ინსტრუქცია

საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) საფუძველზე ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგების წარმოების შესახებ

თავი I. ზოგადი დებულებები

მუხლი 1. ინსტრუქციის მიზანი და მოქმედების სფერო

1. წინამდებარე ინსტრუქცია, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის საფუძველზე განსაზღვრავს საბიუჯეტო ორგანიზაცი(ებ)ის (შემდგომში – ერთეულ(ებ)ის) მიერ, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (შემდგომში - სსბასს) საფუძველზე ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოების, ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის წესებს და პირობებს.

2. ინსტრუქციის მიზანია სახელმწიფო სახსრების სწორი და გამჭვირვალე აღრიცხვა- ანგარიშგების უზრუნველსაყოფად, საბიუჯეტო ორგანიზაციებისთვის ერთიანი მეთოდოლოგიური პრინციპების და წესების განსაზღვრა.

მუხლი 2. სააღრიცხვო სისტემა და სსბასს-ების გამოყენება

1. ერთეულები ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებენ და ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებენ წინამდებარე ინსტრუქციით და ბრძანებით დამტკიცებული, დარიცხვის მეთოდის შესაბამისი, შემდეგი სსბასს-ების 2018 წლის ვერსიის საფუძველზე:

ა) სსბასს 1 – ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა;

ბ) სსბასს 2 – ფულადი სახსრების მოძრაობის შესახებ ანგარიშგება;

გ) სსბასს 3 – სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები;

დ) სსბასს 4 – უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები;

ე) სსბასს 5 – ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები;

ვ) სსბასს 9 – შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან;

ზ) სსბასს 12 – მატერიალური მარაგები;

თ) სსბასს 13 – იჯარა;

ი) სსბასს 14 – ანგარიშგების თარიღის შემდგომი მოვლენები;

კ) სსბასს 16 – საინვესტიციო ქონება;

ლ) სსბასს 17 – ძირითადი აქტივები;

მ) სსბასს 19 – ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები;

ნ) სსბასს 20 – დაკავშირებულ მხარეთა შესახებ განმარტებითი შენიშვნები;

ო) სსბასს 21 – ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება;

პ) სსბასს 23 – შემოსავალი არაგაცვლითი ოპერაციებიდან (გადასახადები და ტრანსფერები);

ჟ) სსბასს 24 – ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციის წარდგენა ფინანსურ ანგარიშგებაში;

რ) სსბასს 26 – ფულადი სახსრების წარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება;

ს) სსბასს 31 – არამატერიალური აქტივები;

ტ) სსბასს 32 – შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი;

უ) სსბასს 34 – ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება;

ფ) სსბასს 35 – კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება;

ქ) სსბასს 36 – ინვესტიციები მეკავშირე ერთეულებსა და ერთობლივ საქმიანობებში;

ღ) სსბასს 37 – ერთობლივი შეთანხმებები;

ყ) სსბასს 38 – სხვა ერთეულებში წილების გამჟღავნება (მოქმედებს მხოლოდ ცენტრალური ხელისუფლების საბიუჯეტო ორგანიზაციებისათვის);

შ) სსბასს 39 – დაქირავებულთა სარგებელი;

ჩ) სსბასს 40 – საჯარო სექტორის ერთეულთა გაერთიანებები (მოქმედებს მხოლოდ ცენტრალური ხელისუფლების საბიუჯეტო ორგანიზაციებისათვის).

2. ერთეულებს შეუძლიათ ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგების საწარმოებლად დამატებით გამოიყენონ წინამდებარე ინსტრუქციით სამოქმედოდ შემოღებული სსბასს-ების გარდა სხვა მოქმედი სსბასს-ები.

3. წინამდებარე ინსტრუქცია განსაზღვრავს ერთეულების მიერ სსბასს-ების გამოყენების ძირითად სააღრიცხვო პოლიტიკებს. იმ შემთხვევაში, თუ მოცემული ინსტრუქციით არ არის განსაზღვრული კონკრეტული ეკონომიკური მოვლენის ბუღალტრული აღრიცხვის და ფინანსური ანგარიშგების სააღრიცხვო პოლიტიკა, ერთეულებს საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, სსბასს-ების მოთხოვნების შესასრულებლად, უფლება აქვთ შეიმუშაონ თავიანთი სააღრიცხვო პოლიტიკა.

4. ერთეულებს თავიანთი სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისას, ასევე, ფინანსური ანგარიშების მომზადების და წარდგენის მიზნებისათვის, შეუძლიათ გამოიყენონ წინამდებარე ინსტრუქციით თანდართული „საჯარო სექტორის ერთეულების საერთო დანიშნულების ფინანსური ანგარიშებისთვის კონცეპტუალური საფუძვლების“ 2018 წლის ვერსია.

5. ბრძანებით დამტკიცებულია ასევე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) ტერმინთა განმარტებების გლოსარის 2018 წლის ვერსია.

6. იმ ოპერაციების და სხვა მოვლენების შესახებ სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისას, რომელთა შესაბამისი სსბასს-ები არ არსებობს, ერთეულმა შეიძლება გამოიყენოს საუკეთესო საერთაშორისო ან ეროვნული პრაქტიკა მსგავსი ოპერაციების და სხვა მოვლენების შესახებ.

7. ბრძანებით დამტკიცებული თითოეული სტანდარტის ძირითადი ტექსტი, ფინანსურ ანგარიშგებაში/განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის ასახვასთან/გამჟღავნებასთან დაკავშირებით. მოიცავს აბზაცებს, რომლებიც მოცემულია გამუქებული და ჩვეულებრივი შრიფტით, რომელთაც თანაბარი იურიდიული ძალა გააჩნია. გამუქებული შრიფტით გამოყოფილი აბზაცები ძირითადი პრინციპების აღსანიშნავად არის გამოყენებული.

8. წინამდებარე ინსტრუქციაში თითოეული სტანდარტის გამოყენებასთან დაკავშირებით მოცემულია დამატებითი მითითებები, აგრეთვე, გარდამავალ დებულებებში მოცემულია სტანდარტების შესაბამისი პუნქტები/ქვეპუნქტები, რომლებიც საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ერთეულების მიერ არ არის სავალდებულო გამოსაყენებლად ინსტრუქციის ამოქმედებიდან სამი წლის განმავლობაში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც წინამდებარე ინსტრუქციით არ არის ნებადართული ან სხვაგვარად განისაზღვრება აღნიშნული დებულებები.

9. ერთეულებს, თავიანთი საქმიანობის სპეციფიკის შესაბამისად, განმარტებით შენიშვნებში სტანდარტით მოთხოვნილი ინფორმაციის გარდა შეუძლიათ დამატებით გაამჟღავნონ სხვა ფინანსური და არაფინანსური ინფორმაცია, რომელიც გაზრდის ფინანსური ანგარიშგების აღქმადობის ხარისხს და დაეხმარება ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე ოპტიმალური გადაწყვეტილებების მიღებაში.

10. ბრძანებით დამტკიცებული თითოეული სტანდარტი გააზრებული უნდა იქნეს მისი მიზნის, დასკვნის საფუძვლის გათვალისწინებით, თუ ასეთი არსებობს, ასევე, სტანდარტების წინასიტყვაობის და ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. ასევე, გათვალისწინებული უნდა იყოს საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის, სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონის, და სახელმწიფო სექტორის საქმიანობის მარეგულირებელი და აღრიცხვა-ანგარიშგებასთან დაკავშირებით სხვა საკანონმდებლო და ნორმატიული აქტების მოთხოვნები. ამასთან, სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის 2014 წლის მეთოდოლოგიასთან (GFSM 2014) ან/და მის საფუძველზე მომზადებულ საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციასთან,  შეუსაბამობის შემთხვევაში, ფინანსური აღრიცხვა/ანგარიშგების მიზნებისთვის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) განსაზღვრებებს, კლასიფიკაციებს და მითითებებს ენიჭება უპირატესი მნიშვნელობა.

11. ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოებისას ან/და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისას/წარდგენისას ერთეულებს შეუძლიათ იხელმძღვანელონ სსბასს-ების საილუსტრაციო მაგალითებით, მითითებებით დანერგვაზე და მითითებებით გამოყენებაზე. საილუსტრაციო მაგალითების და დანერგვაზე/გამოყენებაზე მითითებების გარდა სსბასს-ების სხვა დანართები მოიცავს დებულებებს, რომლებიც წარმოდგენილია მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისათვის და არ უკავშირდება ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოებას ან/და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებას/წარდგენას.

12. ერთეულებს უფლება აქვთ გამოიყენონ სსბასს-ების მოქმედი (ინგლისურენოვანი) რედაქცია.

მუხლი 3. სსბასს-ების სავალდებულო მოთხოვნების გამოყენებაზე დაშვებული გამონაკლისები

1. სსბასს-ების სავალდებულო მოთხოვნების გამოყენებიდან გადახრის საფუძველი შეიძლება იყოს ერთეულის საქმიანობის სპეციფიკა, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემის პრინციპები, სახაზინო პროცედურები, საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა და სხვა, ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია წინამდებარე ინსტრუქციით განსაზღვრული სსბასს-ების ამა თუ იმ სავალდებულო მოთხოვნის შესრულება, ერთეულმა აღნიშნული ფაქტი უნდა გაითვალისწინოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისას და გაამჟღავნოს ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში, შესაბამისი გადახვევ(ებ)ის მიზეზ(ებ)ის ახსნით.

2. ნებადართულია საერთაშორისო ხელშეკრულებებით განსაზღვრული პროექტების (მათ შორის, მოსამზადებელი ეტაპის) განმახორციელებელმა ერთეულებმა ბუღალტრული აღრიცხვა აწარმოონ დონორების მოთხოვნების შესაბამისად, თუ აღნიშნული გათვალისწინებულია საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ხოლ ფინანსური ანგარიშგება მოამზადონ აღნიშნული ინსტრუქციის მოთხოვნების გათვალისწინებით.

3. სახელმწიფო ერთეულებმა, კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში, შესაძლებელია ბუღალტრული აღრიცხვა აწარმოონ კერძო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, რომლებიც თავსებადია საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებთან (სსბასს-ებთან), ხოლო ფინანსური ანგარიშგება მოამზადონ აღნიშნული ინსტრუქციის მოთხოვნების გათვალისწინებით.

მუხლი 4. ტერმინთა განმარტებები

1. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის ქვემოთ ჩამოთვლილ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) ანგარიშვალდებული ერთეული  – საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკის და ადგილობრივი ხელისუფლების საბიუჯეტო ორგანიზაციები;

ბ) ბუღალტერი – ერთეულში სააღრიცხვო ინფორმაციის დამუშავებაზე ან/და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პასუხისმგებელი დაქირავებული პირი ან მომსახურების შესყიდვის ხელშეკრულების შესაბამისად განსაზღვრული სხვა კომპეტენტური პირი;

გ) ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები − პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტები და მაგროვებელი დოკუმენტები;

დ) ელექტრონული პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი – ელექტრონული ფორმით შენახული ტექსტობრივი ინფორმაციის ან/და მონაცემთა ერთობლიობა, რომელიც ადასტურებს ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის ფაქტს;

ე) ინდივიდუალური პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი – ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი;

ვ) კონტროლირებული ერთეული – ერთეული, რომელიც კონტროლირებულია სხვა ერთეულის მიერ;

ზ) მაგროვებელი დოკუმენტები − სააღრიცხვო რეგისტრები, ჟურნალები, მთავარი წიგნი და სხვა მაგროვებელი დოკუმენტები;

თ) მაკონტროლებელი ერთეული  – ერთეული, რომელიც აკონტროლებს ერთ ან რამდენიმე  ერთეულს;

ი) მატერიალური პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი – ქაღალდის ან სხვა მატერიალური ფორმით წარდგენილი ინფორმაციის ან/და მონაცემთა ერთობლიობა, რომელიც ადასტურებს ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის ფაქტს;

კ) მთავარი წიგნი  –  მაგროვებელი დოკუმენტი, სადაც ბუღალტრული ანგარიშების მიხედვით აისახება ერთეულის ყველა ოპერაცია და მოვლენა, რომელსაც ადგილი აქვს საანგარიშო წლის განმავლობაში. მთავარ წიგნში თითოეული ანგარიშის მიხედვით მიეთითება საწყისი ნაშთი – გასული საანგარიშო წლის შესაბამის ბუღალტრულ ანგარიშზე არსებული საბოლოო ნაშთის საწყის ნაშთად გადმოტანით, საანგარიშო წლის ბრუნვა და გამოიყვანება საბოლოო ნაშთი;

ლ) ნაერთი (კრებსითი) დოკუმენტი  – ერთი კონკრეტული ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის დამადასტურებელი რამოდენიმე პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი;

მ) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი  – ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის დამადასტურებელი ინდივიდუალური და ნაერთი (კრებსითი) დოკუმენტები;

ნ) სამუშაო ანგარიშთა გეგმა –  ერთეულის მიერ განსაზღვრული იმ ანგარიშების სტრუქტურიზებული ჩამონათვალი, რომლის შესაბამის ეკონომიკურ მოვლენებსაც აქვს ადგილი ერთეულის საქმიანობის პროცესში და რომელიც, ანალიზის მიზნებისათვის, შეიძლება დამატებით ჩაშლილი იყოს დეტალური ანგარიშების სახით;

ო) სახელმწიფო კომერციული საწარმო – სახელმწიფოს, აფხაზეთის ან აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმო.

2. ინსტრუქციაში გამოყენებული სხვა ტერმინები განიმარტება სსბასს-ებით და ტერმინთა განმარტებების გლოსარით, ასევე, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით, საბიუჯეტო კლასიფიკაციით და სხვა საკანონმდებლო და ნორმატიული აქტებით. იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით, საბიუჯეტო კლასიფიკაციით და სხვა საკანონმდებლო და ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული ტერმინთა განმარტებები არ შეესაბამება სსბასს-ებით და ტერმინთა განმარტებების გლოსარით გამოყენებულ ტერმინთა განმარტებებს, ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის გამოიყენება სსბასს-ებით და ტერმინთა განმარტებების გლოსარით გამოყენებული ტერმინთა განმარტებები.

თავი II .ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოება და ფინანსური ანგარიშგების მომზადება/წარდგენა

მუხლი 5. აღრიცხვის და ანგარიშგების ორგანიზება

1. ერთეული ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს და ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს ნატურალურ საზომ ერთეულებზე დაყრდნობით, განზოგადებულად, ფულად გამოსახულებაში, მათი ქრონოლოგიური, განუწყვეტელი და დოკუმენტური ასახვით.

2. ერთეული ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს/ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს დაქირავებული ბუღალტრის მეშვეობით ან სხვა კვალიფიციური ფიზიკური პირის/იურიდიული პირის მიერ მომსახურების გაწევით.

3. ერთეულმა უნდა უზრუნველყოს მის მიერ განხორციელებული ყველა ეკონომიკური მოვლენის ბუღალტრულ ანგარიშებზე ასახვის სისრულე და შიდა კონტროლი.

4. ერთეულმა უნდა უზრუნველყოს სინთეზური და ანალიზური აღრიცხვის ჩანაწერების სისწორის კონტროლის მიზნით, ყოველი თვის ბოლოს ანალიზურ ანგარიშებზე ბრუნვების და ნაშთების შედარება „მთავარი წიგნის“ შესაბამისი ანგარიშების ნაშთებთან. ასევე, ერთეულმა უნდა მოამზადოს ანგარიშებზე არსებული ნაშთებისა და ეკონომიკური მოვლენების შესახებ ბუღალტრული ჩანაწერები საცდელი ბალანსის სახით (ორგანიზაციის მიერ შემუშავებული ფორმატით), საანგარიშგებო წლის დასრულებიდან მომდევნო წლის 31 იანვრამდე.

5. ერთეული, წინამდებარე ინსტრუქციით დადგენილი მოთხოვნების შესასრულებლად, მოქმედი კანონმდებლობისა ან/და საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით განსაზღვრული სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში:

ა) შეიმუშავებს აღრიცხვის და ანგარიშგების შიდა მეთოდურ მითითებებს და წესებს შიდა სააღრიცხვო პოლიტიკის სახით;

ბ) შეიმუშავებს სამუშაო ანგარიშთა გეგმას;

გ) შეიმუშავებს ეკონომიკური მოვლენების ამსახველი დოკუმენტების ფორმებს (უნიფიცირებული სახით ასეთის არარსებობის შემთხვევაში), გაფორმების წესებს, შესაბამისი აღრიცხვის წარმოებისა და კონტროლის მექანიზმებსა და პროცედურებს;

დ) განსაზღვრავს სააღრიცხვო ინფორმაციის დამუშავების ვადებსა და ტექნოლოგიებს;

ე) განსაზღვრავს ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შიდა პროცედურებს;

ვ) შეიმუშავებს შიდა კონტროლის სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფს ერთეულის საქმიანობის ეფექტიანობას, ფინანსური ანგარიშგების უტყუარობას და საქართველოს კანონმდებლობასთან და სამოქმედოდ შემოღებულ სსბასს-ებთან შესაბამისობას.

6. ერთეული ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს და ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს მატერიალური ფორმით ან/და ელექტრონული საინფორმაციო სისტემების მეშვეობით.

მუხლი 6. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები

1. ერთეული ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს ეკონომიკური მოვლენების დამადასტურებელი ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების საფუძველზე, მატერიალური ან/და ელექტრონული ფორმით.

2. საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ელექტრონულ ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებს აქვს მატერიალური ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების თანაბარი იურიდიული ძალა, ხოლო უფლებამოსილი პირის მიერ განხორციელებულ კვალიფიციურ ელექტრონულ ხელმოწერას - პირადი ხელმოწერის თანაბარი იურიდიული ძალა.

3. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებია:

ა) ინდივიდუალური და ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ი;

ბ) მაგროვებელი დოკუმენტები.

4. ინდივიდუალური ან ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ი ადასტურებენ ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის ფაქტს, ინდივიდუალური პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის შედგენა უნდა მოხდეს ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის მომენტში, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, უშუალოდ მისი დასრულებისთანავე და აღრიცხვაში ასახვის მიზნით, ბუღალტერიას უნდა გადაეცეს ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკით დადგენილ ვადებში. ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტები, რომლებიც შეიძლება მოიცავდეს როგორც შიდა, ასევე, გარე დოკუმენტ(ებ)ს, უნდა შედგეს მოვლენის შინაარსიდან და მონაცემების დამუშავების ტექნოლოგიის თავისებურებებიდან გამომდინარე ერთეულის მიერ განსაზღვრული სააღრიცხვო ინფორმაციის დამუშავების ვადების გათვალისწინებით და ბუღალტერიას უნდა გადაეცეს ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკით დადგენილ ვადებში.

5. ინდივიდუალური ან ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ი მოიცავს:

ა) შიდა დოკუმენტ(ებ)ს – ერთეულის შიდა ოპერაციის/სხვა მოვლენის დამადასტურებელ დოკუმენტ(ებ)ს, ასევე, ერთეულში დამატებით შექმნილ დოკუმენტებს, უნიფიცირებული სახით არარსებობის შემთხვევაში;

ბ) გარე დოკუმენტ(ებ)ს – მეორე მხარისგან მიღებული ან ერთეულის მიერ მეორე მხარისთვის წარდგენილი დოკუმენტ(ებ)ის ორიგინალებს.

6 ინდივიდუალური ან ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ი და მათი გამოყენება შესაძლებელია განსაზღვრული იყოს მოქმედი კანონმდებლობით უნიფიცირებული სახით, ან შემუშავებული იყოს ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში და მათი შედგენა მოითხოვებოდეს შიდა აღრიცხვის პროცედურებით.

7. მატერიალური ფორმით პირველადი აღრიცხვის გარე დოკუმენტ(ებ)ი შედგენილ უნდა იქნეს ორ ან მეტ ეგზემპლარად, მატერიალური ფორმით პირველადი აღრიცხვის შიდა დოკუმენტ(ებ)ი, საჭიროებისამებრ, შეიძლება შედგეს როგორც ერთ, ასევე რამდენიმე იდენტურ ეგზემპლარად. ელექტრონული ფორმით პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტების შედგენის წესი განისაზღვრება მოქმედი კანონმდებლობით.

8. ინდივიდუალური ან ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ი, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი, მოიცავს შემდეგ რეკვიზიტებს:

ა) დოკუმენტის დასახელებას და ნომერს;

ბ) დოკუმენტის შედგენის თარიღს;

გ) ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის თარიღს;

დ) ეკონომიკური მოვლენის შინაარსს;

ე) ეკონომიკური მოვლენის მონაწილე პირ(ებ)ის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, ტელეფონ(ებ)ის და მისამართ(ებ)ის მითითებით;

ვ) პასუხისმგებელ პირთა ხელმოწერებს ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის ფაქტის დასადასტურებლად;

ზ) ეკონომიკური მოვლენის თანხობრივ და რაოდენობრივ მონაცემებს;

თ) სხვა მონაცემებს, რომლებიც გამომდინარეობს ეკონომიკური მოვლენის შინაარსიდან და მონაცემების დამუშავების ტექნოლოგიის თავისებურებებიდან.

9. ერთეული უზრუნველყოფს ეკონომიკური მოვლენის დამადასტურებელი ინდივიდუალური ან ნაერთი (კრებსითი) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ის როგორც ფორმის (დოკუმენტის სისრულე, გაფორმების სისწორე, რეკვიზიტების არსებობა და სხვა), ისე შინაარსის (ეკონომიკური მოვლენის კანონიერება, ცალკეული მაჩვენებლების ლოგიკური და არითმეტიკული სიზუსტე და სხვ.) მიხედვით სწორად შედგენის კონტროლს. ფორმის ან შინაარსის მიხედვით არასწორად შედგენილი დოკუმენტ(ებ)ი დოკუმენტის შედგენისათვის პასუხისმგებელ პირ(ებ)ს უნდა დაუბრუნდეს.

10. ინდივიდუალურ ან ნაერთ (კრებსით) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ში მოცემული ინფორმაცია ქრონოლოგიურად და სისტემატიზებულად, ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოების ზოგადი პრინციპების დაცვით აისახება შესაბამის მაგროვებელ დოკუმენტებში. მაგროვებელი დოკუმენტების („მთავარი წიგნის“ ან მსგავსი ფორმატის/დანიშნულების მაგროვებელი დოკუმენტის გარდა) გამოყენების აუცილებლობა, ოპერაციების მოცულობიდან ან/და ორგანიზაციის სიდიდიდან გამომდინარე, განისაზღვრება სააღრიცხვო პოლიტიკით/შიდა აღრიცხვის პროცედურებით. „მთავარი წიგნის“ ან მსგავსი დანიშნულების/ფორმატის მაგროვებელი დოკუმენტის გამოყენება სავალდებულოა ყველა ერთეულისათვის.

11. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების შედგენა, მათში შესწორებებისა და დამატებების შეტანა დასაშვებია საქართველოს კანონმდებლობისა და ერთეულის მიერ შემუშავებული შესაბამისი პროცედურებისა და უსაფრთხოების ზომების დაცვით, რის შედეგადაც შეუძლებელი იქნება ამ დოკუმენტების სანდოობაში ეჭვის შეტანა.

12. ეკონომიკური მოვლენების დამადასტურებელ ინდივიდუალურ ან ნაერთ (კრებსით) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ს მატერიალური ფორმით ხელს აწერს (აწერენ) ერთეულის ხელმძღვანელი ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირი, ბუღალტერი ან ერთეულის შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე სხვა პირები, ხოლო მაგროვებელ დოკუმენტებს - ბუღალტერი ან ერთეულის შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე სხვა პირები.

13. ელექტრონული სახით შექმნილ ეკონომიკური მოვლენების დამადასტურებელ ინდივიდუალურ ან ნაერთ (კრებსით) პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტ(ებ)ზე სავალდებულოა ერთეულის ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის და ასევე, შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე პირ(ებ)ის მიერ კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერ(ებ)ის შესრულება ან/და კვალიფიციური ელექტრონული შტამპის დასმა.

14. მატერიალური  ფორმით  არსებული  ფინანსური  ანგარიშგებები  და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები, ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ინახება დოუკუმენტების შენახვაზე პასუხისმგებელ პირ(ებ)თან, შესაბამისი საანგარიშგებო პერიოდის დასრულებიდან 6 წლის განმავლობაში, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. დოკუმენტების შენახვაზე პასუხისმგებელი პირ(ებ)ის შეცვლის შემთხვევაში, მატერიალური  ფორმით  არსებული  ფინანსური  ანგარიშგებები  და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები უნდა გადაეცეს ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის ბრძანებით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილ პირ(ებ)ს, შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტით.

15. ელექტრონული ფორმით არსებული ფინანსური ანგარიშგებები და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები ინახება მონაცემთა ბაზებისათვის კანონმდებლობით განსაზღვრული ვადების და პირობების შესაბამისად.

16. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების და ფინანსური ანგარიშგებების დაკარგვის ან განადგურების შემთხვევაში, ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის გადაწყვეტილების საფუძველზე იქმნება დაკარგვის ან განადგურების მიზეზების შემსწავლელი კომისია. საჭიროების შემთხვევაში, კომისიის მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად შესაძლებელია სხვა უწყებების წარმომადგენლების მოწვევა. კომისიის მუშაობის შედეგები ფორმდება აქტით, რომელიც მტკიცდება ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის გადაწყვეტილებით.

მუხლი 7. ეკონომიკური მოვლენების აღრიცხვაში ასახვა

1. ეკონომიკური მოვლენების ბუღალტრულ აღრიცხვაში ასახვისათვის გამოიყენება ორმაგი ჩაწერის პრინციპი. ეკონომიკური მოვლენები ბუღალტრულ აღრიცხვაში აისახება პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტების საფუძველზე, დარიცხვის მეთოდით, პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტებში მითითებული ეკონომიკური მოვლენის მოხდენის თარიღით და მიეკუთვნება იმ პერიოდის ანგარიშგებას, როდესაც მას ჰქონდა ადგილი, გარდა წინამდებარე ინსტრუქციით და სხვა საკანონმდებლო და ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული გამონაკლისი შემთხვევებისა.

2. შესაბამისი ბიუჯეტის ასიგნებების არარსებობის შემთხევაში, საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციით განსაზღვრული კომუნალური მომსახურების და მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად სხვა უწყვეტი მომსახურების შესყიდვისას, ასევე საბიუჯეტო წლის დეკემბრის თვის შრომის ანაზღაურებისას, თუ ხარჯის მოცულობის გაანგარიშება ხდება ნამუშევარი დროის ან შესრულებული სამუშაოს მიხედვით და ანგარიშსწორება ხდება მომდევნო საბიუჯეტო წელს, ერთეულის მიერ დასაშვებია ოპერაციების აღრიცხვა პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტების მიღების/შექმნის თარიღით და მიკუთვნება იმ პერიოდის ანგარიშგებისთვის, რომელ პერიოდშიც მოხდა მათი მიღება/შექმნა.

მუხლი 8. პასუხისმგებლობები აღრიცხვასა და ანგარიშგებასთან დაკავშირებით

1. ერთეულის აღრიცხვა-ანგარიშგებასთან დაკავშირებით  შიდა  კონტროლის სისტემის შემუშავებაზე, სააღრიცხვო ინფორმაციის დამუშავების ვადებისა და ტექნოლოგიის განსაზღვრაზე, ეკონომიკური მოვლენების ამსახველი დოკუმენტების გაფორმებაზე, შესაბამისი აღრიცხვის წარმოებისა და კონტროლის მექანიზმების შემუშავებაზე, სააღრიცხვო პოლიტიკისა და პროცედურების განსაზღვრაზე, აღრიცხვის ორგანიზებასა და სამართლიანი და უტყუარი ფინანსური ანგარიშგების წარდგენაზე პასუხისმგებელია ერთეულის ხელმძღვანელი ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირი.

2. ერთეულის  აქტივების  მიღებაზე,  მოვლა-შენახვასა  და  გაცემაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება კანონმდებლობის შესაბამისად გაფორმებული ხელშეკრულებითა და შიდა ნორმატიული აქტით განსაზღვრულ მატერიალურად პასუხისმგებელ პირ(ებ)ს.

3. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებში ასახული მონაცემების უტყუარობისათვის, აგრეთვე ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების დროული და ხარისხიანი შედგენისათვის პასუხს აგებენ ამ დოკუმენტების შემდგენი და მათზე ხელის მომწერი პირ(ებ)ი. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების შენახვაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება კანონმდებლობის შესაბამისად გაფორმებული ხელშეკრულებითა და შიდა ნორმატიული აქტით განსაზღვრულ პასუხისმგებელ პირ(ებ)ს.

4. მატერიალური  ფორმით  არსებული  ფინანსური  ანგარიშგებების  და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების შენახვაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის გადაწყვეტილების საფუძველზე განსაზღვრულ, დოუკუმენტების შენახვაზე პასუხისმგებელ პირ(ებ)ს.

5. ერთეულის სააღრიცხვო ინფორმაციის დამუშავებაზე ან/და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პასუხისმგებელია ბუღალტერი.

თავი III. ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და სსბასს-ების გამოყენების ზოგადი დებულებები

მუხლი 9. ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის ზოგადი დებულებები

1. სსბასს-ების მოთხოვნები გამოიყენება ყველა ერთეულის მიერ, რომლებიც ამზადებენ ფინანსურ ანგარიშგებებს დარიცხვის მეთოდის შესაბამისი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტების (სსბასს-ების) საფუძველზე.

2. სახელმწიფო ერთეულები აღრიცხვა-ანგარიშგებაში ასახავენ როგორც საკუთარი სახელით ფლობილ აქტივებს და აღებულ ვალდებულებებს, მიღებულ შემოსავლებსა და გაწეულ ხარჯებს, ასევე, სახელმწიფოს სახელით ფლობილ აქტივებს, აღებულ ვალდებულებებს, მიღებულ შემოსავლებსა და გაწეულ ხარჯებს (ადმინისტრირებად კატეგორიებს).

3. კონსოლიდირებული წლიური ფინანსური ანგარიშგება – 1 იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდისათვის – მზადდება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დამტკიცებული ფინანსური ანგარიშგების და განმარტებითი შენიშვნების ფორმების შესაბამისად და წარედგინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურს, საანგარიშგებო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე.

4. კონსოლიდირებულ წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებასთან ერთად სახაზინო სამსახურში შესაძლებელია წარდგენილ იქნეს სხვა დამატებითი ანგარიშები (ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშები, აუდიტის დასკვნები და ა.შ), რომლებიც დაეხმარება ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული ინფორმაციის სწორად აღქმაში.

5. კონტროლირებული ერთეულები წლიურ ანგარიშგებებს წარუდგენენ მაკონტროლებელ ერთეულებს მათ მიერ დადგენილ ვადებში. შესაძლებელია, მაკონტროლებელმა ერთეულებმა კონტროლირებულ ერთეულებს მოთხოვონ ფინანსური ანგარიშგებების წარდგენა დამატებით, შესაბამისი პერიოდულობით.

6. კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, დადგენილი ფორმით, განსაზღვრულ ვადებში შესაძლებელია მომზადდეს სალიკვიდაციო ფინანსური ანგარიშგება, რომლის წარდგენა უნდა მოხდეს დანიშნულებისამებრ.

7. სახელმწიფო ბიუჯეტის ერთეულების მიერ წარდგენილი კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებების მონაცემების საფუძველზე სახაზინო სამსახური ამზადებს მთავრობის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებას სახელმწიფო ბიუჯეტის დონეზე, რომელიც მუნიციპალიტეტების და ავტონომიური რესპუბლიკების კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებებთან ერთად ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის მიზნებისათვის ქვეყნდება სახაზინო სამსახურის ვებგვერდზე – www.treasury.ge.

მუხლი 10. სსბასს-ების გამოყენების ზოგადი დებულებები

1. ერთეულებს მოეთხოვებათ ფინანსურ ანგარიშგებაში/განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის ასახვასთან/გამჟღავნებასთან დაკავშირებით წინამდებარე ინსტრუქციით თანდართული თითოეული სტანდარტის ყველა მოთხოვნის შესრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს ინსტრუქცია კრძალავს ან სხვაგვარად განსაზღვრავს აღნიშნულ დებულებებს ან განსაზღვრულია წინამდებარე ინსტრუქციის IV თავით, როგორც არასავალდებულო პუნქტები/ქვეპუნტები.

2. მაკონტროლებელმა და კონტროლირებულმა ერთეულებმა ანალოგიური ოპერაციებისა და სხვა მოვლენების მიმართ მიზანშეწონილია გამოიყენონ ერთიანი სააღრიცხვო პოლიტიკა.

3. თუ კონტროლირებული ერთეული ანალოგიური ოპერაციებისა და სხვა მოვლენებისათვის იყენებს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისთვის განსაზღვრული სააღრიცხვო პოლიტიკისაგან განსხვავებულ სააღრიცხვო პოლიტიკას, მაკონტროლებელმა ერთეულმა კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისას უნდა გააკეთოს ფინანსური ანგარიშგების შესაბამისი კორექტირება.

4. სსბასს 2-ის – „ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება“ – მოთხოვნები გამოიყენება იმ ერთეულების მიერ, რომლებიც აკონტროლებენ და მართავენ ფულად სახსრებს, მათ შორის:

ა) სახაზინო სამსახურის მიერ, ხაზინის ერთიან ანგარიშზე სახელმწიფო ბიუჯეტის ორგანიზაციების კუთვნილ ფულად სახსრებთან დაკავშირებით;

ბ) უცხო ქვეყნებში საქართველოს საელჩოების და წარმომადგენლობების და, შესაბამისად, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ;

გ) მუნიციპალიტეტების და ავტონომიური რესპუბლიკების მიერ ხაზინის ერთიან ანგარიშზე ადგილობრივი ბიუჯეტების ორგანიზაციების კუთვნილ ფულად სახსრებთან დაკავშირებით;

დ) სხვა ერთეულების მიერ, რომლებიც სსბასს-ების მოთხოვნების შესაბამისად, აკონტროლებენ და მართავენ ფულად სახსრებს.

5. წინამდებარე ინსტრუქციით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესაბამისად, ერთეულები ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებას ამზადებენ სსბასს 2-ით განსაზღვრული პირდაპირი მეთოდის შესაბამისად.

6. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სსბასს 2-ით განსაზღვრული გადახდილი/მიღებული პროცენტები და მიღებული დივიდენდები კლასიფიცირდება როგორც ფულადი სახსრები საოპერაციო საქმიანობიდან.

7. სსბასს 3-ის – „სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები“ შესაბამისად შერჩეული სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში ერთეული შეიმუშავებს აღრიცხვის და ანგარიშგების შიდამეთოდურ მითითებებს და წესებს, სამუშაო ანგარიშთა გეგმას, პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტების და რეგისტრების ფორმებს და ა.შ, რომლებიც მტკიცდება ერთეულის ხელმძღვანელის ან ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირის ბრძანებით. ამასთან, კონტროლირებულმა ერთეულმა შესაძლებელია გამოიყენოს მაკონტროლებელი ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში შემუშავებული შიდამეთოდური მითითებები და წესები.

8. სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში, კანონმდებლობის შესაბამისად, შიდამეთოდური მითითებების და წესების შემუშავების დროს ხელმძღვანელობას შეუძლია გაითვალისწინოს: (ა) მიღებული პრაქტიკა ბუღალტრული აღრიცხვის და ფინანსური ანგარიშგების კონკრეტულ საკითხებთან დაკავშირებით; (ბ) საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილება – იმ პირობით, რომ აღნიშნული არ ეწინააღმდეგება წინამდებარე ინსტრუქციის მოთხოვნებს.

9. ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკისა და შიდამეთოდური მითითებების/წესების შეცვლა, სსბასს 3-ით – „სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები“ – განსაზღვრული შემთხვევების გარდა, დასაშვებია აგრეთვე საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ცვლილებების შემთხვევაში, იმ შემთხვევაში, როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკა ამა თუ იმ კონკრეტულ საკითხთან დაკავშირებით შემუშავებულია საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შესაბამისად.

10. წინამდებარე ინსტრუქციის შესაბამისად, სსბასს 4-ით – „უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები“ გათვალისწინებული უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციები ბუღალტრულ აღრიცხვაში ასახული უნდა იყოს სამუშაო ვალუტაში. საქართველოს ტერიტორიაზე სამუშაო ვალუტას წარმოადგენს ეროვნული ვალუტა – ლარი. ნებადართულია საერთაშორისო ხელშეკრულებებით განსაზღვრული პროექტების (მათ შორის, მოსამზადებელი ეტაპის) განმახორციელებელმა ერთეულებმა, ასევე, უცხო ქვეყნებში საქართველოს საელჩოებმა და წარმომადგენლობებმა ბუღალტრული აღრიცხვის წამოებისთვის სამუშაო ვალუტად გამოიყენონ ეროვნული ვალუტის – ლარისგან განსხვავებული ვალუტა. უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციები და უცხოური ერთეულები უნდა გადაანგარიშდეს საანგარიშგებო ვალუტაში (ეროვნულ ვალუტაში – ლარში), ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად.

11. წინამდებარე ინსტრუქციის შესაბამისად, სსბასს 5-ით – „ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები“ გათვალისწინებული სესხებთან დაკავშირებული დანახარჯები, იმის მიუხედავად, უკავშირდება თუ არა კვალიფიცირებად აქტივებს, აღირიცხება სტანდარტული მეთოდის გამოყენებით, რაც გულისხმობს ასეთი დანახარჯების ხარჯებად აღიარებას იმ პერიოდისთვის, რომელშიც ისინი იქნა გაწეული.

12. სსბასს 9-ის – „შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან“- სტანდარტის გამოყენებისას, შემოსავლების შეფასებისას დასაშვებია გამოყენებულ იქნეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიღებული ან მისაღები ანაზღაურების ღირებულება, ნებისმიერი საცალო და საბითუმო სავაჭრო ფასდათმობის გათვალისწინებით.

13. სსბასს 12-ის  - „მატერიალური მარაგები“ – შესაბამისად, არაგაცვლითი ოპერაციებით საჯარო სექტორის ერთეულებიდან მატერიალური მარაგების მიღების შემთხვევაში, მატერიალური მარაგების ღირებულება შეიძლება განისაზღვროს გადმომცემი ერთეულის მიერ აღნიშნული მატერიალური მარაგების შესაფასებლად გამოყენებული თვითღირებულების ოდენობით ან ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოყენებული სხვა თანხით.

14. სსბასს 12-ით „მატერიალური მარაგები“ მოთხოვნილი მიმდინარე ჩანაცვლების ღირებულების და ნეტო სარეალიზაციო ღირებულების დადგენისას, ასევე, არაგაცვლითი ოპერაციის შემთხვევაში მიღებული ისეთი მატერიალური მარაგების შეფასებისას, რომელთაც ღირებულება არ გააჩნიათ, ერთეულს მატერიალური მარაგების სამართლიანი (რეალური) ღირებულების დადგენა შეუძლია მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე.

15. სსბასს 13-ის – „იჯარა“ მიზნებისათვის, კონტროლი განისაზღვრება გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე. გარიგების იურიდიული ფორმა არ გამოიყენება კონტროლის განსაზღვრისათვის. კონტროლის განსაზღვრისათვის ასევე მნიშვნელოვანია აქტივზე ეკონომიკური უფლება, მიუხედავად აქტივზე იურიდიული საკუთრების უფლებისა.

16. იჯარის ფინანსურ იჯარად კლასიფიცირების მიზნებისათვის, ეკონომიკური მომსახურების ვადის ძირითადი ნაწილი გულისხმობს 75 %-ით და მეტი ვადით აქტივის ფლობას. შეფასების კრიტერიუმად მიზანშეწონილია ერთეულის მიერ აქტივის ღირებულების 75% და მეტი მოცულობით ძირითადი კაპიტალის სახით მოხმარების მაჩვენებლის გამოყენება.

17. იმ შემთხვევაში, თუ უზუფრუქტის ან სხვა სახის სარგებლობის უფლებით მიღებული აქტივების შემთხვევაში დაკმაყოფილებულია ფინანსურ იჯარად აღიარების კრიტერიუმები, წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის აღნიშნული აქტივები განიხილება  ფინანსური იჯარით მიღებული აქტივების მსგავსად და მათზე ვრცელდება სსბასს 13-ის მოთხოვნები ფინანსური იჯარით მიღებული აქტივების აღრიცხვასა და ანგარიშგებაში ასახვასთან დაკავშირებით.

18. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სსბასს 14-ით – „ანგარიშგების თარიღის შემდგომი მოვლენები“ ანგარიშგების თარიღის შემდგომი პერიოდი მოიცავს საანგარიშგებო წლის შემდგომ 1 იანვრიდან 1 აპრილამდე პერიოდს.

19. სსბასს 16-ის – „საინვესტიციო ქონება“ – მოთხოვნების გათვალისწინებით, საინვესტიციო ქონება თავდაპირველი აღიარების შემდგომ აისახება თვითღირებულების მოდელის გამოყენებით, რაც გულისხმობს ყოველი წლის ბოლოს საინვესტიციო ქონების საბალანსო ღირებულებით ასახვას ფინანსურ ანგარიშგებაში. არაგაცვლითი ოპერაციებით საინვესტიციო ქონების საჯარო სექტორის ერთეულიდან მიღებისას, საინვესტიციო ქონების შეფასება დასაშვებია გადმომცემი ერთეულის მიერ ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებული თვითღირებულების ოდენობით ან ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოყენებული სხვა თანხით. სამართლიანი (რეალური) ღირებულების დადგენა ერთჯერადად (ერთეულის მიერ საინვესტიციო ქონების უსასყიდლოდ/ნომინალური ღირებულებით მიღებისას საჯარო სექტორის გარდა სხვა იურიდიული/ფიზიკური პირებიდან ან სარეალიზაციოდ/სხვა ერთეულებზე გადაცემის მიზნით ან როდესაც მისი ღირებულება არ შეესაბამება რეალობას ან იმ შემთხვევაში, როდესაც ცვეთადი ღირებულება სრულადაა ამოწურული) შესაძლებელია სანდო ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში, რაც სამართლიანი ღირებულების მოდელის გამოყენებად არ ჩაითვლება.

20. ერთეულმა საინვესტიციო ქონების ცვეთის გაანგარიშებისთვის უნდა გამოიყენოს წრფივი მეთოდი, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც აქტივში განივთებული მოსალოდნელი მომავალი ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღების ხასიათიდან გამომდინარე კანონმდებლობის, ხელშეკრულების ან/და ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისად სხვა რომელიმე მეთოდის (შემცირებადი ნაშთის მეთოდის, წარმოების ერთეულთა ჯამის მეთოდი და სხვ.) გამოყენება მოითხოვება. ამასთან, ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა გაამჟღავნოს საინვესტიციო ქონებაზე ცვეთის დარიცხვის მიზნით წრფივი მეთოდის გარდა სხვა მეთოდის გამოყენების შესახებ ინფორმაცია.

21. საინვესტიციო ქონების ცვეთის გაანგარიშებისათვის ერთეულს მოეთხოვება მსგავსი აქტივებისათვის ცვეთის ერთი და იმავე მეთოდის გამოყენება.

22. საინვესტიციო ქონებაზე ცვეთის დარიცხვისათვის გამოყენებული ცვეთადი თანხა განისაზღვრება როგორც საინვესტიციო ქონების თვითღირებულებას ან ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებულ სხვა თანხას გამოკლებული ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება. ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულების დადგენა შესაძლებელია მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე. ამასთან, ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება, საჯარო სექტორის სპეციფიკის გათვალისწინებით, შესაძლებელია ნულის ტოლი იყოს.

23. საინვესტიციო ქონების ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, აფასება განიხილება კაპიტალის კორექტირებად (რეტროსპექტული გაანგარიშება), ხოლო ჩამოფასება – გაუფასურებად.

24. საინვესტიციო ქონების ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, საჭიროა განმარტებით შენიშვნებში შემდეგი ინფორმაციის წარმოდგენა:

ა) სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თარიღი:

ბ) საინვესტიციო ქონების სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თანხა.

25. სსბასს 17-ის – „ძირითადი    აქტივები“ – მოთხოვნების    გათვალისწინებით, ძირითადი აქტივები თავდაპირველი აღიარების შემდგომ აისახება თვითღირებულების მოდელის  გამოყენებით, რაც გულისხმობს ყოველი წლის ბოლოს ძირითადი აქტივების საბალანსო ღირებულებით ასახვას ფინანსურ ანგარიშგებაში. არაგაცვლითი ოპერაციებით ძირითადი აქტივების საჯარო სექტორის ერთეულიდან მიღებისას, ძირითადი აქტივების შეფასება დასაშვებია გადმომცემი ერთეულის მიერ ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებული თვითღირებულების ოდენობით ან ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოყენებული სხვა თანხით. სამართლიანი (რეალური) ღირებულების დადგენა ერთჯერადად (ერთეულის მიერ ძირითადი აქტივების უსასყიდლოდ/ნომინალური ღირებულებით მიღებისას საჯარო სექტორის გარდა სხვა იურიდიული/ფიზიკური პირებიდან ან სარეალიზაციოდ/სხვა ერთეულებზე გადაცემის მიზნით ან როდესაც მისი ღირებულება არ შეესაბამება რეალობას ან იმ შემთხვევაში, როდესაც ცვეთადი ღირებულება სრულადაა ამოწურული) შესაძლებელია სანდო ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში, რაც გადაფასების მოდელის გამოყენებად არ ჩაითვლება.

26. ძირითადი აქტივების თვითღირებულება წარმოადგენს აღიარების თარიღისთვის ფულადი სახსრებით გადასახდელი ფასის ეკვივალენტს, ან არაგაცვლითი ოპერაციისას მითითებული ძირითადი აქტივების შემთხვევაში, აღიარების თარიღისთვის დადგენილ მის სამართლიან (რეალურ) ღირებულებას. ამასთან, თუ გადახდა გადავადებულია და გადავადების პირობები სცილდება ჩვეულებრივი საკრედიტო პირობების ფარგლებს, მაშინ სხვაობა ფულადი სახსრების გადასახდელი ფასის ეკვივალენტსა და მთლიანად გადასახდელ თანხას შორის აღიარდება როგორც საპროცენტო ხარჯი კრედიტის ვადის განმავლობაში.

27. სსბასს 17 არ ავალდებულებს ერთეულს, აღიაროს  ის  კულტურული  მემკვიდრეობის აქტივები, რომლებიც სხვა შემთხვევაში დააკმაყოფილებდა ძირითადი აქტივების ცნებას და აღიარების კრიტერიუმებს. ამ შემთხვევაში მიზანშეწონილია ამ აქტივების შესახებ ინფორმაციის წარმოდგენა ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში. ერთეულის მიერ კულტურული მემკვიდრეობის აქტივების ძირითად აქტივებად აღიარების შემთხვევაში რეკომენდებულია შეფასება მოხდეს სანდო ინფორმაციის საფუძველზე, სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით.

28. ერთეულმა ძირითადი აქტივების ცვეთის გაანგარიშებისთვის უნდა გამოიყენოს წრფივი მეთოდი, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც აქტივში განივთებული მოსალოდნელი მომავალი ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღების ხასიათიდან გამომდინარე კანონმდებლობის, ხელშეკრულების ან/და ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისად სხვა რომელიმე მეთოდის (შემცირებადი ნაშთის მეთოდის, წარმოების ერთეულთა ჯამის მეთოდი და სხვ.) გამოყენება მოითხოვება. ამასთან, ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა გაამჟღავნოს ძირითად აქტივებზე ცვეთის დარიცხვის მიზნით წრფივი მეთოდის გარდა სხვა მეთოდის გამოყენების შესახებ ინფორმაცია.

29. ძირითადი აქტივების ცვეთის გაანგარიშებისათვის ერთეულს მოეთხოვება მსგავსი აქტივებისათვის ცვეთის ერთი და იმავე მეთოდის გამოყენება.

30. ძირითად აქტივებზე ცვეთის დარიცხვისათვის გამოყენებული ცვეთადი თანხა განისაზღვრება როგორც ძირითადი აქტივის თვითღირებულებას ან ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებულ სხვა თანხას გამოკლებული ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება. ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულების დადგენა შესაძლებელია მოქმედი კანონმდებლობის შედეგად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე. ამასთან, ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება, საჯარო სექტორის სპეციფიკის გათვალისწინებით, შესაძლებელია ნოლის ტოლი იყოს.

31. ძირითადი აქტივების ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, აფასება განიხილება კაპიტალის კორექტირებად (რეტროსპექტული გაანგარიშება), ხოლო ჩამოფასება – გაუფასურებად.

32. ძირითადი აქტივის ღირებულების განსაზღვრის მიზნით,  სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, საჭიროა განმარტებით შენიშვნებში შემდეგი ინფორმაციის წარმოდგენა:

ა) სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თარიღი:

ბ) ძირითადი აქტივის სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თანხა.

33. სსბასს 19-ის – „ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები“ – მოთხოვნების გათვალისწინებით, ერთეულმა უნდა (ა) განსაზღვროს ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები და (ბ) წარმოადგინოს ის გარემოებები, რომლებშიც უნდა მოხდეს ანარიცხების აღიარება, მათი შეფასება და მათ შესახებ ინფორმაციის განმარტებით შენიშვნებში წარდგენა.

34. პირობითი ვალდებულებების და  პირობითი  აქტივების  შესახებ  ინფორმაცია, გარდა განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის გამჟღავნებისა, ასევე, შესაძლებელია აისახოს შესაბამის საცნობარო ანგარიშებზე (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

35. ანარიცხების აღიარების საფუძველი არ არის პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი. ერთეულმა შეიძლება შეიმუშავოს შესაბამისი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომელსაც გამოიყენებს ანარიცხების აღიარების მიზნებისათვის. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ანარიცხების ასახვა ხდება საბალანსო მუხლად ერთეულის მიერ სააღრიცხვო პოლიტიკით განსაზღვრული კრიტერიუმების, პროცედურების და დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე (ასეთის არსებობის შემთხვევაში). ერთეულის მიერ ანარიცხებით ვალდებულების აღიარება ხდება შესაბამისი საბიუჯეტო ასიგნების გარეშე.

36. სსბასს 20-ის – „დაკავშირებულ მხარეთა შესახებ განმარტებითი შენიშვნები“ – მოთხოვნების გათვალისწინებით, ერთეულს მოეთხოვება დაკავშირებულ მხარეთა შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში. ამასთან, დაკავშირებულ მხარეებთან ურთიერთობის ყველა შესაძლო შემთხვევის განხილვა ხდება ურთიეთობის შინაარსის და არა სამართლებრივი ფორმის მიხედვით.

37. სსბასს 21-ის – „ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება“ – მოთხოვნების გათვალისწინებით, ერთეულებს მოეთხოვებათ დაადგინონ როგორც თვითღირებულებით აღრიცხული, ასევე, ერთჯერადი გადაფასების შედეგად სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასებული ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების შესაძლო გაუფასურება და შესაბამისად, მისი დადასტურების შემთხევაში, პერიოდის ნამეტსა და დეფიციტში აღიარონ გაუფასურების ზარალი. პერიოდის ნამეტსა და დეფიციტში ასევე უნდა აღიარდეს გაუფასურების ზარალის უკუგატარებით წარმოქმნილი შემოსავლები. ამასთან, გაუფასურების აღრიცხვისა და ანგარიშგების მიზნებისათვის, მომსახურების აღდგენითი ღირებულების დასადგენად სამართლიანი (რეალური) ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია მოქმედი კანონმდებლობის შედეგად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე.

38. სსბასს 23-ის – „შემოსავალი არაგაცვლითი ოპერაციებიდან (გადასახადები და ტრანსფერები)“ – მოთხოვნები გამოიყენება გადასახადების და ტრანსფერების აღრიცხვისათვის, ასევე, არაგაცვლითი ოპერაციების შესახებ მნიშვნელოვანი ინფორმაციის განმარტებით შენიშვნებში გასამჟღავნებლად.

39. სსბასს 24-ის – „ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციის წარდგენა  ფინანსურ  ანგარიშგებაში“ – მოთხოვნები გამოიყენება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დამტკიცებული ფინანსური ანგარიშგების და განმარტებითი შენიშვნების ფორმებით განსაზღვრული ბიუჯეტის და ფაქტობრივი თანხების შედარების ანგარიშგების მოსამზადებლად, ასევე, აღნიშნულ თანხებს შორის არსებითი განსხვავებების მიზეზების განმარტებით შენიშვნებში გასამჟღავნებლად.

40. დამტკიცებული ბიუჯეტი ერთეულს თანხების განსაზღვრული და შეთანხმებული მიზნებისათვის განკარგვის უფლებამოსილებას ანიჭებს. განკარგვის უფლებამოსილებად განიხილება კანონით დადგენილი ასიგნება – დაზუსტებული (საბოლოო) ბიუჯეტი, რომლის ფარგლებშიც უწევს ერთეულს ფუნქციონირება.

41. საჯარო ანგარიშვალდებულების მიზნით, ერთეულმა ბიუჯეტის გეგმური თანხების ფაქტობრივ თანხებთან შედარება უნდა წარადგინოს როგორც ფინანსური ანგარიშგების ერთ-ერთი კომპონენტი. ბიუჯეტის გეგმური და ფაქტობრივი თანხების შედარების მიზნით უნდა იყოს წარმოდგენილი შემდეგი ინფორმაცია:

ა) დამტკიცებული (თავდაპირველი) და დაზუსტებული (საბოლოო) ბიუჯეტის თანხები;

ბ) ფაქტობრივი თანხები შედარების მეთოდით; და

გ) განმარტებითი შენიშვნების სახით ბიუჯეტის გეგმური თანხებსა, რომლისთვისაც ერთეულს გააჩნია საჯარო ანგარიშვალდებულება, და ფაქტობრივ თანხებს შორის არსებითი განსხვავებების შესახებ განმარტებითი შენიშვნები, თუ ასეთი განმარტებები არ არის მოცემული ფინანსურ ანგარიშგებასთან დაკავშირებით გამოცემულ სხვა საჯარო დოკუმენტებში და განმარტებით შენიშვნებში ამ დოკუმენტებზე გაკეთებული არ არის შესაბამისი მითითება.

42. სსბასს 26-ის – „ფულადი სახსრების წარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება“- მოთხოვნების გათვალისწინებით, ერთეულებს მოეთხოვებათ დაადგინონ როგორც თვითღირებულებით აღრიცხული, ასევე ერთჯერადი გადაფასების შედეგად სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასებული ფულადი სახსრების წარმომქმნელი აქტივების შესაძლო გაუფასურება და შესაბამისად, მისი დადასტურების შემთხევაში, პერიოდის ნამეტსა და დეფიციტში აღიარონ გაუფასურების ზარალი. პერიოდის ნამეტსა და დეფიციტში ასევე უნდა აღიარდეს გაუფასურების ზარალის უკუგატარებით წარმოქმნილი შემოსავლები. ამასთან, გაუფასურების აღრიცხვისა და ანგარიშგების მიზნებისათვის, აღდგენითი ღირებულების დასადგენად სამართლიანი (რეალური) ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია მოქმედი კანონმდებლობის შედეგად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე.

43. წინამდებარე ინსტრუქციის შესაბამისად, სსბასს 31-ით – „არამატერიალური აქტივები“ – გათვალისწინებული არამატერიალური აქტივები თავდაპირველი აღიარების შემდგომ აისახება თვითვითღირებულების მოდელის გამოყენებით, რაც გულისხმობს ყოველი წლის ბოლოს არამატერიალური აქტივების საბალანსო ღირებულებით ასახვას ფინანსურ ანგარიშგებაში. არაგაცვლითი ოპერაციებით არამატერიალური აქტივების საჯარო სექტორის ერთეულიდან მიღებისას, არამატერიალური აქტივების შეფასება დასაშვებია გადმომცემი ერთეულის მიერ ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებული თვითღირებულების ოდენობით ან ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოყენებული სხვა თანხით. სამართლიანი (რეალური) ღირებულების დადგენა ერთჯერადად (ერთეულის მიერ არამატერიალური აქტივების უსასყიდლოდ/ნომინალური ღირებულებით მიღებისას საჯარო სექტორის გარდა სხვა იურიდიული/ფიზიკური პირებიდან ან სარეალიზაციოდ/სხვა ერთეულებზე გადაცემის მიზნით ან როდესაც მისი ღირებულება არ შეესაბამება რეალობას ან იმ შემთხვევაში, როდესაც ამორტიზირებადი ღირებულება სრულადაა ამოწურული) შესაძლებელია სანდო ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში, რაც გადაფასების მოდელის გამოყენებად არ ჩაითვლება.

44. არამატერიალური აქტივების ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, აფასება განიხილება კაპიტალის კორექტირებად (რეტროსპექტული გაანგარიშება), ხოლო ჩამოფასება – გაუფასურებად.

45. არამატერიალური აქტივის ღირებულების განსაზღვრის მიზნით,  სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების ერთჯერადად გამოყენების შემთხვევაში, საჭიროა განმარტებით შენიშვნებში შემდეგი ინფორმაციის წარმოდგენა:

ა) სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თარიღი:

ბ) ძირითადი აქტივის სამართლიანი (რეალური) ღირებულებით შეფასების თანხა.

46. განუსაზღვრელი სასარგებლო მომსახურების ვადის მქონე არამატერიალურ აქტივებს ამორტიზაცია არ დაერიცხება.

47. განსაზღვრული სასარგებლო მომსახურების ვადის მქონე  არამატერიალურ აქტივებს ამორტიზაცია დაერიცხება სასარგებლო მომსახურების ვადის პროპორციულად, თუ სასარგებლო მომსახურების ვადის განსაზღვრა შესაძლებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში, 10 წლის განმავლობაში.

48. ერთეულმა არამატერიალური აქტივების ამორტიზაციის გაანგარიშებისთვის უნდა გამოიყენოს წრფივი მეთოდი, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც აქტივში განივთებული მოსალოდნელი მომავალი ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღების ხასიათიდან გამომდინარე კანონმდებლობის, ხელშეკრულების ან/და ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისად სხვა რომელიმე მეთოდის (შემცირებადი ნაშთის მეთოდის, წარმოების ერთეულთა ჯამის მეთოდი და სხვ.) გამოყენება მოითხოვება. ამასთან, ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა გაამჟღავნოს არამატერიალურ აქტივებზე ამორტიზაციის დარიცხვის მიზნით წრფივი მეთოდის გარდა სხვა მეთოდის გამოყენების შესახებ ინფორმაცია.

49. არამატერიალური აქტივების ამორტიზაციის გაანგარიშებისათვის ერთეულს მოეთხოვება მსგავსი აქტივებისათვის ამორტიზაციის ერთი და იგივე მეთოდის გამოყენება.

50. არამატერიალურ აქტივებზე ამორტიზაციის დარიცხვისათვის გამოყენებული ამორტიზირებადი თანხა განისაზღვრება როგორც არამატერიალური აქტივის თვითღირებულებას ან ღირებულების შესაფასებლად გამოყენებულ სხვა თანხას გამოკლებული ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება. ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულების დადგენა შესაძლებელია მოქმედი კანონმდებლობის შედეგად მიღებული სანდო ინფორმაციის საფუძველზე. ამასთან, ნარჩენი (სალიკვიდაციო) ღირებულება, საჯარო სექტორის სპეციფიკის გათვალისწინებით, შესაძლებელია ნოლის ტოლი იყოს.

51. სსბასს 32-ის – „შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი“ მოთხოვნები გამოიყენება უფლების გადამცემის მიერ შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებების აღიარებისა და შეფასებისთვის, ასევე, ასეთი შეთანხმებების შესახებ ინფორმაციის განმარტებით შენიშვნებში გასამჟღავნებლად.

52. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სსბასს 34 – „ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება“ განსაზღვრავს მაკონტროლებელი ან/და კონტროლირებული ერთეულების ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის ძირითად მოთხოვნებს.

53. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სსბასს 35 – „კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება“ განსაზღვრავს მაკონტროლებელი ერთეულის მიერ ეკონომიკური ერთეულის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის ძირითადი მოთხოვნებს. ამასთან, საბიუჯეტო ორგანიზაციების მონაცემები სრულად კონსოლიდირდება, ხოლო სხვა ერთეულებში არსებული წილების ასახვისათვის გამოიყენება კაპიტალ-მეთოდი.

54. სსბასს 36-ის – „ინვესტიციები მეკავშირე ერთეულებსა და ერთობლივ საქმიანობებში“ განსაზღვრავს მეკავშირე ერთეულებსა და ერთობლივ საქმიანობებში ინვესტიციების კაპიტალ-მეთოდით აღრიცხვის წესებს და მოთხოვნებს. ამასთან, წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სახელმწიფო კომერციულ საწარმო(ებ)ში ჩადებული ინვესტიცი(ებ)ი განიხილება მეკავშირე ერთეულებსა და ერთობლივ საქმიანობაში განხორციელებული ინვესტიციების მსგავსად და აღრიცხვა-ანგარიშგებაში აისახება კაპიტალ-მეთოდის შესაბამისად.

55. სსბასს 37 – „ერთობლივი შეთანხმებები“ ადგენს ფინანსური ანგარიშგების პრინციპებს იმ ერთეულებისათვის, რომლებსაც გააჩნიათ წილი ერთობლივად კონტროლირებულ შეთანხმებებში (ერთობლივ შეთანხმებებში).

56. სსბასს 38-ის – „სხვა ერთეულებში წილების გამჟღავნება“ მოთხოვნები გამოიყენება ცენტრალური ხელისუფლების საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ.

57. წინამდებარე ინსტრუქციის მიზნებისათვის, სსბასს 39 „დაქირავებულთა სარგებელი“ განსაზღვრავს დაქირავებულთა ყველა სახის სარგებლის (საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ყველა მუხლის მიხედვით) აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში ასახვის წესებსა და მოთხოვნებს.

58. სსბასს 40-ის – „საჯარო სექტორის ერთეულთა გაერთიანებები“ მოთხოვნები გამოიყენება ცენტრალური ხელისუფლების საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ.

თავი IV. გარდამავალი დებულებები

მუხლი 11. სსბასს-ების არასავალდებულო პუნქტები/ქვეპუნქტები

იმისათვის, რომ ფინანსური ანგარიშგება სამართლიანად ასახავდეს ერთეულის ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების ნაკადებს. 2027 წლის 1 იანვრამდე არ არის სავალდებულო გამოსაყენებლად ზემოაღნიშნული სტანდარტების შემდეგი პუნქტები/ქვეპუნქტები:

სტანდარტი	პუნქტი/ქვეპუნქტი
სსბასს 1	პუნქტი 7ა
	პუნქტები 19-20
	პუნქტი 44
	პუნქტები 64-65
	პუნქტები 67-68
	პუნქტები 73-74
	პუნქტები 89-90
	პუნქტები 95 -98
	პუნქტი 101
	პუნქტები 104-105
	პუნქტი 117
	პუნქტი 119, „ა“ ქვეპუნქტი
	პუნქტი 122
	პუნქტი 139
	პუნქტები 148დ-149
სსბასს 2	პუნქტი 10
	პუნქტი 22, „კ“ ქვეპუნქტი
	პუნქტი 23
	პუნქტი 24
	პუნქტი 27, „ბ“ ქვეპუნქტი
	პუნქტი 30
	პუნქტი 38
	პუნქტი 41
	პუნქტები 42-43
	პუნქტი 45
	პუნქტი 52
სსბასს 3	პუნქტი 22
სსბასს 4	პუნქტი 25
	პუნქტები 30-31
	პუნქტი 36
	პუნქტი 46
	პუნქტი 59
	პუნქტი 61, „ა“ ქვეპუნქტი
სსბასს 5	პუნქტი 9
	პუნქტი 13
	პუნქტები 17-22
	პუნქტები 23-39
	პუნქტი 40, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტები
სსბასს 12	პუნქტები 26
	პუნქტი 29
სსბასს 13	პუნქტი 45
	პუნქტები 54-59
	პუნქტი 68
	პუნქტები 70-78
სსბასს 14	პუნქტები 7-8
	პუნქტი 13. „ა“ ქვეპუნქტი
	პუნქტები 14-16
სსბასს 16	პუნქტი 8
	პუნქტი 33
	პუნქტი 35
	პუნქტები 39-64
	პუნქტები 71-76
	პუნქტი 81
	პუნქტი 86, „ბ“ ქვეპუნქტი
	პუნქტები 87-88
სსბასს 17	პუნქტი 37
	პუნქტი 42
	პუნქტი 44
	პუნქტები 49-51ა
	პუნქტები 53-58
	პუნქტები 76-78ა
	პუნქტი 87
	პუნქტი 90
	პუნქტები 92-93
სსბასს 19	პუნქტი 13, „ა“ ქვეპუნქტი
	პუნქტი 89
სსბასს 20	პუნქტები 23-24
სსბასს 21	პუნქტები 54-54ა
	პუნქტები 69-69ა
	პუნქტი 73, „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტები
	პუნქტი 76
	პუნქტი 77, „დ“ ქვეპუნქტი
სსბასს 24	პუნქტი 9
	პუნქტი 11
	პუნქტი 24
	პუნქტი 27
	პუნქტი 38
	პუნქტი 48, „ბ“ ქვეპუნქტი
სსბასს 26	პუნქტები 73-73ა
	პუნქტები 108-108ა
	პუნქტები 119-120
სსბასს 31	პუნქტი 39
	პუნქტი 45
	პუნქტები 71-72
	პუნქტები 74-86
	პუნქტები 97-97გ
	პუნქტი 103
	პუნქტი 105
	პუნქტი 114ა
	პუნქტი 115
	პუნქტები 123-124
სსბასს 32	პუნქტი 20
სსბასს 34	პუნქტი 10
	პუნქტი 12, „ბ“ ქვეპუნქტი
	პუნქტები 13-14
	პუნქტები 21-22
	პუნქტები 25-27
სსბასს 35	პუნქტები 43-45
	პუნქტები 55-58
	პუნქტი 63
	პუნქტები 70-72
სსბასს 36	პუნქტი 20
	პუნქტები 23-25
	პუნქტი 26, „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტები
	პუნქტები 43-45
სსბსს 37	პუნქტი 24ა
	პუნქტი 28
	პუნქტი 41ა
სსბსს 39	პუნქტი 20
	პუნქტები 26 -161

დანართი №1 სსბასს 1—ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტი (სსბასს), ძირითადად, ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ 1-ს (ბასს 1), ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარდგენა. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტების საბჭოს (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში გამოყენებულია ამონარიდები ბასს 1-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში, შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ. ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 1—ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 1 - ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა - გამოიცა 2000 წლის მაისში. 2006 წლის დეკემბერში სსბასსს-მ გამოსცა განახლებული სსბასს 1. მოგვიანებით, სსბასს 1-ში ცვლილებები შევიდა შემდეგი სსბასს-ების შესაბამისად: სსბასს 40, საჯარო სექტორის ერთეულთა გაერთიანებები (2017 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 39, დაქირავებლთა სარგებელი (2016 წლის ივლისის გამოცემა) სსბასს-ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს-ების 2015 წლის გაუმჯობესება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 38, სხვა ერთეულებში მონაწილეობის განმარტებითი შენიშვნები (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 35, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს-ების 2011 წლის გაუმჯობესება (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა) სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 28, ფინანსური ინსტრუმენტები: წარდგენა (2010 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 29, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება (2010 წლის იანვრის გამოცემა); სსბასს 30, ფინანსური ინსტრუმენტები: განმარტებები (2010 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა).

სსბასს 1-ის შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
შესავალი ნაწილი	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2011 წლის ოქტომბერი
4	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
5	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
6	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
7	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
7ა	დამატებულია	სსბასს 28, 2010 წლის იანვარი
12	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
21	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2015 წლის იანვარი
29	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის იანვარი
44	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის იანვარი
53	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2015 წლის იანვარი
53ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2015 წლის იანვარი
54	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2015 წლის იანვარი
70	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის იანვარი
73	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის იანვარი
74	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის იანვარი
75	შეცვლილია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
79	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი
80	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
82	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება 2010 წლის ნოემბერი
88	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
95	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
95ა	დამატებულია	სსბასს 28, 2010 წლის იანვარი
97	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
101	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
103	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
109	შეცვლილია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
116	შეცვლილია	სსბასს 39, 2016 წლის ივლისი სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
118	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
129	შეცვლილია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
134	შეცვლილია	სსბასს 38, 2015 წლის იანვარი
135	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი სსბასს 40, 2017 წლის იანვარი
139	შეცვლილია	სსბასს 38, 2015 წლის იანვარი
148	შეცვლილია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
148ა	დამატებულია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
148ბ	დამატებულია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
148გ	დამატებულია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
148დ	დამატებულია	სსბასს 28, 2010 წლის იანვარი
150	შეცვლილია	სსბასს 28, 2010 წლის იანვარი
151	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
152	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
153ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2010 წლის იანვარი
153ბ	დამატებულია	სსბასს 28, 2010 წლის იანვარი
153გ	დამატებულია	სსბასს 30, 2010 წლის იანვარი
153დ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2010 წლის ნოემბერი
153ე	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2015 წლის იანვარი
153ვ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
153ზ	დამატებულია	სსბასს 38, 2015 წლის იანვარი სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
153თ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
153ი	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
153კ	დამატებულია	სსბასს 39, 2016 წლის ივლისი
153ლ	დამატებულია	სსბასს 40, 2017 წლის იანვარი
154	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2006 წლის დეკემბერი

სსბასს 1—ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1

მოქმედების სფერო 2–6

განმარტებები 7–14

ეკონომიკური ერთეული 8–10

მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების

პოტენციალი 11

სახელმწიფო კომერციული საწარმო 12

არსებითობა 13

წმინდა აქტივები/კაპიტალი 14

ფინანსური ანგარიშგების მიზანი 15–18

ფინანსურ ანგარიშგებაზე პასუხისმგებლობა 19–20

ფინანსური ანგარიშგების კომპონენტები 21–26

ზოგადი მიმოხილვა 27–58

სამართლიანი წარდგენა და სსბასს-ებთან შესაბამისობა 27–37

ფუნქციონირებადი ერთეული 38–41

წარდგენის თანმიმდევრულობა 42–44

არსებითობა და აგრეგირება 45–47

ურთიერთგადაფარვა 48–52

ინფორმაციის შესადარისობა 53–58

სტრუქტურა და შინაარსი 59–150

შესავალი 59–60

ფინანსური ანგარიშგების იდენტიფიკაცია 61–65

საანგარიშგებო პერიოდი 66–68

დროულობა 69

ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება 70–98

მოკლევადიანი და გრძელვადიანი მუხლები 70–75

მოკლევადიანი აქტივები 76–79

მოკლევადიანი ვალდებულებები 80–87

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში 88–92

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში 93–98

ფინანსური შედეგების ანგარიშგება 99–117

საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტი ან დეფიციტი 99–101

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური შედეგების

ანგარიშგებაში 102–105

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური შედეგების

ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში 106–117

წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება 118–125

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება 126

განმარტებითი შენიშვნები 127–150

სტრუქტურა 127–131

სააღრიცხვო პოლიტიკის გამჟღავნება 132–139

განუსაზღვრელობის შეფასების ძირითადი წყაროები 140–148

კაპიტალი 148ა–148გ

წმინდა აქტივებად/კაპიტალად კლასიფიცირებული

დაბრუნებადი ინსტრუმენტები 148დ

სხვა განმარტებითი შენიშვნები 149–150

გარდამავალი დებულებები 151–152

ძალაში შესვლის თარიღი 153–154

სსბასს 1-ის (2000) გაუქმება 155

დანართი ა: ფინანსური ანგარიშგების ხარისხობრივი მახასიათებლები

დანართი ბ: ცვლილებები სხვა სსბასს-ებში

დასკვნის საფუძველი

მითითებები დანერგვაზე

ბასს 1-თან შედარება

საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტი 1 (სსბასს 1), ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა, ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლია 1-155 პუნქტებში. ყვე­ლა პუნქტს თა­ნა­ბა­რი ძა­ლა აქვს. სსბასს 1 აღ­ქმულ უნ­და იქ­ნეს მი­სი მიზ­ნის, დას­კვნის სა­ფუძ­ვლის, საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტების წი­ნა­სიტ­ყვა­ო­ბი­სა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონ­ტექ­სტში. ზუსტი მითითებების არარსებობის შემთხვევაში, სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები, წარმოადგენს ბუღალტრული აღრიცხვის პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველს.

მიზანი

წინამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი გან­საზ­ღვრავს ზოგადი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნის სა­ფუძ­ველს, რაც უზ­რუნ­ველ­ყოფს რო­გორც ცალ­კე­უ­ლი ერთეულის წი­ნა წლე­ბის ფი­ნან­სუ­რი ანგარიშგების, ასე­ვე სხვა­დას­ხვა ერთეულების ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის შე­სა­და­რი­­სო­­ბას. ამ მიზნით სტან­დარ­ტში განსაზღვრულია ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნის ზო­გა­დი მო­თხოვ­ნე­ბი და მე­თო­დუ­რი მი­თი­თე­ბები, ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდით მომზადებული ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის სტრუქ­ტუ­რი­სა და ში­ნა­არ­სის მი­ნი­მა­ლუ­რი მოთ­ხოვ­ნე­ბის შესახებ. კონკრეტული ოპერაციების აღიარების, შეფასებისა და განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის გამჟღავნების წესები განხილულია სხვა სსბასს-ებში.

გამოყენების სფერო

1. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი გა­მო­ყე­ნებულ უნდა იქნეს ყველა ზოგადი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის ფი­ნან­სური ან­გა­რიშ­გე­ბისთვის, რომლის მო­მ­ზა­დებ­ა და წარ­დ­გე­ნა ხდება ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის გამოყენებით, სსბასს-ების შესაბამისად.

2. ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგება განკუთვნილია იმ მომხმარებელთა მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად, რომლებსაც მდგომარეობა იმის საშუალებას არ აძლევს, რომ მოითხოვონ საკუთარი სპეციფიკური საინფორმაციო მოთხოვნილებების შესაბამისად მომზადებული ანგარიშები. ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებში შედის გადასახადებისა და ტარიფების გადამხდელები, საკანონმდებლო ხელისუფლების წარმომადგენლები, კრედიტორები, მომწოდებლები, მედია და დაქირავებული მომუშავები. ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგება მოიცავს იმ ანგარიშგებებს, რომლებიც ინდივიდუალურად ან რომელიმე სხვა საჯარო დოკუმენტთან ერთად არის წარდგენილი, როგორიცაა, მაგალითად, წლიური ანგარიში. ეს სტანდარტი არ გამოიყენება შემოკლებული შუალედური ფინანსური ინფორმაციისათვის.

3. წინამდებარე სტანდარტი ეხება ყველა ერთეულს, მიუხედავად იმისა, კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს, თუ ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებას, როგორც ეს განმარტებულია სსბასს 35-ში, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება და სსბასს 34-ში, ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება.

4. [ამოღებულია]

5. [ამოღებულია]

განმარტებები

6. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინები გამოიყენება შემდეგი მნიშვნელობით:

დარიცხვის მეთოდი გულისხმობს ბუღალტრული აღრიცხვის მეთოდს, რომლის თანახმადაც ოპერაციებისა და სხვა მოვლენების აღიარება ხდება მათი მოხდენისთანავე (და არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ხდება ფულადი სახსრების ან მისი ეკვივალენტის მიღება ან გადახდა). აქედან გამომდინარე, ოპერაციებისა და სხვა მოვლენების იმ პერიოდის საბუღალტრო ჩანაწერებში ასახვა და ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარება ხდება, რომელსაც განეკუთვნება. ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის შესაბამისად აღიარდება აქტივები, ვალდებულებები, წმინდა აქტივები/კაპიტალი, შემოსავლები და ხარჯები.

აქტივი არის რესურსი, რომელსაც ერთეული აკონტროლებს წარსულში მომხდარი მოვლენების შედეგად, საიდანაც ერთეული მომავალში მოელის ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღებას.

მესაკუთრეთა შენატანები აღნიშნავს ერთეულის გარე მხარეების მიერ ერთეულში შეტანილ სამომავლო ეკონომიკურ სარგებელს ან მომსახურების პოტენციალს, გარდა იმ შენატანებისა, რომლებიც წარმოქმნის ერთეულის ვალდებულებებს, ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მის ფინანსურ ინტერესს, რაც:

(ა) წარმოშობს ერთეულის უფლებას როგორც (i) მომავალი ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის განაწილებაზე თავისი არსებობის მანძილზე, როდესაც ამგვარი განაწილება წარმოადგენს მესაკუთრეების ან მათი წარმომადგენლების პრეროგატივას და ასევე (ii) ერთეულის დახურვის შემთხვევაში, ამ ერთეულის ვალდებულებებზე აქტივების ნებისმიერი მეტობის განაწილებაზე; და/ან

(ბ) შეიძლება გაიყიდოს, გაიცვალოს, გადაცემულ ან გამოსყიდულ იქნეს.

მესაკუთრეებზე განაწილება ნიშნავს ერთეულის მიერ მის ყველა ან ზოგიერთ მესაკუთრეზე ინვესტიციის უკუგების ან ინვესტიციის უკან დაბრუნების სახით განაწილებულ მომავალ ეკონომიკურ სარგებელს ან მომსახურების პოტენციალს.

ეკონომიკური ერთეული არის მაკონტროლებელი და მისი კონტროლირებული ერთეულები.

ხარჯები არის ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის შემცირება საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში, აქტივების გასვლის ან მოხმარების, ან ვალდებულებების აღების სახით, რაც იწვევს წმინდა აქტივების/კაპიტალის შემცირებას, რომელიც დაკავშირებული არაა მესაკუთრეებზე განაწილებასთან.

შე­უძ­ლე­ბე­ლი - მოთ­ხოვ­ნის შეს­რუ­ლე­ბა შეუძლებლად მიიჩნევა მა­შინ, რო­დესაც ერთეულს არ შე­უძ­ლია მი­სი და­კ­მა­ყო­ფი­ლე­ბა, ყვე­ლა გო­ნივ­რუ­ლი მცდე­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად.

ვალდებულება აღნიშნავს ერთეულის მიმდინარე პერიოდის მოვალეობას, რომელიც წარმოიშვა წარსული მოვლენებიდან და მისი დაფარვით მოსალოდნელია ერთეულიდან რესურსებში განივთებული ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის გასვლა.

არ­სე­ბი­თი - აღ­რიც­ხვის ელე­მენტების გა­მოტოვე­ბა ან დაშ­ვე­ბუ­ლი უზუსტობები არსებითია, თუ ისი­ნი ინდივიდუა­ლუ­რად ან ერთობ­ლი­ო­ბა­ში გავ­ლე­ნას ახდენს მომ­ხმა­რებ­ლის მი­ერ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე მი­ღე­ბულ ეკო­ნო­მი­კურ გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბა­ზე ან მომხმარებლის შეფასებებზე. არ­სე­ბი­თო­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია გა­მოტოვე­ბული აღ­რიც­ხვის ელე­მენტის ან უზუსტობის სიდიდესა და ბუ­ნე­ბაზე, გა­რე­მო პი­რო­ბე­ბის ან კონტექსტის გათვალისწინებით. არ­სე­ბი­თო­ბის გან­მსაზ­ღვრე­ლი ფაქ­ტო­რი შე­საძ­ლოა იყოს ელე­მენტის სიდიდე ან ბუ­ნე­ბა, ან ორი­ვე ერთად.

წმინდა აქტივები/კაპიტალი აღნიშნავს ერთეულის აქტივების იმ ნაწილს, რომელიც რჩება ერთეულის ყველა ვალდებულების გამოკლების შემდეგ.

გან­მარ­ტე­ბი­თი შე­ნიშ­ვნე­ბი მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის, ფინანსური შედეგების, წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებებისა და ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებებში მოცემული ინფორმაციის გარდა და­მა­ტე­ბით ინფორმაციას. გან­მარ­ტე­ბი­თ შე­ნიშ­ვნე­ბში მო­ცე­მუ­ლია ამ ანგარიშგებებში წარდგენილი მუხ­ლე­ბის ტექსტური აღწერილობა ან მათ შესახებ დეზაგრეგირებული ინფორმაცია, ასე­ვე ინ­ფორ­მა­ცი­ა იმ მუხ­ლე­ბის შესახებ, რომ­ლე­ბიც არ აკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბს ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში აღიარების კრი­ტე­რი­უ­მებს.

შემოსავალი აღნიშნავს ერთეულში საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში შემოსული ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მთლიან სიდიდეს, როდესაც ამას შედეგად მოჰყვება წმინდა აქტივების/კაპიტალის ზრდა, მესაკუთრეების შენატანებთან დაკავშირებული ზრდის გარდა.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

7ა. შემდეგი ტერმინები განმარტებულია სსბასს 28-ში, ფინანსური ინსტრუმენტები: წარდგენა და ამ სტანდარტშიც იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, რომელიც მინიჭებული აქვს სსბასს 28-ში:

(ა) დაბრუნებადი ფინანსური ინსტრუმენტი, რომელიც კლასიფიცირებულია წილობრივ ინსტრუმენტად (აღწერილია სსბასს 28-ის მე-15 და მე-16 პუნქტებში);

(ბ) ფინანსური ინსტრუმენტი, რომელიც ერთეულს აკისრებს ვალდებულებას, მხოლოდ ლიკვიდაციის შემთხვევაში სხვა მხარეს გადასცეს წმინდა აქტივების პროპორციული წილი და კლასიფიცირებულია წილობრივ ინსტრუმენტად (აღწერილია სსბასს 28-ის მე-17 და მე-18 პუნქტებში).

ეკონომიკური ერთეული

7. ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ტერმინი ეკონომიკური ერთეული ამ სტანდარტში გამოიყენება მაკონტროლებელი ერთეულის შემადგენელი ერთეულების ჯგუფის და ნებისმიერი კონტროლირებული ერთეულის აღსანიშნავად.

8. ზოგიერთ შემთხვევაში, ეკონომიკურ ერთეულზე მითითებისთვის გამოიყენება სხვა ტერმინებიც, როგორიცაა ადმინისტრაციული ერთეული, ფინანსური ერთეული, კონსოლიდირებული ერთეული და ჯგუფი.

