისებით სარგებლობა და ამ სერვისებიდან გამოთიშვის შემთხვევაში - შესაბამისი ფაქტორები;

• ოპერაციული კვლევა დედიდან შვილზე აივინფექციის გადაცემის პრევენციის პროგრამის განხორციელების შესაფასებლად;

• ოპერაციული კვლევა ინმ-ებისთვის (მათ შორის, ქალი ინმ-ებისთვის) ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპიის სერვისების ხელმისაწვდომობაში ბარიერების გამოსავლენად;

• ოპერაციული კვლევა მსმ-ებისთვის ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების სერვისების ხელმისაწვდომობაში ბარიერების გამოსავლენად;

• საქართველოში მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის გამიზნული (ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის) ინტერვენციების ეფექტიანობის შეფასება;

• ოპერაციული კვლევა სამედიცინო დაწესებულებებში სტიგმასთან დაკავშირებული ძირითადი ფაქტორების გამოსავლენად და რეკომენდაციების შემუშავება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინტერვენციებისთვის;

• ცალკეული პრევენციული და სამკურნალო ინტერვენციების ეკონომიკური შეფასება (მაგ., მკურნალობის პროგრამის ფარგლებში რეგიონული დონის ლაბორატორიის პერსონალის საქმიანობის ეკონომიკური შეფასება; თანასწორთა მიერ განხორციელებული ინტერვენციები ინმ-ებს შორის);

• აივ/შიდსზე ეროვნული დანახარჯების შეფასება და ფინანსური დეფიციტის ანალიზი პოლიტიკური გადაწყვეტილებების ხელშესაწყობად;

• სავარაუდო ზომის და სარისკო ქცევების კვლევა (ბიობიჰევიორისტული ზედამხედველობის ინტეგრირებული კვლევა) ქუჩის ბავშვებსა და სხვა მოწყვლად ახალგაზრდებს შორის;

• აივ მოწყვლადობის საბაზისო კვლევა შრომით მიგრანტებს შორის;

• აივ/შიდსის ზრუნვისა და მხარდაჭერის სერვისების შეფასება.

თუ გავითვალისწინებთ პრევალენტობის მაჩვენებლის შეზღუდვებს ეფექტიანი პრევენციისა და მოვლის ინტერვენციების კონტექსტში, რომლის შედეგიც აივინფექციის ინციდენტობისა და სიკვდილიანობის შემცირებაა, მნიშვნელოვანია ისეთი მონაცემების შეგროვება, რომლებიც გამოყენებული იქნება ახალი შემთხვევების სავარაუდო ინდიკატორად. ეს მიღწეული იქნება პრევალენტობის მონაცემების დეზაგრეგირებით ასაკის (25 წლამდე და 25 წელზე მეტი) და ასევე, ნარკოტიკების ინიექციური მოხმარების ხანგრძლივობის (3 წელზე ნაკლები და 3 წელზე მეტი) მიხედვით. პრევალენტობის ეს დეზაგრეგირებული ინდიკატორები, კომბინირებული და შესაბამისობაში მოყვანილი SPECTRUM მონაცემებთან, ასევე, ინფექციის ტესტირების მიმდინარე ალგორითმის გამოყენებით ჩატარებულ აივინფექციის ახალი შემთხვევების შეფასების კვლევასთან, შესაძლებლობას მოგვცემს, დავადგინოთ, იქნა თუ არა მიღწეული აივ ეპიდემიის მოსალოდნელი შეჩერება.

განხორციელდება მინიმუმ იმ რეგიონების რეგიონული სტატისტიკის მონიტორინგი, სადაც რისკის ჯგუფების მაღალი პრევალენტობაა.

[pic]

განხორციელების ვადები და პასუხისმგებელი ინსტიტუტები

თითოეული ამოცანისა და სტრატეგიული ინტერვენციის ფარგლებში გათვალისწინებული აქტივობების ჩამონათვალი მოცემულია №3 დანართში. აღნიშნულ დანართში ასევე მოცემულია ინფორმაცია განხორციელებაზე პასუხისმგებელი ინსტიტუტებისა და მათი პარტნიორი ორგანიზაციების შესახებ.

პასუხისმგებლობა აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის ეფექტიან განხორციელებაზე გადანაწილდება სხვადასხვა სამთავრობო ინსტიტუტსა და სააგენტოს შორის, მათი მანდატებისა და კომპეტენციების გათვალისწინებით. ქვემოთ ჩამოთვლილია ის ძირითადი უწყებები, რომლებიც უხელმძღვანელებენ და კოორდინირებასა და მეთვალყურეობას გაუწევენ სტრატეგიული გეგმის განხორციელებას:

• ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო, რომელიც ასრულებს შიდსის სახელმწიფო საკოორდინაციო უწყების ფუნქციას და სტრატეგიულ დონეზე იღებს მთავარ პასუხისმგებლობას ეროვნული რეაგირების კოორდინირებაზე;

• საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, რომელიც პასუხისმგებელია ზოგადად ჯანდაცვის სერვისების მიწოდებაზე, ასევე აივ/შიდსის დარგში ეროვნული პოლიტიკისა და რეგულაციების შემუშავებასა და განხორციელებაზე;

• სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი, რომელიც მართავს გლობალური ფონდის გრანტებს და ასევე, სხვა რესურსებიდან დაფინანსებულ პროექტებს და რომლის უმთავრესი პასუხისმგებლობაა აივ/შიდსის ეპიდზედამხედველობა;

• სს ,,ინფექციური პათოლოგიის შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი“, რომელიც წარმოადგენს მნიშვნელოვან პასუხისმგებელ ინსტიტუტს შიდსის მკურნალობის სერვისებზე; იგი, ასევე, კოორდინირებას უწევს აივ/შიდსით ინფიცირებული პაციენტებისთვის მოვლისა და სოციალური დახმარების სერვისების განხორციელებას.

ეროვნული სტრატეგიული გეგმის ერთ-ერთი მთავარი პრინციპია მჭიდრო თანამშრომლობა სახელმწიფო, საერთაშორისო, არასამთავრობო და კერძო სექტორებს შორის. ის როლი, რომელსაც სამოქალაქო საზოგადოება აქამდე ასრულებდა აივინფიცირებულ პირთათვის და მოწყვლადი ჯგუფებისთვის დახმარებისა და მომსახურების მიწოდებაში, შესაბამის პოლიტიკურ დიალოგსა და ადვოკატირებაში კიდევ უფრო გაღრმავდება. საქართველოს მთავრობა აღიარებს, რომ სამოქალაქო საზოგადოების ქმედითი ჩართულობის და მისი როლის გაფართოების გარეშე სახელმწიფო რეაგირება ეპიდემიაზე არ იქნება ადეკვატური.

ეროვნული პასუხის დაფინანსება

აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხისთვის დაფინანსების საჭიროება სტაბილურად იზრდებოდა და გაიზრდება პრევენციისა და მოვლის სხვადასხვა ინტერვენციის სპექტრის გაფართოების შესაბამისად. აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის წლიური ღირებულება გაიზარდა 5.2 მილიონი აშშ დოლარიდან 8 მილიონ აშშ დოლარამდე 2006 - 2008 წლებში და 14.76 მილიონ აშშ დოლარამდე 2014 წელს. მოსალოდნელია შემდგომი ზრდა, მომსახურების მოცვის დაგეგმილი გაფართოების და ხარისხის გაუმჯობესების ხელშესაწყობად. მკურნალობის სქემების მიმდინარე ოპტიმიზაციის შედეგად არვ თერაპიის მიწოდების მოსალოდნელი გაფართოება არ იქნება დაკავშირებული დაფინანსების მნიშვნელოვან ზრდასთან.

პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით ეროვნული სტრატეგიული გეგმის რეალური დანახარჯების ანალიზმა აჩვენა, რომ მკურნალობისა და ზედამხედველობის დაფინანსება იზრდება მაშინ, როცა პრევენციაზე გაწეული დანახარჯების წილი მცირდება (იხ. გრაფიკი 4.1). თუმცა ეს ტენდენცია შეიცვალა 2014 წელს და პრევენციისთვის გამოყოფილი დაფინანსება გაიზარდა.

გრაფიკი 4.1. დაფინანსება ეროვნული სტრატეგიული გეგმის პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით 2010-2014 წწ.

[pic]

ეროვნული სტრატეგიული გეგმის დანახარჯების დინამიკა მომავალი სამი წლისათვის განისაზღვრება საერთაშორისო დაფინანსების წილის კლებით და აივ/შიდსის ეპიდემიაზე მდგრადი პასუხის უზრუნველსაყოფად აუცილებელი სახელმწიფო დაფინანსების წილის მატებით. კერძოდ, 2016-2018 წლებში მთავრობა სრულად დააფინანსებს პირველი რიგის არვ მედიკამენტების შესყიდვას, მკურნალობის ხარისხის ლაბორატორიულ მონიტორინგს და ოპიოიდ- ჩანაცვლებით თერაპიას. მე-4 დანართში წარმოდგენილი დეტალური ბიუჯეტი იძლევა ინფორმაციას აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის სხვადასხვა კომპონენტისთვის დაფინანსების მოსალოდნელი წყაროების შესახებ.

ცხრილებში 4.1 და 4.2 და მე-4.2 და მე-4.3 გრაფიკებში წარმოდგენილია დაფინანსების დინამიკა, რომელშიც შედის 2010-2014 წლების დანახარჯები, ასევე 2016-2018 წლებისათვის დაგეგმილი საჭირო დაფინანსება.