9. ეკონომიკურ ერთეულში შეიძლება შედიოდეს როგორც სოციალური პოლიტიკის, ასევე კომერციული მიზნების მქონე ერთეულები. მაგალითად, სახელმწიფო საცხოვრებლით უზრუნველყოფის დეპარტამენტი შეიძლება იყოს ეკონომიკური ერთეული, რომელშიც, ერთი მხრივ, შედის ერთეულები, რომლებიც საცხოვრებლით უზრუნველყოფს ნომინალური ღირებულებით და ასევე ერთეულები, რომლებიც კომერციულ საფუძველზე სთავაზობს საცხოვრებელს.

მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი

10. აქტივები ერთეულებისთვის დასახული მიზნების მიღწევის საშუალებებია. აქტივებს, რომლებიც ერთეულის მიზნების შესაბამისად გამოიყენება საქონლისა და მომსახურების მიწოდებისათვის, მაგრამ უშუალოდ არ წარმოქმნის წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადების შემოსვლას ერთეულში, ხშირად უწოდებენ მომსახურების პოტენციალის მატარებელს. აქტივებს, რომლებიც გამოიყენება წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადების მისაღებად, ხშირად უწოდებენ მომავალი ეკონომიკური სარგებლის წარმომქმნელს (იმისათვის, რომ მოცულ იქნეს ყველა მიზანი, რისთვისაც შესაძლებელია აქტივების გამოყენება, წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია ტერმინი „მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი”, აქტივების არსებითი მახასიათებლების წარმოსაჩენად.

სახელმწიფო კომერციული საწარმოები (სკს)

11. [ამოღებულია]

არსებითობა

იმის შეფასებისას, აღ­რიც­ხვის ელე­მენტის გა­მოტოვე­ბა ან დაშ­ვე­ბუ­ლი უზუსტობა მოახდენს თუ არა ზეგავლენას მომხმარებელთა გადაწყვეტილებებზე, ანუ, არსებითია თუ არა, აუცილებელია თავად ამ მომხმარებლების მახასიათებლების გათვალისწინება. იგულისხმება, რომ მომხმარებლები სათანადოდ იცნობენ საჯარო სექტორს და ერკვევიან ეკონომიკურ საქმიანობასა და ბუღალტრულ აღრიცხვაში და ასევე სურვილი აქვთ, გულმოდგინედ შეისწავლონ ინფორმაცია. აქედან გამომდინარე, შეფასებისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ამ ცოდნისა და მახასიათებლების მქონე მომხმარებლები, სავარაუდოდ, რა ზეგავლენის ქვეშ მოექცევიან გადაწყვეტილებების მიღებისა და შეფასების დროს.

წმინდა აქტივები/კაპიტალი

ტერმინი წმინდა აქტივები/კაპიტალი წინამდებარე სტანდარტში გამოიყენება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ასახული ნაშთის აღსანიშნავად (აქტივებს გამოკლებული ვალდებულებები). წმინდა აქტივები/კაპიტალი შეიძლება იყოს დადებითი ან უარყოფითი. წმინდა აქტივების/კაპიტალის ნაცვლად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვა ტერმინებიც, იმ პირობით, თუ ამ ტერმინების მნიშვნელობა ნათელია.

ფინანსური ანგარიშგების მიზანი

15. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა არის ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბი­სა და მი­სი საქ­მი­ა­ნო­ბის ფი­ნან­სუ­რი შე­დე­გე­ბის სტრუქ­ტუ­რუ­ლად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი სურათი. ზოგადი დანიშნულების ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზა­ნია ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის, მი­სი საქ­მი­ა­ნო­ბის ფი­ნან­სუ­რი შე­დე­გე­ბი­სა და ფუ­ლა­დი სახსრების ნაკადების შე­სა­ხებ ისეთი ინ­ფორ­მა­ცი­ის წარ­დგე­ნა, რო­მე­ლიც გა­მო­ადგება მომ­ხმა­რე­ბელ­თა ფარ­თო წრეებს რესურსების განაწილების შესახებ გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბე­ბის მი­სა­ღე­ბად და შესაფასებლად. უფრო კონკრეტულად კი, საჯარო სექტორში ზოგადი დანიშნულების ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა უნდა გვაწვდიდეს გადაწყვეტილებების მისაღებად საჭირო ინფორმაციას და გვიჩვენებდეს ერთეულის ანგარიშვალდებულებასა და პასუხისმგებლობას, მისთვის მინ­დო­ბი­ლი რე­სურ­სე­ბის მიმართ შემ­დე­გი სა­ხის ინფორმაციით:

(ა) ინფორმაცია, ფინანსური რესურსების წყაროების, განაწილებისა და გამოყენების შესახებ;

(ბ) ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ დააფინანსა ერთეულმა თავისი საქმიანობები და როგორ შეასრულა ფულად სახსრებთან დაკავშირებული მოთხოვნები;

(გ) ინფორმაცია, რომელიც საჭიროა ერთეულის ქმედუნარიანობის შესაფასებლად, დააფინანსოს თავისი საქმიანობები და შეასრულოს დაკისრებული ვალდებულებები და პასუხისმგებლობები;

(დ) ინფორმაცია, ერთეულის ფინანსური მდგომარეობისა და მისი ცვლილებების შესახებ; და

(ე) აგრეგირებული ინფორმაცია, რომელიც საჭიროა ერთეულის საქმიანობის ეფექტიანობის შესაფასებლად, მომსახურების დანახარჯების, მწარმოებლურობისა და მიღწეული შედეგების კუთხით.

16. ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგება შეიძლება ასევე გამოყენებულ იქნეს, როგორც პროგნოზის საშუალება და იძლეოდეს საჭირო ინფორმაციას იმის განსაჭვრეტად, რა დონის რესურსებია საჭირო განგრძობითი ოპერაციების განსახორციელებლად, რა რესურსების წარმოქმნა არის შესაძლებელი განგრძობითი ოპერაციებიდან და აღნიშნულთან დაკავშირებული რისკებისა და განუსაზღვრე­ლობების გამოსავლენად. ფინანსური ანგარიშგება მომხმარებლებს ასევე შეიძლება უზრუნველყოფდეს შემდეგი სახის ინფორმაციით:

(ა) კანონიერად მოხდა თუ არა რესურსების განაწილება და გამოყენება, დამტკიცებული ბიუჯეტის შესაბამისად; და

(ბ) მოხდა თუ არა რესურსების განაწილება და გამოყენება იურიდიული და სახელშეკრულებო მოთხოვნების, მათ შორის, შესაბამისი საკანონმდებლო ორგანოების მიერ დადგენილი ფინანსური შეზღუდვების შესაბამისად.

17. ზემოაღნიშნული მიზნების მისაღწევად ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში მო­ცე­მუ­ლია ერთეულის შესახებ შემ­დე­გი სა­ხის ინ­ფორ­მა­ცია:

(ა) აქ­ტი­ვე­ბი;

(ბ) ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი;

(გ) წმინდა აქტივები/კა­პი­ტა­ლი;

(დ) შემოსავლები;

(ე) ხარჯები;

(ვ) წმინდა აქტივებში/კა­პი­ტა­ლში განხორციელებული სხვა ცვლილებები; და

(ზ) ფუ­ლა­დი სახსრების ნა­კა­დე­ბი.

18. მართალია, ფინანსურ ანგარიშგებაში მოცემული ინფორმაცია შეიძლება რელევან­ტური იყოს მე-15 პუნქტში განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ყველა ეს მიზანი მიღწეული იქნება. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევი იქნება იმ ერთეულებთან მიმართებით, რომელთა უპირველეს მიზანს არ წარმოადგენს მოგების მიღება, რადგან ხელმძღვანელობა, სავარაუდოდ, პასუხისმგებელი იქნება მომსახურების მიწოდებასა და ფინანსური მიზნების მიღწევაზე. ფინანსურ ანგარიშგებასთან ერთად შეიძლება წარდგენილ იქნეს დამატებითი ინფორმაცია, მათ შორის არაფინანსური ანგარიშგება, რათა მოცემული იყოს შესაბამის პერიოდში ერთეულის მიერ განხორციელებული ოპერაციების უფრო სრულყოფილი სურათი.

ფინანსურ ანგარიშგებაზე პასუხისმგებლობა

19. ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის პასუხისმგებლობა სხვადასხვა იურისდიქციაში განსხვავე­ბულია. ამას გარდა, იურისდიქცია შეიძლება ცალ-ცალკე განსაზღვრავდეს ფინანსური ანგარიშგების მომზადებასა და დამტკიცებაზე, ან წარდგენაზე პასუხისმგებელ მხარეებს. მაგალითად, ინდივიდუალური ერთეულების (როგორიცაა სახელმწიფო დეპარტამენტები ან მათი ეკვივალენტური ორგანოები) ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პიროვნულად ან თანამდებობრივად პასუხისმგებელი შეიძლება იყოს ამ ერთეულის ხელმძღვანელი პირი (მუდმივი ხელმძღვანელი ან მთავარი აღმასრულებელი პირი) და ცენტრალური ფინანსური სააგენტოს ხელმძღვანელი (ან ფინანსური განყოფილების წამყვანი თანამშრომელი, როგორიცაა კონტროლიორი ან მთავარი ბუღალტერი).

20. მთლიანად მთავრობის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადების პასუხისმგებლობა, როგორც წესი, ერთობლივად ეკისრება ცენტრალური ფინანსური უწყების ხელმძღვანელს (ან ფინანსური განყოფილების წამყვან თანამშრომელს, როგორიცაა კონტროლიორი ან მთავარი ბუღალტერი) და ფინანსთა მინისტრს (ან შესაბამისი თანამდებობის პირს).

ფინანსური ანგარიშგების კომპონენტები

21. ფინანსური ანგარიშგების სრული პაკეტი მოიცავს:

(ა) ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებას;

(ბ) ფინანსური შედეგების ანგარიშგებას;

(გ) წმინდა აქტივების/კა­პი­ტა­ლის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბას;

(დ) ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რიშ­გე­ბას;

(ე) ბიუჯეტისა და რეალური თანხების შედარებას, რომელიც მოცემულია ინდივიდუალურ დამატებით ფინანსურ ანგარიშგებაში, ან ფინანსურ ანგარიშგებაში ცალკე დამატებით საბიუჯეტო სვეტში, იმ შემთხვევაში, როდესაც ერთეულის დამტკიცებული ბიუჯეტი საჯაროდ ხელმისაწვდომია; და

(ვ) განმარტებით შენიშვნებს, რომლებიც მოიცავს ყველა მნიშვნელოვანი სააღრიცხვო პოლიტიკის მოკლე მიმოხილვას და სხვა განმარტებით შენიშვნებს;

(ზ) წინა პერიოდის შესადარის ინფორმაციას, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 1-ის 53-ე და 53 (ა) პუნქტებში.

22. 21-ე პუნქტში ჩამოთვლილი კომპონენტებისთვის სხვადასხვა იურისდიქციის ფარგლებში სხვადასხვა ტერმინოლოგია გამოიყენება. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებას შეიძლება ასევე ეწოდებოდეს `ბალანსი” ან `აქტივებისა და ვალდებულებების ანგარიშგება”. ფინანსური შედეგების ანგარიშგება ასევე შეიძლება მოიხსენიებოდეს როგორც `შემოსავლებისა და ხარჯების ანგარიშგება”, `შემოსავლების ანგარიშგება”, `საოპერაციო ანგარიშგება” და `მოგებისა და ზარალის ანგარიშგება”. ზოგიერთ იურისდიქციაში განმარტებით შენიშვნებში შემავალი მუხლები ასევე შეიძლება მოიხსენიებოდეს, როგორც დანართები.

23. ფინანსური ანგარიშგება მომხმარებლებს აწვდის ინფორმაციას, ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული, ერთეულის რესურსებისა და ვალდებულებების და ასევე, ანგარიშგების თარიღებს შორის რესურსების მოძრაობის შესახებ. ეს ინფორმაცია სასარგებლოა იმ მომხმარებლებისათვის, რომლებიც აფასებენ ერთეულის მიერ საქონლისა და მომსახურების მიწოდების უნარს მოცემულ დონეზე და ასევე რესურსების იმ დონეს, რაც შესაძლოა ერთეულს მომავალში დასჭირდეს, რათა მან ისევ შეძლოს მომსახურების მიწოდების ვალდებულებების შესრულება.

24. საჯარო სექტორის ერთეულები, როგორც წესი, საბიუჯეტო შეზღუდვებს ექვემდებარებიან, საბიუჯეტო ასიგნებების ან საბიუჯეტო უფლებამოსილების სახით, რაც შეიძლება ძალაში შევიდეს დამტკიცებული კანონმდებლობით. საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ წარდგენილი ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგება ასევე შეიძლება იძლეოდეს ინფორმაციას იმის შესახებ, რესურსები მოძიებული და გამოყენებული იყო თუ არა ოფიციალურად დამტკიცებული ბიუჯეტის შესაბამისად. ერთეულები, რომლებიც დამტკიცებულ ბიუჯეტ(ებ)ს საჯაროდ ხელმისაწვდომს ხდიან, ვალდებული არიან, დაიცვან სსბასს 24-ის მოთხოვნები: `ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციის წარდგენა ფინანსურ ანგარიშგებაში~. სხვა ერთეულების შემთხვევაში, როდესაც ფინანსური ანგარიშგება და ბიუჯეტი ბუღალტრული აღრიცხვის ერთი და იმავე მეთოდით მზადდება, წინამდებარე სტანდარტი ერთეულს რეკომენდაციას აძლევს, ფინანსურ ანგარიშგებაში გაითვალისწინოს საანგარიშგებო პერიოდის საბიუჯეტო თანხებთან შედარება. ამ ტიპის ერთეულებს ბიუჯეტ(ებ)თან მიმართებით ინფორმაციის წარდგენა შეუძლიათ სხვადასხვა გზით, მათ შორის:

• ფინანსური ანგარიშგებისთვის სვეტების ფორმატის გამოყენება, სადაც საბიუჯეტო და ფაქტობრივი თანხები სხვადასხვა სვეტებში იქნება მითითებული. ინფორმაციის სისრულისათვის ასევე შესაძლებელია ერთი სვეტის დამატება, სადაც მითითებული იქნება ნებისმიერი გადახრა ბიუჯეტიდან ან საბიუჯეტო ასიგნებიდან; და

• განმარტებითი შენიშვნა იმის შესახებ, რომ საბიუჯეტო თანხების გადახარჯვა არ მომხდარა. იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი ჰქონდა ნებისმიერ საბიუჯეტო თანხაზე ან ასიგნებაზე გადაცდომას, ან ხარჯები გაწეული იყო ასიგნების ან სხვა სახის უფლებამოსილების გარეშე, აღნიშნულის შესახებ დეტალები შეიძლება მიეთითოს ფინანსური ანგარიშგების შესაბამისი მუხლისათვის მომზადებულ სქოლიოში.

25. ერთეულებს რეკომენდაცია ეძლევათ, წარადგინონ დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც მომხმარებლებს დაეხმარება ერთეულის საქმიანობისა და აქტივების მართვისუნარიანობის შეფასებაში და რესურსების განაწილების თაობაზე გადაწყვეტილებების მიღებასა და შეფასებაში. ამ სახის დამატებითი ინფორმაცია შეიძლება მოიცავდეს დეტალებს, ერთეულის შედეგებისა და მიღწევების შესახებ შემდეგი სახით: (ა) ეფექტიანობის მაჩვენებლები, (ბ) მომსახურების შედეგების ანგარიშგება, (გ) პროგრამების მიმოხილვა და (დ) ხელმძღვანელობის მიერ საანგარიშგებო პერიოდში ერთეულის მიღწევების შესახებ მომზადებული სხვა ანგარიშები.

ერთეულებს ასევე რეკომენდაცია ეძლევათ, გაამჟღავნონ ინფორმაცია საკანონმდებლო, მარეგულირებელი და სხვა გარე სავალდებულო ნორმებთან შესაბამისობის თაობაზე. როდესაც ფინანსური ანგარიშგება არ მოიცავს შესაბამისობის შესახებ ინფორმაციას, მაშინ სასარგებლო იქნება, განმარტებით შენიშვნებში მითითებული იყოს აღნიშნული ინფორმაციის შემცველი ნებისმიერი სხვა დოკუმენტი. შეუსაბამობის შესახებ ინფორმაციის ცოდნა მნიშვნელოვანია ანგარიშვალდებულებისა და პასუხისმგებლობის კუთხით და შეიძლება ზეგავლენა იქონიოს მომხმარებლების მიერ ერთეულის საქმიანობის შედეგებისა და მომავალი საქმიანობის მიმართულებების განსაზღვრასა და შეფასებაზე. ამან შესაძლოა ზეგავლენა იქონიოს ასევე მომავალში ერთეულზე გასანაწილებელი რესურსების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღებაზეც.

ზოგადი მიმოხილვა

სამართლიანი წარდგენა და სსბასს-ებთან შესაბამისობა

26. ფი­ნან­სურ­მა ან­გა­რიშ­გე­ბამ სა­მარ­თლი­ა­ნად უნ­და წარ­­ად­გი­ნოს ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბა, მისი საქ­მი­ა­ნო­ბის ფი­ნან­სუ­რი შე­დე­გე­ბი და ფუ­ლა­დი სახსრების ნაკადები. სა­მარ­თლი­ა­ნი წარ­დგე­ნა მო­ით­ხოვს ოპე­რა­ცი­ე­ბის, სხვა მოვ­ლე­ნე­ბი­სა და პი­რო­ბე­ბის კე­თილ­სინ­დი­სი­ე­რად ასახ­ვას აქ­ტი­ვე­ბის, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის, შე­მო­სავ­ლე­ბისა და ხარ­ჯე­ბის განმარტებებისა და აღი­ა­რე­ბის კრი­ტე­რი­უ­მებ­ის შესაბამისად, რომ­ლე­ბიც განსაზღვრუ­ლია სსბასს-ებში. იგუ­ლის­ხმე­ბა, რომ სსბასს-ების გა­მო­ყე­ნე­ბით მომ­ზა­დე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა, სა­ჭი­რო­ე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში, და­მა­ტე­ბით გან­მარ­ტე­ბებ­თან ერ­თად, აკ­მა­ყო­ფი­ლებს სა­მარ­თლი­ა­ნი წარ­დგე­ნის კრი­ტე­რი­უ­მებს.

27. ერთეულმა, რომ­ლის ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა მომზადებულია სსბასს-ების შესაბამისად, ნათ­ლად და უპირობოდ უნ­და გა­ნაც­ხა­დოს ამის შე­სა­ხებ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბით შენიშვნებში. ერთეულმა ფი­ნან­სუ­რ ან­გა­რიშ­გე­ბას არ უნდა უწოდოს სსბასს-ების შესაბამისი, თუ იგი არ შე­ე­სა­ბა­მე­ბა სსბასს-ების ყვე­ლა მოთ­ხოვ­ნას.

29. სა­თა­ნა­დო სსბასს-ებთან შე­სა­ბა­მი­სო­ბით, ფაქ­ტობ­რი­ვად, ნე­ბის­მი­ერ შემ­თხვე­ვა­ში, მი­იღ­წე­ვა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის სა­მარ­თლი­ა­ნი წარდგენა. სა­მარ­თლი­ა­ნი წარ­დგე­ნა ასე­ვე მოითხოვს, რომ ერთეულმა:

(ა) შე­არ­ჩი­ოს და გა­მო­ი­ყე­ნოს სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა სსბასს 3-ის, სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა, ცვლი­ლე­ბე­ბი სა­აღ­რიც­ხვო შე­ფა­სე­ბებ­ში და შეც­დო­მე­ბი, შე­სა­ბა­მი­სად; სსბასს 3-ში იე­რარ­ქი­უ­ლად არის მო­ცე­მუ­ლი ყვე­ლა ოფიციალური მი­თი­თე­ბა, რო­მელ­საც ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა ითვალისწინებს, რო­მე­ლი­მე მუხ­ლთან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სტანდარტის არარ­სე­ბო­ბის შემ­თხვე­ვა­ში;

(ბ) წარადგინოს ინ­ფორ­მა­ცი­ა (მათ შორის, სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შესახებ) იმ­დგვარად, რაც უზ­რუნ­ველ­ყო­ფს ინ­ფორ­მა­ცი­ის შესაბამისობას, სამართლიანად წარდგენას, აღქმადობას, დროულობას, შე­სა­და­რი­სო­ბას და ნამდვილობას; და

(გ) უზ­რუნ­ველ­ყოს და­მა­ტე­ბი­თი გან­მარ­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცი­ის მიწოდება, რო­დე­საც სსბასს-ების კონკრეტული მოთ­ხოვ­ნე­ბი საკ­მა­რი­სი არ არის იმისათვის, რომ მომ­ხმა­რე­ბელ­მა აღიქ­ვას ცალ­კე­უ­ლი ოპე­რა­ცი­ი­სა თუ მოვ­ლე­ნის გავ­ლე­ნა ერთეულის ფი­ნან­სურ მდგო­მა­რე­ო­ბა­სა და ფი­ნან­სურ შე­დე­გებ­ზე.

30. არა­სა­თა­ნა­დო სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლიტიკის გამოყენების გამოს­წო­რე­ბა არ შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის გან­მარ­ტე­ბით, ან ფინანსურ ანგარიშგებაზე დართული განმარტებითი შე­ნიშ­ვნე­ბის ან სხვა გან­მარ­ტე­ბი­თი ინფორმაციის სა­შუ­ა­ლე­ბით.

31. უკი­დუ­რე­სად იშ­ვი­ათ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­დე­საც ერთეულის ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა და­ას­კვნის, რომ ამა თუ იმ სსბასს-ის რომელიმე მოთხოვნის შესრულება ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრულ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს, ერთეულმა ამ კონ­კრე­ტუ­ლი მოთ­ხოვ­ნი­დან უნ­და გა­და­უხ­ვი­ოს, 32-ე პუნ­ქტში დადგენილი წესის შე­სა­ბა­მი­სად, თუ შე­სა­ბა­მი­სი მა­რე­გუ­ლი­რე­ბე­ლი ბა­ზა მო­ით­ხოვს ან არ კრძა­ლავს ასეთ გა­დახ­ვე­ვას.

32. რო­დე­საც ერთეული, 31-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად, გა­და­უხ­ვევს სსბასს-ის რომელიმე მოთხოვნას, მან შე­ნიშ­ვნებ­ში უნ­და გაამჟღავნოს:

(ა) ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბამ და­ას­კვნა, რომ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა სა­მარ­თლი­ა­ნად ასა­ხავს ერთეულის ფი­ნან­სურ მდგო­მა­რე­ო­ბას, მი­სი საქ­მი­ა­ნო­ბის ფი­ნან­სუ­რ შე­დე­გებ­სა და ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის მოძ­რა­ო­ბას;

(ბ) ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა შე­ე­სა­ბა­მე­ბა ყველა სა­თა­ნა­დო სსბასს-ს, გარ­და იმ შემთხვევისა, რო­დე­საც სა­მარ­თლი­ა­ნი წარ­დგე­ნის უზ­რუნ­ველსაყოფად მან გა­და­უხ­ვია ამა თუ იმ კონ­კრე­ტუ­ლი მოთ­ხოვ­ნი­დან;

(გ) იმ სტანდარტის სა­ხელ­წო­დე­ბა, რო­მელ­საც ერთეულმა გა­და­უხ­ვია, ამ გა­დახ­ვე­ვის არ­სი, რაც, თა­ვის მხრივ, უნ­და მო­ი­ცავ­დეს ამ სტანდარტ­ის მი­ერ მოთ­ხოვ­ნი­ლი მიდ­გო­მის აღ­წე­რას, მი­ზე­ზის ახ­სნას, თუ რა­ტომ არ აკ­მა­ყო­ფი­ლებს და ეწინააღმდეგება ეს მიდ­გო­მა მო­ცე­მულ კონ­კრე­ტულ სი­ტუ­ა­ცი­ა­ში წინამდებარე სტანდარტით განსაზღვრულ ფინანსური ანგა­რიშ­გების მიზანს და ასევე მიდ­გო­მა, რო­მე­ლიც გა­მო­ყე­ნე­ბულია ფი­ნან­სურ ანგარიშგებაში; და

(დ) ყო­ვე­ლი წარ­დგე­ნი­ლი სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დი­სათ­ვის ამგვარი გა­დახ­რის ფი­ნან­სუ­რი გავ­ლე­ნა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის თი­თო­ე­ულ მუხ­ლზე, რო­მე­ლიც წარ­დგე­ნი­ლი იქ­ნე­ბო­და სტან­დარ­ტის მოთ­ხოვ­ნე­ბის დაც­ვის შემთხვევაში.

33. თუ ერთეულმა გა­სულ პე­რი­ოდ­ში გა­და­უხ­ვია ამა თუ იმ სტანდარტის რომელიმე მოთ­ხოვ­ნას და ეს გა­დახ­ვე­ვა გავ­ლე­ნას ახ­დენს მიმ­დი­ნა­რე პერიოდის ფინანსურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში აღიარებულ თანხებზე, გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში უნ­და გა­კეთ­დეს განმარტებები, 32 (გ) და (დ) პუნ­ქტების შე­სა­ბა­მი­სად.

34. მაგალითად, 33-ე პუნ­ქტი გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა იმ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­ცა ერთეულმა რომელიმე წინა პე­რი­ოდ­ში გა­და­უხ­ვ­ია ამა თუ იმ სტანდარტის მოთ­ხოვ­ნას აქ­ტი­ვე­ბი­ს ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის შე­ფა­სე­ბის დროს და ეს გა­დახ­ვე­ვა გავ­ლე­ნას ახ­დენს მიმ­დი­ნა­რე პე­რი­ო­დის ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში აღი­ა­რე­ბულ აქ­ტი­ვებ­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბებ­ში მომ­ხდა­რი ცვლი­ლე­ბის შე­ფა­სე­ბა­ზე.

35. უკი­დუ­რე­სად იშ­ვი­ათ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­დე­საც ერთეულის ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა და­ას­კვნის, რომ ამა თუ იმ სტანდარტის რომელიმე მოთ­ხოვ­ნას­თან შე­სა­ბა­მი­სო­ბა ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრულ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს, მაგ­რამ შესაფერისი მა­რე­გუ­ლი­რე­ბე­ლი ბა­ზა კრძა­ლავს მის­გან გა­დახ­ვე­ვას, ერთეული ვალ­დე­ბუ­ლია, ყვე­ლა ღო­ნე იხ­მა­როს, რა­თა შე­ამ­ცი­როს ამ­გვა­რი შე­უ­სა­ბა­მო­ბის მცდა­რად აღ­ქმის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა და გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში მიუთითოს:

(ა) შესაბამისი სტანდარტის სა­ხელ­წო­დე­ბა, მი­სი მოთ­ხოვ­ნის არსი და მი­ზე­ზი, რის გა­მოც ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბამ გა­დაწ­ყვი­ტა, რომ ამ მოთ­ხოვ­ნის შესრულება, მოცემულ კონ­კრე­ტულ შემ­თხვე­ვა­ში, შეც­დო­მა­ში შე­იყ­ვან­და მომ­ხმა­რე­ბელს და ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრუ­ლ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს;

(ბ) ყოველი წარდგენილი სა­ან­გა­რი­შგებო პე­რი­ო­დი­სათ­ვის ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის თი­თო­ე­უ­ლი მუხ­ლის შესწორება, რო­მელსაც ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა აუ­ცი­ლე­ბ­ლად მიიჩნევს ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის სა­მარ­თლი­ა­ნი წარ­დგე­ნის მისაღ­წევად.

36. 31ე-35-ე პუნ­ქტე­ბის მიზ­ნე­ბი­სა­თვის, ინ­ფორ­მა­ცი­ის რო­მე­ლი­მე მუხ­ლი ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს, თუ ის სა­მარ­თლი­ა­ნად არ ასა­ხავს ოპე­რა­ცი­ებს, სხვა მოვ­ლე­ნებ­სა და პი­რო­ბებს, რომლის წარდგენასაც მიზნად ისახავს, ან, რომელსაც უნდა წარადგენდეს გონივრულობის ფარგლებში და ამიტომ, სა­ვარაუდოდ, გავ­ლე­ნას მო­ახ­დენს ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ხმა­რებ­ლების მიერ მიღებულ გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბებ­ზე. იმის დასადგენად, ამა თუ იმ სტანდარტის რომელიმე მოთ­ხოვ­ნის შეს­რუ­ლე­ბა ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა თუ არა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრუ­ლ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბამ უნ­და გა­ნი­ხი­ლოს:

(ა) რა­ტომ ვერ მი­იღ­წე­ვა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზა­ნი ამ კონ­კრე­ტულ სი­ტუ­ა­ცი­ა­ში; და

(ბ) რითი გან­სხვავ­დე­ბა კონ­კრე­ტუ­ლი ერთეულის სიტუაცია სხვა ერთეულების პი­რო­ბე­ბის­ა­გან, რომ­ლე­ბიც იცავენ ამ მოთ­ხოვ­ნას. თუ ანა­ლო­გი­ურ პი­რო­ბებ­ში მყო­ფი სხვა ერთეულები ასრულებენ ამ მოთ­ხოვ­ნას, არ­სე­ბობს უარ­ყო­ფა­დი პრე­ზუმ­ფცია იმისა, რომ მო­ცე­მუ­ლი ერთეულის მიერ აღ­ნიშ­ნული მოთ­ხოვ­ნის შესრულება შეც­დო­მა­ში არ შე­იყ­ვანს მომ­ხმა­რე­ბელს და წი­ნა­აღ­მდე­გო­ბა­ში არ მო­ვა წინამდებარე სტანდარტში გან­საზ­ღვრულ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზან­თან.

37. რომელიმე კონკრეტულ იურისდიქციაში ფინანსური ანგარიშგებისთვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობის მისაღწევად ამა თუ იმ სსბასს-ის მოთხოვნებიდან გადახვევა არ გულისხმობს ისეთი სახის გადახვევებს, რომლებიც ეწინააღმდეგება წინამდებარე სტანდარტში გან­საზ­ღვრული ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­ზანს, როგორც ეს განსაზღვრულია 31-ე პუნქტში. თუ ამგვარი გადახვევა არსებითია, ერთეულს უფლება არა აქვს განაცხადოს, რომ ფინანსური ანგარიშგება შეესაბამება სსბასს-ებს.

ფუნქციონირებადი ერთეული

38. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბის პრო­ცეს­ში უნ­და შ­ეფას­დეს, აქვს თუ არა ერთეულს საქ­მი­ა­ნო­ბის გაგ­რძე­ლე­ბის უნა­რი, როგორც ფუნქციონირებად ერთეულს. ამგვარი შეფასება უნ­და განახორციელონ იმ პირებმა, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე. ფინანსური ანგარიშგება უნდა მომზადდეს, ერთეულის ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბა­დო­ბის პრინ­ცი­პის საფუძველზე, იმ შემ­თხვე­ვის გარ­და, რო­დე­საც გან­ზრა­ხუ­ლია ერთეულის ლიკ­ვი­და­ცია ან საქ­მი­ა­ნო­ბის შეწ­ყვე­ტა, ან ერთეულს არა აქვს რეალური ალტერნატივა, ასე რომ არ მოიქცეს. თუ ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პასუხისმგებელი პირებისთვის შეფასებისას ცნობილია მოვლენებთან ან პირობებთან დაკავშირებული არსებითი განუსაზღვრელობები, რაც საფუძვლიან ეჭ­ვს ბადებს ერთეულის შე­საძ­ლებ­ლო­ბაზე, საქმიანობა განაგრძოს როგორც ფუნქციონირებადმა ერთეულმა, განმარტებით შენიშვნებში ახსნილი უნ­და იყოს ეს არ­სე­ბი­თი განუსაზღვრელობე­ბი. თუ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა მომ­ზა­დე­ბული არ არის ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბა­დო­ბის პრინ­ცი­პის საფუძველზე, ერთეულმა განმარტებით შე­ნიშ­ვნებ­ში უნდა ახსნას ეს ფაქ­ტი და სა­ფუძ­ველი, რის მი­ხედ­ვი­თაც მომ­ზად­და ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა. ასე­ვე მი­თი­თე­ბუ­ლი უნ­და იყოს მი­ზე­ზი, რის გა­მოც ერთეული არ შე­იძ­ლე­ბა ჩა­ით­ვა­ლოს ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბად ერთეულად.

39. როგორც წესი, ფინანსური ანგარიშგება მზადდება იმ დაშვების საფუძველზე, რომ ერთეული ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბადი ერთეულია და გარკვეული დროის განმავლობაში მომავალშიც განაგრძობს ფუნქციონირებასა და კანონმდებლობით დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებას. ფუნქციონირებადი ერთეულის დაშვების მართებულობის შე­ფა­სე­ბი­სას, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პასუხისმგებელი პირები ით­ვა­ლის­წი­ნებენ ნე­ბის­მი­ერ ხელ­მი­საწ­ვდომ ინ­ფორ­მა­ცი­ას, ერთეულის მო­მა­ვა­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბის შე­სა­ხებ, რო­მე­ლიც გუ­ლის­ხმობს ფინანსური ანგარიშგების დამტკიცებიდან სულ მცი­რე თორ­მეტ თვეს მაინც, მაგრამ შეზღუდული არ არის ამ ვადით.

40. განხილვის ხარისხი და­მო­კი­დე­ბუ­ლია ყოველი კონ­კრე­ტული სი­ტუ­ა­ცი­ის ფაქტებზე და ფუნქციონირებადი ერთეულის დაშვების მართებულობის შეფასება არ ეფუძნება კომერციული საწარმოების გადახდისუნარიანობის ტესტების შედეგებს. შეიძლება შეიქმნას ისეთი გარემოებები, როდესაც უსარგებლოდ მიიჩნევა ფუნქციონირებადი ერთეულის ლიკვიდობისა და გადახდისუნარიანობის ტესტების ჩატარება, მაგრამ სხვა ფაქტორები მიანიშნებს, რომ მიუხედავად ამისა, ერთეული მაინც არის ფუნქციონირებადი ერთეული. მაგალითად:

(ა) იმის შეფასებისას, წარმოადგენს თუ არა მთავრობა ფუნქციონირებად ერთეულს, ტარიფების, ან გადასახადების დაკისრების უფლებამოსილება ზოგ ერთეულს შეიძლება აძლევდეს იმის საშუალებას, რომ ისინი ფუნქციონირებად ერთეულებად განიხილებოდნენ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ისინი ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში უარყოფითი წმინდა აქტივებით/კაპიტალით ფუნქციონირებენ; და

(ბ) ცალკეული ერთეულის შემთხვევაში, ანგარიშგების თარიღისათვის მისი ფინანსური მდგომარეობის შეფასება შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ ამ ერთეულის მიჩნევა ფუნქციონირებად ერთეულად მართებული არ არის, თუმცა შეიძლება ამ ერთეულს გაფორმებული ჰქონდეს დაფინანსების მრავალწლიანი ხელშეკრულებები ან სხვა შეთანხმებები, რაც უზრუნველყოფს ამ ერთეულის უწყვეტ ფუნქციონირებას.

დასკვნა, ერთეულის ფუნქციონირებად ერთეულად მიჩნევის მართებულობის შესახებ, პირველ რიგში, ინდივიდუალური ერთეულების მიმართ არის გამართლებული და არა ზოგადად მთავრობის მიმართ. ინდივიდუალური ერთეულების შემთხვევაში, ერთეულის ფუნქციონირებად ერთეულად მიჩნევის მართებულობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებაზე პასუხისმგებელ პირებს ერთეულის ფუნქციონირებად ერთეულად მიჩნევის მართებულობის შესახებ დასკვნის გაკეთებამდე, სავარაუდოდ, დასჭირდებათ მთელი რიგი ფაქტორების გათვალისწინება, რომლებიც და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა (ა) ერთეულის მიმ­დი­ნა­რე და მო­სა­ლოდ­ნელ საქმიანობასთან, (ბ) ორგანიზაციული ერთეულების პოტენციურ და გამოცხადებულ რესტრუქტურიზაციასთან, (გ) შემოსავლების პროგნო­ზებთან ან სახელმწიფო დაფინანსების გაგრძელების ალბათობასთან და (დ) სანაცვლო და­ფი­ნან­სე­ბის პოტენციურ წყა­რო­ებ­თან.

წარდგენის თანმიმდევრულობა

42. ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში მუხ­ლე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ცია და წარ­დგე­ნის ფორ­მა უნ­და შე­ნარ­ჩუნ­დეს ყო­ველ მომ­დევ­ნო სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­ცა:

(ა) ერთეულის საქ­მი­ა­ნო­ბის ში­ნა­არ­სი მნიშ­ვნე­ლოვ­ნად იც­ვლე­ბა ან, რო­დე­საც ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მი­მო­ხილ­ვი­დან ჩანს, რომ სხვაგ­ვა­რი წარ­დგე­ნა ან კლა­სი­ფი­კა­ცია უფ­რო მე­ტად შე­ე­სა­ბა­მე­ბა სსბასს 3-ში მო­ცე­მულ სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შერ­ჩე­ვი­სა და გა­მო­ყე­ნე­ბის კრი­ტე­რი­უ­მებს; ან

(ბ) რომელიმე სსბასს მო­ით­ხოვს წარდგენის ფორმის შეცვლას.

43. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნა შე­საძ­ლოა მოხ­დეს სხვა სა­ხი­თაც, თუ ამის აუ­ცი­ლებ­ლო­ბას გვკარ­ნა­ხობს რო­მე­ლი­მე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი შე­ძე­ნა ან გა­ყიდ­ვა, ან ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნის ფორ­მის მი­მო­ხილ­ვა. მაგალითად, ერთეულმა შეიძლება გაასხვისოს შემნახველი ბანკი, რომელიც მის ყველაზე მნიშვნელოვან კონტროლირებულ ერთეულს წარმოადგენს, ხოლო დანარჩენი ეკონომიკური ერთეული, ძირითადად, ადმინისტრაციულ და პოლიტიკის შესახებ საკონსულტაციო მომსახურებას ახორციელებს. ამ შემთხვევაში, ახალი ეკონომიკური ერთეულისათვის, სავარაუდოდ, მართებული არ იქნება საფინანსო დაწესებულების ძირითადი ოპერაციების საფუძველზე მომზადებული ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა.

44. ერთეული ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნის ფორ­მას მხო­ლოდ იმ შემ­თხვე­ვა­ში ცვლის, თუ შეც­ვლი­ლი სტრუქ­ტუ­რა ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს სამართლიანად წარდგენილ და უფრო შესაბამის ინფორმაციას მიაწვდის და ერთეული შემ­დგომ­შიც ახალ სტრუქტურას გა­მო­იყე­ნე­ბს ისე, რომ უარ­ყო­ფითი გავ­ლე­ნა არ იქო­ნი­ოს შე­სა­და­რი­სო­ბა­ზე. ან­გა­რიშ­გე­ბის წარდგენის ფორმის ასე­თი ცვლი­ლე­ბე­ბის დროს, ერთეული ახ­დენს შე­სა­და­რი­სი ინ­ფორ­მა­ცი­ის რეკლა­სი­ფი­კა­ცი­ას, 55-ე და 56-ე პუნ­ქტე­ბის შესაბამისად.

არსებითობა და აგრეგირება

45. მსგავსი მუხ­ლების ყვე­ლა არ­სე­ბი­თი კლასი ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში წარ­დგე­ნილი უნ­და იყოს ცალ-ცალკე. არა­ერთგვაროვანი შინაარსის ან ფუნქციების მქონე მუხლები წარდგენილ უნდა იქნეს ცალ-ცალკე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ისინი არაარსებითია.

46. ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში აი­სა­ხე­ბა დიდი რაოდენობის ოპე­რა­ცი­ე­ბისა და სხვა მოვლენების და­მუ­შა­ვე­ბის რა­ო­დე­ნობ­რი­ვი შე­დე­გე­ბი, რომლებიც დაჯ­გუ­ფე­ბუ­ლია გარკვეულ კატეგორიებად (კლასებად), ში­ნა­არ­სის ან ფუნ­ქცი­ე­ბის მიხედვით. მო­ნა­ცემ­თა აგ­რე­გი­რე­ბი­სა და კლა­სი­ფი­ცირებ­ის სა­ბო­ლოო სტა­დიას წარმოადგენს დაჯ­გუ­ფე­ბუ­ლი და კლასიფიცირებული მო­ნა­ცე­მე­ბის წარდგენა, რომ­ლე­ბიც წარმოქმნიან ფი­ნან­სური მდგომარეობის ანგარიშგების, ფინანსური შედეგების, წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებებისა და ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების, ან განმარტებითი შენიშვნების ცალკეულ მუხლებს. თუ ცალ­კე აღე­ბუ­ლი რო­მე­ლი­მე მუხ­ლი არ­სე­ბი­თი არაა, იგი აგ­რე­გირ­დე­ბა სხვა მუხ­ლებ­თან და აი­სა­ხე­ბა ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში ან მის გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში. ნაკ­ლე­ბად არ­სე­ბი­თი მუხ­ლი, რო­მლის ცალ­კე მუხ­ლად ასახ­ვა არ მო­ით­ხო­ვე­ბა ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში, შე­საძ­ლოა იმ­დე­ნად არ­სე­ბი­თი ში­ნა­არ­სის მქო­ნე იყოს, რომ გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში იმსახურებდეს ცალკე წარ­დ­გე­ნას.

47. ერთეულს არ ევალება ინფორმაციის განმარტების შესახებ სსბასს-ის ამა თუ იმ კონკრე­ტული მოთხოვნის შესრულება, თუ ეს ინფორმაცია არსებითი არ არის.

ურთიერთგადაფარვა

48. არ შე­იძ­ლე­ბა აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ან ხარ­ჯე­ბი­სა და შემოსავლების ურ­თი­ერ­თგა­და­ფარ­ვა, თუ ეს არ მო­ით­ხო­ვე­ბა ან დაშ­ვე­ბუ­ლი არ არის რო­მე­ლი­მე სსბასს-ით.

49. მნიშვნელოვანია, რომ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში ცალ-ცალ­კე იყოს წარ­დგე­ნი­ლი აქ­ტი­ვე­ბი და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, შემოსავლები და ხარ­ჯე­ბი. მუხლების ურთიერგადაფარვა ფინანსური შედეგების ან ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებებში, თუ ურთიერთგადაფარვა არ ასა­ხავს ოპე­რა­ცი­ის ან სხვა მოვ­ლე­ნის ში­ნა­არსს, ინ­ფორ­მა­ცი­ის მომ­ხმა­რე­ბელს მცი­რე შე­საძ­ლებ­ლო­ბას აძ­ლევს იმი­სათ­ვის, რომ (ა) გა­ერ­კვეს გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბულ ოპე­რა­ცი­ებ­ში, სხვა მოვ­ლე­ნებ­სა და პი­რო­ბებ­ში და (ბ) შე­ა­ფა­სოს ერთეულის მომავალი ფუ­ლა­დი სახსრების ნაკადები. აქ­ტი­ვე­ბის შე­ფა­სე­ბა, შე­ფა­სე­ბი­თი ხა­სი­ა­თის შესწორებე­ბის გა­რე­შე, მა­გა­ლი­თად, მა­ტე­რი­ა­ლური მარაგებისთვის დაძ­ვე­ლე­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი ფასშესწორება, ხო­ლო მი­სა­ღები მოთ­ხოვ­ნებ­ისთვის სა­ეჭ­ვო ვა­ლე­ბის ანარიცხები, არ ნიშნავს ურ­თი­ერ­თგა­და­ფარ­ვას.

50. სსბასს 9-ში, შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან, გან­მარ­ტე­ბუ­ლია ცნე­ბა „შემოსავალი“და მოითხოვება, რომ შემოსავალი შე­ფა­სდეს მი­ღე­ბუ­ლი ან მი­სა­ღე­ბი ანაზღაურების სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავს მოცემული ერთეულის მიერ გაცემულ ყოველგვარ საცალო და საბითუმო სა­ვაჭ­რო ფასდათ­მო­ბის (შენაძენის მოცულობაზე დამოკიდებულ ფასდათმობის) თან­ხებ­საც. ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი საქ­მი­ა­ნო­ბის დროს ერთეული ისეთ ოპე­რა­ცი­ებ­საც ახორ­ცი­ე­ლებს, რომ­ლებ­საც არ მო­აქვს შემოსავალი, მაგ­რამ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია შემოსავლის მომ­ტან ძი­რი­თა­დ საქ­მი­ა­ნო­ბას­თან. ასე­თი ოპე­რა­ცი­ე­ბის შე­დე­გე­ბის წარ­დგე­ნა შემოსავლები­დან ხარ­ჯე­ბის გა­მოქ­ვით­ვით მა­შინ ხდება, რო­დე­საც ამგვარი წარდგენა ოპე­რა­ციი­ს ან მოვ­ლე­ნის ში­ნა­არ­სს ასახავს. მა­გა­ლი­თად:

(ა) გრძელ­ვა­დი­ა­ნი აქ­ტი­ვე­ბის, მათ შო­რის ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბი­სა და საოპერაციო აქ­ტი­ვე­ბის გაყიდვიდან მი­ღე­ბუ­ლი მოგე­ბის ან ზა­რა­ლის წარ­დგე­ნა ხდე­ბა აქ­ტი­ვის გაყიდვის შედეგად მი­ღე­ბუ­ლი შე­მო­სავლი­დან მისი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბი­სა და გაყიდვას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ხარ­ჯე­ბის გა­მოქ­ვით­ვით; და

(ბ) იმ ანა­რიც­ხებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ხარჯები, რომ­ლე­ბიც აღი­ა­რე­ბუ­ლია სსბასს 19-ის, ანა­რიც­ხე­ბი, პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი და პი­რო­ბი­თი აქ­ტი­ვე­ბი, შესაბამისად და იფა­რე­ბა მე­სა­მე მხა­რეს­თან და­დე­ბუ­ლი სახელშეკრულებო პი­რო­ბე­ბის მი­ხედ­ვით (მაგალითად, მომ­წო­დებ­ლის სა­გა­რან­ტიო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა), შე­იძლება გა­მო­იქ­ვი­თოს შესაბამისი ანაზ­ღა­უ­რე­ბი­დან.

51. გარდა ამისა, ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში გა­მოქ­ვით­ვის პრინ­ცი­პის სა­ფუძ­ველ­ზე აი­სა­ხე­ბა მსგავ­სი ოპე­რა­ცი­ე­ბის ჯგუფის შე­დე­გად წარ­მოქ­მნი­ლი მოგე­ბა და ზარალი, მა­გა­ლი­თად, უც­ხო­­უ­რი ვა­ლუ­ტის სა­კურ­სო სხვა­ო­ბით გამოწვეული მოგე­ბა და ზა­რა­ლი, ან სავაჭ­რო­დ გა­მი­ზ­­ნულ ფი­ნან­სუ­რ ინ­სტრუ­მენ­ტე­ბთან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მოგება ან ზა­რა­ლი. ამასთან, ასე­თი ტი­პის მოგება და ზა­რა­ლი, თუ ისი­ნი არ­სე­ბი­თია, ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში ცალ-ცალ­კე აი­სა­ხე­ბა.

52. ფულადი სახსრების ნაკადების ურთიერთგადაფარვასთან დაკავშირებული საკითხები განხილულია სსბასს 2-ში, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება.

ინფორმაციის შესადარისობა

53. თუ რომელიმე სსბასს-ით სხვა რამ არ არის ნებადართული ან არ მო­ით­ხო­ვე­ბა, ერთეულმა ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში უნ­და ა­სა­ხოს გა­სუ­ლი პე­რი­ო­დის შე­სა­და­რი­სი ინ­ფორ­მა­ცია, მიმდინარე პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარდგენილი ყვე­ლა რიც­ხობ­რი­ვი მო­ნა­ცე­მის შე­სა­ბა­მი­სად. შესადარისი ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს ტექსტური და აღ­წე­რი­ლო­ბითი ხა­სიათის ინ­ფორ­მა­ციასაც, თუ ამის გა­კეთება აუ­ცი­ლე­ბე­ლია მიმ­დი­ნა­რე პე­რი­ო­დის ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გასაგებად.

53ა. ერთეულმა, როგორც მინიმუმ, უნდა წარადგინოს ერთი ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაციით, ერთი ფინანსური შედეგების ანგარიშგება წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაციით, ერთი ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაციით და ერთი წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაციით და შესაბამისი განმარტებითი შენიშვნები.

54. ზოგ შემთხვევაში, წინა პერიოდ(ებ)ის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი აღწერილობითი ხასიათის ინფორმაცია მიმდინარე პერიოდისთვისაც ისევ შესაფერისია. მაგალითად, ერთეული მიმდინარე პერიოდში განმარტავს დაუმთავრებელი სასამართლო საქმის დეტალებს, რომლის შედეგი წინა პერიოდის ბოლოს გაურკვეველი იყო და ჯერ ისევ არ არის გადაწყვეტილი. მომხმარებლებისთვის სასარგებლოა ინფორმაცია თუ რა განუსაზღვრელობა არსებობდა წინა პერიოდის ბოლოს და ასევე იმის შესახებ, მიმდინარე პერიოდში თუ რა ზომები გატარდა მის გადასაჭრელად

55. როდესაც იცვლება ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში მუხ­ლე­ბის წარ­დგე­ნის ფორმა­ ან კლა­სი­ფი­კა­ცი­ა, უნ­და მოხდეს შე­სა­და­რი­სი თან­ხე­ბის რეკლა­სი­ფი­კა­ცი­ა, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­დე­საც რეკლასიფიკაცია შე­უძ­ლე­ბე­ლია. შე­სა­და­რი­სი თან­ხე­ბის რეკ­ლა­სი­ფიკა­ციის შემთხვევაში, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნ­და გაამჟღავნოს:

(ა) რეკლასიფიცირების ხასიათი;

(ბ) თითოეული მუხ­ლის ან მუხ­ლე­ბის ჯგუ­ფის სა­ერ­თო თანხა, რო­მელ­თა რეკ­ლა­სი­ფი­კა­ცი­აც მოხ­და; და

(გ) რეკლასიფიცირების მიზეზი.

56. რო­დე­საც შე­სა­და­რი­სი თან­ხე­ბის რეკ­ლა­სი­ფი­კა­ცი­ის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა შე­უძ­ლე­ბე­ლია, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნ­და გაამჟღავნოს:

(ა) თანხების რეკლასიფიკაციის განუხორციელებლობის უშუ­ა­ლო მი­ზე­ზი; და

(ბ) იმ შეს­წო­რე­ბე­ბის ხა­სი­ა­თი, რომ­ლე­ბიც სა­ჭი­რო იქ­ნე­ბო­და იმ შემ­თხვე­ვა­ში, თუ მოხ­დე­ბო­და თან­ხე­ბის რეკ­ლა­სი­ფი­კა­ცია.

57. სხვა­დას­ხვა პე­რი­ო­დის ინ­ფორ­მა­ცი­ის შე­სა­და­რი­სო­ბა მომ­ხმა­რე­ბელს ეხ­მა­რე­ბა გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბე­ბის მი­ღე­ბა­სა და შეფასებაში, კერძოდ იმ მხრივ, რომ ეძლევა პროგ­ნო­ზი­რე­ბის­ათ­ვის აუ­ცი­ლე­ბე­ლი ფი­ნან­სუ­რი ინ­ფორ­მა­ცი­ის ტენ­დენ­ცი­ე­ბის შე­ფა­სე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა. ზოგიერთ შემ­თხვე­ვაში, შე­უძ­ლე­ბე­ლია რო­მე­ლი­მე კონ­კრე­ტუ­ლი წი­ნა პე­რი­ო­დის შე­სა­და­რი­სი ინ­ფორ­მა­ცი­ის რეკ­ლა­სი­ფი­კა­ცია მიმ­დი­ნა­რე პე­რი­ოდ­თან შე­სა­და­რი­სო­ბის მი­საღ­წე­ვად. მა­გა­ლი­თად, შე­საძ­ლოა წი­ნა პე­რი­ოდ­ში (პერიოდებში) ვერ მო­ხერ­ხდა მო­ნა­ცე­მე­ბის იმ­გვა­რად შეგ­რო­ვე­ბა, რაც მოგ­ვცემ­და რეკ­ლა­სი­ფი­კა­ცი­ის სა­შუ­ა­ლე­ბას და შეიძლება ინ­ფორ­მა­ცი­ის ხე­ლა­ხლა შექ­მნაც შეიძლება შეუძლე­ბე­ლი იყოს.

58. სსბასს 3 ეხე­ბა შე­სა­და­რი­სი ინ­ფორ­მა­ცი­ის ისეთ კო­რექ­ტი­რე­ბებს, რომ­ლებიც მოითხოვება იმ შემთხვევაში, როდესაც ერთეული ცვლის სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კას ან ასწორებს შეც­დო­მას.

სტრუქტურა და შინაარსი

შესავალი

59. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი გარ­კვე­უ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის გან­მარ­ტე­ბას მო­ით­ხოვს ფინანსური მდგომარეობის ან ფინანსური შედეგის ანგარიშგებაში და წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში, ხო­ლო და­ნარ­ჩე­ნი მუხ­ლე­ბის გან­მარ­ტე­ბას მო­ით­ხოვს ან ამავე ან­გა­რიშ­გე­ბებ­ში, ან მათ გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში. ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნის მოთ­ხოვ­ნე­ბი აღ­წე­რი­ლია სსბასს 2-ში.

60. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტში ტერ­მი­ნი „გან­მარ­ტე­ბა“ ზოგჯერ გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია ამ სიტ­ყვის ფარ­თო მნიშ­ვნე­ლო­ბით და მო­ი­ცავს (ა) ფინანსური მდგომარეობის ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში, (ბ) ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, (გ) წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში და (დ) ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში, ისევე როგორც განმარტებით შენიშვნებში წარდგენილ მუხლებს. გან­მარ­ტე­ბე­ბის გა­კე­თე­ბა სხვა სსბასს-ებითაც მოითხოვება. თუ წინამდებარე სტანდარტის ან სხვა სსბასს-ის მოთ­ხოვ­ნე­ბით სხვა რამ არ არის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი, ასე­თი გან­მარ­ტე­ბე­ბი კეთ­დე­ბა ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება­ში, ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში, აგრეთვე ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში (შესაბამისობის მიხედვით) ან განმარტებით შენიშვნებში.

ფინანსური ანგარიშგების იდენტიფიკაცია

61. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა გა­სა­გე­ბად უნ­და იყოს იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი და გა­მოკ­ვე­თი­ლი იმა­ვე ოფი­ცი­ა­ლურ დო­კუ­მენ­ტში გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი სხვა ინ­ფორ­მა­ცი­ი­სა­გან.

62. სსბასს-ები ვრცელ­დე­ბა მხო­ლოდ ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ზე და არა ერთეულის საქ­მი­ა­ნო­ბის წლი­ურ ან­გა­რიშ­­ში წარ­დგე­ნილ სხვა ინფორმაციაზე, ან რო­მე­ლი­მე სხვა ოფი­ცი­ა­ლურ დო­კუ­მენ­ტზე, ამი­ტომ მომ­ხმა­რე­ბელ­მა უნ­და შეძ­ლოს სსბასს-ის სა­ფუძ­ველ­ზე მომ­ზა­დე­ბუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის გარ­ჩე­ვა სხვა ინ­ფორ­მა­ცი­ი­სა­გან, რო­მე­ლიც ასე­ვე შესაძლოა სა­ჭი­რო იყოს მათ­თვის, მაგ­რამ არ ექვემდებარება სტან­დარ­ტე­ბის მოთხოვნით მომზადებას.

63. თითოეული ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა და განმარტებითი შენიშვნა გარ­კვე­ვით უნ­და იყოს იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი. გარ­და ამი­სა, ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში თვალ­სა­ჩი­ნოდ უნ­და იყოს ფორ­მუ­ლი­რე­ბუ­ლი შემ­დე­გი ინ­ფორ­მა­ცია და, საჭიროების შემთხვევაში, გა­მე­ო­რე­ბულიც კი, ინ­ფორ­მა­ცი­ის სა­თა­ნა­დოდ გა­გე­ბის მიზ­ნით:

(ა) ანგარიშვალდებული ერთეულის და­სა­ხე­ლე­ბა ან სხვა სა­ი­დენ­ტი­ფი­კა­ციო საშუალებები და წი­ნა საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემ­დეგ ამ ინ­ფორ­მა­ცი­ა­ში მომ­ხდა­რი ნე­ბის­მი­ე­რი ცვლილება;

(ბ) ფინანსური ანგარიშგება ინდივიდუალურ ერთეულს ეხე­ბა თუ ეკონომიკურ ერთეულს;

(გ) ანგარიშგების თა­რი­ღი, ან ფი­ნან­სური ან­გა­რიშ­გე­ბით მოცული პერიოდი, რომელიც ფინანსური ანგარიშგების კონკრეტული კომპონენტისთვის შესაფერისია;

(დ) საანგარიშგებო ვა­ლუ­ტა, რო­გორც ეს გან­საზ­ღვრუ­ლია სსბასს 4-ში, უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები; და

(ე) ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში თანხების წარდგენისთვის გამოყენებული დამრგვალების ხარისხი.

64. 63-ე პუნ­ქტის მოთ­ხოვ­ნე­ბის დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბის მიზ­ნით, ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გვერ­დე­ბი, თვითონ ანგარიშგებები, ცხრილის სვეტები და ა.შ. და­სა­თა­უ­რე­ბუ­ლი უნდა იყოს. ამ­გვა­რი ინ­ფორ­მა­ცი­ის წარ­დგე­ნის სა­უ­კე­თე­სო გზის და­სად­გე­ნად, სა­ჭი­როა განსჯა და გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბის მი­ღე­ბა. მა­გა­ლი­თად, რო­დე­საც ერთეული ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის ელექ­ტრო­ნუ­ლ ვერ­სი­ას წარადგენს, ყოველთვის არ გა­მო­იყე­ნე­ბა ცალ­კე­უ­ლი გვერ­დე­ბი. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის ინ­ფორ­მა­ცი­ის სა­თა­ნა­დოდ გა­სა­გე­ბად საკ­მა­რი­სი იქ­ნე­ბა ზე­მოთ ნახ­სე­ნე­ბი პუნ­ქტე­ბის უბ­რა­ლოდ ჩამოთვლა.

65. ხში­რად ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა უფ­რო გა­სა­გე­ბი ხდე­ბა, რო­დე­საც ინფორმაცია დამრგვალებულია და წარსადგენი ვა­ლუ­ტა ათა­სებ­ში ან მი­ლი­ო­ნებ­შია გა­მო­სა­ხუ­ლი. ეს მი­სა­ღე­ბია, რად­გან სი­ზუს­ტის ხარისხი ახ­სნი­ლია ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში და არც არ­სე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცია იკარ­გე­ბა.

საანგარიშგებო პერიოდი

66. ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგება უნდა წარადგინოს სულ მცირე წე­ლი­წად­ში ერ­თხელ მაინც. რო­დე­საც ერთეული ც­ვლის საანგარიშგებო პერიოდის თა­რი­ღს და ფი­ნან­სუ­რ ან­გა­რიშ­გე­ბას წარ­ადგე­ნს ერთ წე­ლი­წად­ზე ნაკ­ლებ ან მეტ დრო­ში, მან ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა მიუთითოს ფი­ნან­სური ან­გა­რიშ­გე­ბით მოცული პე­რი­ოდ­ი და გააკეთოს შემდეგი დამატებითი განმარტებები:

(ა) მი­ზე­ზი, რა­ტომ გამოიყენა დადგენილზე მეტი ან ნაკლები პე­რი­ო­დი; და

(ბ) ფაქტი, რომ კონკრეტულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, როგორიცაა ფინანსური შედეგის ანგარიშგება, წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბა­, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება და განმარტებით შენიშვნებში ასახული თანხები მთლიანად შესადარისი არ არის.

67. გამონაკლის შემთხვევებში, ერთეულს შესაძლოა მოეთხოვებოდეს, ან საკუთარი გადაწყვეტილებით შეიძლება შეცვალოს ანგარიშგების თარიღი. მაგალითად, ანგარიშგების თარიღის ბიუჯეტის ციკლთან დასაახლოებლად. ასეთ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია: (ა) მომხმარებელი ინფორმირებული იყოს, რომ მიმდინარე პერიოდისთვის ასახული თანხები გასული პერიოდების შესაბამისი თანხების შესადარისი არ არის; და (ბ) ანგარიშგების თარიღის შეცვლის მიზეზი განმარტებულია. ქვემოთ მოცემულ მაგალითში, როდესაც ერთეული გადადის საკასო მეთოდიდან ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდზე, ერთეული ცვლის ანგარიშგების თარიღს ეკონომიკურ ერთეულში შემავალი ერთეულებისათვის, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებების მოსამზადებლად.

68. რო­გორც წე­სი, ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა სის­ტე­მა­ტუ­რად, ყო­ველ წელს მზად­დე­ბა. თუმ­ცა, ზო­გი­ერ­თი ერთეული, პრაქ­ტი­კუ­ლი მიზ­ნე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ამ­ჯო­ბი­ნებს, რომ ან­გა­რიშ­გე­ბა აწარ­მო­ოს 52-კვი­რი­ა­ნი პე­რი­ო­დით. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი არ ეწინააღმდეგება ასეთ პრაქ­ტი­კას, რადგან ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ამგვარად წარმოებული ფინანსური ანგარიშგება არსებითად განსხვავდებოდეს იმ ანგარიშგებისგან, რომლების წარდგენაც ხორციელდება ერთ წელიწადში.

დროულობა

69. ფინანსურ ანგარიშგებას ფასი ეკარგება, თუ მომხმარებლებისთვის არ გახდება ხელმოსაწვდომი ანგარიშგების თარიღის შემდეგ გონივრული პერიოდის განმავლობაში. ერთეულმა უნდა შეძლოს ფინანსური ანგარიშგების მომზადება ანგარიშგების თარიღიდან 6 თვის ვადაში. მიმდინარე ფაქტორები, როგორიცაა ერთეულის ოპერაციების კომპლექსურობა, არ წარმოადგენს საკმარის მიზეზს ანგარიშგების დროული წარდგენის წესის დასარღვევად. მრავალ იურისდიქციაში კანონმდებლობისა და რეგულაციების საფუძველზე დაწესებულია უფრო კონკრეტული საბოლოო ვადები.

ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება

მოკლევადიანი და გრძელვადიანი მუხლები

70. ერთეულმა ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში გან­ცალ­კე­ვე­ბუ­ლად უნ­და ასა­ხოს მიმ­დი­ნა­რე და გრძელ­ვა­დი­ა­ნი აქ­ტი­ვე­ბი და მოკლევადიანი და გრძელვადიანი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტის 76-ე-87-ე მუხ­ლე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად, იმ შემთხ­ვე­­­ვი­ს გარ­და, რო­დე­საც ლიკ­ვი­დო­ბის მი­ხედ­ვით წარ­დგე­ნილი ინფორმაცია სამართლიანია და უფრო შე­სა­ბა­მი­სია. რო­ცა ერთეული ამ­გვა­რ გა­მო­ნაკ­ლი­სს მიმართავს, მა­შინ ყვე­ლა აქტივი­სა და ვალდებუ­ლე­ბის წარ­დგე­ნა ლიკ­ვი­დო­ბის მი­ხედ­ვით უნ­და მოხ­დეს.

71. ნებისმიერი მეთოდის შერჩევისას, ერთეული ვალდებულია, აქტივებისა და ვალდებულებების თითოეული მუხლისათვის გაამჟღავნოს თანხები, რომელთა მიღება ან დაფარვა მოსალოდნელია თორმეტი თვის შემდეგ, რომელშიც გაერთიანებული იქნება თანხები, რომელთა მიღება ან დაფარვა მოსალოდნელია: (ა) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ არა უმეტეს თორმეტ თვეში; და (ბ) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ თორმეტ თვეზე მეტი პერიოდის განმავლობაში.

72. რო­დე­საც ერთეული სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­წო­დე­ბას ზუს­ტად გან­საზ­ღვრული საწარმოო ციკ­ლის ფარგლებში ახორ­ცი­ე­ლებს, მიმ­დი­ნა­რე და გრძელ­ვა­დი­ა­ნი აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ცალ-ცალ­კე კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბა და ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშ­გე­ბაში ასახ­ვა სა­სარ­გებ­ლოა იმით, რომ წმინდა აქ­ტი­ვები, რომ­ლე­ბიც მუდ­მი­ვად იმ­ყო­ფე­ბა მი­მოქ­ცე­ვის პრო­ცეს­ში საბ­რუ­ნა­ვი კა­პი­ტა­ლის სა­ხით, ცალ­კე გა­მო­იყოფა იმ წმინდა აქ­ტი­ვე­ბი­სა­გან, რო­მლებ­საც ერთეული გრძელ­ვა­დი­ა­ნი საქ­მი­ა­ნო­ბი­სათ­ვის იყე­ნებს. ამას­თან, ნათ­ლად გა­მო­იკ­ვე­თე­ბა ის აქ­ტი­ვე­ბი, რო­მელ­თა გა­მო­ყე­ნე­ბაც ივა­რა­უ­დე­ბა მიმდინარე საწარმოო ციკ­ლში და ის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც უნ­და და­ი­ფა­როს იმა­ვე პე­რი­ოდ­ში.

73. ზო­გი­ერ­თი ერთეულისთვის, რო­გო­რი­ცაა, მა­გა­ლი­თად, სა­ფი­ნან­სო და­წე­სე­ბუ­ლე­ბე­ბი, აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ასახ­ვა ზრდა­დი ან კლე­ბა­დი ლიკ­ვი­დო­ბის მი­ხედ­ვით სამართლიან და უფრო შესაბამის ინ­ფორ­მა­ცი­ას წარ­მო­ად­გენს, ვიდ­რე მიმ­დი­ნა­რე და გრძელ­ვა­დი­ა­ნი ნიშ­ნის მი­ხედ­ვით ასახ­ვა. ეს იმითაა განპირობებული, რომ სა­ფინანსო დაწესებულება მკა­ფი­ოდ გან­საზ­ღვრულ სა­ო­პე­რა­ციო ციკ­ლში არ აწარმოებს სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­წო­დე­ბას.

74. 70-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად, ერთეულს უფლება აქვს, ზო­გი­ერ­თი აქ­ტი­ვი და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა წარ­­ად­გი­ნოს მიმ­დი­ნა­რე და გრძელ­ვა­დი­ა­ნი კლა­სი­ფი­კა­ცი­ით და ზო­გი­ერ­თი - ლიკ­ვი­დო­ბის მიხედვით, თუ ამ­გვა­რი წარ­დ­გე­ნა სამართლიან და უფ­რო შე­სა­ბა­მის ინ­ფორ­მა­ცი­ას იძ­ლე­ვა. ასე­თი კომ­ბი­ნი­რე­ბუ­ლი ან­გა­რიშ­გე­ბის სა­ჭი­რო­ე­ბა წარ­მო­იქ­მნე­ბა იმ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­ცა ერთეული სხვა­დას­ხვა სა­ხის ოპე­რა­ცი­ას ახორ­ცი­ე­ლებს.

75. ინ­ფორ­მა­ცია, აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის რეალიზაციის სავარაუდო ვა­დე­ბის შე­სა­ხებ, სა­სარ­გებ­ლოა ერთეულის ლიკ­ვი­დო­ბი­სა და გა­დახ­დი­სუ­ნა­რი­ა­ნო­ბის შე­სა­ფა­სებ­ლად. სსბასს 30, ფინანსური ინსტრუმენტები: განმარტებითი შენიშვნები, მო­ით­ხოვს ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის გა­ნაღ­დე­ბის ვა­დე­ბის ასახ­ვას. ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი მო­ი­ცავს ვაჭ­რო­ბი­დან და სხვა საქ­მი­ა­ნო­ბი­დან მი­სა­ღებ დებიტორულ დავალიანებას, ხო­ლო ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი - ვაჭ­რო­ბი­დან და სხვა საქ­მი­ა­ნო­ბი­დან წარ­მო­შო­ბილ გადასახდელ ვალდებულებებს. ასე­ვე სა­სარ­გებ­ლოა ინ­ფორ­მა­ცია ისე­თი არა­ფუ­ლა­დი აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ამოღებისა და და­ფარ­ვის სავარაუდო ვა­დე­ბის შე­სა­ხებ, რო­გო­რი­ცაა მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები და ანარიცხები, იმი­ს მიუხედავად, კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლია თუ არა აქ­ტი­ვე­ბი და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი მოკ­ლე­ვა­დი­ან და გრძელ­ვა­დი­ან აქ­ტი­ვე­ბად და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბად.

მიმდინარე აქტივები

76. ერთეულმა აქ­ტი­ვი მიმ­დი­ნა­რე აქ­ტი­ვად უნდა მიიჩნიოს, თუ:

(ა) ნა­ვა­რა­უ­დე­ვია აქტივის რე­ა­ლი­ზა­ცია, ან გა­მიზ­ნუ­ლია გა­სა­ყი­დად ან მოხ­მა­რე­ბი­სათ­ვის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი საწარმოო ციკ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში;

(ბ) ძი­რი­თა­დად გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა სა­ვაჭ­რო და­ნიშ­ნუ­ლე­ბით;

(გ) ნავარაუდევია მისი რე­ა­ლი­ზე­ბა საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ თორ­მე­ტი თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში;

(დ) აქტივი არის ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბი ან მი­სი ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტი (გან­საზ­ღვრუ­ლი სსბასს 2-ით, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­დე­საც მისი გა­ც­ვლა ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის და­საფარ­ად გამოყენება შეზ­ღუ­დუ­ლია საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ სულ მცირე თორ­მე­ტი თვით მაინც.

ყვე­ლა სხვა აქ­ტი­ვი უნ­და მი­ე­კუთ­ვნოს გრძელ­ვა­დი­ან აქ­ტი­ვებს.

77. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტში ცნე­ბა „გრძელ­ვა­დი­ა­ნი აქ­ტი­ვე­ბი“ მო­ი­ცავს ყვე­ლა გრძელ­ვა­დი­ან მა­ტე­რი­ა­ლურ, არა­მა­ტე­რი­ა­ლურ და ფი­ნან­სურ აქ­ტივს, რომ­ლე­ბიც გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა გრძელ­ვა­დი­ა­ნი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბით. აკ­რძა­ლუ­ლი არ არის ალ­ტერ­ნა­ტი­უ­ლი კლა­სი­ფი­კა­ცი­ის გა­მო­ყე­ნე­ბა, თუ­კი მისი მნიშვნელობა ნათ­ელია.

78. ერთეულის საოპერაციო ციკ­ლი მო­ი­ცავს დრო­ის იმ მო­ნაკ­ვეთს, რო­მე­ლიც საჭიროა ერთეულის დანახარჯების (წარმოების საშუალებები, მუშახელი, ნედლეული) ან სხვა რესურსების მზა პროდუქციად გარდასაქმნელად, მაგალითად, მთავრობა საჯარო სექტორის ერთეულებს აწვდის რესურსებს, რათა მათ ეს უკანასკნელი საქონლად და სერვისად (მომსახურებად) ან პროდუქციად გადააქციონ და, შესაბამისად, მიიღონ მთავრობისთვის სასურველი სოციალური, პოლიტიკური და ეკონომიკური შედეგები. რო­დესაც ერთეულის ჩვეულებრივი საოპერაციო ციკ­ლი ზუსტ გან­საზ­ღვრას არ ექვემდებარება, იგუ­ლის­ხმე­ბა, რომ იგი თორ­მეტ თვეს შე­ად­გენს.

79. მიმ­დი­ნა­რე აქ­ტი­ვე­ბი მო­ი­ცავს აქ­ტი­ვებს (რო­გო­რი­ცაა დებიტორული საგადასახადო დავალიანება, მომხმარებლების დებიტორული დავალიანება, მისაღები ჯარიმები, რეგულირების გადასახადები, მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები და ინვესტიციაზე დარიცხული შემოსავალი), რომ­ლე­ბიც გა­ყი­დუ­ლი, მოხ­მა­რე­ბუ­ლი ან რე­ა­ლი­ზე­ბუ­ლია, რო­გორც ჩვეულებრივი საოპერაციო ციკ­ლის შე­მად­გე­ნე­ლი ნაწილი, მაშინაც კი, რო­დე­საც მა­თი რეალიზება მო­სა­ლოდ­ნე­ლი არ არის საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ 12 თვის განმავლობაში. მიმ­დი­ნა­რე აქ­ტი­ვე­ბი ასე­ვე მო­ი­ცავს აქ­ტი­ვებს, რომ­ლე­ბიც უშუ­ა­ლოდ გან­კუთ­ვნი­ლია სა­ვაჭ­რო მიზ­ნე­ბის­თვის (ამ კა­ტე­გო­რი­ის ფარგლებში, ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი სსბასს 29-ის, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება, მიხედვით კლა­სი­ფი­ცი­რდება რო­გორც სავაჭროდ გა­მიზ­ნუ­ლი) და გრძელ­ვა­დი­ა­ნი ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბის მიმ­დი­ნა­რე ნა­წილი.

მოკლევადიანი ვალდებულებები

80. ერთეულმა ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა მოკ­ლე­ვადიან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბად უნდა მიიჩნიოს, თუ ეს უკანასკნელი ქვემოთ მითითებულ რომელიმე კრიტერიუმს მაინც აკმაყოფილებს:

(ა) მი­სი და­ფარ­ვა მო­სა­ლოდ­ნე­ლია ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი საოპერაციო ციკ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში;

(ბ) ძი­რი­თა­დად, გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა სა­ვაჭ­რო და­ნიშ­ნუ­ლე­ბით;

(გ) უნ­და და­ი­ფა­როს საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ 12 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში; ან

(დ) ერთეულს არ გა­აჩ­ნია ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის და­ფარ­ვის გა­და­ვა­დე­ბის უპი­რო­ბო უფ­ლე­ბა, საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ სულ მცირე 12 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში (იხ. 84-ე პუნქტი). ვალდებულებების ის პირობები, რომლის მიხედვითაც ვალდებულებების დაფარვა შესაძლებელია წილობრივი ინსტრუმენტების გამოშვების გზით, კონტრაგენტის სურვილის შესაბამისად, გავლენას არ ახდენს მის (ვალდებულებების) კლასიფიკაციაზე.

ყველა სხვა ვალდებულება უნდა კლასიფიცირდეს გრძელვადიან ვალდებულებად.

81. ზო­გი­ერ­თი მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა, მაგალითად, სამთავრობო ტრანსფერების ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, ზოგი­ერთი ტიპის და­რიც­ხვა თა­ნამ­შრომ­ლე­ბი­სათ­ვის და სხვა საოპერაციო დანახარ­ჯე­ბი, სა­ბრუ­ნა­ვი კა­პი­ტა­ლის ნა­წილია, რო­მე­ლიც გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ერთეულის ნორმალური საოპერაციო ციკ­ლის განმავ­ლობაში. ასე­თი მუხ­ლე­ბი მოკ­ლე­ვა­დი­ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბად კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა იმ შემ­თხვე­ვა­შიც კი, რო­დე­საც ისი­ნი უნ­და და­ი­ფა­როს საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ 12 თვეზე მეტი პერიოდის განმავლობაში. ერთეულის ნორმალური სა­ო­პე­რა­ციო ციკ­ლი გამოიყენება ერთეულის აქტივებისა და ვალდებულებების კლასიფიკაციასთან მიმართებაშიც. როცა ერთეულის საოპერაციო ციკლი ზუს­ტად არ არის გან­საზ­ღვრუ­ლი, იგუ­ლის­ხმე­ბა, რომ იგი შე­ად­გენს თორ­მეტ თვეს.

82. დანარჩენი მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბები არ წარ­მო­ად­გენს მიმ­დი­ნა­რე საოპერაციო ციკ­ლის ნა­წილს და გადასახდელია საანგარიშგებო პერიოდის დასრულების შემდეგ 12 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში ან, ძი­რი­თა­დად, სა­ვაჭ­რო და­ნიშ­ნუ­ლე­ბით გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა, მა­გა­ლი­თად, სსბასს 29-ის შე­სა­ბა­მი­სად, სავაჭროდ გამიზნულად კლასიფიცირებული ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, სა­ბან­კო ოვერ­დრაფ­ტე­ბი, გრძელ­ვა­დი­ა­ნი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის მიმ­დი­ნა­რე ნა­წი­ლი, გა­და­სახ­დე­ლი დი­ვი­დენ­დე­ბი, მო­გე­ბი­დან გა­და­სა­ხა­დე­ბი და სხვა არა­სავაჭრო ვალ­დებულებები. ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც გრძელვადიან დაფინანსებას უზრუნველყოფს (ე.ი. არ წარ­მო­ად­გენს საბ­რუ­ნავი კა­პი­ტალის ნაწილს, რომელიც გამოიყენება ერთეულის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი საოპერაციო ციკ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში) და დასაფარი არ არის საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ 12 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში, მიიჩნევა გრძელ­ვა­დი­ა­ნ ვალდებულებებად, 85-ე და 86-ე პუნ­ქტე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად.

83. ერთეულმა ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ცია უნ­და მოახდინოს, რო­გორც მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნი, თუ ისი­ნი გა­დახ­დას ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბ­ა საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ 12 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში, იმ შემ­თხვე­ვა­შიც კი, რო­ცა:

(ა) მა­თი გა­დახ­დის პირ­ვან­დე­ლი ვა­და 12 თვე­ზე მე­ტი იყო;

(ბ) შე­თან­ხმე­ბა ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის რე­ფი­ნან­სი­რე­ბის შე­სა­ხებ გრძელ­ვა­დი­ა­ნი პი­რო­ბე­ბით მთავ­რდე­ბა საანგარიშგებო პერიოდის შემ­დეგ, მაგრამ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გა­მო­საქ­ვეყ­ნებ­ლად დამტკიცებ­ის თა­რი­ღამ­დე.

84. თუ არსებული სესხის გადახდის პირობებიდან გამომდინარე, ერთეული ვარაუდობს და მის სურ­ვილ­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი ვა­ლის რე­ფი­ნან­სი­რე­ბა ან გა­და­ვა­დე­ბა საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ სულ ცო­ტა 12 თვით, მან ვალდებულების კლა­სი­ფი­კა­ცია უნდა მოახდინოს, რო­გორც გრძელ­ვა­დი­ა­ნის მა­ში­ნაც კი, თუ ამის გარეშე ისი­ნი და­სა­ფა­რი იქ­ნე­ბო­და მოკ­ლე­ვა­დი­ან პერიოდში. თუმ­ცა, რო­დე­საც ვა­ლის რე­ფი­ნან­სი­რე­ბა ან გა­და­ვა­დე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი არ არის ერთეულის სურ­ვილ­ზე (მა­გა­ლი­თად, რო­ცა არ არ­სე­ბობს რე­ფი­ნან­სი­რე­ბის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა), რე­ფი­ნან­სი­რე­ბის პო­ტენ­ცი­უ­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბა მხე­დ­­ვე­­ლო­ბა­ში არ მი­ი­ღე­ბა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა გა­ნი­ხი­ლე­ბა, რო­გორც მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნი.

85. თუ ერთეული არ­ღვევს გრძელ­ვა­დი­ა­ნი სეს­ხის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პი­რო­ბას საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრებისას ან მანამდე, რის შე­მდე­გაც ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა მოთ­ხოვ­ნის­თა­ნა­ვე გადასახდელი ხდება, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბა უნ­და მოხ­დეს რო­გორც მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნი იმ შემ­თხვე­ვა­შიც კი, რო­ცა კრე­დი­ტო­რი საანგარიშგებო პერიოდის შემ­დეგ და ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გა­მო­საქ­ვეყ­ნებ­ლად დამტკიცების თა­რი­ღამ­დე თან­ხმდე­ბა, რომ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პი­რო­ბე­ბის დარ­ღვე­ვის გამო, არ მო­ით­ხოვს ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის და­ფარ­ვას. ამგვარი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნ ვალდებულებად კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა იმის გა­მო, რომ საანგა­რიშგებო პერიოდის ბოლოს ერთეულს არ გა­აჩ­ნია უპი­რო­ბო უფ­ლე­ბა, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის და­ფარ­ვა გა­და­ა­ვა­დოს ამ თა­რი­ღი­დან სულ ცო­ტა 12 თვით მაინც.

86. თუმ­ცა­, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა, რო­გორც გრძელ­ვა­დი­ა­ნი, თუ კრე­დი­ტო­რი საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრებისას თან­ხმდე­ბა ვა­ლის გა­და­ვა­დე­ბა­ზე (საშეღავათო პერიოდის მიცემაზე), საანგარიშ­გებო პერიოდის შემდეგ სულ ცო­ტა 12 თვით, რომ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­შიც ერთეულს სა­შუ­ა­ლე­ბა ეძ­ლე­ვა, გა­მო­ას­წო­როს ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პირობის დარ­ღვე­ვა და, ამავ­დრო­უ­ლად, კრე­დი­ტორს არ შე­ეძ­ლე­ბა ვა­ლის ანაზ­ღა­უ­რე­ბის და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ მოთ­ხო­ვნა.

87. რაც შე­ე­ხე­ბა მოკ­ლე­ვა­დი­ა­ნ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბად კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბულ სეს­ხებს, თუ ქვემოთ ჩამოთვლილ მოვ­ლე­ნებს ად­გი­ლი აქვს საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების თა­რიღ­სა და ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გა­მოსაქ­ვეყ­ნე­ბლად დამტკიცების თა­რიღს შო­რის, ეს მოვ­ლე­ნე­ბი მიიჩნევა არა­მა­კო­რექ­ტი­რე­ბე­ლ მოვ­ლე­ნე­ბად და განიმარტება ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის შე­ნიშ­ვნებ­ში, სსბასს 14-ის, ანგარიშგების თარიღის შემდგომი მოვლენები, მი­ხედ­ვით:

(ა) რე­ფი­ნან­სი­რე­ბა ­ხან­გრძლი­ვი ვა­დით;

(ბ) გრძელ­ვა­დი­ა­ნი სეს­ხის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პი­რო­ბის დარ­ღვე­ვის გას­წო­რე­ბა; და

(გ) კრე­დი­ტო­რის­ მიერ სა­შე­ღა­ვა­თო პე­რი­ოდის მიცემა გრძელ­ვა­დი­ა­ნი სა­სეს­ხო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პი­რო­ბის დარ­ღვე­ვის გამოსასწორებლად ანგარიშგების თარიღიდან სულ ცოტა 12 თვით მაინც.

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსურ ანგარიშგებაში

88. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აუ­ცი­ლე­ბე­ლია აი­სა­ხოს მი­ნი­მუმ ქვე­მოთ ჩა­მოთ­ვლი­ლი მუხ­ლე­ბის შე­სა­ბა­მი­სი თან­ხე­ბი:

(ა) ძი­რი­თა­დი აქტივები;

(ბ) სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქონება;

(გ) არა­მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი;

(დ) ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი, (ე), (ზ), (თ) და (ი) პუნ­ქტებ­ში მო­ცე­მუ­ლი თან­ხე­ბის გარ­და;

(ე) ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბი, რო­მელ­თა ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვა ხდე­ბა კა­პი­ტალ-მე­თო­დით;

(ვ) მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები;

(ზ) ანაზღაურებადი თანხები არაგაცვლითი ოპერაციებიდან (გადასახადები და ტრანსფერები);

(თ) მოთხოვნები გაცვლითი ოპერაციებიდან;

(ი) ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბი და მა­თი ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბი;

(კ) საგადასახადო და ქონების გადაცემის/ტრანსფერის შედეგად წაროშობილი ვალდებულებები;

(ლ) გაცვლითი ოპერაციების საფუძველზე წარმოშობილი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი;

(მ) ანა­რიც­ხე­ბი;

(ნ) ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი (გარ­და (კ) (თ) და (მ) პუნ­ქტებ­ში მო­ცე­მუ­ლი თან­ხე­ბი­სა);

(ო) არაკონტროლირებული წილი, წარდგენილი წმინდა აქტივების/კაპიტალის შემადგენლობაში; და

(პ) მაკონტროლებელი ერთეულის მესაკუთრეებზე მისაკუთვნებელი წმინდა აქტივები/ კაპიტალი.

89. ერთეულმა ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში, ზემოთ ჩამოთვლი­ლი აუცილებელი მუხლების გარდა, უნდა წარადგინოს დამატებითი მუხლები, სახელწოდებები და ქვე­ჯგუ­ფების ჯამური თანხები იმ შემთხვევაში, როდესაც ამგვარი წარდგენა აუცილე­ბელია ერთეულის ფინანსური მდგომარეობის გასაგებად.

90. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი არ გან­საზ­ღვრავს ამ ელე­მენ­ტე­ბის წარ­დგე­ნის ფორ­მატს ან თა­ნა­მიმ­დევ­რო­ბას. 88-ე პუნ­ქტში მო­ცე­მუ­ლია მხო­ლოდ იმ მუხ­ლე­ბის ჩა­მო­ნათ­ვა­ლი, რომ­ლე­ბიც იმ­დე­ნად გან­სხვავ­დე­ბი­ან ში­ნა­არ­სი­თ ან ფუნ­ქცი­ე­ბით, რომ აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ფინანსური მდგო­მა­რეობის ანგარიშგებაში მა­თი ცალ-ცალ­კე წარ­დგე­ნა. საილუსტრაციო ფორმატი მოცემულია წინამდებარე სტანდარტის “მითითებები დანერგვაზე” თავში. გარ­და ამი­სა:

(ა) ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში მუხ­ლე­ბის და­მა­ტე­ბა ხდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც და­სა­მა­ტე­ბე­ლი და­მო­უ­კი­დებ­ლად წარ­სად­გე­ნი მუხ­ლის ან აგრეგირებული მსგავსი მუხლების ში­ნა­არ­სი, სი­დი­დე ან ფუნ­ქცია იმგვარია, რომ მათი ცალკე წარდგენა საჭიროა ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის გასაგებად; და

(ბ) ერთეულისა და მისი ოპე­რა­ცი­ე­ბის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, შე­საძ­ლებელია შეიც­ვა­ლოს ანგარიშგების მუხლების, ან აგრეგირებული მსგავსი მუხლების ჩა­მო­ნათ­ვა­ლი და თა­ნა­მიმ­დევ­რო­ბა, თუ ეს აუცილებელია ერთეულის ფინანსური მდგომარეობის გასაგებად.

91. იმის განსასჯელად, სა­ჭი­როა თუ არა და­მა­ტე­ბი­თი მუხ­ლე­ბის ცალ­კე წარ­დგე­ნა, ერთეულმა უნ­და შე­ა­ფა­სოს:

(ა) აქტივების შინაარსი და ლიკვიდობა;

(ბ) აქ­ტი­ვე­ბის ფუნ­ქცი­ე­ბი კონკრეტულ ერთეულში; და

(გ) ვალ­დე­ბუ­ლე­ბების ში­ნა­არ­სი, მა­თი სი­დი­დე და და­ფარ­ვის ვა­დე­ბი.

92. როდესაც შე­ფა­სე­ბის გან­სხვა­ვე­ბული სა­ფუძ­ველი გამოიყენება სხვადასხვა კლასის აქ­ტივებისთვის, ეს იმას ნიშნავს, რომ ისინი ერ­თმა­ნე­თი­სა­გან განსხვავდება ში­ნა­არ­სით ან ფუნ­ქცი­ე­ბით და, შე­სა­ბა­მი­სად, ცალ-ცალ­კე მუხლების სახით უნ­და იყოს წარ­დგე­ნი­ლი. მა­გა­ლი­თად, სსბასს 17-ის, ძი­რი­თა­დი აქტივები, შე­სა­ბა­მი­სად, ძირითადი აქტივების სხვადასხვა ჯგუფი შე­იძ­ლე­ბა აი­სა­ხოს თვითღი­რე­ბუ­ლე­ბით, ზო­გი­ერ­თი გა­და­ფა­სე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით.

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში

93. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ან გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში ერთეულმა უნ­და გა­ამჟღავნოს ანგარიშგებაში წარდგენილი მუხ­ლე­ბის ქვეჯ­გუ­ფე­ბი და ისი­ნი და­აჯ­გუ­ფოს ერთეულის საქ­მი­ა­ნო­ბი­სათ­ვის შე­სა­ფე­რი­სი ფორმით.

94. ქვეჯ­გუ­ფებ­ში კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი დე­ტა­ლუ­რი ინ­ფორ­მა­ცია და­მო­კი­დე­ბუ­ლია სსბასს-ის მოთ­ხოვ­ნებ­სა და თან­ხის სიდიდეზე, ში­ნა­არ­სსა და ფუნ­ქცი­ა­ზე. 91-ე პუნ­ქტში გან­ხი­ლუ­ლი ფაქ­ტო­რე­ბი გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა აგ­რეთ­ვე ქვეჯ­გუ­ფე­ბად კლა­სი­ფი­კა­ცი­ის სა­ფუძ­ვლად. გან­მარ­ტე­ბე­ბი თი­თო­ე­უ­ლი მუხ­ლი­სათ­ვის გან­სხვა­ვე­ბუ­ლია, მა­გა­ლი­თად:

(ა) ძირითადი აქტივების ელემენტები უნ­და დაიყოს სსბასს 17-ში, ძი­რი­თა­დი აქტივები, მო­ცე­მუ­ლი კლა­სი­ფი­კა­ცი­ის მი­ხედ­ვით;

(ბ) მოთ­ხოვ­ნე­ბი შე­იძ­ლე­ბა და­იყოს: მომხმარებლებისაგან, გადასახადებიდან და სხვა არაგაცვლითი ოპერაციების შემოსავალთან დაკავშირებულ მისაღებ მოთხოვნებად, აგრეთვე დაკავში­რე­ბუ­ლი მხა­რე­ე­ბი­სა­გან მისაღებ მოთ­ხოვ­ნე­ბად, გა­დახ­დილ ავან­სე­ბად და სხვა თან­ხე­ბად;

(გ) მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგების ქვეჯ­გუ­ფე­ბად და­ყო­ფა ხდე­ბა სსბასს 12-ის, მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები, მი­ხედ­ვით: სა­ქო­ნლად, პროდუქციის მა­რა­გად, ნედ­ლე­უ­ლად, და­უმ­თავ­რე­ბე­ლ წარ­მო­ე­ბად და მზა პრო­დუქ­ციად;

(დ) გადასახადებისა და ტრანსფერების ვალდებულებები იყოფა: გადასახადების დაბრუნების ვალდებულებებად, სატრანსფერო ვალდებულებებად და ეკონომიკური ერთეულის სხვა წევრების მიმართ არსებულ კრედიტორულ დავალიანებებად;

(ე) ანა­რიც­ხე­ბი იყო­ფა დაქირავებულთა სარგებლის ანა­რიც­ხე­ბად და სხვა მუხ­ლე­ბად; და

(ვ) წმინდა აქტივების/კა­პი­ტა­ლის კომპონენტები იყო­ფა სხვადასხვა კლა­სე­ბად, როგორიცაა, სა­აქ­ციო კა­პი­ტა­ლის (შენატანი) ანაზღაურებული ნაწილი, დაგროვილი ნამეტი და დეფიციტი და სხვა რე­ზერ­ვე­ბი.

95. როდესაც ერთეულს არ გააჩნია სააქციო კაპიტალი, მან წმინდა აქტივები/კაპიტალი უნდა ასახოს ერთეულის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშ­გებაში, ან გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში და ცალ-ცალკე უნდა აჩვენოს:

(ა) მესაკუთრეების შენატანები კაპიტალში, ანუ ანგარიშგების თარიღისთვის არსებული სააქციო კაპიტალის შენატანების კუმულაციურ, სრულ ოდენობას გამოკლებული მესაკუთრეებზე გაცემული განაწილებები;

(ბ) დაგროვილი ნამეტი და დეფიციტი;

(გ) კა­პი­ტალ­ში/წმინდა აქტივებში ასახული თი­თო­ე­უ­ლი რე­ზერ­ვის ში­ნა­არ­სი­სა და და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის აღწერა; და

(დ) არამაკონტროლირებელი წილი.

95ა. თუ ერთეულმა მოახდინა რეკლასიფიკაცია:

(ა) წილობრივ ინსტრუმენტად კლასიფიცირებული დაბრუნებადი ფინანსური ინსტრუ­მენტის; ან

(ბ) წილობრივ ინსტრუმენტად კლასიფიცირებული ინსტრუმენტის, რომელიც ერთეულს აკისრებს ვალდებულებას, მხოლოდ ლიკვიდაციის შემთხვევაში გადასცეს სხვა მხარეს ერთეულის წმინდა აქტივების პროპორციული წილი.

ფინანსურ ვალდებულებებსა და წმინდა აქტივებს/კაპიტალს შორის ერთეულმა უნდა განმარტოს თანხა, რომელიც წარმოიშობა ფინანსური ინსტრუმენტის თითოეულ კატეგორიაში (ფინანსური ვალდებულებები ან წმინდა აქტივები/კაპიტალი) ჩართვისა და თითოეული კატეგორიიდან ამოღების შედეგად, რეკლასიფიკაციის თარიღისა და მიზეზის მითითებით.

96. საჯარო სექტორის მრავალ ერთეულს არ გააჩნია სააქციო კაპიტალი, თუმცა ერთეულის გაკონტროლება მოხდება ექსკლუზიურად სხვა საჯარო სექტორის ერთეულის მიერ. სახელმწიფოს წილი ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში, სავარაუდოდ, იქნება შეტანილი კაპიტალისა და ერთეულის დაგროვილი ნამეტის ან დეფიციტის და რეზერვების აგრეგირებული სიდიდის გარკვეული კომბინაცია, რომელიც ასახავს ერთეულის საქმიანობაზე მისაკუთვნებელ წმინდა აქტივებს/კაპიტალს.

97. ზოგიერთ შემთხვევებში, ერთეულის წმინდა აქტივები/კაპიტალი შესაძლოა შეიცავდეს ერთეულის არამაკონტროლებელ წილს. მაგალითად, მთლიანი მთავრობის დონეზე, ეკონომიკური ერთეულის შემადგენლობაში შეიძლება შევიდეს სანახევროდ პრივატიზებული სახელმწიფო კომერციული საწარმო. შესაბამისად, შესაძლებელია ისეთი კერძო აქციონერების არსებობა, რომლებსაც ფინანსური ინტერესი გააჩნიათ ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში.

98. ერთეულმა, რო­მელ­საც არ გააჩნია სა­აქ­ციო კა­პი­ტა­ლი, გარდა 95-ე პუნქტში მითითებული ინფორმაციისა, ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშ­გებაში, ან გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში უნდა წა­რად­გი­ნოს შემდეგი მონაცემები:

ა) ყოველი ტი­პის სა­აქ­ციო კა­პი­ტა­ლი­სათ­ვის:

1. ნე­ბა­დარ­თუ­ლი აქ­ცი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა;

1. გა­მოშ­ვე­ბუ­ლი და მთლი­ა­ნად ანაზ­ღა­უ­რე­ბუ­ლი აქ­ცი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა და გა­მოშ­ვე­ბუ­ლი, მაგ­რამ ნაწილობრივ ა­ნაზ­ღა­უ­რე­ბუ­ლი აქ­ცი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა;

2. ერ­თი აქ­ცი­ის ნო­მი­ნა­ლუ­რი ღირებულება, ან ის ფაქ­ტი, რომ აქ­ცი­ებს არ გა­აჩ­ნია ნო­მი­ნა­ლუ­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა;

3. მიმოქცევაში გაშვებული აქ­ცი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბის შე­ჯე­რე­ბა პერიოდის და­საწ­ყი­სსა და ბო­ლო­სათ­ვის;

4. უფ­ლე­ბე­ბი, პრი­ვი­ლე­გი­ე­ბი და შეზ­ღუდ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც ეხე­ბა მოცემული ტიპის სააქციო კაპიტალს, მათ შორის, დი­ვი­დენ­დე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა­სა და კა­პი­ტა­ლის და­ფარ­ვას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი შეზ­ღუდ­ვე­ბი;

5. ერთეულის აქ­ცი­ე­ბი, რომ­ლე­ბიც თვით ერთეულის, მისი მაკონტროლებელი ერთეულების ან მეკავშირეების სა­კუთ­რე­ბა­შია;

6. აქ­ცი­ე­ბი, რომ­ლე­ბიც რე­ზერ­ვი­რე­ბუ­ლია ოფ­ცი­ო­ნე­ბი­სა და აქ­ცი­ე­ბის გა­ყიდვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბი­სათ­ვის, პი­რო­ბე­ბი­სა და თან­ხე­ბის ჩვე­ნე­ბით; და

(ბ) წმინდა აქტივებში /კა­პი­ტალ­ში ასახული თი­თო­ე­უ­ლი რე­ზერ­ვის ში­ნა­არ­სი­სა და და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის აღ­წე­რა.

ფინანსური შედეგების ანგარიშგება

საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტი ან დეფიციტი

99. ერთეულმა სა­ან­გა­რი­შგებო პე­რი­ოდ­ში შემოსავლებისა და ხარ­ჯების ყვე­ლა მუხ­ლი უნდა აღიაროს როგორც ნამეტი ან დეფიციტი, თუ სსბასს-ით სხვა რამ არ მო­ით­ხო­ვე­ბა;

100. ჩვეულებრივ, ერთეულმა პერიოდის განმავლობაში აღიარებული შემოსავლებისა და ხარჯების ყველა მუხლი უნდა აჩვენოს ნამეტში ან დეფიციტში. აღნიშნული მოიცავს სააღრიცხვო შეფასებებში მომხდარი ცვლილებების შედეგებს. თუმცა, გარკვეულ გარემოებებში კონკრეტული მუხლები შესაძლოა გამოიქვითოს მიმდინარე პერიოდში დაფიქსირებული ნამეტიდან ან დეფიციტიდან. სსბასს 3 ორ ასეთ გარემოებას განიხილავს: შეცდომების გასწორებასა და სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების შედეგს.

101. სსბასს აგრეთვე განიხილავს ზოგიერთ მუხლს, რომლებიც მიუხედავად იმისა, რომ აკმაყოფილებენ წინამდებარე სტანდარტით დადგენილ შემოსავლების ან ხარჯების განმარტებას, არ შედიან მიმდინარე პერიოდის ნამეტში ან დეფიციტში. ასეთ მუხლებს მიეკუთვნება გადაფასების რეზერვი (იხ. სსბასს 17), (ა) განსაკუთრებული მოგება და ზარალი, რომელიც წარმოიშობა უცხოური ერთეულის ფინანსური ანგარიშგებების გადაანგარიშებით (იხ. სსბასს 4) და (ბ) მოგება და ზარალი, წარმოქმნილი გასაყიდად არსებული ფინანსური აქტივების ხელახალი შეფასების შედეგად (იხ. მითითებები ფინანსური აქტივების შეფასებასთან დაკავშირებით სსბასს 29-ში).

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში

102. ფინანსური შედეგების ანგარიშგება, როგორც მინიმუმ, უნდა მოიცავდეს მუხლებს, რომლებიც ასახავს მოცემული პერიოდის შესაბამის თანხებს:

(ა) შემოსავლებს;

(ბ) ფინანსურ დანახარჯებს;

(გ) კა­პი­ტალ-მე­თო­დით აღ­რიც­ხუ­ლ მე­კავ­ში­რე ერთეულ­ე­ბი­სა და ერ­თობ­ლი­ვი საქმიანობის ნამეტისა და დეფიციტის წი­ლს;

(დ) დაბეგვრამდელ მოგებაა ან ზარალს, რომელიც აღიარდა აქტივების გაყიდვისას ან შეწყვეტილი ოპერაციებიდან გამომდინარე ვალდებულებების ანგარიშსწორებისას; და

(ე) ნამეტს ან დეფიციტს.

103. ერთეულმა ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში პერიოდის ნამეტი ან დეფიციტი უნდა წარადგინოს შემდეგი სახით:

(ა) არამაკონტროლებელი წილებისთვის მისაკუთვნებელი ნამეტი ან დეფიციტი; და

(ბ) მაკონტროლებელი ერთეულის მესაკუთრეებისთვის მისაკუთვნებელი ნამეტი ან დეფიციტი.

104. ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში შეიძლება დამატებითი მუხლების, სახელწოდებებისა და ქვეჯგუფური ჯამური თანხების წარდგენა, როდესაც ამგვარი წარდგენით უკეთ აღიქმება ერთეულის საქმიანობის ფინანსური შედეგები.

105. ვინაიდან ერთეულის სხვადასხვა სახის საქმიანობის, ოპერაციებისა და სხვა მოვლენების შედეგები განსხვავდება სტაბილურობით, მომსახურების მიწოდების მოვალეობების რეალიზების პოტენციალითა და პროგნოზირების შესაძლებლობით, ერთეულის ფინანსური საქმიანობის შედეგების ელემენტების განმარტება მომხმარებლებს ეხმარება მიღწეული ფინანსური შედეგების აღქმასა და მომავალი ფინანსური საქმიანობის შედეგების პროგნოზირებაში. ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში (თუ წარდგენილია), ზემოთ ჩამოთვლილი აუცილებელი მუხლების გარდა, შეიძლება დამატებითი მუხლებისა და სახელწოდებების გათვალისწინება და მუხლების წარდგენის თანამიმდევრულობის შეცვლა, როდესაც ეს აუცილებელია ერთეულის ფინან­სური შედეგების ელემენტების ასახსნელად. ამ დროს ერთეული ითვალის­წინებს არსებითობის ფაქტორს, შემოსავლებისა და ხარჯების მუხლების შინაარსსა და ფუნქციებს. შემოსავლებისა და ხარ­­ჯე­ბის მუხ­ლე­ბის ურთიერთგადაფარვა ხდე­ბა მხო­ლოდ მა­შინ, რო­დე­საც დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბუ­ლია 48-ე პუნ­ქტში აღ­წე­რი­ლი კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი.

ინფორმაცია, რომელიც აისახება ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში

106. რო­დესაც შემოსავლის ან ხარ­ჯის მუხ­ლი არ­სე­ბი­თია, ერთეულმა მათი შინაარსი და თანხა გან­ცალ­კე­ვე­ბუ­ლად უნ­და განმარტოს.

107. გა­რე­მო­ე­ბე­ბი, რომ­ლებ­მაც შე­საძ­ლოა გა­მო­იწ­ვი­ოს შემოსავლებისა და ხარ­ჯე­ბის მუხ­ლე­ბის გან­ცალ­კე­ვე­ბუ­ლი ასახ­ვა:

(ა) მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მა­რა­გის ჩა­მო­წე­რა ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე, ან ძი­რი­თა­დი აქტივის ჩა­მო­ფა­სე­ბა აღდგენით ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე, ასე­ვე ძი­რი­თა­დი აქტივების ად­რე ჩა­მო­ფა­სე­ბუ­ლი თანხების ანულირე­ბა;

(ბ) ერთეულის საქ­მი­ა­ნო­ბის რეს­ტრუქ­ტუ­რი­ზა­ცია და რეს­ტრუქ­ტუ­რი­ზა­ცი­ის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სათ­ვის შექ­მნი­ლი ანა­რიც­ხე­ბის ანუ­ლი­რე­ბის შე­დე­გე­ბი;

(გ) ძირითადი აქტივების ობიექტების გასვლა;

(დ) პრივატიზაცია ან ინვესტიციების სხვა გასვლა;

(ე) შეწ­ყვე­ტი­ლი ოპე­რა­ცი­ე­ბი;

(ვ) სა­სა­მარ­თლო და­ვე­ბის შე­დე­გე­ბი;

(ზ) სხვა ანა­რიც­ხე­ბის ანუ­ლი­რე­ბის შე­დე­გე­ბი.

108. ერთეულმა ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში უნდა წარადგინოს მთლიანი შემოსავლის ქვეჯგუფი, რომლის დაჯგუფება/კლასიფიკაცია უნდა მოხდეს ერთეულის ოპერაციების შინაარსის მიხედვით.

109. ერთეულმა ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში ან განმარტებით შენიშვნებში აღიარებული ხარჯების კლასიფიკაცია უნდა მო­ახ­დი­ნოს მა­თი ეკო­ნო­მი­კუ­რი შინაარსის, ან ერთეულში მა­თი ფუნ­ქცი­ე­ბის მი­ხედ­ვით. არ­ჩე­ვა­ნი უნ­და გა­კეთ­დეს იმ მე­თოდ­ზე, რო­მე­ლიც სამართლიან და უფრო შე­სა­ბა­მის ინ­ფორ­მა­ცი­ას იძ­ლე­ვა.

110. სა­სურ­ვე­ლია, რომ ერთეულ­ე­ბმა 109-ე პუნ­ქტში მი­თი­თე­ბუ­ლი ანა­ლი­ზი წარადგინონ ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში.

111. ხარ­ჯე­ბი უნ­და და­ი­ყოს ქვეჯ­გუ­ფე­ბად, რა­თა ნათლად გამოიკვეთოს ანგარიშვალდებული ერთეულის კონკრეტულ პროგრამებზე, სხვა საქმიანობებზე, ან რომელიმე სეგმენტზე გაწეული დანახარჯები და მათი ამოღებადობა. არ­სე­ბობს ამ ინ­ფორ­მა­ცი­ის მი­წო­დე­ბის ორი გზა.

112. პირ­ვე­ლი ტი­პის სტრუქ­ტუ­რა მო­იხ­სე­ნი­ე­ბა, რო­გორც ეკო­ნო­მი­კუ­რი ში­ნა­არ­სის მი­ხედ­ვით ხარ­ჯე­ბის დაჯ­გუ­ფე­ბის მე­თო­დი. ხარ­ჯე­ბი ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში აგ­რე­გი­რდება მა­თი ეკო­ნო­მი­კუ­რი შინაარსის მი­ხედ­ვით (მა­გა­ლი­თად, ცვე­თა, მა­სა­ლე­ბის შე­ძე­ნა, ტრან­სპორ­ტი­რე­ბის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, მომუშავეთა გა­სამ­რჯე­ლო­ე­ბი, სა­რეკ­ლა­მო და­ნა­ხარ­ჯე­ბი) და არ ხდე­ბა მათი გა­და­ნა­წი­ლე­ბა ფუნ­ქცი­ე­ბის მი­ხედ­ვით. ამ მე­თო­დის გა­მო­ყე­ნე­ბა მო­სა­ხერ­ხე­ბე­ლია იმდენად, რამ­დე­ნა­დაც სა­ჭი­რო არ არის მიმ­დი­ნა­რე ხარ­ჯე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა ფუნ­ქცი­ო­ნა­ლუ­რი საკ­ლა­სი­ფი­კა­ცი­ო ჯგუ­ფე­ბის მი­ხედ­ვით. ქვე­მოთ მო­ცე­მუ­ლი კლა­სი­ფი­კა­ცია ეყ­რდნო­ბა ხარ­ჯე­ბის დაჯ­გუ­ფე­ბას მა­თი ეკო­ნო­მი­კუ­რი ში­ნა­არ­სის მი­ხედ­ვით:

შემოსავლები		X
დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელო	X
ცვე­თი­სა და ამორ­ტი­ზა­ცი­ის ხარ­ჯე­ბი	X
სხვა ხარ­ჯე­ბი	X
სულ ხარჯები		(X)
ნამეტი		X

113. მე­ო­რე ტი­პის სტრუქ­ტუ­რა ეხე­ბა „ხარ­ჯე­ბის ფუნ­ქცი­ებს“. ამ მე­თო­დის თანახმად, ხარ­ჯე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ცია ხდება იმ პროგრამის ან დანიშნულების მიხედვით, რა მიზნითაც იქნა გაწეული ეს ხარჯები. ამ მეთოდით მომ­ხმა­რებ­ლებს უფ­რო შე­სა­ფე­რი­სი ინ­ფორ­მა­ცი­ა მიეწოდება, ვიდ­რე ეკო­ნო­მი­კუ­რი შინაარსის მი­ხედ­ვით ხარ­ჯე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ციის მეთო­დით, მაგ­რამ ფუნ­ქცი­ე­ბის მი­ხედ­ვით ხარ­ჯე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა შე­იძ­ლე­ბა სუ­ბი­ექ­ტუ­რად ხდებოდეს და და­სა­ბუ­თე­ბულ გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბას მო­ით­ხოვ­დეს. ქვე­მოთ მო­ცე­მუ­ლია ხარ­ჯე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ცი­ის მა­გა­ლი­თი ფუნ­ქცი­ე­ბის მი­ხედ­ვით:

შემოსავლები		X
ხარჯები:
სამედიცინო მომსახურების ხარჯები		(X)
განათლების ხარჯები		(X)
სხვა ხარჯები		(X)
ნამეტი		X

114. ერთეულის მიერ გაწეული ერთეულის ძირითად ოპერაციებთან დაკავშირებული ხარჯები განცალკევებულად უნდა იყოს ნაჩვენები. მაგალითად, თუ ერთეულის ფუნქციებში შედის სამედიცინო და განათლების მომსახურებების მიწოდება, მან თითოეული ასეთი ფუნქციისთვის განცალკევებით უნდა წარადგინოს ხარჯების მუხლები.

115. ერთეულმა, რო­მე­ლიც იყე­ნებს ხარ­ჯე­ბის კლა­სი­ფი­კა­ცი­ას ფუნ­ქცი­ე­ბის მი­ხედ­ვით, უნ­და გაამჟღავნოს და­მა­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცია ხარ­ჯე­ბის ეკონომიკური შინაარსის შესახებ, მათ შო­რის აქ­ტი­ვე­ბის ცვე­თი­სა და ამორ­ტი­ზა­ცი­ის­ ხარჯი და და­ქი­რა­ვე­ბულთა სარგებლების ხარჯი.

116. ხარჯების აღრიცხვის მეთოდებს შორის არჩევანი დამოკიდებულია ისტორიულ და მარეგულირებელ ფაქტორებსა და ერთეულის თავისებურებებზე. ორივე მეთოდი უზრუნველყოფს იმ ხარჯების დახასიათებას, რომელთა პირდაპირი ან არაპირდაპირი ცვალებადობაც მოსალოდნელია ერთეულის შედეგების შესაბამისად. ვინაიდან წარდგენის თითოეულ მეთოდს თავისებური ღირსება ახასიათებს სხვადასხვა ტიპის ერთეულთა პოზიციიდან, წინამდებარე სტანდარტი მოითხოვს, რომ დანახარჯების კლასიფიკაციის მეთოდის შერჩევა მოხდეს ინფორმაციის შესაბამისობის და სამართლიანად წარდგენის კრიტერიუმების გათვალისწინებით. ამასთან, რადგან ინფორმაცია ხარჯების ეკონომიკური შინაარსის შესახებ სასარგებლოა ფულადი სახსრების ნაკადების პროგნოზირებისათვის, ერთეულს, რომელიც ხარჯების კლასიფიკაციას ფუნქციების მიხედვით ახდენს, მოეთხოვება დამატებითი განმარტებები. 115-ე პუნქტში დაქირავებულთა სარგებელს იგივე მნიშვნელობა აქვს, რაც სსბასს 39-ში.

117. როდესაც ერთეული ახორციელებს დივიდენდების ან მსგავს განაწილებებს მის მესაკუთრეებზე და გააჩნია სააქციო კაპიტალი, მან ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში ან წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებაში, ან განმარტებით შენიშვნებში უნდა აჩვენოს დივიდენდების თანხები ან ანალოგიური განაწილებები, რომლებიც აღიარებულია როგორც საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში მესაკუთრეებზე გაცემული განაწილებები და მიუთითოს შესაბამისი თანხა თითო აქციაზე.

წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება

118. ერთეულმა უნ­და წა­რად­გი­ნოს წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბა, რომელშიც აისახება:

(ა) საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტი ან დეფიციტი;

(ბ) საანგარიშგებო პერიოდის შემოსავლებისა და ხარჯების თითოეული კომპონენტი, რომელიც მოთხოვნილია სტანდარტით, აღიარებულია უშუალოდ წმინდა აქტივებში/კაპიტალში და მათი ჯამური სიდიდე;

(გ) საანგარიშგებო პერიოდის მთლიანი შემოსავლები და ხარჯები (რომელიც გამოითვლება (ა) და (ბ) მუხლების შეჯამებით), მაკონტროლებელ მესაკუთრეებსა და არამაკონტროლებელ წილებზე მისაკუთვნებელი მთლიანი თანხების გამოყოფით; და

(დ) სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების შედეგები და სსბასს 3-ის თანახმად აღიარებული შეცდომების კორექტირებები, რომლებიც განცალკევებით არის წარდგენილი წმინდა აქტივების/კაპიტალის თითოეული კომპონენტისთვის.

119. ერთეულმა წმინდა აქტივების/კა­პი­ტალ­ის ცვლი­ლე­ბე­ბის ან­გა­რიშ­გე­ბაში ან განმარტებით შენიშვნებში უნ­და წა­რად­გი­ნოს შემდეგი ინფორმაცია:

(ა) მესაკუთრეებთან, როგორც აქციების მფლობელებთან განხორციელებული ოპე­რა­­­ცი­ე­ბი, სადაც ცალ-ცალკე იქნება ნაჩვენები მესაკუთრეებზე განხორციელებული განაწილებები;

(ბ) დაგროვილი ნამეტისა და დეფიციტის ნაშთი საანგარიშგებო წლის დასაწყისისთვის და წლის ბოლოს და ამ პერიოდში მომხდარი ცვლილებები;

(გ) იქიდან გამომდინარე, რომ წმინდა აქტივების/კაპიტალის თითოეული კომპონენტი განცალკევებით არის წარდგენილი, წლის დასაწყისსა და წლის ბოლოს წმინდა აქტივების/კაპიტალის თითოეული კომპონენტის საბალანსო ღირებულებების შეჯერება, სადაც ცალ-ცალკე იქნება ნაჩვენები ცვლილებები.

120. ანგარიშგების ორ თარიღს (საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისი და დასასრული) შორის ერთეულის წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებები გვიჩვენებს წმინდა აქტივების ზრდას ან შემცირებას საანგარიშგებო პერიოდში.

121. საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მომხდარი ცვლილებები, ერთად აღებული, წარმოადგენს ნამეტის ან დეფიციტის ერთიან ჯამურ თანხას, სხვა შემოსავლები და ხარჯები, მესაკუთრეების შენატანებისა და მესაკუთრეებზე, როგორც აქციების მფლობელებზე განხორციელებული განაწილებების ჩათვლით, პირდაპირ არის აღიარებული როგორც ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მომხდარი ცვლილებები.

122. მესაკუთრეების შენატანები და მესაკუთრეებზე განხორციელებული განაწილებები მოიცავს ეკონომიკური ერთეულის ფარგლებში ორ ერთეულს შორის განხორციელებულ ტრანსფერს (მაგალითად, მთავრობის, როგორც მესაკუთრის მიერ სხვა სამთავრობო დეპარტამენტის სასარგებლოდ განხორციელებული ტრანსფერი). მესაკუთრეების, როგორც აქციების მფლობელების მიერ მაკონტროლებელ ერთეულში განხორციელებული შენატანები წმინდა აქტივების/ კაპიტალის პირდაპირ კორექტირებად აღიარებული იქნება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამის შედეგად ცალსახად წარმოიშობა ნარჩენი წილი ერთეულში, წმინდა აქტივებზე/კაპიტალზე უფლებების სახით.

123. წინამდებარე სტანდარტი მოითხოვს, რომ საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში აღიარებული შემოსავლებისა და ხარჯების ყველა მუხლი შევიდეს ნამეტში ან დეფიციტში, თუ სხვა სსბასს-ით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. სხვა სსბასს-ების მიხედვით, ზოგიერთი მუხლი (როგორიცაა გადაფასებით განპირობებული ზრდა ან შემცირება, კონკრეტული უცხოური ვალუტის გაცვლის შედეგად მიღებული საკურსო სხვაობები) აღიარებული უნდა იყოს პირდაპირ წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მომხდარ ცვლილებად. იმდენად, რამდენადაც საანგარიშგებო პერიოდის დაწყებისა და დამთავრების თარიღებს შორის ერთეულის ფინანსურ მდგომარეობაში მომხდარი ცვლილებების შეფასებისას მნიშვნელოვანია შემოსავლებისა და ხარჯების ყველა მუხლის გათვალისწინება, წინამდებარე სტანდარტი მოითხოვს წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მომხდარი ცვლილებების ანგარიშგების წარდგენას, სადაც ხაზგასმული იქნება ერთეულის შემოსავლებისა და ხარჯების ჯამური თანხა, იმ მუხლების ჩათვლით, რომელთა აღიარება ხდება უშუალოდ წმინდა აქტივებში/კაპიტალში.

124. სსბასს 3 მოითხოვს სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების შედეგის რეტროსპექ­ტულ კორექტირებას, შესაძლებლობის ფარგლებში, თუ სხვა სსბასს-ით სხვა რამ არ მოითხოვება. სსბასს 3 ასევე მოითხოვს, რომ შეცდომების გასასწორებლად თანხების გადაანგარიშებაც რეტროსპექტულად განხორციელდეს, შესაძლებლობის ფარგლებში. რეტროსპექტული კორექტირება და რეტროსპექტული გადაანგარიშება გაუნაწილებელი მოგების ნაშთის კორექტირებაა, თუ რომელიმე სხვა სსბასს-ით არ მოითხოვება წმინდა აქტივების/კაპიტალის სხვა კომპონენტის რეტროსპექტული კორექტირება. 118 (დ) პუნქტი მოითხოვს, რომ წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებაში კაპიტალის თითოეული ელემენტისთვის ცალკე იყოს ნაჩვენები სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლით გამოწვეული მთლიანი კორექტირების თანხა და ცალკე შეცდომების გასწორებით გამოწვეული. კორექტირებები ნაჩვენები უნდა იყოს თითოეული წინა პერიოდისა და საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისთვის.

125. 118-ე და 119-ე პუნქტების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად გამოიყენება სვეტებად დაყოფილი ფორმატი, რომელიც საშუალებას იძლევა, შეჯერდეს წმინდა აქტივების/კაპიტალის შემადგენლობაში არსებული თითოეული კომპონენტის საწყისი და საბოლოო ნაშთი. მითითებული წარდგენის ალტერნატიული მეთოდი არის წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებაში მხოლოდ 118-ე პუნქტის მუხლებით გათვალისწინებული ინფორმაციის წარდგენა. ამ მიდგომის თანახმად, 119-ე პუნქტით გათვალისწინებული მუხლები აისახება განმარტებით შენიშვნებში.

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება

ფუ­ლა­დი სახსრების ნა­კა­დე­ბის შესახებ ინფორმაცია ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს საშუა­ლებას აძლევს, შე­ა­ფა­სონ: (ა) ერთეულის მი­ერ ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბი­სა და მა­თი ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბის გა­მო­მუ­შა­ვე­ბის უნა­რი და (ბ) ერთეულის მოთ­ხოვ­ნი­ლე­ბები. ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­სა­ხებ. ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რიშ­გე­ბის წარ­დგე­ნი­სა და სა­თა­ნა­დო გან­მარ­ტე­ბე­ბის მოთ­ხოვ­ნებს გან­საზ­ღვრავს სსბასს 2.

განმარტებითი შენიშვნები

სტრუქტურა

127. ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში უნ­და აი­სა­ხოს:

(ა) ინ­ფორ­მა­ცია ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბი­ს საფუძვლისა და ერთეულის მიერ გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შესახებ, 132-ე-139-ე პუნ­ქტე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად;

(ბ) სსბასს-ის მოთ­ხოვ­ნე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი გან­მარ­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცია, რო­მე­ლიც ასახული არ არის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში, ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებაში, ან ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში; და

(გ) და­მა­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცია, რო­მე­ლიც ასახული არ არის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში, ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებაში, ან ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში, მაგ­რამ აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ერთეულის ფინანსური ანგარიშ­გების რომელიმე ელემენტის გასაგებად.

128. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბი­თი შე­ნიშ­ვნე­ბი უნ­და მომ­ზად­დეს შეძლებისდა­გვარად სის­ტე­მა­ტუ­რად. ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებისა და ფინანსური შედეგების ანგარიშგების, კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებისა და ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რიშ­გე­ბის თი­თო­ე­უ­ლი მუხ­ლი უნ­და და­მოწ­მდეს ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში ასახული შესაბამისი ინ­ფორ­მა­ცი­ის მი­თი­თე­ბით.

129. გან­მარ­ტე­ბითი შე­ნიშ­ვნე­ბი, რო­გორც წე­სი, წარდგენილი უნ­და იყოს შემ­დე­გი თან­მიმ­დევ­რო­ბით, რაც მომ­ხმა­რე­ბელს და­ეხ­მა­რება მოცემული ფი­ნან­სური ან­გა­რიშ­გე­ბის გაგებასა და სხვა ერთეულთა ფინანსურ ანგარიშგებებთან შედარებაში:

(ა) იმის აღ­ნიშ­ვნა, რომ ან­გა­რიშ­გე­ბა მომ­ზა­დე­ბუ­ლია სსბასს-ის შე­სა­ბა­მი­სად (იხ. პუნქტი 28);

(ბ) ყველა გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი მნიშვნელოვანი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის მოკლე მიმოხილვა (პუნ­ქტი 132);

(გ) და­მა­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცია ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებასა და ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგებასა და ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რიშ­გე­ბაში წარ­დ­გე­ნი­ლი მუხ­ლე­ბის გან­მარ­ტე­ბის­ათ­ვის ისე­თი­ვე თა­ნა­მიმ­დევ­რო­ბით, რო­გორცაა წარდ­გე­ნი­ლი თი­თო­ე­უ­ლი ან­გა­რიშ­გე­ბა და მისი თი­თო­ე­უ­ლი მუხ­ლი;

(d) სხვა გან­მარ­ტე­ბე­ბი, მათ შორის:

(i) პი­რო­ბითი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბები (იხ. სსბასს 19) და აუღიარებელი სა­ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბები; და

(ii) არა­ფი­ნან­სუ­რი ში­ნა­არ­სის გან­მარ­ტე­ბები. მაგალითად, ერთეულის ფი­ნან­სუ­რი რის­კის მარ­თვის მიზ­ნე­ბი და პო­ლი­ტი­კა (იხ. სსბასს 30).

130. ზოგ­ჯერ შე­საძ­ლოა მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი ან აუ­ცი­ლე­ბე­ლი იყოს გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში გარ­კვე­უ­ლი მუხ­ლე­ბის თა­ნა­მიმ­დევ­რო­ბის შეც­ვლა. მა­გა­ლი­თად, ინ­ფორ­მა­ცია ნამეტში ან დეფიციტში აღიარებული სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ცვლილების შე­სა­ხებ შე­საძ­ლოა გა­ერ­თი­ან­დეს ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტე­ბის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბების და­ფარ­ვის ვა­დის შე­სა­ხებ ინ­ფორ­მა­ციას­თან, მიუხედავად იმისა, რომ პირ­ვე­ლი ფინანსური შედეგების ანგარიშგებას ეხება, მე­ო­რე კი ფინანსური მდგომარე­ობის ანგარიშგებას. თუმცა, ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბი­თი შე­ნიშ­ვნე­ბის სის­ტე­მუ­რი სტრუქ­ტუ­რა, შეძლებისდაგვარად, შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბუ­ლი უნდა იყოს.

131. ინ­ფორ­მა­ცია, ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბის სა­ფუძ­ვლი­სა და გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი ყველა მნიშვნელოვანი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შესახებ, შე­საძ­ლოა წარ­დგე­ნი­ლი იყოს ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის ცალ­კე­ განყოფილების სა­ხით.

სააღრიცხვო პოლიტიკის გამჟღავნება

132. ყველა მნიშვნელოვანი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის მოკლე მიმოხილვაში მო­ცე­მუ­ლი უნ­და იყოს:

(ა) ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბის პრო­ცეს­ში გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი შე­ფა­სე­ბის საფუძველი (ან საფუძვლები); და

(ბ) რამდენად გამოიყენა ერთეულმა ამა თუ იმ სსბასს-ის გარდამავალი დებულებები;

(გ) თი­თო­ე­უ­ლი გამოყენებული სპე­ცი­ფი­კუ­რი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა, რო­მე­ლიც აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის სწო­რად გა­საგე­ბად.

133. მნიშვნელოვანია, რომ ერთეულმა მომ­ხმა­რებ­ლე­ბს ინფორმაცია მიაწოდოს, ფი­ნან­სური ან­გა­რიშ­გე­ბის მოსამზადებლად გამოყენებული შე­ფა­სე­ბის სა­ფუძ­ვლის ან საფუძვლების შესა­ხებ (მაგალითად, პირ­ვან­დე­ლი, მიმ­დი­ნა­რე, ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო, სამართლიანი და აღდგენითი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა), რად­გან ის სა­ფუძ­ვე­ლი, რომ­ლის მი­ხე­დვი­თაც მზად­დე­ბა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბა, მნიშ­ვნე­ლო­ვან გავ­ლე­ნას ახ­დენს მომხმარებლების მიერ ჩატარებულ ანა­ლიზ­ზე. თუUფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბი­სას გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ერ­თზე მე­ტი შე­ფა­სე­ბის მე­თო­დი, მა­გა­ლი­თად, რო­დე­საც გა­და­ფა­სე­ბუ­ლია აქ­ტი­ვე­ბის კონკრეტული ჯგუ­ფები, საკ­მა­რი­სია აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის იმ კა­ტე­გო­რი­ე­ბის ჩვე­ნე­ბა, რო­მელ­თა შე­ფა­სე­ბის­თვი­საც გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი იყო კონკრეტული შეფასების საფუძველი.

134. რო­დე­საც წყდე­ბა ამა თუ იმ სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის გა­მჟღავნების საჭიროების საკითხი, ერთეულის ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა ით­ვა­ლის­წი­ნებს, დაეხმარება თუ არა ეს ინფორმაცია მომ­ხმა­რებ­ლებს იმის გაგებაში, როგორ აისახა ერთეულის მი­ერ გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი ოპე­რა­ცი­ე­ბი, სხვა მოვლენები და პირობები ერთეულის ფინანსურ შედეგებსა და ფინანსურ მდგომარეობაში, რომელიც ანგარიშგებაში არის წარდგენილი. კონ­კრე­ტუ­ლი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის გან­მარ­ტე­ბე­ბი გან­სა­კუთ­რე­ბით მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია მომ­ხმა­რებ­ლე­ბის­ათ­ვის, რო­ცა ამ პო­ლი­ტი­კის არ­ჩე­ვა ხდე­ბა სსბასს-ების მიერ დაშ­ვე­ბუ­ლი ალ­ტერ­ნა­ტი­ვე­ბი­დან. ამის მა­გა­ლი­თად გა­მოდ­გე­ბა განმარტება იმის შესახებ, რომ ერთეული საინვესტიციო ქონების აღრიცხვისათვის იყენებს სამართლიან ღირებულებას თუ თვითღირებულებას (იხ. სსბასს 16, საინვესტიციო ქონება).. ზო­გი­ერ­თი სსბასს სპეციალურად მო­ით­ხოვს კონ­კრე­ტუ­ლი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის ახ­სნას, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბის მი­ერ სხვა­დასხ­ვა შე­საძ­ლო სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კებს შო­რის გა­კე­თე­ბუ­ლი არ­ჩე­ვა­ნის მი­თი­თე­ბით. მა­გა­ლი­თად, სსბასს 17 მო­ით­ხოვს ძი­რი­თა­დი აქტივების სხვადასხვა კატეგორიისთვის გამოყენებული შე­ფა­სე­ბის სა­ფუძ­ვ­ლის გან­მარ­ტე­ბას. სსბასს 5, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები, მოითხოვს გამჟღავნებას ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული ხარჯების შესახებ, მაშინვე აღიარდება, თუ არა ხარჯებად თუ მოხდება მათი კაპიტალიზაცია, როგორც კვალიფიცირებადი აქტივების ღირებულების.

135. თი­თო­ე­უ­ლი ერთეული ითვალისწინებს თა­ვი­სი საქ­მი­ა­ნო­ბი­სა და სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის იმ სპეციფიკას, რო­მელსაც მომ­ხმა­რე­ბელი მოელის, მო­ცე­მუ­ლი ტი­პის ერთეულის შემთხვევაში. მა­გა­ლი­თად, საჯარო სექტორის ერთეულმა უნდა განმარტოს გადასახადების აღიარების, შემოწირულობებისა და სხვა არაგაცვლითი ოპერაციებიდან შემოსული შემოსავლებისთვის გამოყენებული სააღრიცხვო პოლიტიკა. რო­დე­საც ერთეული საზ­ღვარ­გა­რეთ მნიშ­ვნე­ლო­ვან ოპე­რა­ცი­ებს ან გარიგებებს ახორ­ცი­ე­ლებს უც­ხო­ურ ვა­ლუ­ტა­ში, მომხმარებელს დასჭირდება ამ­გვა­რი ოპე­რა­ცი­ე­ბიდან მო­სა­ლოდ­ნე­ლი სა­კურ­სო სხვა­ო­ბე­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი მოგების ან ზა­რა­ლის აღი­ა­რე­ბის სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის განმარტება, ასევე სხვადასხვა ერთეულების გაერთიანების შემთხვევაში, გუდვილისა და არამაკონტროლებელი წილისთვის გამოყენებული სააღრიცხვო პოლიტიკის განმარტება.

136. ერთეულის საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა შე­იძ­ლე­ბა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი იყოს მა­ში­ნაც, რო­დე­საც მიმ­დი­ნა­რე და გან­ვლი­ლი პე­რი­ო­დის თან­ხე­ბი არ­სე­ბი­თი არ არის. ასე­ვე მი­ზან­შე­წო­ნი­ლია ყველა ისეთი მნიშვნელოვანი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის ახ­სნა, რო­მე­ლიც სსბასს-ებით არ მო­ით­ხო­ვე­ბა, მაგ­რამ შერ­ჩე­უ­ლი და გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია სსბასს 3-ის შე­სა­ბა­მი­სად.

137. ერთეულმა ყველა მნიშვნელოვანი სააღრიცხვო პოლიტიკის მოკლე მიმოხილვაში ან სხვა გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში, სააღრიცხვო შეფასებებთან დაკავშირებული ინფორმაციის გარდა (იხ. 140-ე პუნქტი), უნდა გაამჟღავნოს ინფორმაცია იმ გადაწ­ყვეტილე­ბე­ბის შესახებ, რო­მ­ლე­ბიც ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბამ მი­ი­ღო სა­აღ­რიცხ­ვო პო­ლი­ტი­კის გა­მო­ყე­ნე­ბის პრო­ცეს­ში და ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნ გავ­ლე­ნას ახდენს ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში აღი­ა­რე­ბულ თან­ხებ­ზე.

138. სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის გა­მო­ყე­ნე­ბი­სას, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბას უხ­დე­ბა სხვა­დას­ხვა სა­კით­ხის გან­სჯა, იმის გარ­და, რაც და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია სააღრიცხვო შე­ფა­სე­ბებ­თან. ა­მან შე­საძ­ლოა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი გავ­ლე­ნა იქო­ნი­ოს ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში ასა­ხულ თან­ხებ­ზე. მა­გა­ლი­თად, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა მი­მარ­თავს მსჯე­ლო­ბას, რა­თა და­ად­გი­ნოს:

     • არის თუ არა აქ­ტი­ვი საინვესტიციო ქონება;

     • საქონლის/მომსახურების მიწოდების ხელშეკრულებები, რომლებიც გულისხმობს გადაცემული აქტივების გამოყენებას, წარმოადგენს თუ არა იჯარას;

     • წარ­მო­ად­გენს თუ არა სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვის რო­მე­ლი­მე ოპე­რა­ცია თა­ვი­სი ში­ნა­არ­სით და­ფი­ნან­სე­ბას და, რის გამოც არ ხდე­ბა შემოსავლის მი­ღე­ბა;

     • ანგარიშვალდებული ერთეული­სა და სპე­ცი­ა­ლუ­რი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის სხვა ერთეულის შო­რის ურ­თი­ერ­თო­ბის ში­ნა­არ­სი მი­უ­თი­თებს თუ არა იმა­ზე, რომ სპე­ცი­ა­ლუ­რი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის ერთეული კონ­ტროლ­დე­ბა მო­ცე­მუ­ლი ანგარიშვალდებული ერთეულის მი­ერ.

139. 137-ე პუნქტით გათვალისწინებული ზოგიერთი ინფორმაციის გამჟღავნებას სხვა სტანდარტები მოითხოვს. მაგალითად, სსბასს 38, სხვა ერთეულებში მონაწილეობის შესახებ`განმარტებითი შენიშვნები, მოითხოვს ხელმძღვანელობის მიერ ჩატარებული განხილვის აღწერას, რის საფუძველზეც ერთეულმა დაადგინა, აკონტროლებს თუ არა სხვა ერთეულს. როდესაც ქონების კლასიფიცირება რთული გასაკეთებელია, სსბასს 16, საინვესტიციო ქონება, მოითხოვს ერთეულის მიერ დამუშავებული კრიტერიუმების განმარტებას, რომელთა საშუალებითაც მან განასხვავა საინვესტიციო ქონება მესაკუთრის მიერ დაკავებული ქონებისაგან და ერთეულის ჩვეულებრივი საქმიანობის პროცესში გასაყიდად გამიზნული ქონებისაგან.

განუსაზღვრელობის შეფასების ძირითადი წყაროები

140. ერთეულმა გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში უნ­და წარ­­ად­გი­ნოს ინ­ფორ­მა­ცია (ა) მო­მა­ვალ­თან და­კავ­ში­რე­ბით გამოყენებული ძი­რი­თა­დი დაშ­ვე­ბე­ბისა და (ბ) აგ­რეთ­ვე გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბისთვის გამოყენებული სხვა ძი­რი­თა­დი წყა­რო­ე­ბის შე­სა­ხებ საანგარიშგებო პერიო­დის დამთავრების თა­რი­ღის­ათ­ვის, რო­მელ­თა გა­მოც მო­მა­ვალ სა­ფი­ნან­სო წელს არ­სე­ბობს აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის საბალანსო ღირებულებების არ­სე­ბი­თი კო­რექ­ტი­რე­ბის რის­კი. ამ აქ­ტი­ვებ­თან და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბებ­თან მიმართებით, გა­ნმარ­ტე­ბი­თი შე­ნიშ­ვნე­ბი უნ­და მო­ი­ცავ­დეს დე­ტა­ლურ ინ­ფორ­მა­ციას:

(ა) მათი ბუნების შესახებ;

(ბ) მა­თი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ხებ საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოსთ­ვის.

141. ზო­გი­ერ­თი აქ­ტი­ვი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის საბალანსო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრა მო­ით­ხოვს საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების თა­რი­ღის­ათ­ვის ამ აქ­ტი­ვებ­თან და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მო­მა­ვა­ლი გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლი მოვ­ლე­ნე­ბის შე­დე­გე­ბის შე­ფა­სე­ბას. მა­გა­ლი­თად, რო­დე­საც არ არ­სე­ბობს აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ბო­ლო დროს გა­მოკ­ვლე­უ­ლი სა­ბაზ­რო ფა­სი, სა­ჭი­როა მო­მავ­ლის შე­ფა­სე­ბა, რა­თა დად­გინ­დეს (ა) ძი­რი­თა­დი აქტივების ჯგუ­ფე­ბის აღდგენითი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, (ბ) ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი მოძ­ვე­ლე­ბის გავ­ლე­ნა მა­ტე­რი­ა­ლურ მა­რა­გ­ზე, (გ) სა­სა­მარ­თლო და­ვე­ბის შე­დე­გად მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ხარ­ჯე­ბის ანა­რიც­ხე­ბი. ამ­გვა­რი შე­ფა­სე­ბე­ბი ეყრდნობა ისეთ დაშვებებს, რო­გო­რი­ცაა ფუ­ლადი სახსრების ნა­კა­დებ­თან და დის­კონ­ტი­რე­ბის გა­ნაკ­ვე­თებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კის კო­რექ­ტი­რე­ბა, ხელ­ფა­სე­ბისა და ფა­სე­ბის ცვლი­ლე­ბა მო­მა­ვალ­ში, რაც გავ­ლე­ნას ახ­დენს სხვა დანახარ­ჯებ­ზე.

142. ინფორმაციის მომზადება 140-ე პუნ­ქტის შესაბამისად, ძი­რი­თა­დი დაშ­ვე­ბე­ბისა და გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბის სხვა ძი­რი­თა­დი წყა­რო­ე­ბის შესახებ, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბის მხრი­დან მო­ით­ხოვს ძა­ლი­ან რთულ, სუ­ბი­ექ­ტურ ან კომ­პლექ­სურ გან­სჯას. იმ ცვლა­დე­ბი­სა და დაშ­ვე­ბე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბის ზრდას­თან ერ­თად, რომ­ლე­ბიც გავ­ლე­ნას ახ­დე­ნს მო­მავ­ლის გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბებ­ზე, აღ­ნიშ­ნუ­ლი გან­სჯაც უფ­რო სუ­ბი­ექ­ტუ­რი და რთუ­ლი ხდე­ბა და, შე­სა­ბა­მი­სად, იზ­რდე­ბა აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის არ­სე­ბი­თი კო­რექ­ტი­რე­ბის საჭიროების პო­ტენ­ცი­უ­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბა.

143. 140-ე პუნ­ქტის გან­მარ­ტე­ბე­ბი არ მო­ით­ხო­ვე­ბა იმ აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბისთვის, რომ­ლე­ბიც ექვემდებარება მნიშ­ვნე­ლო­ვან რისკს იმისა, რომ მა­თი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა შე­საძ­ლოა არ­სე­ბი­თად შე­იც­ვა­ლოს მო­მა­ვა­ლი ფი­ნან­სუ­რი წლის გა­ნ­მავ­ლო­ბა­ში, თუ ისი­ნი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს შე­ფა­სე­ბუ­ლია სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით იმ პე­რი­ო­დის­ათ­ვის გა­მოკ­ვლე­უ­ლი სა­ბაზ­რო ფა­სე­ბით (მა­თი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა შე­საძ­ლოა არ­სე­ბი­თად შე­იც­ვა­ლოს მო­მა­ვა­ლ ფი­ნან­სუ­რ წელს, მაგ­რამ ეს ცვლი­ლე­ბა არ წარ­მო­იშ­ო­ბა საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს გა­კე­თე­ბუ­ლი დაშ­ვე­ბე­ბი­დან, ან გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბის სხვა წყა­რო­ებ­იდან).

144. ერთეული 140-ე პუნ­ქტით გათვალისწინებულ გან­მარ­ტე­ბე­ბს იმ­გვა­რი სა­ხით წარ­ად­გე­ნს, რომ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ხმა­რე­ბელს და­ეხ­მა­როს, ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბის მი­ერ მო­მავლის შესახებ გა­კე­თე­ბუ­ლი დაშ­ვე­ბე­ბი­სა და გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბისთვის გამო­ყენებული სხვა წყა­რო­ე­ბის გა­გე­ბა­ში. გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში გად­მო­ცე­მუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის მო­ცუ­ლო­ბა და ხა­სი­ა­თი გან­სხვავ­ებული იქნება, დაშ­ვე­ბის ხა­სი­ა­თი­სა და სხვა გა­რე­მო­ე­ბე­ბის მი­ხედ­ვით. ხელმძღვანელობის მიერ მომზადებული გან­მარ­ტე­ბე­ბის ტი­პური მა­გა­ლი­თე­ბია:

(ა) დაშ­ვე­ბის ხასიათი ან გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბის ხა­სი­ა­თი;

(ბ) სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბების მგრძნო­ბე­ლო­ბა მა­თი გა­მოთ­ვლის მე­თო­დებ­თან, დაშ­ვე­ბებ­თან და შე­ფა­სე­ბებ­თან, მათ შორის ამ მგრძნო­ბე­ლო­ბის გამომწვევი მი­ზე­ზე­ბი;

(გ) გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის მო­სა­ლოდ­ნე­ლი გა­დაწ­ყვე­ტა და მომ­დევ­ნო ფი­ნან­სურ წელს მი­სი სა­ვა­რა­უ­დო შე­დე­გე­ბი, იმ აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბებთან მიმართებით, რო­მელ­ზე­დაც ამ გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბებ­მა იქო­ნი­ეს გავ­ლე­ნა;

(დ) აქ­ტი­ვე­ბ­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბებ­თან მი­მარ­თე­ბით ადრე გა­კე­თე­ბულ დაშ­ვე­ბებ­ში შე­ტა­ნი­ლი ცვლი­ლე­ბე­ბის გან­მარ­ტე­ბა იმ შემ­თხვე­ვა­ში, თუ გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბა ისევ არსებობს.

145. წინამდებარე სტანდარტი ერთეულს არ ავალდებულებს საბი­უ­ჯე­ტო ან საპროგ­ნო­ზო ინ­ფორ­მა­ცი­ის გან­მარ­ტე­ბას, 140-ე პუნ­ქტით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი გან­მარ­ტე­ბე­ბის ფარგლებში.

146. ზოგჯერ საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრებისას შე­უძ­ლე­ბე­ლია რომელიმე დაშ­ვე­ბი­ს ან გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბის სხვა წყა­რო­ს შე­საძ­ლო შე­დე­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბა. ამ შემთხვევაში, ერთეული მი­უ­თი­თებს, რომ არ­სე­ბულ ინფორმაციაზე დაყ­რდნო­ბით, სავსებით შე­საძ­ლოა, მო­მა­ვა­ლ ფი­ნან­სურ წელს მი­ღე­ბუ­ლი შე­დე­გე­ბი გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი იყოს გა­კე­თე­ბუ­ლი დაშ­ვე­ბე­ბი­სა­გან, რის გამოც შეიძლება საჭირო გახდეს შესაბამისი აქ­ტი­ვი­ს ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის საბალანსო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის არ­სე­ბი­თი კო­რექ­ტი­რე­ბა. ყვე­ლა შემ­თხვე­ვა­ში, ერთეული გან­მარ­ტავს იმ კონ­კრე­ტუ­ლი აქ­ტი­ვის ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის (ან აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ჯგუ­ფის) ხა­სი­ათ­სა და სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, რომ­ლებ­ზეც გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა გა­კე­თე­ბულ­მა დაშ­ვე­ბებ­მა.

147. 137-ე პუნ­ქტით გათვალისწინებული გან­მარ­ტე­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც ეხე­ბა ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბის მი­ერ ერთეულის სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის გა­მო­ყე­ნე­ბი­ს პრო­ცეს­ში მი­ღე­ბულ გა­დაწ­ყვე­ტი­ლე­ბებს, და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი არ არის 140-ე პუნ­ქტით გათვალისწინებულ გან­მარ­ტე­ბებ­თან, გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბის შე­ფა­სე­ბის წყა­რო­ე­ბის შე­სა­ხებ.

148. ზო­გი­ერ­თი მნიშვნელოვანი დაშ­ვე­ბის გან­მარ­ტე­ბა, რო­მე­ლიც სხვა შემ­თხვე­ვა­ში სა­ჭი­რო იქ­ნე­ბო­და 140-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად, სხვა სსბასს-ებით მო­ით­ხო­ვე­ბა. მა­გა­ლი­თად, ზო­გი­ერთ გა­რე­მო­ე­ბა­ში სსბასს 19 მო­ით­ხოვს იმ ძი­რი­თა­დი დაშ­ვე­ბე­ბის შე­სა­ხებ გან­მარ­ტე­ბე­ბს, რო­მლებიც შე­ე­ხე­ბა მო­მა­ვალ­ი მოვ­ლე­ნე­ბის ზე­მოქ­მე­დე­ბას ანა­რიც­ხე­ბის კატეგორიებ­ზე. სსბასს 30 მო­ით­ხოვს გან­მარ­ტე­ბე­ბს, სამართლიანი ღი­­რე­ბუ­ლე­ბით წარ­დ­გე­ნი­ლი ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრი­სას გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი ძი­რი­თა­დი დაშ­ვე­ბე­ბის შე­სა­ხებ. სსბასს 17 მო­ით­ხოვს გა­და­ფა­სე­ბუ­ლი ძი­რი­თა­დი აქტივების სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრი­სას გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი ძი­რი­თა­დი დაშ­ვე­ბე­ბის გან­მარ­ტე­ბას.

კაპიტალი

148ა. ერთეულმა ფინანსურ ანგარიშგებაში ისეთი ინფორმაცია უნდა გაამჟღავნოს, რომ ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებელმა შეძლოს კაპიტალის მართვასთან დაკავშირებული ერთეულის მიზნების, პოლიტიკისა და პროცედურების შეფასება.

148ბ. 148 (ა) პუნქტის მოთხოვნების შესასრულებლად, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა გაამჟღავნოს:

(a) ხარისხობრივი ინფორმაცია კაპიტალის მართვასთან დაკავშირებული თავისი მიზნების, პოლიტიკისა და პროცედურების შესახებ, მათ შორის:

(i) დახასიათება იმისა, რას მართავს ერთეული, როგორც კაპიტალს;

(ii) როდესაც ერთეული კაპიტალის შესახებ გარე სავალდებულო მოთხოვნებს ექვემ­დებარება, ამ მოთხოვნების შინაარსი და როგორ უკავშირდება ისინი კაპიტალის მართვას; და

(iii) როგორ არის შესრულებული ერთეულის მიზნები კაპიტალის მართვის შესახებ.

(ბ) მოკლედ რაოდენობრივი მონაცემები იმის შესახებ, რასაც ის მართავს როგორც კაპიტალს. ზოგიერთი ერთეული კაპიტალის ნაწილად განიხილავს ზოგიერთი სახის ფინანსურ ვალდებულებას (მაგ., გარკვეული ფორმის სუბორდინირებულ ვალს). სხვები კაპიტალად მიიჩნევენ კაპიტალს ზოგიერთი კომპონენტის (მაგ., კომპონენ­ტები, რომლებიც წარმოიშობა ფულადი სახსრების ნაკადების ჰეჯირებიდან) გარეშე;

(გ) წინა პერიოდის შემდეგ (ა) და (ბ) პუნქტებში მომხდარი ნებისმიერი ცვლილება;

(დ) შეასრულა თუ არა მან საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში კაპიტალის შესახებ გარე სავალდებულო მოთხოვნა;

(ე) თუ ერთეულმა არ შეასრულა კაპიტალის შესახებ ამგვარი გარე სავალდებულო მოთხოვნები, მაშინ ამ დარღვევების შედეგები.

ამგვარი განმარტებები უნდა ეყრდნობოდეს ინფორმაციას, რომელიც მომზადდა ერთეულში, ერთეულის მაღალი თანამდებობის ხელმძღვანელი პერსონალისთვის.

148გ. ერთეულს კაპიტალის მართვა სხვადასხვა გზით შეუძლია. ასევე შესაძლებელია, რომ ერთეული კაპიტალის შესახებ სხვადასხვანაირ მოთხოვნებს ექვემდებარებოდეს. მაგალი­თად, გაერთიანება შეიძლება მოიცავდეს ისეთ ერთეულებს, რომლებიც სადაზღვევო და საბანკო საქმიანობას ეწევიან და, ამავე დროს, ისინი შეიძლება სხვადასხვა იურისდიქციაში ფუნქციონირებდნენ. როდესაც აგრეგირებული განმარტებები კაპიტალთან დაკავშირებული მოთხოვნებისა და კაპიტალის მართვის მეთოდების შესახებ სასარგებლო ინფორმაციას არ იძლევა, ან ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს ხელს უშლის ერთეულის კაპიტალის რესურსების შესახებ ნათელი წარმოდგენის შექმნაში, ერთეულმა ცალ-ცალკე უნდა გაამჟღავნოს ინფორმაცია, კაპიტალთან დაკავშირებული თითოეული სავალდებულო მოთხოვ­ნის შესახებ.

წმინდა აქტივებად/კაპიტალად კლასიფიცირებული დაბრუნებადი ფინანსური ინსტრუმენტები

148დ. წმინდა აქტივებად/კაპიტალად კლასიფიცირებული დაბრუნებადი ფინანსური ინსტრუმენტებისათვის, ერთეულმა უნდა გაამჟღავნოს (თუ იგი სხვაგან არაა ასახული) შემდეგი სახის ინფორმაცია:

(ა) მოკლე რაოდენობრივი მონაცემები იმ თანხის შესახებ, რომელიც კლასიფიცირებულია წმინდა აქტივებად/კაპიტალად;

(ბ) მიზნები, პოლიტიკა და პროცედურები, რომლებიც ეხება ამ ინსტრუმენტების გამოხმობას ან გამოსყიდვას, როდესაც ამას მოითხოვს ინსტრუმენტის მფლობელები, წინა პერიოდში განხორციელებული ნებისმიერი ცვლილებების ჩათვლით;

(გ) მოცემული კლასის ფინანსური ინსტრუმენტების განაღდების ან გამოსყიდვისათვის საჭირო მოსალოდნელი ფულადი სახსრების გადინება; და

(დ) ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ განისაზღვრა ამ ინსტრუმენტების გამოსასყიდად ან უკუშესყიდვისთვის საჭირო სავარაუდო ფულადი სახსრების ოდენობა.

სხვა განმარტებითი შენიშვნები

149. შენიშვნებში ერთეულმა უნდა განმარტოს შემდეგი:

(ა) დივიდენდების ან მსგავსი განაწილებების ოდენობა, რომლებიც დაიგეგმა ან გამოცხადდა მანამ, სანამ ფინანსური ანგარიშგება გამოსაცემად დამტკიცდებოდა, მაგრამ პერიოდის განმავლობაში არ იყო აღიარებული, როგორც მფლობელებზე განაწილება, ასევე შესაბამისი რაოდენობა ერთ აქციაზე; და

(ბ) კუმულაციური პრივილეგიური დივიდენდების რაოდენობა, ან მსგავსი განაწილებები, რომლებიც არ იყო აღიარებული.

150. ერთეულმა უნდა გაამჟღავნოს შემდეგი ინფორმაცია, თუ იგი არ არის ასახული სადმე სხვაგან ფინანსურ ანგარიშგებასთან ერთად გამოცემულ ინფორმაციაში:

(ა) ერთეულის მუდმივი ადგილსამყოფელი და სამართლებრივი ფორმა და ის იურისდიქცია, რომლის პირობებშიც იგი მოქმედებს;

(ბ) ერთეულის ოპერაციების ხასიათისა და ძირითადი საქმიანობების აღწერა;

(გ) მითითება შესაბამის კანონმდებლობაზე, რომელიც არეგულირებს ერთეულის ოპერაციებს;

(დ) მაკონტროლებელი ერთეულისა და მისი საბოლოო მაკონტროლებელი ერთეულის სახელწოდება (სადაც ეს შესაძლებელია); და

(ე) თუ საკითხი ეხება განსაზღვრული ვადის მქონე ერთეულს, ინფორმაცია მისი ვადის ხანგრძლივობის შესახებ.

გარდამავალი დებულებები

151. [ამოღებულია]

152. [ამოღებულია]

ძალაში შესვლის თარიღი

153. ერთეულმა წინამდებარე სტანდარტი უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს 2008 წლის 1 იანვრიდან ან მის შემდეგ დაწყებულ პერიოდს. რეკომენდებულია ადრეული გამოყენებაც. თუ ერთეული წინამდებარე სტანდარტს იყენებს 2008 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნულუ ფაქტი.

153ა. 79-ე და 82-ე მუხლები შეიცვალა 2010 წლის იანვარში სსბასს-ების გაუმჯობესების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც მოიცავს 2011 წლის 1 იანვრიდან ან მის შემდეგ დაწყებულ პერიოდს. რეკომენდებულია ადრეული გამოყენებაც. თუ ერთეული წინამდებარე ცვლილებებს იყენებს 2011 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

153ბ. 150-ე პუნქტი შეიცვალა და დაემატა 7 (ა), 95 (ა) და 148 (დ) პუნქტები სსბასს 28-ის, გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს 2013 წლის 1 იანვრიდან ან მის შემდეგ დაწყებულ პერიოდს. თუ ერთეული სსბასს 28-ის ცვლილებებს იყენებს 2013 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის, მან ზემოაღნიშნული ცვლილებებიც ამ ადრეული პერიოდისათვის უნდა გამოიყენოს.

153გ. 75-ე, 129-ე და 148-ე პუნქტები შეიცვალა და დაემატა 148 (ა), 148 (გ) პუნქტები სსბასს 30-ის გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომლებიც მოიცავს პერიოდს დაწყებულს 2013 წლის 1 იანვრიდან ან მის შემდეგ. თუ ერთეული სსბასს 30-ის ცვლილებებს იყენებს 2013 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის, მან ზემოაღნიშნული ცვლილებებიც ამ ადრეული პერიოდისათვის უნდა გამოიყენოს.

153დ მე-80 მუხლი შეცვალა 2010 წლის ნოემბერში სსბასს-ების გაუმჯობესების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა ეს ცვლილება უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდს დაწყებულს 2012 წლის 1 იანვრიდან ან მის შემდგომ. რეკომენდებულია ადრეული გამოყენებაც. თუ ერთეული წინამდებარე ცვლილებებს იყენებს 2012 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

153ე. 21-ე, 53-ე და 54-ე პუნქტები შეიცვალა და 53 (ა) პუნქტი დაემატა 2015 წლის იანვარში სსბასს-ების 2014 წლის გაუმჯობესების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა ეს ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს 2015 წლის 1 იანვარს ან მი ს შემდეგ დაწყებულ პერიოდს. თუ ერთეული იყენებს ცვლილებებს 2015 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

153ვ. 151-ე, 152-ე და 154-ე პუნქტები შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

153ზ. მე-4, მე-7, მე-12, 88 (ო), 95 (დ), 97-ე, 103-ე, 118 (გ), 134-ე , 135-ე და 139-ე პუნქტები შეიცვალა 2015 წლის იანვარში სსბასს 35-ის, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება და სსბასს 38-ის, სხვა ერთეულებში მონაწილეობის შესახებ განმარტებითი შენიშვნები, გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს მაშინ, როდესაც იგი გამოიყენებს სსბასს 35-ს და სსბასს 38-ს.

153თ. 44-ე, 70-ე, 73-ე, 74-ე, 109-ე და 116-ე პუნქტები შეიცვალა, ხოლო დანართი „ა“, ფინანსური ანგარიშგების ხარისხობრივი მახასიათებლები, ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს-ების 2015 წლის გაუმჯობესების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

153ი. ამოღებულია მე-5, მე-6 და მე-12 პუნქტები, ხოლო მე-7 და 97-ე პუნქტები შეიცვალა 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

153კ. 116-ე პუნქტი შეიცვალა 2016 წლის ივლისში სსბასს 39-ის, დაქირავებულთა სარგებელი, გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული პერიოდისათვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი და ამავე დროს გამოიყენოს სსბასს 39.

153ლ.135-ე პუნქტი შეიცვალა 2017 წლის იანვარში სსბასს 40-ის, საჯარო სექტორის ერთეულთა გაერთიანებები, გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2019 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული პერიოდისათვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული გამოიყენებს ზემოაღნიშნულ ცვლილებებს უფრო ადრე, მან უნდა გაამჟღავნოს ეს ფაქტი და იმავდროულად გამოიყენოს სსბასს 40.

154. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

სსბასს 1 (2000) -ის გაუქმება

155. წინამდებარე სტანდარტი ცვლის 2000 წელს გამოცემულ სსბასს 1-ს - ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა.

დანართი „ა“

ფინანსური ანგარიშგების ხარისხობრივი მახასიათებლები

წინამდებარე დანართი წარმოადგენს სსბასს 1-ის შემადგენელ ნაწილს

[ამოღებულია]

დანართი „ბ“

ცვლილებები სხვა სსბასს–ებში

[ამოღებულია]

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 4-ის შემადგენელი ნაწილი.

სსბასს 1-ის შესწორება ბასსს–ის მიერ განხორციელებული „2003 წლის საერთო გაუმჯობესების“ პრო­ე­ქ­ტის შედეგად

წინაპირობა

დს1. სსბასსს-ს სამუშაო პროგრამის მნი­შ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ელ­ე­მე­ნ­ტია ფინანსური ანგარიშგების საერთა­შორისო სტანდარტების კონვერგენციის პროგრამა. სსბასსს-ს პო­ლი­ტი­კა მდგო­მა­რე­ობს იმ­ა­ში, რომ უნ­და მოხდეს სსბასს–ების დარიცხვის მეთოდის დაახლოება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ფასს-ებთან საჯარო სექტორის შესაბამისი ერთეულე­ბისათვის.

დს2. დარიცხვის მეთოდის შესახებ არსებულ სსბასს–ებში, რომლებიც ემთხვევა ფასს-ებს, შენ­ა­რ­ჩუ­ნე­ბ­ულია ფასს-ების მოთხოვნები, სტრუ­ქ­ტუ­რ­ა და ტექსტი, გა­რ­და იმ შე­მ­თხ­ვე­ვი­სა, რო­ცა არ­სე­ბ­ობს საჯარო სე­ქ­ტო­რი­სა­თ­ვ­ის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი მი­სგან გადახვევის სპეციფიკური მი­ზე­ზი. ანალოგიური ფასს-იდან გადახვევას მა­შ­ინ აქვს ად­გი­ლი, რო­დე­ს­აც მოცემული ფასს-ის მო­თხო­ვ­ნე­ბი ან ტე­რ­მი­ნო­ლო­გია არ შე­ე­სა­ბა­მე­ბა საჯარო სე­ქ­ტ­ორს, ან, რო­დე­ს­აც და­მა­ტე­ბი­თი კო­მე­ნ­ტა­რ­ების ან მა­გა­ლი­თე­ბ­ის და­რ­თ­ვაა სა­ჭი­რო, რათა ნა­თე­ლი გა­ხ­დ­ეს გა­რ­კ­ვე­უ­ლი მო­თხო­ვ­ნე­ბი, საჯარო სე­ქ­ტო­რ­თან მიმართებაში. სსბასს-ებსა და მა­თ შე­სა­ბა­მი­ს ფასს -ებს შო­რ­ის გა­ნ­ს­ხ­ვა­ვე­ბე­ბი განხილულია დოკუმენტში „ფასს–ებთან შედარება“, რომელიც დაერთვის თითოეულ სსბასს–ს.

დს3. 2002 წლის მა­ი­ს­ში ბასსს-მა „საერთო გაუმჯობესების პროექტის“ ფარგლებში გა­მო­ს­ცა განსახილველი პროექტი, რომელიც ითვალისწინებდა 13 სხვადასხვა ბასს-ის¹ შესწორებას. ბასსს-ების საერთო გაუმჯობესების პროექტი მი­ზ­ნად ისახავდა `სტანდარტებში არსებული ალტერნატიული მიდგომების, გამეორებებისა და წინააღმდეგობების შე­მ­ცი­რე­ბას ან აღ­მო­ფხ­ვ­რას, გარკვეულ საკითხებზე თანხვედრის მიღწევასა და სხვა გაუმჯობესებას. ბასს-ების საბოლოო ვერსიები გამ­ო­ი­ცა 2003 წლის დე­კე­მ­ბე­რ­ში.

დს4. 2000 წლის იან­ვა­რ­ში გა­მო­ცე­მუ­ლი სსბასს 1 ეფუძნე­ბო­და ბასს 1-ს (რო­მ­ელშიც შესწორებები შევიდა 1997 წელს). 2003 წლის დე­კე­მ­ბე­რ­ში სსბასს 1 ხე­ლა­ხ­ლა გა­მო­ი­ცა. 2003 წლის მეორე ნახევარში სსბასსს-ს წინამორბედმა ორგანომ, საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის კო­მი­ტ­ეტმა (სსკ) ²განახორციელა სსბასს-ების გაუმჯობესების პროექტი, რათა სსბასს-ები შესაბამისობაში მოეყვანა 2003 წლის დეკემბერში გამოცემულ გაუმჯობესებულ ბასს-ებთან.

დს5. სსბასსს-მ გა­და­ხე­და გაუმჯო­ბე­სე­ბ­ულ ბასს 1-ს და ზოგადად დაეთანხმა ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) არგუმენტებს, ბასს 1-ს გადახედვასთან ცვლილებების შეტანასთან დაკავშირებით (ბასსს-ის დასკვნის საფუძველი აქ წარმოდგენილი არ არის. ბასსს-ის ყოველმხრივი სააბონენტო მომსახურების ხელმომწერებს შეუძლიათ დასკვნების საფუძვლებს გაეცნონ ბასსს-ის შემდეგ ვებგვერდზე: www.iasb.org). იმ შემთხვევებში, როდესაც სსბასს განსხვავდება შესაბამისი ბასს-იდან, სტანდარტის “დასკვნის საფუძველში”, საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელი სპეციფიკური მიზნებიდან გამომდინარე, ახსნილია, რამ განაპირობა ეს.

დს6. ბასს 1 კი­დ­ევ შე­ი­ც­ვა­ლა, 2003 წლის დე­კე­მ­ბ­რ­ის შე­მ­დ­ეგ გამოცემული ფასს–ების შესაბამის­ად. სსბასს 1 არ შე­ი­ც­ავს 2003 წლის დე­კე­მ­ბ­რ­ის შე­მ­დ­ეგ გა­მო­ცე­მუ­ლი ფასს–ების გავლენით ბასს 1-ში შეტანილ ცვლილებებს, ვინაიდან სსბასსს-ს ჯერ არ გა­და­უ­ხე­დია და ჩა­მო­უ­ყა­ლი­ბე­ბია ამ მო­თხო­ვ­ნა­თა გა­მო­ყე­ნე­ბ­ის სა­კი­თხი, საჯარო სექტორის ერთეულებთან მიმართებით.

შემოსავალი

დს7. ბასს 1-ში გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ტე­რ­მი­ნი „შემოსულობა“, ხოლო სსბასს 1-ში არა. სსბასს 1-ში გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია ტე­რ­მი­ნი `შემოსავლები, რო­მე­ლ­იც შე­ე­სა­ბა­მე­ბა ბასს-ებში/ფასს-ებში გამოყენებულ ტერმინ „შემოსულობას“. ტე­რ­მი­ნი „შემოსულობა“ უფ­რო ვრცე­ლია, ვი­დ­რე „შემოსავალი“, რადგან მოიცავს შემოსავლის გარდა სხვა შემოსულო­ბასაც. სსბასს-ებში მოცემული არ არის შემოსავლის გა­ნ­მა­რ­ტე­ბ­ა და ას­ე­თი გა­ნ­მა­რ­ტე­ბის შე­მოღე­ბას არ ითვალისწინებდა არც გა­უ­მ­ჯო­ბე­სე­ბ­ის პრო­ე­ქ­ტ­ი; შესაბამისად, ეს საკითხი შეტანილი არ იყო სტანდარტის განსახილველ პროექტში 26-ში.

განსაკუთრებული მუხლები

დს8. ბასს 1 ერ­თე­ულს უკრძა­ლ­ავს, რომ შე­მო­სა­ვ­ლის ან ხარჯების რომელიმე მუხლი წა­რ­­ა­დ­გი­ნ­ოს, რო­გ­ორც გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი, მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში, ან შენიშვნე­ბ­ში. ბასსს-მა და­ა­დგინა, რომ ას­ე­თი ტი­პ­ის მუხლე­ბი წარმოიქმნება ჩვე­უ­ლე­ბ­რი­ვი ბი­ზ­ნ­ესრი­ს­კე­ბი­დ­ან, რომლებსაც ერ­თე­უ­ლი აწყდება საქმიანობისას და არ საჭიროებს ცალკე კომპონენტის სახით წა­რ­დ­გე­ნას მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში. ოპ­ე­რა­ცი­ის ან სხვა მო­ვ­ლე­ნ­ის ბუ­ნე­ბა ან ფუ­ნ­ქ­ცია (დანიშნულება) უნ­და გა­ნა­პი­რო­ბე­ბ­დ­ეს მის წა­რ­დ­გე­ნ­ას მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში და არა მი­სი სი­ხ­ში­რე.

დს9. სსბასს 1-ში (2000) მოცემული გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი მუ­ხ­ლე­ბ­ის გა­ნ­მა­რ­ტე­ბა გა­ნ­ს­ხ­ვა­ვ­დე­ბო­და ბასს 8-ის ადრინდელი ვერსიის (1993) - საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგება ან ზარალი, არსებითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში³ - გა­ნ­მა­რ­ტე­ბი­სა­გ­ან. ეს გა­ნ­ს­ხ­ვა­ვე­ბა გა­მო­ხა­ტ­ავდა საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის თვალთახედვას იმის შესახებ, რა მიიჩნევა გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბ­ულ მუ­ხ­ლ­ებად საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის ერ­თე­უ­ლე­ბი­სა­თ­ვ­ის.