ცხრილი 4.1.აივ/შიდსზე ეროვნული პასუხის დაფინანსება წყაროების მიხედვით (მილიონ აშშ დოლარებში)

|წყარო |

|საინიექციო ინსტრუმენტებით და სხვა საშუალებებით (სპირტიანი ტამპონები, საინიექციო წყალი, ლიმონის მჟავა და მომჭერები) მომარაგება; |

|ქცევის შეცვლის კომუნიკაცია და კონსულტაცია; |

|აივინფექციაზე ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისები; |

|აივინფიცირებულთა მიერ მოვლისა და მკურნალობის სერვისებით სარგებლობის ხელშეწყობა; |

|ვირუსულ C და B ჰეპატიტზე ტესტირება და ვაქცინაციასა და მკურნალობაზე მიმართვა, ვირუსული C/B ჰეპატიტის მკურნალობის/ვაქცინაციის ჩართვა |

|შემთხვევის მართვის სქემაში; |

|ზედოზირების პრევენციის და მართვის სერვისები (მათ შორის, ნალოქსონის დისტრიბუცია); |

|კონდომების და საინფორმაციო მასალების დისტრიბუცია; |

|სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები (სიფილისზე ტესტირება და მკურნალობაზე მიმართვა, სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების |

|სამკურნალო სერვისების ჩართვა შემთხვევის მართვის სქემაში); |

|ტუბერკულოზის სკრინინგი კითხვარის მეშვეობით და ტუბერკულოზის დიაგნოსტირებასა და მკურნალობაზე მიმართვა; |

|ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპია (როგორც შემთხვევის მართვის სქემის შემადგენელ ნაწილს, მოიცავს ჩანაცვლებითი თერაპიის მიწოდებას და ასევე, |

|ჩანაცვლებით თერაპიაზე და მკურნალობისა და რეაბილიტაციის სხვა ფორმებზე მიმართვას); ამაში შედის ინმ-ებისთვის სოციალური მეწარმეობის |

|პროგრამასთან თანამშრომლობა, რომელსაც მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია აფინანსებს; |

|იურიდიული დახმარება; |

|ფსიქოსოციალური მხარდაჭერა, მათ შორის კონსულტირება, არტ-თერაპია და სხვა. |

|ინმ-ებზე ორიენტირებული ინტერვენციები შემუშავებული იქნება ინმ ქალებისათვის, აგრეთვე სხვადასხვა ნივთიერებების, მათ შორის ახალი |

|ფსიქოაქტიური ნარკოტიკების მომხმარებლების, ყოფილი ინმ-ების და პოტენციური ინმ-ების მოსაზიდად და შესანარჩუნებლად. |

|მამაკაცები, რომელთაც აქვთ სქესობრივი კავშირი მამაკაცთან (მსმ) |

| |

|კონდომების და ლუბრიკანტების დისტრიბუცია; |

|ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის და კონსულტაციის სერვისები (მათ შორის, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით); |

|აივინფექციაზე ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისები, მათ შორის ნერწყვის ტესტირების დანერგვა; |

|აივინფიცირებულთა მიერ მოვლისა და მკურნალობის სერვისებით სარგებლობის ხელშეწყობა; |

|სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები (სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების ტესტირების და მკურნალობის ჩართვა აივინფექციის |

|შემთხვევის მართვის სქემაში); |

|ვირუსულ C და B ჰეპატიტზე ტესტირება და ვაქცინაციასა და მკურნალობაზე მიმართვა, ვირუსული C/B ჰეპატიტის მკურნალობის/ვაქცინაციის ჩართვა |

|აივინფექციის შემთხვევის მართვის სქემაში; |

|ტუბერკულოზის სკრინინგი კითხვარის მეშვეობით და ტუბერკულოზის დიაგნოსტირებასა და მკურნალობაზე მიმართვა; |

|იურიდიული დახმარება; |

|ფსიქოსოციალური მხარდაჭერა. |

| |

|მსმ-ების სოციალური ქსელების შესასწავლად აქცენტი კეთდება თანასწორთა ჩართვაზე და აუცილებელი კომუნიკაციის დამყარებაზე. |

| |

|გარდა ამისა, სტრატეგიის განხორციელების დროს მოხდება ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის შესაძლებლობის, როგორც აივპრევენციის დამატებითი |

|არჩევანის შესწავლა, რაც მიზნად ისახავს არვ პრევენციული სტრატეგიების შესახებ ცოდნის გაფართოებას და ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის |

|განხორციელების შესაძლებლობის დემონისტრირებას მსმ-ების მცირე ჯგუფზე, რომლებიც შერჩეული იქნება მაღალი რისკის სექსუალური პრაქტიკის |

|კრიტერიუმების საფუძველზე. |

| სექსმუშაკი ქალები, მათ შორის ტრანსგენდერები |

|კონდომების და ლუბრიკანტების დისტრიბუცია; |

|ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის და კონსულტაციის სერვისები (მათ შორის, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით); |

|აივინფექციაზე ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისები; |

|აივინფიცირებულთა მიერ მოვლისა და მკურნალობის სერვისებით სარგებლობის ხელშეწყობა; |

|გენდერული ძალადობის საკითხებზე კონსულტირება; |

|სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები (სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების ტესტირების და მკურნალობის ჩართვა აივინფექციის |

|შემთხვევების მართვის სქემაში); |

|ვირუსულ C ჰეპატიტზე ტესტირება და მკურნალობაზე მიმართვა, ვირუსული C ჰეპატიტის მკურნალობის ჩართვა აივინფექციის შემთხვევის მართვის |

|სქემაში; |

|ტუბერკულოზის სკრინინგი კითხვარის მეშვეობით და ტუბერკულოზის დიაგნოსტირებასა და მკურნალობაზე მიმართვა. |

|სერვისები ყურადღებით იქნება შემუშავებული, რათა მორგებულ იქნეს სექსმუშაკთა პოპულაციის სხვადასხვა სეგმენტის, განსაკუთრებით |

|დაბალშემოსავლიანი და მაღალშემოსავლიანი სექსმუშაკების, განსხვავებული საჭიროებების მოგვარებაზე. მეორე კატეგორიას შესთავაზებენ |

|სერვისების შედარებით მარტივ კომბინაციას, რაც უმეტესწილად ქცევის შეცვლის კომუნიკაციას დაემყარება, რომელშიც პრიორიტეტი ახალ |

|საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებს მიენიჭება. |

|პატიმრები |

|კონდომების და ლუბრიკანტების ხელმისაწვდომობა; |

|ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის და კონსულტაციის სერვისები, მათ შორის, თვითდახმარების ჯგუფის კონსულტაცია; |

|აივინფექციაზე ნებაყოფლობითი კონსულტირების და ტესტირების სერვისები; |

|აივინფიცირებულთა მიერ მოვლისა და მკურნალობის სერვისებით სარგებლობის ხელშეწყობა; |

|ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპიის გაგრძელება. |

დანართი 3. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების სტრატეგიის მონიტორინგისა და შეფასების ჩარჩო

|  | |საბაზისო |ვადები და სამიზნეები |

|სგ № | |სიდიდე |წელი |მონაცემთა წყარო |2016 |2017 |2018 |მონაცემთა წყარო |

|  |ზემოქმედების ინდიკატორები |  |  |  |  |  |  |  |

|I3 |აივინფიცირებული მსმ-ების პროცენტი |13% |2012 |IBBSS |  |<15% |  |IBBSS |

|I4 |აივინფიცირებული სექსმუშაკების პროცენტი |0.7% |2014 |IBBSS |<5% |  |<5% |IBBSS |

|I5 |აივინფიცირებული ინმ-ების პროცენტი |3% |2012 |IBBSS |  |<5% |  |IBBSS |

|  |გამოსავლის ინდიკატორები |  |  |  |  |  |  |  |

|O2 |სექსმუშაკთა პროცენტული წილი, რომლებმაც ბოლო კლიენტთან |91% |2012 |IBBSS |95% |  |95% |IBBSS |

| |კონდომი გამოიყენეს | | | | | | | |

|O3 |ინმ-ების წილი, რომლებმაც ნარკოტიკის ბოლო ინიექციის დროს|83.5% |2012 |IBBSS |  |87% |  |IBBSS |

| |სტერილური საინიექციო ინსტრუმენტი გამოიყენეს | | | | | | | |

|O4 |პატიმართა პროცენტული წილი, რომლებმაც ბოლო სქესობრივი |მონაცემი არ |მონაცემი არ |მონაცემი არ არის |  |76% |  |IBBSS |

| |აქტის დროს კონდომი გამოიყენეს. |არის |არის | | | | | |

|O5 |აივინფიცირებულ ზრდასრულთა და ბავშვთა პროცენტული წილი, |87% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |88% |89% |90% |რუტინული მონიტორინგის |

| |რომლებიც არვ თერაპიის დაწყებიდან 12 თვის შემდეგ | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |აგრძელებენ მკურნალობას, იმ პაციენტთა შორის, რომლებსაც | | | | | | | |

| |დაწყებული აქვთ ეს თერაპია. | | | | | | | |

|O6 |წარსულში ნარკოტიკის ინიექციური მომხმარებელი |83% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |84% |85% |86% |რუტინული მონიტორინგის |

| |აივინფიცირებულების პროცენტული წილი, რომლებიც არვ | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |თერაპიის დაწყებიდან 12 თვის შემდეგ მკურნალობას | | | | | | | |

| |აგრძელებენ, იმ პაციენტთა შორის, რომლებსაც დაწყებული | | | | | | | |

| |აქვთ ეს თერაპია. | | | | | | | |

|  |მოცვის/გამოსავლის ინდიკატორები |  |  |  |  |  |  |  |

|C2 |ინმ-ების პროცენტული წილი, რომლებსაც საანგარიშო პერიოდში|43% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |51% |56% |60% |რუტინული მონიტორინგის |

| |ჩაუტარდა აივტესტირება და ეცნობა მისი შედეგები | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C3 |ნემსის და შპრიცის პროგრამების ფარგლებში დარიგებული |45.3 |2013 |რუტინული მონიტორინგის |57 |78 |101 |რუტინული მონიტორინგის |

| |ნემსებისა და შპრიცების რაოდენობა ნარკოტიკის ერთ | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |ინიექციურ მომხმარებელზე ერთ წელიწადში | | | | | | | |

|1.1.2 |ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპია |  |  |  |  |  |  |  |

| |და მკურნალობის და რეაბილიტაციის სხვა ფორმები | | | | | | | |

|1.1.3 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა მსმ-ებს შორის |  |  |  |  |  |  |  |