დს10. წი­ნა­მ­დე­ბა­რე სტა­ნ­და­რ­ტი პირდაპირ არ კრძალავს შემოსავლების ან ხარჯების მუ­ხ­ლე­ბ­ის წა­რ­დ­გე­ნ­ას გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი მუ­ხ­ლე­ბი­ს სახით, არც ფინანსური შედეგების ა­ნგა­რი­შგე­ბა­ში და არც შე­ნი­შ­ვ­ნე­ბ­ში. ბასს 1 კრძა­ლ­ავს შემოსავლებისა და ხარჯების ნე­ბი­ს­მი­ე­რი მუ­ხ­ლ­ის წა­რ­დ­გე­ნ­ას გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი მუ­ხ­ლე­ბი­ს სახით როგორც მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში, ასევე მის შენიშვნებში. სსბასსს-ს კი მი­ა­ჩ­ნია, რომ სსბასს-ები ერ­თე­უ­ლ­ებს არ უნ­და უკ­რ­ძა­ლავდეს გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი მუ­ხ­ლე­ბ­ის გამჟღავნებას ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, ან შენიშვნებში. ამის მიზეზი ისაა, რომ, სსბასსს-ს აზრით, ინ­ფო­რ­მა­ცი­ის გამჟღავნება განსაკუთრებული მუხლების შე­სა­ხ­ებ, შეიძლება შე­ე­სა­ბა­მე­ბოდეს ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბ­ის მი­ზ­ნე­ბ­სა და ხა­რი­ს­ხო­ბ­რ­ივ მა­ხა­სი­ა­თე­ბ­ლ­ებს. თუ­მ­ცა, სხვა წე­ვ­რე­ბს მიაჩნიათ, რომ არ არ­სე­ბ­ობს საჯარო სე­ქ­ტო­რისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური მი­ზე­ზი იმ­ი­სა, რომ ამ საკითხთან მიმართებაში არ შეესაბამებოდეს ბასს 1-ს. მათ აღნიშნეს, რომ სსბასს 1 არ კრძალავს ფინანსურ ანგარიშგებაში, ან შენიშვნებში ისეთი მუ­ხ­ლე­ბ­ის ცა­ლ­კე­ წა­რ­­დ­გე­ნ­ას, რო­მ­ლე­ბ­იც გა­ნ­ს­ხ­ვა­ვ­დე­ბა მთა­ვ­რო­ბ­ის ჩვე­უ­ლე­ბ­რი­ვი სა­ქ­მი­ა­ნო­ბი­სა­გ­ან, ვი­ნა­ი­დ­ან ეს მუხლე­ბი არსებითია. ის­ი­ნი და­რ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლნი არ არ­ი­ან იმ­ა­ში, რომ არსებობს საჯარო სექტორისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური მიზეზი იმისა, რომ სსბასს 1 არ ითვალისწინებდეს ბასსს-ის მიერ შემოღებულ აკრძალვას, ფი­ნა­ნ­ს­ურ ან­გა­რი­შ­გე­ბა­ში „გა­ნ­სა­კუ­თ­რე­ბუ­ლი მუ­ხ­ლე­ბ­ის“ წა­რ­დ­გე­ნი­ს­ თაობაზე.

სსბასს 1-ის გადახედვა ბასსს-ის მიერ 2008 წელს გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესების შესაბამისად

დს11. სსბასსს-მ გა­ნიხილა ბასს 1-ის შე­ს­წო­რე­ბ­ები, რომლებსაც ითვალისწინებდა ბასსს-ის მიერ 2008 წლის მა­ი­ს­ში გამოცემული დოკუმენტი _ `ფასს-ების გაუმჯობესება~ და ზო­გა­დ­ად დაეთანხმა ბასსს-ის არგუმენტებს, რისთვისაც მან გადახედა ბასს 1-ს და შესაბამისი ცვლილებები შეიტანა. სსბასსს-მ და­ა­დ­გი­ნა, რომ არ არსებობდა სა­ჯარო სე­ქ­ტო­რ­ისთვის დამახასიათებელი რაიმე სპეციფიკური მი­ზე­ზი იმ­ი­სა­თ­ვ­ის, რომ მას არ მიეღო ბასს 1-ში შეტანილი ცვლილებები.

სსბასს 1-ის გა­და­ხე­დ­ვა ბასსს-ის მი­ერ 2009 წელს გა­მო­ცე­მუ­ლი ფასს-ების გაუმჯობესების შესაბამისად

დს12. სსბასსს-მ განიხილა ბასს 1-ის შე­ს­წო­რე­ბ­ები, რომლებსაც ითვალისწინებდა ბასსს-ის მიერ 2009 წლის აპრილში გამოცემული დოკუმენტი _ `ფასს-ების გაუმჯობესება~ და ზო­გა­დ­ად დაეთანხმა ბასსს-ის არგუმენტებს, რისთვისაც მან გადახედა ბასს 1-ს და შეიტანა შესაბამისი ცვლილებები. სსბასსს-მ და­ა­დ­გი­ნა, რომ არ არსებობდა სა­ჯარო სე­ქ­ტო­რ­ისთვის დამახასიათებელი რაიმე სპეციფიკური მი­ზე­ზი იმ­ი­სა­თ­ვ­ის, რომ მას ბასს 1-ში შეტანილი ცვლილე­ბე­ბი არ მიეღო.

სსბასს 1-ის გადახედვა ბასსს-ის მიერ 2012 წლის მაისში გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესების შესაბამისად

დს13. სსბასსს- მ მიმოიხილა ბასსს-ის მიერ 2012 წლის მაისში გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესებაში შესული ბასს 1-ის შესწორებები და ზოგადად დაეთანხმა, რომ არ არსებობს საჯარო სექტორისათვის რაიმე მიზეზი, რის გამოც აღნიშნული ცვლილებები მიღებული. სსბასსს-მ აღნიშნა, რომ ზოგიერთი ცვლილება გავლენას ახდენს ფასს 1-სა ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების პირველად გამოყენება და ბასს 34-ზე, შუალედური ფინანსური ანგარიშგება რომლისთვისაც არ არსებობს ექვივალენტი სტანდარტები სსბასსს-ებში და, შესაბამისად, ასეთი ცვლილებები გამოირიცხა. გარდა ამისა, შესწორებების ნაწილი გვთავაზობს ცვლილებებს, რომელიც უკავშირდება ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგების წარდგენას წინა პერიოდის დასაწყისში, რეტროსპექტული ცვლილებებისთვის, რომელიც გამოწვეულია სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებით, გადაანგარიშებით და რეკლასიფიცირებით. საწყისი ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების წარდგენა ამჟამად არ წარმოადგენს სსბასს 1-ის მოთხოვნას და ბასსს-ის აღნიშნულ შესწორებებთან დაკავშირებული ცვლილებების შემოღება არ მიჩნეულა უმნიშვნელოდ და, შესაბამისად, გამოირიცხა. დანარჩენი ნაწილი შესწორებების, რომელიც უკავშირდება დამატებითი შედარებითი ინფორმაციის წარდგენას, არ მიჩნეულა უმნიშვნელოდ და ასევე გამოირიცხა.

სსბასს 1-ის გადახედვა სსბასსს-ს საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების პირველი ოთხი თავის გამოცემის შედეგად (სსბასს-ების 2015 წლის გაუმჯობესება)

დს14.საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების (კონცეპტუალური საფუძვლების) დასრულების შემდეგ, სსბასსს-მ წამოიწყო შეზღუდული მასშტაბის პროექტი, რათა სსბასს-ებში განხორციელებულიყო ცვლილებები კონცეპტუალური საფუძვლების პირველი ოთხი თავის ასახვისათვის. აღნიშნულუ თავები ეხება როლს და უფლებამოსილებას, მიზნებსა და მომხმარებლებს, ხარისხობრივ მახასიათებლებს (ხმ-ებს), ზოგადი დანიშნულების ფინანსურ ანგარიშგებაში მოცემული ინფორმაციის შეზღუდვას და ანგარიშველდებულ ერთეულს. კონცეპტუალურმა საფუძვლებმა გამოიყენა ხმ „სამართლიანი წარდგენა“ და არა „საიმედობა“.

დს15. ორივე ვერსია, 2000 წლის მაისში გამოცემული სსბასს 1-ის და 2006 წლის დეკემბერში გამოცემული სსბასს 1-ის, მოიცავს დანართს, რომელშიც შეჯამებულია ხმ-ები და ის შეზღუდვები, რომლებიც სსბასსს-მ არაპირდაპირ შემოიღო ეს ხმ-ები და შეზღუდვები შედგენილია ყოფილი ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების კომიტეტის 1989 წლის კონცეპტუალური საფუძვლებიდან, სსბასსს-მ განიხილა ამოეღო თუ შეესწორებია აღნიშნული დანართი, იმისათვის, რომ აესახა ის ხმ-ები და შეზღუდვები, რომლებიც სსბასსს-ს კონცეპტუალურ საფუძვლებშია ასახული. სსბასსს-მ გადაწყვიტა, რომ კონცეფციები მნიშვნელოვანია განხილული იყოს კონცეპტუალურ საფუძვლებში პირდაპირ და არა დამხმარე წყაროებში. შესაბამისად, სსბასსს-მ მიიღო გადაწყვეტილება დანართი „ა’ მთლიანად წაეშალა. ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად, სსბასსს-მ აგრეთვე გადაწყვიტა დანართი „ა’-ს გამეორების წაშლა სსბასს 18-ში, სეგმენტის შესახებ ანგარიშგება.

დს16. სსბასსს-მ აღნიშნა, რომ აღიარების კრიტერიუმები სსბასს-ებში მოიცავს სიტყვებს "საიმედოდ" ან "საიმედოობა". სხვა მრავალი სსბასს არ შეიცავს აღიარების აშკარა კრიტერიუმებს, მაგრამ მოიცავს მითითებას "საიმედოდ" და "საიმედოობა"-ზე ზოგად წესებში აღიარების, შეფასების, განაწილებისა და შეფასებასთან დაკავშირებულ საკითხებთან მიმართებით. სსბასსს-მ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია აღიარების კრიტერიუმებში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანა, სანამ მთლიანად არ გადახედავდა აღიარებს კრიტერიუმებსა და მათთან დაკავშირებულ მითითებებს. შესაბამისად, სსბასსს-მ მიიღო გადაწყვეტილება, ჩაეწერა სქოლიო, რომელიც განმარტავს თითოეულ სსბასს-ში „საიმედოობის“ მნიშვნელობას, აღიარების კრიტერიუმებით ან შეფასების ასპექტებთან დაკავშირებით მითითებებით. ამ სქოლიოში ნათქვამია, რომ „ინფორმაცია, რომელიც საიმედოა, თავისუფალია არსებითი შეცდომებისგან და მიკერძოებისგან, და შეიძლება მომხმარებლებზე იყოს დამოკიდებული, რომ ერთგულად წარმოადგენდეს იმას, რასაც უნდა წარმოადგენდეს ან გონივრულად მოსალოდნელია, რომ წარმოადგენდეს“.

სსბასს 1– ის გადახედვა სსბასსს-ს მიერ 2016 წლის აპრილში სსბასს-ების გამოყენების გამოცემის შედეგად

წინაპირობა

დს17. სსბასს 1 მოიცავდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოს (სკს) შემდეგ განმარტებას:

სახელმწიფო კომერციული საწარმო აღნიშნავს ერთეულს, რომელსაც ყველა ქვემოთ ჩამოთვლილი მახასიათებელი გააჩნია:

(ა) წარმოადგენს საკუთარი სახელით ხელშეკრულების დადების უფლებით აღჭურვილ ერთეულს;

(ბ) საქმიანობის განხორციელებისათვის მინიჭებული აქვს ფინანსური და საოპერაციო უფლებამოსილება;

(გ) ჩვეული საქმიანობის ფარგლებში ყიდის საქონელსა და მომსახურებას სხვა ერთეულებზე მოგებით, ან დანახარჯების სრულად ანაზღაურებით;

(დ) მისი საქმიანობა დამოკიდებული არ არის სახელმწიფოს უწყვეტ დაფინანსებაზე (გარდა `გაშლილი ხელის მანძილის პრინციპით განხორციელებული შესყიდვებისა); და

(ე) კონტროლდება საჯარო სექტორის ერთეულის მიერ.

დს18. აღნიშნული განმარტება მიზნად ისახავდა სსბასს-ების მომცველობის სფეროდან საჯარო სექტორის იმ კომერციული ერთეულების გამორიცხვას, რომლებიც აკმაყოფილებენ სკს-ს ზემოთ მოცემულ განმარტებას. ამასთან, სსბასსს-ს მიერ მიღებული გამოხმაურება მიუთითებს იმაზე, რომ არსებობს ფართო სპექტრი ერთეულების, რომლებიც აღწერილია სკს-დ, რომელთა ნაწილი აშკარად არ აკმაყოფილებს სსბასსს-ს განმარტებას სკს-ს შესახებ. ასევე, აღმოჩნდა, რომ განმარტების კომპონენტები შეიძლება სხვადასხვად იქნეს ინტერპრეტირებული.

დს19.აღნიშნული პრობლემის გადასაჭრელად, 2014 წლის აგვისტოში სსბასსს-მ გამოსცა საკონსულტაციო დოკუმენტი (სდ), სახელმწიფო კომერციული საწარმოების და საჯარო სექორის ერთეულების მიერ სსბასს-ების გამოყენება. აღნიშნული სდ-ით შემოთავაზებული იქნა ორი ძირითადი მიდგომა კომუნიკაციის პოლიტიკის განსაზღვრისათვის - საჯარო სექტორის იმ ერთეულებისთვის რომლისთვისაც იგი შეიმუშავებს ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტებს და სკს-ებისათვის.

დს20. 1-ლი მიდგომით შეთავაზებულია (i) სკს-ს განმარტებების წაშლა; და (ii) მაღალი დონის აღწერილობა საჯარო სექტორის იმ ერთეულების მახასიათებლების შესახებ, რომლებისთვისაც სსბასს-ებია განკუთვნილი. ამ მიდგომას ორი ვარიანტი ჰქონდა: სსბასსს-ს მოქმედი და შემუშავების პროცესში მყოფი გამოცემების (ვარიანტი „ა“) გამოყენება ან სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის (სფს) ანგარიშგების სახელმძღვანელო პრინციპების და განმარტებითი სახელმძღვანელო მითითებების გამოყენება (ვარიანტი 1 „ბ“).

დს21. 1 „ა’ ვარიანტის თანახმად, სსბასსს აღწერს საჯარო სექტორის ერთეულების მახასიათებლებს შემდეგი გზით:

სსბასს-ები განკუთვნილია იმ ერთეულებისთვის გამოსაყენებლად, რომლებიც:

(ა) პასუხისმგებელნი არიან საზოგადოებისთვის მომსახურების მიწოდებისთვის⁴ იმ აქტივების საშუალებით, რომლებსაც ფლობენ ძირითადად მომსახურების პოტენციალისთვის და/ან ტრანსფერული გადახდებისათვის, შემოსავლებისა და სიმდიდრის გადასანაწილებლად;

(ბ) დააფინანსოს მათი საქმიანობა, პირდაპირი ან არაპირდაპირი გზით, გადასახადების გზით ან/და მთავრობის სხვა დონიდან ტრანსფერებით, სოციალური შენატანებით, ვალით ან მოსაკრებლებით, რომლებსაც არ ჰყავს კაპიტალის მიმწოდებლები, რომლებიც ცდილობენ მიიღონ მათი ინვესტიციებიდან უკუგება ან დაიბრუნონ აღნიშნული ინვესტიციები.

დს22. მე-2 მიდგომით გათვალისწინებულია, რომ შენარჩუნებული და შეცვლილი ყოფილიყო სკს-ს განსაზღვრება სსბასს 1-ში, იმისათვის, რომ გადაჭრილიყო მის გამოყენებაში არსებული პრობლემები და შემოთავაზებულია ორი ვარიანტი განმარტებების შეცვლასთან დაკავშირებით. 2 „ა“ ვარიანტის მიხედვით, უნდა დაზუსტებულიყო სკს-ს განმარტება, ხოლო 2 „ბ“ ვარიანტის მიხედვით, არსებული სკს-ს განმარტება უნდა შემცირებულიყო.

დს23. სსბასსს-მ გამოთქვა ერთსულოვანი წინასწარი შეხედულება სდ-ში, რომ 1-ლი მიდგომა ყველაზე მიზანშეწონილი იყო, რადგან იგი ყურადღებას ამახვილებს საჯარო სექტორის იმ ერთეულთა მახასიათებლებზე, რომელთათვისაც არის გათვალისწინებული სსბასს-ები. სსბასსს-ს წევრთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა 1 „ა“ ვარიანტს, რადგან ეს არის მაღალი დონის, პრინციპებზე დაფუძნებული მიდგომა, რომელიც ემყარება საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალურ საფუძვლებს (კონცეპტუალურ საფუძვლებს) და აღიარებს მარეგულირებლების და სხვა შესაბამისი ორგანოების როლს. იმის განსაზღვრაში, თუ რომელმა ერთეულებმა უნდა გამოიყენონ სსბასს-ები.

დს.24. რესპონდენტთა მხრიდან დიდი მხარდაჭერა მოიპოვა 1 „ა“ ვარიანტმა. ზოგადად, რესპონდენტებმა მხარი დაუჭირეს 1 „ა“ ვარიანტს წინა პუნქტში მითითებული მიზეზების გამო. ზოგიერთმა რესპონდენტმა ასევე დაასაბუთა დამატებითი მიზეზები, რისთვისაც მხარს უჭერდნენ 1 „ა“ ვარიანტს. ეს მიზეზები მოიცავდა მესამე მხარის გამოცემების გამოყენებას, რომელზეც სსბასსს-ს კონტროლი არ გააჩნია და ასევე, სსბასსს-ს საკუთარი გამოცემების შეუსაბამობის შესაძლებლობას, რომელიც განისაზღვრა როგორც 1 „ბ“ ვარიანტთან დაკავშირებული რისკები.

დს25. მოპასუხეების მიზეზები, თუ რატომ არ დაუჭირეს მხარი 1 „ა“ ვარიანტს, მოიცავს შემდეგს:

(ა) მარეგულირებლების რესურსების შესაძლებლობების ნაკლებობა ნაკლებად განვითარებულ ქვეყნებში, რაც ართულებს ანგარიშგების მოთხოვნების დეტალური კრიტერიუმების შემუშავებას;

(ბ) სხვადასხვა ეროვნული მარეგულირებლების მიერ სხვადასხვა კრიტერიუმების გამოყენება, რაც ამცირებს იურისდიქციებს შორის შესაბამისობას; და

გ) საჯარო სექტორის ერთეულების სირთულეები კერძო სექტორის სუბიექტებთან შედარებით, რომლებიც განსხვავებულ მიდგომას მოითხოვენ მოთხოვნების განსაზღვრის მიმართ.

დს26. გადაწყვეტილების მიღებისას სსბასსს განიხილავდა შემდეგ საკითხებს:

(ა) იურისდიქციებში მარეგულირებლების როლი საჯარო სექტორის ერთეულის აღრიცხვის ჩარჩოს განსაზღვრის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს;

(ბ) კავშირს სსბასს-ებსა და სფს-ს ანგარიშგების სახელმძღვანელო მითითებებს შორის;

(გ) ტერმინის „საჯარო სექტორი“ მნიშვნელობას კონცეფციური საფუძვლების წინასიტყვაობის გათვალისწინებით;

(დ) აქტივების ფლობა მომსახურების პოტენციალის მისაღებად ფულადი სახსრების წარმოქმნის ნაცვლად თუ როგორაა განმასხვავებელი მახასიათებელი საჯარო სექტორის ერთეულების, რომლებისთვისაც განკუთვნილია სსბასს-ები; და

(ე) ტერმინის „სახელმწიფო კომერციული საწარმო“ შეცვლას ტერმინებით „კომერციული ერთეულები“ და „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები“, საჭიროების შემთხვევაში.

მარეგულირებლებისა და სხვა უფლებამოსილი ორგანოების როლი

დს27. სსბასსს-მ აღიარა, რომ თითოეულ იურისდიქციაში მარეგულირებლებმა და სხვა შესაბამისმა ორგანოებმა შეიძლება ჩამოაყალიბონ სსბასსს-ისგან განსხვავებული შეხედულებები სსბასს-ების გამოყენებასთან დაკავშირებით. ბევრი იურისდიქცია ავითარებს საკუთარ კრიტერიუმებს, რომ გადაწყვიტონ თუ რომელმა ერთეულებმა უნდა გამოიყენონ სსბასს-ები. აღნიშნული კრიტერიუმები შეიძლება განსხვავდებოდეს იურიდიული, ეკონომიკური ან ფისკალური მიზეზების გამო. ამრიგად, სსბასსს-ს მიაჩნია, რომ პრინციპებზე დაფუძნებული მიდგომა არის მიზანშეწონილი, რადგან ეს მიდგომა მოქნილბის საშუალებას იძლევა თითოეულ იურისდიქციაში.

კავშირი სსბასს-ებსა და სფს-ს ანგარიშგების სახელმძღვანელო მითითებებს შორის

დს28. სსბასსს-ს აქვს პოლიტიკა, სადაც ეს მიზანშეწონილი იქნება სსბასს-ებსა და სფს-ს ანგარიშგების სახელმძღვანელო მითითებებს შორის ზედმეტი განსხვავებები შეამციროს. სსბასსს-მ გადაწყვიტა, რომ სსბასს-ების გამოყენებასთან დაკავშირებით, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებს უკეთესად მოემსახურება, თუ შეიმუშავებს ისეთ მახასიათებლებს, რომლებიც დაფუძნებულია სსბასსს-ს მოქმედ და შემუშავების პროცესში მყოფ გამოცემებზე, რომელზეც მას აქვს კონტროლი და არა მესამე მხარის სახელმძღვანელო მითითებებზე.

ტერმინის "საჯარო სექტორი" მნიშვნელობა

დს29. კონცეპტუალური საფუძვლების 1.8 პუნქტის თანახმად, ტერმინი „საჯარო სექტორი“ მოიცავს ეროვნულ, რეგიონალურ, სახელმწიფო/პროვინციულ და ადგილობრივ მთავრობებს. იგი ასევე მოიცავს საერთაშორისო სამთავრობო ორგანიზაციებს. სსბასსს აღიარებს, რომ საჯარო სექტორი ასევე მოიცავს სხვა ერთეულებს, რომლებიც ინვესტორებისთვის კაპიტალის უკუგებას გამოიმუშავებენ. სსბასს-ები არ არის გამიზნული ამ ტიპის ერთეულების მიერ ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგებისთვის გამოსაყენებლად. თუმცა, როდესაც ისინი შედიან იმ მაკონტროლებელი ერთეულის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც იყენებს სსბასს-ებს, შესაბამისი კორექტირებები კეთდება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს ეკონომიკური ერთეულის სააღრიცხვო პოლიტიკასთან შესაბამისობა. აქედან გამომდინარე, სსბასსს-ს მიაჩნია, რომ ტერმინი „საჯარო სექტორი“ უკავშირდება ინდივიდუალურ ერთეულებს და ჯგუფებს, როგორც ეს აღწერილია კონცეპტუალურ საფუძვლებში.

აქტივები, ფლობილი მომსახურების პოტენციალის მისაღებად

დს30. სსბასსს მიიჩნევს, რომ აღწერილობა ”პასუხისმგებელია საზოგადოებისთვის მომსახურების მიწოდებაზე”, რომელიც მოცემულია საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობაში, მიუთითებს, რომ სსბასს-ები განკუთვნილია საჯარო სექტორის იმ ერთეულებისათვის, რომლებიც ფლობენ აქტივებს, ძირითადად, მომსახურების პოტენციალისთვის, ვიდრე ფულადი სახსრების ნაკადების წარმოსაქმნელად.

კომერციული ერთეულები და საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები

დს31. სსბასსს-ს მიაჩნდა, რომ მხოლოდ ტერმინის „სკს“ ამოღება შექმნიდა ვაკუუმს სსბასსს-ს გამოცემებში, ვინაიდან საჯარო სექტორი მოიცავს არა მხოლოდ ისეთ ერთეულებს, რომელთათვისაც შექმნილია სსბასს-ები, არამედ კომერციული ერთეულებსაც. ამიტომაც, სსბასსს-მ შესთავაზა, მიზანშეწონილობის შემთხვევაში, ტერმინი „სკს“ ჩაენაცვლებიათ ტერმინებით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები“ და „კომერციული ერთეულები”.

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის შეცვლა

დს32. 2015 წლის აგვისტოში სსბასსს-მ გამოსცა განსახილველი პროექტი (გპ) 56, სსბასს-ების გამოყენება. აღნიშნული გპ ასახავდა სსბასსს-ს გადაწყვეტილებას, რომ წაეშალა სკს-ს განსაზღვრება სსბასს 1-დან, სხვა სსბასს-ებიდან და რპმ-ებიდან. სსბასსს თვლიდა, რომ ეს მიდგომა საუკეთესოდ ემსახურება საზოგადოების ინტერესს, რადგან იგი აშორებს განსაზღვრებას, რომელიც ორაზროვანი და რთული იყო განსახორციელებლად და აღწერს საჯარო სექტორის იმ ერთეულების მახასიათებლებს, რომლებისთვისაც შემუშავებულია სსბასს-ები. სსბასსს-მ შესთავაზა აღნიშნული აღწერილობის ასახვა საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობაში და შემოთავაზებული აღწერილობის გამოცემებში საფუძვლად გათვალისწინება. მიუხედავად იმისა, რომ არ ექვემდებარება სსბასსს-ს განხილვის სათანადო პროცესს, სსბასსს-მ შესწორებული მახასიათებლები ხელმისაწვდომი გახადა გპ 56-ის საბოლოო რეზიუმეში.

პასუხები გპ-ზე

დს33. მთლიანობაში, რესპონდენტებმა მხარი დაუჭირეს შემოთავაზებულ მიდგომას და კომენტარების უმეტესი ნაწილი უკავშირდებოდა:

(ა) საჯარო სექტორის ერთეულების მახასიათებლებს, სსბასს-ების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში;

(ბ) ტერმინების „კომერციული ერთეულები“ და „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები“ გამოყენებას; და

(გ) სსბასსს-ს გამოცემების სხვა ცვლილებებს.

სსბასს-ების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში საჯარო სექტორის ერთეულების მახასიათებლები

დს34. სსბასს-ების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში საჯარო სექტორის ერთეულების მახასიათებლები შეიცვალა, რაც ასახავს სსბასსს-ს შეთანხმებას რესპონდენტთა წინადადებებთან, რომ გაზარდოს კონცეპტუალურ ჩარჩოებთან შესაბამისობა, ხოლო ამავე დროს, პრინციპებზე დაფუძნებული მიდგომა შეინარჩუნოს ამ მახასიათებლების აღწერასთან დაკავშირებით.

დს35. ზოგიერთმა რესპოდენტმა დასვა შეკითხვა, უნდა შეიცვალოს თუ არა 10 (ბ) პუნქტში „კაპიტალის მიმწოდებლები“ მითითებით „წილის მიმწოდებლები“ იმისათვის, რომ შეესაბამებოდეს კონცეპტუალური საფუძვლების ტერმინოლოგიას. სხვა რესპონდენტებმა აღნიშნეს, რომ მითითება „კაპიტალის მომწოდებლები” აუცილებელი არ არის, ვინაიდან ნათელია, რომ ერთეულების მიზანი არ უნდა იყოს მოგების მიღება. სსბასსს დათანხმდა ამ წინადადებას და გადაწყვიტა ამოეღო მითითება „კაპიტალის მიმწოდებლების“ შესახებ.

საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები

დს36. გპ-ში, სსბასსს-მ შესთავაზა ტერმინი „სკს“ შეცვლილიყო ტერმინებით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები“ და „კომერციული ერთეულები“. ტერმინი „კომერციული ერთეულები“ გამოხატვის ეკონომიისთვის გამოიყენებოდა იმ კონტექსტებში, სადაც სსბასსს-მ მიიჩნია ნათლად, რომ მსჯელობა ეხება საჯარო სექტორს. თუმცა, ზოგიერთ რესპონდენტს ჰქონდა მოსაზრება, რომ ერთი და იგივე ტიპის ერთეულისათვის განსხვავებული ტერმინების არსებობას შეიძლება გამოეწვია გაუგებრობა. სსბასსს-მ გადაწყვიტა, რომ შეეცვალა ტერმინი „სკს“ ერთი ტერმინით - „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეულები“ - და დაედასტურებია, რომ მარეგულირებლებს შეუძლიათ ტერმინის ინტერპრეტაცია მოახდინონ იურისდიქციული ფაქტორების გათვალისწინებით.

სსბასსს-ს გამოცემების სხვა ცვლილებები

დს37. ზოგიერთმა რესპონდენტმა შესთავაზა სსბასს-ების ფოკუსირება საჯარო სექტორის იმ ერთეულებზე, რომლებისთვისაც ისინი შექმნილია, სსბასსს-ების გამოცემებიდან "გარდა სკს-სა" ამოღებით. გპ-ით შეთავაზებული იყო ფორმულირება „გარდა კომერციული ერთეულებისა“. სსბასსს დათანხმდა რესპონდენტთა წინადადებას და ამოიღო ფორმულირება, რადგან აღნიშნული შეესაბამება გპ-ს მიდგომას საჯარო სექტორის იმ ერთეულებზე პოზიტიური გზით კომუნიკაციის შესახებ, რომლებისთვისაცაა სსბასს-ები შექმნილი, ვიდრე ყურადღების გამახვილება იმ ერთეულებზე, რომლებისთვისაც სსბასს-ები არ არის განკუთვნილი. რაც მოიცავს საჯარო სექტორის კომერციულ ერთეულებს.

დს38. სხვა რესპონდენტებმა შესთავაზეს ცვლილებები სსბასსს--ს გამოცემებში, რომელიც ადრე იყო განხილული, მათ შორის:

• წარმოედგინა განმარტებები „გამყოფი ხაზების“ შემთხვევებისთვის - ზოგიერთმა შემდგენელმა შესთავაზა მეტი განმარტება იმის შესახებ, თუ რა განსხვავებაა ”წმინდა” საჯარო სექტორის ერთეულებსა და ”წმინდა” მოგების გამომმუშავებელ ერთეულებს შორის. მაგალითად, საჯარო სექტორის ერთეული შეიძლება არ იყოს მოგების გამომმუშავებელი, მაგრამ შეიძლება ჰქონდეს მოგება. სსბასსს-ს მოსაზრებაა, რომ მარეგულირებლებმა შეიძლება გადაწყვიტონ, რომელი ერთეულები იყენებენ სსბასს-ებს.

• მიზნების შეცვლამ შეიძლება გამოიწვიოს სსბასს-ების გამოყენების შეცვლა - სსბასსს-ს აზრით, მარეგულირებლებს აქვთ როლი შეიმუშაონ გარდამავალი მოთხოვნები საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ აღრიცხვის საფუძვლების ცვლილებისათვის.

მითითებები დანერგვაზე

წინამდებარე წი­ნა­მ­დე­ბა­რე მი­თი­თე­ბები თან ერ­თ­ვ­ის, მა­გ­რ­ამ ამ წა­რ­მო­ა­დ­გ­ენს სსბასს 1-ის ნა­წ­ილს.

ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბ­ის საილუსტრაციო სტრუ­ქ­ტუ­რა

მდ1. წი­ნა­მ­დე­ბა­რე სტა­ნ­და­რ­ტ­ში განსაზღვრუ­ლია ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბ­ის კო­მ­პო­ნე­ნ­ტე­ბი და მი­ნი­მა­ლუ­რი მო­თხო­ვ­ნე­ბი ინფორმაციის გამჟღავნებისთვის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებასა და ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, ასევე წმი­ნ­და აქ­ტი­ვე­ბ­ში/კაპიტალში მომხდარი ცვლი­ლე­ბე­ბ­ის წა­რ­დ­გე­ნი­სთვის. მა­ს­ში ას­ე­ვე აღ­წე­რი­ლია სხვა მუ­ხ­ლე­ბიც, რო­მ­ელთა წარდგენაც შესაძლებელია ან ფი­ნა­ნ­სუ­რ ან­გა­რი­შ­გე­ბაში, ან შე­ნი­შ­ვ­ნე­ბ­ში. წი­ნა­მ­დე­ბა­რე მი­თი­თე­ბებში ­განხილულია იმ მეთოდების მარტივი მა­გა­ლი­თე­ბი, რო­მე­ლ­თა მე­შ­ვე­ო­ბი­თ­აც შესაძლებელია, ფი­ნა­ნ­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბ­ის ანგარიშგების, ფი­ნა­ნ­სუ­რი შე­დე­გე­ბი­ს ანგარიშგებისა და წმი­ნ­და აქ­ტი­ვე­ბ­ის/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგების წარდგენის შესახებ, წინამდებარე სტა­ნ­და­რ­ტ­ის მო­თხო­ვ­ნე­ბის დაკმაყოფილება. სა­ჭი­რო­ე­ბი­სა­მ­ებრ, უნ­და შე­ი­ც­ვა­ლ­ოს მუხლების წა­რ­­დ­გე­ნ­ის თა­ნ­მი­მ­დე­ვ­რო­ბა და მათი სახელწოდე­ბე­ბი, რათა მი­ღ­წ­ეულ იქნეს სა­მა­რ­თ­ლი­ა­ნი წა­რ­­დ­გე­ნა თი­თო­ე­უ­ლი ერ­თე­უ­ლ­ის კო­ნ­კ­რე­ტ­ულ პი­რო­ბე­ბ­ში. მა­გა­ლი­თ­ად, სა­ჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის ისეთი ერ­თე­უ­ლი­ს­თ­ვ­ის, რო­გო­რი­ცაა, თა­ვ­და­ც­ვ­ის დე­პა­რ­ტა­მე­ნ­ტი, ფინანსური ანგარიშგების მუხლები, სა­ვა­რა­უ­დ­ოდ, მნი­შ­ვ­ნე­ლო­ვ­ნ­ად იქ­ნე­ბა გა­ნ­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი ცე­ნ­ტ­რა­ლუ­რი ბა­ნ­კი­ს მუხლების­გ­ან.

მდ2. სა­ი­ლუ­ს­ტ­რა­ციო ფი­ნა­ნ­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბ­ის ან­გა­რი­შ­გე­ბა გვი­ჩ­ვე­ნ­ებს ერთ გზას, რო­მ­ლი­თ­აც ფი­ნა­ნ­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის ანგარიშგებაში შეიძლება წა­რ­დ­გე­ნი­ლი იყოს მი­მ­დი­ნა­რე (მოკლევადიანი) და არამი­მ­დი­ნა­რე (გრძელვადიანი) მუ­ხ­ლე­ბ­ი. შე­იძლება სხვა ფო­რ­მა­ტ­იც იყოს მისაღები, თუ ზემოაღნიშნული მუხლების გამიჯვნა ნა­თე­ლი იქნება.

მდ3. საილუსტრაციო ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბა მო­მ­ზა­დებულია ქვე­ყ­ნ­ის მთა­ვ­რო­ბი­სა­თ­ვ­ის და ფი­ნა­ნ­სუ­რი შე­დეგებ­ის ან­გა­რი­შ­გე­ბა (ფუ­ნ­ქ­ცი­ების მი­ხე­დ­ვ­ით მომზადებული) ფუ­ნ­ქ­ცი­ებს გვი­ჩ­ვე­ნ­ებს, სახელმწიფოს მიერ დადგენილი საკლა­სი­ფი­კა­ციო ჯგუფების მიხედვით, რო­მ­ლე­ბ­იც გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა სახელმწიფო ფი­ნა­ნ­ს­ურ სტა­ტი­ს­ტი­კა­ში. სავარაუდოდ, ზემოაღნიშნული ფუ­ნ­ქ­ცი­უ­რი კლა­სი­ფი­კა­ცი­ე­ბი გამოსადეგი არ იქნება სა­ჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის ყვე­ლა ერ­თე­ულისთვის. მიმართეთ წინამდებარე სტანდარტს უფ­რო სა­ე­რ­თო ხასიათის ფუ­ნ­ქ­ცი­უ­რი კლა­სი­ფი­კა­ცი­ი­ს დასადგენად, რომელიც მისაღები იქნება საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის სხვა ერ­თე­უ­ლე­ბისთვის.

მდ4. მა­გა­ლი­თე­ბი მი­ზ­ნ­ად არ ის­ა­ხა­ვ­ს სსბასს-ების ყვე­ლა ასპექტის ილუსტრირებას და არც ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბ­ის სრულ კომპლექტს არ ეხება, რომელიც ასევე მო­იც­ავს ფუ­ლა­დი სახსრების მოძრაობის ან­გა­რი­შ­გე­ბ­ას, ყველა მნი­შ­ვ­ნე­ლო­ვ­ანი სააღრიცხვო პო­ლი­ტი­კ­ის მიმოხილვასა და სხვა გა­ნ­მა­რ­ტე­ბით შენიშვნ­ებს.

საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის ერ­თე­უ­ლი – სააღ­რი­ცხ­ვ­ო პო­ლი­ტი­კ­ის ან­გა­რი­შ­გე­ბა (ამონარიდი)

ან­გა­რი­შ­ვა­ლ­დე­ბუ­ლი ერ­თე­უ­ლი

წინამდებარე ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რ­იშ­გე­ბა გა­ნ­კუ­თ­ვ­ნი­ლია საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის ერ­თე­უ­ლი­სა­თ­ვ­ის (A ქვე­ყ­ნ­ის ეროვნული მთა­ვ­რო­ბი­სა­თ­ვ­ის). ფი­ნა­ნ­სუ­რი ან­გა­რი­შ­გე­ბა ეხება ან­გა­რი­შ­ვა­ლ­დე­ბ­ულ ეკონომიკურ ერ­თე­ულს, რო­გ­ორც ეს განსაზღვრუ­ლია შე­სა­ბა­მ­ის კანონმდებლობაში (სახელმწიფო ფინანსების კანონი 20XX). ეს მოიცავს:

ცენტრალურ სამთავრობო სამინისტროებს; და

სახელმწიფო კომერციულ საწარმოებს.

მომზადების საფუძველი

ფინანსური ანგარიშგება აკმაყოფილებს ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის შესახებ არსებულ საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებს. შეფასების საფუძვლად გამოყენებულია პირვანდელი ღირებულება, რომელიც კორექტირებულია აქტივების გადაფასებით.

ფინანსური ანგარიშგება მომზადდა ფუნქციონირებადი ერთეულის დაშვების საფუძველზე და ერთი და იგივე სააღრიცხვო პოლიტიკა უცვლელად გამოიყენება მთელი პერიოდის განმავლობაში.

საჯარო სექტორის ერთეული — ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება 20X2 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით

20X2 წლის 31 დეკემბრისათვის

(ათას სავალუტო ერთეულში)

	20X2		20X1
აქტივები
მოკლევადიანი აქტივები
ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები	X		X
დებიტორული დავალიანებები	X		X
მატერიალური მარაგები	X		X
გადახდილი ავანსი	X		X
სხვა მოკლევადიანი აქტივები	X		X
	X		X
გრძელვადიანი აქტივები
დებიტორული დავალიანებები	X		X
ინვესტიციები მეკავშირე ერთეულებში	X		X
სხვა ფინანსური აქტივები	X		X
ინფრასტრუქტურა, მანქანა-დანადგარები და მოწყობილობა	X		X
მიწა და შენობები	X		X
არამატერიალური აქტივები	X		X
სხვა გრძელვადიანი აქტივები	X		X
	X		X
სულ აქტივები	X		X
ვალდებულებები
მოკლევადიანი ვალდებულებები
კრედიტორული დავალიანებები	X		X
მოკლევადიანი სესხები	X		X
გრძელვადიანი სესხების მიმდინარე ნაწილი	X		X
მოკლევადიანი ანარიცხები	X		X
დაქირავებულთა სარგებელი	X		X
ასაკობრივი პენსია	X		X
	X		X
გრძელვადიანი ვალდებულებები
კრედიტორული დავალიანებები	X		X
გრძელვადიანი სესხები	X		X
გრძელვადიანი ანარიცხები	X		X
დაქირავებულთა სარგებელი	X		X
ასაკობრივი პენსია	X		X
	X		X
სულ ვალდებულებები	X		X
წმინდა აქტივები	X		X
წმინდა აქტივები/კაპიტალი
კაპიტალში შენატანები სხვა სახელმწიფო ერთეულების მიერ	X		X
რეზერვები	X		X
დაგროვილი ნამეტი/ (დეფიციტი)	X		X
უმცირესობის წილი	X		X
სულ წმინდა აქტივები/კაპიტალი	X		X

საჯარო სექტორის ერთეული — ფინანსური შედეგების ანგარიშგება 20X2 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით

(ფუნქციების მიხედვით ხარჯების კლასიფიკაციის ილუსტრირება)

(ათას სავალუტო ერთეულში)

	20X2		20X1
შემოსავლები
გადასახადები	X		X
მოსაკრებელი, საურავი, ჯარიმები და ლიცენზიები	X		X
შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან	X		X
ტრანსფერები სხვა სახელმწიფო ერთეულებიდან	X		X
სხვა შემოსავლები	X		X
სულ შემოსავლები	X		X
ხარჯები
საზოგადოებრივი მომსახურება	(X)		(X)
თავდაცვა	(X)		(X)
საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება	(X)		(X)
განათლება	(X)		(X)
ჯანდაცვა	(X)		(X)
სოციალური დაცვა	(X)		(X)
საბინაო და კომუნალური მომსახურება	(X)		(X)
გართობა, კულტურა და რელიგია	(X)		(X)
ეკონომიკური საქმიანობა	(X)		(X)
გარემოს დაცვა	(X)		(X)
სხვა ხარჯები	(X)		(X)
ფინანსური დანახარჯები	(X)		(X)
სულ ხარჯები	(X)		(X)
წილი მეკავშირე ერთეულების ნამეტში5	X		X
პერიოდის ნამეტი/(დეფიციტი)	X		X
მისაკუთვნებელი:
მაკონტროლებელი ერთეულის მფლობელებზე	X		X
უმცირესობის წილზე	X		X
	X		X

საჯარო სექტორის ერთეული — ფინანსური შედეგების ანგარიშგება 20X2 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით

(ეკონომიკური შინაარსის მიხედვით ხარჯების კლასიფიკაციის ილუსტრირება )

(ათას სავალუტო ერთეულში)

	20X2		20X1
შემოსავლები
გადასახადები	X		X
მოსაკრებელი, საურავი, ჯარიმები და ლიცენზიები	X		X
შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან	X		X
ტრანსფერები სხვა სახელმწიფო ერთეულებიდან	X		X
სხვა შემოსავლები	X		X
სულ შემოსავლები	X		X
ხარჯები
ხელფასები, სარგოები და დაქირავებულთა სარგებელი	(X)		(X)
გრანტები და სხვა სატრანსფერო გადასახდელები	(X)		(X)
მარაგი და სახარჯი მასალა	(X)		(X)
ცვეთისა და ამორტიზაციის ხარჯი	(X)		(X)
ძირითადი აქტივების გაუფასურება6	(X)		(X)
სხვა ხარჯები	(X)		(X)
ფინანსური დანახარჯები	(X)		(X)
სულ ხარჯები	(X)		(X)
წილი მეკავშირე ერთეულების ნამეტში	X		X
პერიოდის ნამეტი/(დეფიციტი)	X		X
მისაკუთვნებელი:
მაკონტროლებელი ერთეულის მფლობელებზე	X		X
უმცირესობის წილზე	X		X
	X		X

საჯარო სექტორის ერთეული —წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება 20X1 წლის 31
დეკემბერს დამთავრებული წლისათვის

(ათას სავალუტო ერთეულში)	მისაკუთვნებელი მაკონტროლებელი ერთეულის მფლობელებზე					უმცირესობის წილი	სულ წმინდა აქტივები/კაპიტალი
	კაპიტალში შენატანი	სხვა რეზერვები7	გადაანგარიშების რეზერვი	დაგროვილი ნამეტი/ (დეფიციტი)	სულ
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბრისთვის	X	X	(X)	X	X	X	X
ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში				(X)	(X)	(X)	(X)
გადაანგარიშებული ნაშთი	X	X	(X)	X	X	X	X
20X1 წლის ცვლილებები წმინდა აქტივებში/კაპიტალში
მოგება ქონების გადაფასებიდან		X			X	X	X
ზარალი ინვესტიციების გადაფასებიდან		(X)			(X)	(X)	(X)
საკურსო სხვაობა უცხოური ოპერაციების გადაანგარიშებიდან			(X)		(X)	(X)	(X)
წმინდა შემოსავლები, რომელიც პირდაპირ აღიარებულია წმინდა აქტივებში/ კაპიტალში		X	(X)		X	X	X
მოცემული პერიოდის ნამეტი				X	X	X	X
სულ მოცემულ პერიოდში აღიარებული შემოსავლები და ხარჯები		X	(X)	X	X	X	X
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბრისთვის, გადმოტანილი	X	X	(X)	X	X	X	X
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბრისთვის, გადასატანი	X	X	X)	X	X	X	X
20X1 წლის ცვლილებები წმინდა აქტივებში/კაპიტალში
ზარალი ქონების გადაფასებიდან		(X)			(X)	(X)	(X)
მოგება ქონების გადაფასებიდან		X			X	X	X
საკურსო სხვაობა უცხოური ოპერაციების გადაანგარიშებიდან			(X)		(X)	(X)	(X)
წმინდა შემოსავლები, რომელიც პირდაპირ აღიარებულია წმინდა აქტივებში/ კაპიტალში		(X)	(X)		(X)	(X)	(X)
მოცემული პერიოდის დეფიციტი				(X)	(X)	(X)	(X)
სულ მოცემულ პერიოდში აღიარებული შემოსავლები და ხარჯები		(X)	(X)	(X)	(X)	(X)	(X)
ნაშთი 20X2 31 დეკემბრისთვის	X	X	(X)	X	X	X	X

ბასს 1-თან შედარება ბასს 1, ძირითადად, გამომდინარეობს ბასს 1-დან (2003) და შეიცავს ყველა ცვლილებას, რომელიც ბასს 1-ში შევიდა 2008 წლის მაისსა და 2009 წლის აპრილში გამოცემული დოკუმენტების - ფასს-ების გაუმჯობესება - შედეგად. წინამდებარე სტანდარტის გამოცემის დროს სსბასსს-ს განხილული არ ჰქონდა ფასს 5-ის - გასაყიდად გამიზნული გრძელვადიანი აქტივები და შეწყვეტილი ოპერაციები - გამოყენების საკითხი, საჯარო სექტორის ერთეულებთან მიმართებაში. შესაბამისად, სსბასს 1 არ ასახავს ფასს 5-ის გამოქვეყნებისას ბასს 1-ში შეტანილ ცვლილებებს. სსბასს 1-სა და ბასს 1-ს შორის ძირითადი განსხვავებები მდგომარეობს შემდეგში: მსჯელობა ფუნქციონირებადი ერთეულის კონცეფციის გამოყენების შესახებ საჯარო სექტორის ერთეულებისათვის შედის სსბასს 1-ში, ბასს 1-სგან განსხვავებით. ბასს 1-ით ნებადართულია ან იმ ანგარიშგების წარდგენა, რომელიც გვიჩვენებს წმინდა აქტივებში/საკუთარ კაპიტალში მომხდარ ყველანაირ ცვლილებას, ან ანგარიშგების, რომელშიც მოცემულია წმინდა აქტივების/საკუთარი კაპიტალის ისეთი ცვლილებები, რომლებიც განპირობებული არ არის მესაკუთრეებთან, როგორც აქციონერებთან კაპიტალთან დაკავშირებით შესრულებული ოპერაციებიდან და მესაკუთრეებზე, როგორც აქციონერებზე განხორციელებული განაწილებებიდან. სსბასს 1 მოითხოვს ისეთი ანგარიშგების წარდგენას, რომელიც ასახავს წმინდა აქტივებში/კაპიტალში მომხდარ ყველანაირ ცვლილებას; სსბასს 1-ში ზოგჯერ გამოყენებულია ბასს 1–გან განსხვავებული ტერმინოლოგია. ამის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითებია ტერმინების „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება“ და “წმინდა აქტივი/კაპიტალი“ გამოყენება სსბასს 1-ში. ბასს 1-ში მოცემული ანალოგიური ტერმინებია „მოგებისა და ზარალის ანგარიშგება“ და „საკუთარი კაპიტალი“; სსბასს 1–ში არ გამოიყენება ტერმინი “შემოსულობა“, რომელსაც ბასს 1-ში უფრო ფართო დატვირთვა გააჩნია ვიდრე „შემოსავალს“; ბასს 1-ში განმარტებულია “ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტები (ფასს) და მინიშნებულია, რომ ეს ტერმინი მოიცავს ფასს-ებს, ბასს-ებსა და იმკ/ფაისკ-ის მიერ გამოცემულ ინტერპრეტაციებს. სსბასს 1-ში განმარტებული არ არის „საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტები“; სსბასს 1 ბასს 1-ისგან განსხვავებული ტექნიკური ტერმინების განმარტებებს შეიცავს (მე-7 პუნქტი); სსბასს 1 შეიცავს კომენტარებს, ფინანსური ანგარიშების მომზადების პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებით, ხოლო ბასს 1 – არა (პუნქტები მე-19–მე-20); სსბასს 1–ში გამოყენებულია ფრაზა “წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრული ფინანსური ანგარიშგ­ების მიზანი“, რომელიც ცვლის ბასს 1-ში გამოყენებულ ანალოგიურ ფრაზას -“სტრუქტურულ საფუძვლებში განსაზღვრუ­ლი ფინანსური ანგარიშგების მიზანი“. ამ განსხვავებას განაპირობებს ის ფაქტი, რომ არ არსებობს სსბასს-ების სტრუქტურული საფუძვლები; კომენტარი ფინანსური ანგარიშების დროულობაზე მოცემულია სსბასს 1-ში, ვინაიდან სსბასს-ებს არა აქვს ანალოგიური სტრუქტურული საფუძვლები (69-ე პუნქტი); სსბასს 1 ერთეულებს აშკარად არ უკრძალავს შემოსავლებისა და ხარჯების მუხლების წარდგენას განსაკუთრებული მუხლების სახით, ან ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში, ან მის შენიშვნებში. ბასს 1 კრძალავს ამონაგებისა და ხარჯების ნებისმიერი მუხლის წარდგენას განსაკუთრებულ მუხლად, როგორც მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში, ასევე შენიშვნებში; სსბასს 1 შეიცავს გარდამავალ დებულებებს, რაც იმის საშუალებას იძლევა, რომ არ მოხდეს ისეთი მუხლების გამოტოვება, რომლებიც ფინანსური ანგარიშგებიდან გამოირიცხა, სხვა სსბასს-ის გარდამავალი დებულების გამოყენების გამო (151-ე პუნქტი)

დანართი №2 სსბასს 2—ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი (სსბასს) ძირითადად ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ (ბასს) 7–ს, ფულადი ნაკადების ანგარიშგება. ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (სსბასსს) ამ გამოცემაში, ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით, გამოყენებულია ამონარიდები ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ (ბასს) 7-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ.ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 2—ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება სსბასს-ს ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 2, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება, გამოქვეყნდა 2000 წლის მაისში. მას შემდეგ სსბასს 2–მა განიცადა შემდეგი ცვლილებები: გამოყენებადობა სსბასს-ის (2016 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 37, ერთობლივი შეთანხმება (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 35, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის საფუძველზე საერთაშორისო საჯარო სექტორის აღრიცხვის სტანდარტების პირველად მიღება (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები (2006 წლის დეკემბრის გამოცემა) სსბასს 4, უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები (2006 წლის დეკემბრის გამოცემა) გადამუშავებული სსბასს-ები (2010 წლის იანვრის გამოცემა) გადამუშავებული სსბასს-ები (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა)

სსბასს 2-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
3	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
4	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
8	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
16	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
22	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი
25	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
27	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
30	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
36	შეცვლილია	სსბასს 4, 2006 წლის დეკემბერი
37	შეცვლილია	სსბასს 4, 2006 წლის დეკემბერი
401	ამოღებულია	სსბასს 3, 2006 წლის დეკემბერი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
41	ამოღებულია	სსბასს 3, 2006 წლის დეკემბერი
42	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
43	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
47	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს--ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
48	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
50ა	დამატებულია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
52ა	დამატებულია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
52ბ	დამატებულია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
61	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
63ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი
63ბ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
63გ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
63დ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
63ე	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
64	შეცვლილია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
სმ	შეცვლილია	სსბასს 3, 2006 წლის დეკემბერი

2000 წლის მაისი

სსბასს 2—ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი

მოქმედების სფერო 1–4

ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ინფორმაციის სარგებლიანობა 5–7

განმარტებები 8–17

ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები 9–11

ეკონომიკური ერთეული 12–14

მომავალი ეკონომიკური სარგებელი და მომსახურების

პოტენციალი 15

სახელმწიფო კომერციული საწარმოები 16

წმინდა აქტივები/კაპიტალი 17

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების წარდგენა 18–26

საოპერაციო საქმიანობა 21–24

საინვესტიციო საქმიანობა 25

საფინანსო საქმიანობა 26

საოპერაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული

ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა 27–30

საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი

სახსრების ნაკადების წარდგენა 31

ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა ნეტო მეთოდით 32–35

ფულადი სახსრების ნაკადები უცხოურ ვალუტაში 36–39

პროცენტები და დივიდენდები 40–43

წმინდა ნამეტზე გადასახადები 44–46

ინვესტიციები კონტროლირებულ ერთეულებში მეკავშირე ერთეულებში და ერთობლივ საქმიანობაში 47–48

შეძენები და გასვლები კონტროლირებული და სხვა საოპერაციო ერთეულების 49–53

არაფულადი ოპერაციები 54–55

ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების ელემენტები 56–58

სხვა განმარტებითი შენიშვნები 59–62

ძალაში შესვლის თარიღი 63–64

საილუსტრაციო მაგალითები

შედარება ბასს 7-თან

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 2, ფულადი ნაკადების ანგარიშგება, ჩამოყალიბებულია მიზანსა და 1–64 პუნქტებში. ყველა პუნქტს გააჩნია თანაბარი ძალა. სსბასს 2 უნდა აღქმულ იქნეს მისი მიზნის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. დეტალური მითითებების არარსებობის შემთხვევაში სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევის და გამოყენების საფუძველია.

მიზანი

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება განსაზღვრავს (ა) ფულადი სახსრების შემოდინების წყაროებს, (ბ) მუხლებს, რომლებზეც მოხდა ფულადი სახსრების ხარჯვა საანგარიშო პერიოდში (გ) ფულადი სახსრების სალდოს საანგარიშო დღისათვის. ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ინფორმაცია სასარგებლოა ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებელთათვის, როგორც ანგარიშგების, აგრეთვე გადაწყვეტილების მიღების მიზნებისათვის. ინფორმაცია ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ საშუალებას აძლევს მის მომხმარებლებს დაადგინონ თუ როგორ გამოიმუშავა საჯარო სექტორის ერთეულმა მისი საქმიანობის დაფინანსებისათვის საჭირო ფულადი სახსრები და როგორ მოხდა ამ სახსრების გამოყენება. რესურსების განაწილების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღებისა და შეფასებისათვის ერთეულის საქმიანობის საიმედოობის თვალსაზრისით, მომხმარებლებს სჭირდებათ ფულადი სახსრების ნაკადების გამოყენების დროულობის და მათი საიმედოობის შეფასება. ამ სტანდარტის მიზანია ერთეულის ფულადი სახსრების და მისი ეკვივალენტების წარსულში განხორციელებული ცვლილებების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება ფულადი სახსრების ანგარიშგების მეშვეობით, რომელიც კლასიფიცირებულია საანგარიშო პერიოდში საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადების სახით.

მოქმედების სფერო

1. ერთეულმა, რომელიც ამზადებს და წარმოადგენს ფინანსურ ანგარიშგებას ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის გამოყენებით, უნდა მოამზადოს ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება ამ სტანდარტის შესაბამისად და წარმოადგინოს იგი ფინანსური ანგარიშგების ნაწილად ყველა იმ პერიოდისათვის, რომლისთვისაც მზადდება ფინანსური ანგარიშგება.

2. ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ინფორმაცია შეიძლება სასარგებლო იყოს ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებელთათვის (ა) ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების შეფასებისას, (ბ) ერთეულის კანონმდებლობასთან და საკანონმდებლო აქტებთან (საჭიროების შემთხვევაში, დამტკიცებულ ბიუჯეტებთან) შესაბამისობის შეფასებისას და (გ) გადაწყვეტილებების მისაღებად რესურსების გამოყოფაზე ან შეთანხმების დადებაზე ამ ერთეულთან. ისინი ძირითადად ინტერესდებიან იმით, თუ ერთეული როგორ გამოიმუშავებს და იყენებს ფულად რესურსებს და ფულადის სახსრების ეკვივალენტს. აღნიშნული მოქმედებს ერთეულის საქმიანობის სახეობის მიუხედავად და მაშინ, როდესაც მისი ფულადი სახსრები შეიძლება წარმოადგენდნენ ამ საქმიანობის შედეგს, როგორც ეს ხდება საჯარო ფინანსური დაწესებულების შემთხვევაში. ერთეულებს ფულადი სახსრები ესაჭიროებათ ერთი და იგივე მიზეზით, რაც არ უნდა განსხვავებული იყოს მათი ძირითადი შემოსავლების წარმომქმნელი საქმიანობები. მათ ესაჭიროებათ ფულადი სახსრები, რომ დაფარონ მათ მიერ მოხმარებული საქონლისა და მომსახურების ხარჯები, ვალის მომსახურების ხარჯები და ზოგიერთ შემთხვევაში, შეამცირონ ძირითადი ვალის მოცულობა. შესაბამისად, მოცემული სტანდარტი მოითხოვს ყველა ერთეულისგან ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების წარდგენას.

3. [ამოღებულია]

4. [ამოღებულია]

   ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ინფორმაციის სარგებლიანობა

5. ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ინფორმაცია სასარგებლოა იმისათვის, რომ ინფორმაციის მომხმარებლებმა მოახდინონ შემდეგი პროგნოზირება (ა) ერთეულისათვის მომავალში საჭირო ფულადი სახსრების, (ბ) ერთეულის შესაძლებლობის მომავალში გამოიმუშაოს ფულადი სახსრები, (გ) ერთეულის შესაძლებლობის დააფინანსოს მისი საქმიანობის სფეროში და სახეობაში მომხდარი ცვლილებები. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება აგრეთვე იძლევა საშუალებას ერთეულმა მოახდინოს ანგარიშგება ფულადი სახსრების შემოდინებაზე და გადინებაზე საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში.

6. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება, რომელიც გამოყენებულია სხვა ფინანსურ ანგარიშგებასთან ერთად, მომხმარებლებს აძლევს საშუალებას შეაფასონ ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში განხორციელებული ცვლილებები, მისი ფინანსური სტრუქტურა (ლიკვიდობისა და გადახდისუნარიანობის ჩათვლით), ასევე, შეაფასონ ფულადი სახსრების ნაკადების მოცულობაზე და დროში გადანაწილებაზე ერთეულის გავლენის უნარი, რათა შესაბამისი ადაპტაცია მოახდინონ ცვალებადი გარემოებებისა და შესაძლებლობების წარმოქმნისას.. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება აგრეთვე აუმჯობესებს სხვადასხვა ერთეულების ოპერაციული საქმიანობის შესადარისობას, ვინაიდან გამორიცხავს განსხვავებული მეთოდების გამოყენების შესაძლებლობას ერთი და იგივე ოპერაციების და სხვა მოვლენების აღრიცხვისას.

7. წარსული მონაცემები ფულადი სახსრების ნაკადების შესახებ ხშირად გამოყენებულია თანხის, დროის და მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების განსაზღვრულობის ინდიკატორად. იგი აგრეთვე სასარგებლოა წარსული შეფასებების აკურატულობის და მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების პროგნოზირებისას.

ტერმინთა განმარტებები

წინამდებარე სტანდარტში ტერმინები გამოიყენება შემდეგი მნიშვნელობით:

ფულადი სახსრები მოიცავენ ფულს და მოთხოვნამდე დეპოზიტებს.

ფულადი სახსრების ეკვივალენტები არის მოკლევადიანი, მაღალლიკვიდური ინვესტიციები, რომლებიც დაუბრკოლებლად გადაიცვლება ფულადი სახსრების წინასწარ ცნობილ ოდენობაზე და მათი ღირებულების შეცვლის რისკი უმნიშვნელოა.

ფულადი სახსრების ნაკადები წარმოადგენენ ფულადი სახსრების და მათი ეკვივალენტების შემოდინებას და გადინებას.

კონტროლი წარმოადგენს სხვა ერთეულის საქმიანობის ფინანსური და საოპერაციო პოლიტიკის მართვის შესაძლებლობას, მისგან სარგებლის მიღების მიზნით.

საფინანსო საქმიანობა არის ისეთი საქმიანობა, რომლის შედეგად რაოდენობრივად და სტრუქტურულად იცვლება ერთეულის კაპიტალში შენატანი და ნასესხები საშუალებები.

საინვესტიციო საქმიანობა არის გრძელვადიანი აქტივებისა და სხვა ინვესტიციების შეძენა და რეალიზაცია, რომლებსაც არ მოიცავს ფულადი სახსრების ეკვივალენტები.

საოპერაციო საქმიანობა წარმოადგენს საქმიანობას, რომელიც არ წარმოადგენს საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობას.

ანგარიშგების თარიღი გულისხმობს საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღის თარიღს, რომელსაც უკავშირდება ფინანსური ანგარიშგება.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

ფულადი სახსრები და მისი ეკვივალენტები

9. ფულადი სახსრების ეკვივალენტები უფრო მეტად გამიზნულია მოკლევადიან ფულად ვალდებულებათა შესასრულებლად, ვიდრე ინვესტიციებისათვის ან სხვა მიზნით. იმისათვის, რომ ინვესტიცია კლასიფიცირდეს როგორც ფულადი სახსრების ეკვივალენტი, იგი ადვილად გაცვლადი უნდა იყოს წინასწარ ცნობილი ფულადი სახსრების მოცულობაზე და მისი ღირებულების შეცვლის რისკი იყოს უმნიშვნელო. ამიტომ, როგორც წესი, ინვესტიცია კვალიფიცირდება როგორც ფულადი სახსრების ეკვივალენტი, თუ მას დაფარვის მოკლე ვადა გააჩნია, მაგალითად, შეძენის დღიდან სამი თვე ან უფრო ნაკლები. ინვესტიციები საკუთარ კაპიტალში არ მიეკუთვნება ფულადი სახსრების ეკვივალენტებს თუ ისინი თავისი არსით არ არიან ფულადი სახსრების ეკვივალენტები

10. როგორც წესი, საბანკო სესხები მიიჩნევა საფინანსო საქმიანობად. თუმცა, ზოგიერთ ქვეყანაში საბანკო ოვერდრაფტები მოთხოვნამდე გადახდის პირობით წარმოადგენს ერთეულის ფულადი სახსრების მართვის ინტეგრალურ ნაწილს. ამ სიტუაციაში, საბანკო ოვერდრაფტები განხილულია ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების კომპონენტად. ამგვარი საბანკო შეთანხმებებისთვის დამახასიათებელია ბანკის ნაშთის ხშირი ცვლილება დადებითი სალდოდან ოვერდრაფტისკენ.

11. ფულადი სახსრების ნაკადებს არ მიეკუთვნება ფულადი სახსრების და მათი ეკვივალენტების მოძრაობა სხვადასხვა მუხლებს შორის, ვინაიდან ისინი არსებითად წარმოადგენენ ერთეულის ფულადი სახსრების მართვის ინსტრუმენტებს და არა მისი საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობის ნაწილს. ფულადი სახსრების მართვა მოიცავს ჭარბი ფულადი სახსრების ინვესტირებას ფულადი სახსრების ეკვივალენტებში.

    ეკონომიკური ერთეული

12. ტერმინი ეკონომიკური ერთეული გამოყენებულია მოცემულ სტანდარტში იმისათვის, რათა ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის განიმარტოს ერთეულების ჯგუფად, რომელშიც შედის მაკონტროლებელი ერთეული და კონტროლირებული ერთეულები.

13. ზოგჯერ ეკონომიკური ერთეულის აღსანიშნავად გამოიყენება სხვა ტერმინები, როგორიცაა ადმინისტრაციული ერთეული, ფინანსური ერთეული, კონსოლიდირებული ერთეული და ჯგუფი.

14. ეკონომიკური ერთეული შეიძლება მოიცავდეს ერთეულებს როგორც კომერციული, აგრეთვე სოციალური მიზნებით. მაგალითად განსახლების საკითხებით დაკავებული სახელმწიფო უწყება შეიძლება იყოს ეკონომიკური ერთეული, მასში შემავალი ერთეულებით, რომლებიც საბინაო მომსახურებას უწევენ მომხმარებლებს ნომინალურ ფასებში და კომერციული ერთეულებით, რომლებიც იგივე სახის მომსახურებას ეწევიან კომერციულ ფასებში.

    მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი

აქტივების მეშვეობით ერთეულები აღწევენ მათ მიერ დასახულ მიზნებს. აქტივები, რომელთა მეშვეობით ერთეულები ქმნიან საქონელს და მომსახურებას მათი მიზნების შესაბამისად, მაგრამ უშუალოდ არ გამოიმუშავებენ წმინდა ფულად შემოსავლებს, ხშირად იწოდება მომსახურების პოტენციალის მატარებლებად. აქტივები, რომელთა მეშვეობით ხდება წმინდა ფულადი სახსრების შემოდინების უზრუნველყოფა ხშირად იწოდება მომავალი ეკონომიკური სარგებლის მატარებლებად. ყველა მოსალოდნელი მიზნის მოცვის მიზნით, რომლის მისაღწევად შეიძლება აქტივების გამოყენება, მოცემული სტანდარტი განიხილავს ტერმინს „მომსახურების პოტენციალი ან ეკონომიკური სარგებელი“, რომელიც აქტივების ძირითად მახასიათებელს წარმოადგენს.

სახელმწიფო კომერციული საწარმოები

15. [ამოღებულია]

წმინდა აქტივები/კაპიტალი

წმინდა აქტივები/კაპიტალი წარმოადგენს ამ სტანდარტში გამოყენებულ ტერმინს, რომელიც გამოიყენება ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებაში (აქტივებს მინუს ვალდებულებები) ნარჩენი ღირებულების საზომის აღსანიშნავად. წმინდა აქტივები/კაპიტალი შეიძლება იყოს დადებითი ან უარყოფითი. წმინდა აქტივები/კაპიტალის ნაცვლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა ტერმინები იმის გათვალისწინებით, რომ მათი მნიშვნელობა სრულიად ნათელია.

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების წარდგენა

16. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება უნდა ასახავდეს ფულადი სახსრების ნაკადების მოძრაობას მოცემული დროის მონაკვეთში საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობების ჭრილში.

17. ნებისმიერი ერთეული წარმოადგენს ფულადი სახსრების ნაკადების საკუთარ ანგარიშს საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო კუთხით, მისი საქმიანობის ხასიათიდან გამომდინარე. ინფორმაციის წარმოდგენა საქმიანობების მიხედვით მომხმარებლებს საშუალებას აძლევს შეაფასონ ამ საქმიანობების ზეგავლენა ერთეულის ფინანსურ მდგომარეობაზე და ფულადი სახსრების და მათი ეკვივალენტების რაოდენობა. ეს ინფორმაცია აგრეთვე შეიძლება გამოყენებულ იქნას საქმიანობის ამ სახეებს შორის არსებული კავშირების შეფასებისათვის.

18. ცალკე აღებული ოპერაცია შეიძლება მოიცავდეს სხვადასხვა სახის ფულად სახსრების ნაკადებს. მაგალითად, სესხის დაფარვის დროს ფულადი სახსრების მეშვეობით, რომელიც მოიცავს პროცენტსაც და სესხის ძირითად ნაწილსაც, მასში პროცენტის ელემენტი შეიძლება ჩაითვალოს საოპერაციო საქმიანობად, ხოლო ძირითადი ნაწილის დაფარვა - საფინანსო საქმიანობად.

    საოპერაციო საქმიანობა

21. ერთეულის წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან წარმოადგენს საკვანძო მაჩვენებელს ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფის მასშტაბის დასადგენად, რომლებიც მიღებულია:

    (ა) გადასახადებიდან (პირდაპირ ან არაპირდაპირ); ან

    (ბ) ერთეულის მიერ მიწოდებული საქონლისა და მომსახურების მომხმარებლებისგან.

    წმინდა ფულადი სახსრების მოცულობა აგრეთვე გვიჩვენებს ერთეულის უნარს შეინარჩუნოს ფუნქციონირების შესაძლებლობა, მოახდინოს ვალდებულებების გასტუმრება, დივიდენდების ან ანალოგიური გადახდების განაწილება და განახორციელოს ინვესტიციები დაფინანსების გარე წყაროების გამოყენების გარეშე. სახელმწიფოს მთლიანი კონსოლიდირებული საოპერაციო ფულადი ნაკადები აჩვენებს სახელმწიფოს მიერ მისი მიმდინარე საქმიანობის დაფინანსების მოცულობას გადასახადების და შემოსულობების მეშვეობით. ინფორმაცია წარსული საოპერაციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი ნაკადების შესახებ სასარგებლოა სხვა ინფორმაციასთან ერთად, მომავალი საოპერაციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი ნაკადების პროგნოზირებისათვის.

22. საოპერაციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადები დაკავშირებულია ერთეულის ძირითადი საქმიანობიდან მიღებულ ფულად სახსრებთან. საოპერაციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადების მაგალითებს წარმოადგენს:

    (ა) ფულადი შემოსულობები გადასახადებიდან, მოსაკრებლებიდან და ჯარიმებიდან;

    (ბ) ფულადი შემოსულობები ერთეულის მიერ საქონლის რეალიზაციიდან და მომსახურების გაწევიდან;

    (გ) ფულადი შემოსულობები გრანტებიდან ან ტრანსფერებიდან და სხვა ასიგნებებიდან ან საბიუჯეტო უფლებამოსილებებიდან, რომლებიც ხორციელდება ცენტრალური ხელისუფლების ან საჯარო სექტორის სხვა ერთეულების მიერ;

    (დ) ფულადი შემოსულობები როიალტიდან, ჰონორარებიდან, საკომისიო და სხვა სახის შემოსავლებიდან;

    (ე) ფულადი გადახდები საჯარო სექტორის სხვა ერთეულების მიმართ მათი ოპერაციების დაფინანსებისთვის (სესხების გარდა);

    (ვ) ფულადი გადახდები საქონლისა და მომსახურების მომწოდებელთათვის;

    (ზ) თანამშრომლებისათვის და მათი სახელით ფულადი გადახდები;

    (თ) ფულადი შემოსულობები და გადახდები სადაზღვევო ერთეულის მიერ სადაზღვევო პრემიების და მოთხოვნების სახით, ანუიტეტები და სხვა სადაზღვევო სარგებელი;

    (ი) ადგილობრივი ქონების გადასახადის ან მოგების გადასახადის (თუ ასეთი არსებობს) შედეგად წარმოქმნილი ფულადი გადახდები, რომლებიც დაკავშირებულია საოპერაციო საქმიანობასთან;

    (კ) ფულადი შემოსულობები და გადახდები წარმოქმნილი ხელშეკრულებებიდან, რომლებიც დადებულია სადილერო ან სავაჭრო მიზნებით;

    (ლ) ფულადი შემოსულობები ან გადახდები, დაკავშირებული საქმიანობის შეწყვეტასთან; და

    (მ) ფულადი შემოსულობები ან გადახდები, დაკავშირებული სადავო საკითხების გადაწყვეტასთან.

    ზოგიერთმა ოპერაციამ, რომელიც მაგალითად დაკავშირებულია ძირითადი აქტივების ერთეულის გაყიდვასთან, შეიძლება გამოიწვიოს მოგება ან ზარალი, რომელიც ასახულია მოგების ან ზარალის გაანგარიშებაში. ფულადი სახსრების ნაკადები, დაკავშირებული ამ ოპერაციებთან, წარმოადგენს საინვესტიციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადებს. თუმცა, ფულადი ხარჯები გაწეული მშენებლობისთვის ან აქტივების შეძენა სხვა პირებისთვის მათი იჯარით გაცემის მიზნით და შემდეგ მათი გაყიდვის მიზნით, როგორც ეს გადმოცემულია სსბსსს 17–ს - ძირითადი აქტივები 83ა პუნქტში, განიხილება როგორც ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან.

23. ერთეული შეიძლება იყოს ფასიანი ქაღალდების და კრედიტების მფლობელი სადილერო ან სავაჭრო მიზნებით, რაც ამ შემთხვევაში შეიძლება განხილულ იქნას, როგორც მარაგები შეძენილი შემდგომი გაყიდვის მიზნით. ამიტომ, ამგვარი ფასიანი ქაღალდების შეძენის ან გაყიდვის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადები მიეკუთვნება საოპერაციო საქმიანობას. ანალოგიურად, ფულადი ავანსები და სესხები გაცემული საჯარო ფინანსური ინსტიტუტების მიერ, ჩვეულებრივ განიხილება საოპერაციო საქმიანობად, ვინაიდან მიეკუთვნება ამ ერთეულის ფულადი სახსრების წარმოქმნის ძირითად წყაროს.

ზოგიერთ იურისდიქციაში მთავრობები ან სხვა საჯარო სექტორის ერთეულები გამოყოფენ სახსრებს რომელიმე ერთეულის საქმიანობის დაფინანსებისათვის, მაგრამ არ ხდება ამ სახსრების ნათლად გამიჯვნა მიმდინარე, კაპიტალურ და კაპიტალში შენატანის მიხედვით. როდესაც ერთეული ვერ ახდენს საბიუჯეტო ასიგნებების ცალკე გამიჯვნას მიმდინარე, კაპიტალურ და კაპიტალში შენატანს შორის, მან მოცემული ასიგნება უნდა განიხილოს, როგორც საოპერაციო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადების ნაწილი და ეს ფაქტი უნდა გაამჟღავნოს ფინანსური ანგარიშგების განმარტებითი შენიშვნების ნაწილში.

საინვესტიციო საქმიანობა

24. საინვესტიციო საქმიანობიდან ფულადი სახსრების ნაკადების ცალკე წარმოდგენა მნიშვნელოვანია, ვინაიდან გვიჩვენებს თუ ფულადი სახსრების რა მოცულობა იყო მიმართული იმ რესურსებში, რომლებიც მომავალში ხელს შეუწყობს ერთეულის მიერ მომსახურების გაწევას. საინვესტიციო საქმიანობად ჩაითვლება მხოლოდ ის ფულადი გადინება, რომელიც აღიარებულ იქნა აქტივად ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებაში. საინვესტიციო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი ნაკადების მაგალითებია:

    (ა) ძირითადი აქტივების, არამატერიალური და სხვა გრძელვადიანი აქტივების შესაძენად ფულადი გადახდები. ამაში აგრეთვე შედის სამეცნიერო–კვლევით სამუშაოებზე გაწეული კაპიტალიზებული დანახარჯები და საკუთარი წარმოების ძირითადი აქტივები;

    (ბ) ძირითადი აქტივების, არამატერიალური და სხვა გრძელვადიანი აქტივების რეალიზაციიდან მიღებული ფულადი შემოსულობები;

    (გ) სხვა ერთეულების წილობრივი ან სავალო ინსტრუმენტების შეძენის მიზნით და ერთობლივ საქმიანობაში წილობრივი მონაწილეობის მიზნით (გარდა გადახდებისა ფულად ეკვივალენტებთან გათანაბრებული ინსტრუმენტებისათვის ან სადილერო/სავაჭრო ინსტრუმენტებისათვის) ფულადი გადახდები;

    (დ) ფულადი შემოსულობები სხვა ერთეულების წილობრივი ან სავალო ინსტრუმენტების და ერთობლივი საქმიანობის წილების რეალიზაციიდან (გარდა იმ ინსტრუმენტებისა, რომლებიც განიხილება ფულად ეკვივალენტებად და სადილერო ან სავაჭრო ინსტრუმენტებად);

    (ე) ფულადი ავანსები და სესხები გაცემული სხვა პირებზე (გარდა საჯარო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ გაცემული ავანსებისა და სესხებისა);

    (ვ) სხვა პირებზე გაცემული ავანსების და სესხების დაფარვის შედეგად მიღებული ფულადი შემოსულობები (გარდა საჯარო საფინანსო ინსტიტუტებზე გაცემული ავანსებისა და სესხებისა);

    (ზ) ფულადი გადახდები ფიუჩერსულ კონტრაქტებზე, ფორვარდულ კონტრაქტებზე, ოფციურ კონტრაქტებზე და სვოპ კონტრაქტებზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც კონტრაქტები იდება სადილერო და სავაჭრო მიზნებით ან გადახდები განიხილება, როგორც საფინანსო საქმიანობა; და

    (თ) ფულადი შემოსულობები ფიუჩერსული კონტრაქტებიდან, ფორვარდული კონტრაქტებიდან, ოფციური კონტრაქტებიდან და სვოპ კონტრაქტებიდან, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც კონტრაქტები იდება სადილერო და სავაჭრო მიზნებით დადებული კონტრაქტებისა ან შემოსულობები განიხილება, როგორც საფინანსო საქმიანობა.

როდესაც კონტრაქტი განიხილება გარკვეული მუხლის ჰეჯირების ინსტრუმენტად, თვით კონტრაქტის ფულადი სახსრების ნაკადები განიხილება ჰეჯირებულ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრების ნაკადების ანალოგიურად.

საფინანსო საქმიანობა

25. საფინანსო საქმიანობიდან წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადების ცალკე წარმოდგენა მნიშვნელოვანია, ვინაიდან იგი საჭიროა ერთეულის კაპიტალის ფორმირებაში მონაწილეთა მომავალი ფულადი ნაკადების მიმართ მოთხოვნებზე სათანადო პროგნოზის გასაკეთებლად. საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადების მაგალითებს წარმოადგენენ:

    (ა) ფულადი შემოსავლები მიღებული სავალო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებიდან, სესხებიდან, თამასუქებიდან, ობლიგაციებიდან, გირაოებიდან და სხვა მოკლევადიანი და გრძელვადიანი სესხებიდან;

    (ბ) სესხების დასაფარად გამოყოფილი ფულადი სახსრები; და

    (გ) მოიჯარის მიერ ფინანსური იჯარის ვალდებულებების შესამცირებლად გადახდილი ფულადი სახსრები.

საოპერაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა

21. საოპერაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადები ერთეულმა უნდა წარმოადგინოს:

    (ა) პირდაპირი მეთოდით, რომელშიც მოცემულია ფულადი შემოსულობების და გადახდების მთლიანი ნაკადები; ან

    (ბ) არაპირდაპირი მეთოდით, რომლის მიხედვითაც ნამეტი ან დეფიციტი კორექტირდება არაფულადი ოპერაციების შედეგებით, წარსული და მომავალი პერიოდის საოპერაციო შემოსულობების და გადახდების გადავადების ან დარიცხვის გათვალისწინებით, რომლებიც დაკავშირებულია საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადებთან.

21. ერთეულებს ეძლევათ რეკომენდაცია წარმოადგინონ ფულადი ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან პირდაპირი მეთოდის გამოყენებით. პირდაპირი მეთოდი იძლევა ისეთ ინფორმაციას, რომელიც (ა) სასარგებლოა მომავალი ფულადი ნაკადების შესაფასებლად, და (ბ) არაპირდაპირი მეთოდის მეშვეობით მიუწვდომელია. პირდაპირი მეთოდის მიხედვით, ინფორმაცია მთლიანად მიღებული ან მთლიანად გაცემული ფულადი სახსრების ძირითადი მუხლების შესახებ შეიძლება მიღებულ იქნეს

    (ა) ერთეულის ბუღალტრული წიგნებიდან; ან

    (ბ) საოპერაციო შემოსავლების კორექტირებით, საოპერაციო ხარჯების კორექტირებით (საპროცენტო და მსგავსი შემოსავალი და საპროცენტო და მსგავსი ხარჯი სახელმწიფო ფინანსური ინსტიტუტებისთვის), და ფინანსური შედეგების შესახებ ანგარიშგების სხვა მუხლების კორექტირების საფუძველზე, შემდეგის გათვალისწინებით:

    (1) საანგარიშგებო პერიოდში მატერიალურ მარაგებსა და საოპერაციო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილ მოთხოვნებსა და ვალდებულებებში მომხდარი ცვლილებები;

    (2) სხვა არაფულადი მუხლები; და

    (3) სხვა მუხლები, რომლებიც გვიჩვენებს საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებულ ფულადი სახსრების ნაკადებს.

    29. ერთეულებს, რომლებიც იყენებენ პირდაპირ მეთოდს საოპერაციო საქმიანობიდან ფულადი ნაკადების ანგარიშგების დროს, საოპერაციო საქმიანობის წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადების ანგარიშთან ერთად, რეკომენდაცია ეძლევათ აგრეთვე წარმოადგინონ საოპერაციო საქმიანობის ნამეტის/დეფიციტის შეჯერებული ანგარიში. ეს შეჯერება შეიძლება აისახოს, როგორც ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში, აგრეთვე ფინანსური ანგარიშგების განმარტებითი შენიშვნების ნაწილში.

    30. არაპირდაპირი მეთოდით საოპერაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები განისაზღვრება ჩვეულებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით ნამეტის და დეფიციტის კორექტირებით შემდეგ მუხლებზე დაყრდნობით:

    (ა) საანგარიშო პერიოდში მატერიალურ მარაგებსა და საოპერაციო მოთხოვნებსა და ვალდებულებებში მომხდარი ცვლილებები;

    (ბ) არაფულადი მუხლები, როგორიცაა ცვეთა, ანარიცხები, გადავადებული გადასახადები, უცხოურ ვალუტასთან დაკავშირებით მიღებული არარეალიზებული მოგება და ზარალი, მეკავშირე ერთეულების გაუნაწილებელი მოგება და უმცირესობის ინტერესი; და

    (გ) ყველა სხვა მუხლები, რომლებიც გვიჩვენებს საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებულ ფულად ნაკადებს.

    (დ) [ამოღებულია]

საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა

31. ერთეულმა ცალ–ცალკე უნდა წარმოადგინოს საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი შემოსულობების და გადახდების მთლიანი ნაკადები, ძირითადი კატეგორიების მიხედვით, გარდა ნეტო საფუძველზე წარდგენილი ფულადი სახსრების ნაკადებისა, რომელიც აღწერილია 32-ე და 35-ე პუნქტებში.

ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა ნეტო მეთოდით

32. საოპერაციო, საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობით წარმოქმნილი შემდეგი ფულადი სახსრების ნაკადები შეიძლება წარდგენილ იქნეს ნეტო საფუძველზე:

(ა) კლიენტების, გადასახადის გადამხდელების ან ბენეფიციარების სახელით ფულადი შემოსულობები და გადახდები, როდესაც ფულადი სახსრების ნაკადები ასახავს უფრო მეტად სხვა პირების, ვიდრე ერთეულების საქმიანობას; და

(ბ) ფულადი შემოსულობები და გადახდები იმ მუხლების მიხედვით, რომელთათვის დამახასიათებელია სწრაფი ბრუნვა, თანხების დიდი ოდენობა და განაღდების მოკლე ვადები.

33. პუნქტი 32(ა) ასახავს მხოლოდ იმ ოპერაციებს, რომელთა შედეგად მიღებული ფულადი სახსრების ნაშთები კონტროლდება ანგარიშვალდებული ერთეულების მიერ. ამგვარი ფულადი შემოსულობების და გადახდების მაგალითები მოიცავს:

    (ა) გადასახადების შეგროვებას სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოს ერთი დონის მიერ სხვა სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოს დონისათვის, რომელშიც არ შედის ის გადასახადები, რომლებიც გამოიყენება სახელმწიფოს მიერ საკუთარი სარგებლობისათვის გადასახადების გადანაწილების წესებიდან გამომდინარე;

    (ბ) საჯარო ფინანსური ინსტიტუტის მოთხოვნამდე დეპოზიტების მიღება და განაღდება;

    (გ) ფონდები კლიენტებისათვის სატრასტო და საინვესტიციო ერთეულების მიერ; და

    (დ) ქონების მესაკუთრის სახელზე მიღებული და გადახდილი საიჯარო ქირა.

34. 32(ბ) პუნქტში მოყვანილი ფულადი შემოსულობების და გადახდების მაგალითებია ავანსად გადახდა და ვალდებულებების დაფარვა:

    (ა) ინვესტიციის შეძენის ან გაყიდვის; და

    (ბ) სხვა მოკლევადიანი სესხების, მაგალითად, რომელთა დაფარვის ვადა არის სამი თვე ან უფრო ნაკლები.

35. ფულადი სახსრების ნაკადები წარმოქმნილი საჯარო ფინანსური ინსტიტუტის ყველა ქვემოთჩამოთვლილი საქმიანობიდან შეიძლება წარმოდგენილ იქნას ნეტო საფუძველზე:

(ა) ფულადი შემოსულობები და გადახდები გადახდის ფიქსირებული ვადის მქონე დეპოზიტების აღიარებისა და გადახდისათვის;

(ბ) დეპოზიტების განთავსება ან მათი გამოტანა სხვა ფინანსური ინსტიტუტებიდან; და

(გ) საავანსო გადახდები და სესხები, გაცემული მომხმარებლებისადმი და მათი დაფარვა ფულადი ფორმით.

ფულადი სახსრების ნაკადები უცხოურ ვალუტაში

36. უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციები უნდა აისახოს ერთეულის სამუშაო ვალუტაში, ფულადი სახსრების ნაკადების წარმოქმნის დღეს, სამუშაო ვალუტასა და უცხოურ ვალუტას შორის არსებული გაცვლითი კურსის მიხედვით.

37. უცხოური კონტროლს დაქვემდებარებული ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადები უნდა დაკონვერტირდეს სამუშაო ვალუტაში, სამუშაო ვალუტასა და უცხოურ ვალუტას შორის გასაცვლელი სავალუტო კურსით, ფულადი ნაკადების თარიღებისთვის.

38. უცხოურ ვალუტაში დენომინირებული ფულადი სახსრების ნაკადების წარდგენა ხორციელდება სსბასს 4 უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები–ს შესაბამისად. მოცემული იძლევა შესაძლებლობას გამოყენებულ იქნას რეალურთან მიახლოებული გაცვლითი კურსი. მაგალითად, დროის გარკვეულ მონაკვეთში საშუალო შეწონილი გაცვლითი კურსი შეიძლება გამოყენებულ იქნას უცხოურ ვალუტაში ოპერაციების ასახვისათვის ან უცხოურ კონტროლს დაქვემდებარებული ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების გადაანგარიშებისათვის ეროვნულ ვალუტაში. სსბასს 4 კრძალავს უცხოურ კონტროლს დაქვემდებარებული ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების გადაანგარიშებას ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსის გამოყენებით.

უცხოური ვალუტის გაცვლითი კურსის ცვლილებით გამოწვეული არარეალიზებული მოგება და ზარალი არ წარმოადგენს ფულადი სახსრების ნაკადებს. თუმცა, გაცვლითი კურსის ცვლილების ზეგავლენა ხელმისაწვდომ ან მოსალოდნელ ფულად სახსრებზე და მის ეკვივალენტებზე უცხოურ ვალუტაში აისახება ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში იმისათვის, რომ მოხდეს ფულადი სახსრების და მისი ეკვივალენტების შეჯერება საანგარიშო პერიოდის დასაწყისსა და ბოლოსათვის. მოცემული თანხები აისახება საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი ნაკადებისაგან განცალკევებულად და შეიცავს საკურსო სხვაობას, თუ ასეთს ჰქონდა ადგილი, იმ შემთხვევებში, როდესაც ფულადი სახსრების ნაკადები ანგარიშგებაში ნაჩვენებია გასაცვლელი სავალუტო კურსით, საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოსათვის.

პროცენტები და დივიდენდები ან მსგავსი განაწილების ფორმები

39. პროცენტების და დივიდენდების სახით მიღებული და გაცემული ფულადი სახსრების ნაკადები უნდა აისახოს განცალკევებით. მათი კლასიფიცირება უნდა მოხდეს უცვლელად, პერიოდიდან პერიოდამდე, როგორც საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობა.

40. საანგარიშგებო პერიოდში გადახდილი პროცენტების მთლიანი თანხა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში აისახება იმისდა მიუხედავად, აღიარებულია ისინი როგორც ხარჯები მოგებისა და ზარალის ანგარიშგებაში, თუ კაპიტალიზებულია ალტერნატიული მეთოდის შესაბამისად სსბასს 5–ში სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯები.

41. გადახდილი და მიღებული პროცენტები და დივიდენდები საფინანსო დაწესებულებებისათვის, ჩვეულებრივ, კლასიფიცირდება, როგორც საჯარო ფინანსური ინსტიტუტის საოპერაციო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადები. თუმცა, სხვა ერთეულებისათვის არ არსებობს ერთიანი მოსაზრება ამგვარი ფულადი სახსრების ნაკადების კლასიფიცირების შესახებ. გადახდილი და მიღებული პროცენტები და დივიდენდები შეიძლება კლასიფიცირდეს როგორც საოპერაციო ფულადი სახსრების ნაკადები, რადგან ისინი მონაწილეობენ ნამეტის და დეფიციტის განსაზღვრაში. ამის საპირისპიროდ, გადახდილი და მიღებული პროცენტები და დივიდენდები ასევე შეიძლება კლასიფიცირდეს, შესაბამისად, როგორც ფინანსური და საინვესტიციო ფულადი სახსრების ნაკადები, რადგან ისინი წარმოადგენენ ფინანსური რესურსების მოზიდვის დანახარჯებს ან ინვესტიციების უკუგებას.

42. გადახდილი დივიდენდები ან მსგავსი განაწილების ფორმები შეიძლება კლასიფიცირდეს ფულადი სახსრების ნაკადებად საფინანსო საქმიანობიდან, რადგან ისინი წარმოადგენს ფინანსური რესურსების მოზიდვის დანახარჯებს. როგორც ალტერნატივა, გადახდილი დივიდენდები და მსგავსი განაწილების ფორმები შეიძლება კლასიფიცრდეს როგორც საოპერაციო საქმიანობიდან მიღებული ფულადი ნაკადების შემადგენელი ნაწილი, რათა დაეხმაროს ინფორმაციის მომხმარებლებს განსაზღვრონ ერთეულის შესაძლებლობა ეს გადახდები განახორციელოს საოპერაციო ფულადი სახსრების ნაკადებიდან.

წმინდა ნამეტზე გადასახადები

43. წმინდა ნამეტზე. გადასახადთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადები ცალკე აისახება და კლასიფიცირდება როგორც საოპერაციო საქმიანობიდან მიღებული ფულადი სახსრები ნაკადები, იმ შემთხვევების გარდა, როდესაც ისინი კონკრეტულად განისაზღვრება საფინანსო და საინვესტიციო საქმიანობად.

44. საჯარო სექტორის ერთეულები. როგორც წესი, გათავისუფლებული არიან წმინდა ნამეტზე გადასახადებისაგან. მიუხედავად ამისა, საჯარო სექტორის ზოგიერთი ერთეული შეიძლება ფუნქციონირებდეს საგადასახადო რეჟიმთან გათანაბრებულ პირობებში, სადაც გადასახადები დაკისრებულია იმავე სახით, როგორც ეს კერძო სექტორის საწარმოებში ხორციელდება.

45. წმინდა ნამეტზე გადასახადები წარმოიშობა იმ ოპერაციების შედეგად, რომლებიც წარმოშობს ფულადი სახსრების ნაკადებს და კლასიფიცირდება საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობად ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში. საგადასახადო ხარჯი ადვილად მიეკუთვნება საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობას, მაგრამ შესაბამისი საგადასახადო ფულადი სახსრების ნაკადების მიკუთვნება, ხშირად, მიზანშეწონილი არ არის და შეიძლება წარმოიშვას განსხვავებულ პერიოდში, ვიდრე მოცემულ ოპერაციასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადები. ამიტომ გადახდილ გადასახადებს, როგორც წესი, მიაკუთვნებენ საოპერაციო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადებს. თუ მიზანშეწონილია საგადასახადო ფულადი სახსრების ნაკადების მიკუთვნება ცალკეული ოპერაციისათვის, რომელიც წარმოშობს ფულადი სახსრების ნაკადებს და თავის მხრივ მიეკუთვნება საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობას, ასეთ შემთხვევაში საგადასახადო ფულადი სახსრების ნაკადები შესაბამისად მიეკუთვნება საინვესტიციო ან საფინანსო საქმიანობას. როდესაც საგადასახადო ფულადი სახსრების ნაკადები განაწილებულია ერთზე მეტი სახეობის საქმიანობაზე, განმარტებით შენიშვნებში ნაჩვენები უნდა იყოს გადახდილი გადასახადების მთლიანი თანხა.

ინვესტიციები კონტროლირებულ ერთეულებში, მეკავშირე ერთეულებში და ერთობლივ საქმიანობაში

46. როდესაც მეკავშირე ან კონტროლირებულ ერთეულებში ინვესტიციების ბუღალტრული აღრიცხვისათვის გამოიყენება კაპიტალ–მეთოდი ან დანახარჯ–მეთოდი, ინვესტორი ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში შემოიფარგლება ფულადი სახსრების ნაკადებით მასსა (ინვესტორსა) და ინვესტირებულ ერთეულს შორის, მაგალითად დივიდენდების ან მსგავსი განაწილებებისა და ავანსების მიმართ.

47. ერთეული, რომელიც კაპიტალ-მეთოდით წარადგენს თავის წილს მეკავშირე ერთეულში ან ერთობლივ საქმიანობაში, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში ჩართავს მეკავშირე ერთეულში ან ერთობლივ საქმიანობაში განხორციელებულ ინვესტიციებთან დაკავშირებულ ფულადი სახსრების ნაკადებს, აგრეთვე, თანხების განაწილებასა და სხვა გადახდებს, ან შემოსულობებს მასსა და მეკავშირე ერთეულს, ან ერთობლივ საქმიანობას შორის.

შეძენები და გასვლები კონტროლირებული და სხვა საოპერაციო ერთეულების

48. ფულადი სახსრების მთლიანი ნაკადები, რომლებიც წარმოიშობა კონტროლირებულ ერთეულებსა და სხვა საოპერაციო ერთეულებზე კონტროლის აღებასთან ან დაკარგვასთან დაკავშირებით, ცალკე უნდა იქნეს წარდგენილი და კლასიფიცირებული უნდა იყოს როგორც საინვესტიციო საქმიანობა.

49. ერთეულმა საანგარიშგებო პერიოდში კონტროლირებულ ერთეულებსა და სხვა საოპერაციო ერთეულებზე კონტროლის აღებასთან და დაკარგვასთან დაკავშირებით, ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში აგრეგირებულად უნდა ასახოს შემდეგი:

    (ა) გადახდილი ან მიღებული მთლიანი ანაზღაურება;

    (ბ) ფულადი სახსრებით და მათი ეკვივალენტებით ანაზღაურებული ნაწილი;

    (გ) ფულადი სახსრების და მათი ეკვივალენტების ოდენობა კონტროლირებულ ერთეულში ან სხვა საოპერაციო ერთეულში, რომელზეც აიღო კონტროლი ან დაკარგა; და

    (დ) იმ კონტროლირებული ერთეულის ან სხვა საოპერაციო ერთეულის ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტებისაგან განსხვავებული აქტივები და ვალდებულებები, დაჯამებული ძირითადი კატეგორიების მიხედვით, რომელზეც აიღო კონტროლი ან დაკარგა.

    50ა. საინვესტიციო ერთეულს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 35-ში, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება, არ ევალება 50 (გ) ან 50 (დ) პუნქტების გამოყენება კონტროლირებულ ერთეულში ფლობილი ინვესტიციის მიმართ, რომლის შეფასება მოითხოვება სამართლიანი ღირებულებით, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით. მაკონტროლებელმა ერთეულმა, რომელიც არ წარმოადგენს საინვესტიციო ერთეულს, არ უნდა გამოიყენოს 50 (გ) ან 50 (დ) პუნქტები კონტროლირებულ საინვესტიციო ერთეულში ფლობილი ინვესტიციის მიმართ, იმ მოცულობით, რომ ინვესტიცია შეფასდეს სამართლიანი ღირებულებით, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით.

50. კონტროლირებულ ერთეულებზე ან სხვა საოპერაციო ერთეულებზე კონტროლის აღებასთან ან დაკარგვასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადების შედეგების განცალკევებით წარდგენა, ასევე განცალკევებით განმარტებული, შეძენილი და გაყიდული აქტივებისა და ვალდებულებების თანხები, მომხმარებელს ეხმარება, ამგვარი ფულადი სახსრების ნაკადები განასხვაოს საოპერაციო, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადებისაგან. არ შეიძლება კონტროლის დაკარგვით წარმოშობილი ფულადი სახსრების ნაკადების გამოქვითვა კონტროლის აღებით წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადებისაგან.

51. აგრეგირებული ფულადი თანხა, გადახდილი ან მიღებული შეძენის ან გაყიდვის ანაზღაურების სახით, ასახულია ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში როგორც მიღებული და გასხვისებული ნეტო ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები.

    52ა. კონტროლირებულ ერთეულში მფლობელობის წილის ისეთი ცვლილების შედეგად წარმოშობილი ფულადი სახსრების ნაკადები, რომელიც არ იწვევს კონტროლის დაკარგვას, კლასიფიცირებული უნდა იყოს საფინანსო საქმიანობასთან დაკავშირებულ ფულადი სახსრების ნაკადებად, იმ შემთხვევის გარდა, როდესაც კონტროლირებული ერთეული საინვესტიციო ერთეულს, როგორც ეს სსბასს 35-შია განმარტებული, საკუთრებაში იმყოფება და მისი შეფასება მოითხოვება სამართლიანი ღირებულებით, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით.

    52ბ.კონტროლირებული ერთეულის მფლობელობის წილის ისეთი ცვლილება, რომელიც არ იწვევს კონტროლის დაკარგვას, როგორიცაა შემდგომში მაკონტროლებელი ერთეულის მიერ კონტროლირებული ერთეულის წილობრივი ინსტრუმენტების ყიდვა ან გაყიდვა, აისახება როგორც საკუთარ კაპიტალზე შესრულებული ოპერაცია (იხ. სსბასს 35), იმ შემთხვევის გარდა, როდესაც კონტროლირებული ერთეული საინვესტიციო ერთეულის საკუთრებაში იმყოფება და მისი შეფასება მოითხოვება სამართლიანი ღირებულებით, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით. შესაბამისად, ამის შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების ნაკადები ისეთივე წესით კლასიფიცირდება, როგორც კონტროლირებული ერთეულის მესაკუთრეებთან შესრულებული სხვა ოპერაციები, რომლებიც აღწერილია 26-ე პუნქტში.

52. კონტროლირებული ერთეულის ან მოქმედი შეძენილი ან გასხვისებული ერთეულის აქტივები და ვალდებულებები გარდა ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტებისა საჭიროებენ გამოქვეყნებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ კონტროლირებულმა ერთეულმა მანამდე აღიარა ეს აქტივები და ვალდებულებები. მაგალითად თუ საჯარო სექტორის ერთეული, რომელიც ამზადებს ანგარიშგებას საკასო მეთოდის მეშვეობით, შეძენილია სხვა საჯარო სექტორის ერთეულის მიერ, შემძენი ერთეული არ იქნება ვალდებული გამოაქვეყნოს შეძენილი ერთეულის აქტივები და ვალდებულებები (გარდა ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტებისა), ვინაიდან იმ ერთეულს არ ექნება აღიარებული არაფულადი აქტივები და ვალდებულებები.

არაფულადი ოპერაციები

53. ისეთი საინვესტიციო და საფინანსო ოპერაციები, რომლებიც არ საჭიროებს ფულად სახსრებს ან მათ ეკვივალენტებს, არ აისახება ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში. ეს ოპერაციები ფინანსური ანგარიშგების რომელიმე ნაწილში ისეთი ფორმით უნდა აისახოს, რომ იძლეოდეს ყველა შესაბამის ინფორმაციას ამ საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობების შესახებ.

54. ხშირად, საინვესტიციო და საფინანსო საქმიანობა პირდაპირ გავლენას არ ახდენს მიმდინარე ფულადი სახსრების ნაკადებზე, თუმცა მოქმედებს ერთეულის კაპიტალზე და აქტივების სტრუქტურაზე. არაფულადი ოპერაციების ამოღება ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებიდან შეესაბამება ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების მიზანს, რადგან ამგვარი მუხლები არ გულისხმობს მიმდინარე პერიოდის ფულადი სახსრების ნაკადებს. არაფულადი ოპერაციების მაგალითებია:

(ა) აქტივების შეძენა შესაბამის ვალდებულებათა უშუალო აღებით ან ფინანსური იჯარით; და

(ბ) სასესხო ვალდებულებათა საკუთარ კაპიტალად კონვერტირება.

ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების ელემენტები

55. ერთეულმა უნდა გაამჟღავნოს ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების ელემენტები და წარმოადგინოს ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში მოცემული თანხების შეჯერება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში ასახულ ეკვივალენტურ მუხლებთან.

56. იმის გამო, რომ მთელ მსოფლიოში გავრცელებულია ფულადი სახსრების მართვისა და საბანკო საქმის წარმოების სხვადასხვა სისტემა, სსბასს 1–თან შესაბამისობის მისაღწევად ერთეული აქვეყნებს პოლიტიკას, რომელიც განსაზღვრავს ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების შემადგენლობას.

57. ნებისმიერი ცვლილების გავლენა ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების კომპონენტების დადგენის პოლიტიკაში, მაგალითად როგორიცაა ცვლილება ისეთი ფინანსური ინსტრუმენტების კლასიფიკაციაში, რომლებიც ადრე განიხილებოდა ერთეულის საინვესტიციო პორტფელის ნაწილად, ამჯერად აისახება სსბასს 3–ის მიხედვით, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები.

    სხვა განმარტებითი შენიშვნები

58. ერთეულმა ხელმძღვანელობის კომენტართან ერთად ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა ასახოს მნიშვნელოვანი ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების ნაშთები, რომლებიც ეკუთვნის ერთეულს, მაგრამ მათი გამოყენება არ შეუძლია ეკონომიკურ ერთეულს.

59. მრავალი გარემოება არსებობს, რის გამოც ერთეულის კუთვნილი ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები ხელმიუწვდომელია გამოყენებისათვის ეკონომიკური ერთეულის მიერ. მაგალითად, როდესაც ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტების ნაშთები ეკუთვნის კონტროლირებულ ერთეულს, რომელიც საქმიანობას ეწევა ისეთ ქვეყანაში, სადაც სავალუტო გაცვლა კონტროლდება ან სხვა სახის საკანონმდებლო შეზღუდვები კრძალავს ფულადი სახსრებისა და მათი ეკვივალენტების ნაშთების საერთო მიზნებისათვის გამოყენებას მაკონტროლებელი ერთეულის ან სხვა შვილობილი ერთეულების მიერ.

60. მომხმარებლებისათვის შეიძლება სასარგებლო იყოს დამატებითი ინფორმაცია ერთეულის ფინანსური მდგომარეობისა და ლიკვიდობის გასაცნობად. ამგვარი ინფორმაციის ასახვა ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებთან ერთად მისასალმებელია და შეიძლება მოიცავდეს:

    (ა) გამოუყენებელ ნასესხებ თანხებს, რომლებიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მომავალი საოპერაციო საქმიანობისათვის და კაპიტალთან დაკავშირებული ვალდებულებების დასაფარავად ამ საშუალებათა გამოყენების ნებისმიერი შეზღუდვის მითითებით.

    (ბ) ამოღებულია

    (გ) შეზღუდული ფულადი ნაშთების მოცულობას და შინაარსს.

როდესაც საბიუჯეტო ასიგნებები მომზადებულია საკასო მეთოდის საფუძველზე, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება შეიძლება დაეხმაროს მომხმარებლებს ერთეულის აქტივობებს ან პროგრამებს და სახელმწიფოს საბიუჯეტო ინფორმაციას შორის არსებული კავშირების გასაგებად. სსბასს 1 შეიძლება გამოყენებულ იქნას მოკლე მიმოხილვისათვის, დაგეგმილი და ფაქტიური საბიუჯეტო თანხების შესადარებლად.

ძალაში შესვლის თარიღი

61. ერთეულმა უნდა მოახდინოს მოცემული სტანდარტის გამოყენება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც იწყება 2001 წლის 1 ივლისიდან ან ამ თარიღის შემდეგ. უფრო ადრეული გამოყენება მისასალმებელია. თუ რომელიმე ერთეული იყენებს მოცემულ სტანდარტს პერიოდისათვის, რომელიც იწყება 2001 წლის 1 ივლისამდე, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

    63ა. 22–ე პუნქტი შეიცვალა სსბასს-ების გაუმჯობესების (2010 წლის იანვარი) გამოცემის შემდეგ. ერთეულმა უნდა მოახდინოს მოცემული ცვლილების ასახვა წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც იწყება 2011 წლის 1 იანვრიდან ან ამ თარიღის შემდეგ. უფრო ადრეული გამოყენება მისასალმებელია. თუ რომელიმე ერთეული იყენებს მოცემულ ცვლილებებს, რომელიც იწყება 2011 წლის 1 იანვრამდე, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი და გამოიყენოს სსბასს 17–ის 83ა პუნქტი.

    63ბ. 25-ე პუნქტი შეიცვალა სსბასს–ების გაუმჯობესების (2010 წლის ნოემბერი) გამოცემის შემდეგ. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს მოცემული ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც იწყება 2012 წლის 1 იანვრიდან ან ამ თარიღის შემდეგ. უფრო ადრეული გამოყენება მისასალმებელია. თუ რომელიმე ერთეული იყენებს ცვლილებას 2012 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

63გ. 64-ე პუნქტი შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის შესაბამისი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) თავდაპირველი დანერგვა (2015 წლის იანვარი) გამოცემის შემდგომ. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს მოცემული ცვლილება წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც იწყება 2017 წლის 1 იანვრიდან ან ამ თარიღის შემდეგ. უფრო ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ რომელიმე ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს პერიოდისთვის, რომელიც იწყება 2017 წლის 1 იანვრამდე, მან ადრეული პერიოდისთვის ასევე უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებებიც.

63დ. სსბასს 35-სა, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება და სსბასს 37-ში, ერთობლივი შეთანხმებები, გამოცემული 2015 წლის იანვარში, შესწორებული იქნა მე-8, 30(ბ), 47-ე, 48-ე და 61(ბ) პუნქტები და დაემატა პუნქტები 50ა, 52ა და 52ბ. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებები, როდესაც იგი გამოიყენებს სსბასს 35-ს და სსბასს 37-ს.

63ე. მე–3, მე–4 და მე–16 პუნქტები ამოღებულია სსბასს-ების გამოყენების (2016 წლის აპრილი) გამოცემის გამო. ერთეული ვალდებულია გამოიყენოს ეს ცვლილებები ყოველწლიურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, რომლებიც იწყება 2018 წლის 1 იანვარს ან მას შემდეგ. უფრო ადრეული გამოყენება მისასალმებელია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

64. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის შესაბამის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის შესაბამისი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) თავდაპირველი დანერგვა ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღის შესაბამისად, სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისთვის, რომელიც მოიცავს პერიოდს დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვიდან ან ამ თარიღის შემდგომ.

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 2-ის შემადგენელი ნაწილი.

ცვლილება სსბასს 2–ში, ბასსს-ს მიერ 2009 წელს გამოცემული ფასს-ების გადამუშავებიდან გამომდინარე

დს1. სსბასსს-მ განიხილა ცვლილებები ბასს 7–ში, რომლებიც ასახულია ფასს–ებში და გამოცემულია ბასსს–ის მიერ 2009 წლის აპრილში და ძირითადად დაეთანხმა ბასსს–ის შეხედულებებს ცვლილებების განხორციელებასთან დაკავშირებით. სსბასსს–მ დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე მიზეზი საჯარო სექტორის კუთხით ამ ცვლილების არმიღებისათვის.

სსბასს 2–ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს.2 სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

საილუსტრაციო მაგალითები

მოცემული მაგალითები მოცემულია თანდართული სახით, მაგრამ არ წარმოადგენს სსბასს 2–ს ნაწილს.

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება (ყველა ერთეულისთვის, გარდა ფინანსური ინსტიტუტებისა)

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება პირდაპირი მეთოდით (პუნქტი 27(ა))

საჯარო სექტორის ერთეული—კონსოლიდირებული ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება 20X2 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (ფულადი ერთეული ათასებში)

(ფულადი ერთეული ათასებში)	20X2		20X1
ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან
შემოსულობები
გადასახადები	X		X
საქონლისა და მომსახურების გაყიდვა	X		X
გრანტები	X		X
მიღებული საპროცენტო სარგებელი	X		X
სხვა შემოსულობა	X		X
გადასახდელები
დანახარჯები თანამშრომლებზე	(X)		(X)
შენატანი საპენსიო ფონდში	(X)		(X)
მომწოდებლები	(X)		(X)
გადახდილი პროცენტი	(X)		(X)
სხვა გადასახდელები	(X)		(X)
წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან	X		X
ფულადი სახსრების ნაკადები საინვესტიციო საქმიანობიდან
ძირითადი აქტივების შეძენა	(X)		(X)
შემოსავლები ძირითადი აქტივების რეალიზაციიდან	X		X
ინვესტიციების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავლები	X		X
ფასიანი ქაღალდების შეძენა უცხოურ ვალუტაში	(X)		(X)
წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საინვესტიციო საქმიანობიდან	(X)		(X)
ფულადი სახსრების ნაკადები საფინანსო საქმიანობიდან
შემოსავლები სესხებიდან	X		X
სესხების დაფარვა	(X)		(X)
დივიდენდების განაწილება ბიუჯეტისთვის	(X)		(X)
წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საფინანსო საქმიანობიდან	X		X
წმინდა ზრდა/შემცირება ფულად სახსრებში და მათ ეკვივალენტებში	X		X
ფულადი სახსრების და მათი ეკვივალენტები პერიოდის დასაწყისში	X		X
ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები პერიოდის ბოლოს	X		X

შენიშვნები ფულადი ნაკადების ანგარიშგების მიმართ

(ა) ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები

ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები მოიცავს ნაღდ ფულს, საბანკო ნაშთებს და ინვესტიციებს ფულადი ბაზრის ინსტრუმენტებში. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში ასახული ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების ამსახველ შემდეგ თანხებს:

	20X2		20X1
ნაღდი ფული და საბანკო ანგარიშების ნაშთები	X		X
მოკლევადიანი ინვესტიციები	X		X
	X		X

ერთეულს გააჩნია გამოუყენებელი საკრედიტო ხაზი X თანხის მოცულობით, საიდანაც X თანხა უნდა გამოყენებულ იქნას ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე.

(ბ) ძირითადი აქტივები

გარკვეული დროის მანძილზე ეკონომიკურმა ერთეულმა შეიძინა ძირითადი აქტივები X თანხად, საიდანაც X მიღებულ იქნა მთავრობის მიერ გაცემული კაპიტალური გრანტით. X მოცულობის ფულადი სახსრების გადახდა მოხდა ძირითადი აქტივების შეძენის მიზნით.

(გ) საოპერაციო საქმიანობიდან წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადების შეჯერება ნამეტთან/(დეფიციტთან)

(ფულადი ერთეული ათასებში)	20X2		20X1
ნამეტი/(დეფიციტი)	X		X
არაფულადი მოძრაობა
ცვეთა	X		X
ამორტიზაცია	X		X
საეჭვო ვალების რეზერვების ზრდა	X		X
კრედიტორული დავალიანების ზრდა	X		X
აღებული სესხების ზრდა	X		X
რეზერვების ზრდა თანამშრომლებთან დაკავშირებული ხარჯებისათვის	X		X
ძირითადი აქტივების რეალიზაციიდან მიღებული (მოგება)/ზარალი	(X)		(X)
ინვესტიციების რეალიზაციიდან მიღებული (მოგება)/ზარალი	(X)		(X)
სხვა მიმდინარე აქტივების ზრდა	(X)		(X)
ინვესტიციების ზრდა გადაფასების შედეგად	(X)		(X)
დებიტორული დავალიანების ზრდა	(X)		(X)
წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან	X		X

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების არაპირდაპირი მეთოდი (პუნქტი 27(ბ))

საჯარო სექტორის ერთეული—კონსოლიდირებული ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება 20X2 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (ფულადი ერთეული ათასებში)

(ფულადი ერთეული ათასებში)	20X2		20X1
ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან შემოსულობები
ნამეტი/(დეფიციტი)	X		X
არაფულადი მოძრაობა
ცვეთა	X		X
ამორტიზაცია	X		X
საეჭვო ვალების რეზერვების ზრდა	X		X
კრედიტორული დავალიანების ზრდა	X		X
აღებული სესხების ზრდა	X		X
რეზერვების ზრდა თანამშრომლებთან დაკავშირებული ხარჯებისათვის	X		X
ძირითადი აქტივების რეალიზაციიდან მიღებული (მოგება)/ზარალი	(X)		(X)
ინვესტიციების რეალიზაციიდან მიღებული (მოგება)/ზარალი	(X)		(X)
სხვა მიმდინარე აქტივების ზრდა	(X)		(X)
ინვესტიციების ზრდა გადაფასების შედეგად	(X)		(X)
დებიტორული დავალიანების ზრდა	(X)		(X)
წმინდა ფულადი სახსრების ნაკადები საოპერაციო საქმიანობიდან	X		X

ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების განმარტებითი შენიშვნები

(ა) ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები

ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები მოიცავს ნაღდ ფულს, საბანკო ნაშთებს და ინვესტიციებს ფულადი ბაზრის ინსტრუმენტებში. ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში ასახული ფულადი სახსრები და მათი ეკვივალენტები მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების ამსახველ შემდეგ თანხებს:

	20X2		20X1
ნაღდი ფული და საბანკო ანგარიშების ნაშთები	X		X
მოკლევადიანი ინვესტიციები	X		X
	X		X

ერთეულს გააჩნია გამოუყენებელი საკრედიტო ხაზი X თანხის მოცულობით, საიდანაც X თანხა უნდა გამოყენებულ იქნას ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე.

(ბ) ძირითადი აქტივები

გარკვეული დროის მანძილზე ეკონომიკურმა ერთეულმა შეიძინა ძირითადი აქტივები X თანხად, საიდანაც X მიღებულ იქნა მთავრობის მიერ გაცემული კაპიტალური გრანტით. X მოცულობის ფულადი სახსრების გადახდა მოხდა ძირითადი აქტივების შეძენის მიზნით.

ბასს 7-თან შედარება სსბასს 2, ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგება ძირითადად ეყრდნობა ბასს 7–ს ფულადი ნაკადების ანგარიშგება და მოიცავს ბასს 7–ში მომხდარ ცვლილებას, რომელიც 2009 წლის აპრილში გამოცემული ფასს–ების გადამუშავების შედეგია. სსბასს 2–ს და ბასს 7–ს შორის ძირითადი განსხვავებები მდგომარეობს შემდეგში: სსბასს 2 იყენებს განსხვავებულ ტერმინოლოგიას გარკვეულ შემთხვევებში. ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითებია ტერმინების „შემოსავალი“, „ფინანსური შედეგების შესახებ ანგარიშგება“ და „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“ გამოყენება სსბასს 2–ში. ბასს 7–ის ეკვივალენტური ტერმინებია „შემოსულობა”, „მოგება ზარალის უწყისი“ და „საკუთარი კაპიტალი“. სსბასს 2 შეიცავს ბასს 7–სგან ტექნიკური ტერმინების განსხვავებულ ჩამონათვალს (პუნქტი 8). ბასს 7–ის ანალოგიურად, სსბასს 2 იძლევა საშუალებას გამოყენებულ იქნას საოპერაციო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადების არაპირდაპირი ან პირდაპირი წარდგენის მეთოდი. როდესაც პირდაპირი მეთოდი გამოყენებულია საოპერაციო საქმიანობის ფულადი სახსრების ნაკადების წარსადგენად, სსბასს 2 მიესალმება ნამეტის ან დეფიციტის შეჯერებას საოპერაციო ფულად ნაკადებთან, რომელიც ასახულია ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნების ნაწილში (პუნქტი 29). სსბასს 2–ის თანდართული საილუსტრაციო მაგალითებში არ მოიძებნება ფინანსური ინსტიტუტის ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგების ილუსტრაცია.

დანართი №3 სსბასს 3—სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი (სსბასს), ძირითადად ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემული ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ 8-ს (ბასს 8) - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები (შესწორებულ იქნა 2003 წელს). ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით, ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში გამოყენებულია ამონარიდები ბასს 8-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ.ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 3—სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 3 - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები - გამოიცა 2000 წლის მაისში. 2006 წლის დეკემბერში სსბასსს-მ გამოსცა შესწორებული სსბასს 3. მოგვიანებით, სსბასს 3-ში ცვლილებები შევიდა შემდეგი სსბასს-ების შესაბამისად: 2011 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესება (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა); სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის იანვრის გამოცემა); სსბასს 31 - არამატერიალური აქტივები - (2010 წლის იანვრის გამოცემა); სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა).

სსბასს 3-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
შესავალი ნაწილი	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2011 წლის ოქტომბერი
შნ11-ის ზემოთ სათაური	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2010 წლის ნოემბერი
5	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
6	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
7	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
9	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
10	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
11	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი
12	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
13	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
14		სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
15	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
17	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
22	შეცვლილია	სსბასს 31, 2010 წლის იანვარი
34	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
59ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის იანვარი
59ბ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
59გ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2016 წლის აპრილი
59დ	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
60	შეცვლილია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2006 წლის დეკემბერი

სსბასს 3—სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1–2

მოქმედების სფერო 3–6

განმარტებები 7–8

არსებითობა 8

სააღრიცხვო პოლიტიკა 9–36

სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევა და გამოყენება 9–15

სააღრიცხვო პოლიტიკის უცვლელობა 16

ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში 17–36

ცვლილებების შეტანა სააღრიცხვო პოლიტიკაში 24–32

რეტროსპექტული გამოყენება 27

რეტროსპექტულ გამოყენებასთან დაკავშირებული შეზღუდვები 28–32

განმარტებითი შენიშვნები 33–36

ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში 37–45

განმარტებითი შენიშვნები 44–45

შეცდომები 46–54

რეტროსპექტულ გადაანგარიშებასთან დაკავშირებული

შეზღუდვები 48–53

წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომების განმარტებით

შენიშვნებში ასახვა 54

რეტროსპექტული გამოყენებისა და რეტროსპექტული

გადაანგარიშების შეუძლებლობა 55–58

ძალაში შესვლის თარიღი 59–60

სსბასს 3-ის (2000) გაუქმება 61

დანართი: სხვა სსბასს-ების შესწორებები

დასკვნის საფუძველი

მითითებები დანერგვაზე

ბასს 8-სთან შედარება

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 3 - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები - ჩამოყალიბებულია 1-61 პუნქტებში. ყველა პუნქტს თანაბარი ძალა აქვს. სსბასს 3 აღქმულ უნდა იქნეს მისი მიზნის, დასკვნის საფუძვლის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. სსბასს 3 იძლევა სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველს, დეტალური მითითებების არარსებობის შემთხვევაში.

მიზანი

1. წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და მისი შეცვლის კრიტერიუმებს იმ კრიტერიუმებთან ერთად, რომლებიც გამოყენებულ უნდა იქნეს: (ა) სააღრიცხვო პოლიტიკის ფარგლებში სააღრიცხვო მიდგომებისა და ცვლილებების შესახებ განმარტებითი შენიშვნების, (ბ) სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებებისა და გ) შეცდომების გასწორების დროს. სტანდარტი მიზნად ისახავს ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების შესაბამისობისა და საიმედოობის და გარკვეული დროის განმავლობაში, ამ ფინანსური ანგარიშგებების სხვა ერთეულების ფინანსურ ანგარიშგებებთან შესადარისობის გაუმჯობესებას.

2. სააღრიცხვო პოლიტიკის განმარტებითი შენიშვნების მოთხოვნები, გარდა სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებებთან დაკავშირებული მოთხოვნებისა, განსაზღვრულია ბასს 1-ში - ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა.

მოქმედების სფერო

3. წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების, სააღრიცხვო პოლიტიკასა და სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებების ასახვისა და წინა პერიოდის შეცდომების გასწორებისათვის.

4. წინამდებარე სტანდარტი არ მოიცავს წინა პერიოდის შეცდომების გასწორებისა და სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლით გამოწვეული რეტროსპექტული კორექტირებების დაბეგვრის შედეგებს, რადგან აღნიშნული არარელევანტურია საჯარო სექტორის მრავალი ერთეულისათვის. დაბეგვრის შედეგებთან დაკავშირებული დებულებები გაწერილია მოგების გადასახადთან დაკავშირებული ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო თუ ეროვნულ სტანდარტებში.

5. [ამოღებულია]

6. [ამოღებულია]

განმარტებები

7. წინამდებარე სტანდარტში მოცემული ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

სააღრიცხვო პოლიტიკა წარმოადგენს ერთეულის მიერ ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის დროს გამოყენებული გარკვეული პრინციპების, საფუძვლების, დაშვებების, წესებისა და პრაქტიკული მეთოდების ერთობლიობას.

სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება არის აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულებაში შესწორება, ან აქტივის პერიოდული გამოყენების თანხა, რომელიც გამომდინარეობს აქტივების ან ვალდებულებების მიმდინარე სტატუსიდან, ან მათთან დაკავშირებული მომავალი ეკონომიკური სარგებლისა და ვალდებულებების შეფასებიდან. სააღრიცხვო შეფასების ცვლილებები, რომლებიც გამოწვეულია ახალი ინფორმაციით ან ახალი მოვლენებით, შესაბამისად, არ წარმოადგენს შეცდომების გასწორებას.

შეუძლებელი მოთხოვნის შესრულება შეუძლებლად მიიჩნევა მაშინ, როდესაც ერთეულს არ შეუძლია მისი დაკმაყოფილება ყველა გონივრული მცდელობის მიუხედავად. კერძოდ, წინა პერიოდისათვის შეუძლებელია სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების რეტროსპექტული გამოყენება ან შეცდომის გასასწორებლად რეტროსპექტული გადაანგარიშება, თუ:

(ა) რეტროსპექტული გამოყენების ან რეტროსპექტული გადაანგარიშების შედეგები ვერ განისაზღვრება;

(ბ) რეტროსპექტული გამოყენება ან რეტროსპექტული გადაანგარიშება საჭიროებს იმის დაშვებას, თუ რა განზრახვა ამოძრავებდა ამ პერიოდში ხელმძღვანელობას; ან

(გ) რეტროსპექტული გამოყენება ან რეტროსპექტული გადაანგარიშება საჭიროებს თანხების ძირეულ შეფასებებს და შეუძლებელია აღნიშნული შეფასებების შესახებ არსებული სხვა ინფორმაციიდან ობიექტურად განვსაზღვროთ ის ინფორმაცია, რომელიც:

(i) იძლევა იმ გარემოებათა შესახებ მტკიცებულებას, რომლებიც არსებობდა იმ თარიღ(ებ)ისათვის, როცა უნდა მომხდარიყო ამ თანხების აღიარება, შეფასება ან განმარტებით შენიშვნებში ასახვა; და

(ii) ხელმისაწვდომი იქნებოდა მაშინ, როდესაც შესაძლებელი იქნებოდა მოცემული წინა პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების საჯაროდ გამოქვეყნება.

სხვა ინფორმაციიდან.

წინა პერიოდის შეცდომები არის ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებებში დაშვებული გამოტოვებები ან უზუსტობები, წარმოქმნილი ერთი ან რამდენიმე პერიოდის წინ, იმის გამო, რომ ვერ იქნა ან არასწორად იქნა გამოყენებული საიმედო ინფორმაცია, რომელიც:

(ა) ხელმისაწვდომი იყო შესაბამისი პერიოდების ფინანსური ანგარიშგებების საჯარო გამოქვეყნების დაშვების მომენტში; და

(ბ) მართლზომიერად მოსალოდნელი იყო, რომ მოძიებული და გათვალისწინებული იქნებოდა ფინანსური ანგარიშგებების მომზადებისა და წარდგენის დროს.

ამგვარი შეცდომები მოიცავს მათემატიკური შეცდომების შედეგებს, სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებაში დაშვებულ შეცდომებს, ფაქტების გამორჩენის ან არასწორი ინტერპრეტაციისა და თაღლითობის შემთხვევებს.

სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების პერსპექტიული გამოყენება და სააღრიცხვო შეფასებაში შეტანილი ცვლილების შედეგის აღიარება, შესაბამისად, ნიშნავს:

(ა) ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებას, სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლის თარიღის შემდეგ განხორციელებული ოპერაციების, მომხდარი სხვა მოვლენებისა და პირობების მიმართ; და

(ბ) სააღრიცხვო შეფასების ცვლილების შედეგის აღიარებას მიმდინარე და მომავალ პერიოდებში, რომლებსაც ამ ცვლილების შედეგები შეეხება;

რეტროსპექტული გამოყენება არის ოპერაციების, სხვა მოვლენებისა და პირობების მიმართ ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის იმგვარი გამოყენება, თითქოს ეს პოლიტიკა ყოველთვის გამოიყენებოდა.

რეტროსპექტული გადაანგარიშება არის ფინანსური ანგარიშგების ელემენტების თანხების აღიარების, შეფასებისა და განმარტებითი შენიშვნების იმგვარად შესწორება, თითქოს წინა პერიოდის შეცდომები არც დაშვებულა.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

არსებითობა

8. იმის შეფასება, შეიძლება თუ არა, რომ გამოტოვებამ ან უზუსტობამ გავლენა მოახდინოს ინფორმაციის მომხმარებელთა ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე, ანუ, არსებითია თუ არა იგი, მოითხოვს ინფორმაციის ამ მომხმარებლების მახასიათებლების გათვალისწინებას. იგულისხმება, რომ მომხმარებლები სათანადოდ იცნობენ საჯარო სექტორს და ერკვევიან ეკონომიკურ საქმიანობასა და ბუღალტრულ აღრიცხვაში და ასევე სურვილი აქვთ, გულმოდგინედ შეისწავლონ ინფორმაცია. აქედან გამომდინარე, შეფასებისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ამ ცოდნისა და მახასიათებლების მქონე მომხმარებლები, სავარაუდოდ, რა ზეგავლენის ქვეშ მოექცევიან გადაწყვეტილებების მიღებისა და შეფასების დროს.

სააღრიცხვო პოლიტიკა

სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევა და გამოყენება

9. როდესაც სსბასს კონკრეტულად ეხება რომელიმე ოპერაციას, სხვა მოვლენას ან გარემოებას, ერთეულის სააღრიცხვო პოლიტიკ(ები)ა უნდა განისაზღვროს ამ სტანდარტის გამოყენებით.

10. სსბასს-ში განსაზღვრული სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომელიც სსბასსს-მა მიიღო, ასახვას პოულობს ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც შეიცავს შესაბამისსა და საიმედო ინფორმაციას იმ ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობების შესახებ, რომლებისთვისაც იგი გამოიყენება. ეს პოლიტიკა არ უნდა იქნეს გამოყენებული მაშინ, როდესაც მისი გამოყენების შედეგები არაარსებითია. ამავდროულად, მიზანშეწონილი არ არის განხორციელდეს, ან შეუცვლელად დარჩეს სსბასს-ების არაარსებითი გადახვევები ერთეულის ფინანსური მდგომარეობის, საქმიანობის ფინანსური შედეგების ან ფულადი ნაკადების წარდგენისას.

11. ერთეულების მიერ სსბასს-ების მოთხოვნების გამოყენებაში მხარდაჭერისათვის სსბასს-ებს თან ერთვის დანერგვის სახელმძღვანელო მითითებები. ყველა ამგვარ მითითებაში განსაზღვრულია, წარმოადგენს თუ არა იგი სსბასს-ების განუყოფელ ნაწილს. ის მითითებები, რომლებიც სსბასს-ების განუყოფელი ნაწილია, სავალდებულოა. მითითებები დანერგვაზე, რომლებიც არ წარმოადგენს სსბასს-ების განუყოფელ ნაწილს, არ შეიცავს ფინანსურ ანგარიშგებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს.

12. კონკრეტული ოპერაციის, სხვა მოვლენის ან მდგომარეობისათვის, გამოსაყენებელი სსბასს-ის არარსებობის შემთხვევაში, ხელმძღვანელობამ უნდა იმსჯელოს, რათა შეიმუშაოს და გამოიყენოს ისეთი სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომლის საფუძველზე მიიღება ინფორმაცია, რომელიც შეესაბამება მომხმარებლების ანგარიშვალდებულებასა და გადაწყვეტილების მიღების საჭიროებებს, სამართლიანად ასახავს ერთეულის ფინანსურ მდგომარეობას, ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების ნაკადებს, აკმაყოფილებს აღქმადობის, დროულობის, შესადარისობის და საიმედოობის ხარისხობრივ მახასიათებლებს და ითვალისწინებს ზოგადი დანიშნულების ფინანსურ ანგარიშგებებში მოცემულ ინფორმაციაზე შეზღუდვებს და ხარისხობრივ მახასიათებლებს შორის ბალანსს.

13. [ამოღებულია]

14. მე-12 პუნქტში განსაზღვრული მსჯელობის დროს, ხელმძღვანელობამ იერარქიულად უნდა მიმართოს და გაითვალისწინოს შემდეგი წყაროების გამოყენების შესაძლებლობა:

    (ა) სსბასს-ების მოთხოვნები, მსგავს და მონათესავე საკითხებთან დაკავშირებით; და

    (ბ) საჯარო სექტორის ერთეულების ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშებისთვის კონცეპტუალურ საფუძვლებში აღწერილი აქტივების, ვალდებულებების, შემოსავლებისა და ხარჯების განმარტებები, აღიარების და შეფასების კრიტერიუმები.

15. მე-12 პუნქტში განსაზღვრული მსჯელობის დროს, ხელმძღვანელობას ასევე შეუძლია გაითვალისწინოს: (ა) სტანდარტების დამდგენი სხვა უწყების უკანასკნელი ოფიციალური გამოცემები და (ბ) საჯარო და კერძო სექტორის მიღებული პრაქტიკა იმ პირობით, რომ ზემოაღნიშნული არ ეწინააღმდეგება მე-14 პუნქტში განსაზღვრულ წყაროებს. ამგვარი ოფიციალური დოკუმენტების მაგალითებს წარმოადგენს ბასსს-ის ოფიციალური დებულებები, ფინანსური ანგარიშგებების მომზადებისა და წარდგენის ჩარჩოს ჩათვლით, ფასს-ები და ბასსს-ის ფინანსური ანგარიშგების ინტერპრეტაციების საერთაშორისო კომიტეტის (ფაისკ) ან ყოფილი ინტერპრეტაციების მუდმივმოქმედი კომიტეტის (იმკ) ოფიციალური დებულებები.

სააღრიცხვო პოლიტიკის უცვლელობა

16. ერთეულმა უნდა აირჩიოს სააღრიცხვო პოლიტიკა და უცვლელად გამოიყენოს მსგავსი ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობებისათვის, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სსბასს-ები სპეციალურად მოითხოვს ან ნებას რთავს ელემენტების კატეგორიზაციას, რომელთა მიმართაც შეიძლება მისაღები იყოს სხვადასხვა პოლიტიკა. თუ სსბასს სპეციალურად მოითხოვს ან ნებას რთავს ელემენტების ამგვარ კატეგორიზაციას, ყოველი კატეგორიისათვის უნდა შეირჩეს და უცვლელად იქნეს გამოყენებული შესაბამისი სააღრიცხვო პოლიტიკა.

ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში

17. ერთეულს სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია, თუ ცვლილებას:

(ა) მოითხოვს სსბასს-ი; ან

(ბ) შედეგად მოჰყვება ისეთი ფინანსური ანგარიშგება, რომელშიც უფრო საიმედო და შესაბამისი ინფორმაცია იქნება წარდგენილი ერთეულის ფინანსურ მდგომარეობაზე, ფინანსურ შედეგებსა და ფულად ნაკადებზე ზეგავლენის მქონე ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობების შესახებ.

18. ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს სჭირდებათ ერთეულის სხვადასხვა პერიოდის ფინანსური ანგარიშგებების შედარება, რათა განსაზღვრონ ფინანსური მდგომარეობის, ფინანსური შედეგებისა და ფულადი სახსრების ნაკადების ცვლილებების ტენდენციები. აქედან გამომდინარე, ყველა პერიოდში ერთი და იგივე სააღრიცხვო პოლიტიკა უნდა გამოიყენებოდეს, გარდა ამ შემთხვევებისა, როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება შეესაბამება მე-17 პუნქტში განსაზღვრულ რომელიმე კრიტერიუმს..

19. ბუღალტრული აღრიცხვის ერთი საფუძვლიდან მეორე საფუძველზე გადასვლა არის ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლის ცვლილება.

20. ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლის ფარგლებში სააღრიცხვო მეთოდის, აღიარების, ან ოპერაციის, მოვლენის ან პირობის შეფასების ცვლილება ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლის ცვლილებად მიიჩნევა.

21. სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებას არ წარმოადგენს:

(ა) ახალი ფინანსური პოლიტიკის გამოყენება ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობებისათვის, რომელთა ეკონომიკური შინაარსი განსხვავებულია მანამდე მომხდარი ანალოგიური მოქმედებისაგან;

(ბ) ახალი ფინანსური პოლიტიკის გამოყენება ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობებისათვის, რომლებიც აქამდე არ მომხდარა ან არაარსებითი იყო.

22. აქტივების გადაფასების პოლიტიკის თავდაპირველი გამოყენება სსბასს 17-ის, ძირითადი აქტივები, ან სსბასს 31-ის, არამატერიალური აქტივები, შესაბამისად განიხილება, როგორც სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება, რაც უნდა აღირიცხოს სსბასს 17--სა და სსბასს 31-ის და არა წინამდებარე სტანდარტის შესაბამისად.

23. 24-36-ე პუნქტები არ შეეხება 22- მუხლში განსაზღვრულ სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებას.

ცვლილებების შეტანა სააღრიცხვო პოლიტიკაში

24. 28-ე პუნქტის შესაბამისად:

(ა) სსბასს-ის თავდაპირველი დანერგვით გამოწვეული სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება ერთეულმა უნდა აღრიცხოს შესაბამისი სტანდარტის გარდამავალი დებულებების შესაბამისად, ასეთის არსებობის შემთხვევაში; და

(ბ) როდესაც ერთეული ცვლის სააღრიცხვო პოლიტიკას სსბასს-ის თავდაპირველი დანერგვით, რომელიც არ შეიცავს ამ ცვლილებასთან დაკავშირებულ შესაბამის გარდამავალ დებულებებს ან ნებაყოფლობით ცვლის სააღრიცხვო პოლიტიკას, ერთეულმა რეტროსპექტულად უნდა გამოიყენოს სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება.

25. ამ სტანდარტის მიზნებისათვის, სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენების დაწყება არ წარმოადგენს სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობით ცვლილებას.

26. იმ შემთხვევაში, როდესაც ოპერაციაზე, სხვა მოვლენაზე ან პირობაზე არ ვრცელდება რომელიმე კონკრეტული სსბასს, მე-14 პუნქტის შესაბამისად ხელმძღვანელობას შეუძლია გამოიყენოს სააღრიცხვო პოლიტიკა: (ა) სტანდარტების დამდგენი სხვა უწყების უკანასკნელი ოფიციალური გამოცემები და (ბ) საჯარო და კერძო სექტორის მიღებული პრაქტიკა იმ პირობით, რამდენადაც ეს შეესაბამება მე-14 პუნქტის მოთხოვნებს. ამგვარი ოფიციალური დოკუმენტების მაგალითებია ბასსს-ის ოფიციალური დებულება, ფინანსური ანგარიშგებების მომზადებისა და წარდგენის ჩარჩოს ჩათვლით, ფასს-ები და ბასსს-ის ფინანსური ანგარიშგების ინტერპრეტაციების საერთაშორისო კომიტეტის (ფაისკ) ან ყოფილი ინტერპრეტაციების მუდმივმოქმედი კომიტეტის (იმკ) ოფიციალური გამოცემები იმ შემთხვევაში, თუ ამ ოფიციალური გამოცემების ცვლილების შედეგად ერთეული გადაწყვეტს, შეცვალოს სააღრიცხვო პოლიტიკა, ეს ცვლილება განიხილება სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობით ცვლილებად.

რეტროსპექტული გამოყენება

27. 28-ე პუნქტის შესაბამისად, როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებები რეტროსპექტულად გამოიყენება, 24-ე პუნქტის (ა) ან (ბ) ქვეპუნქტების შესაბამისად, ერთეულმა უნდა მოახდინოს წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრინდელის წმინდა აქტივების/კაპიტალის ამ ცვლილებების გავლენას დაქვემდებარებული ყველა კომპონენტის საწყისი ნაშთებისა და ასევე, თითოეული წინა პერიოდის შესაბამისი სხვა შესადარისი თანხების კორექტირება იმგვარად, თითქოს მოცემული სააღრიცხვო პოლიტიკა ყოველთვის გამოიყენებოდა.

რეტროსპექტულ გამოყენებასთან დაკავშირებული შეზღუდვები

28. როდესაც 24-ე პუნქტის (ა) და (ბ) ქვეპუნქტები განსაზღვრავს რეტროსპექტულ გამოყენებას, მაშინ სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება უნდა გამოიყენებოდეს რეტროსპექტულად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შეუძლებელია კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი გავლენის ან ცვლილების კუმულაციური შედეგის განსაზღვრა.

29. როდესაც შეუძლებელია იმის განსაზღვრა, თუ რა გავლენას ახდენს წარდგენილი წინა ერთი ან რამდენიმე პერიოდის შესადარის ინფორმაციაზე, კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების შედეგი, ერთეულმა ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა უნდა გამოიყენოს აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულებისათვის, წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებიდან ყველაზე ადრინდელის დასაწყისისათვის, როცა ცვლილების გაკეთება რეტროსპექტულად შესაძლებელია, რაც შეიძლება მიმდინარე პერიოდიც იყოს. ამასთან, შესაბამისი შესწორებები უნდა განხორციელდეს მოცემული პერიოდის წმინდა აქტივების/კაპიტალის გავლენას დაქვემდებარებული ყველა კომპონენტის საწყის ნაშთში.

30. როდესაც მიმდინარე პერიოდის დასაწყისში შეუძლებელია განისაზღვროს ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენების აგრეგირებული ეფექტი ყველა წინა პერიოდზე, ერთეულმა უნდა შეცვალოს შესადარისი ინფორმაცია წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან შესაძლო ყველაზე ადრინდელიდან მოყოლებული.

31. როდესაც ერთეული ახალ სააღრიცხვო პოლიტიკას რეტროსპექტულად იყენებს, იგი გამოიყენებს ახალ სააღრიცხვო პოლიტიკას შესადარისი ინფორმაციის მიმართ, წარსულში წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან შესაძლო ყველაზე ადრინდელიდან მოყოლებული. ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენება გასული პერიოდისათვის მაშინ არის შეუძლებელი, თუ შეუძლებელია ამ პერიოდის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგების საწყის და საბოლოო ნაშთებზე სააღრიცხვო პოლიტიკის კუმულაციური ეფექტის განსაზღვრა. ფინანსურ ანგარიშგებაში წარდგენილ პერიოდებამდე არსებულ პერიოდებთან დაკავშირებული შესწორების თანხით კორექტირდება წმინდა აქტივების/კაპიტალის გავლენას დაქვემდებარებული ყველა კომპონენტის წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრინდელის საწყისი ნაშთი. როგორც წესი, კორექტირება შეეხება დაგროვილ ნამეტსა და დეფიციტს. ამავე დროს, კორექტირება შეიძლება შეეხოს წმინდა აქტივების/კაპიტალის სხვა კომპონენტსაც (მაგალითად, სსბასს-თან შესაბამისობაში მოყვანის მიზნით). ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია წინა პერიოდების შესახებ, როგორიცაა, მაგალითად, წარსული ფინანსური მონაცემების რეზიუმე, ასევე უნდა შეიცვალოს, შეძლებისდაგვარად, ადრინდელი პერიოდიდან.

32. როდესაც ერთეულისათვის შეუძლებელია ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენება, რადგან იგი ვერ დაადგენს პოლიტიკის გამოყენების აგრეგირებულ ეფექტს ყველა წინა პერიოდისათვის, მაშინ ერთეული, 30-ე პუნქტის შესაბამისად, ახალ სააღრიცხვო პოლიტიკას გამოიყენებს წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან შესაძლო ყველაზე ადრინდელიდან მოყოლებული. აქედან გამომდინარე, ერთეული ახდენს აქტივების, ვალდებულებებისა და წმინდა აქტივების/კაპიტალის გარკვეული ნაწილის ცვლილების აგრეგირებული ეფექტის იგნორირებას მოცემულ თარიღამდე. სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა ნებადართულია მაშინაც კი, თუ შეუძლებელია პოლიტიკის პერსპექტიულად გამოყენება ნებისმიერი წინა პერიოდისათვის. 55-58-e პუნქტებში განსაზღვრულია, თუ როდისაა შეუძლებელი ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენება ერთი ან მეტი წინა პერიოდისათვის.

განმარტებითი შენიშვნები

33. როდესაც სსბასს-ის თავდაპირველი შემოღება: (ა) გავლენას ახდენს მიმდინარე ან რომელიმე წინა საანგარიშგებო პერიოდზე, (ბ) ამგვარ გავლენას მოახდენდა მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეუძლებელია კორექტირების თანხის განსაზღვრა, ან (გ) გავლენა შეიძლება გავრცელდეს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდზე, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს:

(ა) სტანდარტის სათაური;

(ბ) ის ფაქტი, რომ ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში ხორციელდება, მისი გარდამავალი დებულებების შესაბამისად, ასეთის არსებობის შემთხვევაში;

(გ) სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებების ხასიათი;

(დ) გარდამავალი დებულებების აღწერა, მათი გამოყენების შემთხვევაში;

(ე) გარდამავალი დებულებები, რომლებმაც გამოყენების შემთხვევაში შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე;

(ვ) შესაძლებლობის ფარგლებში, მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისათვის და თითოეული წარდგენილი წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის კორექტირების თანხა, ფინანსური ანგარიშგების გავლენას დაქვემდებარებული ყოველი მუხლისათვის;

(ზ) შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიოდებისათვის; და

(თ) გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ისეთი ვითარება, რომ შეუძლებელია 24-ე პუნქტის (ა) ან (ბ) ქვეპუნქტებით განსაზღვრული რეტროსპექტული გამოყენება კონკრეტული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, ან წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიოდებისათვის და აღწერა იმისა, თუ როგორ და როდიდან გამოიყენება სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება.

ამ განმარტებითი შენიშვნების გამეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერიოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში საჭირო არ არის.

34. როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობით ცვლილება: (ა) გავლენას ახდენს მიმდინარე ან რომელიმე წინა საანგარიშგებო პერიოდზე, (ბ) ამგვარ ზეგავლენას მოახდენდა მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეუძლებელია კორექტირების თანხის განსაზღვრა, ან (გ) გავლენა შეიძლება გავრცელდეს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდზე, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს:

(ა) სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების ხასიათი;

(ბ) მიზეზები, რის გამო იძლევა ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენება უფრო საიმედო და შესაბამის ინფორმაციას;

(გ) შესაძლებლობის ფარგლებში, მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისა და თითოეული წარდგენილი წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის კორექტირების თანხა ფინანსური ანგარიშგების გავლენას დაქვემდებარებული ყოველი მუხლისათვის;

(დ) შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიოდებისათვის; და

(ე) თუ შეუძლებელია რეტროსპექტული გამოყენება კონკრეტული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, ან წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიოდებისათვის, გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ასეთი ვითარება და აღწერა იმისა, როგორ და როდიდან გამოიყენება სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება.

ამ განმარტებითი შენიშვნების გამეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერიოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში საჭირო არ არის.

35. როდესაც ერთეული არ იყენებს ახალ სსბასს-ს, რომელიც გამოცემულია, მაგრამ ძალაში არ არის შესული, ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა განმარტოს:

(ა) ეს ფაქტი; და

(ბ) ცნობილი ან რაციონალურ შეფასებას დაქვემდებარებული ინფორმაცია, რომელიც საჭიროა ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაზე ახალი სტანდარტის გამოყენების შესაძლო გავლენის შესაფასებლად იმ პერიოდში, როცა მოხდება მისი თავდაპირველი გამოყენება.

36. 35-ე პუნქტის შესაბამისად, ერთეული განმარტებით შენიშვნებში მიუთითებს:

(ა) ახალი სსბასს-ის სათაურს;

(ბ) სააღრიცხვო პოლიტიკაში მოსალოდნელი ცვლილების ან ცვლილებების ხასიათს;

(გ) თარიღს, რომლისთვისაც მოითხოვება სტანდარტის გამოყენება;

(დ) თარიღს, რომლისთვისაც იგი გეგმავს სტანდარტის თავდაპირველ გამოყენებას;

(ე) ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

(i) სტანდარტის თავდაპირველი გამოყენების შედეგად ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაზე მოსალოდნელი ზეგავლენის განხილვას; ან

(ii) შედეგების შესახებ განცხადების დაფიქსირებას, თუ ეს ზეგავლენა არ არის ცნობილი ან არ ექვემდებარება გონივრულ შეფასებას.

ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში

37. მომსახურების მიწოდების, სამეწარმეო და სხვა საქმიანობისათვის დამახასიათებელი გარკვეული განუსაზღვრელობისა და ცვალებადობის გამო, შეუძლებელია ფინანსური ანგარიშგების ბევრი მუხლის ზუსტი გაანგარიშება და შესაძლებელი ხდება მათი მხოლოდ მიახლოებითი შეფასება. შეფასების პროცესი გულისხმობს უახლოეს ხელმისაწვდომ და საიმედო ინფორმაციაზე დაფუძნებულ მსჯელობას. მაგალითად, შეფასებები შესაძლოა საჭირო იყოს:

(ა) სახელმწიფოსათვის გადასახდელი გადასახდელების;

(ბ) ამოუღებელი გადასახადებიდან გამომდინარე უიმედო ვალების;

(გ) მოძველებული მატერიალური მარაგების;

(დ) ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების სამართლიანი ღირებულების;

(ე) ცვეთადი აქტივების სასარგებლო მომსახურების ვადის, ან შესაძლო ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის მიღების სქემის, ან საგზაო მშენებლობის შესრულებული ნაწილის პროცენტული მაჩვენებლის; და

(ვ) საგარანტიო ვალდებულებების.

38. რაციონალური სააღრიცხვო შეფასების გამოყენება ფინანსური ანგარიშგების მომზადების მნიშვნელოვანი ნაწილია და მის სანდოობას არ ამცირებს.

39. იმ შემთხვევაში, თუ, გარკვეულწილად, შეიცვლება გარემოებები, რომელთა საფუძველზეც მოხდა შეფასება, ან თავს იჩენს ახალი ინფორმაცია, ან გაიზრდება გამოცდილება, შესაძლოა საჭირო გახდეს შეფასების გადასინჯვა. თავისი არსით, შეფასების გადასინჯვა არ უკავშირდება წინა საანგარიშგებო პერიოდებს და არ წარმოადგენს შეცდომის გასწორებას.

40. გამოყენებული შეფასების საფუძვლის შეცვლა წარმოადგენს სააღრიცხვო პოლიტიკის და არა სააღრიცხვო შეფასების ცვლილებას. როდესაც ძნელია სააღრიცხვო პოლიტიკასა და სააღრიცხვო შეფასებაში მომხდარი ცვლილების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, ცვლილება განიხილება, როგორც სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება.

41. სააღრიცხვო შეფასებაში მომხდარი ცვლილების შედეგი, გარდა 42-ე პუნქტით განსაზღვრული ცვლილებისა, პერსპექტიულად აისახება ნამეტში ან დეფიციტში:

(ა) იმ საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც მოხდა ცვლილება, თუ ეს ცვლილება ზემოქმედებს მხოლოდ აღნიშნულ საანგარიშგებო პერიოდზე; ან

(ბ) იმ საანგარიშგებო პერიოდში, რომელშიც მოხდა ცვლილება და შემდგომ პერიოდებში, თუ ეს ცვლილება მომავალ პერიოდებზეც ახდენს გავლენას.

42. სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება აღიარდება შესაბამისი აქტივის, ვალდებულების ან წმინდა აქტივების/კაპიტალის მუხლის საბალანსო ღირებულების იმ ოდენობით კორექტირებით, რა ოდენობითაც იგი ცვლილებას იწვევს აქტივებსა და ვალდებულებებში, ან გავლენას ახდენს აქტივების/კაპიტალის მუხლზე იმ პერიოდში, როდესაც ცვლილება მოხდა.

43. სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების პერსპექტიული აღიარება ნიშნავს, რომ ცვლილება ეხება შეფასების ცვლილების შემდგომი პერიოდის ოპერაციებს, სხვა მოვლენებსა და პირობებს. სააღრიცხვო შეფასების ცვლილებამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს მხოლოდ მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტზე ან დეფიციტზე, ან როგორც მიმდინარე, ისე მომავალი საანგარიშგებო პერიოდების ნამეტსა და დეფიციტზე. მაგალითად, უიმედო ვალების შეფასებაში მომხდარი ცვლილება გავლენას ახდენს მხოლოდ მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტსა და დეფიციტზე და, ამდენად, მოცემულ პერიოდში აღიარდება. მაგრამ ცვეთადი აქტივების ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის შესაძლო ხასიათის, ან აქტივების სასარგებლო მომსახურების ვადის შეფასებაში მომხდარი ცვლილებები გავლენას ახდენს მიმდინარე პერიოდის ცვეთის ხარჯზე და აქტივების სასარგებლო მომსახურების დარჩენილი ვადის განმავლობაში მიმდინარე ყოველ საანგარიშგებო პერიოდზე. ორივე შემთხვევაში, მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდთან დაკავშირებული ცვლილებების შედეგები აღიარდება, როგორც მიმდინარე პერიოდის შემოსავლები ან ხარჯები. მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე გავლენა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, შესაბამისად აღიარდება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში.

განმარტებითი შენიშვნები

44. განმარტებით შენიშვნებში ერთეულმა უნდა ასახოს სააღრიცხვო შეფასებაში მომხდარი ისეთი ცვლილების შინაარსი და მოცულობა, რომელიც გავლენას ახდენს მიმდინარე პერიოდზე ან მოსალოდნელია, რომ გავლენას მოახდენს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ შეუძლებელია მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე ამ ცვლილების გავლენის განსაზღვრა.

45. თუ განმარტებით შენიშვნებში არ ხდება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე გავლენის მოცულობის ასახვა, რადგან მისი შეფასება შეუძლებელია, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს თავად ეს ფაქტი.

შეცდომები

46. შეცდომები შეიძლება დაშვებულ იქნეს ფინანსური ანგარიშგების წარდგენისას, მისი ცალკეული ელემენტის აღიარების, შეფასების ან განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის თანდართვის დროს. ფინანსური ანგარიშგება არ შეესაბამება სსბასს-ებს, თუ შეიცავს არსებით შეცდომებს ან განზრახ დაშვებულ არაარსებით შეცდომებს, რათა მოხდეს ერთეულის ფინანსური მდგომარეობის, ფინანსური შედეგების ან ფულადი სახსრების ნაკადების გარკვეული სახით წარმოჩენა. მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის შესაძლო შეცდომები მანამ უნდა გასწორდეს, სანამ მოხდება ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცება. თუმცა, ზოგჯერ არსებითი შეცდომები მხოლოდ მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდში გამოვლინდება. წინა პერიოდის ამგვარი შეცდომის გასწორება უნდა განხორციელდეს მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების შესადარის ინფორმაციაში (იხილეთ 47-51-ე პუნქტები).

47. 48-ე პუნქტის შესაბამისად, ერთეულმა რეტროსპექტულად უნდა გაასწოროს წინა საანგარიშგებო პერიოდის არსებითი შეცდომები, გამოსაცემად ნებადართულ პირველივე ფინანსურ ანგარიშგებებში შეცდომების გამოვლინებისთანავე, შემდეგი გზით:

(ა) იმ წარდგენილი საანგარიშგებო პერიოდ(ებ)ის შესადარისი ინფორმაციის გადაანგარიშებით, რომელშიც დაშვებულ იქნა შეცდომა; ან

(ბ) წარდგენილი ყველაზე ადრეული საანგარიშგებო პერიოდის აქტივების, ვალდებულებებისა და წმინდა აქტივების/კაპიტალის საწყისი ნაშთების გადაანგარიშებით, თუ შეცდომა დაშვებულ იქნა ყველაზე ადრეულ წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდამდე.

რეტროსპექტულ გადაანგარიშებასთან დაკავშირებული შეზღუდვები

48. წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომა უნდა გასწორდეს რეტროსპექტულად გადაანგარიშების გზით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეუძლებელია კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი გავლენის განსაზღვრა ან შეცდომის კუმულაციური გავლენის დადგენა.

49. როდესაც შეუძლებელია შეცდომის კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი გავლენის განსაზღვრა ერთი ან მეტი წარდგენილი წინა საანგარიშგებო პერიოდის შესადარის ინფორმაციაზე, ერთეულმა უნდა გადაიანგარიშოს აქტივების, ვალდებულებებისა და წმინდა აქტივების/კაპიტალის საწყისი ნაშთები, პირველივე საანგარიშგებო პერიოდისათვის, რომლის მიმართაც შესაძლებელია რეტროსპექტული გადაანგარიშება (ეს შეიძლება იყოს მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდიც).

50. როდესაც მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში შეუძლებელია შეცდომის კუმულაციური გავლენის განსაზღვრა ყველა წინა საანგარიშგებო პერიოდზე, ერთეულმა უნდა გადაიანგარიშოს შესადარისი ინფორმაცია, რათა პერსპექტიულად გაასწოროს შეცდომა, პრაქტიკულად შესაძლებელი პირველივე თარიღიდან.

51. წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის შესწორების თანხა არ ჩაითვლება იმ პერიოდის ნამეტში ან დეფიციტში, როდესაც აღმოჩენილ იქნა შეცდომა. წინა საანგარიშგებო პერიოდებთან დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაცია, მათ შორის წარსული ფინანსური მონაცემების შეჯამება, უნდა შეიცვალოს წარდგენილი, ყველაზე ადრეული შესაძლებელი პერიოდისათვის.

52. როდესაც შეუძლებელია შეცდომის მოცულობის განსაზღვრა (მაგალითად, სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებაში დაშვებული შეცდომა) ყველა წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, 50-ე პუნქტის შესაბამისად, ერთეული შესადარის ინფორმაციას გადაიანგარიშებს პერსპექტიულად, პრაქტიკულად შესაძლებელი პირველივე თარიღიდან. შესაბამისად, იგი არ ითვალისწინებს ამ თარიღამდე აქტივების, ვალდებულებებისა და წმინდა აქტივების/კაპიტალის აგრეგირებული გადაანგარიშების წილს. 55-58-ე პუნქტებში განსაზღვრულია, თუ როდის არის შეუძლებელი ერთი ან მეტი წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის გასწორება.

53. შეცდომის გასწორება განსხვავდება სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებებისაგან. სააღრიცხვო შეფასებები, თავისი არსით, მიახლოებითი მნიშვნელობებია, რომელთა გადახედვაც შეიძლება მოხდეს, თუ ცნობილი გახდება დამატებითი ინფორმაცია. მაგალითად, შეცდომის გასწორებას არ წარმოადგენს შემოსულობის ან ზარალის აღიარება, გაუთვალისწინებელი გარემოებების შედეგად.

წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომების განმარტებით შენიშვნებში ასახვა

54. 47-ე პუნქტის გამოყენების დროს, ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს:

(ა) წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის ხასიათი;

(ბ) შესაძლებლობის ფარგლებში, თითოეული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის შესწორების თანხის მოცულობა ფინანსური ანგარიშგების თითოეული შესაბამისი მუხლისათვის; და

(გ) კორექტირების თანხა წინა წარმოდგენილი საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისთვის;

(დ) გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ამ პირობის არსებობა, თუ კონკრეტული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის შეუძლებელია რეტროსპექტული გადაანგარიშება. ამასთანავე, აღწერა იმისა, თუ როგორ და როდიდან მოხდა შეცდომის გასწორება.

საჭირო არ არის ამ განმარტებითი შენიშვნების გამეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერიოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში.

რეტროსპექტული გამოყენებისა და რეტროსპექტული გადაანგარიშების შეუძლებლობა

55. პერიოდის შესადარისი ინფორმაციის კორექტირება იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდთან შესადარისობა. მაგალითად, შესაძლოა წინა საანგარიშგებო პერიოდ(ებ)ის მონაცემები არ იყოს იმგვარად შეგროვებული, რომ იძლეოდეს ან, ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენების (56-58-ე პუნქტების მიზნებისათვის ამ პოლიტიკის წინა საანგარიშგებო პერიოდებისათვის პერსპექტიულად გამოყენების ჩათვლით), ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის გასწორების მიზნით რეტროსპექტული გადაანგარიშების საშუალებას, ასევე, მოსალოდნელია, შეუძლებელი იყოს ინფორმაციის აღდგენა.

56. სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებისას ხშირად აუცილებელი ხდება შეფასების გაკეთება ფინანსური ანგარიშგების ისეთი ელემენტების მიმართ, რომელთა აღიარება ან განმარტებით შენიშვნებში ასახვა მოხდა, ოპერაციებთან, სხვა მოვლენებთან თუ პირობებთან დაკავშირებით. თავისი არსით, შეფასება სუბიექტურია და შეიძლება განხორციელდეს საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდეგაც. შეფასების განხორციელება პოტენციურად უფრო რთულია მაშინ, როდესაც ხდება სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენება, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტული გადაანგარიშება, რადგან შეიძლება დიდი დრო იყოს გასული განსახილველი ოპერაციის, სხვა მოვლენის ან პირობის მოხდენიდან. აღნიშნულის მიუხედავად, გასულ საანგარიშგებო პერიოდებთან დაკავშირებული შეფასებების მიზანი იგივე რჩება, რაც მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისათვის, სახელდობრ, შეფასებამ უნდა ასახოს გარემოებები, რომლებიც არსებობდა სამეურნეო ოპერაციის, სხვა მოვლენის ან პირობის მოხდენისას.

57. ამიტომ სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენებისას, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტული შესწორებისას საჭიროა სხვა ინფორმაციისაგან განვასხვაოთ ინფორმაცია, რომელიც:

(ა) უზრუნველყოფს მტკიცებულებებს იმ გარემოებებზე, რომლებიც არსებობდა ოპერაციის, სხვა მოვლენის ან პირობის მოხდენის დროს; და

(ბ) ხელმისაწვდომი უნდა ყოფილიყო შესაბამისი წინა საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცების დროს

სხვა ინფორმაციიდან. გარკვეული ტიპის შეფასებებისათვის (მაგალითად, სამართლიანი ღირებულების შეფასება, რომელიც არ ეყრდნობა ემპირიულ ფასებს ან ინფორმაციას) შეუძლებელია ამ ტიპის ინფორმაციის ერთმანეთისაგან განსხვავება. როდესაც რეტროსპექტული გამოყენება ან გადაანგარიშება მოითხოვს მნიშვნელოვანი შეფასების გაკეთებას, რომლისთვისაც შეუძლებელია ორივე ტიპის ინფორმაციის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, შეუძლებელია ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენება, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტული გასწორება.

58. წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებისას ან თანხების შესწორებისას არ უნდა იქნეს გამოყენებული რეტროსპექტული ხედვა, იმასთან დაკავშირებით, დასკვნების გამოტანისას, როგორი იქნებოდა ხელმძღვანელობის განზრახვა გასულ საანგარიშგებო პერიოდში, ან გასულ საანგარიშგებო პერიოდში აღიარებული, შეფასებული თუ განმარტებით შენიშვნებში ასახული თანხების შეფასებისას. მაგალითად, როდესაც ერთეული წინა საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში ასწორებს შეცდომას, რომელიც დაკავშირებული იყო სახელმწიფო შენობა-ნაგებობის საინვესტიციო ქონებად კლასიფიცირებასთან (მანამდე შენობა კლასიფიცირდებოდა ძირითად აქტივად), აღნიშნული არ ცვლის შეფასების საფუძველს ამ საანგარიშგებო პერიოდისათვის, თუ ერთეულის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა, მომავალში ამ შენობა-ნაგებობის გამოყენება ისე, როგორც მესაკუთრის მიერ დაკავებული საოფისე შენობა. ამას გარდა, როდესაც ერთეული სსბასს 19-ის - ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი - აქტივები შესაბამისად ასწორებს წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომას, სახელმწიფო ოპერაციების შედეგად დაბინძურებული ადგილის დასუფთავების ხარჯების ვალდებულების დაანგარიშებასთან დაკავშირებით, ის მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში არ ითვალისწინებს ინფორმაციას, საზღვაო ტანკერიდან დიდი ოდენობის ნავთობის დაღვრის შესახებ, ვინაიდან ეს ინფორმაცია ხელმისაწვდომი გახდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მოხდა მოცემული წინა საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცება. ის ფაქტი, რომ ხშირად საჭირო ხდება მნიშვნელობანი შეფასებების არსებობა წინა საანგარიშგებო პერიოდებში წარდგენილ შესადარის ინფორმაციაში შესწორების შეტანისას, ხელს არ უშლის შესადარისი ინფორმაციის კორექტირების ან შესწორების საიმედოობას.

ძალაში შესვლის თარიღი

59. ერთეულმა წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის წინამდებარე სტანდარტის გამოყენება უნდა დაიწყოს 2008 წლის 1 იანვარს ან ამ თარიღის შემდეგ დაწყებული საანგარიშგებო პერიოდებისათვის. სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული წინამდებარე სტანდარტს 2008 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის გამოიყენებს, მან ამის შესახებ უნდა აღნიშნოს ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში.

    59ა. 2010 წლის იანვარში გამოცემული სსბასს-ის გაუმჯობესების შედეგად მოხდა მე-9, მე-11 და მე-14 პუნქტების შესწორება. ერთეულმა წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის ამ ცვლილებების გამოყენება უნდა დაიწყოს 2011 წლის 1 იანვარს, ან ამ თარიღის შემდეგ დაწყებული საანგარიშგებო პერიოდებისათვის. სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენება რეკომენდებულია.

    59ბ. 60-ე პუნქტი შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

    59გ. შეიცვალა მე-7, მე-10, მე-12, მე-14, მე-15, მე-17 და 34-ე პუნქტები, ხოლო მე-13 პუნქტი ამოღებულია 2015 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესების 2016 წლის აპრილში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული იყენებს ცვლილებებს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

    59დ. მე-5 და მე-6 პუნქტები ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

60. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

სსბასს 3-ის (2000) გაუქმება

61. წინამდებარე სტანდარტი ჩაანაცვლებს 2000 წელს გამოცემულ სსბასს 3-ს - საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა ნამეტი ან დეფიციტი, არსებითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში.

დანართი

სხვა სსბასს-ების შესწორებები

[ამოღებულია]

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 3-ის შემადგენელი ნაწილი.

სსბასს 3-ის შესწორება ბასსს-ის გენერალური გაუმჯობესების პროექტის შედეგად

შესავალი

დს1. სსბასსს-ის ფასს-თან დაახლოების პროგრამა სსბასსს-ის სამუშაო პროგრამის მნიშვნელოვანი ნაწილია. სსბასსს-ის პოლიტიკას წარმოადგენს სსბასს-ებისა და ბასსს-ის მიერ გამოცემული ფასს-ების ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის შესაბამისობაში მოყვანა საჯარო სექტორის ერთეულებისათვის.