|1.2.2 |დონორის სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა |  |  |  |  |  |  |  |

|C13 |მოხალისე დონორების პროცენტული წილი |30.00% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |35% |40% |45% |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|1.2.3 |აივინფექციის ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა |  |  |  |  |  |  |  |

|1.2.4 |აივინფექციის დედიდან შვილზე გადაცემის პრევენცია |  |  |  |  |  |  |  |

|C16 |აივინფიცირებული ორსული ქალების პროცენტული წილი, |100% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |100% |100% |100% |რუტინული მონიტორინგის |

| |რომლებსაც ჩაუტარდა არვ თერაპია დედიდან შვილზე ინფექციის| | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |გადაცემის რისკის შესამცირებლად | | | | | | | |

|C17 |აივინფიცირებული ქალების ახალშობილთა პროცენტული წილი, |100% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |100% |100% |100% |რუტინული მონიტორინგის |

| |რომლებსაც აივინფექციაზე ვირუსოლოგიური ტესტი ჩაუტარდა | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |დაბადებიდან 2 თვის განმავლობაში | | | | | | | |

|2 |[აივმოვლა და მკურნალობა] |  |  |  |  |  |  |  |

|C19 |პაციენტების რაოდენობა, რომლებიც ამბულატორიულ სერვისებს|2790 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |3450 |3900 |4300 |რუტინული მონიტორინგის |

| |იღებენ | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|2.1.2 |არვ თერაპიის მიწოდება არსებული გაიდლაინების შესაბამისად|  |  |  |  |  |  |  |

| |ყველა იმ აივინფიცირებული პირისთვის, ვისაც ეს თერაპია | | | | | | | |

| |ესაჭიროება, მათ შორის აფხაზეთის რეგიონში. | | | | | | | |

|C21 |ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად არვ |2228 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |3300 |3700 |4100 |რუტინული მონიტორინგის |

| |თერაპიაზე მყოფი მოზრდილებისა და ბავშვების რაოდენობა | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |საანგარიშო პერიოდის ბოლოს, საქართველოს კონფლიქტური | | | | | | | |

| |რეგიონის გამოკლებით. | | | | | | | |

|C22 |ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად არვ |313 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |500 |600 |700 |რუტინული მონიტორინგის |

| |თერაპიაზე მყოფი მოზრდილებისა და ბავშვების რაოდენობა | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |საანგარიშო პერიოდის ბოლოს საქართველოს კონფლიქტურ | | | | | | | |

| |რეგიონში. | | | | | | | |

|C23 |პაციენტთა რაოდენობა, რომლებიც კლინიკაში იღებენ |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |3100 |3500 |3900 |რუტინული მონიტორინგის |

| |სამკურნალო რეჟიმის დაცვის მონიტორინგის და მხარდაჭერის |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |სერვისებს | | | | | | | |

|C24 |მობილური ჯგუფების მიერ განხორციელებული სამკურნალო |4228 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |4200 |4400 |4600 |რუტინული მონიტორინგის |

| |რეჟიმის დაცვის მონიტორინგის და მხარდაჭერის ვიზიტების | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |რაოდენობა | | | | | | | |

|2.1.3 |პროგრამის ეფექტიანი ადმინისტრირება და მომსახურების |  |  |  |  |  |  |  |

| |მიწოდების ხარისხი | | | | | | | |

|C26 |ნარკოტიკების ინიექციური მოხმარების ანამნეზის მქონე არვ |71% |2014 |რუტინული მონიტორინგის |73% |75% |77% |რუტინული მონიტორინგის |

| |თერაპიაზე მყოფი პირების პროცენტული წილი, რომლებმაც 12 | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |თვის თერაპიის შემდეგ ტესტირება ჩაიტარეს ვირუსულ | | | | | | | |

| |დატვირთვაზე და რომელთა ვირუსული დატვირთვის დონე არის | | | | | | | |

| |≤1000 ერთეული/მლ | | | | | | | |

|C27 |აივინფექციასთან დაკავშირებული ჰოსპიტალიზაციის რაოდენობა|504 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |522 |540 |556 |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C28 |სამედიცინო დაწესებულებების პროცენტული რაოდენობა, |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |100% |100% |100% |რუტინული მონიტორინგის |

| |რომლებშიც არვ მედიკამენტების წყვეტას ადგილი არ ჰქონია |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|2.2 |ტუბერკულოზთან და ვირუსულ C ჰეპატიტთან კოინფექციის და |  |  |  |  |  |  |  |

| |ნარკოტიკების ინიექციური მოხმარების მიზეზით გამოწვეული | | | | | | | |

| |ავადობის და სიკვდილიანობის შემცირება | | | | | | | |

|C30 |აივ მოვლის სერვისების მისაღებად ახლადრეგისტრირებული |92 |2013 |რუტინული მონიტორინგის |150 |200 |250 |რუტინული მონიტორინგის |

| |მოზრდილების და ბავშვების რაოდენობა, რომლებიც ასევე | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

| |იწყებენ იზონიაზიდით პრევენციულ მკურნალობას საანგარიშო | | | | | | | |

| |პერიოდში | | | | | | | |

|2.2.2 |ყველა აივინფიცირებულისთვის ვირუსული ჰეპატიტის |  |  |  |  |  |  |  |

| |მკურნალობის (დაფინანსებული ვირუსული C ჰეპატიტის | | | | | | | |

| |პროგრამით) უზრუნველყოფა | | | | | | | |

|2.3 |მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების მიწოდების |  |  |  |  |  |  |  |

| |უზრუნველყოფა აივინფიცირებულებისთვის | | | | | | | |

|2.3.2 |ქრონიკულად დაავადებული პაციენტებისთვის პალიატიური |  |  |  |  |  |  |  |

| |მზრუნველობის გაწევა | | | | | | | |

|3 |[ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება] |  |  |  |  |  |  |  |

|3.2 |გაუმჯობესებული პოლიტიკური გარემო და დაინტერესებულ |  |  |  |  |  |  |  |

| |მხარეთა კოორდინაცია | | | | | | | |

|3.2.2 |სამოქმედო პოლიტიკის, რეგულაციების და გაიდლაინების |  |  |  |  |  |  |  |

| |შემუშავება და განახლებული კანონმდებლობის მიღება | | | | | | | |

| |აივსერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით | | | | | | | |

|3.2.4 |მედიის უფრო აქტიურად გამოყენება სტიგმის აღმოფხვრის, |  |  |  |  |  |  |  |

| |ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და სხვა | | | | | | | |

| |სერვისების პოპულარიზების და ზოგადი ცნობიერების | | | | | | | |

| |ამაღლების მიზნით (მედია კამპანიები CBO/CSO/NSA-ის მიერ)| | | | | | | |

|3.2.5 |სტიგმის შემცირებისაკენ მიმართული აქტივობების შემუშავება|  |  |  |  |  |  |  |

| |და განხორციელება აივინფიცირებულთა ორგანიზაციებისა და | | | | | | | |

| |მაღალი რისკის ჯგუფების ქსელების მიერ | | | | | | | |

|C39 |სტიგმის დონე ჯანდაცვის მუშაკებს შორის |განსასა-ზღვრია |განსასაზ-ღვრია |რუტინული მონიტორინგის |განსასა-ზღვრ|განსასა-ზღვრ|განსასა-ზღვრ|რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები |ია |ია |ია |მონაცემები |

|3.3 |ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესისთვის |  |  |  |  |  |  |  |

| |მტკიცებულებების მოგროვება | | | | | | | |

|C41 |აივ/შიდსის მოვლისა და მკურნალობის სერვისების შეფასება |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |1 |1 |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| | |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C42 |პროგრამის მონიტორინგის სისტემის შეფასება და რევიზია |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |1 |1 |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| | |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C43 |მონაცემთა ბაზებს შორის კავშირების დამყარება მოვლის |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |1 |1 |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| |სერვისებით სარგებლობის მხარდასაჭერად |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C44 |მონაწილეობითი ხარისხობრივი შეფასება მაღალი რისკის |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |1 |1 |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| |ჯგუფებში (ყოველწლიურად) |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|3.3.2 |ბიობიჰევიორისტული ინტეგრირებული კვლევები მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის პოპულაციების სავარაუდო ზომის ასახვით: : ინმ-ები, ქალი სექსმუშაკები, მსმ-ები, პატიმრები, ქუჩის ბავშვები და |

| |სარისკო ქცევის მქონე ახალგაზრდები; აივ მოწყვლადობის საბაზისო კვლევა შრომით მიგრანტებს შორის |

|C45 |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (ინმ-ებს შორის) |1 |2012 |რუტინული მონიტორინგის |  |1 |  |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C46 |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (ქალ სექსმუშაკებს შორის)|1 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |1 |  |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C47 |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (მსმ-ებს შორის) |1 |2014 |რუტინული მონიტორინგის |  |1 |  |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|C48 |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (პატიმრებს შორის) |1 |2012 |რუტინული მონიტორინგის |  |1 |  |რუტინული მონიტორინგის |

| | | | |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|3.3.3 |აივ-ის ინციდენტობის შეფასების კვლევები ინფექციის |  |  |  |  |  |  |  |

| |ტესტირების მიმდინარე ალგორითმით (RITA) | | | | | | | |

|3.3.4 |ოპერაციული კვლევები პაციენტების მიერ აივ მოვლის სერვისებით სარგებლობის შესაფასებლად, ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების სერვისების (ინმ-ებისთვის, მსმ-ებისთვის) და |

| |ოპიოიდ-ჩანაცვლებითი თერაპიის (ინმ-ებისთვის) ხელმისაწვდომობაში ბარიერების გამოსავლენად და სამედიცინო დაწესებულებებში სტიგმასთან დაკავშირებული ძირითადი ფაქტორების გამოსავლენად; |

| |რეკომენდაციების შემუშავება მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ინტერვენციებისთვის; სამედიცინო სერვისების უტილიზაციის და პაციენტთა კმაყოფილების შეფასება აივ/შიდსით ინფიცირებულთა შორის |

|C47 |ჩატარებული საოპერაციო კვლევების რაოდენობა |მონაცემი არ |მონაცემი არ |რუტინული მონიტორინგის |5 |2 |1 |რუტინული მონიტორინგის |

| | |არის |არის |მონაცემები | | | |მონაცემები |

|3.3.5 |ცალკეული პრევენციული და სამკურნალო ინტერვენციების |  |  |  |  |  |  |  |

| |ეკონომიკური შეფასება და (ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის) | | | | | | | |

| |ინტერვენციების ეფექტიანობის შეფასება | | | | | | | |

დანართი 4. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების გეგმა და ბიუჯეტი