დს2. ფასს-ებთან თანხვედრაში მოყვანილი სსბასს-ების დარიცხვის მეთოდში შენარჩუნებულია ფასს-ების მოთხოვნები, სტრუქტურა და ტექსტი, გარდა იმ გამონაკლისებისა, როდესაც, საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელი სპეციფიკიდან გამომდინარე, აუცილებელია გადახვევა. შესაბამისი ფასს-იდან გადახვევა მაშინ ხდება, როდესაც ფასს-ის ტერმინოლოგია ან მოთხოვნები შეუსაბამოა საჯარო სექტორისათვის, ან საჯარო სექტორის კონტექსტში გარკვეული მოთხოვნების საილუსტრაციოდ აუცილებელია დამატებითი შენიშვნების ან მაგალითების დართვა. სსბასს-ებსა და მათ შესაბამის ფასს-ებს შორის განსხვავებები მოცემულია ყოველი სსბასს-ის ბოლოს დართულ ფასს-თან შედარებაში. ბასს 8-თან შედარება ეფუძნება ბასს 8-ის 2003 წლის დეკემბრის ვერსიას და არა რომელიმე სხვას.

დს3. 2002 წლის მაისში ბასსს-მა გენერალური გაუმჯობესების პროექტის ფარგლებში გამოაქვეყნა ცვლილებების პროექტი 13 ბასს-ისათვის¹. ბასსს-ის გენერალური გაუმჯობესების პროექტი მიზნად ისახავდა ”სტანდარტებში არსებული ალტერნატიული ინტერპრეტაციების, გამეორებებისა და წინააღმდეგობების შემცირებას ან სრულად აღმოფხვრას, ასევე თანხვედრის საკითხების განხილვასა და სხვა ასპექტების გაუმჯობესებას”. ბასს-ების საბოლოო ვერსიები 2003 წლის დეკემბერში გამოიცა.

დს4. 2000 წლის იანვარში გამოცემული სსბასს 3 ეფუძნებოდა ბასს 8-ს - საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა ნამეტი ან დეფიციტი, არსებითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში - (შესწორებულ იქნა 1993 წელს), რომელიც 2003 წლის დეკემბერში თავიდან იქნა გამოცემული ბასს 8-ის სახით - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები. მოგვიანებით, 2003 წელს, სსბასსს-ის წინამორბედმა, საჯარო სექტორის კომიტეტმა (სსკ)² მოახდინა სსბასს-ის გაუმჯობესების პროექტის ინიციირება, რომლის მიზანი იყო, აუცილებლობის ფარგლებში, 2003 წლის დეკემბერში გამოცემულ, შესწორებულ ბასს-ებთან სსბასს-ების თანხვედრაში მოყვანა.

დს5. სსბასსს-მა განიხილა გაუმჯობესებული ბასს 8 და, ძირითადად, დაეთანხმა ბასსს-ის მიერ ბასს-ის შესწორების საფუძვლებსა და ცვლილებებს (აქ გადმოცემული არ არის ბასსს-ის დასკვნების საფუძველი. ბასსს-ის ყოველმხრივი სააბონენტო მომსახურების ხელმომწერებს შეუძლიათ დასკვნების საფუძვლებს გაეცნონ ბასსს-ის შემდეგ ვებგვერდზე http://www.iasb.org). საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელი სპეციფიკის გამო, დასკვნების საფუძველში განხილული და ახსნილია სსბასს-ის მიერ შესაბამის ბასს-იდან გადახვევის მიზეზები.

დს6. სსბასს 3-ში მოცემული არ არის 2003 წლის დეკემბრის შემდეგ გამოცემული ფასს-ების შედეგად გამოწვეული შესწორებები, რადგან სსბასსს-ს ჯერჯერობით არ განუხილავს და ჩამოუყალიბებია საკუთარი მოსაზრება, ამ ფასს-ების მოთხოვნების საჯარო სექტორის ერთეულებზე გავრცელებასთან დაკავშირებით.

სსბასს 3-ის შესწორება 2008 წელს ბასსს-ის მიერ გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესების შედეგად

დს7. სსბასსს-მა განიხილა 2008 წლის მაისში ბასსს-ის მიერ გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესებები და, ძირითადად, დაეთანხმა სტანდარტის შესწორების ბასსს-ისეულ მიზეზებს. სსბასსს-მა დაასკვნა, რომ არ არსებობდა საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელი სპეციფიკური მიზეზები ამ ცვლილებების გაუთვალისწინებლობისათვის.

სსბასს 3-ის გადახედვა, საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების გამოქვეყნების შედეგად (2015 წელს სსბასს–ების გაუმჯობესება)

დს8. საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების გამოქვეყნების შემდეგ, სსბასსს-მ წამოიწყო შეზღუდული მასშტაბის პროექტი, რათა სსბასს-ებში განხორციელებულიყო ცვლილებები პირველი ოთხი თავის ასახვის მიზნით. ეს თავები ეხება როლს და უფლებამოსილებას, მიზნებს და მომხმარებლებს, ხარისხობრივ მახასიათებლებს (ხმ), ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშების შესახებ ინფორმაციის შეზღუდვებს და ანგარიშვალდებულ ერთეულს. სსბასსს-მ წარმოადგინა ეს ცვლილებები გპ 58– ში, სსბასს-ების გაუმჯობესება 2015.

დს9. სსბასს 3-ის მე-12 პუნქტი ითვალისწინებს პირველი დონის მოთხოვნას სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისთვის, როდესაც არ არსებობს სსბასს, რომელიც სპეციალურად ეხება ოპერაციას, სხვა მოვლენას თუ პირობას. სსბასს 1-ის 2006 წლის ვერსიაში მითითებულია, რომ ხელმძღვანელობამ უნდა იმსჯელოს, რათა შეიმუშაოს და გამოიყენოს ისეთი სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომლის საფუძველზე მიიღება ინფორმაცია, რომელიც სათანადო და საიმედოა. სსბასსს-მ გადაწყვიტა, რომ საიმედოობის მითითება შეეცვალა სამართლიანი წარდგენით, კონცეპტუალურ საფუძვლებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზნით. სსბასსს-მ თავისი გადაწყვეტილების შესაბამისად არ განესხვავებინა ძირითადი ხარისხობრივი მახასიათებლები იმ ხარისხობრივი მახასიათებლებისაგან, რომლებიც ამაღლებს ინფორმაციის სარგებლიანობას (ხმ), გადაწყვიტა ეღიარებინა სხვა ხმ-ები და ზოგადი დანიშნულების ფინანსურ ანგარიშგებაში მოცემულ ინფორმაციაზე შეზღუდვები, რომლებიც ასახულია მე-12 პუნქტში. გპ 58-ის რესპონდენტმა მიიჩნია, რომ სსბასს–ები უნდა შეიცვალოს ისე, რომ მიეთითოს ხმ-ების და შეზღუდვების სრული კომპლექტი. კონცეპტუალურ საფუძვლებში ნათქვამია, რომ თითოეული ხმ-ი სხვა ხმ-ების შემადგენელი ნაწილია და მუშაობს სხვა ხმ-ებთან იმისათვის, რომ ზოგადი დანიშნულების ფინანსურ ანგარიშგებებში მიაწოდონ ინფორმაცია, რაც სასარგებლოა ფინანსური ანგარიშგების მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ეს ურთიერთქმედება არ გამორიცხავს ცალკეულ ხმ-ებს, რომელთაც აქვთ მეტი ან ნაკლები მნიშვნელობა, რომლებიც დამოკიდებულნი არიან კონკრეტულ გარემოებებზე და ამიტომ სსბასსს-მ დაასკვნა, რომ არ უნდა იყოს მითითებული ყველა ხმ-სა და შეზღუდვაზე, ყოველ ჯერზე, როდესაც ერთი ან მეტი ხმ-ი მითითებულია.

დს10. სსბასს 3– ში ასევე ჩამოთვლილია საიმედოობის მრავალი მახასიათებელი, მათ შორის ეკონომიკური შინაარსის, ნეიტრალურობის, წინდახედულების და სისრულის. სსბასსს-მ განიხილა ეს მახასიათებლები ნათლად უნდა ყოფილიყო ნათქვამი თუ არა შესწორებულ სსბასს 3-ში. სსბასსს აღიარებს ამ მახასიათებლების მნიშვნელობას, მაგრამ შენიშნა, რომ მაშინ როდესაც ისინი კონკრეტულად მოხსენიებული და განმარტებულია სსბასს 1-ის დანართ „ა“ში, ისინი კონკრეტულად არ არის განსაზღვრული როგორც ხმ-ები კონცეპტუალურ საფუძვლებში.

დს11. კონცეპტუალური საფუძვლები განმარტავს, რომ „სამართლიანი წარდგენა მიიღწევა, როდესაც მოვლენის აღწერა არის სრული, ნეიტრალური და არ შეიცავს არსებით შეცდომას“ და დამატებით, რომ „ინფორმაცია, რომელიც სამართლიანად წარადგენს ეკონომიკურ ან სხვა მოვლენას, აღწერს საბაზისო ოპერაციის, სხვა მოვლენის, საქმიანობის ან ვითარების არსს - რაც ყოველთვის არ არის იგივე, რაც მისი სამართლებრივი ფორმა“. ამგვარად, შინაარსის ფორმაზე აღმატებულობა კვლავ რჩება ძირითად მახასიათებლად, რომელსაც უნდა ფლობდეს ზოგადი დანიშნულების ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული ინფორმაცია. ის მიჩნეული არ არის ცალკე ან დამატებით ხარისხობრივ მაჩვენებლად, რადგან ის უკვე ჩართულია სამართლიანი წარდგენის კონცეფციაში.

დს12. სსბასსს-ს აზრით, წინდახედულების კონცეფციაც არის ასახული ნეიტრალურობის ახსნაში, როგორც სამართლიანი წარდგენის კომპონენტი და აღიარებულია განუსაზღვრელობასთან დაკავშირებით სიფრთხილის გამოყენება. შესაბამისად, სსბასსს-მ დაასკვნა, რომ არ არის საჭირო მე-12 პუნქტში ცალკე მითითება ეკონომიკური შინაარსის, ნეიტრალურობის, წინდახედულების და სისრულის შესახებ.

დს13. მე –14 პუნქტში მოცემულია წყაროები, რომელსაც ხელმძღვანელობამ უნდა მიმართოს და განიხილოს მისი გამოყენების შესაძლებლობა სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისთვის, როდესაც არ არსებობს სსბასს, რომელიც სპეციალურად ეხება ოპერაციას, სხვა მოვლენას თუ პირობას. სსბასსს-მ განიხილა, ხელმძღვანელობას უნდა მიემართა თუ არა სხვა სსბასს-ებში ან კონცეპტუალურ საფუძვლებში აღწერილ აქტივების, ვალდებულებების, შემოსავლებისა და ხარჯების განმარტებისთვის, აღიარების და შეფასების კრიტერიუმებისათვის. სსბასსს-მ დაადასტურა, რომ სსბასს-ები ჯერ არ განახლებულა, რათა ასახავდეს კონცეპტუალური საფუძვლების განმარტებებს, აღიარების და შეფასების კრიტერიუმებს. ამასთან, კონცეპტუალური საფუძვლები ასახავს სსბასსს-ს ყველაზე თანამედროვე ნააზრევს და სსბასსს-მ დაასკვნა, რომ ხელმძღვანელობა ორიენტირებული უნდა იყოს ამ წყაროზე.

დს14. მე –15 პუნქტი საშუალებას იძლევა მხედველობაში იქნეს მიღებული სხვა სტანდარტების შემმუშავებელი ორგანოების უახლესი გამოცემები, რამდენადაც ისინი არ ეწინააღმდეგება სსბასს-ების მიერ მოყვანილ წყაროებს, სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისა და გამოყენების შესახებ მსჯელობაში. სსბასსს-მ განიხილა, უნდა შეენარჩუნებინა თუ არა ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) გამოცემების მაგალითები. იმის აღნიშვნით, რომ იმ დროისთვის დასრულებული არ იყო ბასსს-ის კონცეპტუალური საფუძვლების გადახედვა, სსბასსს-მ გამოთქვა მოსაზრება, რომ არსებობს განსხვავებები სსბასსს-ის კონცეპტუალურ საფუძვლებსა და ბასსს-ს კონცეპტუალური საფუძვლების გადახედვის პროექტს შორის. შესაბამისად, ბასსს-ს კონცეპტუალურ საფუძვლებზე დაფუძნებული სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავება და გამოყენება შეიძლება ყოველთვის არ იყოს მიზანშეწონილი საჯარო სექტორში. საპასუხოდ გპ 58-ის რესპონდენტის კომენტარებზე, სსბასსს-მ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ სსბასსს-ს კონცეპტუალური საფუძვლები არ არის დამოკიდებული ბასსს-ს კონცეპტუალურ საფუძვლებზე. სსბასსს თვლიდა, რომ ბასსს გამოცემების სხვა მაგალითები, რომლებიც მოცემულია მე-15 პუნქტში ― ფასს-ები და ბასსს-ს ფინანსური ანგარიშგების ინტერპრეტაციების საერთაშორისო კომიტეტის (ფაისკ) ან ყოფილი ინტერპრეტაციების მუდმივმოქმედი კომიტეტის (იმკ) ინტერპრეტაციები, სასარგებლოა და უნდა იყოს შენარჩუნებული.

სსბასს 3–ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს.15 სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

მითითებები დანერგვაზე

სახელმძღვანელო მითითებები დაერთვის სსბასს 3-ს, მაგრამ არ არის მისი შემადგენელი ნაწილი.

შეცდომების ხელახალი რეტროსპექტული ფორმულირება

მდ1. 20X2 წლის განმავლობაში ერთეულმა აღმოაჩინა, რომ მოგების გადასახადის სახით მიღებული ამონაგები არასწორი იყო. 6,500 ფე-ს³ ოდენობის მოგების გადასახადი, რომელიც 20X1 წელს უნდა ყოფილიყო აღიარებული, შეცდომით გამოტოვებული იყო 20X1 წელს და შემოსავლად იყო აღიარებული 20X1 წელს.

მდ2. ერთეულის 20X1 წლის ბუღალტრულ ჩანაწერებში მითითებული იყო 60,000 ფე-ს შემოსავალი (იმ 6,500 ფე-ს დაბეგვრის ჩათვლით, რომელიც აღიარებული უნდა ყოფილიყო საწყის ნაშთებში) და 86,500 ფე-ს ხარჯები.

მდ3. 20X1 წელს ერთეულის ანგარიშგებაში მითითებული იყო:

	ფე
საგადასახადო შემოსავლები	34,000
მომხმარებლის მოსაკრებლები	3,000
სხვა საოპერაციო შემოსავლები	30,000
სულ შემოსავლები	67,000
ხარჯები	(60,000)
ნამეტი	7,000

მდ4. 20X1 წელს საწყისი დაგროვილი ნამეტი იყო 20,000 ფე, ხოლო საბოლოო დაგროვილი ნამეტი - 27,000 ფე.

მდ5. ერთეულს არ ჰქონია სხვა შემოსავლები ან ხარჯები.

მდ6. ერთეულის სააქციო კაპიტალი ამ პერიოდში 5,000 ფე-ს შეადგენდა და მას არ გააჩნდა წმინდა აქტივების/კაპიტალის სხვა კომპონენტები, გარდა დაგროვილი ნამეტისა.

საჯარო სექტორის ერთეულის ფინანსური შედეგების ანგარიშგება

	20X2		(გადაანგარიშებული) 20X1
	ფე		ფე
საგადასახადო შემოსავლები	53,500		40,500
მომხმარებლის მოსაკრებლები	4,000		3,000
სხვა საოპერაციო შემოსავლები	40,000		30,000
სულ შემოსავლები	97,500		73,500
ხარჯები	(86,500)		(60,000)
ნამეტი	11,000		13,500

საჯარო სექტორის ერთეულის საკუთარი კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება

	სააქციო კაპიტალი	დაგროვილი ნამეტი	სულ
	ფწ	CU	CU
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბერს	5,000	20,000	15,000
20X1 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის ნამეტი, გადაანგარიშებული	–	13,500	13,500
ნაშთი 20X1 წლის 31 დეკემბერს	5,000	33,500	38,500
20X2 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის ნამეტი	–	11,000	11,000
ნაშთი 20X2 წლის 31 დეკემბერს	5,000	44,500	49,500

ამონარიდები ფინანსური ანგარიშგებების შენიშვნებიდან

1. 6,500 ფე-ს შემოსავლები დაბეგვრიდან შეცდომით იყო გამოტოვებული 20X1 წლის ფინანსურ ანგარიშგებებში. აღნიშნული შეცდომის გასასწორებლად გადაანგარიშებულ იქნა 20X1 წლის ფინანსური ანგარიშგებები. ამ ფინანსური ანგარიშგებების გადაანგარიშების შედეგები/გავლენა შეჯამებულია ქვემოთ. აღნიშნულმა გავლენა არ მოახდინა 20X2 წელზე.

	გავლენა 20X1წელზე
	ფე
გაზრდილი შემოსავალი	6,500
გაზრდილი ნამეტი	6,500
გაზრდილი დებიტორები	6,500
გაზრდილი წმინდა აქტივები/კაპიტალი	6,500

სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა რეტროსპექტული გამოყენებით

მდ7. 20X2 წლის განმავლობაში ერთეულმა შეცვალა სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული ხარჯების სააღრიცხვო პოლიტიკა, რაც პირდაპირ უკავშირდებოდა მშენებარე ჰიდროელექტროსადგურის შეძენას. წინა საანგარიშგებო პერიოდებში ერთეულმა მოახდინა ამგვარი ხარჯების კაპიტალიზაცია. ერთეულმა ახლა გადაწყვიტა, მოახდინოს მათი ხარჯებად აღიარება და არა კაპიტალიზაცია. ხელმძღვანელობის აზრით, ახალი პოლიტიკა უფრო შესაბამისია, ვინაიდან მის გამოყენებას შედეგად მოჰყვება ფინანსური ხარჯების უფრო გამჭვირვალე ასახვა და შეესაბამება ადგილობრივ სამრეწველო პრაქტიკას, ერთეულის ფინანსური ანგარიშგებები უფრო შესადარისი გახადოს.

მდ8. ერთეულმა მოახდინა 20X1 წელს სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული 2,600 ფე-ს ოდენობის, ხოლო 20X1 წლამდე პერიოდებში 5,200 ფე-ს ოდენობის ხარჯების კაპიტალიზაცია. წინა წლების განმავლობაში ელექტროსადგურის შეძენის გამო, მოხდა სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ხარჯის კაპიტალიზაცია.

მდ9. 20X2 წლის ბუღალტრულ ჩანაწერებში ნაჩვენებია 30,000 ფე-ს ოდენობის ნამეტი და 3,000 ფე-ს საპროცენტო ხარჯი (რომელიც მხოლოდ 20X2 წელს უკავშირდება).

მდ10. ერთეულს არ უჩვენებია ელექტროსადგურის არანაირი ცვეთა, რადგან ის ექსპლუატაციაში ჯერ არ არის შესული.

მდ11. 20X1 წელს ერთეულის ანგარიშგებაში მითითებული იყო:

	ფე
პროცენტამდე ნამეტი	18,000
საპროცენტო ხარჯი	–
ნამეტი	18,000

მდ12. 20X1 წელს საწყისი დაგროვილი ნამეტი იყო 20,000 ფე, ხოლო საბოლოო დაგროვილი ნამეტი - 38,000 ფე.

მდ13. ერთეულის სააქციო კაპიტალი ამ პერიოდში 10,000 ფე-ს შეადგენდა და მას არ გააჩნდა წმინდა აქტივების/კაპიტალის სხვა კომპონენტები, გარდა დაგროვილი ნამეტისა.

საჯარო სექტორის ერთეულის ფინანსური შედეგების ანგარიშგება

	20X2		(გადაანგარიშებული) 20X1
	ფე		ფე
პროცენტამდე ნამეტი	30,000		18,000
საპროცენტო ხარჯი	(3,000)		(2,600)
ნამეტი	27,000		15,400

საჯარო სექტორის ერთეულის საკუთარი კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება

	სააქციო კაპიტალი	(გადაანგარიშებული) დაგროვილი ნამეტი	სულ
	ფე	ფე	ფე
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბერს წინა ანგარიშგების შესაბამისად	10,000	20,000	30,000
სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება პროცენტის კაპიტალიზაციასთან დაკავშირებით (შენიშვნა 1)	–	(5,200)	(5,200)
20X0 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული ნაშთი (გადაანგარიშებული)	10,000	14,800	24,800
20X0 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის ნამეტი (გადაანგარიშებული)	–	15,400	15,400
ნაშთი 20X1 წლის 31 დეკემბერს	10,000	30,200	40,200
20X2 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის ნამეტი	–	27,000	27,000
20X2 წლის 31 დეკემბრის საბოლოო ნაშთი	10,000	57,200	67,200

ამონარიდები ფინანსური ანგარიშგებების შენიშვნებიდან

1. 20X2 წლის განმავლობაში ერთეულმა შეცვალა სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული ხარჯების სააღრიცხვო პოლიტიკა, რაც უკავშირდებოდა მშენებარე ჰიდროელექტროსადგურის შეძენას. წინა საანგარიშგებო პერიოდებში ერთეული ახდენდა ამგვარი ხარჯების კაპიტალიზაციას. ახლა ისინი ხარჯებად აღიარდება გაწევისთანავე. ხელმძღვანელობის აზრით, აღნიშნული პოლიტიკა იძლევა უფრო სანდო და შესაბამის ინფორმაციას, ვინაიდან მის გამოყენებას შედეგად მოჰყვება ფინანსური ხარჯების უფრო გამჭვირვალე ასახვა და შეესაბამება ადგილობრივ სამრეწველო პრაქტიკას, ერთეულის ფინანსური ანგარიშგებები უფრო შესადარისი გახადოს. სააღრიცხვო პოლიტიკის აღნიშნული ცვლილება გამოყენებულ იქნა რეტროსპექტულად და მოხდა 20X1 წლის შესადარისი ანგარიშგებების გადაანგარიშება. აღნიშნული ცვლილების გავლენა 20X1 წელზე მოცემულია ქვემოთ. 20X1 წლის საწყისი დაგროვილი ნამეტი შემცირდა 5,200 ფე-ით, რაც წარმოადგენს 20X1 წლამდე საანგარიშგებო პერიოდებში განხორციელებული კორექტირებების თანხას.

გავლენა 20-1 წელზე	ფე
(გაზრდილი) საპროცენტო ხარჯი	(2,600)
(შემცირებული) ნამეტი	(2,600)
გავლენა 20-1 წელზე ადრინდელ საანგარიშგებო პერიოდებზე
(შემცირებული) ნამეტი	(5,200)
(შემცირებული) აქტივები მშენებლობის პროცესში და დაგროვილი ნამეტი	(7,800)

სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა პერსპექტიული გამოყენებით, როდესაც რეტროსპექტული გამოყენება შეუძლებელია

მდ14. 20X2 წლის განმავლობაში ერთეულმა შეცვალა ძირითადი საშუალებების ცვეთასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო პოლიტიკა, რათა უფრო სრულად გამოეყენებინა კომპონენტების კატეგორიებად დაყოფის მიდგომა და, ამავდროულად, შემოეღო გადაფასების მოდელი.

მდ15. 20X2 წლამდე ერთეულის აქტივების აღრიცხვა საკმარისად დეტალური არ იყო კლასებად დაყოფის მიდგომის სრულად გამოყენებისათვის. 20X1 წლის ბოლოს, ერთეულის ხელმძღვანელობის გადაწყვეტილებით, ჩატარდა საინჟინრო გამოკვლევა, რათა მოწოდებული ყოფილიყო ინფორმაცია, არსებული კომპონენტებისა და მათი სამართლიანი ღირებულების, სასარგებლო მომსახურების ვადის, ნარჩენი ღირებულებების სააღრიცხვო შეფასებებისა და ცვეთის თანხების შესახებ, 20X2 წლის დასაწყისში. თუმცა, გამოკვლევამ ვერ უზრუნველყო საკმარისი საფუძვლის შექმნა იმ კომპონენტების ღირებულების საიმედოდ შეფასებისათვის, რომელთა აღრიცხვაც ამ დრომდე განცალკევებულად არ ხდებოდა, ხოლო გამოკვლევამდე არსებული ჩანაწერები არ იძლევა ამგვარი ინფორმაციის აღდგენის საშუალებას.

მდ16. ხელმძღვანელობამ განიხილა აღნიშნული სააღრიცხვო ცვლილების ორივე ასპექტი და გადაწყვიტა, რომ შესაძლებელი არ იყო ამ ცვლილების რეტროსპექტულად სრულად ასახვა კომპონენტების მიმართ, ან ცვლილების ასახვა პერსპექტიულად 20X2 წლის დაწყებამდე. ამასთან, თვითღირებულების მოდელიდან აქტივების გადაფასების მოდელზე გადასვლა მოითხოვს პერსპექტიულ ასახვას. ამიტომ ერთეულის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა, რომ ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა 20X2 წლის დასაწყისიდან პერსპექტიულად ყოფილიყო გამოყენებული.

მდ17. დამატებითი ინფორმაცია:

	ფე
ძირითადი აქტივები
თვითღირებულება	25,000
ცვეთა	(14,000)
ნეტო საბალანსო ღირებულება	11,000
ცვეთის ხარჯი პერსპექტიული დარიცხვის შედეგად 20X2 წლისათვის (ძვ. საფუძველი)	1,500
საინჟინრო კვლევის ზოგიერთი შედეგი:
შეფასება	17,000
წინასწარშეფასებული ნარჩენი ღირებულება	3,000
აქტივის სასარგებლო მომსახურების დარჩენილი საშუალო ვადა (წლები)	7
არსებული ძირითადი აქტივების ცვეთის ხარჯი 20X2 წლისათვის (ახალი საფუძველი)	2,000

ამონარიდები ფინანსური ანგარიშგებების შენიშვნებიდან

1. 20X2 წლის დასაწყისიდან ერთეულმა შეცვალა ძირითადი აქტივების სააღრიცხვო პოლიტიკა, რათა უფრო სრულად გამოეყენებინა კომპონენტების კატეგორიებად დაყოფის მიდგომა და, ამავდროულად, შემოეღო გადაფასების მოდელი. ხელმძღვანელობის მოსაზრებით, ამგვარი პოლიტიკა უზრუნველყოფს საიმედო და უფრო შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდებას, რადგან მისი საშუალებით უფრო ზუსტად აღირიცხება ძირითადი აქტივების კომპონენტები და ეყრდნობა განახლებულ ღირებულებებს. პოლიტიკა პერსპექტიულად იქნა გამოყენებული 20X2 წლის დასაწყისიდან, რადგან შეუძლებელი იყო პოლიტიკის გამოყენების გავლენის შეფასება რეტროსპექტულად ან პერსპექტიულად უფრო ადრეული თარიღიდან. შესაბამისად, ახალი პოლიტიკის შემოღებას წინა წლებზე გავლენა არ მოუხდენია. მიმდინარე წელზე გავლენა გამოიხატებოდა: ა) ძირითადი აქტივების საბალანსო ღირებულების 6,000 ფე-ით გაზრდაში, წლის დასაწყისში, ბ) აქტივის გადაფასების რეზერვის შექმნაში წლის დასაწყისში 6,000 ფე-ს ოდენობით და გ) ცვეთის ხარჯის 5,000 ფე-ს ოდენობით გაზრდაში.

ბასს 8-სთან შედარება სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები, ძირითადად, ეფუძნება ბასს 8-ს - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები - (2003) და მოიცავს 2008 წლის მაისში გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესებების ფარგლებში ბასს 8-ის შესწორებებს. სსბასს 3-სა და ბასს 8-ს შორის შემდეგი ძირითადი განსხვავებებია: სსბასს 3-ში, ზოგიერთ შემთხვევაში გამოყენებულია ბასს 8-საგან განსხვავებული ტერმინოლოგია. ყველაზე მნიშვნელოვან განსხვავებას წარმოადგენს სსბასს 3-ში ტერმინების: „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება“, „დაგროვილი ნამეტი ან დეფიციტი“ და „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“ გამოყენება. ბასს 8-ში გამოიყენება აღნიშნულის ანალოგიური შემდეგი ტერმინები: „მოგებისა და ზარალის ანგარიშგება“, „დაგროვილი მოგება“ და „საკუთარი კაპიტალი“. სსბასს 3-ში არ არის გამოყენებული ტერმინი „ამონაგები“, რომელსაც ბასს 8-ში უფრო ფართო მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე „შემოსავლებს“. სსბასს 3 მოიცავს ბასს 8-ის ტექნიკური ტერმინოლოგიის განმარტებების სხვა პაკეტს (პუნქტი 7). სსბასს 3-ში მოცემულია ბასს 8-ის მსგავსი წესები. სსბასს 3-ის თანახმად, აუცილებელი არ არის აქციაზე საბაზისო შემოსავლის, ან ერთ აქციაზე გაზავებული შემოსავლის კორექტირების განმარტებით შენიშვნებში ასახვა. ბასს 8-ის თანახმად, სავალდებულოა აქციაზე საბაზისო შემოსავლის, ან ერთ აქციაზე გაზავებული შემოსავლის კორექტირების განმარტებით შენიშვნებში ასახვა.

დანართი № 4 სსბასს 4―უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი (სსბასს) 2 ძირითადად ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ (ბასს) 21-ს - უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები (2003 წელს გადაიხედა, 2005 წელს შევიდა ცვლილებები). ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (სსბასსს) ამ გამოცემაში ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით გამოყენებულია ამონარიდები ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ (ბასს) 21-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ. ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 4―უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები სსბასს-ს ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 4, ¯უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები გამოიცა 2000 წლის მაისში. 2006 წლის დეკემბერში საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭომ (სსბასსს) გამოსცა განახლებული სსბასს 4. 2008 წლის აპრილში საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭომ (ბასსს) გამოსცა განახლებული სსბასს 4. მას შემდგომ სსბასს 4 განახლებული იქნა შემდეგი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებით: სსბასს-ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 37, ერთობლივი შეთანხმებები (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) 2011 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესება (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა) ბასს 29, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება (2010 წლის იანვრის გამოცემა)

სსბასს 4-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
შესავალი ნაწილი	ამოღებულია	სსბასს-ის შესწორება 2011 წლის ოქტომბერი
3	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
4	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
5	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
6	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
7	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
10	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
13	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
21	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
22	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
31	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
38	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
47	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
50	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
51	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
53	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
55	შეცვლილია	სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
57	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
57ა	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
57ბ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
57გ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
57დ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
58	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
61	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
67	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
68	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
69	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
70	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
71ა	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
71ბ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს 35, 2015 წლის იანვარი
71გ	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
72	შეცვლილია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2008 წლის აპრილი

სსბასს 4―უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1–2

მოქმედების სფერო 3–9

განმარტებები 10–19

სამუშაო ვალუტა 11–16

ფულადი მუხლები 17

წმინდა ინვესტიციები უცხოურ ერთეულში 18-19

წინამდებარე სტანდარტით მოთხოვნილი მიდგომის რეზიუმე, 20–22

უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციების სამუშაო ვალუტაში ანგარიშგება.. 23–42

თავდაპირველი აღიარება 23–26

ანგარიშგება შემდგომი საანგარიშგებო თარიღებისათვის.......... 27–30

საკურსო სხვაობების აღიარება 31–39

სამუშაო ვალუტის შეცვლა 40–42

საანგარიშგებო ვალუტად საანგარიშგებო ვალუტის გარდა სხვა ვალუტის გამოყენება 43–58

საანგარიშგებო ვალუტაში გადაანგარიშება 43–49

უცხოური ერთეულის მონაცემების გადაანგარიშება 50–56

უცხოური ერთეულის გასვლა 57–58

საკურსო სხვაობების საგადასახადო შედეგები 59

განმარტებითი შენიშვნები 60–66

გარდამავალი დებულებები 67–70

დარიცხვის მეთოდის პირველადი დანერგვა 67‑68

გარდამავალი დებულებები ყველა ერთეულისათვის 69‑70

ძალაში შესვლის თარიღი 71–72

სსბასს 4-ის გაუქმება (2006) 73

დასკვნის საფუძველი

შეთანხმების ცხრილი

ბასს 21-თან შედარება

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 4, უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები, 1-73 პუნქტებშია წარმოდგენილი. ყველა პუნქტს თანაბარი ძალა აქვს. სსბასს 4 გააზრებული უნდა იქნას ამ სტანდარტისთვის განსაზღვრული მიზნების, დასკვნის საფუძვლის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. ზუსტი მითითებების არარსებობის შემთხვევაში, სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები, წარმოადგენს ბუღალტრული აღრიცხვის პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველს.

მიზანი

1. ერთეული სავალუტო ოპერაციებს შესაძლოა ორი გზით ახორციელებდეს. მან შეიძლება ოპერაციები განახორციელოს უცხოურ ვალუტაში ან შეიძლება ჰქონდეს უცხოური ერთეული. ამასთან ერთეული ფინანსურ ანგარიშგებას შესაძლოა უცხოურ ვალუტაში წარადგენდეს. წინამდებარე სტანდარტის მიზანია განსაზღვროს თუ როგორ შეიტანოს უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციები და უცხოური ერთეულები ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაში და როგორ გადაიანგარიშოს ფინანსური ანგარიშგება საანგარიშგებო ვალუტაში.

2. ასეთ შემთხვევაში ძირითადი საკითხებია: (ა) რომელი გაცვლითი კურს(ებ)ი იქნეს გამოყენებული და (ბ) როგორ აისახოს გაცვლითი კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები ფინანსურ ანგარიშგებაში.

მოქმედების სფერო

3. ერთეული, რომელიც ამზადებს და წარადგენს ფინანსურ ანგარიშგებას დარიცხვის მეთოდით, ვალდებულია გამოიყენოს წინამდებარე სტანდარტი:

   (ა) უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციებისა და არსებული ნაშთების ბუღალტრული აღრიცხვისათვის, გარდა იმ ოპერაციებისა და ნაშთებისა, რომელიც დაკავშირებულია წარმოებულ ინსტრუმენტებთან და შედის სსბასს 29, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასების, მოქმედების სფეროში;

   (ბ) უცხოური ერთეულის ფინანსური შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გადასაანგარიშებლად, რომელიც კონსოლიდირების, პროპორციული კონსოლიდირების ან კაპიტალ-მეთოდის გამოყენების შედეგად შედის ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაში; და

   (გ) ერთეულის ფინანსური შედეგებისა და მისი ფინანსური მდგომარეობის საანგარიშგებო ვალუტაში გადაანგარიშებისას.

4. სსბასს 29 გამოიყენება უცხოურ ვალუტაში გამოსახულ მრავალ წარმოებულ ინსტრუმენტთან და, რომლებიც შესაბამისად, არ შედის წინამდებარე სტანდარტის მოქმედების სფეროში. თუმცა, წარმოებული ინსტრუმენტები უცხოურ ვალუტაში, რომლებზეც არ ვრცელდება სსბასს 29 მოქმედება (მაგ., ზოგიერთი წარმოებული ინსტრუმენტი უცხოურ ვალუტაში, რომლებიც შეტანილია სხვა კონტრაქტებში) წინამდებარე სტანდარტის მოქმედების სფეროში შედიან. გარდა ამისა, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც ერთეულს წარმოებულ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებული თანხა გადაჰყავს თავისი სამუშაო ვალუტიდან საანგარიშგებო ვალუტაში.

5. მოცემული სტანდარტი არ გამოიყენება ანგარიშგების ჰეჯირებისათვის უცხოური ვალუტის მუხლებთან მიმართებაში, მათ შორის, წმინდა ინვესტიციის ჰეჯირებისათვის უცხოურ ერთეულში. სსბასს 29 გამოიყენება ფინანსური ანგარიშგების ჰეჯირებისათვის.

6. [ამოღებულია]

7. [ამოღებულია]

8. წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის მიერ ფინანსური ანგარიშგების უცხოურ ვალუტაში წარსადგენად და ადგენს მოთხოვნებს, რომელთა შესრულების შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ მიღებული ფინანსური ანგარიშგება შეესაბამება სსბასს-ების მოთხოვნებს. უცხოურ ვალუტაში გადაანგარიშებული ფინანსური ინფორმაციიდან, რომელიც არ აკმაყოფილებს ამ სტანდარტით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, მოცემული სტანდარტი განსაზღვრავს იმ ინფორმაციას, რომელიც წარმოდგენილ უნდა იქნეს განმარტებით შენიშვნებში.

9. წინამდებარე სტანდარტი არ გამოიყენება უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციების შედეგად წარმოქმნილი ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში წარდგენისას, ასევე, უცხოურ ერთეულში ფულადი სახსრების ნაკადების გადაანგარიშებისას (იხ., ბასს 2, ფულადი ნაკადების ანგარიშგება).

განმარტებები

10. წინამდებარე სტანდარტში მოცემული ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

საბოლოო სავალუტო კურსი არის ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსი.

საკურსო სხვაობა არის სხვაობა, რომელიც მიიღება ერთი ვალუტის მოცემული რაოდენობის ერთეულების გადაანგარიშებისას სხვა ვალუტაში, სხვადასხვა გაცვლითი კურსის გამოყენებით.

სავალუტო კურსი არის ორი ვალუტის ერთიმეორეზე გაცვლის კოეფიციენტი.

უცხოური ვალუტა არის ნებისმიერი ვალუტა, რომელიც განსხვავდება ერთეულის სამუშაო ვალუტისგან.

უცხოური ერთეული არის ერთეული, რომელიც შეიძლება იყოს კონტროლირებული ერთეული, მეკავშირე ერთეული, ერთობლივი შეთანხმება, ან ანგარიშვალდებული ერთეულის ფილიალი, რომლის საქმიანობაც დაფუძნებულია ან ხორციელდება ანგარიშვალდებული ერთეულის ქვეყნიდან ან ვალუტიდან განსხვავებულ ქვეყანაში ან ვალუტაში.

სამუშაო ვალუტა არის ძირითადი ეკონომიკური გარემოს ვალუტა, რომელშიც ერთეული ეწევა საქმიანობას.

ფულადი მუხლები წარმოადგენს არსებული ვალუტის ერთეულებს, ასევე მისაღებ ან გადასახდელ აქტივებს და ვალდებულებებს, რომლებიც გამოხატულია ვალუტის ერთეულის ფიქსირებული ან განსაზღვრადი რაოდენობით.

წმინდა ინვესტიციები უცხოურ ერთეულში არის ანგარიშვალდებული ერთეულის წილობრივი მონაწილეობა ამ უცხოური ერთეულის წმინდა აქტივებში/კაპიტალში.

საანგარიშგებო ვალუტა წარმოადგენს ვალუტას, რომელშიც ხდება ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა.

მიმდინარე გაცვლითი კურსი არის ვალუტის გაცვლითი კურსი დაუყოვნებელი მიწოდებისას.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

სამუშაო ვალუტა

11. ძირითადი ეკონომიკური გარემო, რომელშიც ერთეული ფუნქციონირებს, ჩვეულებრივ, არის ის გარემო, რომელშიც ერთეული ძირითადად წარმოქმნის და ხარჯავს ფულად სახსრებს. ერთეული თავისი სამუშაო ვალუტის განსაზღვრისას ითვალისწინებს შემდეგ ფაქტორებს:

    (ა) ვალუტა:

    (i) რომლიდანაც მიიღება შემოსავალი გადასახადების, გრანტებისა და ჯარიმებისგან;

    (ii) რომელიც ძირითადად ზემოქმედებას ახდენს საქონლისა და მომსახურების სარეალიზაციო ფასზე (ეს ხშირად არის ის ვალუტა, რომელშიც დგინდება და იხდება საქონლისა და მომსახურების სარეალიზაციო ფასი); და

    (iii) იმ ქვეყნისა, რომლის კონკურენტუნარიანობა და რეგულაციები ძირითადად განსაზღვრავენ მისი საქონლისა და მომსახურების სარეალიზაციო ფასებს.

    (ბ) ვალუტა, რომელიც ძირითადად გავლენას ახდენს მუშა ხელზე, მასალებზე და საქონლისა და მომსახურების უზრუნველყოფისათვის საჭირო სხვა დანახარჯებზე (ეს ხშირად არის ის ვალუტა, რომელშიც გამოიხატება და გადაიხდება ასეთი დანახარჯები).

    12. შემდეგი ფაქტორები ასევე შეიძლება გახდეს ერთეულის სამუშაო ვალუტის განსაზღვრის საფუძველი:

    (ა) ფინანსური საქმიანობიდან წარმოქმნილი სახსრების ვალუტა (მაგ., სასესხო და წილობრივი ინსტრუმენტების გამოშვება).

    (ბ) საოპერაციო საქმიანობიდან მიღებული შემოსულობების ასახვის ვალუტა.

    13. უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტის დადგენისათვის, ასევე იმის დასადგენად, არის თუ არა ანგარიშვალდებული ერთეულის და უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტა ერთი და იგივე, მხედველობაში მიიღება შემდეგი დამატებითი ფაქტორები (ანგარიშვალდებული ერთეული, ამ კონტექსტში, არის ის ერთეული, რომელსაც აქვს უცხოური ერთეული, როგორც მის მიერ კონტროლირებული ერთეული, ფილიალი, მეკავშირე ერთეული თუ ერთობლივი შეთანხმება):

(ა) წარმოადგენს თუ არა უცხოური ერთეულის საქმიანობა ანგარიშვალდებული ერთეულის გაფართოებულ ოპერაციებს, თუ ის ხორციელდება დამოუკიდებლობის მნიშვნელოვანი ხარისხით. მაგალითად როდესაც თავდაცვის სამინისტროს აქვს გარკვეული რაოდენობის სამხედრო ბაზები საზღვარგარეთ, რომლებიც ფუნქციონირებენ ქვეყნის მთავრობის სახელით. ეს სამხედრო ბაზები შესაძლოა საქმიანობას უმთავრესად აწარმოებდნენ ანგარიშვალდებული ერთეულის სამუშაო ვალუტაში. მაგალითად, სამხედროებს შესაძლოა უხდიდნენ სამუშაო ვალუტაში, ხოლო ადგილობრივ ვალუტაში შესაძლებელია აძლევდნენ თანხის მცირე ნაწილს, დანამატების სახით. მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა შეიძლება ძირითადად ხორციელდებოდეს ანგარიშვალდებული ერთეულის მეშვეობით, რომლის დროსაც შესყიდვები ადგილობრივ ვალუტაში მინიმუმამდეა დაყვანილი. მეორე მაგალითად შეიძლება გამოდგეს სახელმწიფო უნივერსიტეტის უცხოური კამპუსი, რომელიც ფუნქციონირებს ეროვნული კამპუსის ხელმძღვანელობის ქვეშ. ამის საპირისპიროდ, უცხოურ ერთეულს, რომელსაც აქვს დამოუკიდებლობის მნიშვნელოვანი ხარისხი, შეუძლია მოახდინოს ფულადი სახსრებისა და სხვა ფულადი აქტივების აკუმულირება, გაიღოს ხარჯები, მიიღოს შემოსავალი და მოიზიდოს სესხებიც კი, ძირითადად ადგილობრივ ვალუტაში. მთავრობის საკუთრებაში არსებული უცხოური ერთეულების ასეთ მაგალითებად, რომლებსაც შეუძლიათ იფუნქციონირონ სხვა სახელმწიფო უწყებებისგან დამოუკიდებლად, მოყვანილი შეიძლება იყოს ტურისტული ოფისები, ნავთობის საძიებო კომპანიები, სავაჭრო კომიტეტები და ტელე-რადიო მაუწყებლობასთან დაკავშირებული საქმიანობა. ასეთი ერთეული შეიძლება დაარსდეს, როგორც კომერციული საჯარო სექტორის ერთეულები.

(ბ) როგორი პროპორციის (მაღალი თუ დაბალი) არის უცხოური ერთეულის საქმიანობა ანგარიშვალდებულ ერთეულთან

(გ) პირდაპირ ზემოქმედებს თუ არა უცხოური ერთეულის საქმიანობის ფულადი ნაკადი ანგარიშვალდებული ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადებზე და ადვილია თუ არა ფულის გადაგზავნა ანგარიშვალდებული ერთეულისათვის.

(დ) არის თუ არა უცხოური ერთეულის საქმიანობიდან მიღებული ფულადი სახსრები საკმარისი არსებული და ჩვეულებრივ მოსალოდნელი სავალო ვალდებულებების მომსახურებისათვის, ანგარიშვალდებული ერთეულის მიერ უზრუნველყოფილი ფულადი სახსრების გარეშე.

14. როდესაც ზემოხსენებული ინდიკატორები შერეულია და სამუშაო ვალუტა არ არის ნათლად გამოხატული, ხელმძღვანელობა იყენებს მის შეფასებას იმ სამუშაო ვალუტის განსაზღვრისათვის, რომელიც ყველაზე ზუსტად წარმოაჩენს საბაზისო ოპერაციების, მოვლენებისა და პირობების ეკონომიკურ შედეგებს. როგორც ამ მიდგომის ნაწილი, ხელმძღვანელობა უპირატესობას ანიჭებს 11-ე პუნქტში მოცემულ პირველად ინდიკატორებს მანამ, სანამ განიხილავს 12-ე და 13-ე პუნქტებში მოცემულ ინდიკატორებს, რომელთა მიზანია უზრუნველყოს დამატებითი დამხმარე მტკიცებულება ერთეულის სამუშაო ვალუტის დადგენისათვის.

15. ერთეულის სამუშაო ვალუტა ასახავს საბაზისო ოპერაციებს, მოვლენებს და პირობებს, რომლებიც მას შეესაბამებიან. შესაბამისად, დგინდება რა სამუშაო ვალუტა, ის აღარ იცვლება, თუ არ მოხდა ცვლილება ზემოხსენებულ საბაზისო ოპერაციებში, მოვლენებსა და პირობებში.

16. იმ შემთხვევაში თუ სამუშაო ვალუტა წარმოადგენს ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტას, ერთეულის ფინანსური ანგარიშგებები გადაანგარიშდება ბასს 10-ის - ფინანსური ანგარიშგება ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის პირობებში - მიხედვით. ერთეული თავს ვერ აარიდებს ბასს 10-ის მიხედვით გადაანგარიშებას, მაგალითად, სამუშაო ვალუტად იმ ვალუტის აღიარებით, რომელიც განსხვავდება სამუშაო ვალუტისგან, განსაზღვრულს სტანდარტის მონაცემების შესაბამისად (მაგ., როგორიცაა მისი მაკონტროლებელი ერთეულის სამუშაო ვალუტა).

    ფულადი მუხლები

12. ფულადი მუხლის არსებითი მახასიათებელი არის უფლება მიიღო (ან ვალდებულება, რომ შეასრულო) ვალუტის ერთეულის ფიქსირებული ან განსაზღვრული ოდენობა. მაგალითები მოიცავს: ნაღდი ფულით გადასახდელ სოციალური უზრუნველყოფის ვალდებულებებს და მომსახურე პერსონალის სხვა ტიპის გასამრჯელოს, ანარიცხებს, რომელიც უნდა დაიფაროს ნაღდი ფულით; და ნაღდი ფულით გადასახდელ დივიდენდებს ან მსგავს გადახდებს, რომლებიც აღიარებულია, როგორც ვალდებულება. და პირიქით, არაფულადი მუხლის მნიშვნელოვან მახასიათებელს წარმოადგენს უფლების არქონა მიიღო (ან ვალდებულება შეასრულო) ვალუტის ერთეულის ფიქსირებული ან განსაზღვრული ოდენობა. მაგალითები მოიცავს: საქონლისა და მომსახურებისათვის წინასწარ გადახდილ თანხას (მაგ., წინასწარ გადახდილი იჯარა); გუდვილი; არამატერიალური აქტივები; მატერიალური მარაგები; ძირითადი აქტივები და ანარიცხები, რომლებიც უნდა გადახდილ იქნეს არაფულადი აქტივით.

    წმინდა ინვესტიციები უცხოურ ერთეულში

13. ერთეულს უცხოურ ერთეულთან მიმართებაში ფულადი მუხლის სახით შეიძლება ჰქონდეს როგორც დებიტორული, ასევე კრედიტორული დავალიანება. ფულადი მუხლი, რომლის დაფარვაც არ არის დაგეგმილი და სავარაუდოდ არც ექნება ადგილი ახლო მომავალში, არსებითად, წარმოადგენს ერთეულის წმინდა ინვესტიციის ნაწილს უცხოურ ერთეულში და აღირიცხება 37–ე და 38–ე პუნქტებში შესაბამისად. ასეთი ფულადი მუხლები შეიძლება მოიცავდეს გრძელვადიან დებიტორულ დავალიანებებს ან სესხებს. ისინი არ მოიცავენ სავაჭრო დებიტორულ ან კრედიტორულ დავალიანებებს.

14. 18-ე პუნქტში აღწერილი ერთეული, რომელსაც უცხოურ ერთეულთან მიმართებაში ფულადი მუხლის სახით აქვს დებიტორული ან კრედიტორული დავალიანება, შეიძლება იყოს ეკონომიკურ ერთეულში შემავალი ნებისმიერი კონტროლირებული ერთეული. მაგალითად, ეკონომიკურ ერთეულში შემავალი A და B კონტროლირებული ერთეულებიდან, თუ B არის უცხოური ერთეული, რომელზეც A გასცემს სესხს, მაშინ კონტროლირებული ერთეული A-ს სასესხო მოთხოვნა კონტროლირებული ერთეული B -ს მიმართ აისახება როგორც კონტროლირებული ერთეული A-ს წმინდა ინვესტიციის ნაწილი კონტროლირებულ ერთეულ B -ში, თუ სესხის დაფარვა არ არის დაგეგმილი და სავარაუდოდ არც ექნება ადგილი ახლო მომავალში. ეს ასევე სწორი იქნებოდა იმ შემთხვევისათვის, კონტროლირებული ერთეული A თვითონ რომ წარმოადგენდეს უცხოურ ერთეულს.

    წინამდებარე სტანდარტით მოთხოვნილი მიდგომის რეზიუმე

15. ნებისმიერი ერთეული - იქნება ეს ავტონომიური (დამოუკიდებელი) ერთეული, ერთეული უცხოური ერთეულით (მაგალითად, მაკონტროლებელი ერთეული), ან უცხოური ერთეული (მაგალითად, კონტროლირებული ერთეული ან ფილიალი) - ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისას თავის სამუშაო ვალუტას განსაზღვრავს 11-16 პუნქტების თანახმად. ერთეული უცხოური ვალუტის მუხლებს გადაიანგარიშებს სამუშაო ვალუტაში და ასეთი გადაანგარიშების შედეგებს ასახავს 23-42-ე და 59-ე პუნქტების შესაბამისად.

16. ბევრი ანგარიშვალდებული ერთეული თავის თავში აერთიანებს რიგ ცალკეულ ერთეულებს (მაგ. ეკონომიკური ერთეული შედგება მაკონტროლებელი ერთეულისა და ერთი ან რამდენიმე კონტროლირებული ერთეულისგან). სხვადასხვა სახის ერთეულებს, მიუხედავად იმისა შედიან თუ არა ისინი ეკონომიკური ერთეულის შემადგენლობაში, შეიძლება ჰქონდეთ ინვესტიციები მეკავშირე ერთეულებში ან ერთობლივ შეთანხმებებში. გარდა ამისა მათ შეიძლება ჰქონდეთ ფილიალები. ანგარიშვალდებულ ერთეულში შემავალი თითოეული ერთეულის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა აუცილებლად გადაყვანილ უნდა იქნას იმ ვალუტაში, რომელშიც ანგარიშვალდებული ერთეული წარადგენს თავის ფინანსურ ანგარიშგებას. წინამდებარე სტანდარტი საშუალებას იძლევა ანგარიშვალდებული ერთეულის საანგარიშგებო ვალუტად აღებულ იქნას ნებისმიერი ვალუტა (ვალუტები). ანგარიშვალდებულ ერთეულში შემავალი ნებისმიერი ცალკეული ერთეულის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა, რომლის სამუშაო ვალუტა განსხვავდება საანგარიშგებო ვალუტისგან, გადაანგარიშებული უნდა იქნას 43-59-ე პუნქტების შესაბამისად.

17. წინამდებარე სტანდარტი ასევე საშუალებას აძლევს დამოუკიდებელ ერთეულებს, რომლებიც ადგენენ ფინანსურ ანგარიშგებას, ან ერთეულებს, რომლებიც ადგენენ ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებას სსბასს 34-ის - ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება - თანახმად, წარადგინონ თავისი ფინანსური ანგარიშგება ნებისმიერ ვალუტაში (ან ვალუტებში). იმ შემთხვევაში, თუ ერთეულის საანგარიშგებო ვალუტა განსხვავდება სამუშაო ვალუტისგან, მისი ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა ასევე გადაყვანილი უნდა იქნას საანგარიშგებო ვალუტაში 43-59 პუნქტების შესაბამისად.

უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციების ანგარიშგება სამუშაო ვალუტაში

თავდაპირველი აღიარება

18. ოპერაცია უცხოურ ვალუტაში წარმოადგენს ოპერაციას, რომელიც აისახება უცხოურ ვალუტაში ან მოითხოვს დაფარვას უცხოურ ვალუტაში, მათ შორის ისეთი ოპერაციები, რომლებსაც ადგილი აქვთ როდესაც ერთეული:

    (ა) ყიდულობს ან ყიდის საქონელს ან მომსახურებას, რომლის ფასიც გამოსახულია უცხოურ ვალუტაში;

    (ბ) სესხულობს ან გაასესხებს სახსრებს, როდესაც დებიტორული და კრედიტორული დავალიანებების თანხები გამოსახულია უცხოურ ვალუტაში;

    (გ) სხვაგვარად იძენს ან ყიდის აქტივებს, იღებს ან ფარავს ვალდებულებას, რომელიც დენომინირებულია უცხოურ ვალუტაში.

19. თავდაპირველი აღიარებისას უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაცია უნდა ჩაიწეროს სამუშაო ვალუტაში, სამუშაო ვალუტასა და უცხოურ ვალუტას შორის ოპერაციის განხორციელების თარიღისათვის არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის გამოყენებით.

20. ოპერაციის თარიღი წარმოადგენს თარიღს, როდესაც პირველად არის შესრულებული ოპერაციის აღიარების კრიტერიუმები სსბასს-ების თანახმად. პრაქტიკული თვალსაზრისით ხშირად გამოიყენება ოპერაციის თარიღისათვის არსებულ ფაქტიურ კურსთან მიახლოებული კურსი, მაგალითად, კვირის ან თვის საშუალო კურსი შეიძლება გამოყენებულ იქნას თითოეულ უცხოურ ვალუტაში განხორციელებულ ყველა ოპერაციისათვის, რომელთაც ადგილი ჰქონდა მოცემული პერიოდის განმავლობაში. თუმცა, თუ გაცვლითი კურსი მნიშვნელოვნად მერყეობს, ასეთი პერიოდისათვის საშუალო კურსის გამოყენება მიზანშეწონილი არ არის.

21. გაცვლითი კურსის ცვლილებამ შესაძლოა ზემოქმედება მოახდინოს უცხოურ ვალუტაში არსებულ ან გადასახდელ ფულად სახსრებზე, ან მათ ეკვივალენტებზე. საკურსო სხვაობების წარდგენის წესი განსაზღვრულია სსბასს 2-ით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ცვლილებები არ წარმოადგენს ფულადი სახსრების ნაკადებს, გაცვლითი კურსის ცვლილების ზემოქმედება უცხოურ ვალუტაში არსებულ ან გადასახდელ ფულად სახსრებზე ან მათ ეკვივალენტებზე მაინც აისახება ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში, რათა მიღწეულ იქნას შესაბამისობა საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისსა და ბოლოსათვის არსებულ ფულად სახსრებსა და მათ ეკვივალენტებს შორის. ეს სახსრები წარმოდგენილია ცალკე, ფულადი სახსრების ნაკადებთან დაკავშირებული საოპერაციო, საინვესტიციო და ფინანსური საქმიანობისგან დამოუკიდებლად და შეიცავენ საკურსო სხვაობებს, თუკი ასეთს აქვს ადგილი, და თუ ეს ფულადი სახსრების ნაკადები ანგარიშგებაში წარმოდგენილია ანგარიშგების პერიოდის დასასრულისათვის არსებული კურსის მიხედვით.

ანგარიშგება შემდგომი საანგარიშგებო თარიღებისათვის

22. თითოეული საანგარიშგებო თარიღისათვის:

    (ა) ფულადი მუხლები უცხოური ვალუტაში გადაანგარიშდება საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არსებული სავალუტო კურსის გამოყენებით;

    (ბ) არაფულადი მუხლები, რომლებიც შეფასებულია ისტორიული ღირებულების მიხედვით უცხოურ ვალუტაში, გადაანგარიშდება ოპერაციის განხორციელების დღისათვის არსებული გაცვლითი კურსის გამოყენებით;

    (გ) არაფულადი მუხლები, რომლებიც შეფასებულია სამართლიანი ღირებულებით უცხოურ ვალუტაში, გადაანგარიშდება სამართლიანი ღირებულების დადგენის თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსით,

23. მუხლის საბალანსო ღირებულება განისაზღვრება სხვა შესაბამისი სსბასს-ებთან მიმართებაში. მაგალითად, სსბასს 17-ის, ძირითადი აქტივები, თანახმად ძირითადი აქტივები შეძლება შეფასდეს სამართლიანი ან ისტორიული ღირებულებით. იმისდა მიუხედავად, თუ რის საფუძველზე დგინდება საბალანსო ღირებულება - ისტორიული თუ სამართლიანი ღირებულების საფუძველზე, - თუ თანხა განსაზღვრულია უცხოურ ვალუტაში, შემდგომში ის გადაანგარიშებული უნდა იყოს სამუშაო ვალუტაში წინამდებარე სტანდარტის შესაბამისად.

24. ზოგიერთი მუხლის საბალანსო ღირებულება განისაზღვრება ორი ან მეტი თანხის შედარების შედეგად. მაგალითად, სსბასს 12 - ის, მატერიალური მარაგები, შესაბამისად გასაყიდი მატერიალური მარაგების საბალანსო ღირებულება არის უმცირესი ორი სიდიდიდან: თვითღირებულება ან წმინდა სარეალიზაციო ღირებულება. ასევე, სსბასს 21-ის, ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება, თანახმად, აქტივის საბალანსო ღირებულება, რომლისთვისაც სახეზეა გაუფასურების ნიშნები უნდა უტოლდებოდეს ყველაზე მცირეს თანხებიდან: გაუფასურების შედეგად მის საბალანსო ღირებულებას შესაძლო ზარალის აღრიცხვამდე ან მის მომსახურების აღდგენით ღირებულებას. თუ ასეთი აქტივი არაფულადია და შეფასებულია უცხოურ ვალუტაში, მისი საბალანსო ღირებულება განისაზღვრება:

(ა) თვითღირებულების ან საბალანსო ღირებულების (როგორც ამას კონკრეტული შემთხვევა მოითხოვს) შედარების გზით, რომელიც გადაანგარიშებულია გაცვლითი კურსის შესაბამისად მოცემული ღირებულების განსაზღვრის თარიღისათვის (ანუ, მუხლისათვის, რომელიც ფასდება ისტორიული ღირებულების შესაბამისად, ეს იქნება კურსი ოპერაციის თარიღისათვის);

(ბ) წმინდა სარეალიზაციო ღირებულების ან მომსახურების აღდგენითი ღირებულების შედარების გზით (როგორც ამას კონკრეტული შემთხვევა მოითხოვს), რომელიც გადაანგარიშებულია გაცვლითი კურსის შესაბამისად ამ ღირებულების განსაზღვრის თარიღისათვის (ე.ი., საბოლოო სავალუტო კურსით საანგარიშგებო დღეს).

ასეთი შედარების შედეგად შეიძლება წარმოიქმნას სიტუაცია, როდესაც გაუფასურების შედეგად მიღებული ზარალი აღიარდება სამუშაო ვალუტაში, მაგრამ არ აღიარდება უცხოურ ვალუტაში, ან პირიქით.

25. რამდენიმე გაცვლითი კურსის არსებობის შემთხვევაში, მათგან ის გამოიყენება, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა მოცემული ოპერაციით ან ნაშთით წარმოდგენილი მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დაფარვა, თუ ამ ფულადი სახსრების ნაკადებს ადგილი ექნებოდათ შეფასების თარიღისათვის. იმ შემთხვევაში, თუ ორ ვალუტას შორის დროებით არ არსებობს გაცვლის შესაძლებლობა, გაცვლით კურსად გამოიყენება პირველი შემდგომი კურსი, რომლითაც შესაძლებელია განხორციელდეს გაცვლა.

საკურსო სხვაობების აღიარება

26. როგორც პუნქტ 5-ში იყო აღნიშნული, ეს სტანდარტი არ ეხება უცხოურ ვალუტაში გამოსახული მუხლების ჰეჯირების მეთოდით აღრიცხვას. ჰეჯირების აღრიცხვასთან დაკავშირებული მითითებები, იმ კრიტერიუმების ჩათვლით, თუ როდის უნდა იქნას გამოყენებული ჰეჯირების აღრიცხვა, მოცემულია სსბასს 29-ში.

27. საკურსო სხვაობები, რომლებიც წარმოიქმნება (ა) ფულადი მუხლების დაფარვისას, ან (ბ) საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში ან ფინანსურ ანგარიშგებაში ფულადი მუხლების თავდაპირველი აღიარებისას გამოყენებული კურსისაგან განსხვავებული კურსით გადაანგარიშებისას, აღიარებულ უნდა იქნეს როგორც ნამეტი ან დეფიციტი იმ პერიოდში, რომელშიც ისინი წარმოიქმნებიან, გარდა პუნქტ 37-ში აღწერილი შემთხვევებისა.

28. როდესაც უცხოური ვალუტის ოპერაციის შედეგად წარმოიქმნება ფულადი მუხლები და ოპერაციის თარიღსა და ანგარიშსწორების თარიღს შორის სავალუტო კურსი იცვლება, შედეგად ვიღებთ საკურსო სხვაობას. როდესაც ოპერაციის ანგარიშსწორება ხდება იმავე სააღრიცხვო პერიოდში, რომელშიაც განხორციელდა ოპერაცია, მთელი საკურსო სხვაობა აღიარდება ამ პერიოდში. თუმცა, როდესაც ოპერაციის ანგარიშსწორება ხდება მომდევნო სააღრიცხვო პერიოდში, თითოეულ პერიოდში აღიარებული საკურსო სხვაობა ანგარიშსწორების თარიღამდე განისაზღვრება თითოეული პერიოდის განმავლობაში გაცვლითი კურსის ცვლილების შესაბამისად.

29. უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებების აღრიცხვის წესი ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში აღწერილია პუნქტ 26-ში.

30. როდესაც არაფულადი მუხლიდან მიღებული მოგება ან ზარალი პირდაპირ აღიარდება წმინდა აქტივებში/კაპიტალში, მაშინ ასეთი მოგების ან ზარალის საკურსო სხვაობის ნებისმიერი კომპონენტი პირდაპირ უნდა აღიარდეს წმინდა აქტივებში/კაპიტალში. პირიქით, თუ არაფულადი მუხლიდან მიღებული მოგება ან ზარალი აღიარდება ნამეტის ან დეფიციტის შემადგენლობაში, მაშინ ასეთი მოგების ან ზარალის საკურსო სხვაობის ნებისმიერი კომპონენტი აგრეთვე აღიარდება ნამეტის ან დეფიციტის შემადგენლობაში.

31. სხვა სსბასს-ები მოითხოვენ, რომ მოგებისა და ზარალის ზოგიერთი სახეები აღიარდებოდეს პირდაპირ წმინდა აქტივების ღირებულებაში/კაპიტალში. მაგალითად, სსბასს 17 მოითხოვს, რომ ზოგიერთი ძირითადი აქტივის გადაფასების შედეგად მიღებული მოგება და ზარალი პირდაპირ აღიარდეს წმინდა აქტივებში/კაპიტალში. როდესაც ასეთი აქტივი შეფასებულია უცხოურ ვალუტაში, მოცემული სტანდარტის პუნქტი 27 (გ) მოითხოვს, რომ გადაფასებული თანხა გადაანგარიშებული იქნას ღირებულების დადგენის დღისათვის არსებული გაცვლითი კურსის გამოყენებით, რასაც მივყავართ საკურსო სხვაობამდე, რომელიც აგრეთვე აღიარდება წმინდა აქტივებში/კაპიტალში.

32. საკურსო სხვაობები, რომლებიც წარმოიქმნება ფულად მუხლთან დაკავშირებით, რომელიც წარმოადგენს უცხოურ ერთეულში ანგარიშვალდებული ერთეულის წმინდა ინვესტიციების ნაწილს (იხ. პუნქტი 18), ექვემდებარება აღიარებას ნამეტის ან დეფიციტის შემადგენლობაში ანგარიშვალდებული ერთეულის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში ან უცხოური ერთეულის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში (როგორც ამას კონკრეტული შემთხვევა მოითხოვს). ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც მოიცავს უცხოურ ერთეულს და ანგარიშვალდებულ ერთეულს (მაგალითად, კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, თუკი უცხოური ერთეული არის კონტროლირებული ერთეული), ასეთი საკურსო სხვაობები თავდაპირველად აღიარდება, როგორც წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კომპონენტი, ხოლო ნამეტისა თუ დეფიციტის შემადგენლობაში ისინი აღიარდება წმინდა ინვესტიციის გასვლის შემდეგ, პუნქტ 57-თან შესაბამისობაში.

33. თუ ფულადი მუხლი წარმოადგენს ანგარიშვალდებული ერთეულის წმინდა ინვესტიციების კომპონენტს უცხოურ ერთეულში და დენომინირებულია ანგარიშვალდებული ერთეულის სამუშაო ვალუტაში, უცხოური ერთეულის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოიქმნება საკურსო სხვაობა პუნქტ 32-ის შესაბამისად. თუ ასეთი მუხლი დენომინირებულია უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტაში, საკურსო სხვაობა წარმოიქმნება ანგარიშვალდებული ერთეულის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში პუნქტ 32-ის შესაბამისად. თუკი ასეთი მუხლი დენომინირებულია ვალუტაში, რომელიც განსხვავდება როგორც ანგარიშვალდებული ერთეულის, ისე უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტისაგან, საკურსო სხვაობა პუნქტ 32-ის შესაბამისად წარმოიქმნება როგორც ანგარიშვალდებული ერთეულის, ასევე უცხოური ერთეულის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაშიც. ასეთი საკურსო სხვაობები ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც მოიცავს უცხოურ ერთეულს და ანგარიშვალდებულ ერთეულს (მაგალითად, ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელშიც უცხოური ერთეული არის კონსოლიდირებული ან ასახული კაპიტალ-მეთოდის გამოყენებით) ხელახლა კლასიფიცირდება წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კომპონენტში.

34. როდესაც ერთეული ბუღალტრულ ჩანაწერებს აწარმოებს სამუშაო ვალუტისაგან განსხვავებულ ვალუტაში, ფინანსური ანგარიშგების მომზადების მომენტისათვის ყველა თანხები გადაიანგარიშება სამუშაო ვალუტაში 23-30-ე პუნქტების შესაბამისად. ეს საშუალებას იძლევა იგივე თანხები მიღებულ იქნას სამუშაო ვალუტაში, რომელშიც იქნებოდა ასახული მოცემული მუხლები თავდაპირველად სამუშაო ვალუტაში რომ ყოფილიყო ასახული. მაგალითად, ფულადი მუხლები გადაიყვანება სამუშაო ვალუტაში დახურვის კურსის გამოყენებით, ხოლო არაფულადი მუხლები, რომლებიც ისტორიული ღირებულების საფუძველზეა შეფასებული, გადაიანგარიშება მათი აღიარების ოპერაციის თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსის გამოყენებით.

    სამუშაო ვალუტის ცვლილება

35. როდესაც ერთეულის სამუშაო ვალუტა იცვლება, ცვლილების თარიღიდან მოყოლებული პერსპექტიულად ერთეულს მართებს გადაანგარიშების პროცედურების გამოყენება ახალ სამუშაო ვალუტასთან მიმართებაში.

36. როგორც აღნიშნულია პუნქტ 15-ში, ერთეულის სამუშაო ვალუტა ასახავს ერთეულისათვის მნიშვნელოვანი ხასიათის მქონე საბაზო ოპერაციებს, მოვლენებსა და პირობებს. შესაბამისად, როდესაც სამუშაო ვალუტა დადგენილია, იგი შეიძლება შეიცვალოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუკი ადგილი აქვს საბაზო ოპერაციების, მოვლენებისა და პირობების ცვლილებებს. მაგალითად, ვალუტის ცვლილებამ, რომელიც ძირითადად ზეგავლენას ახდენს გაყიდვის ფასებზე ან საქონლისა და მომსახურების უზრუნველყოფაზე, შეიძლება მიგვიყვანოს ერთეულის სამუშაო ვალუტის ცვლილებამდე.

37. სამუშაო ვალუტის ცვლილების შედეგი მხედველობაში მიიღება პერსპექტიულად. სხვა სიტყვებით, ერთეული ყველა მუხლის გადაანგარიშებას ახდენს ახალ სამუშაო ვალუტაში ცვლილების თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსის გამოყენებით. არაფულადი მუხლებისთვის გადაანგარიშების შედეგად მიღებული თანხის ოდენობა ითვლება მათ ისტორიულ ღირებულებად. უცხოური ერთეულის გადაანგარიშების შედეგად წარმოქმნილი საკურსო სხვაობები, რომლებიც ადრე კლასიფიცირებული იყო წმინდა აქტივებში/კაპიტალში 37-ე და 44 (გ) პუნქტების შესაბამისად, არ აღიარდება ნამეტში ან დეფიციტში უცხოური ერთეულის გასვლამდე.

საანგარიშგებო ვალუტად სამუშაო ვალუტის გარდა სხვა ვალუტის გამოყენება

საანგარიშგებო ვალუტაში გადაანგარიშება

38. ერთეულს შეუძლია წარადგინოს თავისი ფინანსური ანგარიშგება ნებისმიერ ვალუტაში (ან ვალუტებში). თუ საანგარიშგებო ვალუტა განსხვავდება ერთეულის სამუშაო ვალუტისაგან, მას გადაჰყავს თავისი ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა საანგარიშგებო ვალუტაში. მაგალითად, თუკი ეკონომიკური ერთეულის შემადგენლობაში შედიან სხვადასხვა სამუშაო ვალუტის მქონე ერთეულები, თითოეული მათგანის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა გამოისახება ერთიან ვალუტაში, რათა შესაძლებელი იყოს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა. ცენტრალური ან საშტატო/ადგილობრივი მთავრობის საანგარიშგებო ვალუტა, როგორც წესი, განისაზღვრება ფინანსთა სამინისტროს (ან ანალოგიური ორგანოს) მიერ, ან დგინდება კანონმდებლობით.

39. იმ ერთეულის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა, რომლის სამუშაო ვალუტა არ წარმოადგენს ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტას, გადაყვანილ უნდა იქნას განსხვავებულ საანგარიშგებო ვალუტაში შემდეგი პროცედურების გამოყენებით:

    (ა) ფინანსური მდგომარეობის შესახებ თითოეულ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი აქტივები და ვალდებულებები (შესადარისი მონაცემების ჩათვლით) გადაიყვანება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული საბოლოო გაცვლითი კურსით;

    (ბ) შემოსავალი და ხარჯები (შესადარისი მონაცემების ჩათვლით) თითოეული ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში გადაიყვანება ოპერაციის მოხდენის თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსით;

    (გ) ფინანსური ანგარიშგების საანგარიშგებო ვალუტაში გადაყვანის შედეგად წარმოქმნილი ყველა საკურსო სხვაობა აღიარდება, როგორც წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კომპონენტი.

40. ანგარიშვალდებულმა ერთეულმა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანგარიშგებაში ჩართვის მიზნით უცხოური ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადების გადაანგარიშებისას, რომელიც წარმოადგენს ფულადი სახსრების მიღებებსა და გადახდებს, უნდა დაიცვას სსბასს 2-ით განსაზღვრული პროცედურები. სსბასს 2 მოითხოვს, რომ კონტროლირებული ერთეულის ფულადი სახსრების ნაკადები, რომელიც აკმაყოფილებს უცხოური ერთეულის განსაზღვრებას, გადაყვანილი უნდა იქნას ფულადი სახსრების ნაკადების მოხდენის თარიღისათვის უცხოურ ვალუტასა და საანგარიშგებო ვალუტას შორის არსებული გაცვლითი კურსით. სსბასს 2 აგრეთვე განსაზღვრავს არარეალიზებული მოგების და ზარალის წარდგენის წესს, რომელიც წარმოიქმნება უცხოური ვალუტის გაცვლითი კურსის ცვლილებების შედეგად უცხოურ ვალუტაში არსებულ ან გადასახდელ ფულად სახსრებთან და მათ ეკვივალენტებთან მიმართებაში,

41. პრაქტიკული თვალსაზრისით შემოსავლის და ხარჯის მუხლების საანგარიშგებო ვალუტაში გადასაყვანად ხშირად იყენებენ კურსს, მაგალითად პერიოდის საშუალო კურსს, რომელიც უახლოვდება ოპერაციის მოხდენის თარიღისათვის არსებულ გაცვლით კურსს. მაგრამ, თუ გაცვლითი კურსი მნიშვნელოვნად მერყეობს, მიზანშეწონილი არა არის ამ პერიოდის საშუალო კურსის გამოყენება.

42. 44 (გ) პუნქტში აღნიშნული საკურსო სხვაობები წარმოიქმნება:

    (ა) შემოსავლებისა და ხარჯების ოპერაციის მოხდენის თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსით, ხოლო აქტივებისა და ვალდებულებების ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული საბოლოო კურსით გადაყვანის შედეგად. ასეთი საკურსო სხვაობები წარმოიქმნება შემოსავლებისა და ხარჯების მუხლების როგორც ნამეტში ან დეფიციტში აღიარებისას, ასევე პირდაპირ წმინდა აქტივებში/კაპიტალში აღიარების შემთხვევაშიც.

    (ბ) წმინდა აქტივების/კაპიტალის საწყისი ნაშთის გადაანგარიშება ადრე გამოყენებული საბოლოო კურსისაგან განსხვავებული საბოლოო კურსით.

    ეს საკურსო სხვაობები არ აისახება ნამეტში ან დეფიციტში, ვინაიდან სავალუტო კურსის ცვლილება ახდენს მხოლოდ უმნიშვნელო, ან საერთოდ არ ახდენს პირდაპირ ზეგავლენას მიმდინარე და მომავალ ფულადი სახსრების ნაკადებზე საოპერაციო საქმიანობიდან. როდესაც საკურსო სხვაობები ეხება უცხოურ ერთეულს, რომელიც ჩაირთვება კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, მაგრამ არ იმყოფება სრულ საკუთრებაში, გადაანგარიშების დროს წარმოქმნილი და დაგროვილი საკურსო სხვაობები, რომლებიც მიეკუთვნება უმცირესობის წილს ფინანსური მდგომარეობის ამსახველ კონსოლიდირებულ ანგარიშგებაში აღიარდება როგორც არამაკონტროლებელი წილის ნაწილი.

43. ერთეულის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა, რომლის სამუშაო ვალუტა არის ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტა, გადაანგარიშდება განსხვავებულ საანგარიშგებო ვალუტაში შემდეგი პროცედურების გამოყენებით:

    (ა) ყველა თანხა (ე.ი. აქტივები, ვალდებულებები, წმინდა აქტივების/კაპიტალის მუხლები, შემოსავალი და ხარჯები, შესადარისი მონაცემების ჩათვლით) გადაიყვანება ბოლოს წარდგენილი ფინანსური მდგომარეობის ამსახველი ანგარიშგების თარიღისათვის არსებული საბოლოო კურსით, შემდეგი შემთხვევის გარდა:

    (ბ) როდესაც თანხები გადაიყვანება არაჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაში, შესადარისი ინფორმაციის სახით წარმოდგენილი უნდა იყოს მონაცემები, რომლებიც წინა წლის შესაბამის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი იყო, როგორც მიმდინარე წლის მონაცემები (ე. ი. მონაცემები რომლებიც არ დაკორექტირებულა შემდგომი ფასების დონის ან გაცვლითი კურსის ცვლილებების შესაბამისად).

44. როდესაც ერთეულის სამუშაო ვალუტა არის ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტა, მაშინ გადაანგარიშების მეთოდის გამოყენებამდე, რომელიც აღწერილია პუნქტ 48-ში, გარდა შესადარისი მონაცემებისა, რომელიც გადაყვანილია არაჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაში (იხ. პუნქტი 48 (ბ), ერთეულმა ხელახლა უნდა გადაიანგარიშოს თავისი ფინანსური ანგარიშგება სსბასს 10-ის შესაბამისად; თუ ეკონომიკა აღარ არის ჰიპერინფლაციური და ერთეული ხელახლა აღარ გადაიანგარიშებს თავის ფინანსურ ანგარიშგებას სსბასს 10-ის შესაბამისად, მან თავისი ფინანსური ანგარიშგების გადაანგარიშების შეწყვეტის თარიღისათვის არსებული ფასების დონის მიხედვით გადაანგარიშებული თანხები, როგორც ისტორიული ღირებულება, უნდა გამოიყენოს საანგარიშგებო ვალუტაში გადასაანგარიშებლად.

უცხოური ერთეულის მონაცემების გადაანგარიშება

45. როდესაც ერთეულს საანგარიშგებო ვალუტაში გადაჰყავს უცხოური ერთეულის ფინანსური შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა, 43ე-49-ე პუნქტებთან ერთად, დამატებით გამოიყენება 51-ე-56-ე პუნქტები, ისე, რომ შესაძლებელი იყოს უცხოური ერთეულის ჩართვა ანგარიშვალდებული ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაში კონსოლიდაციის ან კაპიტალ-მეთოდის გამოყენების გზით.

46. უცხოური ერთეულის ფინანსური შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გაერთიანება ანგარიშვალდებული ერთეულის ფინანსურ შედეგებთან და ფინანსურ მდგომარეობასთან ხდება კონსოლიდაციის ჩვეულებრივი პროცედურებით, როგორიცაა ეკონომიკური ერთეულის ფარგლებში ნაშთებისა და ოპერაციების ელიმინირება (იხ. სსბასს 35 - კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება).

47. თუმცა, ეკონომიკური ერთეულის შიგნით არსებული მოკლევადიანი თუ გრძელვადიანი ფულადი აქტივი (ან ვალდებულება) არ შეიძლება ამოთიშულ იქნას ეკონომიკური ერთეულის შიგნით არსებული შესაბამისი ვალდებულების (ან აქტივის) ხარჯზე სავალუტო რხევების შედეგების კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში ჩვენების გარეშე. ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ფულადი მუხლი (ა) ითვალისწინებს ვალდებულებას მოახდინოს ერთი ვალუტის მეორეში კონვერტაცია და (ბ) სავალუტო რხევების შედეგად ანგარიშვალდებულ ერთეულს შეიძლება წილად ხვდეს მოგება ან ზარალი. ამრიგად, ამგვარი საკურსო სხვაობა აისახება მოგებაში ან ზარალში, ან კიდევ, თუკი საკურსო სხვაობა წარმოიქმნა ისეთ გარემოებებში, როგორიც აღწერილია პუნქტ 37-ში, იგი უცხოური ერთეულის გასვლამდე კლასიფიცირდება წმინდა აქტივებში/კაპიტალში.

48. როდესაც უცხოური ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის თარიღი არ ემთხვევა ანგარიშვალდებული ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის თარიღს, ხშირად უცხოური ერთეული დამატებით ფინანსურ ანგარიშგებასაც ამზადებს იმავე თარიღისათვის, როგორც ანგარიშვალდებული ერთეული. სსბასს 35 განსაზღვრავს მოთხოვნებს იმ შემთხვევაში, როდესაც მაკონტროლებელი ერთეულის საანგარიშო პერიოდი განსხვავდება კონტროლირებული ერთეულის საანგარიშგებო პერიოდისაგან.

49. როდესაც ანგარიშვალდებული ერთეულისა და უცხოური ერთეულის საანგარიშგებო თარიღები განსხვავდება, უცხოური ერთეულის აქტივები და ვალდებულებები გადაანგარიშდება უცხოური ერთეულის საანგარიშგებო თარიღისათვის არსებული გაცვლითი კურსით.

50. ანგარიშვალდებული ერთეულის საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრებამდე სავალუტო კურსებში მომხდარი მნიშვნელოვანი ცვლილებების კორექტირება მოხდება სსბასს 35-ის შესაბამისად. იგივე მიდგომა გამოიყენება მეკავშირე ერთეულებისა და ერთობლივი შეთანხმებების მიმართ, კაპიტალ-მეთოდის გამოყენების დროს, სსბასს 36-ის, ინვესტიციები მეკავშირე ერთეულებში და ერთობლივ საქმიანობებში, შესაბამისად.

51. ნებისმიერი სახის გუდვილი, რომელიც წარმოიქმნება უცხოური ერთეულის შეძენისას, აგრეთვე აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულების სამართლიანი ღირებულებით დაკორექტირება, რომელიც წარმოიქმნება ასეთი უცხოური ერთეულის შეძენისას, განიხილება, როგორც უცხოური ერთეულის აქტივები და ვალდებულებები. შესაბამისად, ისინი უნდა აისახოს უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტაში და გადაანგარიშდეს საბოლოო სავალუტო კურსის მიხედვით, 44-ე და 48-ე პუნქტების შესაბამისად.

    უცხოური ერთეულის გასვლა

52. უცხოური ერთეულის გასვლის დროს საკურსო სხვაობების ჯამური ღირებულება, რომელიც ასახულია, როგორც უცხოურ ერთეულთან დაკავშირებული წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კომპონენტი, უნდა აისახოს ნამეტში ან დეფიციტში, როდესაც მოხდება უცხოური ერთეულის გასვლის შედეგად მიღებული მოგების ან ზარალის აღიარება.

    57ა. ისევე, როგორც ერთეულის მიერ უცხოურ ერთეულში ფლობილი მთელი წილის დათმობის შემთხვევაში, შემდეგ სიტუაციებშიც უცხოურ ერთეულში ფლობილი წილის ნაწილის დათმობაც აისახება, როგორც გასვლა:

    (ა) როდესაც წილის ნაწილის დათმობა იწვევს კონტროლის დაკარგვას კონტროლირებულ ერთეულზე, რომლის შემადგენლობაში შედის უცხოური ერთეული, იმის მიუხედავად, ერთეული ინარჩუნებს თუ არა წილის ნაწილის დათმობის შემდეგ არამაკონტროლებელ წილს ყოფილ კონტროლირებულ ერთეულში; და

    (ბ) როდესაც წილის ნაწილის დათმობის შემდეგ დარჩენილი წილი ერთობლივ შეთანხმებაში ან მეკავშირე ერთეულში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის უცხოური ერთეული, წარმოადგენს ფინანსურ აქტივს, რომლის შემადგენლობაშიც შედის უცხოური ერთეული.

    57ბ. კონტროლირებული ერთეულის დათმობისას, რომელიც მოიცავს უცხოურ ერთეულს, უნდა შეწყდეს ამ უცხოურ ერთეულთან დაკავშირებული, არამაკონტროლებელ წილებზე მიკუთვნებული საკურსო სხვაობების მთლიანი თანხა უნდა მიიმართოს პირდაპირ დაგროვილ ნამეტზე/დეფიციტზე.

    57გ. კონტროლირებული ერთეულის ნაწილობრივი დათმობისას, რომელიც მოიცავს უცხოურ ერთეულს, ერთეულმა ხელახლა უნდა მიაკუთვნოს ამ უცხოურ ერთეულში ფლობილ არამაკონტროლებელ წილებს იმ საკურსო სხვაობების დაგროვილი თანხის პროპორციული წილი, რომელიც აკუმულირებული იყო წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კატეგორიაში. უცხოური ერთეულის ნებისმიერი სხვა ნაწილობრივი დათმობის შემთხვევაში, ერთეულმა დაგროვილ ნამეტში/დეფიციტში უნდა გადაიტანოს წმინდა აქტივებში/კაპიტალში აღიარებული საკურსო სხვაობების დაგროვილი თანხის მხოლოდ პროპორციული წილი.

    57დ. ერთეულის მიერ უცხოურ ერთეულში თავისი წილის ნაწილობრივი დათმობა ნიშნავს ერთეულის მიერ უცხოურ ერთეულში ფლობილი საკუთრების წილის ნებისმიერ შემცირებას, გარდა 57 (ა) პუნქტში აღწერილი წილების შემცირებების, რაც აისახება, როგორც გასვლა.

53. ერთეულს შეუძლია გაასხვისოს თავისი წილი უცხოურ ერთეულში ჩადებული კაპიტალის გაყიდვის, ლიკვიდაციის, დაბრუნების გზით, ან ასეთ ერთეულზე სრული ან ნაწილობრივი უარის თქმით. დივიდენდების გადახდა ან ანალოგიური განაწილება შეადგენს გასვლის ნაწილს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი წარმოადგენს ინვესტიციების დაბრუნებას, მაგალითად, როდესაც შეძენამდე მიღებული ნამეტიდან გადაიხდება დივიდენდები ან მსგავსი გადახდები. უცხოური ერთეულის მიმდინარე საბალანსო ღირებულების ჩამოწერა მის მიერ აღიარებული ზარალის, ან ინვესტორის მიერ აღიარებული გაუფასურების ზარალის გამო, არ ნიშნავს ერთეულის წილის ნაწილობრივ დათმობას. შესაბამისად, კაპიტალში ასახული გადავადებული საკურსო მოგების ან ზარალის არავითარი ნაწილი არ ექვემდებარება აღიარებას ნამეტში ან დეფიციტში, ჩამოწერის მომენტისათვის.

    საკურსო ცვლილებების საგადასახადო შედეგები

54. ანგარიშვალდებული ერთეულებისთვის, რომლებიც იბეგრება მოგების გადასახადით, უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ოპერაციებიდან მიღებულ მოგებასთან ან ზარალთან, ასევე იმ ერთეულისათვის, რომელიც უცხოურ ერთეულს მოიცავს, ფინანსური შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის უცხოურ ვალუტაში გადაანგარიშების შედეგად წარმოქმნილ საკურსო სხვაობებთან დაკავშირებულ საგადასახადო შედეგებზე მითითებები შესაძლებელია მოძიებულ იქნას შესაბამის საერთაშორისო თუ ეროვნულ ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტებში, რომლებიც შემოსავლებზე დაკისრებულ გადასახადებს ეხება.

    განმარტებითი შენიშვნები

55. 62-ე და 64-66-ე პუნქტებში სამუშაო ვალუტა ეკონომიკური ერთეულის შემთხვევაში, ეხება მაკონტროლებელი ერთეულის სამუშაო ვალუტას.

56. ერთეულმა განმარტებით შენიშვნებში უნდა წარმოადგინოს:

    (ა) მოგებაში ან ზარალში აღიარებული საკურსო სხვაობები, გარდა სსბასს 29-ის შესაბამისად მოგებაში ან ზარალში აღიარებული საკურსო სხვაობებისა, რომლებიც წარმოიქმნება ფინანსური ინსტრუმენტების სამართლიანი ღირებულებით შეფასებისას; და

    (ბ) წმინდა აქტივების/კაპიტალის ცალკე კომპონენტად კლასიფიცირებული წმინდა საკურსო სხვაობები და საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისა და ბოლოსათვის ამ საკურსო სხვაობების თანხებს შორის მიღწეული შესაბამისობა.

57. როდესაც საანგარიშგებო ვალუტა განსხვავდება სამუშაო ვალუტისაგან, ეს ფაქტი სამუშაო ვალუტასთან და განსხვავებული საანგარიშგებო ვალუტის გამოყენების მიზეზებთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს განმარტებით შენიშვნებში.

58. როდესაც ანგარიშვალდებული ერთეულის, ან მნიშვნელოვანი უცხოური ერთეულის სამუშაო ვალუტა იცვლება, ეს ფაქტი სამუშაო ვალუტის შეცვლის მიზეზთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს განმარტებით შენიშვნებში

59. როდესაც ერთეული ფინანსურ ანგარიშგებას წარადგენს სამუშაო ვალუტისაგან განსხვავებულ ვალუტაში, მას შეუძლია აღნიშნოს, რომ ფინანსური ანგარიშგება მომზადებულია სსბასს-ების შესაბამისად, მხოლოდ მაშინ როდესაც დაცულია თითოეული მოქმედი სტანდარტის მოთხოვნები, 44-ე და 48-ე პუნქტებით დადგენილი გადაანგარიშების მეთოდის ჩათვლით.

60. ზოგჯერ ერთეული წარადგენს თავის ფინანსურ ანგარიშგებას, ან სხვა ფინანსურ ინფორმაციას სამუშაო ვალუტისგან განსხვავებულ ვალუტაში 64-ე პუნქტის მოთხოვნების დაცვის გარეშე. მაგალითად, ერთეულმა ფინანსური ანგარიშგებიდან სხვა ვალუტაში შეიძლება გადაიყვანოს მხოლოდ შერჩეული მუხლები, ან ერთეულმა, რომლის სამუშაო ვალუტა არ არის ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტა, შეუძლია მოახდინოს ფინანსური ანგარიშგების სხვა ვალუტაში კონვერტაცია ყველა მუხლის საბოლოო სავალუტო კურსით გადაანგარიშების გზით. ასეთი კონვერსია არ შეესაბამება სსბასს-ების მოთხოვნებს და ასეთ შემთხვევებში საჭიროა 66-ე პუნქტში მოცემული განმარტებითი შენიშვნების წარმოდგენა.

61. როდესაც ერთეული 64-ე პუნქტის მოთხოვნების შეუსრულებლად წარადგენს თავის ფინანსურ ანგარიშგებას, ან სხვა ფინანსურ ინფორმაციას სამუშაო ან საანგარიშგებო ვალუტებისაგან განსხვავებულ ვალუტაში, მან უნდა:

    (ა) ნათლად მოახდინოს ამ ინფორმაციის იდენტიფიცირება როგორც დამატებითი ინფორმაციის, რათა განაცალკეოს იგი სსბასს-ებთან შესაბამისობაში მოყვანილი ინფორმაციისაგან;

    (ბ) გაამჟღავნოს ვალუტა, რომელშიც წარმოდგენილია დამატებითი ინფორმაცია;

    (გ) გაამჟღავნოს ერთეულის სამუშაო ვალუტა და გადაანგარიშების მეთოდი, რომელიც გამოიყენება დამატებითი ინფორმაციის განსაზღვრისათვის.

გარდამავალი დებულებები

დარიცხვის მეთოდის პირველადი დანერგვა

62. [ამოღებულია]

63. [ამოღებულია]

64. [ამოღებულია]

65. [ამოღებულია]

    ძალაში შესვლის თარიღი

66. ერთეულებმა მოცემული სტანდარტი უნდა გამოიყენონ წლიური ფინანსური ანგარიშგებისთვის, რომელიც იწყება 2010 წლის 1 იანვრიდან, ან ამ თარიღის შემდეგ. მისასალმებელია უფრო ადრეული გამოყენება. თუ ერთეული მოცემულ სტანდარტს იყენებს 2010 წლის 1 იანვრამდე არსებული პერიოდისათვის, ეს ფაქტი უნდა წარმოდგენილი იყოს განმარტებით შენიშვნებში.

    71ა. 67-ე, 68-ე, 69-ე, 70-ე და 72-ე პუნქტები შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

    71ბ. 3 (ბ), მე-10, მე-13, 21-ე, 22-ე, 38-ე, 47-ე, 50-ე, 51-ე, 53-ე, 55-ე, 57-ე და 58-ე პუნქტები შეცვლილია, ხოლო 57 (ა), 57 (ბ), 57 (გ) და 57 (დ) პუნქტები დამატებულია სსბასს 35-ის, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება და სსბასს 37-ის, ერთობლივი შეთანხმებები 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად, ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები, როდესაც იგი გამოიყენებს სსბასს 35-ს და სსბასს 37-ს.

    71გ. მე-6 და მე-7 პუნქტები ამოღებულია და მე-13 პუნქტი შეიცვალა 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

67. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

    სსბასს-4-ის გაუქმება (2006 წლიდან)

68. მოცემული სტანდარტი ცვლის 2006 წელს გამოქვეყნებულ სსბასს 4-ს - უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები.

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 4-ის შემადგენელი ნაწილი.

მიზეზი

დს1. სსბასსს-ს ფასს-თან დაახლოების პროგრამა სსბასსს-ს სამუშაო პროგრამის მნიშვნელოვანი ელემენტია. სსბასსს-ს პოლიტიკა მდგომარეობს სსბასს-ის დარიცხვის მეთოდის მიხედვით ფასს-თან დაახლოებაში, რომლებიც გამოქვეყნებულია სბასსს-ს მიერ, იქ, სადაც ეს მიზანშეწონილია საჯარო სექტორის ერთეულებისათვის.

დს2. ფასს-ებთან დაახლოებული დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ები ინარჩუნებენ ფასს-ების მოთხოვნებს, სტრუქტურასა და ტექსტს, თუკი გადახვევისათვის არ არსებობს საჯარო სექტორისთვის დამახასიათებელი მიზეზები. ეკვივალენტური ფასს-გან გადახვევას ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც ფასს-ის მოთხოვნები ან ტერმინოლოგია არ ერგება საჯარო სექტორს, ან როდესაც დამატებითი კომენტარის ან მაგალითების ჩართვა არის აუცილებელი გარკვეული მოთხოვნების ილუსტრაციისათვის საჯარო სექტორის კონტექსტში. სსბასს-ებსა და მათ შესატყვის ფასს-ებს შორის განსხვავება მოცემულია „ფასს-თან შედარებაში“, რომელსაც შეიცავს ყოველი სსბასს. ბასს-21-თან შედარება მიეკუთვნება მხოლოდ ბასს-21-ის იმ ვერსიას, რომელიც განახლებულ იქნა 2003 წელს 2005 წლის შესწორებებით¹.

დს3 2000 წლის მაისში სსბასსს-ს წინამორბედმა, საჯარო სექტორის კომიტეტმა (სსკ)² გამოაქვეყნა სსბასს-4-ის პირველი ვერსია, „უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები“, რომელიც დაეფუძნა 1993 წლის ბასს-21-ს, „„უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები“. 2006 წლის დეკემბერში სსბასსს-მ განაახლა სსბასს-4 უკვე 2003 წლის ვერსიის ბასს-21-ის საფუძველზე (განახლებული 2003 წ) თავისი სტანდარტების ზოგადი გაუმჯობესების პროექტის ფარგლებში. 2005 წლის დეკემბერში ბასსს-მ შეიტანა ცვლილებები ბასს-21-ში, რომელიც გამოქვეყნდა სახელწოდებით „წმინდა ინვესტიციები უცხოურ საწარმოში“

დს4. 2007 წლის დასაწყისში სსბასს-ების განახლებისა და ფასს-ების უკანასკნელ ვერსიებთან დაახლოების მიზნით, სადაც ეს მიზანშეწონილი იყო საჯარო სექტორისათვის, სსბასსს-მ წამოიწყო სსბასს-ების გაუმჯობესების პროექტი არსებული პროექტის ფარგლებში სსბასსს გაეცნო 2005 წლის დეკემბერში ბასს 21-ში შეტანილ ცვლილებებს და, ზოგადად, დაეთანხმა ბასსს-ს არგუმენტებს, რომ განახლებულიყო ბასს-ები და შეტანილიყო ცვლილებები. (ბასსს-ს არგუმენტები დასკვნებთან დაკავშირებით აქ მოყვანილი არაა. ბასსს-ის ყოველმხრივი სააბონენტო მომსახურების ხელმომწერებს შეუძლიათ გაეცნონ დასკვნით დებულებებს ბასსს-ს ვებ-გვერდზე www.iasb.org.

დს5. ბასს-21-ში ფასს-ებსა და განახლებული ბასს-ების შედეგად შევიდა შემდგომი ცვლილებები და გამოცემული იქნა 2005 წლის დეკემბრის შემდეგ. სსბასს 4 არ მოიცავს 2005 წლის დეკემბრის შემდეგ განახლებულ ბასს-სა და ფასს-ის შესაბამის ცვლილებებს ვინაიდან სსბასსს ჯერ არ განუხილავს აღნიშნული ცვლილებები და არ ჩამოუყალიბებია თავისი მოსაზრება ფასს-ებში შეტანილი ცვლილებებისა და განახლებული ბასს-ების მოთხოვნების საჯარო სექტორის ერთეულებისათვის გამოყენების შესახებ.

სსბასს 4-ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს6. სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

ბასს 21-თან შედარება სსბასს4, უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები ძირითადად შემუშავებულია ბასს 21-ის საფუძველზე, უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები (განახლებული 2003 წელს და 2005 წლის ცვლილებებით). ძირითადი განსხვავება სსბასს 4-სა და ბასს 21-ს შორის არის შემდეგი: სსბასს 4 ზოგიერთ შემთხვევაში იყენებს ბასს 21-საგან განსხვავებულ ტერმინოლოგიას. სსბასს 4-ში ასეთი ტერმინების ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითებია, ”შემოსავალი”, ”ეკონომიკური ერთეული”, „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება“ და „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“. ბასს-21-ში ეკვივალენტური ტერმინებია: „ამონაგები“, „ჯგუფი“ , „სრული შემოსავლის ანგარიშგება“ და „საკუთარი კაპიტალი“.

დანართი №5 სსბასს 5— ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი (სსბასს) ძირითადად ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების კომიტეტის (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბასს 23-ს - ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები (1993 წლის განახლებული გამოცემა). ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების ფონდის (ფასს) ნებართვით, ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების კომიტეტის (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში შესულია ამონარიდები ბასს 23-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში შემდეგ მისამართზე: Publications Department, First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ-ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს, ბასს, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ს სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” and “International Financial Reporting Standards” წარმოადგენს ფასს-ის ფონდის სავაჭრო ნიშნებს და დაუშვებელია მათი გამოყენება ფასს-ის ფონდის ნებართვის გარეშე.

სსბასს 5— ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 5 - ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები გამოიცა 2000 წლის მაისში. მას შემდეგ, სსბასს 5-ში ცვლილებები განხორციელდა შემდეგი სსბასს-ების მიხედვით: სსბასს-ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) 2015 წლის სსბასს–ების გაუმჯობესება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 32 - შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა)

სსბასს 5-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
2	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
3	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
6	შეცვლილია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
11	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
19	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
41	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
42ა	დამატებულია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
42ბ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
42გ	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
43	შეცვლილია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2000 წლის მაისი

სსბასს 5— ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1–4

განმარტებები 5–13

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები.................... 6

ეკონომიკური ერთეული 7–9

მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი 10

სახელმწიფო კომერციული საწარმოები 11

წმინდა აქტივები/კაპიტალი 12

კვალიფიცირებადი აქტივები 13

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები - სტანდარტული მეთოდი 14–16

აღიარება 14–15

გამჟღავნება 16

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები - ნებადართული ალტერნატიული მეთოდი 17–39

აღიარება 17–20

დანახარჯები, რომლებიც ექვემდებარება კაპიტალიზაციას 21–29

კვალიფიცირებადი აქტივების მიმდინარე საბალანსო ღირებულების გადამეტება აღდგენით ღირებულებაზე 30

კაპიტალიზაციის დაწყება 31–33

კაპიტალიზაციის პროცესის დროებით შეჩერება 34–35

კაპიტალიზაციის შეწყვეტა 36–39

განმარტებითი შენიშვნები 40

გარდამავალი დებულებები 41

ძალაში შესვლის თარიღი 42–43

ბასს 23-თან შედარება

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 5 - ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები წარმოდგენილია მიზანსა და 1-43 პუნქტებში. ყველა პუნქტს თანაბარი ძალა აქვს. სსბასს 5 გააზრებული უნდა იყოს მისი მიზნის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. სსბასს 3 - სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები - დეტალური მითითებების არარსებობის შემთხვევაში სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველია.

მიზანი

წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების ბუღალტრული აღრიცხვის მეთოდს. როგორც წესი, წინამდებარე სტანდარტი მოითხოვს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების მყისიერად ხარჯებში აღიარებას, თუმცა, მოცემული სტანდარტით ნებადართულია ალტერნატიული მეთოდიც, რომელიც გულისხმობს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული იმ დანახარჯების კაპიტალიზაციას, რომლებიც უშუალოდ უკავშირდება კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენას, წარმოებას ან მშენებლობას.

მოქმედების სფერო

1. წინამდებარე სტანდარტი გამოყენებული უნდა იქნას ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების ბუღალტრული აღრიცხვისათვის.

2. [ამოღებულია]

3. [ამოღებულია]

4. წინამდებარე სტანდარტი არ ეხება წმინდა აქტივების/კაპიტალის ფაქტობრივ თუ პირობითად დარიცხულ დანახარჯებს. როდესაც შესაბამისი იურისდიქციის ქვეყნების მიერ კაპიტალური დანახარჯის გამოყენება ხდება ინდივიდუალურ ერთეულებთან მიმართებაში, საჭიროა იმის ანალიზი, აკმაყოფილებს თუ არა აღნიშნული დანახარჯი ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების განსაზღვრებას და მიჩნეულ უნდა იქნას თუ არა ის, როგორც წმინდა აქტივების/კაპიტალის ფაქტობრივი თუ პირობითად დარიცხული დანახარჯი.

განმარტებები

წინამდებარე სტანდარტში მოცემული ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები არის საპროცენტო და სხვა დანახარჯები, რომლებსაც ერთეული ეწევა ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებით.

კვალიფიცირებადი აქტივი არის ისეთი აქტივი, რომლის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მომზადებისთვის აუცილებლად საჭიროა დროის მნიშვნელოვანი პერიოდი.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები

5. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები შეიძლება მოიცავდეს:

(ა) საბანკო ოვერდრაფტებზე, მოკლევადიან და გრძელვადიან სესხებზე დარიცხულ პროცენტს;

(ბ) ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული ფასდათმობების ან პრემიალური თანხების ამორტიზაციას;

(გ) სესხების მიღებასთან დაკავშირებით გაღებული დამატებითი ხარჯების ამორტიზაციას;

(დ) ფინანსურ იჯარასთან და შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებებთან დაკავშირებულ ფინანსურ დანახარჯებს; და

(ე) უცხოურ ვალუტაში აღებულ სესხებთან დაკავშირებით წარმოშობილ საკურსო სხვაობის თანხას, თუ იგი განიხილება როგორც საპროცენტო დანახარჯების კორექტირება.

ეკონომიკური ერთეული

6. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინი „ეკონომიკური ერთეული“ გამოყენებულია ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის ერთეულთა ჯგუფის განსამარტად, რომელიც მოიცავს მაკონტროლებელ და ნებისმიერ კონტროლირებულ ერთეულებს.

7. ეკონომიკურ ერთეულთან მიმართებაში ხანდახან გამოიყენება სხვა ტერმინებიც, როგორიცაა: ადმინისტრაციული ერთეული, ფინანსური ერთეული, კონსოლიდირებული ერთეული და ჯგუფი.

8. ეკონომიკურ ერთეულში შეიძლება შედიოდეს როგორც სოციალური პოლიტიკის, ასევე კომერციული მიზნების მქონე ერთეულები. მაგალითად, განსახლების სახელმწიფო დეპარტამენტი შეიძლება წარმოადგენდეს ეკონომიკურ ერთეულს, რომელიც, თავის მხრივ, აერთიანებს იმ ერთეულებს, რომლებიც საცხოვრებელ ფართს უზრუნველყოფს ნომინალური ღირებულებით, და აგრეთვე ისეთ ერთეულებს, რომლებიც საცხოვრებელი ფართის შეთავაზებას ახორციელებს კომერციულ საფუძველზე.

მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი

ერთეულებისათვის აქტივები მათ მიერ დასახული მიზნების მიღწევის საშუალებაა. აქტივები, რომლებიც ერთეულების მიერ დასახული მიზნების შესაბამისად გამოიყენება საქონლისა და მომსახურების მისაწოდებლად, მაგრამ რომლებიც უშუალოდ არ ემსახურება ერთეულში ფულადი სახსრების წმინდა შემოსულობების წარმოქმნას , ხშირად მომსახურების პოტენციალის მატარებელ აქტივებად განიმარტება. აქტივები, რომლებიც ემსახურება ერთეულში ფულადი სახსრების წმინდა შემოსულობების წარმოქმნას, ხშირად მომავალი ეკონომიკური სარგებლის მატარებელ აქტივებად განიმარტება. ყველა იმ მიზნის გასათვალისწინებლად, რომლისთვისაც შეიძლება გამოყენებულ იქნას აქტივები, წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია ტერმინი „მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი“, რათა მოხდეს აქტივების არსებითი მახასიათებლების აღწერა.

სახელმწიფო კომერციული საწარმოები

9. [ამოღებულია]

წმინდა აქტივები/კაპიტალი

წინამდებარე სტანდარტში ტერმინი „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“ გამოყენებულია ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებაში ნარჩენი (აქტივებს მინუს ვალდებულებები) სიდიდის აღსანიშნავად. წმინდა აქტივები/კაპიტალი შეიძლება იყოს დადებითი ან უარყოფითი. ტერმინის „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“ ნაცვლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა ტერმინები, იმ პირობით, რომ გასაგები იქნება მათი მნიშვნელობა.

კვალიფიცირებადი აქტივები

კვალიფიცირებადი აქტივებია, მაგალითად, საოფისე დანიშნულების შენობა-ნაგებობები, საავადმყოფოები, ინფრასტრუქტურული აქტივები, როგორიცაა გზები, ხიდები და ენერგომეურნეობა, ასევე მატერიალური მარაგები, რომლებიც გამოსაყენებლად, ან გასაყიდად მზა მდგომარეობაში მოყვანის მიზნით მოითხოვს დროის მნიშვნელოვან პერიოდს. სხვა ინვესტიციები და აქტივები, რომელთა წარმოება რეგულარულად ხდება მოკლე ვადებში, კვალიფიცირებად აქტივებად არ განიხილება. კვალიფიცირებად აქტივებს ასევე არ მიეკუთვნება ის აქტივები, რომლებიც შეძენის მომენტისათვის მზადაა დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად.

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები - სტანდარტული მეთოდი

აღიარება

10. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების აღიარება ხდება დანახარჯების სახით იმ პერიოდისთვის, რომელშიც ისინი იქნა გაღებული.

11. სტანდარტული მეთოდით, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების ხარჯად აღიარება ხდება იმ პერიოდში, რომელშიც ისინი იქნა გაღებული, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ ხდება სესხით სარგებლობა.

გამჟღავნება

ფინანსური ანგარიშგების უნდა იქნეს გამჟღავნებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯებისთვის მიღებული სააღრიცხვო პოლიტიკა.

ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები - ნებადართული ალტერნატიული მეთოდი

აღიარება

12. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების ხარჯად აღიარება ხდება იმ პერიოდში, რომელშიც ისინი იქნა გაღებული, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ისინი კაპიტალიზირდება მე-18 პუნქტის შესაბამისად.

13. კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენასთან, წარმოებასთან ან მშენებლობასთან უშუალოდ დაკავშირებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია უნდა მოხდეს როგორც აღნიშნული აქტივის თვითღირებულების ნაწილი. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების თანხა, რომელიც ექვემდებარება კაპიტალიზაციას, უნდა განისაზღვროს წინამდებარე სტანდარტით.

14. ნებადართული ალტერნატიული მეთოდით, აქტივის შეძენასთან, წარმოებასთან ან მშენებლობასთან უშუალოდ დაკავშირებული სესხით სარგებლობის დანახარჯები ჩაირთვება აღნიშნული აქტივის თვითღირებულებაში. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული ამგვარი დანახარჯები კაპიტალიზდება როგორც აქტივის ღირებულების ნაწილი, როდესაც: (ა) მოსალოდნელია, რომ ეს დანახარჯები ერთეულს მომავალში მოუტანს ეკონომიკურ სარგებელს ან მომსახურების პოტენციალს და (ბ) შესაძლებელია მათი საიმედოდ შეფასება ¹. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული სხვა დანახარჯების აღიარება ხდება ხარჯებში იმ პერიოდში, რომელშიც ისინი იქნა გაწეული.

15. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეული იყენებს ნებადართულ ალტერნატიულ მეთოდს, აღნიშნული მეთოდი თანაბრად უნდა გამოიყენებოდეს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებულ ყველა დანახარჯთან მიმართებით, რომლებიც უშუალოდ დაკავშირებულია კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენასთან, წარმოებასთან ან მშენებლობასთან.

სესხის სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯები, რომლებიც ექვემდებარება კაპიტალიზაციას

16. კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენასთან, წარმოებასთან ან მშენებლობასთან უშუალოდ დაკავშირებულ დანახარჯებს მიეკუთვნება ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული ის დანახარჯები, რომელთა თავიდან აცილება შესაძლებელი იქნებოდა, აუცილებელი რომ არ ყოფილიყო კვალიფიცირებად აქტივთან დაკავშირებული დანახარჯების გაწევა. თუ ერთეული სესხს იღებს მხოლოდ კონკრეტული კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენის მიზნით, აღნიშნულ აქტივთან უშუალოდ დაკავშირებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები შეიძლება ადვილად იქნას იდენტიფიცირებული.

17. ზოგჯერ რთულია ნასესხებ სახსრებსა და კვალიფიცირებად აქტივს შორის პირდაპირი კავშირის დადგენა და სესხის იმ თანხის განსაზღვრა, რომლის თავიდან აცილებაც შეიძლებოდა. ასეთი სირთულე წარმოიშობა, მაგალითად, მაშინ, როდესაც ერთეულის ფინანსური საქმიანობის მართვა ცენტრალიზებულად ხდება. სირთულე შეიძლება წარმოიშვას მაშინაც, როდესაც ეკონომიკური ერთეული იყენებს სესხის რამდენიმე ინსტრუმენტს სახსრების განსხვავებული საპროცენტო განაკვეთებით სესხების მიზნით და შემდეგ ამ სახსრებს განსხვავებული პირობებით გადარიცხავს ეკონომიკურ ერთეულში შემავალ სხვა ერთეულებზე. ცენტრალიზებულად ნასესხები სახსრები შეიძლება გადაერიცხოს ეკონომიკურ ერთეულში შემავალ სხვა ერთეულებს სესხის, გრანტის ან კაპიტალის შევსების სახით. ასეთი გადარიცხვები შესაძლოა იყოს უპროცენტო, ან მოითხოვდეს ფაქტობრივად არსებული საპროცენტო დანახარჯის მხოლოდ ერთი ნაწილის ანაზღაურებას. სხვა სახის გართულებებს ადგილი აქვს (ა) უცხოურ ვალუტაში გამოსახული ან ვალუტის კურსზე მიბმული სესხის გამოყენების დროს, (ბ) როდესაც ეკონომიკური ერთეული მოქმედებს მაღალი ინფლაციის ეკონომიკურ გარემოში და (გ) ცვალებადი სავალუტო კურსების არსებობისას. იმის გამო, რომ ასეთ შემთხვევაში ძნელია კვალიფიცირებადი აქტივის შეძენასთან უშუალოდ დაკავშირებული სესხით სარგებლობის დანახარჯების თანხის განსაზღვრა, საჭიროა მსჯელობის შედეგად შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღება.

18. თუ სესხის აღება ხდება რომელიმე კონკრეტული კვალიფიცირებადი აქტივის მისაღებად, ამ აქტივთან მიმართებაში ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზებადი ნაწილი განისაზღვრება მოცემულ პერიოდში ამ სესხთან დაკავშირებით გაწეული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული ფაქტობრივი დანახარჯებიდან იმ საინვესტიციო შემოსავლების თანხის გამოქვითვით, რომელიც მიიღება მოცემული სესხის მოკლევადიანი ფინანსური დაბანდებიდან.

19. კვალიფიცირებადი აქტივების დაფინანსების შეთანხმებებმა შესაძლოა ერთეული ნასესხები სახსრების მიღებამდე და მათთან დაკავშირებული ხარჯების წარმოქმნამდე მიიყვანოს, ვიდრე მოხდებოდეს ამ სახსრების, ნაწილის, ან მთლიანად კვალიფიცირებადი აქტივების ხარჯების სახით გამოყენება. ასეთ პირობებში არცთუ ისე იშვიათად ხდება სახსრების დროებითი ინვესტირება, ვიდრე მოხდებოდეს მათი დახარჯვა კვალიფიცირებად აქტივებზე. მოცემული პერიოდის დანახარჯების კაპიტალიზებადი თანხის განსაზღვრისას ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებულ დანახარჯებს აკლდება ამ სახსრების მოკლევადიანი ფინანსური დაბანდებიდან მიღებული ნებისმიერი საინვესტიციო შემოსავალი.

20. თუ სესხი აღებულია ზოგადი დანიშნულებით, მაგრამ გამოიყენება კვალიფიცირებადი აქტივის შესაძენად, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზებადი თანხის დასადგენად გამოიყენება ამ აქტივზე გაწეული დანახარჯების კაპიტალიზაციის ნორმა. კაპიტალიზაციის ნორმად უნდა განისაზღვროს ერთეულის მიერ აღებულ იმ სესხებთან მიმართებაში გაწეული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების საშუალო შეწონილი სიდიდე, რომლებიც მოცემულ პერიოდში დაფარული არ არის, გარდა სპეციალურად კვალიფიცირებადი აქტივის შესაძენად აღებული სესხებისა. მოცემული პერიოდის განმავლობაში კაპიტალიზირებული სესხის სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯების თანხა არ უნდა აღემატებოდეს ამავე პერიოდში გაწეულ ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების თანხას.

21. კაპიტალიზდება მხოლოდ ერთეულის მიერ აღებულ სესხებთან მიმართებაში არსებული სესხით სარგებლობის დანახარჯები. თუ მაკონტროლებელი ერთეული სესხად იღებს თანხებს, რომლებიც კონტროლირებულ ერთეულზე გადადის ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების გამოყოფის გარეშე, ან მათი მხოლოდ ნაწილობრივი გამოყოფით, კონტროლირებულმა ერთეულმა შეიძლება მოახდინოს მხოლოდ მის მიერ გაღებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზება. თუ კონტროლირებული ერთეული ღებულობს კაპიტალურ გრანტს ან მის კაპიტალში ხორციელდება უპროცენტო შენატანი, იგი არ გაიღებს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებულ დანახარჯებს და, შესაბამისად, არ მოახდენს მათ კაპიტალიზაციას.

22. როდესაც მაკონტროლებელი ერთეული თანხებს გადასცემს კონტროლირებულ ერთეულს სესხთან დაკავშირებული დანახარჯების გარკვეული ნაწილის ფასად, კონტროლირებულმა ერთეულმა ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზება შეიძლება მოახდინოს მხოლოდ მის მიერ გაღებული დანახარჯების ნაწილში. ეკონომიკური ერთეულის ფინანსურ ანგარიშგებაში შესაძლებელია ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების სრული თანხის კაპიტალიზაცია კვალიფიცირებად აქტივებში იმ პირობით, თუ კონტროლირებული ერთეულის მიერ კაპიტალიზებული დანახარჯების გამოსარიცხად გაკეთებულია კონსოლიდაციის შესაბამისი კორექტირებები.

23. როდესაც მაკონტროლებელი ერთეული თანხებს უსასყიდლოდ გადასცემს კონტროლირებულ ერთეულს, არც მაკონტროლებელი და არც კონტროლირებული ერთეული არ აკმაყოფილებს ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაციის კრიტერიუმებს. თუმცა, იმ შემთხვევაში, თუ ეკონომიკური ერთეული დააკმაყოფილებდა ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაციის კრიტერიუმებს, იგი შეძლებდა თავის ფინანსურ ანგარიშგებაში ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კვალიფიცირებად აქტივებში კაპიტალიზაციას.

24. ზოგჯერ ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების საშუალო შეწონილი სიდიდის განსაზღვრისას მართებულია მაკონტროლებელი და მის მიერ კონტროლირებული ერთეულების მიერ აღებული ყველა სესხის გათვალისწინება. ზოგჯერ კი უფრო მართებულია თითოეულმა კონტროლირებულმა ერთეულმა გაითვალისწინოს მხოლოდ საკუთარ სესხებთან მიმართებაში გაღებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების საშუალო შეწონილი სიდიდე.

კვალიფიცირებადი აქტივების მიმდინარე საბალანსო ღირებულების გადამეტება აღდგენით ღირებულებაზე

როდესაც კვალიფიცირებადი აქტივების მიმდინარე საბალანსო ღირებულება ან მოსალოდნელი საბოლოო ღირებულების თანხა გადააჭარბებს მის აღდგენით ღირებულებას ან წმინდა სარეალიზაციო ღირებულებას, აქტივის მიმდინარე საბალანსო ღირებულება ნაწილობრივ ან მთლიანად უნდა ჩამოიწეროს საჭიროების მიხედვით სსბასს 21-ის - ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება, ან სსბასს 26-ის - ფულადი სახსრების წარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება - მოთხოვნათა შესაბამისად. ნაწილობრივ ან მთლიანად ჩამოწერილი თანხები ზოგჯერ შეიძლება უკან დაბრუნდეს (აღდგეს) ამავე სტანდარტების მიხედვით.

კაპიტალიზაციის დაწყება

25. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია, კვალიფიცირებადი აქტივის ღირებულების ნაწილის სახით, უნდა დაიწყოს, როდესაც:

(ა) ხდება კვალიფიცირებად აქტივზე დანახარჯების გაწევა;

(ბ) ხდება ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების გაწევა;

(გ) დაწყებულია აუცილებელი სამუშაოები მოცემული აქტივის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდ მდგომარეობაში მოსაყვანად.

26. კვალიფიცირებად აქტივზე გაწეული დანახარჯები მოიცავს მხოლოდ ისეთ დანახარჯებს, რომლებსაც მოჰყვება ფულადი სახსრების გადახდები, სხვა აქტივების ტრანსფერები, ან პროცენტიანი ვალდებულებების წარმოქმნა. მიმდინარე პერიოდში მოცემული აქტივის საშუალო მიმდინარე საბალანსო ღირებულება, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების უკვე კაპიტალიზებული თანხის ჩათვლით, როგორც წესი, არის დანახარჯების დასაბუთებული მიახლოებითი შეფასების თანხა, რომლის მიმართაც გამოიყენება კაპიტალიზაციის ნორმა მოცემულ პერიოდში.

27. სამუშაოები, რომლებიც აუცილებელია აქტივის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მოსამზადებლად უფრო ფართო ცნებაა, ვიდრე აქტივის ფიზიკური მშენებლობა და მოიცავს აქტივის ფიზიკური მშენებლობის დაწყებამდე ჩატარებულ ადმინისტრაციულ და ტექნიკურ სამუშაოებსაც, როგორიცაა, მაგალითად, აქტივის მშენებლობის ნებართვის აღება. ამასთან, ამ საქმიანობას არ მიეკუთვნება აქტივის ისეთი განკარგვა, რომელიც არ გულისხმობს არც აქტივის წარმოებას და არც მისი მდგომარეობის შეცვლას. მაგალითად, მიწის ნაკვეთის მშენებლობისათვის მომზადების დროს გაწეული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია ხდება შესაბამისი სამუშაოების განხორციელების პერიოდში. თუმცა ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები, რომელიც გაწეულია იმ დროს, როდესაც არ მიმდინარეობს მშენებლობისთვის შეძენილი მიწის სამშენებლოდ მომზადება, არ ექვემდებარება კაპიტალიზაციას.

კაპიტალიზაციის პროცესის დროებით შეჩერება

28. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია დროებით უნდა შეჩერდეს და დანახარჯები მიეკუთვნოს მიმდინარე პერიოდის ხარჯებს იმ მომენტში, როდესაც ხანგრძლივი დროით შეფერხდება აქტივზე აქტიური სამუშაოების წარმართვის პროცესი.

29. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები შეიძლება წარმოიშვას დროის ხანგრძლივ მონაკვეთში, როდესაც სამუშაოები, რომლებიც აუცილებელია აქტივის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მოსამზადებლად, დროებით შეჩერებულია. ასეთი დანახარჯები წარმოადგენს დაუმთავრებელი აქტივების შენახვის ხარჯებს და მათი კაპიტალიზაცია არ ხდება. ამასთან, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაციის პროცესის დროებით შეჩერება, როგორც წესი, არ ხდება იმ პერიოდში, როდესაც მიმდინარეობს მნიშვნელოვანი ტექნიკური და ადმინისტრაციული სამუშაოები. კაპიტალიზაციის პროცესის დროებით შეჩერება ასევე არ ხდება მაშინ, როდესაც სამუშაოთა დროებითი შეჩერება წარმოადგენს აქტივის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მოსამზადებლად აუცილებელი სამუშაოების განუყოფელ ნაწილს. მაგალითად, კაპიტალიზაციის პროცესი გაგრძელდება მთელი პერიოდის მანძილზე, რომელიც საჭიროა მატერიალური მარაგების ხანდაზმულობისათვის ან იმ პერიოდის განმავლობაში, როდესაც წყლის მაღალი დონის გამო შეჩერებულია ხიდის მშენებლობა, თუ წყლის მაღალი დონე საერთოდ დამახასიათებელია მშენებლობის პერიოდში მოცემული გეოგრაფიული რეგიონისთვის.

კაპიტალიზაციის პროცესის შეწყვეტა

30. ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაციის პროცესი უნდა შეწყდეს მაშინ, როდესაც, ძირითადად დამთავრდება კვალიფიცირებადი აქტივის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მომზადებისათვის აუცილებელი ყველა აქტიური სამუშაო.

31. აქტივი, როგორც წესი, მზად არის დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მაშინ, როდესაც აქტივის ფიზიკური მშენებლობა დამთავრებულია, თუნდაც მიმდინარე ადმინისტრაციული სამუშაოები კვლავ გრძელდებოდეს. თუ დასამთავრებელია და გრძელდება მხოლოდ უმნიშვნელო ზედაპირული სამუშაოები, მაგალითად, დამკვეთის ან მომხმარებლის მოთხოვნით შენობის დეკორაციული სამუშაოები, ეს ნიშნავს იმას, რომ ყველა ძირითადი აქტიური სამუშაო უკვე დამთავრებულია.

32. თუ დასრულებულია კვალიფიცირებადი აქტივის ცალკეული ნაწილების მშენებლობა და შესაძლებელია თითოეული მათგანის დამოუკიდებლად გამოყენება აქტივის სხვა ნაწილების მშენებლობის დამთავრებამდე, ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაციის პროცესი უნდა შეწყდეს მაშინ, როდესაც აქტივის მოცემულ ნაწილზე, ძირითადად დასრულდება მისი დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად ან გასაყიდად მომზადებისათვის საჭირო აქტიური სამუშაოები.

33. რამდენიმე შენობა-ნაგებობისაგან შემდგარი საოფისე კომპლექსი, რომელთაგან თითოეულის გამოყენება შესაძლებელია დამოუკიდებლად, არის ისეთი კვალიფიცირებადი აქტივის მაგალითი, რომლის ცალკეული ნაწილის გამოყენება შესაძლებელია სხვა ნაწილების მშენებლობის დამთავრებამდე. ისეთ კვალიფიცირებად აქტივად, რომლის მშენებლობაც მთლიანად უნდა დამთავრდეს, რათა შესაძლებელი იყოს მისი რომელიმე ნაწილის გამოყენება, შეიძლება დავასახელოთ: (ა) საავადმყოფოს საოპერაციო ოთახი, რომლის გამოყენებამდე აუცილებელია მთლიანი მშენებლობის დასრულება; (ბ) გამდინარე წყლების გადამამუშავებელი საწარმო, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა ნაწილებში თანამიმდევრულად მიმდინარე რამდენიმე ტექნოლოგიურ პროცესს და (გ) ხიდი, რომელიც გზატკეცილის ნაწილს შეადგენს.

განმარტებითი შენიშვნები

34. ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა აისახოს:

(ა) ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯებისთვის მიღებული სააღრიცხვო პოლიტიკა;

(ბ) მოცემულ პერიოდში კაპიტალიზებული ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების თანხა; და

(გ) ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზებადი თანხის განსაზღვრისას გამოყენებული კაპიტალიზაციის ნორმა (როდესაც აუცილებელი იყო ზოგადი დანიშნულების სესხის თანხებისადმი კაპიტალიზაციის ნორმის გამოყენება).

გარდამავალი დებულებები

35. [ამოღებულია]

ძალაში შესვლის თარიღი

36. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს წინამდებარე სტანდარტი 2001 წლის 1 ივლისს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის მომზადებული წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის. სასურველია სტანდარტების ვადაზე ადრე გამოყენებაც. თუ ერთეული წინამდებარე სტანდარტს გამოიყენებს 2001 წლის 1 ივლისამდე დაწყებული პერიოდისათვის, მან ეს ფაქტი ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა დააფიქსიროს.

42ა. მე-6 პუნქტში ცვლილებები შეტანილია 2011 წლის ოქტომბერში გამოცემული სსბასს 32-ის საფუძველზე შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილება უნდა გამოიყენოს 2014 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული პერიოდებისთვის მომზადებული წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის. სასურველია სტანდარტების ვადაზე ადრე გამოყენებაც. თუ ერთეული წინამდებარე სტანდარტს გამოიყენებს 2014 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის, მან ეს ფაქტი ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა დააფიქსიროს და იმავდროულად გამოიყენოს სსბასს 32, სსბასს 13-ის 25--27-ე და 85-ე ბ , სსბასს 17-ის მე-5, მე-7 და 107-ე გ , სსბასს 29-ის მე-2 და 125-ე ა და სსბასს 31-ის მე-6 და 132-ე ა პუნქტებში შეტანილი ცვლილებები.

42ბ. 41-ე და 43-ე პუნქტები შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

42გ. მე-2, მე-3 და მე-11 პუნქტები ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

37. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 5-ის შემადგენელი ნაწილი.

სსბასს 5-ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს1. სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

ბასს 23-თან შედარება სსბასს 5 - ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები ეფუძნება ძირითადად ბასს 23-ს - ნასესხებ სახსრებთან დაკავშირებული დანახარჯები (1993 წლის გამოცემა). ძირითადი განსხვავება სსბასს 5-სა და ბასს 23-ს შორის შემდეგია: სსბასს 5 ზოგიერთ შემთხვევაში იყენებს ბასს 21-საგან განსხვავებულ ტერმინოლოგიას. სსბასს 5-ში ასეთი ტერმინების ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითებია, ”შემოსავალი”, ”ეკონომიკური ერთეული”, „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება“ და „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“. ბასს-23-ში ეკვივალენტური ტერმინებია: „ამონაგები“, „ჯგუფი“, „მოგება-ზარალის ანგარიშგება“ და „საკუთარი კაპიტალი“. სსბასს 5-ში მოცემულია ბასს 23-საგან (მე-5 პუნქტი) განსხვავებული ტექნიკური ტერმინების განმარტებების პაკეტი.

დანართი №6 სსბასს 9—შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტი (სსბასს 9), ძირითადად, ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტს (ბასს) 18 - ამო­ნა­გე­ბი (1993 წ. განახლებული ვერსია). ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების ფონდის (ფასსფ) ნებართვით ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში გამოყენებულია ამონარიდები ბასს 18-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს უშუალოდ ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ.ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 9—შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 9 - შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან - გამოიცა 2001 წლის ივლისში. მოგვიანებით სსბასს 9-ში ცვლილებები შევიდა შემდეგი სსბასს-ების შესაბამისად: სსბასს–ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს-ების გაუმჯობესება 2015 (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 37, ერთობლივი შეთანხმებები (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 27 – სოფლის მეურნეობა (2009 წლის დეკემბრის გამოცემა); სსბასს 29 – ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება - (2010 წლის იანვრის გამოცემა) ; სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა)

სსბასს 9-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
1	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
2	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
3	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
9	შეცვლილია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
10	შეცვლილია	სსბასს 27, 2009 წლის დეკემბერი სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
12	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
19	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
33	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
34	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
36	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
39	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
41ა	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
41ბ	დამატებულია	სსბასს 37, 2015 წლის იანვარი
41გ	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
42	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
მდ1	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
მდ12	შეცვლილია	სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
სათაური მდ29-ის ზემოთ	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
მდ32	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
მდ33	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
მდ34	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი

2001 წლის ივლისი

სსბასს 9—შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი

მოქმედების სფერო 1–10

განმარტებები 11–13

შემოსავალი 12–13

შემოსავლის შე¬ფა¬სე¬ბა 14–17

ოპერაციის იდენტიფიკაცია 18

მომსახურების გაწევა 19–27

საქონლის გაყიდვა 28–32

პრო­ცენ­ტი, რო­ი­ალ­ტე­ბი და დი­ვი­დენ­დე­ბი 33–38

განმარტებითი შენიშვნები 39–40

ძალაში შესვლის თარიღი 41–42

მითითებები დანერგვაზე

ბასს 18-თან შედარება

საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტი 9, შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან (სსბასს 9), _ ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლია მიზანსა და 1-42 პუნ­ქტებში. ყვე­ლა პუნქტს თა­ნა­ბა­რი ძა­ლა აქვს. სსბასს 9 აღ­ქმულ უნ­და იქ­ნეს მი­სი მიზ­ნის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტე­ბის წი­ნა­სიტ­ყვა­ო­ბის­ა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონ­ტექ­სტში. სსბასს 3, სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა, ცვლი­ლე­ბე­ბი სა­აღ­რიც­ხვო შე­ფა­სე­ბებ­ში და შეც­დო­მე­ბი, იძ­ლე­ვა სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შერ­ჩე­ვი­სა და გა­მო­ყე­ნე­ბის სა­ფუძ­ველს, დე­ტა­ლუ­რი მი­თი­თე­ბე­ბის არარ­სე­ბო­ბის შემ­თხვე­ვა­ში.

მიზანი

ბასსს-ის მიერ გამოცემულ ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ზა­დე­ბი­სა და წარ­დგე­ნის სტრუქ­ტუ­რულ სა­ფუძ­ვლებ­ში შე­მო­სავალი გა­ნმარტებულია რო­გორც „საწარ­მოს ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ზრდა, სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში აქ­ტი­ვე­ბის შე­მოს­ვლის ან ზრდის, ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის შემ­ცი­რე­ბის სახით, რა­საც მოჰ­ყვე­ბა კა­პი­ტა­ლის ზრდა, მე­სა­კუთ­რე­თა მხრი­დან და­მა­ტე­ბი­თი ინ­ვეს­ტი­რე­ბის გა­რე­შე“. ბასსს-ის მიერ მიღებული ცნე­ბა „შე­მო­სავ­ალი“ გუ­ლის­ხმობს რო­გორც შემოსავალს, ასე­ვე შე­მო­სუ­ლო­ბებს. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინი „შემოსავალი” ჩანაცვლებულია ტერმინით „ამონაგები”, რომელიც მოიცავს როგორც ამო­ნა­გებს, ასე­ვე შე­მო­სუ­ლო­ბებს. ფინანსური ანგარიშგების ზოგიერთი სპეციფიკური მუხლი, რომელიც უნდა აღიარდეს როგორც შემოსავალი, განხილულია სხვა სტანდარტებში და წინამდებარე სტანდარტის მოქმედების სფერო მათ არ მოიცავს. მაგალითად, ძირითადი აქტივების გაყიდვიდან მიღებული შემოსულობა ცალკე კონკრეტულად არის განხილული ძირითადი აქტივების შესახებ სტანდარტებში და წინამდებარე სტანდარტში აღარ განიხილება.

მო­ცე­მუ­ლი სტან­დარ­ტის მი­ზა­ნია, გან­საზ­ღვროს გაცვლითი ოპე­რა­ცი­ე­ბი­სა და მოვ­ლე­ნე­ბის შე­დე­გად წარ­მო­შო­ბი­ლი შემოსავლის აღ­რიც­ხვის წესი.

შემოსავლის აღ­რიც­ხვის პრინ­ცი­პუ­ლი სა­კით­ხია იმის დად­გე­ნა, რო­დის უნ­და აღიარდეს შემოსავალი. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მაშინ, რო­დე­საც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია: (ა) ერთეულ­ში ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის შე­მოს­ვლა და (ბ) შე­საძ­ლე­ბე­ლია ამ სარგებლის ოდე­ნო­ბის სა­ი­მე­დოდ შეფასება. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი გან­საზ­ღვრავს იმ პი­რო­ბებს, რო­დე­საც აღ­ნიშ­ნუ­ლი კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბუ­ლად მიიჩნევა და, შესაბამისად, შე­იძ­ლე­ბა შემოსავლის აღიარება. სტან­დარ­ტი აგ­რეთ­ვე შე­ი­ცავს ამ კრი­ტე­რი­უ­მე­ბის პრაქ­ტი­კა­ში გა­მო­ყე­ნე­ბის მი­თი­თე­ბებს.

მოქმედების სფერო

1. ერთეულმა, რომელიც ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდით ამზადებს და წარადგენს ფინანსურ ანგარიშგებას, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი უნდა გამოიყენოს შემდეგი ტიპის გაცვლითი ოპე­რა­ცი­ე­ბი­სა და მოვ­ლე­ნე­ბის შე­დე­გად წარ­მო­შო­ბი­ლი შემოსავლის ბუღალტრული აღრიცხვი­სათ­ვის:

   (ა) მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა;

   (ბ) სა­ქონ­ლის გაყიდვა; და

   (გ) სხვა პირ­თა მი­ერ ერთეულის კუთ­ვნი­ლი აქ­ტი­ვე­ბის გამოყენება, რა­საც მოჰ­ყვე­ბა ერთეულში ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის შე­მოს­ვლა პრო­ცენ­ტი­ს, რო­ი­ალ­ტე­ბისა და დი­ვი­დენ­დე­ბის ან მსგავსი განაწილებების სა­ხით.

2. [ამოღებულია]

3. [ამოღებულია]

4. წინამდებარე სტანდარტი არ ვრცელდება არაგაცვლითი ოპერაციებიდან მიღებულ შემოსავალზე.

5. საჯარო სექტორის ერთეულებს შემოსავლის მიღება შეუძლიათ როგორც გაცვლითი, ასევე არაგაცვლითი ოპერაციებიდან. გაცვლითი ოპერაცია ისეთი ოპერაციაა, რომლის დროსაც ერთეული იღებს აქტივებს ან მომსახურებას, ან იფარება მისი ვალდებულებები და გაცვლაში მონაწილე მეორე მხარეს პირდაპირ უხდის დაახლოებით იმავე ღირებულების საფასურს (ძირითადად, საქონლის, მომსახურების ან აქტივების გამოყენების ფორმით). გაცვლითი ოპერაციების მაგალითებია:

   (ა) საქონლის ან მომსახურების შეძენა ან გაყიდვა;

   (ბ) ძირითადი აქტივების იჯარით გაცემა საბაზრო განაკვეთებით.

1. გაცვლითი და არაგაცვლითი ოპერაციების შედეგად მიღებული შემოსავლის გასამიჯნად ყურადღება უნდა მიექცეს ოპერაციის შინაარსს და არა მის ფორმას. არაგაცვლითი ოპერაციების მაგალითია შემოსავალი, რომელიც მიღება ხელისუფლების მიერ დაწესებული გადასახდელების (მაგალითად, პირდაპირი და არაპირდაპირი გადასახადები, მოსაკრებლები და ჯარიმები), გრანტებისა და შემოწირულობების შედეგად.

2. მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა, რო­გორც წესი, გუ­ლის­ხმობს ერთეულის მი­ერ მომ­სა­ხუ­რე­ბის შეს­რუ­ლე­ბას ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლ ვა­დაში. მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა შე­იძ­ლე­ბა დას­რულ­დეს ერთ საანგარიშგებო პე­რი­ოდში, ან გაგ­რძელ­დეს შემ­დგომ პე­რი­ო­დებ­შიც. საჯარო სექტორის ერთეულთა მიერ გაწეული ზოგიერთი მომ­სა­ხუ­რე­ბა, რომლის დროსაც, როგორც წესი, შემოსავალი გაცვლის გზით მიიღება, შეიძლება მოიცავდეს საცხოვრებლით უზრუნველყოფას, წყალმომარაგების სისტემებისა და…ფასიანი საავტომობილო გზების, აგრეთვე ტრანსფერული გადახდების მართვას. ზო­გი­ერ­თი სა­ხის მომსახურების გაწევის შესახებ გაფორმებული ხელშეკრულება უშუ­ა­ლოდ არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სამ­შე­ნებ­ლო ხელშეკრულებებ­თან, მა­გა­ლი­თად, პრო­ექ­ტის მე­ნე­ჯე­რე­ბი­სა და არ­ქი­ტექ­ტო­რე­ბის მომ­სა­ხუ­რე­ბის შესახებ დადებული ხელშეკრუ­ლებები. ასე­თი ტი­პის შეთანხმებე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავლის აღ­რიც­ხვის წე­სი წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტში არ გა­ნი­ხი­ლე­ბა. მისი აღრიცხვა ხდება ბასს 11-ით, სამ­შე­ნებ­ლო ხელშეკრულებები, სამშენებლო ხელშეკრულებებისთვის დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად.

3. სა­ქო­ნე­ლი მო­ი­ცავს: (ა) ერთეულის მი­ერ წარ­მო­ე­ბულ პრო­დუქ­ცი­ას, რო­მე­ლიც გან­კუთ­ვნი­ლია გა­სა­ყი­დად, როგორიცაა, მაგალითად, პუბლიკაციები და (ბ) იმ საქონელსა თუ პრო­დუქ­ცი­ას, რო­მე­ლიც შე­ძე­ნილია ხელ­მე­ო­რედ გა­ყიდ­ვის მიზ­ნით, მა­გა­ლი­თად, სა­ცა­ლო ვაჭ­რო­ბის პრო­დუქ­ცია, მი­წა ან სხვა ქო­ნე­ბა, რომ­ლე­ბიც გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლია ხელ­მე­ო­რედ გა­ყიდ­ვი­სათ­ვის.

4. სხვა პირ­თა მი­ერ ერთეულის კუთ­ვნი­ლი აქ­ტი­ვე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­დე­გად წარ­მო­ი­შო­ბა შემ­დე­გი სა­ხის შემოსავალი:

   (ა) პრო­ცენ­ტი ­_ ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბი­სა და მა­თი ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბის, ან ერთეულის კუთ­ვნი­ლი თანხების გა­მო­ყე­ნე­ბისთვის და­რიც­ხუ­ლი თანხები;

   (ბ) რო­ი­ალ­ტე­ბი _ ერთეულის კუთ­ვნი­ლი გრძელ­ვა­დი­ა­ნი აქ­ტი­ვე­ბის, მა­გა­ლი­თად, პა­ტენ­ტე­ბის, სა­ვაჭ­რო ნიშ­ნე­ბის, სა­ავ­ტო­რო უფ­ლე­ბე­ბი­სა და კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის გა­მო­ყე­ნე­ბის უფ­ლე­ბის გა­და­ცე­მი­ს შედეგად მიღებული შე­მო­სავ­ლე­ბი;

   (გ) დი­ვი­დენ­დე­ბი ან მსგავსი განაწილებები - კა­პი­ტა­ლის ინვესტიციების მე­სა­კუთ­რე­ებ­ზე მო­გე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა, კა­პი­ტალ­ში ინ­ვეს­ტი­რე­ბუ­ლი წი­ლის პრო­პორ­ცი­უ­ლად, კა­პი­ტა­ლის კლა­სის მიხედვით.

1. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი არ ვრცელ­დე­ბა შემოსავალ­ზე, რომელიც წარმოიქმნება:

   (ა) საიჯარო ხელშეკრულებებიდან (იხ. სსბასს 13, იჯარა);

   (ბ) კა­პი­ტალ-მე­თო­დით აღრიცხული ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი დი­ვი­დენ­დე­ბიდან ან მსგავსი განაწილებებიდან (იხ. სსბასს 7, ინ­ვეს­ტი­ცი­ები ­მე­კავ­ში­რე ერთეულებში);

   (გ) ძირითადი აქტივების გაყიდვიდან მიღებული შემოსულობებიდან (განხილულია სსბასს 17-ში, ძირითადი აქტივები);

   (დ) სა­დაზ­ღვე­ვო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბთან დაკავშირებული შესაბამისი საერთაშორისო თუ ეროვნული ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტების მოქმედების სფეროში შემავალი სა­დაზ­ღვე­ვო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბიდან;

   (ე) ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბი­სა და ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ცვლი­ლე­ბით, ან მა­თი გა­ყიდ­ვის შე­დე­გად (მითითებები, ფინანსური ინსტრუმენტების აღიარებისა და შეფასების შესახებ შეგიძლიათ იხილოთ სსბასს 29-ში, ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტე­ბი: აღი­ა­რე­ბა და შე­ფა­სე­ბა)

   (ვ) სხვა მიმ­დი­ნა­რე აქ­ტი­ვე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ცვლი­ლე­ბით;

   (ზ) სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო საქ­მი­ა­ნო­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ბი­ო­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვე­ბის თავ­და­პირ­ვე­ლი აღი­ა­რე­ბისა და მათი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ცვლი­ლე­ბით (იხ. სსბასს 27, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა);

   (ზ.ა) სოფ­ლის მე­ურ­ნეობის პრო­დუქციის თავ­და­პირ­ვე­ლი აღი­ა­რე­ბის შედეგად (იხ. სსბასს 27); და

   (თ) სასარგებლო წიაღისეულის მო­პო­ვე­ბიდან.

განმარტებები

11. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტში მოცემული ტერ­მი­ნე­ბი გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია შემ­დე­გი მნიშ­ვნე­ლო­ბით:

    გაცვლითი ოპერაცია არის ოპერაცია, რომლის დროსაც ერთი ერთეული იღებს აქტივებს ან მომსახურებას, ან იფარება მისი ვალდებულებები და გაცვლაში მონაწილე მეორე მხარეს პირდაპირ უხდის დაახლოებით იმავე ღირებულების საფასურს (ძირითადად, ფულადი სახსრების, საქონლის, მომსახურების ან აქტივების გამოყენების ფორმით).

    სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა არის თანხა, რომ­ლი­თაც აქ­ტი­ვი შე­იძ­ლე­ბა გა­იც­ვა­ლოს ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა და­ი­ფა­როს საქ­მის მცოდ­ნე და გარიგების მსურველ მხა­რე­ებს შო­რის, ,,გაშ­ლი­ლი ხე­ლის მან­ძი­ლის“ პრინ­ცი­პით შესრულებულ ოპერაციაში.

    არაგაცვლითი ოპერაცია აღნიშნავს ოპერაციას, რომელიც არ წარმოადგენს გაცვლით ოპერაციას. არაგაცვლითი ოპერაციის დროს, ესა თუ ის ერთეული მეორე ერთეულისაგან იღებს გარკვეულ ღირებულებას და ამის სანაცვლოდ მას დაახლოებით იმავე ღირებულების საფასურს პირდაპირ არ უხდის, ან მეორე ერთეულს აძლევს გარკვეულ ღირებულებას და მისგან სანაცვლოდ დაახლოებით იმავე ღირებულების საფასურს პირდაპირ არ იღებს.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

შემოსავალი

12. შემოსავალი მოიცავს მხოლოდ ერთეულის მიერ თავის საკუთარ ანგარიშზე მიღებული ან მისაღები ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის საერთო თანხას. სახელმწიფოს აგენტის ან სხვა სახელმწიფო ორგანიზაციის მიერ, ან მესამე პირთა სახელით მიღებული თანხები, როგორიცაა ტელეფონითა და ელექტროენერგიით სარგებლობისთვის დაწესებული გადასახადების მოკრება საფოსტო განყოფილების მიერ აღნიშნული მომსახურების მომწოდებელი კომპანიების სახელით, არ წარმოადგენს ეკონომიკურ სარგებელს ან მომსახურების პოტენციალს, რომელსაც იღებს ერთეული და არ იწვევს ამ ერთეულის აქტივების ზრდას, ან მისი ვალდებულებების შემცირებას, ამიტომ ისინი შემოსავლად არ განიხილება. ანალოგიურად, სააგენტო ურთიერთობებში მიღებული ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის საერთო თანხა მოიცავს პრინციპალის სახელით მოზიდულ თანხასაც, რომელიც არ იწვევს ერთეულის წმინდა აქტივების/კაპიტალის ზრდას. პრინციპალის სახელით მიღებული თანხები არ არის შემოსავალი, სამაგიეროდ, შემოსავლად განიხილება პრინციპალის მთლიანი თანხების მოკრების ან განკარგვისათვის მიღებული ან მისაღები ნებისმიერი საკომისიო თანხა.

13. დაფინანსებიდან შემოსული თანხები, კერძოდ, ნასესხები სახსრები, არ აკმაყოფილებს შემოსავლის განმარტებას, რადგან: (ა) ამ დროს ერთნაირად იცვლება როგორც აქტივები, ასევე ვალდებულებები და (ბ) ეს არავითარ გავლენას არ ახდენს წმინდა აქტივებზე/კა­პი­ტა­ლზე. დაფინანსებიდან შემოსული თანხები პირდაპირ აისახება ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში და ემატება აქტივებისა და ვალდებულებების ნაშთს.

    შემოსავლის შე­ფა­სე­ბა

14. შემოსავლის შე­ფა­სე­ბა უნ­და მოხ­დეს, მი­ღე­ბუ­ლი ან მი­სა­ღე­ბი ანაზ­ღა­უ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მი­ხედ­ვით.

15. ამა თუ იმ ოპე­რა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი შემოსავლის სი­დი­დე, რო­გორც წე­სი, გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა, ერთეულსა და აქ­ტი­ვის ან მომსახურების მყიდ­ველს ან მომ­ხმა­რე­ბელს შო­რის შეთანხმე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე. მი­სი შე­ფა­სე­ბა ხდე­ბა ერთეულის მი­ერ მი­ღე­ბუ­ლი ან მი­სა­ღე­ბი ანაზ­ღა­უ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, ნე­ბის­მი­ე­რი სა­ცა­ლო და სა­ბი­თუ­მო სა­ვაჭ­რო ფას­დათ­მო­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით.

16. უმეტეს შემთხვევებში, ანაზ­ღა­უ­რე­ბა ხდე­ბა ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ან ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბით და, შე­სა­ბა­მი­სად, შემოსავლის თან­ხაც მი­ღე­ბუ­ლი ან მი­სა­ღე­ბი ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბისა და ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბის ტო­ლია. თუმცა, რო­დე­საც ფუ­ლის ან ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ეკვი­ვა­ლენ­ტის შე­მოს­ვლა ერთეულში ყოვნდება, ანაზ­ღა­უ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა შე­იძ­ლე­ბა მი­ღე­ბუ­ლი ან მი­სა­ღე­ბი ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ნო­მი­ნა­ლურ ოდენობა­ზე ნაკ­ლე­ბი აღ­მოჩ­ნდეს. მა­გა­ლი­თად, სა­ქონ­ლის ყიდ­ვის სა­ფა­სუ­რად ერთეულმა შე­იძ­ლე­ბა მყიდ­ველს მის­ცეს უპ­რო­ცენ­ტო კრე­დი­ტი, ან და­ე­თან­ხმოს სა­ბაზ­რო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვეთ­ზე და­ბალ­პრო­ცენ­ტი­ა­ნი თა­მა­სუ­ქის მი­ღე­ბას. თუ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა, თა­ვი­სი არ­სით, ფაქ­ტობ­რი­ვად, ფი­ნან­სურ ოპე­რა­ცი­ას წარ­მო­ად­გენს, ანაზ­ღა­უ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­ნი­საზღ­ვ­რე­ბა მო­მა­ვა­ლში მი­სა­ღე­ბი ყველა თან­ხის დის­კონ­ტი­რე­ბით, პი­რო­ბი­თი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­მო­ყე­ნე­ბით. პი­რო­ბი­თ საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თს უფ­რო ნათ­ლად გან­საზ­ღვრავს:

    (ა) ანა­ლო­გი­უ­რი კრე­დი­ტუ­ნა­რი­ა­ნი ემი­ტენ­ტის ანა­ლო­გი­ურ ინ­სტრუ­მენ­ტზე უმე­ტე­სად გავ­რცე­ლე­ბული გა­ნაკ­ვეთი; ან

    (ბ) საპ­რო­ცენ­ტო განაკვეთი, რომ­ლი­თაც ხდე­ბა მო­ცე­მუ­ლი ინ­სტრუ­მენ­ტის ნო­მი­ნა­ლუ­რი ღირებულების დის­კონ­ტი­რე­ბა მო­ცე­მუ­ლი სა­ქონ­ლის ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის მიმ­დი­ნა­რე ფა­სამ­დე, რომელიც მას ექნებოდა, გაყიდვის მომენტში სრული ანგარიშსწორების შემთხვევაში.

    სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­სა და ანაზ­ღა­უ­რე­ბის ნო­მი­ნა­ლურ ოდენობას შო­რის სხვა­ო­ბა უნდა აღიარდეს როგორც საპ­რო­ცენ­ტო შემოსავალი, 33-ე და 34-ე პუნ­ქტე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად.

17. სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაც­ვლა ანა­ლო­გი­უ­რი ბუ­ნე­ბი­სა და ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მქო­ნე სა­ქო­ნელ­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბა­ზე არ მიიჩნევა შემოსავლის წარ­მომ­ქმნელ ოპე­რა­ცი­ად. ეს, ძი­რი­თა­დად, ეხე­ბა ისე­თი პრო­დუქ­ტე­ბის გაც­ვლას, რო­გო­რი­ცაა ზე­თი და რძე, რო­დე­საც მომ­წო­დებ­ლე­ბი აწარ­მო­ე­ბენ სხვადასხვა გე­ოგ­რა­ფი­ულ სივ­რცე­ში არსებული პროდუქტების გაც­ვლას, ამა თუ იმ კონკრეტულ ადგილას წარ­მო­შო­ბი­ლი მოთ­ხოვ­ნე­ბის დრო­უ­ლად დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბის მიზ­ნით. თუ სა­ქო­ნლის გაყიდვა ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევა ხდება გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი სა­ხის სა­ქო­ნლი­ს ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის სანაცვლოდ, ასე­თი გაც­ვლა მიჩნეულია შემოსავლის წარ­მომ­ქნელ ოპე­რა­ცი­ად. შემოსავლის სიდიდე გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა, მი­ღე­ბუ­ლი სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მი­ხედ­ვით დაMმისი კო­რექ­ტი­რე­ბა ხდე­ბა გა­და­ცე­მუ­ლი ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ან ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბის თან­ხით. იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია მი­ღე­ბუ­ლი სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის სა­ი­მე­დოდ განსაზღვრა, შემოსავლის შე­ფა­სე­ბა ხდე­ბა გა­ცე­მუ­ლი სა­ქონ­ლი­ს ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, რო­მე­ლიც შემ­დგომ კო­რექ­ტირდება, გადაცემული ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ან ფუ­ლა­დი სახ­სრე­ბის ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტე­ბის თან­ხის მი­ხედ­ვით.

ოპერაციის განსაზღვრა

18. რო­გორც წე­სი, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტის აღი­ა­რე­ბის კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა თი­თო­ე­უ­ლი ოპე­რა­ცი­ის მი­მართ. თუმ­ცა, ზოგ­ჯერ აუ­ცი­ლე­ბე­ლია მა­თი ცალ-ცალ­კე გა­მო­ყე­ნე­ბა, ერ­თი და იმა­ვე ოპე­რა­ცი­ის და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი კომ­პო­ნენ­ტე­ბის მიმართ, რა­თა დად­გინ­დეს ოპე­რა­ცი­ის რე­ა­ლუ­რი შინაარსი. მა­გა­ლი­თად, თუ სა­ქონ­ლის სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ფას­ში შე­დის შემ­დგო­მი მომ­სა­ხუ­რე­ბისთვის განკუთვნილი იდენტიფიცირებადი თან­ხა, ეს უკა­ნას­კნე­ლი ცალ­კე გა­მო­ი­ყო­ფა და აღი­ა­რდე­ბა როგორც შემოსავალი, აღ­ნიშ­ნუ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის მთე­ლი პე­რი­ო­დის განმავლობაში. ამის საპირისპიროდ, აღი­ა­რე­ბის კრი­ტე­რი­უ­მე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბა შეიძლება სა­ჭი­რო იყოს ერ­თდრო­უ­ლად, ორი ან მე­ტი ერ­თმა­ნეთ­თან მჭიდ­როდ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ოპე­რა­ცი­ის მი­მართ, თუ შე­უძ­ლე­ბე­ლია ამ ოპე­რა­ცი­ე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი კო­მერ­ცი­უ­ლი შე­დე­გე­ბის გა­მო­ცალ­კე­ვე­ბა, შესრულებული ოპერაციების მთელი ერთობლიობის განხილვის გარეშე. მა­გა­ლი­თად, ერთეულმა შეიძლება გა­ყი­დოს სა­ქო­ნე­ლი და, იმავდროულად, დადოს სხვა ხელშეკრულე­ბა, რომელიც ით­ვა­ლის­წი­ნებს ამა­ვე სა­ქონ­ლის უკან შეს­ყიდ­ვას გარ­კვე­უ­ლი პე­რი­ო­დის შემდეგ. ცხა­დია, ასე­თი გა­რი­გე­ბით ანუ­ლირ­დე­ბა ოპე­რა­ცი­ის რე­ა­ლუ­რი შე­დე­გი და ამი­ტომ ორივე ოპე­რა­ცია ერ­თად უნ­და იქ­ნეს გან­ხი­ლუ­ლი.

მომსახურების გაწევა

19. იმ შემთხვევაში, თუ შე­საძ­ლე­ბე­ლია მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის ოპერა­ციის შე­დე­გის სა­ი­მე­დოდ გან­საზ­ღვრა, მას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი შემოსავალი აღიარდება, საანგარიშგებო თარიღისთვის მომსახურების ხელშეკრულების შეს­რუ­ლე­ბის სტა­დი­ის მი­ხედ­ვით. ოპერაციის შე­დე­გის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია მა­შინ, თუ დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბუ­ლია ყველა შემ­დე­გი პი­რო­ბა:

    (ა) შემოსავლის ოდენობის გან­საზ­ღვრა შე­საძ­ლე­ბე­ლია სა­ი­მე­დოდ;

    (ბ) მო­სა­ლოდ­ნე­ლია მო­ცე­მუ­ლ ოპე­რა­ცი­ასთან დაკავშირებული ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის შე­მოს­ვლა ერთეულში;

    (გ) შე­საძ­ლე­ბე­ლია მომსახურების გაწევის ხელშეკრულების შეს­რუ­ლე­ბის სტა­დი­ის სა­ი­მე­დოდ შეფასება საანგარიშგებო თარიღისთვის; და

    (დ) შე­საძ­ლე­ბე­ლია მომსახურებაზე უკ­ვე გა­წე­უ­ლი და ხელშეკრულების მთლიანად შესრულებისთვის სა­ჭი­რო და­ნა­ხარ­ჯე­ბის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა.

20. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბას, ოპერაციის (მომსახურების ხელშეკრულების) შესრულების სტა­დი­ის მიხედვით, ხშირად უწოდებენ პრო­ცენ­ტუ­ლი შეს­რუ­ლე­ბის მე­თო­დს. აღ­ნიშ­ნუ­ლი მე­თო­დის თა­ნახ­მად, შემოსავალი აღიარდება იმ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დებ­ში, რომლებშიც ხდება მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა. მაგალითად, ერთეული, რომელიც ეწევა ქონების შეფასების მომსახურებას, შემოსავალს აღიარებს ინდივიდუალური შეფასებების დასრულებისას. ამ მეთოდით შემოსავლის აღიარება უზ­რუნ­ველ­ყოფს სა­სარ­გებ­ლო ინ­ფორ­მა­ცი­ას, მთლიანად შეს­რუ­ლე­ბული მომსახურების მოცულობისა და მოცემული პერიოდის შედეგების შე­სა­ხებ. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბის ამა­ვე პრინ­ციპს ეყ­რდნო­ბა ბასს 11-იც - სამ­შე­ნებ­ლო ხელშეკრულებები. საზოგადოდ, ამ სტან­დარ­ტის მოთ­ხოვ­ნე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია ნე­ბის­მი­ე­რი სა­ხის მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი შემოსავლისა და შესაბამისი ხარ­ჯე­ბის აღი­ა­რე­ბი­სათ­ვის.

21. შემოსავალი მხო­ლოდ მა­შინ აღიარდება, რო­დე­საც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია მო­ცე­მუ­ლი ოპე­რა­ცი­ი­დან ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის შე­მოს­ვლა ერთეულში. თუმცა, თუ თანხა უკვე ასახულია შემოსავალში და ამის შემდეგ გახდება საეჭვო მისი ამოღება, ამოუღებელი თანხა, ანუ თან­ხა, რომ­ლის ამო­ღე­ბის ალ­ბა­თო­ბა ნუ­ლის ტოლია, აღი­ა­რდე­ბა რო­გორც ხარ­ჯი და არა რო­გორც თავ­და­პირ­ვე­ლად აღი­ა­რე­ბუ­ლი შემოსავლის თან­ხის კო­რექ­ტი­რე­ბა.

22. რო­გორც წე­სი, ერთეულს შე­უძ­ლია შემოსავლის სა­ი­მე­დოდ შეფასება, თუ ოპერაციაში მონაწილე სხვა მხარეებთან შეთანხმებული აქვს შემდეგი საკითხები:

    (ა) თი­თო­ე­უ­ლი მხა­რის უფ­ლე­ბე­ბი, მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­წო­დე­ბა­სა და მი­ღე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით;

    (ბ) გასაცვლელი ანაზ­ღა­უ­რე­ბის პი­რო­ბე­ბი; და

    (გ) ან­გა­რიშ­სწო­რე­ბის წე­სი და ვადები.

რო­გორც წე­სი, ასევე აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, ერთეულს გა­აჩ­ნდეს ში­და სა­ფი­ნან­სო და­გეგ­მვი­სა და ან­გა­რიშ­გე­ბის ქმედითი სის­ტე­მა. ერთეული მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­წო­დე­ბის დას­რულე­ბისას ­ა­მოწ­მებს შემოსავლის შე­ფა­სე­ბას და, საჭიროების შემთხვევაში, შეასწორებს. ამ­გვა­რი შე­მოწ­მე­ბის სა­ჭი­რო­ე­ბა სრუ­ლე­ბი­თაც არ ნიშ­ნავს, რომ შე­უძ­ლე­ბე­ლია ოპე­რა­ცი­ი­დან მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავლის ოდენობის სა­ი­მე­დოდ გან­საზ­ღვრა.

23. მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­წო­დე­ბის ხელშეკრულების შეს­რუ­ლე­ბის სტა­დი­ის დად­გე­ნა შე­საძ­ლე­ბე­ლია სხვა­დას­ხვა მე­თო­დით. ერთეულმა უნ­და გა­მო­ი­ყე­ნოს ისე­თი მე­თო­დი, რო­მლის მეშვეობითაც შესაძლებელია უკვე შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის საიმედოდ შეფასება. ოპე­რა­ცი­ის ბუ­ნე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ეს მე­თო­დე­ბი შე­იძ­ლე­ბა გუ­ლის­ხმობ­დეს:

    (ა) შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი სა­მუ­შა­ოს გა­მოკ­ვლე­ვას;

    (ბ) მო­ცე­მუ­ლი თა­რი­ღი­სათ­ვის შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის პრო­ცენ­ტუ­ლი თა­ნა­ფარ­დო­ბის გა­ან­გა­რი­შე­ბას, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მთე­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის მი­მართ; ან

    (გ) მო­ცე­მუ­ლი თა­რი­ღი­სათ­ვის გა­წე­უ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის ხვედრითი წილის გა­ან­გა­რი­შე­ბას, ამ ოპე­რა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მთლიანი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის შეფასებასთან მიმართებით. მო­ცე­მუ­ლი თა­რი­ღი­სათ­ვის გაწეულ დანახარჯებში აისახება მხოლოდ ის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, რომ­ლე­ბიც ასა­ხავს მო­ცე­მუ­ლი თა­რი­ღი­სათ­ვის შეს­რუ­ლე­ბულ მომ­სა­ხუ­რე­ბას, ხო­ლო ოპე­რა­ცი­ის მთლიანი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის შე­ფა­სე­ბა­ში ჩარ­თუ­ლი იქ­ნე­ბა მხოლოდ ის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, რომ­ლე­ბიც ასახავს უკვე გაწეული მომსახურებას, ან მომ­სა­ხუ­რე­ბას, რომელიც გაწეულ იქნება მომავალში ოპერაციის (მომსახურების ხელშეკრულების) და­სამთავრებლად.

    მომ­ხმა­რებ­ლე­ბი­სა­გან ნა­წილ-ნა­წილ გა­დახ­დი­ლი თან­ხე­ბი და ავან­სე­ბი ხში­რად არ ასა­ხავს შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის სი­დი­დეს.

24. თუ მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა ხდე­ბო­და მრა­ვალ­ჯე­რა­დი აქ­ტის მეშვეობით, გარ­კვე­უ­ლი პე­რი­ო­დის განმავლობაში, წმინდა პრაქტიკული მოსაზრებით, შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა თა­ნა­ბარ­ზო­მი­ე­რად, დროის კონკრეტული პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, თუ არ არ­სე­ბობს იმის სა­ფუძ­ვე­ლი, რომ რო­მე­ლი­მე სხვა მე­თო­დის გა­მო­ყე­ნე­ბით უფ­რო ზუს­ტად შე­იძ­ლე­ბა მომ­სა­ხუ­რე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის სტა­დი­ის ასახ­ვა. რო­დესაც რო­მე­ლი­მე ერ­თი აქ­ტი უფ­რო მე­ტად მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, ვიდ­რე ნე­ბის­მი­ე­რი სხვა აქ­ტი, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა გა­და­ვად­დე­ბა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი აქ­ტის შეს­რუ­ლე­ბამ­დე.

25. იმ შემთხვევაში, თუ შე­უძ­ლე­ბე­ლია მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის ოპერაციის შე­დე­გის სა­ი­მე­დოდ შეფასება, მა­შინ შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მხო­ლოდ უკ­ვე აღი­ა­რე­ბუ­ლი ამო­ღე­ბა­დი ხარ­ჯე­ბის ფარ­გლებ­ში.

26. ოპერაციის საწყის სტა­დი­ებ­ზე ხში­რად შე­უძ­ლე­ბე­ლია მომ­სა­ხუ­რე­ბის ოპე­რა­ცი­ის შე­დე­გე­ბის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, ყო­ველ­თვის არ­სე­ბობს იმის ალ­ბა­თო­ბა, რომ ერთეული და­ფა­რავს მო­ცე­მულ ოპე­რა­ცი­ა­ზე გა­წე­ულ და­ნა­ხარ­ჯებს. შე­სა­ბა­მი­სად, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბაც ხდე­ბა მხო­ლოდ მო­ცე­მულ ოპე­რა­ცი­ა­ზე გა­წე­უ­ლი იმ და­ნა­ხარ­ჯე­ბის ფარ­გლებ­ში, რომ­ლის ამო­ღე­ბაც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია. თუ შე­უძ­ლე­ბე­ლია ოპე­რა­ცი­ი­დან მი­ღე­ბუ­ლი შე­დე­გე­ბის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა, ნამეტის აღიარება არ ხდე­ბა.

27. იმ შემთხვევაში, თუ: (ა) შე­უძ­ლე­ბე­ლია ოპერაციის შე­დე­გე­ბის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა და (ბ) ამას­თან, სა­ეჭ­ვოა, რომ გა­წე­უ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი და­იფარება, შემოსავალი არ უნ­და აღიარდეს, ხო­ლო გა­წე­უ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი აი­სა­ხე­ბა ხარ­ჯის სა­ხით. თუ უკვე აღარ არსებობს ხელშეკრულების შე­დე­გე­ბის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბის ხელშემშლელი გაურკვევლობა, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა უნ­და მოხ­დეს, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტის მე-19 პუნ­ქტის და არა 25-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად.

საქონლის გაყიდვა

28. სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვის შე­დე­გად მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა ყვე­ლა ქვე­მოთ ჩა­მოთ­ვლი­ლი პი­რო­ბა:

    (ა) ერთეული მყიდ­ველს გა­დას­ცემს სა­ქონ­ლის სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბულ ყვე­ლა მნიშ­ვნე­ლო­ვან რისკსა და სარ­გე­ბელს;

    (ბ) ერთეული არ ინარ­ჩუ­ნებს უწ­ყვეტ მე­ნე­ჯე­რულ მო­ნა­წი­ლე­ო­ბას იმ დო­ნით, რო­მე­ლიც, ჩვეულებრივ, სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბას­თან ასო­ცირ­დე­ბა და არც გა­ყი­დულ სა­ქო­ნელ­ზე ეფექ­ტურ კონ­ტროლს არ ახორ­ცი­ე­ლებს;

    (გ) შე­საძ­ლე­ბე­ლია შემოსავლის ოდენობის სა­ი­მე­დოდ გან­საზ­ღვრა;

    (დ) მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ მო­ცე­მუ­ლი ოპე­რა­ცი­ი­დან ერთეული მი­ი­ღებს ეკო­ნო­მი­კურ სარ­გე­ბელს ან მომსახურების პოტენციალს; და

    (ე) შე­საძ­ლე­ბე­ლია მო­ცე­მულ ოპე­რა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი უკ­ვე გა­წეუ­ლი ან მო­მა­ვალ პე­რი­ოდ­ში გა­სა­წე­ვი დანახარ­ჯე­ბის სა­ი­მე­დოდ შეფასება.