4.1. აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგის განხორციელების დეტალური ბიუჯეტი

№ |სტრატეგიული პრიორიტეტი/განხორციელების სფერო | |სულ აშშ დოლარი | | | |მთავრობა | |  |სხვა |  |  | | | |2016 |2017 |2018 |სულ |2016 |2017 |2018 |სულ |2016 |2017 |2018 |სულ აშშ დ | |

1 |[აივ/შიდსის პრევენცია და გამოვლენა] | | | | | | | | |  |  |  |  | |1.1 |აივინფექციის გადაცემის პრევენცია, აივინფექციის გამოვლენა და მოვლისა და მკურნალობის სერვისების დროული უზრუნველყოფა მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის |7,197,121 |8,530,010 |9,734,163 |25,461,295 |2,190,958 |3,238,611 |3,833,859 |9,263,428 |5,006,163 |5,291,400 |5,900,304 |16,197,867 | |1.1.1 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა ინმ-ებში |1,787,056 |1,842,815 |1,982,072 |5,611,944 |0 |0 |56,585 |56,585 |1,787,056 |1,842,815 |1,925,487 |5,555,359 | |1.1.2 |ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპია და მკურნალობისა და რეაბილიტაციის სხვა ფორმები |4,450,684 |5,604,043 |6,558,939 |16,613,667 |2,190,958 |3,230,709 |3,763,323 |9,184,990 |2,259,726 |2,373,334 |2,795,617 |7,428,677 | |1.1.3 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა მსმ-ებში |513,837 |653,025 |748,216 |1,915,077 |0 |0 |5,783 |5,783 |513,837 |653,025 |742,433 |1,909,294 | |1.1.4 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა სექსმუშაკ ქალებში |256,486 |278,127 |304,850 |839,463 |0 |0 |8,169 |8,169 |256,486 |278,127 |296,681 |831,294 | |1.1.5 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა პატიმრებში |85,269 |98,320 |89,864 |273,453 |0 |7,902 |0 |7,902 |85,269 |90,418 |89,864 |265,551 | |1.1.6 |სერვისების ხარისხის გაუმჯობესება |103,789 |53,680 |50,222 |207,691 |0 |0 |0 |0 |103,789 |53,680 |50,222 |207,691 | |1.2 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა ჯანდაცვის დაწესებულებებში |1,582,077 |1,671,907 |1,796,945 |5,050,930 |1,524,317 |1,660,462 |1,785,042 |4,969,820 |57,760 |11,446 |11,904 |81,109 | |1.2.1 |პროვაიდერის მიერ ინიცირებული აივტესტირების გაძლიერება |370,328 |414,317 |473,433 |1,258,078 |349,435 |402,871 |461,530 |1,213,835 |20,893 |11,446 |11,904 |44,242 | |1.2.2 |დონორის სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა |467,271 |490,634 |510,260 |1,468,165 |467,271 |490,634 |510,260 |1,468,165 |0 |0 |0 |0 | |1.2.3 |აივინფექციის ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა |1,753 |1,841 |1,914 |5,509 |1,753 |1,841 |1,914 |5,509 |0 |0 |0 |0 | |1.2.4 |აივინფექციის დედიდან შვილზე გადაცემის პრევენცია |150,416 |169,860 |189,054 |509,330 |113,549 |169,860 |189,054 |472,463 |36,867 |0 |0 |36,867 | |1.2.5 |აივ/შიდსის ეროვნული პროგრამის კომპონენტის - „აივ/შიდსის ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება რისკის ჯგუფებისთვის“ - სახელმწიფო კოორდინაცია |592,309 |595,256 |622,284 |1,809,849 |592,309 |595,256 |622,284 |1,809,849 |0 |0 |0 |0 | |

2 |[აივ ინფიცირებულ პირებზე მოვლა და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა] | | | | | | | | | | | | | |2.1 |მკურნალობისა და მოვლის ხარისხიანი სერვისების შეუფერხებელი მიწოდების უზრუნველყოფა |5,483,516 |10,857,863 |7,513,974 |23,855,354 |2,751,613 |9,747,640 |7,008,657 |19,507,908 |2,731,904 |1,110,224 |505,317 |4,347,446 | |2.1.1 |ყველა აივინფიცირებულისათვის აუცილებელი კლინიკური სერვისების მიწოდება |3,204,906 |3,710,230 |4,278,715 |11,193,851 |2,129,280 |3,415,866 |4,278,715 |9,823,860 |1,075,626 |294,364 |0 |1,369,990 | |2.1.2 |ყველა აივინფიცირებულისათვის არვ მკურნალობის უზრუნველყოფა არსებული გაიდლაინების შესაბამისად, მათ შორის აფხაზეთის რეგიონში |1,876,546 |2,183,496 |2,503,248 |6,563,291 |572,371 |1,737,344 |2,382,427 |4,692,141 |1,304,176 |446,152 |120,821 |1,871,149 | |2.1.3 |პროგრამის ეფექტური ადმინისტრირება და სერვისების მიწოდების ხარისხი |402,064 |422,167 |439,054 |1,263,286 |49,962 |52,460 |54,558 |156,980 |352,103 |369,708 |384,496 |1,106,306 | |2.1.4 |ინფრასტრუქტურისათვის საჭირო ინვესტიციები | 0 |4,541,970 |292,957 |4,834,927 |0 |4,541,970 |292,957 |4,834,927 |0 |0 |0 |0 | |2.2 |ტუბერკულოზთან და ვირუსულ C ჰეპატიტთან კოინფექციის და ნარკოტიკების ინექციური გამოყენების მიზეზით ავადობის და სიკვდილიანობის შემცირება | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | |2.2.1 |აივ და ტუბერკულოზის ერთობლივი აქტივობების გაძლერება (დაფინანსებული ტუბერკულოზის პროგრამის მიერ) |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | |2.2.2 |ყველა აივინფიცირებული პირისათვის ვირუსული C ჰეპატიტის მკურნალობისა და მოვლის ხელმისაწვდომობაა (დაფინანსებული C ჰეპატიტის პროგრამის მიერ) |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | |2.3 |მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების მიწოდების უზრუნველყოფა აივ ინფიცირებულებისათვის |221,855 |227,511 |241,032 |690,397 |0 |0 |0 |0 |221,855 |227,511 |241,032 |690,397 | |2.3.1 |თანასწორ-მხარდამჭერი სერვისების მუშაობის უზრუნველყოფა |149,767 |149,959 |158,685 |458,410 |0 |0 |0 |0 |149,767 |149,959 |158,685 |458,410 | |2.3.2 |ქრონიკული პაციენტებისთვის პალიატიური მოვლის უზრუნველყოფა |69,874 |73,367 |76,302 |219,543 |0 |0 |0 |0 |69,874 |73,367 |76,302 |219,543 | |2.3.3 |აივინფიცირებული პირების აივ და სხვა სამედიცინო და მხარდამჭერი სერვისებით ეფექტური უზრუნველყოფა |2,214 |4,185 |6,045 |12,444 |0 |0 |0 |0 |2,214 |4,185 |6,045 |12,444 | |

3 |[ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება] | | | | | | | | |0 |0 |0 | | |3.1 |აივ პრევენციისა და მკურნალობისთვის ადეკვატური ასიგნებების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ეროვნული პასუხის გაგრძელებისა და გაფართოების მიზნით |37,662 |43,106 |28,231 |108,999 |25,399 |26,669 |27,735 |79,803 |12,263 |16,437 |496 |29,196 | |3.1.1 |აივ-თან დაკავშირებული დანახარჯების მუდმივი მონიტორინგი ჯანდაცვის ეროვნული ანაგარიშების ანალიზის გზით |25,399 |26,669 |27,735 |79,803 |25,399 |26,669 |27,735 |79,803 |0 |0 |0 |0 | |3.1.2 |ეროვნული გარდამავალი გეგმის განვითარება (გარე დაფინანსებიდან სახელმწიფო დაფინანსებაზე გადასვლა) ძირითადი დაინტერესებული მხარეების, მათ შორის რისკ-ჯგუფების წარმომადგენლების მონაწილეობით |12,263 |16,437 |496 |29,196 |0 |0 |0 |0 |12,263 |16,437 |496 |29,196 | |3.2 |პოლიტიკური გარემოს და დაინტერესებულ მხარეთა კოორდინაციის გაუმჯობესება |268,796 |290,820 |299,973 |859,589 |0 |0 |0 |0 |268,796 |290,820 |299,973 |859,589 | |3.2.1 |აივ-თან დაკავშირებული კანონმდებლობის რეგულარული რევიზია და ანალიზი |9,084 |9,538 |9,920 |28,542 |0 |0 |0 |0 |9,084 |9,538 |9,920 |28,542 | |3.2.2 |საოპერაციო პოლიტიკის, რეგულაციების და გაიდლაინების შემუშავება შესწორებული კანონმდებლობის განხორციელების ხელშესაწყობად, რათა მოგვარდეს საკითხები, რომლებიც აივ სერვისების ხელმისაწვდომობაზე მოქმედებს |4,542 |4,769 |4,960 |14,271 |0 |0 |0 |0 |4,542 |4,769 |4,960 |14,271 | |3.2.3 |სამოქალაქო სექტორისა და ადვოკატებისა და ადამიანის უფლებათა დამცავი ორგანიზაციების მჭიდრო თანამშრომლობა დისკრიმინაციის საკითხთან დაკავშირებით: ერთობლივი გეგმების განვითარება |454 |477 |496 |1,427 |0 |0 |0 |0 |454 |477 |496 |1,427 | |3.2.4 |მედიის უფრო აქტიურად გამოყენება სტიგმის აღმოფხვრის, ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და სხვა სერვისების პოპულარიზების და ზოგადი ცნობიერების ამაღლების მიზნით (მედია კამპანიები CBO/CSO/NSA-ის მიერ) |27,638 |45,712 |47,540 |120,889 |0 |0 |0 |0 |27,638 |45,712 |47,540 |120,889 | |3.2.5 |სტიგმის შემცირებისაკენ მიმართული აქტივობების შემუშავება და განხორციელება აივინფიცირებულთა ორგანიზაციებისა და მაღალი რისკის ჯგუფების ქსელების მიერ |58,144 |64,628 |67,214 |189,986 |0 |0 |0 |0 |58,144 |64,628 |67,214 |189,986 | |3.2.6 |ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭოს როლის შემდგომი გაძლიერება და ეროვნული პასუხის მხარდაჭერა |68,961 |72,409 |75,305 |216,675 |0 |0 |0 |0 |68,961 |72,409 |75,305 |216,675 | |3.2.7 |რისკ- ჯგუფების ეროვნული ქსელების მიერ თემატური პოლიტიკის განვითარების და ადვოკატირების აქტივობების მხარდაჭერა (ნარკოპოლიტიკა, ლგბტ უფლებები და სხვ.) |95,431 |90,902 |94,539 |280,872 |0 |0 |0 |0 |95,431 |90,902 |94,539 |280,872 | |3.2.8 |შიდსის ეროვნული კონფერენცია |4,542 |2,385 |0 |6,927 |0 |0 |0 |0 |4,542 |2,385 |0 |6,927 | |3.3 |ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესისთვის მტკიცებულებების მოგროვება |435,146 |448,221 |297,406 |1,180,774 |0 |0 |91,613 |91,613 |435,146 |448,221 |205,793 |1,089,161 | |3.3.1 |ეპიდემიოლოგიური ანალიზი რუტინული ზედამხედველობის მონაცემებსა და მონაცემთა დამატებით წყაროებზე დაყრდნობით, აივ/შიდსზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სერვისების შეფასება, პროგრამის მონიტორინგის სისტემის შეფასება და რევიზია |89,259 |103,641 |56,998 |249,899 |0 |0 |0 |0 |89,259 |103,641 |56,998 |249,899 | |3.3.2 |ბიობიჰევიორისტული ინტეგრირებული კვლევები მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის პოპულაციების სავარაუდო ზომის ასახვით: ინმ-ები, ქალი სექსმუშაკები, მსმ-ები, პატიმრები, ქუჩის ბავშვები და სარისკო ქცევის მქონე ახალგაზრდები; აივ მოწყვლადობის საბაზისო კვლევა შრომით მიგრანტებს შორის |265,949 |293,937 |190,810 |750,696 |0 |0 |91,613 |91,613 |265,949 |293,937 |99,197 |659,082 | |3.3.3 |აივ-ის ინციდენტობის შეფასების კვლევები ინფექციის ტესტირების მიმდინარე ალგორითმით (RITA) |22,710 |0 |24,799 |47,509 |0 |0 |0 |0 |22,710 |0 |24,799 |47,509 | |3.3.4 |ოპერაციული კვლევები: პაციენტების მიერ აივ ზრუნვის სერვისებით სარგებლობის შესაფასებლად; ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების სერვისების (ინმ,, მსმ) და ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპიის (ინმ) ხელმისაწვდომობაში ბარიერების გამოსავლენად; სამედიცინო დაწესებულებებში სტიგმასთან დაკავშირებული ძირითადი ფაქტორების გამოსავლენად; რეკომენდაციების შემუშავება მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ინტერვენციებისთვის; სამედიცინო სერვისების უტილიზაციის და პაციენტთა კმაყოფილების შეფასება აივ/შიდსით ინფიცირებულთა შორის |57,229 |14,307 |24,799 |96,335 |0 |0 |0 |0 |57,229 |14,307 |24,799 |96,335 | |3.3.5 |ცალკეული პრევენციული და სამკურნალო ინტერვენციების ეკონომიკური შეფასებადა ინტერვენციების ეფექტიანობის (ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის) შეფასება |0 |36,336 |0 |36,336 |0 |0 |0 |0 |0 |36,336 |0 |36,336 | |

4 |დაფინანსების საერთაშორისო მექანიზმის მეშვეობით მიღებული დაფინანსების მართვა | | | | | | | | |0 |0 |0 | | |4.1 |დაფინანსების საერთაშორისო მექანიზმის მეშვეობით მიღებული დაფინანსების მართვა |316,713 |335,930 |369,207 |1,021,851 |0 |0 |0 |0 |316,713 |335,930 |369,207 |1,021,851 | | |სულ |15,542,886 | 22405368 | 20,280,931 |58,229,189 |6,492,287 |14,673,382 | 12,746,903 |33,912,572 |9,050,601 |7,731,989 |7,534,026 |24,316,616 | |

4.2 აივ/შიდსის პრევენციისა და კონტროლის 2016-2018 წლების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების გეგმა

შემოკლებების განმარტება:

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო-შჯსდ სამინისტრო

სსიპ „დაავადებათა კონტროლის და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ეროვნული ცენტრი“-დკეც

სს ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის ს/პ ცენტრი-იპშკიც

არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი-აო ქსელი

ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი-ტფდე ცენტრი

პროგრამის განმახორციელებელი ორგანიზაციები-პგო

სამედიცინო მომსახურების მომწოდებელი დაწესებულებები-სმმდ

|ამოცანები და ღონისძიებები |ინდიკატორი |საბაზისო მონ. |მოსალოდნელი შედეგი |პასუხისმგებელი უწყება

|პარტნიორი ორგანიზაცია

|საპროგნოზო ბიუჯეტი (აშშ დოლარი) |დაფინანსების წყარო | | | | |2013-2014 |2016 |2017 |2018 | | |2016 |2017 |2018 | | |1 |ამოცანა 1: აივ/შიდსის პრევენცია და გამოვლენა | | | | | | | | | | | | |1.1 |აივინფექციის გადაცემის პრევენცია, აივინფექციის გამოვლენა და მოვლისა და მკურნალობის სერვისების დროული უზრუნველყოფა მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის | | | | | | | |7,197,121 |8,530,010 |9,734,163 | | |1.1.1 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა ინმ-ებში |ინმ-ების პროცენტული წილი, რომელიც მოცული იქნა აივპრევენციის პროგრამებით - საბაზისო სერვისების კომბინაცია |26% |57% |62% |67% |შჯსდ სამინისტრო -დკეც |აო სქელი |1,787,056 |1,842,815 |1,982,072 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ინმ-ების პროცენტული წილი, რომლებსაც საანგარიშო პერიოდში ჩაუტარდა აივ ტესტირება და ეცნობა მისი შედეგები |43% |51% |56% |60% | | | | | | | | | |ნემსის და შპრიცის პროგრამების ფარგლებში დარიგებული ნემსებისა და შპრიცების რაოდენობა ნარკოტიკის ერთ ინიექციურ მომხმარებელზე ერთ წელიწადში |45.3 |57 |78 |101 | | | | | | | |1.1.2 |ოპიოიდ- ჩანაცვლებითი თერაპია და მკურნალობისა და რეაბილიტაციის სხვა ფორმები |ოპიოიდ-ჩანაცვლებით თერაპიაზე მყოფი ინდივიდების რაოდენობა |2,850 |4,800 |5,500 |6,000 |შჯსდ სამ.-დკეც |შპს ფსიქიკური ჯანმრთ. და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრი |4,450,684 |5,604,043 |6,558,939 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ოპიოიდ-ჩანაცვლებით თერაპიაზე მყოფი ინდივიდების პროცენტული წილი, რომლებიც ამ მკურნალობას სულ ცოტა 6 თვე იღებდნენ |- |60% |65% |70% | | | | | | | |1.1.3 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა მსმ-ებში |მსმ-ების პროცენტული წილი, რომელიც აივპრევენციის პროგრამებით იქნა მოცული |10% |25% |35% |50% |დკეც |აო ქსელი |513,837 |653,025 |748,216 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |მსმ-ების პროცენტული წილი, რომლებსაც საანგარიშო პერიოდში ჩაუტარდა აივ ტესტი და ეცნობა ტესტის შედეგები |8% |18% |25% |40% | | | | | | | |1.1.4 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა სექსმუშაკ ქალებში |სექსმუშაკების პროცენტული წილი, რომელიც აივპრევენციის პროგრამებით იქნა მოცული |26% |40% |50% |60% |დკეც |აო ქსელი |256,486 |278,127 |304,850 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |სექსმუშაკების პროცენტული წილი, რომლებსაც საანგარიშო პერიოდში აივ ტესტირება ჩაუტარდა და ეცნობა შედეგები |20% |30% |40% |50% |დკეც | | | | | | |1.1.5 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა პატიმრებში |პატიმრების პროცენტული წილი, რომლებსაც საანგარიშო პერიოდში ჩაუტარდა აივ ტესტირება და ეცნობა შედეგები |50% |55% |60% |65% |საქართვე-ლოს სასჯელაღს-რულების და პრობაციის სამინისტრო- დკეც |აო ქსელი |85,269 |98,320 |89,864 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |1.1.6 |სერვისების ხარისხის გაუმჯობესება |შპრიცებისა და ნემსების გაცვლის, მეთადონით ჩანაცვლებითი თერაპიის პროგრამების მომსახურების პროტოკოლების გადახედვა, | |დიახ | | |დკეც |აო ქსელი |103,789 |53,680 |50,222 |გლობალური ფონდი | | | |ნიმ-ების სქესობრივი პარტნიორების პროგრამაში მოზიდვის სტრატეგიის შემუშავება | |დიახ | | | | | | | | | | | |შემთხვევათა მართვის პროტოკოლის შემუშავება | |დიახ | | | | | | | | | | | |კსმ და მსმ და მათი პარტნიორების პროგრამაში მოზიდვის სტრატეგიების შემუშავება და ეფექტიანობის შეფასება; | |დიახ | | | | | | | | | | | |ქალი ბენეფიციარებისათვის მომსახურების კონფორტული და მხადამჭერი გარემოს შექმნა (ცალკე შესასვლელების და ტუალეტების მოწყობა) | |გარემო ადაპტირე-ბულია ქალი ბენეფიცია-რებისათვის | | | | | | | | | | | |ნიმ-ების მხრიდან აივ კონსულტირების და ტესტირების მომსახურების მიღების ინტერესის გაზრდის სტრატეგიის შემუშავება | | |დიახ | | | | | | | | |1.2 |აივინფექციის პრევენცია და გამოვლენა ჯანდაცვის დაწესებულებებში | | | | | | | |1,582,077 |1,671,907 |1,796,945 | | |1.2.1 |პროვაიდერის მიერ ინიცირებული აივ ტესტირების გაძლიერება |ადამიანების რაოდენობა, რომლებსაც ჩაუტარდა აივინფექციაზე პროვაიდერის მიერ ინიცირებული ტესტირება და ეცნობა შედეგები |განსასაზღვრია |23000 |25000 |28000 |დკეც; იპშკიც |სმმდ |370,328 |414,317 |473,433 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |1.2.2 |დონორის სისხლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა |სისხლის ერთეულების რაოდენობა, რომელთა აივინფექციაზე ხარისხიანი სკრინინგი განხორციელდა |56456 |56500 |56500 |56500 |დკეც |სისხლის და მისი პროდუქტე-ბის დამზადების სადგურები |467,271 |490,634 |510,260 |მთავრობა | |1.2.3 |აივინფექციის ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა |ჯანდაცვის მუშაკთა %, რომელსაც ესაჭიროება ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა მკურნალობასთან ერთად |100% |100% |100% |100% |დკეც; იპშკიც |სმმდ |1,753 |1,841 |1,914 |მთავრობა | |1.2.4 |აივინფექციის დედიდან შვილზე გადაცემის პრევენცია |ორსული ქალების % რომლებსაც ჩაუტარდა აივ ტესტირება და ეცნობა შედეგები. |88% |100% |100% |100% |შჯსდ სამინისტრ; დკეც; იპშკიც |სმმდ |150,416 |169,860 |189,054 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |აივინფიცირებული ორსული ქალების %, რომლებსაც ჩაუტარდა არვ თერაპია დედიდან შვილზე ინფექციის გადაცემის რისკის შესამცირებლად |100% |100% |100% |100% | | | | | | | | | |აივინფიცირებული ქალების ახალშობილთა %, რომლებსაც აივინფექციაზე ვირუსოლოგიური ტესტი ჩაუტარდა დაბადებიდან 2 თვის განმავლობაში |100% |100% |100% |100% | | | | | | | |1.2.5 |აივ/შიდსის ეროვნული პროგრამის კომპონენტის - „აივ/შიდსის ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება რისკის ჯგუფებისთვის“ - სახელმწიფო კოორდინაცია |სახელმწიფო და დონორული პროგრამებით დაფინანსებული „აივ/შიდსის ნებაყოფლობითი კონსულტირება და ტესტირება რისკის ჯგუფებისთვის“ პროექტების კოორდინირებული დაგეგმვის და განხორციელების უზრუნველყოფა |- |- |- |- |დკეც; |იპშკიც; მო ორგანიზაცი-ების ქსელი | |595,256 |622,284 |მთავრობა | |2 |[აივ ინფიცირებულ პირებზე მოვლა და შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა] | | | | | | | | | | | | |2.1 |მკურნალობისა და მოვლის ხარისხიანი სერვისების შეუფერხებელი მიწოდების უზრუნველყოფა | | | | | | | |5,483,517 |10,857,863 |7,513,974 | | |2.1.1 |ყველა აივინფიცირებულისათვის აუცილებელი კლინიკური სერვისების მიწოდება |ახლად დიაგნოსტირებული პირების პროცენტული წილი, რომლებიც დარეგისტრირებული არიან მოვლის სერვისების მისაღებად |91% |>90% |>90% |>90% |დკეც; იპშკიც |აო ქსელი |3,204,906 |3,710,230 |4,278,715 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |პაციენტების რაოდენობა, რომლებიც ამბულატორიულ სერვისებს იღებენ |2790 |3450 |3900 |4300 | | | | | | | |2.1.2 |ყველა აივინფიცირებულისათვის არვ მკურნალობის უზრუნველყოფა არსებული გაიდლაინების შესაბამისად, მათ შორის აფხაზეთის რეგიონში |ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად არვ თერაპიაზე მყოფი მოზრდილებისა და ბავშვების რაოდენობა საანგარიშო პერიოდის ბოლოს |2541 |3800 |4300 |4800 |შჯსდ სამ. იპშკიც |დკეც; |1,876,547 |2,183,496 |2,503,248 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად არვ თერაპიაზე მყოფი მოზრდილებისა და ბავშვების რაოდენობა საანგარიშო პერიოდის ბოლოს, საქართველოს კონფლიქტური რეგიონის გამოკლებით. |2228 |3300 |3700 |4100 | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ეროვნული სამკურნალო პროტოკოლის შესაბამისად არვ თერაპიაზე მყოფი მოზრდილებისა და ბავშვების რაოდენობა საანგარიშო პერიოდის ბოლოს საქართველოს კონფლიქტურ რეგიონში. |313 |500 |600 |700 | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |პაციენტთა რაოდენობა, რომლებიც კლინიკაში იღებენ სამკურნალო რეჟიმის დაცვის მონიტორინგის და მხარდაჭერის სერვისებს |მონაცემი არ არის |3100 |3500 |3900 | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |მობილური ჯგუფების მიერ განხორციელებული სამკურნალო რეჟიმის დაცვის მონიტორინგის და მხარდაჭერის ვიზიტების რაოდენობა |4228 |4200 |4400 |4600 | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |2.1.3 |პროგრამის ეფექტური ადმინისტრირება და სერვისების მიწოდების ხარისხი |არვ თერაპიაზე მყოფი ადამიანების პროცენტული წილი, რომლებმაც 12 თვის თერაპიის შემდეგ ტესტირება ჩაიტარეს ვირუსულ დატვირთვაზე და რომელთა ვირუსული დატვირთვის დონე არის ≤1000 ერთეული/მლ |82% |83% |84% |85% |შჯსდ სამინისტრო იპშკიც |დკეც |402,065 |422,167 |439,054 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ნარკოტიკების ინიექციური მოხმარების ანამნეზის მქონე არვ თერაპიაზე მყოფი პირების პროცენტული წილი, რომლებმაც 12 თვის თერაპიის შემდეგ ტესტირება ჩაიტარეს ვირუსულ დატვირთვაზე და რომელთა ვირუსული დატვირთვის დონე არის ≤1000 ერთეული/მლ |71% |73% |75% |77% | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |აივინფექციასთან დაკავშირებული ჰოსპიტალიზაციის რაოდენობა |504 |522 |540 |556 | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |სამედიცინო დაწესებულებების პროცენტული რაოდენობა, რომლებშიც არვ მედიკამენტების წყვეტას ადგილი არ ჰქონია |მონაცემი არ არის |100% |100% |100% | | | | | |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |2.1.4 |ინფრასტრუქტურისათვის საჭირო ინვესტიციები |ქ. თბილისში შიდსის სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო ცენტრის ინფრასტრუქტურის შექმნა | | | | |შჯსდ სამინისტრო | |- |4,541,970 |292,957 |მთავრობა | |2.2 |ტუბერკულოზთან და ვირუსულ C ჰეპატიტთან კოინფექციის და ნარკოტიკების ინექციური გამოყენების მიზეზით ავადობის და სიკვდილიანობის შემცირება | | | | | | | | | | | | |2.2.1 |აივ და ტუბერკულოზის ერთობლივი აქტივობების გაძლიერება (დაფინანსებული ტუბერკულოზის პროგრამის მიერ) |აივინფიცირებულთა შორის ტუბერკულოზით დაავადებულთა პროცენტული წილი, ვისაც ორივე დაავადებაზე - ტუბერკულოზსა და აივინფექციაზე ჩაუტარდა მკურნალობა |88% |>90% |>90% |>90% |დკეც; იპშკიც; ტფდე ცენტრი |ტუბერკუ-ლოზის და შიდსის დიაგნოსტი-კისა და მკურნალო-ბის დაწესებუ-ლებები რეგიონებში |- |- |- |მთავრობა ტუბერკულოზის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში | | | |აივ მოვლის სერვისების მისაღებად ახლადრეგისტრირებული მოზრდილების და ბავშვების რაოდენობა, რომლებიც ასევე იწყებენ იზონიაზიდით პრევენციულ მკურნალობას საანგარიშო პერიოდში |92 |150 |200 |250 | | | | | |მთავრობა ტუბერკულოზის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში | |2.2.2 |ყველა აივინფიცირებული პირისათვის ვირუსული C ჰეპატიტის მკურნალობისა და მოვლის ხელმისაწვდომობაა (დაფინანსებული C ჰეპატიტის პროგრამის მიერ) |აივინფიცირებული პაციენტების რაოდენობა, რომლებიც C ჰეპატიტის მკურნალობას გადიან |136 |150 |150 |150 | |სოციალური დაცვის სააგენტო |- |- |- |მთავრობა С ჰეპატიტის პროგრამის ფარგლებში | |2.3 |მოვლისა და მხარდაჭერის სერვისების მიწოდების უზრუნველყოფა აივ ინფიცირებულებისათვის | | | | | | | | |227,511 |241,032 | | |2.3.1 |თანასწორ-მხარდამჭერი სერვისების მუშაობის უზრუნველყოფა |აივინფიცირებულების რაოდენობა, რომლებიც მოცული იქნა მხარდაჭერის სერვისებით |848 |1018 |1222 |1466 |დკეც |შიდსით დაავადებუ-ლთა თვითდახმა-რების ცენტრები, აო |149,767 |149,959 |158,685 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |2.3.2 |ქრონიკული პაციენტებისთვის პალიატიური მოვლის უზრუნველყოფა |პალიატიური ზრუნვის მობილური ჯგუფების მიერ განხორციელებული ვიზიტების რაოდენობა |1461 |1500 |1500 |1500 | |შიდსით დაავადებუ-ლთა თვითდახმა-რების ცენტრები, აო |69,874 |73,367 |76,302 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |2.3.3 |აივინფიცირებული პირების აივ და სხვა სამედიცინო და მხარდამჭერი სერვისებით ეფექტური უზრუნველყოფა |აივინფიცირებული პირების თვითდახმარების ცენტრების ფუნქციონირება, სემინარი აივ დადებითი სტრატუსის შეტყობინების მეთოდების შესახებ |4 ცენტრი |4 ცენტრი; 1 სემინარი |4 ცენტრი |4 ცენტრი | |შიდსით დაავადებულთა თვითდახმარების ცენტრები, აო |2,214 |4,185 |6,045 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | |3 |[ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება] | | | | | | | | | | | | |3.1 |აივ პრევენციისა და მკურნალობისთვის ადეკვატური ასიგნებების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ეროვნული პასუხის გაგრძელებისა და გაფართოების მიზნით | | | | | | | |37,662 |43,106 |28,231 | | |3.1.1 |აივ-თან დაკავშირებული დანახარჯების მუდმივი მონიტორინგი ჯანდაცვის ეროვნული ანაგარიშების ანალიზის გზით |ჯანდაცვის ეროვნული ანგარიშები მომზადებულია | |დიახ |დიახ |დიახ |შჯსდ სამინისტრო -დკეც |აო ქსელი | |26,669 |27,735 |მთავრობა | |3.1.2 |ეროვნული გარდამავალი გეგმის განვითარება (გარე დაფინანსებიდან სახელმწიფო დაფინანსებაზე გადასვლა) ძირითადი დაინტერესებული მხარეების, მათ შორის რისკ-ჯგუფების წარმომადგენლების მონაწილეობით |აივ პროგრამის დონორის დაფინანსებიდან ადგილობრივ დაფინანსებაზე გადასვლის გარდამავალი გეგმა |გეგმა მომზადებული არ არის | |დიახ | |ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო, შჯსდ სამინისტრო -დკეც |დარგობრივი სამინისტროები, აო |12,263 |16,437 |496 |გლობალური ფონდი | |3.2 |პოლიტიკური გარემოს და დაინტერესებულ მხარეთა კოორდინაციის გაუმჯობესება | | | | | | | |268,796 |290,820 |299,973 | | |3.2.1 |აივ-თან დაკავშირებული კანონმდებლობის რეგულარული რევიზია და ანალიზი |გადასინჯული საკანონმდებლო აქტების რაოდენობა |- |განსასაზღვრია-- |- |- |შჯსდ სამინისტრო -დკეც, ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო |აო სქელი |9,084 |9,538 |9,920 |გლობალური ფონდი | |3.2.2 |საოპერაციო პოლიტიკის, რეგულაციების და გაიდლაინების შემუშავება შესწორებული კანონმდებლობის განხორციელების ხელშესაწყობად, რათა მოგვარდეს საკითხები, რომლებიც აივ სერვისების ხელმისაწვდომობაზე მოქმედებს |შემუშავებული სამოქმედო პოლიტიკის, რეგულაციების და გაიდლაინების რაოდენობა |- |განსაზღვრულია |- |- |შჯსდ სამინისტრო -დკეც, ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო |აო სქელი |4,542 |4,769 |4,960 |გლობალური ფონდი | |3.2.3 |სამოქალაქო სექტორისა და ადვოკატებისა და ადამიანის უფლებათა დამცავი ორგანიზაციების მჭიდრო თანამშრომლობა დისკრიმინაციის საკითხთან დაკავშირებით: ერთობლივი გეგმების განვითარება |მომზადებული გეგმების რაოდენობა |- |განსასაზღვრია |- |- |შჯსდ სამინისტრო -დკეც, ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო |აო სქელი |454 |477 |496 |გლობალური ფონდი | |3.2.4 |მედიის უფრო აქტიურად გამოყენება სტიგმის აღმოფხვრის, ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და სხვა სერვისების პოპულარიზების და ზოგადი ცნობიერების ამაღლების მიზნით (მედია კამპანიები CBO/CSO/NSA-ის მიერ) |სტიგმის აღმოფხვრაზე, ნებაყოფლობითი კონსულტირებისა და ტესტირების და სხვა სერვისების პოპულარიზაციაზე და ცნობიერების ამაღლებაზე ფოკუსირებული მედია-კამპანიების რაოდენობა |- |1 |1 |1 |შჯსდ სამინისტრო -დკეც, ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო |აო ქსელი |27,638 |45,712 |47,540 |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | |3.2.5 |სტიგმის შემცირებისაკენ მიმართული აქტივობების შემუშავება და განხორციელება აივინფიცირებულთა ორგანიზაციებისა და მაღალი რისკის ჯგუფების ქსელების მიერ |15-49 წლის ასაკის ქალებისა და მამაკაცების პროცენტული წილი, რომლებიც მისაღებ მიდგომებს გამოხატავენ |- |განსასაზღვრია |- |- |დკეც |აო ქსელი |58,144 |64,628 |67,214 |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | | | |სტიგმის დონე ჯანდაცვის მუშაკებს შორის |- |განსასაზღვრია |- |- |დკეც |აო ქსელი | | | | | |3.2.6 |ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭოს როლის შემდგომი გაძლიერება და ეროვნული პასუხის მხარდაჭერა |ქვეყნის საკოორდინაციო საბჭო აკმაყოფილებს გლობალური ფონდის მოთხოვნებს |მინიმალური მოთხოვნები მიღწეულია |დიახ |დიახ |დიახ |შჯსდ სამინისტრო დკეც |აო ქსელი |68,961 |72,409 |75,305 |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | |3.2.7 |რისკ- ჯგუფების ეროვნული ქსელების მიერ თემატური პოლიტიკის განვითარების და ადვოკატირების აქტივობების მხარდაჭერა (ნარკოპოლიტიკა, ლგბტ უფლებები, სხვ) |პოლიტიკისა და ადვოკაციის სამუშაო ჯგუფის შეხვედრები |ჯგუფი ჩამოყალიბებულია საკოორდინაციო საბჭოსთან |8 |8 |8 |დკეც |აო ქსელი |95,431 |90,902 |94,539 |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | |3.2.8 |შიდსის ეროვნული კონფერენცია |კონფერენცია ჩატარებულია | |1 |1 | |დკეც |აო ქსელი, საერთაშორისო ორგანიზაციები |4,542 |2,385 |- |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | |3.3 |ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესისთვის მტკიცებულებების მოგროვება | | | | | | | |435,146 |448,221 |297,406 | | |3.3.1 |ეპიდემიოლოგიური ანალიზი რუტინული ზედამხედველობის მონაცემებსა და მონაცემთა დამატებით წყაროებზე დაყრდნობით, აივ/შიდსზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სერვისების შეფასება, პროგრამის მონიტორინგის სისტემის შეფასება და რევიზია |ეპიდემიოლოგიური ანალიზი რუტინული ზედამხედველობის მონაცემებსა და მონაცემთა დამატებით წყაროებზე (მაგ., უსაფრთხო სისხლის მონაცემთა ბაზაზე) დაყრდნობით |- |1 |1 |1 |დკეც |პროგრამის განმახორციელებელი ორგანიზ. |89,259 |103,641 |56,998 |გლობალური ფონდი | | | |აივ/შიდსის მოვლისა და მკურნალობის სერვისების შეფასება |- |1 |1 |1 | |იპშკიც, აო | | | |გლობალური ფონდი | | | |პროგრამის მონიტორინგის სისტემის შეფასება და რევიზია |- |1 |1 |1 | |პგო | | | |გლობალური ფონდი | | | |მონაცემთა ბაზებს შორის კავშირების დამყარება მოვლის სერვისებით სარგებლობის მხარდასაჭერად |- |1 |1 |1 | |პგო | | | |გლობალური ფონდი | | | |მონაწილეობითი ხარისხობრივი შეფასება მაღალი რისკის ჯგუფებში (ყოველწლიურად) |- |1 |1 |1 | |აო ქსელი | | | |გლობალური ფონდი | |3.3.2 |ბიობიჰევიორისტული ინტეგრირებული კვლევები მაღალი რისკის ჯგუფებს შორის პოპულაციების სავარაუდო ზომის ასახვით; აივ მოწყვლადობის საბაზისო კვლევა შრომით მიგრანტებს შორის |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (ინმ-ებს შორის) |1 | |1 | |დკეც; |აო ქსელი |265,949 |293,937 |190,810 |მთავრობა, გლობალური ფონდი | | | |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (ქალ სექსმუშაკებს შორის) |1 |1 | |1 | | | | | | | | | |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (მსმ-ებს შორის) |1 | |1 | | | | | | | | | | |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (პატიმრებს შორის) |1 | |1 | | | | | | | | |3.3.3 |აივ-ის ინციდენტობის შეფასების კვლევები ინფექციის ტესტირების მიმდინარე ალგორითმით (RITA) |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა (აივ-ის ინციდენტობის შეფასების კვლევები RITA-ას გამოყენებით) |- |1 |1 |1 |დკეც; სს იპშკი ცენტრი |აო ქსელი |22,710 |- |24,799 |გლობალური ფონდი | |3.3.4 |ოპერაციული კვლევები |ჩატარებული საოპერაციო კვლევების რაოდენობა |- |5 |2 |1 |დკეც; |აო ქსელი |57,229 |14,307 |24,799 |გლობალური ფონდი, სხვა დონორები (უნდა განისაზღვროს) | |3.3.5 |ცალკეული პრევენციული და სამკურნალო ინტერვენციების ეკონომიკური შეფასებადა ინტერვენციების ეფექტიანობის (ქცევის შეცვლის კომუნიკაციის) შეფასება |ჩატარებული კვლევების რაოდენობა |- | |2 | |დკეც; |პგო |- |36,336 |- |გლობალური ფონდი | |4 |დაფინანსების საერთაშორისო მექანიზმის მეშვეობით მიღებული დაფინანსების მართვა | | | | | | | |- | | | | |4.1 |დაფინანსების საერთაშორისო მექანიზმის მეშვეობით მიღებული დაფინანსების მართვა |გლობალური ფონდის დაფინასების ძირითადი მიმღები ფუნქციონირებს ეფექტურად |ძირითადი მიმღების საქმიანობა შეფასებულია გლობალური ფონდის კრიტერიუმებით A(-) ით |ძირითადი მიმღები ინარჩუნებს მაღალ შეფასებას | | |დკეც; |პგო |316,713 |335,930 |369,207 |გლობალური ფონდი | | |სულ | | | | | | | |15,542,888 |22,405,368 |20,280,931 | | |

გამოყენებული ლიტერატურა

[1] საქართველოში აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა ქვეყნის ერთიანი საკოორდინაციო საბჭოს დებულება დამტკიცებულია 2012 წლის 18 ივნისს, საქართველოს მთავრობის  №220 დადგენილებით

[2]ბოლო 12 თვის განმავლობაში, მსმ-ს შორის ნარკოტიკის მომხმარებელი 17.9%-ა (2012 წლის მონაცემებით), რომელთაგან 2.8% ნარკოტიკს ინექციური გზით მოიხმარს.

[3] აივ პრევალენტობის მონაცემები დაიყოფა ასაკის (25 წლამდე და მეტი ასაკის) და ნარკოტიკის მოხმარების ხანგრძლივობის (3 წლამდე და მეტი) მიხედვით, რათა მიღებულ იქნეს შემთხვევების სავარაუდო მაჩვენებელი.

[4] საველე აქტივობებზე დაკვირვებების მიხედვით, ტრანსგენდერი ქალი სექსმუშაკების რაოდენობა მცირეა, თუმცა ინფორმაცია ტრანსგენდერი ქალების ზუსტი რაოდენობის შესახებ არ არის ხელმისაწვდომი.

[5] ანუ პატიმრები, რომლებმაც ბოლო 12 თვის განმავლობაში მიიღეს ინფორმაცია პრევენციული მეთოდების შესახებ და რომლებსაც შესთავაზეს კონფიდენციალური ტესტირება აივ ინფექციაზე.

[6] დანართი 1. გრაფიკი A.2 აივ პრევალენტობის მაჩვენებლები მსმ-ებს შორის 2007, 2010 და 2012 წლებში.

[7] დანართი 1. გრაფიკი A.3 აივ პრევალენტობა სექსმუშაკებს შორის თბილისში (2002-2014) და ბათუმში (2004-2014).

[8] შემუშავებულია საქართველოს სპორტის და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს მიერ და დამტკიცებულია საქართველოს მთავრობის №553 ბრძანებით 2014 წლის 2 აპრილს.

[9] ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის, როგორც პრევენციის პაკეტის კომპონენტის, შემოღება ასევე მიზნად ისახავს ექსპოზიციამდე პროფილაქტიკის ჩატარების შესაძლებლობის დემონსტრირებას მსმ-ის მცირე ჯგუფზე, რომლებიც შერჩეული იქნებიან მაღალი რისკის სქესობრივი პრაქტიკის კრიტერიუმების საფუძველზე.

[10] აივ პრევალენტობის მონაცემები დაიყოფა წლოვანების (25 წლამდე და მეტი ასაკის) და ნარკოტიკის მოხმარების ხანგრძლივობის (3 წლამდე და მეტი) მიხედვით, რათა მიღებულ იქნეს შემთხვევების სავარაუდო მაჩვენებელი.

[11] ამ ინდიკატორის პროცენტული წილი მიღებულია 2014 წლის აივ ინფიცირებულთა სპექტრის სავარაუდო რიცხვიდან, რომელიც მომდევნო წლებში სპექტრის შემდგომი გაანგარიშებით შეიცვლება.

[12] ამ ციფრებში არ არის ასახული შიდსის ცენტრის ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის გათვალისწინებული ხუთი მილიონი აშშ დოლარი.

[13] გაანგარიშება შიდა ხარჯვისათვის ემყარება ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების 2015-2018 წლების დოკუმენტს.

[i]Georgia. Country progress report, January 2012 - December 2013. Global AIDS Response Progress Report.National Centre for Disease Control and Public Health.Tbilisi; 2014

[ii]Spectrum EPP 2014, version 5.03

[iii]The Integrated Bio-behavioural Surveillance Studies (IBBSS) in Tbilisi, 2012

[iv]Tsertsvadze T, Chkhartishvili N, Dvali N, Karchava M, Chokoshvili O, Tavadze L, et al. Estimating HIV incidence in eastern European country of Georgia: 2010-2012. Int J STD AIDS 2014,25:913-920.

[v]Bio Behavioral Surveillance Survey with biomarker component among HIV/AIDS risk groups, identifying the number of injective drug users (IDU), operations survey, 2012 Curatio International Foundation , Tbilisi, Georgia

[vi]Chkhartishvili N, Sharavdze L, Chokoshvili O, DeHovitz JA, del Rio C, Tsertsvadze T. The cascade of care in the Eastern European country of Georgia.HIV Med 2015,16:62-66.

[vii]საქართველო. აივ/შიდსისგავრცელებაზე გლობალურიპასუხისპროგრესისეროვნული ანგარიში.

[viii]Population Size Estimation of Men Who Have Sex with Men in Georgia, 2014.Curatio International Foundation, Tanadgoma. August, 2014. http://www.curatiofoundation.org/uploads/other/0/255.pdf.

[ix]HIV risk and prevention behaviors among Female Sex Workers in two cities of Georgia Bio-behavioral surveillance survey in Tbilisi and Batumi. Curatio International Foundation, Tanadgoma. August, 2014. http://www.curatiofoundation.org/uploads/other/0/292.pdf

[x]HIV risk and prevention behaviours among Prison Inmates in Georgia Bio-behavioural surveillance survey in 2012. Curatio International Foundation, Tanadgoma. February, 2013. http://new.tanadgomaweb.ge/upfiles/dfltcontent/3/124.pdf.

[xi]HIV risk and prevention behavior among Men who have Sex with Men in Tbilisi, Georgia.Bio-behavioral surveillance survey in 2012.Curatio International Foundation, Tanadgoma. February, 2013. http://new.tanadgomaweb.ge/upfiles/dfltcontent/3/123.pdf.

[xii]მონაცემები მიუთითებს, რომ აივ ინფიცირებულთა ნახევარზე მეტი დაინფიცირდა საქართველოს ფარგლებს გარეთ (პოლიტიკის კვლევა; აივ ინფექცია და მიგრაცია საქართველოში. World Vision, საქართველო, 2011 წლის სექტემბერი).

[xiii]The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS. The Gap Report. Geneva: UNAIDS; 2014.

[xiv]Chkhartishvili N, Chokoshvili O, Sharvadze L, DeHovitz JA, del Rio C, Tsertsvadze T. Trends in Cascade of Care in the Eastern European Country of Georgia: 2008-2012. [Paper #997]. Paper presented at: Conference on Retroviruses and Opportunistic Infections (CROI 2014), 2014; Boston.

[xv]World Health Organization.Global tuberculosis report 2014. Geneva: World Health Organization; 2014.

[xvi]Chkhartishvili N, Sharvadze L, Chokoshvili O, et al. Mortality and causes of death among HIV-infected individuals in the country of Georgia: 1989-2012. AIDS Res Hum Retroviruses. Jun 2014;30(6):560-566.

[xvii]Badridze N, Chkhartishvili N, Abutidze A, Gatserelia L, Sharvadze L. Prevalence of hepatitis B and C among HIV positive patients in Georgia and its associated risk factors. Georgian Med News. Dec 2008(165):54-60..

[xviii]Chkhartishvili N, Sharvadze L, Chokoshvili O, et al. Mortality and causes of death among HIV-infected individuals in the country of Georgia: 1989-2012. AIDS Res Hum Retroviruses. Jun 2014;30(6):560-566

[xix]Ministry of Labor, Health and Social Affairs, Universal Health Program Implementation Report, 2013, Tbilisi, Georgia

[xx]საქართველოს 2014-2020 წლების ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის სახელმწიფო კონცეფცია „საყოველთაო ჯანდაცვა და ხარისხის მართვა პაციენტთა უფლებების დასაცავად“, დამტკიცებული 2014 წლის 26 დეკემბერს.

[xxi]The Georgian Healthcare System State Concept 2014 – 2020 “Universal Healthcare and Quality Management for Protection of Patients’ Rights”, Government of Georgia Ordinance No 724, December 26, 2014. Accessed 29/12/2014 at https://matsne.gov.ge/ka/document/download/2657250/0/ge/pdf.

[xxii]Government of Georgia Ordinance No 400, June 17, 2014. Accessed 29/12/2014 at http://www.government.gov.ge/files/382_42948_789793_400170614.pdf.

-----------------------

ამოცანა 3: ხელმძღვანელობა და პოლიტიკის შემუშავება

ამ ამოცანის ეფექტიანი განხორციელების მოსალოდნელი შედეგებია:

- ეროვნული მრავალსექტორული პასუხის კოორდინირება ეფექტიანია და ემყარება ოპერაციულ და სტრატეგიულ ინფორმაციას, რომელიც ხელმისაწვდომია სტრატეგიული და ოპერაციული გადაწყვეტილებების მისაღებად;

- მობილიზებულია ადეკვატური რესურსები და უზრუნველყოფილია საჭირო ინვესტიციები სხვადასხვა წყაროდ ანხარისხიანი პრევენციის, მკურნალობის, ზრუნვისა და ხელშეწყობის სერვისების გასაწევად;

- ხელშემწყობი პოლიტიკა, საზოგადოების შეცვლილ დამოკიდებულებასთან და რისკის ქვეშ მყოფი მოსახლეობის მეტ ჩართულობასთან ერთად, უზრუნველყოფს ხელშემწყობ გარემოს ეროვნული რეაგირებისათვის.

-