29. იმის და­სად­გე­ნად, ერთეულმა მყიდ­ველს რო­დის გა­დას­ცა სა­ქონ­ლის სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი რის­კე­ბი და სარ­გე­ბე­ლი, სა­ჭი­როა გა­რი­გე­ბის პი­რო­ბე­ბის შე­მოწ­მე­ბა. უმეტეს შემთხვევებში, სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კე­ბი­სა და სარ­გებ­ლის გა­და­ცე­მა ემ­თხვე­ვა მყიდ­ველ­ისათვის იურიდიული ან ქო­ნებ­რი­ვი უფ­ლე­ბე­ბის გა­და­ცე­მას. ძირითადად, ასე ხდე­ბა სა­ცა­ლო ვაჭ­რო­ბა­ში. სხვა შემ­თხვე­ვებ­ში, სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კე­ბი­სა და სარ­გებ­ლის გა­და­ცე­მა არ ემ­თხვე­ვა იურიდიული ან ქო­ნებ­რი­ვი უფ­ლე­ბის გა­და­ცე­მას.

30. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეული ინარ­ჩუ­ნებს საკუთრებასთან დაკავშირებულ მნიშ­ვნე­ლო­ვან რის­კებს, ოპე­რა­ცია არ მიიჩნევა გა­ყიდ­ვად და, შე­სა­ბა­მი­სად, შემოსავალი არ აღი­ა­რდე­ბა. ერთეულს სა­ქონ­ლის საკუთრებასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი რის­კის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა შე­უძლია მრავალნაირი გზით. ქვე­მოთ გან­ხი­ლუ­ლი მა­გა­ლი­თე­ბი გვიჩ­ვე­ნებს, ერთეულს როდის შეუძლია შეინარჩუნოს და მყიდ­ველს არ გა­დას­ცეს სა­ქონ­ლის სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბული მნიშ­ვნე­ლო­ვანი რის­კები და სარ­გე­ბელი:

    (ა) რო­დე­საც ერთეული იტო­ვებს არა­და­მაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბელ მი­წო­დე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბულ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბას, რო­მე­ლიც უზ­რუნ­ველ­ყო­ფი­ლი არ არის გა­რან­ტიის ჩვეულებრივი პირობებ­ით;

    (ბ) რო­დე­საც ერთეულში რო­მე­ლი­მე სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვი­დან შემოსავლის მი­ღე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია მყიდ­ვე­ლის შემოსავლის წყა­რო­ზე, რო­მე­ლიც მან უნ­და მი­ი­ღოს თა­ვი­სი სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვის შე­დე­გად (მაგალითად, როდესაც სახელმწიფო საგამომცემლო ხასიათის ოპერაციის შედეგად საგანმანათლებლო მასალა უნაწილდება სკოლებს, გაყიდვის ან დაბრუნების პირობით);

    (გ) რო­დე­საც ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლია გაგ­ზავ­ნი­ლი სა­ქონ­ლის და­მონ­ტა­ჟე­ბა და ეს პი­რო­ბა წარმოადგენს მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნ სა­ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბას, რო­მე­ლიც ერთეულს ჯერ არ შე­უს­რუ­ლე­ბია;

    (დ) რო­დე­საც მყიდ­ველს უფ­ლე­ბა აქვს, გაყიდვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი რო­მე­ლი­მე პი­რო­ბის თა­ნახ­მად, უა­რი თქვას სა­ქონ­ლის შე­ძე­ნა­ზე და, ამ­დე­ნად, ერთეულისთვის გა­ურ­კვე­ვე­ლია საქონლის დაბრუნების შე­საძ­ლებ­ლო­ბა.

31. თუ ერთეული იტო­ვებს მხო­ლოდ სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბულ უმ­ნიშ­ვნე­ლო რისკს, ოპე­რა­ცია მიიჩნევა გა­ყიდ­ვად და, შე­სა­ბა­მი­სად, შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა. მა­გა­ლი­თად, გამ­ყიდ­ველ­მა შე­საძ­ლოა სა­ქო­ნელ­ზე და­ი­ტო­ვოს იურიდიული უფ­ლე­ბა მხოლოდ იმ მიზ­ნით, რომ უზ­რუნ­ველ­ყოს კუთ­ვნი­ლი თან­ხის ამო­ღე­ბა. ასეთ შემთხვევაში, თუ ერთეულმა მყიდ­ველს გა­დას­ცა სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი რის­კე­ბი და სარ­გე­ბე­ლი, ასე­თი ოპე­რა­ცია მიიჩნევა გა­ყიდ­ვად და შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა. სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი უმ­ნიშ­ვნე­ლო რის­კის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბის მეორე მაგალითად გამოდგება შემთხვევა, როდესაც სა­ცა­ლო ვაჭ­რო­ბა­ში დაშ­ვე­ბუ­ლია მომ­ხმა­რებ­ლი­სათ­ვის სა­ქონ­ლის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის უკან დაბ­რუ­ნე­ბა, მი­სი უხა­რის­ხო­ბის გამო მყიდველის უკმაყოფილების შემ­თხვე­ვა­ში. ამ­გვარ სი­ტუ­ა­ცი­ა­ში შე­იძ­ლე­ბა შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის მო­მენ­ტი­სათ­ვის იმ პი­რო­ბით, რომ გამ­ყიდ­ველს შე­უძ­ლია სა­ი­მე­დოდ გან­საზ­ღვროს უკან და­საბ­რუ­ნე­ბე­ლი სა­ქონ­ლის შე­საძ­ლო რა­ო­დე­ნო­ბა და აღიაროს მას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის თან­ხა, გა­სუ­ლი პე­რი­ო­დე­ბის გა­მოც­დი­ლე­ბა­სა თუ სხვა შესაბამის ფაქ­ტო­რებ­ზე დაყ­რდნო­ბით.

32. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მხო­ლოდ მა­შინ, თუ მო­სა­ლოდ­ნე­ლია მო­ცე­მუ­ლი ოპე­რა­ცი­ი­დან ერთეულში ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის შე­მოს­ვლა. ზოგ­ შემთხვევაში, ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის შე­მოს­ვლა შეიძლება მოსალოდნელი არ იყოს მა­ნამ, სა­ნამ ერთეული არ მიიღებს ანაზღაურებას, ან არ გაირკვევა ოპე­რა­ცი­ის შეს­რუ­ლე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სა­ეჭ­ვო პი­რო­ბე­ბი. მა­გა­ლი­თად, შემოსავალი შე­იძ­ლე­ბა დამოკიდებული იყოს სხვა ერთეულის საქონლის მიწოდების უნარზე, როგორც ხელშეკრულების ნაწილზე და თუ არსებობს რაიმე ეჭვი საქონლის მიწოდების თაობაზე, აღიარება შეიძლება დაყოვნდეს მანამდე, სანამ ეს მოხდება. რო­დე­საც საქონლის მიწოდება განხორციელდება, გაურკვევლობა მოიხსნება და შე­იძ­ლე­ბა შე­სა­ბა­მი­სი შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა. თუ შემოსავალი უკ­ვე აღიარებუ­ლია და შემ­დეგ გახ­დე­ბა სა­ეჭ­ვო გა­და­სახ­დე­ლი თან­ხის ამო­ღე­ბა, ამოუღებელი თანხა, ანუ თან­ხა, რომ­ლის ამო­ღე­ბის ალ­ბა­თო­ბა ნუ­ლის ტო­ლია, აღი­ა­რდება ხარ­ჯის სა­ხით და არა რო­გორც თავ­და­პირ­ვე­ლად აღი­ა­რე­ბუ­ლი შემოსავლის თან­ხის კო­რექ­ტი­რე­ბა.

პროცენტები, როლიალტები, დივიდენდები და მსგავსი განაწილებები

33. ერთეულის აქ­ტი­ვე­ბის სხვა პირ­თა მი­ერ გა­მო­ყე­ნე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავლის აღიარება პრო­ცენ­ტე­ბის, რო­ი­ალ­ტე­ბი­სა და დი­ვი­დენ­დე­ბის სა­ხით უნ­და მოხდეს 34-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად, თუ:

    (ა) მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ მო­ცე­მუ­ლი ოპე­რა­ცი­ი­დან მო­მა­ვალ­ში ერთეულში შე­მო­ვა ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გე­ბე­ლი ან მომსახურების პოტენციალი; და

    (ბ) შე­საძ­ლე­ბე­ლია შემოსავლის სი­დი­დის სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა.

34. ასე­თი შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა უნ­და მოხ­დეს ბუღალტრული აღრიცხვის შემ­დეგი მეთოდებით:

    (ა) პრო­ცენ­ტე­ბი აღი­ა­რდე­ბა დროის პროპორციულობის მეთოდით, რომელიც ითვალისწინებს აქტივების ეფექტურ შემოსავლიანობის დონეს;

    (ბ) რო­ი­ალ­ტე­ბი აღი­ა­რდე­ბა მათი მიღების შემდეგ, შე­სა­ბა­მი­სი შეთანხმე­ბის ში­ნა­არ­სის მი­ხედ­ვით; და

    (გ) დი­ვი­დენ­დე­ბი ან მსგავსი განაწილებები აღი­ა­რდე­ბა მა­შინ, რო­გორც კი ძა­ლა­ში შე­ვა აქ­ცი­ო­ნე­რის ან ერთეულის უფ­ლე­ბა, დი­ვი­დენ­დე­ბის მი­ღე­ბის შე­სა­ხებ.

35. აქტივების ეფექტური შემოსავლიანობის დონე არის საპროცენტო განაკვეთი, რომელიც საჭიროა იმ მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დისკონტირებისათვის აქტივის საწყის საბალანსო ღირებულებასთან გასათანაბრებლად, რომლის მიღებაც მოსალოდნელია მოცემული აქტივის მომსახურების მთელი ვადის განმავლობაში. საპროცენტო განაკვეთიდან მიღებული შემოსავალი მოიცავს ნებისმიერი ფასდათმობის ან დანამატის თანხის, ან სხვა სახის სხვაობის თანხის ამორტიზაციას, რომელიც წარმოიქმნება სავალო ფასიანი ქაღალდების საწყის საბალანსო ღირებულებასა და დაფარვის ვადის გასვლისას არსებულ მის ღირებულებას შორის.

36. იმ შემთხვევაში, თუ გა­და­უხ­დე­ლი პრო­ცენ­ტის და­რიც­ხვა პრო­ცენ­ტი­ა­ნი ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის შე­ძე­ნამ­დე მოხდა, მო­მა­ვალ პე­რი­ოდ­ში მი­­ღე­ბული საპ­რო­ცენ­ტო შე­მო­სა­ვა­ლი გა­და­ნა­წილ­დე­ბა პროცენტიანი ინვესტიციების შე­ძე­ნის წი­ნა და შეძენის შემდგომ პე­რი­ო­დებ­ზე; ამ შემ­თხვე­ვა­ში, შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა მხო­ლოდ შეძენის შემდგომი პე­რი­ო­დის საპ­რო­ცენ­ტო შე­მო­სა­ვა­ლი. თუ ერთეულის წილობრივი ფასიანი ქაღალდების დივიდენდების ან მსგავსი განაწილებების გამოცხადება შეძენის წინა პერიოდში მიღებული წმინდა ნამეტიდან მოხდა, ასეთი დივიდენდები ან მსგავსი განაწილებები გამოიქვითება ფასიანი ქაღალდების თვითღირებულებიდან. იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი განაწილება სხვადასხვა პერიოდზე თვითნებური, სუბიექტური საფუძვლის გარდა რაიმე სხვა მეთოდით რთულად გასაკეთებელია, დივიდენდები ან მსგავსი განაწილებები აღიარდება შემოსავლის სახით, თუ ისინი აშკარად გამოხატულად არ წარმოადგენს წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ღირებულების ნაწილის ამოღებას.

37. რო­ი­ალ­ტე­ბის, მაგალითად, საწვავთან დაკავშირებული როიალტების და­რიც­ხვა და მა­თი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა შე­სა­ბა­მი­სი შეთანხმების პი­რო­ბე­ბის მი­ხედ­ვით, თუ, შეთანხმე­ბის ში­ნა­არ­სის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, უფრო მარ­თე­ბუ­ლი არ არის შემოსავლის აღი­არება, სხვა უფ­რო მი­სა­ღებ სის­ტე­მა­ტურ და რა­ცი­ო­ნა­ლურ სა­ფუძ­ველ­ზე.

38. შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა მხო­ლოდ მა­შინ, რო­დე­საც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ ოპე­რა­ცი­ი­დან ერთეული მიიღებს ეკო­ნო­მი­კუ­რ სარ­გებ­ელს ან მომსახურების პოტენციალს. თუმცა, თუ თანხა უკვე ასახულია შემოსავალში და ამის შემ­დეგ გახ­დება სა­ეჭ­ვო თან­ხის მი­ღე­ბა, ამო­უღებელი თან­ხა, ანუ ის თანხა, რომლის ამოღების ალბათობაც ნულის ტოლია, აი­სა­ხე­ბა რო­გორც ხარ­ჯი და არა რო­გორც თავ­და­პირ­ვე­ლად აღი­ა­რე­ბუ­ლი შემოსავლის თან­ხის კორექტი­რე­ბა.

განმარტებითი შენიშვნები

39. ერთეულმა უნდა გაამჟღავნოს:

    (ა) შემოსავლის აღი­ა­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა, მომსახურების გაწევის ოპერაციების შესრულე­ბის სტა­დი­ის გან­საზ­ღვრი­სათ­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბულ მე­თოდ­თან ერ­თად;

    (ბ) სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი შემოსავლის თანხები, თითოეული მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი კატეგორიის მიხედვით, მათ შო­რის, შემოსავალი, რომელიც მიღებულია:

    1. მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვიდან;;

    2. სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვიდან;

    3. პრო­ცენ­ტე­ბიდან;

    4. რო­ი­ალ­ტე­ბიდან; და

    5. დი­ვი­დენ­დე­ბიდან და მსგავსი განაწილებებიდან; და

       (გ) სა­ქონ­ლის ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაც­ვლით მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავალი, რო­მე­ლიც ჩარ­თუ­ლია შემოსავლის თი­თო­ე­ულ მნიშ­ვნე­ლო­ვან კა­ტე­გო­რი­ა­ში.

40. სახელმძღვანელო მითითებები, განმარტებით შენიშვნებში პი­რო­ბი­თი აქ­ტი­ვე­ბისა და პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბები­ს შე­სა­ხებ ინფორმაციის გამჟღავნების თაობაზე, შეგიძლიათ იხილოთ სსბასს 19-ში, ანა­რიც­ხე­ბი, პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი და პი­რო­ბი­თი აქ­ტი­ვე­ბი. პი­რო­ბი­თი აქ­ტი­ვე­ბი და პირობითი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი შე­საძ­ლოა წარ­მო­იშ­ვას ისეთი მუხ­ლე­ბი­სა­გან, რო­გო­რი­ცაა სა­გა­რან­ტიო და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, პრე­ტენ­ზი­ე­ბი, ჯა­რი­მე­ბი ან შე­საძ­ლო და­ნა­კარ­გე­ბი.

ძალაში შესვლის თარიღი

41. ერთეულმა მო­ცე­მუ­ლი სტანდარტი უნ­და გა­მო­იყე­ნოს იმ წლიური ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბი­სთვის, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავს 2002 წლის 1 ივლისს ან მის შემ­დეგ დაწ­ყე­ბულ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პერიოდებს. სასურველია სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენება. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეული მოცემულ სტანდარტს გამოიყენებს 2002 წლის 1 ივლისამდე დაწ­ყე­ბული სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დისათვის, მან ამის შესახებ უნდა განაცხადოს განმარტებით შენიშვნებში.

    41ა. 42 პუნქტი შეცვლილია სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა აღნიშნული ცვლილება უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისთვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული სსბასს 33-ს გამოიყენებს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის, მან ასევე უნდა გამოიყენოს აღნიშნილი ცვლილება ადრინდელი პერიოდისათვის.

    41ბ. მე -10 პუნქტის (ბ) პუნქტი შესწორებულია სსბასს 37-ის, ერთობლივი შეთანხმებები, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად, ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილება, როდესაც ის გამოიყენებს სსბასს 37-ს.

    41გ. მე -2 და მე -3 პუნქტები ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს– ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრინდელი გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული აღნიშნულ ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს ეს ფაქტი.

42. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის საფუძველზე სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 9-ის შემადგენელი ნაწილი.

სსბასს 9– ის გადახედვა სსბასსს-ს მიერ 2016 წლის აპრილში. სსბასს– ების გამოყენების გამოცემის შედეგად,

დს.1. სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

მითითებები დანერგვაზე

წინამდებარე მითითებები დანერგვაზე დაერთვის სსბასს 9-ს, მაგრამ არ წარმოადგენს მის ნაწილს.

მდ1. საჯარო სექტორის ერთეულები შემოსავალს იღებენ გაცვლითი ან არაგაცვლითი ოპერაციებიდან. წინამდებარე სტანდარტი ეხება მხოლოდ გაცვლითი ოპერაციებიდან მიღებულ შემოსავალს. გაცვლითი ოპერაციებიდან შემოსავლის მიღება ხდება:

(ა) მესამე მხარეებისათვის საქონლის მიყიდვის ან მომსახურების გაწევის შედეგად;

(ბ) სხვა სახელმწიფო უწყებებისთვის საქონლის მიყიდვის ან მომსახურების გაწევის შედეგად;

(გ) ერთეულის აქტივების სხვების მიერ გამოყენებით, რის შედეგადაც წარმოიშობა პროცენტები, როიალტები და დივიდენდები ან მსგავსი განაწილებები.

მდ2. ამა თუ იმ კონკრეტული ოპერაციის მიმართ, აღიარების კრიტერიუმების გამოყენებაზე შესაძლოა გავლენა იქონიოს:

(ა) ზოგიერთი ქვეყნის კანონმა, რომელიც შეიძლება ზუსტად განსაზღვრავდეს დროის იმ მომენტს, როცა ერთეული საკუთრებასთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან რისკებსა და სარგებელს გადასცემს სხვას. შესაბამისად, წინამდებარე განყოფილებაში განხილული მაგალითები აღქმულ უნდა იქნეს იმ ქვეყნის კანონების კონტექსტში, რომელშიც ხორციელდება ოპერაცია;

(ბ) იმ ერთეულთა შორის ურთიერთობათა (ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი თუ სხვა სახის ურთიერთობები) ხასიათმა, რომელთაგან ერთი იხდის, ხოლო მეორე შემოსავალს იღებს (ანუ ერთეულები შეიძლება შეთანხმდნენ რომელიმე კონკრეტულ დროზე, როდესაც შემოსავლის მიმღებ ერთეულს შეუძლია შემოსავლის აღიარება).

მომსახურების გაწევა

საცხოვრებლით უზრუნველყოფა

მდ3. საცხოვრებლით უზრუნველყოფისას საიჯარო ქირის სახით შემოსული შემოსავალი აღიარდება როგორც შემოსავალი, ვინაიდან ამ გზით შემოსავლის მიღება ხდება იჯარის შესახებ გაფორმებული ხელშეკრულების პირობების თანახმად.

სასკოლო ტრანსპორტით უზრუნველყოფა

მდ 4. სასკოლო ტრანსპორტით უზრუნველყოფისათვის დაწესებული გადასახადებიდან მიღებული შემოსავლის აღიარება ხდება ტრანსპორტის მიწოდების შემდეგ.

ფასიანი საავტომობილო გზების მართვა

მდ 5. ფასიანი საავტომობილო გზების მართვიდან მიღებული შემოსავლის აღიარება ხდება მისი მიღების შემდეგ, გზების გამოყენების მიხედვით.

სასამართლო საქმეთა წარმოება

მდ 6. სასამართლო საქმეთა წარმოებიდან მიღებული შემოსავალი შეიძლება აღიარდეს, საქმის წარმოების მიმდინარეობის სტადიის მიხედვით ან დროის იმ პერიოდის მიხედვით, რომლის განმავლობაშიც იმართება სასამართლო სხდომები.

მოწყობილობების, აქტივებისა და მომსახურების მართვა

მდ 7. მოწყობილობების, აქტივებისა და მომსახურების მართვიდან მიღებული შემოსავლის აღიარება ხდება ხელშეკრულების ვადის განმავლობაში, მართვის მომსახურების გაწევისთანავე.

სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევები

მდ 8. სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევების ჩატარების შესახებ გაფორმებული ხელშეკრულებებიდან კლიენტებისაგან მიღებული შემოსავლის აღიარება ხდება, ინდივიდუალური პროექტების შესრულების სტადიის მიხედვით.

და­მონ­ტა­ჟე­ბის სა­ფა­სუ­რი

მდ 9. და­მონ­ტა­ჟე­ბის სა­ფა­სუ­რის აღი­ა­რე­ბა შემოსავლის სა­ხით ხდე­ბა და­მონ­ტა­ჟე­ბის სამუშაოთა შესრულების სტა­დი­ის მი­ხედ­ვით, თუ იგი და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი არ არის ისე­თი პრო­დუქ­ცი­ის გა­ყიდ­ვას­თან, რა შემთხვევაშიც შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვის შემ­დეგ.

ისე­თი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ანაზ­ღა­უ­რე­ბა, რო­მე­ლიც ჩა­ირ­თვე­ბა პრო­დუქ­ცი­ის ფას­ში

მდ 10. თუ პრო­დუქ­ცი­ის სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ფას­ში შე­დის შემ­დგო­მი მომ­სა­ხუ­რე­ბის იდენტიფიცირებადი თან­ხა (მა­გა­ლი­თად, პროგ­რა­მუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის გა­ყიდ­ვი­სას გა­ყიდ­ვის შემ­დგო­მი ტექ­ნი­კუ­რი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფა და პრო­დუქ­ცი­ის ხა­რის­ხის ამაღ­ლე­ბა), ამ თანხის აღიარება დაყოვნდება (გადავადდება) და შემოსავლის სა­ხით აღიარდება იმ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დში, რო­მელშიც შეს­რულ­დე­ბა მომ­სა­ხუ­რე­ბა. გა­დავადებუ­ლი თან­ხა არის ის თან­ხა, რო­მე­ლიც და­ფა­რავს მომ­სა­ხუ­რე­ბის მო­სა­ლოდ­ნელ და­ნა­ხარ­ჯებს, შეთანხმე­ბის პი­რო­ბე­ბის თა­ნახ­მად, ამ მომ­სა­ხუ­რე­ბი­დან გარ­კვე­უ­ლი რეალური მო­გე­ბის მი­ღე­ბას­თან ერ­თად.

სა­დაზ­ღვე­ვო კომ­პა­ნი­ე­ბის სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლე­ბი

მდ 11. სა­დაზ­ღვე­ვო კომ­პა­ნი­ე­ბის მი­ერ მი­ღე­ბუ­ლ ან მი­სა­ღე­ბ ისე­თ სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლე­ბს, რომ­ლე­ბიც არ მო­ით­ხოვს სა­დაზ­ღვე­ვო კომ­პა­ნი­ი­სა­გან შემ­დგო­მი/დამატებითი მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვას, სადაზღვევო კომ­პა­ნი­ა აღი­ა­რე­ბს შემოსავლის სა­ხით, შე­სა­ბა­მი­სი სა­დაზ­ღვე­ვო პო­ლი­სების ძა­ლა­ში შეს­ვლის თა­რი­ღით ან მათი გა­ნახ­ლე­ბის თა­რი­ღით. თუმ­ცა, რო­დე­საც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ სა­დაზ­ღვე­ვო კომ­პა­ნი­ი­სა­გან მოთ­ხოვ­ნი­ლი იქ­ნე­ბა შემ­დგო­მი/დამატებითი მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა, სა­დაზ­ღვე­ვო პო­ლი­სის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლის ან მი­სი ნა­წი­ლის აღიარება გა­დავადდე­ბა და აღი­ა­რდე­ბა იმ პე­რი­ო­დის შემოსავლის სა­ხით, რომ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­შიც მოქ­მე­დებს პო­ლი­სი.

ფი­ნან­სუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი

მდ 12. ფი­ნან­სუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლის შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია: (ა) გა­და­სა­ხდე­ლის და­ნიშ­ნუ­ლე­ბა­ზე და (ბ) მას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის აღ­რიც­ხვის მე­თოდ­ზე. ფი­ნან­სუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლის აღ­წე­რა შე­საძ­ლოა ვერ ასა­ხავ­დეს გა­წე­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ხა­სი­ათ­სა და ში­ნა­არსს. ამი­ტომ აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ერ­თმა­ნე­თი­სა­გან გა­ი­მიჯ­ნოს ის გადასახდელი, რო­მე­ლიც ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტი­ს ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლია - გა­და­სა­ხდე­ლი, რო­მე­ლიც მი­ი­ღე­ბა გა­წე­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის შე­დე­გად და გა­და­სა­ხდე­ლი, რო­მე­ლიც მი­ი­ღე­ბა რა­ი­მე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ქმე­დე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის შე­დე­გად.

(ა) სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი, რო­მე­ლიც ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტი­ს ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­ნუ­ყო­ფელი ნა­წილია.

ასე­თი სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი, ჩვე­უ­ლებ­რივ, გა­ნი­ხი­ლე­ბა რო­გორც ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის კო­რექ­ტი­რე­ბა. თუმცა, თუ ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის შე­ფა­სე­ბა სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით ხდე­ბა, ხოლო სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში მომხდარი ცვლი­ლე­ბა აღი­არ­დე­ბა ნამეტში ან დეფიციტში, სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის თავ­და­პირ­ვე­ლად აღი­ა­რე­ბი­სას.

1. ერთეულის მი­ერ მი­ღე­ბუ­ლი სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი, რო­მე­ლიც დაკავშირებულია ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვე­ბის შექ­მნასთან ან შე­ძე­ნასთან, გარ­და იმ აქ­ტი­ვე­ბი­სა, რო­მლე­ბიც სსბასს 29-ის შესაბამისად კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლია, რო­გორც „სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით აღრიცხული ფი­ნან­სუ­რი აქ­ტი­ვი, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით”

   ამ­გვა­რი სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი შე­იძ­ლე­ბა მოიცავდეს ისე­თი საქ­მი­ა­ნო­ბის ანაზ­ღა­უ­რე­ბა­ს, რო­გო­რი­ცაა: მსეს­ხებ­ლის ფი­ნან­სუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის შე­ფა­სე­ბა, გა­რან­ტი­ე­ბისა და უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის შე­ფა­სე­ბა და აღრიცხვა და ფა­სი­ა­ნი ქა­ღალ­დე­ბის სხვა სა­ხის შეთანხმებები, ინ­სტრუ­მენ­ტის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვა, დო­კუ­მენ­ტე­ბის მომ­ზა­დე­ბა და გა­ფორ­მე­ბა და ოპერაციის დასრულება. ასე­თი ტი­პის სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლე­ბი წარ­მო­ად­გენს იმ თანამო­ნა­წი­ლე­ო­ბის გა­ნუ­ყო­ფელ ნა­წილს, რომ­ლის შე­დე­გა­დაც წარ­მო­ი­შო­ბა ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტი და მასთან დაკავშირებული გარიგების და­ნა­ხარ­ჯე­ბი (როგორც განსაზღვრულია სსბასს 29-ში). ეს გა­და­სა­ხდე­ლე­ბი გადავადდება და აღი­ა­რდება, რო­გორც ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის კო­რექ­ტი­რე­ბა.

2. ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის სა­კო­მი­სიო, რო­მელ­საც ერთეული იღებს ისე­თი სეს­ხის ორ­გა­ნი­ზე­ბი­სათ­ვის, რო­ცა სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა სსბასს 29-ით არ რე­გუ­ლირ­დე­ბა

   თუ მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ ერთეული და­დებს სპე­ცი­ფი­კურ სა­სე­სხო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბას და ეს სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა არ რე­გუ­ლირ­დე­ბა სსბასს 29-ით, მი­ღე­ბუ­ლი სა­კო­მი­სიო გა­ნი­ხი­ლე­ბა ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის შე­ძე­ნის უწყვეტი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის კომ­პენ­სა­ცი­ად და შე­სა­ბა­მის გარიგების დანახარ­ჯებ­თან (როგორც განსაზღვრულია სსბასს 29-ში) ერ­თად უნ­და გა­და­ვად­დეს და აღი­ა­რდეს რო­გორც ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის კო­რექ­ტი­რე­ბა. თუ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის ვა­და ამო­ი­წუ­რე­ბა და ერთეული სესხს არ გას­ცემს, სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის ვა­დის გას­ვლის თა­რი­ღით. სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, რო­მლებიც გა­ნე­კუთ­ვნე­ბ­ა სსბასს 29-ის მოქ­მე­დე­ბის სფე­როს, აღი­რიც­ხე­ბა, რო­გორც წარ­მო­ე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტი და შე­ფას­დე­ბა სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით.

   (iii) ამორ­ტი­ზე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით შე­ფა­სე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის გა­ცე­მი­დან მი­ღე­ბუ­ლი სა­კო­მი­სი­ო­ გა­და­სა­ხდე­ლე­ბი

   ეს სა­კო­მი­სიო ფი­ნან­სუ­რ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბაში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის წარ­მოქ­მნის პროცესის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლია. რო­ცა ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა არ კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა, რო­გორც `სამართლიანი ღირებულებით აღრიცხული, ნამეტში ან დეფიციტში ასახვით~, მა­შინ ამ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის ორგანიზებისთვის მიღებული სა­კო­მი­სიო გადასახდელები, შე­სა­ბა­მის გაწეულ გარიგების და­ნა­ხარ­ჯებ­თან ერ­თად (როგორც ეს სსბასს 29-ით არის განსაზღვრული), ჩაირ­თვება ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის საწ­ყის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში და აღი­ა­რდება, რო­გორც ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის კო­რექ­ტი­რე­ბა. ერთეული იმ სა­კო­მი­სი­ო­ გადასახდელსა და და­ნა­ხარ­ჯებს, რომ­ლე­ბიც ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბი­ს ეფექ­ტუ­რი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლია, გამიჯნავს ვალდებულების წარმოქმნის სა­კო­მი­სი­ო­სა და გარიგების და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სგან, რომ­ლე­ბიც და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის უფ­ლე­ბებ­თან, რო­გო­რი­ცაა, მაგალითად, ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის მომ­სა­ხუ­რე­ბა.

   (ბ) საკომისიო გადასახდელი, რო­მე­ლიც წარ­მო­იქ­მნე­ბა მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის შე­დე­გად

   (i) სესხის მომსახურებისათვის დაწესებული საკომისიო

   ერთეულის მიერ მისაღები საკომისიო გადასახდელი, რომელიც დაირიცხება სესხის მომსახურებისათვის, შემოსავლის სახით უნდა აღიარდეს მომსახურების გაწევის მომენტისათვის.

   (ii) სეს­ხის ორ­გა­ნი­ზე­ბის სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლი, რო­ცა სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა არ რე­გუ­ლირ­დე­ბა სსბასს 29-ით

   თუ მცი­რეა იმის ალ­ბა­თო­ბა, რომ ესა თუ ის კონკრეტული სა­სეს­ხო შე­თან­ხმე­ბა მიღ­წე­უ­ლი იქ­ნე­ბა და სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა არ რე­გუ­ლირ­დე­ბა სსბასს 29-ით, სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლის შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა სა­ხელშეკრულებო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, დრო­ის პრო­პორ­ცი­უ­ლო­ბის მე­თო­დით. სა­სეს­ხო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი, რო­მლე­ბიც გა­ნე­კუთ­ვნე­ბა სსბასს 29-ის მოქ­მე­დე­ბის სფე­როს, აღი­რიც­ხე­ბა, რო­გორც წარ­მო­ე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტი და შე­ფას­დე­ბა სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით.

3. ინვესტიციების მართვის საზღაური

   ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვი­სათ­ვის გა­და­სახ­დე­ლი საზ­ღა­უ­რი შემოსავლად აღი­ა­რდე­ბა მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის­თა­ნა­ვე.

   და­მა­ტე­ბი­თი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, რომ­ლე­ბიც პირდაპირ უკავ­შირ­დე­ბა ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის უზ­რუნ­ველ­ყო­ფას, აქ­ტი­ვის სა­ხით აღი­ა­რდება იმ შემთხვევაში, თუ შე­საძ­ლე­ბე­ლია მა­თი ცალ­კე იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბა და სა­ი­მე­დოდ შე­ფა­სე­ბა და მოსალოდნელია მა­თი ანაზ­ღა­უ­რე­ბა. სსბასს 29-ის შე­სა­ბა­მი­სად, და­მა­ტე­ბი­თი დანახარ­ჯე­ბი ისე­თი დანახარ­ჯე­ბია, რომ­ლე­ბიც არ წარ­მო­ი­შო­ბო­და, თუ ერთეული არ გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლე­ბდა ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის უზრუნველყოფას. ეს აქ­ტი­ვი წარ­მო­ად­გენს ერთეულის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით უზ­რუნ­ველ­ყო­ფილ უფ­ლე­ბას _ სარ­გე­ბე­ლი მი­ი­ღოს ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვი­დან და ამორ­ტი­ზდე­ბა ერთეულის მი­ერ შე­სა­ბა­მი­სი შემოსავლის აღი­ა­რე­ბას­თან ერ­თად. თუ ერთეულს გა­აჩ­ნია ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის პორ­ტფე­ლი, ერთეულმა ასე­თი დანახარ­ჯე­ბის ანაზ­ღა­უ­რე­ბა­დო­ბა უნ­და შე­ა­ფა­სოს მთელი პორ­ტფე­ლის სა­ფუძ­ველ­ზე.

   ფი­ნან­სურ მომ­სა­ხუ­რე­ბა­ზე დადებული ზო­გი­ერ­თი ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა გუ­ლის­ხმობს რო­გორც ერ­თი ან მე­ტი ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის შე­ძე­ნას, ასე­ვე ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევას. მა­გა­ლი­თისთვის შეგვიძლია განვიხილოთ გრძელ­ვა­დი­ა­ნი ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა ყო­ველ­თვი­ურ გა­და­ხედ­ვას და და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია წილობრივი ფა­სი­ა­ნი ქა­ღალ­დე­ბის გარკვეული ჯგუფის მარ­თვას­თან. ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის შემსრულებე­ლი ფი­ნან­სუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტის წარმოქმნისას გარიგების დანახარ­ჯებს გამიჯნავს იმ დანახარ­ჯე­ბი­სა­გან, რომ­ლე­ბიც და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის მარ­თვის მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვის უფ­ლე­ბას­თან.

(გ) მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ქმე­დე­ბის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბი­სათ­ვის მი­ღე­ბუ­ლი სა­კო­მი­სიო

სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლის აღი­ა­რე­ბა შემოსავლის სა­ხით ხდე­ბა აღნიშნული მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ქმე­დე­ბის გან­ხორ­ცი­ელ­ე­ბის შემდეგ ისე, რო­გორც ეს ნაჩ­ვე­ნე­ბია შემ­დეგ მა­გა­ლი­თებ­ში:

1. კლი­ენ­ტზე აქ­ცი­ე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბი­ს სა­კო­მი­სიო

   სა­კო­მი­სიო გა­და­სა­ხდე­ლი აღი­ა­რდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც აქ­ცი­ე­ბი გა­ნა­წი­ლდება;

   (ii) მსეს­ხე­ბელ­სა და ინ­ვეს­ტორს შო­რის სეს­ხის გან­თავ­სე­ბის შე­თან­ხმე­ბის სა­კო­მი­სიო

   სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლი შემოსავლის სა­ხით მაშინ აღი­ა­რდე­ბა, როდესაც შეთანხმდება სეს­ხის გაცემა;

   (iii) სეს­ხის სინ­დი­ცი­რე­ბი­ს სა­კო­მი­სიო

   სინ­დი­ცი­რე­ბულ სეს­ხზე სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დელი, რომელსაც იღებს ერთეული და აგ­ვა­რებს სეს­ხის სა­კით­ხებს და თა­ვის­თვის არ იტო­ვებს სეს­ხის პა­კე­ტის არც ერთ ნა­წილს (ან იტო­ვებს ნა­წილს შე­სა­და­რი­სი რის­კის ისე­თი­ვე ეფექტური საპროცენტო განაკვეთით, რო­გორც სინ­დი­კა­ტის სხვა მო­ნა­წი­ლე­ე­ბი), წარმოადგენს ანაზ­ღა­უ­რე­ბას სინ­დი­ცირებ­ის მომ­სა­ხუ­რე­ბის­ათ­ვის. ამ­გვა­რი სა­კო­მი­სიო გა­და­სახ­დე­ლი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა სესხის სინ­დიცირებ­ის პრო­ცე­სის დას­რულ­ე­ბისას.

   სააბონემენტო გადასახდელი

მდ13. შემოსავალი მხატ­ვრუ­ლი, თე­ატ­რა­ლუ­რი წარ­მოდ­გე­ნი­დან, წვე­უ­ლე­ბი­დან და სხვა გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ღონისძიებე­ბი­დან აღი­ა­რდე­ბა ამ­ ღონისძიებე­ბის ჩატარებისას. რო­დე­საც აბო­ნე­მენ­ტი იყი­დე­ბა რა­მ­დე­ნი­მე ღონისძიები­სათ­ვის, სააბონემენტო გადასახდელი ნა­წილ­დე­ბა თი­თო­ე­ულ ღონისძიება­ზე ისე­თი მე­თო­დით, რო­მე­ლიც ასა­ხავს თი­თო­ე­უ­ლი ღონისძიების დროს გა­წე­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის მო­ცუ­ლო­ბას.

სწავლის საფასური

მდ14. სა­ფა­სუ­რის აღი­ა­რე­ბა შემოსავლად ხდე­ბა სწავ­ლე­ბის პე­რი­ოდ­ში.

პირ­ვე­ლა­დი შე­ნა­ტა­ნი, გაწევრიანების საფასური და სა­წევ­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი

მდ15. შემოსავლის აღიარება და­მო­კი­დე­ბუ­ლია გა­წე­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ხა­სი­ათ­ზე. თუ შე­ნა­ტა­ნი მხო­ლოდ წევ­რო­ბის უფ­ლე­ბას იძ­ლე­ვა და ყვე­ლა სხვა სა­ხის მომ­სა­ხუ­რე­ბის თუ პრო­დუქ­ცი­ისთვის გადახდა ცალ­კე ხდე­ბა, ან თუ ეს არის ცალ­კე წლი­უ­რი ხელ­მო­წე­რა, გა­და­სახ­დე­ლი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც არ არ­სე­ბობს რაიმე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლო­ბა, მათ მი­ღე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით. თუ გა­და­სახ­დე­ლი წევ­რე­ბს უფ­ლე­ბას აძ­ლევს, უზ­რუნ­ველ­ყო­ფილ იქ­ნენ სხვა­დას­ხვა სა­ხის მომ­სა­ხუ­რე­ბით ან პუბ­ლი­კა­ცი­ე­ბით წევ­რო­ბის პე­რი­ოდ­ში, ან ისარგებლონ არა­წევ­რებ­თან შე­და­რე­ბით უფ­რო და­ბა­ლი ფა­სე­ბით სა­ქონ­ლის ყიდვის ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის მიღებისას, მა­შინ გადასახდელი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა ისე­თი მე­თო­დით, რო­მე­ლიც ასა­ხავს აღნიშნუ­ლი შე­ღა­ვა­თე­ბის გაცემის გრაფიკს, ხასიათსა და ღი­რე­ბუ­ლე­ბას.

ფრან­შ­ი­ზის ან კონცესიური შეთანხმების სა­ფა­სუ­რი

მდ16. ფრან­შ­ი­ზის ან კონცესიური შეთანხმების სა­ფა­სურ­ი შე­იძ­ლება მოიცავდეს მომ­სა­ხუ­რე­ბის, მოწ­ყო­ბი­ლო­ბი­ს, სხვა მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი აქ­ტი­ვე­ბისა და ნოუ-ჰა­უს თავ­და­პირ­ვე­ლ და შემ­დგო­მ მი­წო­დე­ბას. შე­სა­ბა­მი­სად, ფრან­შ­ი­ზის ან კონცესიური შეთანხმების სა­ფა­სუ­რის აღი­ა­რე­ბა შემოსავლის სა­ხით ხდე­ბა ისე­თი მე­თო­დით, რო­მე­ლიც ასა­ხავს სა­ფა­სუ­რის და­რიც­ხვის მი­ზანს. ქვე­მოთ განხილულია ფრან­შ­ი­ზის ან კონცესიური შეთანხმების საზ­ღა­უ­რის აღი­ა­რე­ბის მიზანშეწონილი მე­თო­დე­ბი:

(ა) მოწ­ყო­ბი­ლო­ბი­სა და სხვა მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი აქ­ტი­ვე­ბის მი­წო­დე­ბა

გა­ყი­დუ­ლი აქ­ტი­ვე­ბის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი თან­ხა შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა სა­ქო­ნ­ლის მი­წო­დე­ბის ან სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბის გა­და­ცე­მის შემდეგ;

(ბ) თავ­და­პირ­ვე­ლი და შემ­დგო­მი მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვა

შემდგომი მომ­სა­ხუ­რე­ბი­ს სა­ფა­სუ­რი, იმის მიუხედავად, თავ­და­პირ­ვე­ლი გა­და­სახ­დე­ლის ნა­წი­ლი იქნება თუ ცალ­კე გა­დახ­დი­ლი თანხა, შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდება მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევის შემდეგ. თუ ცალ­კე გა­მო­ყო­ფი­ლი გა­და­სახ­დე­ლი ვერ ფა­რავს შემდგომი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბას და შე­სა­ბა­მის მო­გე­ბას­, მა­შინ თავ­და­პირ­ვე­ლი გა­და­სახ­დე­ლის ნა­წი­ლი, რო­მე­ლიც საკ­მა­რი­სია შემდგომი მომ­სა­ხუ­რე­ბის დანახარ­ჯე­ბის და­სა­ფა­რად და ამ მომ­სა­ხუ­რე­ბი­დან შე­სა­ბა­მი­სი მო­გე­ბის მი­სა­ღე­ბად, გა­და­ვადდება და შემოსავლად აღი­ა­რდება მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევისას;

(გ) საზ­ღა­უ­რი ფრან­შ­ი­ზის ან კონცესიური შეთანხმების გაგ­რძე­ლე­ბა­ზე

საზ­ღა­უ­რი, რო­მე­ლიც და­ი­რიც­ხე­ბა ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით უზ­რუნ­ველ­ყო­ფი­ლი უფ­ლე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბი­ს გაგრძელებისა­თვის, ან ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში სხვა მომ­სა­ხუ­რე­ბის გაწევისთვის, შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდება ამ მომ­სა­ხუ­რე­ბის შესრულებისას, ან უფ­ლე­ბე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბისას;

(დ) საშუამავლო ოპე­რა­ცი­ე­ბი

ფრან­შ­ი­ზის გამ­ცემ­სა და ფრან­შ­ი­ზის მიმ­ღებს შო­რის შე­იძ­ლე­ბა შესრულდეს ისეთი ოპე­რა­ცი­ები, რო­დე­საც ფრან­შ­ი­ზის გამ­ცე­მი არ­სე­ბი­თად მოქმედებს, როგორც ფრან­შ­ი­ზის მიმ­ღე­ბის აგენ­ტი. მა­გა­ლი­თად, ფრან­შ­ი­ზის გამ­ცემ­მა შეიძლება ფრან­შ­ი­ზის მიმ­ღე­ბი­სათ­ვის შეუკვეთოს საჭირო მა­სა­ლე­ბი და ორ­გა­ნი­ზა­ცია გა­უ­კე­თოს მისთვის ამ მასალების მი­წო­დე­ბას, ყო­ველ­გვა­რი სარ­გებ­ლის გა­რე­შე. ასე­თი ოპე­რა­ცი­ე­ბი არ წარ­მო­შობს შემოსავალს.

სა­მომ­ხმა­რებ­ლო პროგ­რა­მუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის და­მუ­შა­ვე­ბის საზ­ღა­უ­რი

მდ17. სა­მომ­ხმა­რებ­ლო პროგ­რა­მუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის და­მუ­შა­ვე­ბის საზ­ღა­უ­რი უნ­და აღი­ა­რდეს შემოსავლად, ამ სა­მუ­შა­ო­თა შესრულე­ბის სტა­დი­ის მი­ხედვით, მი­წო­დე­ბის შემ­დგო­მი მომ­სა­ხუ­რე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის ჩათ­ვლით.

სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვა

გა­რი­გე­ბა სა­ქონ­ლის შემ­დგო­მი მი­წო­დე­ბის შე­სა­ხებ, რო­დე­საც სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბის გა­და­ვა­დე­ბა ხდე­ბა მყიდ­ვე­ლის მოთ­ხოვ­ნით, მაგ­რამ მყიდ­ვე­ლი იღებს სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბას და ან­გა­რი­შის გა­ნაღ­დე­ბის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბას

მდ18. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც მყიდ­ვე­ლი მი­ი­ღებს სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბას, იმ პი­რო­ბით, რომ:

(ა) არსებობს სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბის შესაძლებლობა;

(ბ) არ­სე­ბობს ის სა­ქო­ნე­ლი, რო­მე­ლიც იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლია და მზად არის მყიდ­ვე­ლი­სათ­ვის მისაწოდებლად იმ მო­მენ­ტის­ათ­ვის, რო­დე­საც ხდე­ბა რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის აღი­ა­რება;

(გ) მყიდ­ვე­ლი განსაკუთრებული წესით ადას­ტუ­რებს სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბის გა­და­ვა­დე­ბას შესაბამისი ინსტრუქციის პირობებით; და

(დ) გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა გა­დახ­დის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი პი­რო­ბე­ბი.

შემოსავალი არ აღი­ა­რდე­ბა, თუ არ­სე­ბობს მხო­ლოდ სა­ქონ­ლის შე­ძე­ნის ან წარ­მო­ე­ბის სურ­ვი­ლი, მი­სი დრო­უ­ლად მი­წო­დე­ბის მიზ­ნით.

მდ19. გაგზავნილი სა­ქო­ნე­ლი, რომელიც გარ­კვე­ულ პი­რო­ბებს ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა

(ა) და­მონ­ტა­ჟე­ბა და ტექ­ნი­კუ­რი შე­მოწ­მე­ბა

როგორც წესი, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა მყიდ­ვე­ლის მიერ მი­წო­დე­ბული სა­ქო­ნლის მი­ი­ღებისა და მი­სი და­მონ­ტა­ჟე­ბისა და ტექ­ნი­კუ­რი შე­მოწ­მე­ბის დამ­თავ­რე­ბის შემდეგ. თუმცა, შემოსავალი მყიდ­ვე­ლის მი­ერ მი­წო­დე­ბუ­ლი სა­ქონ­ლის მი­ღე­ბის­თა­ნა­ვე აღი­ა­რდე­ბა იმ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­დე­საც:

1. და­მონ­ტა­ჟე­ბის პრო­ცე­სი მარ­ტი­ვია;

2. ტექ­ნი­კუ­რი შე­მოწ­მე­ბა ტარდე­ბა მხო­ლოდ სა­ბო­ლოო სა­ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბო ფა­სე­ბის დად­გე­ნის მიზ­ნით.

   (ბ) შე­თან­ხმე­ბა, რო­დე­საც მყიდ­ველს აქვს სა­ქონ­ლის დაბ­რუ­ნე­ბის შეზ­ღუ­დუ­ლი უფ­ლე­ბე­ბი

თუ სა­ქონ­ლის დაბ­რუ­ნე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბთან დაკავშირებით არსებობს გა­ნუ­საზ­ღვრე­ლობა, შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა მაშინ, როდესაც მყიდ­ვე­ლი ოფიციალურად დაადასტურებს გაგზავნილი სა­ქო­ნლის მი­ღებას, ან, როდესაც სა­ქო­ნელი ად­გილ­ზე მი­ტა­ნი­ლია და მასზე უა­რის თქმის ვა­და ამოი­წუ­რება;

(გ) სა­ქონ­ლის გამ­გზავ­ნი შემოსავალს აღი­ა­რებს მაშინ, როდესაც სა­ქონ­ლის მიმ­ღე­ბი მას მე­სა­მე მხარეზე გა­ყი­დის;

სა­ქონ­ლის გამ­გზავ­ნი შემოსავალს აღი­ა­რებს მაშინ, როდესაც სა­ქონ­ლის მიმ­ღე­ბი მას მე­სა­მე მხარეზე გა­ყი­დის;

(დ) გა­დახდა სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბის­თა­ნა­ვე

შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა, როდესაც სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბა გან­ხორ­ცი­ელდება და გამ­ყიდ­ვე­ლი ან მი­სი აგენ­ტი მიიღებს ფულად სახსრებს.

გა­და­ვა­დე­ბუ­ლი გაყიდვა, რომ­ლის დრო­საც სა­ქონ­ლის მი­წო­დე­ბა გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა მხო­ლოდ მყიდ­ვე­ლის მიერ სა­ბო­ლო­ო ანგარიშს­წო­რების განხორციელების შემდეგ, ნა­წილ-ნა­წილ გა­დახ­დის პი­რო­ბებ­ში

მდ20. ამ­გვა­რი რე­ა­ლი­ზა­ცი­ი­დან შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა სა­ქო­ნ­ლის ად­გილ­ზე მი­ტა­ნის შემ­დეგ. თუმცა, თუ წარსულის გამოცდილება იმაზე მიუთითებს, რომ ამ ტიპის რეალიზაციის ოპერაციების უდიდესი ნაწილი ბოლომდე სრულდება (საბოლოო ანგარიშსწორებით მთავრდება), შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი თან­ხე­ბის მი­ღე­ბის შემდეგ, იმ პი­რო­ბით, თუ სა­ქო­ნე­ლი რეალურად არსებობს, იდენტიფიცი­რებუ­ლია და მზად არის მყიდ­ვე­ლი­სათ­ვის გა­საგ­ზავ­ნად.

შეკ­ვე­თა, რო­დე­საც გა­დახ­და (ან ნა­წი­ლობ­რი­ვი გა­დახ­და) ავან­სად ხორ­ცი­ელ­დე­ბა იმ სა­ქონ­ლის მო­წო­დე­ბი­სათ­ვის, რო­მე­ლიც მო­ცე­მულ მო­მენ­ტში არ არ­სე­ბობს მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მა­რა­გების სა­ხით. მა­გა­ლი­თად, რო­დე­საც სა­ქონ­ლის წარ­მო­ე­ბა ისევ გრძელ­დე­ბა ან მი­სი მი­წო­დე­ბა უშუ­ა­ლოდ მომ­ხმა­რებ­ლი­სათ­ვის მე­სა­მე პირის მი­ერ უნ­და გან­ხორ­ცი­ელ­დეს

მდ21. შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა მოხ­დე­ბა სა­ქო­ნ­ლის მყიდ­ველისა­თვის მიწოდების შემდეგ.

ისე­თი შე­თან­ხმე­ბა სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვა­სა და უკუშეს­ყიდ­ვა­ზე (სვო­პის ოპე­რა­ცი­ე­ბის გარ­და), რო­დე­საც გამ­ყიდ­ვე­ლი იმავ­დრო­უ­ლად თა­ნახ­მაა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით უკან შე­ის­ყი­დოს სა­ქო­ნე­ლი, ან რო­დე­საც გამ­ყიდ­ველს აქვს ქოლ-ოფ­ცი­ო­ნი სა­ქონ­ლის უკან შეს­ყიდ­ვა­ზე, ან, მყიდ­ველს აქვს ფუთ-ოფ­ცი­ო­ნი, გამ­ყიდ­ველს მოს­თხო­ვოს სა­ქონ­ლის უკუშეს­ყიდ­ვა

მდ22. აუ­ცი­ლე­ბე­ლია შე­თან­ხმე­ბის პი­რო­ბე­ბის გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბა იმის და­სად­გე­ნად, არ­სე­ბი­თად, გა­დას­ცა თუ არა გამ­ყიდ­ველ­მა სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კები და სარ­გე­ბე­ლი მყიდ­ველს და, აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ხდე­ბა შემოსავლის აღი­ა­რე­ბაც. რო­დე­საც გამ­ყიდ­ვე­ლი იტო­ვებს სა­კუთ­რე­ბასთან დაკავშირებულ რის­კებსა და სარ­გე­ბელს, მი­უ­ხე­და­ვად იმისა, რომ სა­კუთ­რე­ბის იუ­რი­დი­უ­ლი უფ­ლე­ბა გა­და­ცე­მუ­ლია, ოპე­რა­ცია წარ­მო­ად­გენს ფი­ნან­სურ შე­თან­ხმე­ბას და არ წარ­მო­შობს შემოსავალს.

სა­ქონ­ლის გა­ყიდ­ვა შუ­ა­მა­ვალ მხა­რე­ზე, მა­გა­ლი­თად, დის­ტრი­ბუ­ტო­რებ­ზე, დი­ლე­რებ­ზე ან სხვა პი­რებ­ზე, რომ­ლე­ბიც ახორ­ცი­ე­ლე­ბენ სა­ქონ­ლის გა­და­ყიდ­ვას

მდ23. ჩვე­უ­ლებ­რივ, ამ­გვა­რი რე­ა­ლი­ზა­ცი­ი­დან შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა სა­ქონ­ლის სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კე­ბი­სა და სარ­გებ­ლის გა­და­ცე­მის შემდეგ. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, თუ მყიდ­ვე­ლი არ­სე­ბი­თად მოქ­მე­დებს რო­გორც აგენ­ტი, გა­ყიდ­ვა მიიჩნევა კონ­სიგ­ნა­ცი­ურ გა­ყიდ­ვად.

ხელ­მო­წე­რა პე­რი­ო­დულ გა­მო­ცე­მებ­სა და სხვა მსგავს პრო­დუქ­ცი­ა­ზე

მდ24. რო­დე­საც არ­სე­ბულ სა­ქო­ნელს დრო­ის ყო­ველ მო­ნაკ­ვეთ­ში ერ­თნა­ი­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა აქვს, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა წრფი­ვი მე­თო­დის სა­ფუძ­ველ­ზე იმ პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, რო­მელშიც ხორ­ცი­ელ­დე­ბა სა­ქონ­ლის გაგ­ზავ­ნა. თუ სა­ქონ­ლის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა სხვა­დას­ხვა­ნა­ი­რია სხვა­დას­ხვა სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა უნ­და მოხ­დეს გაგ­ზავ­ნი­ლი სა­ქონ­ლის სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ხვედრითი წილის სა­ფუძ­ველ­ზე, ყვე­ლა ხელ­მო­წე­რი­ლი სა­ქონ­ლის მთლი­ა­ნ შე­ფა­სე­ბუ­ლ სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბასთან მიმართებით.

ნა­წილ-ნა­წილ გა­ყიდ­ვა, რო­დე­საც ანაზ­ღა­უ­რე­ბის მი­ღე­ბა ნა­წილ-ნა­წილ ხდება

მდ25. სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ფას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი შემოსავალი, გარდა პრო­ცენ­ტისა, აღიარდება გა­ყიდ­ვის თა­რი­ღით. სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ფა­სი წარ­მო­ად­გენს ანაზ­ღა­უ­რე­ბის მიმ­დი­ნა­რე ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, რო­მე­ლიც გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა ნა­წილ-ნა­წილ მი­სა­ღე­ბი თან­ხე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბის გზით, პი­რო­ბი­თი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის სა­ფუძ­ველ­ზე. თვი­თონ პრო­ცენ­ტი შემოსავლის სა­ხით აღი­ა­რდე­ბა მი­სი მიღე­ბის შემდეგ, დროის პროპორციულობის მეთოდით, რომელიც პირობით საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თს ითვალისწინებს.

უძ­რა­ვი ქო­ნე­ბის გა­ყიდ­ვა

მდ26. ჩვეულებრივ, შემოსავლის აღიარება ხდება მყიდველისათვის იურიდიული უფლებების გადაცემის დროს. თუმცა, ზოგიერთი იურისდიქციის ფარგლებში უფლება უძრავ ქონებაზე მყიდველს შეიძლება გადაეცეს იურიდიული უფლებების გადაცემამდე და, შესაბამისად, საკუთრებასთან დაკავშირებული რისკები და სარგებელი ამ ეტაპზე უკვე გადაცემული იქნება. ასეთ შემთხვევაში, თუ გამყიდველს შეუსრულებელი არ რჩება რაიმე მნიშვნელოვანი ოპერაცია (ქმედება), რომელიც ხელშეკრულებით არის გათვალისწინებული, შემოსავლის აღიარება შეიძლება მართებული იყოს. ნებისმიერ შემთხვევაში, თუ გამყიდველი ვალდებულია, შეასრულოს რაიმე მნიშვნელოვანი ქმედება უძრავ ქონებაზე უფლების და/ან იურიდიული უფლებების გადაცემის შემდეგ, შემოსავლის აღიარება ხდება ამ ქმედებათა დასრულების შემდეგ. ამის მაგალითია შენობა ან რაიმე სხვა ნაგებობა, რომლის მშენებლობა ჯერ არ დასრულებულა.

მდ27. ზოგ შემთხვევაში, უძრავი ქონება შეიძლება ისე გაიყიდოს, რომ გამყიდველს, გარკვეულწილად, ისევ შეუნარჩუნდეს უწყვეტი კავშირი გაყიდულ ქონებასთან, საკუთ­რებასთან დაკავ­შირებული რისკებისა და მოგების გადაცემის გარეშე. ასეთი გაყიდვის მაგალითებად შეიძლება გამოდგეს: (ა) გაყიდვისა და უკუშესყიდვის შეთანხმებები, რომლებიც ფუთ-ოფციონებსა და ქოლ-ოფციონებს მოიცავს და (ბ) შეთანხმებები, რომლის თანახმად გამყიდველი უზრუნველყოფს ქონების იჯარით აღების გარანტიას, წინასწარგანსაზღვრული დროის მანძილზე, ან უზრუნველყოფს უკუგების მიღების გარანტიას მყიდველის მიერ განხორციელებულ ინვესტიციაზე, წინასწარგანსაზღვრულ დროის მანძილზე. ასეთ შემთხვევებში, გამყიდველის გაყიდვის შემდგომი მონაწილეობის ხასიათი და ხარისხი განსაზღვრავს, თუ როგორ აისახება ბუღალტრულად ოპერაცია. იგი შესაძლოა აისახოს, როგორც გაყიდვა, დაფინანსება, იჯარა ან რაიმე სხვა სახის მოგების მომტანი გარიგება. თუ ოპერაცია აისახება, როგორც გაყიდვა, გაყიდულ ქონებასთან გამყიდველის კავშირის გაგრძელებამ შეიძლება შეაყოვნოს შემოსავლის აღიარება.

მდ28. გამყიდველმა ასევე უნდა გაითვალისწინოს გადახდის საშუალებები და მტკიცებუ­ლება მყიდველის მიერ გადახდის სრულად განხორციელების ვალდებულების შესრულებაზე. მაგალითად, როდესაც მიღებული გადასახდელების ერთობლიობა, მათ შორის მყიდველის თავდაპირველი პირველადი შესატანი, ან მყიდველის მიერ განხორციელებული შემდგომი გადახდები არასაკმარის მტკიცებულებას ქმნის, მყიდველის მიერ გადახდის სრულად განხორციელების ვალდებულების შესრულებაზე, შემოსავლის აღიარება ხდება მხოლოდ მიღებული ფულადი სახსრების ოდენობით.

პროცენტები, როიალტები, დივიდენდები ან მსგავსი განაწილებები

სალიცენზიო გადასახდელი და როიალტი

მდ29. სა­ლი­ცენ­ზიო გა­და­სა­ხდე­ლები და რო­ი­ალ­ტე­ბი, რო­მელ­თა გა­დახ­და ხდე­ბა ერთეულის აქ­ტი­ვე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბი­სათ­ვის (რო­გო­რი­ცაა: სა­ვაჭ­რო ნიშ­ნე­ბი, პა­ტენ­ტე­ბი, პროგ­რა­მუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფა, მუ­სი­კო­სე­ბის სა­ავ­ტო­რო უფ­ლე­ბე­ბი, მუ­სი­კა­ლუ­რი ჩა­ნა­წე­რე­ბი და მხატ­ვრუ­ლი ფილ­მე­ბი), ჩვე­უ­ლებ­რივ, უნ­და აღი­ა­რდეს შე­სა­ბა­მი­სი შეთანხმე­ბის ში­ნა­არ­სის მი­ხედ­ვით. პრაქ­ტი­კუ­ლად, ამის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია წრფი­ვი მე­თო­დის გა­მო­ყე­ნე­ბით, შეთანხმე­ბის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, მა­გა­ლი­თად, რო­დე­საც ლი­ცენ­ზია გუ­ლის­ხმობს რო­მე­ლი­მე კონ­კრე­ტუ­ლი ტექ­ნო­ლო­გი­ის გამოყენე­ბის უფ­ლე­ბას, დრო­ის გარ­კვე­ულ პე­რი­ოდ­ში.

მდ30. ფიქ­სი­რე­ბულ გა­და­სახ­დელ­ზე ან არა­კომ­პენ­სი­რე­ბად გა­რან­ტი­ებ­ზე უფ­ლე­ბე­ბის გა­და­ცე­მა, შე­უქ­ცე­ვა­დი ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის არსებობის პირობებში, რო­მე­ლიც (ა) ლი­ცენ­ზი­ის მიმ­ღებს უფ­ლე­ბას აძ­ლევს, თა­ვი­სუფ­ლად გა­მო­ი­ყე­ნოს ეს უფ­ლე­ბე­ბი და (ბ) ლი­ცენ­ზი­ის გამ­ცემს არ რჩე­ბა არა­ვი­თა­რი შე­სას­რუ­ლე­ბე­ლი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა, არ­სე­ბი­თად გა­ყიდ­ვას ნიშ­ნავს. მა­გა­ლი­თად, სა­ლი­ცენ­ზიო შე­თან­ხმე­ბა, პროგ­რა­მუ­ლი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­სა­ხებ, რო­დე­საც ლი­ცენ­ზი­ის გამ­ცემს მი­წო­დე­ბის შემ­დეგ არ რჩება არა­ვი­თა­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა. მე­ო­რე მა­გა­ლი­თად შეიძლება მოვიყვანოთ ბა­ზარ­ზე მხატ­ვრუ­ლი ფილ­მის ჩვე­ნე­ბის უფ­ლე­ბე­ბის გა­და­ცე­მა, როდესაც ლი­ცენ­ზი­ის გამ­ცემს არა აქვს დის­ტრი­ბუ­ტო­რის გაკონ­ტრო­ლების უფ­ლე­ბა და შემ­დგომ­ში არ მო­ე­ლის შემოსავლის მი­ღე­ბას ბი­ლე­თე­ბის გა­ყიდ­ვი­დან. ასეთ შემ­თხვე­ვებ­ში, შემოსავლის აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა გა­ყიდ­ვის­თა­ნა­ვე.

მდ31. ზოგ­ჯერ, სა­ლი­ცენ­ზიო გა­და­სა­ხდე­ლის ან რო­ი­ალ­ტის მი­ღე­ბა ან არ­მი­ღე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია მო­მა­ვა­ლში ამა თუ იმ მოვ­ლე­ნის მოხდენა­ზე. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, შემოსავალი აღი­ა­რდე­ბა მხო­ლოდ მა­შინ, რო­დე­საც შესაძლებე­ლია სა­ლი­ცენ­ზიო გა­და­სახ­დე­ლის ან რო­ი­ალ­ტის მი­ღე­ბა, რაც, ჩვე­უ­ლებ­რივ, მას შემ­დეგ გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა, რო­დე­საც ზემოაღნიშნული მოვ­ლე­ნა მოხდება.

აღიარება და შეფასება

იმის განსაზღვრა, ერთეული პრინციპალის სახით მოქმედებს თუ აგენტის სახით (2010 წლის შესწორება)

მდ32. მე-12 პუნქტში აღნიშნულია, რომ `სა­ა­გენ­ტო ურ­თი­ერ­თო­ბებ­ში მიღებული ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის ან მომსახურების პოტენციალის სა­ერ­თო თან­ხა მო­ი­ცავს მრწმუ­ნე­ბ­ლის (პრინ­ცი­პა­ლის) სა­ხე­ლით მო­ზი­დულ თან­ხა­საც, რო­მე­ლიც არ იწ­ვევს ერთეულის წმინდა აქტივების/კა­პი­ტა­ლის ზრდას. მრწმუ­ნე­ბლის სა­ხე­ლით მი­ღე­ბუ­ლი თან­ხე­ბი არ არის შემოსავალი, სა­მა­გი­ე­როდ, შემოსავლად გა­ნი­ხი­ლე­ბა მრწმუნებლის მთლიანი თანხების მოკრების ან განკარგვისათვის მი­ღე­ბუ­ლი ან მისაღები ნებისმიერი სა­კო­მი­სიო თან­ხა~. იმის განსაზღვრა, ერთეული მრწმუნებლის (პრინციპალის) სახით მოქმედებს თუ აგენტის სახით, მსჯელობას და ყველა შესაბამისი ფაქტისა და გარემოების გათვალისწინებას მოითხოვს..

მდ33. ერთეული პრინციპალის სახით მოქმედებს იმ შემთხვევაში, როცა იგი ექვემდებარება საქონლის გაყიდვასთან ან მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან რისკებსა და სარგებელს. შემდეგი ნიშნების არსებობა იმაზე მიუთითებს, რომ ერთეული მოქმედებს მრწმუნებლის (პრინციპალის) სახით:

(ა) ერთეულს აკისრია მთავარი პასუხისმგებლობა, მომხმარებლისთვის საქონლის ან მომსახურების მიწოდებაზე, ან შეკვეთის შესრულებაზე, მაგალითად, მომხმარებლის მიერ შეკვეთილი თუ შეძენილი პროდუქციის ან მომსახურების მისაღებლობაზე პასუხის­მგებლობის აღებით;

(ბ) ერთეულს გააჩნია მატერიალურ მარაგებთან დაკავშირებული რისკი, მომხმარებლისგან შეკვეთის მიღებამდე ან მის შემდეგ საქონლის გაგზავნის, ან დაბრუნების დროს;

(გ) ერთეულს, პირდაპირ ან არაპირდაპირ, მინიჭებული აქვს თავისუფლება ფასების დადგენაში, მაგალითად, დამატებითი საქონლის ან მომსახურების მიწოდებით; და

(დ) ერთეული ექვემდებარება მომხმარებლებისგან მისაღებ თანხებთან დაკავშირებულ მომხმარებლის საკრედიტო რისკს.

მდ34. ერთეული აგენტის სახით მოქმედებს იმ შემთხვევაში, როცა იგი არ ექვემდებარება საქონლის გაყიდვასთან ან მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან რისკებსა და სარგებელს. ერთ-ერთი ნიშანი იმისა, რომ ერთეული მოქმედებს აგენტის სახით, ის არის, რომ ერთეული იღებს წინასწარდადგენილ თანხას, რომელიც ან ერთი ოპერაციისთვის დადგენილი ფიქსირებული თანხაა, ან მომხმარებლისთვის წარდგენილი საანგარიშსწორებო თანხის მიმართ გამოსახულია პროცენტის სახით.

ბასს 18-თან შედარება სსბასს 9 - შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან - ძირითადად, ეყრდნობა ბასს 18-ს - ამონაგები. სსბასს 9-ისა და ბასს 18-ის ძირითადი განსხვავებები მდგომარეობს შემდეგში: სსბასს 9-ის სახელწოდება განსხვავდება ბასს 18-ის სახელწოდებისგან, რაც, თავისთავად, იმაზე მიანიშნებს, რომ სსბასს 9 არ ეხება არაგაცვლითი ოპერაციებიდან მიღებულ შემოსავალს. სსბასს 9-ში მოცემული ტერმინის `შემოსავლის” განმარტება ბასს 18-ის „ამონაგების“ განმარტების მსგავსია. მთავარი განსხვავება მდგომარეობს იმაში, რომ ბასს 18-ში მოცემული განმარტება ეხება ერთეულის ჩვეულებრივ საქმიანობას. ზოგიერთ შემთხვევაში, სსბასს 9-ში გამოიყენება ბასს 18-ისაგან განსხვავებული ტერმინოლოგია; ამის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია სსბასს 9-ში ტერმინის „წმინდა აქტივები/კაპიტალი“ გამოყენება, რომლის შესატყვისი ტერმინი ბასს 18-ში არის „საკუთარი კაპიტალი“.

დანართი №7 სსბასს 12—მატერიალური მარაგები გამომცემლისაგან წინამდებარე ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდატი (სსბასს) ძირითადად ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტს (ბასს 2) (განახლებული 2003 წელს), მატერიალური მარაგები, რომელიც გამოქვეყნებულია ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტების საბჭოს (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში გამოყენებულია ამონარიდები ბასს 2-იდან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის მასალები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტიდან შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom ელ.ფოსტაl: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 12—მატერიალური მარაგები სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 12, მატერიალური მარაგები გამოცემულია 2001 წლის ივლისში. მას შემდეგ სსბასს 12 განახლდა ქვემოთჩამოთვლილი სსბასს-ების საფუძველზე სსბასს–ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს–ების გაუმჯობესება 2015 (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) 2011 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესება (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა) სსბასს 29, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება სსბასს 27, სოფლის მეურნეობა (2009 წლის დეკემბრის გამოცემა) სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა)

სსბასს 12-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
შესავალი ნაწილი	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2011წლის ოქტომბერი
2	შეცვლილია	სსბასს 27, 2009 წლის დეკემბერი სსბასს 29, 2010 წლის იანვარი
4	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
5	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
12	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
14ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
15	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
29	შეცვლილია	სსბასს 27, 2009 წლის დეკემბერი
33	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
51ა	დამატებულია	სსბასს 27, 2009 წლის დეკემბერი
51ბ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
51გ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
51დ	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2016 წლის აპრილი
52	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2006 წლის დეკემბერი

სსბასს 12—მატერიალური მარაგები

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1

მოქმედების სფერო 2–8

განმარტებები 9–14

ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება 10

მატერიალური მარაგები 11–14

მატერიალური მარაგების გაანგარიშება 15–43

მატერიალური მარაგების თვითღირებულება 18–31

შესყიდვის ფასი 19

კონვერსიის ფასი 20–23

სხვა დანახარჯები 24–27

მომსახურების პროვაიდერის მატერიალური მარაგების დანახარჯი 28

ბი­ო­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვები­დან მი­ღე­ბუ­ლი სოფლის

მეურნეობის პროდუქციის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა 29

თვითღირებულების გაანგარიშების მეთოდები 30–31

თვითღირებულების ფორმულები 32–37

ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება 38–42

საქონლის განაწილება უსასყიდლოდ ან ნომინალური

ღირებულებით 43

ხარჯად აღიარება 44–46

განმარტებითი შენიშვნები 47–50

ძალაში შესვლის თარიღი 51–52

სსბასს 12 (2011) ხმარებიდან ამოღება 53

დასკვნის საფუძველი

ბასს 2-თან შედარება

ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდატი 12, მატერიალური მარაგები წარმოდგენილია 1-53 პუნქტებში. ყველა პუნქტს აქვს თანაბარი ძალა. სსბასს 12 გააზრებული უნდა იქნას მისი მიზნის, დასკვნის საფუძვლის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. ზუსტი მითითებების არარ­სე­ბო­ბის დროს სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები, სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველია .

მიზანი

1. წინამდებარე სტანდარტი მიზნად ისახავს მატერიალური მარაგების ბუღალტრული აღრიცხვის წესების განსაზღვრას. მატერიალური მარაგების აღრიცხვისას პირველ რიგში უნდა განისაზღვროს მათი თვითღირებულება, რითაც უნდა მოხდეს მათი აქტივებში აღიარება და შემდგომ პერიოდებში გადატანა, სანამ არ განხორციელდება მათთან დაკავშირებული შემოსავლების აღიარება. წინამდებარე სტანდარტი იძლევა მითითებებს თვითღირებულების განსაზღვრისა და შემდგომში მისი ხარჯად აღიარების კუთხით, ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებამდე ჩამოწერილი ნებისმიერი თანხის ჩათვლით. იგი აგრეთვე იძლევა მითითებებს თვითღირებულების ფორმულებთან დაკავშირებით, რომლებიც მატერიალური მარაგების თვითღირებულების დასადგენად გამოიყენება.

მოქმედების სფერო

2. ერთეული, რომელიც ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს და წარადგენს დარიცხვის მეთოდით, მატერიალური მარაგების ბუღალტრული აღრიცხვისათვის უნდა იყენებდეს მოცემულ სტანდარტს, გარდა შემდეგი შემთხვევებისა:

   (ა) დაუმთავრებელი მშენებლობა, რომელიც წარმოიშობა სამშენებლო ხელშეკრულებების საფუძველზე, პირდაპირ დაკავშირებული მომსახურების კონტრაქტების ჩათვლით (იხილეთ სსბასს 11, სამშენებლო ხელშეკრულებები);

   (ბ) ფინანსური ინსტრუმენტები (იხ. სსბასს 28, ფინანსური ინსტრუმენტები: წარდგენა და სსბასს 29, ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება);

   (გ) ბიოლოგიური აქტივები, რომლებიც უკავშირდება სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას და სოფლის მეურნეობის პროდუქციას მოსავლის აღების დროს (იხ. სსბასს 27, სოფლის მეურნეობა);

   (დ) მომსახურების დაუმთავრებელი წარმოება, რომელიც გაწეული უნდა იქნას უშუალოდ მიმღებისაგან უსასყიდლოდ ან ნომინალური ანაზღაურების სანაცვლოდ.

3. წინამდებარე სტანდარტი არ ვრცელდება იმ მატერიალური მარაგების შეფასებაზე, რომელსაც ფლობს:

   (ა) სოფლის მეურნეობისა და სატყეო მეურნეობის პროდუქტების მწარმოებლები, სოფლის მეურნეობის პროდუქციისთვის, რომელიც მოსავლის აღების შემდგომ მიიღება და სასარგებლო წიაღისეულისა და სასარგებლო წიაღისეულის პროდუქტებისთვის, რამდენადაც ეს პროდუქტები ამ დარგებში კარგად დამკვიდრებული მეთოდების შესაბამისად ფასდება ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებით. როდესაც ამგვარი მატერიალური მარაგები აღირიცხება ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებით, ცვლილებები ნეტო სარიალიზაციო ღირებულებაში აისახება იმ პერიოდის ნამეტში ან დეფიციტში , რომელშიც ცვლილებას ჰქონდა ადგილი; და

   (ბ) სა­ქონ­ლით მო­ვაჭ­რე ბრო­კე­რე­ბი, რომ­ლე­ბიც თა­ვი­სი მატერიალური მარაგების შე­ფა­სე­ბას ახორ­ცი­ე­ლე­ბენ რეალიზაციის დანახარჯებით შემ­ცი­რე­ბუ­ლი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით. როდესაც ამგვარი მატერიალური მარაგების შე­ფა­სე­ბა ხდება რეალიზაციის დანახარჯებით შემცირებული სამართლიანი ღირებულებით, ცვლილებები რეალიზაციის დანახარჯებით შემცირებულ სამართლიან ღირებულებაში აისახება საანგარიშგებო პერიოდის ნამეტში ან დეფიციტში.

4. [ამოღებულია]

5. [ამოღებულია]

6. 2 (დ) პუნქტში მითითებულ მატერიალურ მარაგებს არ მოიცავს ბასს 2, მატერიალური მარაგები და გამოირიცხება ამ სტანდარტიდან,, ვინაიდან შეიცავს საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელ სპეციფიკურ საკითხებს, რომელებიც მოითხოვენ შემდგომ განხილვას.

7. მე- 3(ა) პუნ­ქტში ჩა­მოთ­ვლი­ლი მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები წარ­მო­ე­ბის განსაზღვრულ სტა­დიებზე აღი­რიც­ხე­ბა ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, მაგალითად: ა) რო­დე­საც მარ­ცვლე­უ­ლი კულ­ტუ­რე­ბის მო­სა­ვა­ლი უკ­ვე აღე­ბუ­ლია ან წი­ა­ღი­სე­უ­ლი მა­და­ნი უკ­ვე მო­პო­ვე­ბუ­ლია, ხო­ლო მა­თი რე­ა­ლი­ზა­ცია გარანტირებულია ფორ­ვარ­დუ­ლი კონ­ტრაქ­ტე­ბით ან სა­ხელ­მწი­ფო გა­რან­ტი­ე­ბით, ან, ბ) რო­დე­საც აქტიური ბა­ზა­რი არსებობს და სა­ქონ­ლის გაყიდვის რის­კი უმ­ნიშ­ვნე­ლოა. აღნიშნული მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები გამოირიცხება მხოლოდ მო­ცე­მუ­ლი სტანდარტის შეფასების მოთ­ხოვ­ნებიდან.

8. სა­ქონ­ლით მო­ვაჭ­რე ბრო­კე­რე­ბი არიან ისინი, ვინც მოხ­მა­რე­ბის საგ­ნებს ყი­დუ­ლო­ბენ ან ყი­დი­ან სხვე­ბი­სათ­ვის, ან სა­კუ­თა­რი მიზნებისათ­ვის. მე-3(ბ) პუნ­ქტში ხსენებუ­ლი მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები ძირითადად შეს­ყი­დუ­ლია ახ­ლო მო­მა­ვალ­ში გა­ყიდ­ვისა და ფა­სე­ბის ან მო­ვაჭ­რე-ბრო­კე­რის მარ­ჟი­ს ცვა­ლე­ბა­დო­ბის შედეგად მო­გე­ბის მი­ღე­ბის მიზნით. რო­დე­საც მო­ცე­მუ­ლი. მატერიალური მარაგების შე­ფა­სე­ბა ხორ­ცი­ელ­დე­ბა რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის დანახარ­ჯე­ბით შემ­ცი­რე­ბუ­ლი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, მა­შინ მათზე არ ვრცელდება მო­ცე­მუ­ლი სტან­დარ­ტით მხოლოდ შეფასებისათვის განსაზღვრული მოთ­ხოვ­ნები.

   განმარტებები

9. წინამდებარე სტანდარტში მოცემული ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

   მიმდინარე ჩანაცვლების ღირებულება - არის ის ღირებულება, რომელსაც ერთეული გაიღებდა აქტივების მოსაპოვებლად ანგარიშგების თარიღისათვის.

   მატერიალური მარაგები არის აქტივები:

   (ა) წარმოების პროცესში გამოსაყენებელი ნედლეულისა და მასალების ფორმით;

   (ბ) მომსახურების პროცესში გამოსაყენებელი ან გასანაწილებელი ნედლეულისა და მასალების ფორმით;

   (გ) რომლებიც ინახება გაყიდვის ან განაწილებისათვის ოპერირების ჩვეულებრივ რეჟიმში; ან

   (დ) წარმოების პროცესში გაყიდვის ან განაწილებისათვის

   ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება არის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ოპერირების რეჟიმში შეფასებით დადგენილი გასაყიდი ფასი, პროდუქციის დასრულებისათვის, გა­ყიდ­ვის, გაცვლის და განაწილებისათვის შეფასებით დადგენილი საჭირო დანახარჯების გამოკლებით.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება

10. ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება არის ნეტო (წმინდა) თანხა, რომლის მიღებასაც მოელის ერთეული ოპერირების ჩვეულებრივ რეჟიმში მატერიალური მარაგების გაყიდვიდან. სამართლიანი ღირებულება არის თანხა, რომლისთვისაც იგივე მატერიალური მარაგები შესაძლოა გაიცვალოს ბაზარზე მცოდნე და ყიდვის სურვილის მქონე მყიდველებსა და გამყიდველებს შორის. პირველი არის ერთეულისათვის დამახასიათებელი სპეციფიური ღირებულება, უკანასკნელი კი არა. მატერიალური მარაგების ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება შესაძლოა არ უდრიდეს რეალიზაციის დანახარჯებით შემცირებულ სამართლიან ღირებულებას.

მატერიალური მარაგები

11. მატერიალური მარაგები მოიცავს გაყიდვის მიზნით შესყიდულ ან მფლობელობაში მყოფ საქონელს, მაგალითად, ერთეულის მიერ გასაყიდად შეძენილ საქონელს ან მიწას და სხვა საკუთრებას, რომელსაც ერთეული ფლობს გაყიდვის მიზნით. მატერიალური მარაგები ასევე მოიცავს ერთეულის მიერ წარმოებულ მზა პროდუქციას, ან დაუმთავრებელ წარმოებას. მატერიალური მარაგები ასევე მოიცავს ა) წარმოების პროცესში გამოსაყენებელ ნედლეულსა და მასალებს, და ბ) ერთეულის მიერ სხვა მხარეებისთვის უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით განაწილების მიზნით წარმოებულ ან შესყიდულ საქონელს. მაგალითად, ჯანდაცვის ორგანოების მიერ წარმოებულ და სკოლებისთვის უსასყიდლოდ გადასაცემ საგანმანათლებლო წიგნებს .საჯარო სექტორის მრავალ ერთეულში. მატერიალური მარაგები უფრო მეტად უკავშირდება მომსახურების უზრუნველყოფას, ვიდრე შემდგომი გაყიდვის მიზნით შესყიდულ ან წარმოებულ და მფლობელობაში არსებულ საქონელს. მომსახურებით უზრუნველყოფის შემთხვევაში, მატერიალური მარაგები, როგორც ეს აღწერილია 28-ე პუნქტში, მოიცავს მომსახურების დანახარჯებს რომლებთან დაკავშირებითაც ერთეულს ჯერ არ აქვს აღიარებული შესაბამისი შემოსავალი (შემოსავლის აღიარების შესახებ მითითებები შესაძლებელია მოძიებული იქნას სსბასს 9-ში, შემოსავალი გაცვლითი ოპერაციებიდან)

12. .მატერიალური მარაგები საჯარო სექტორში შესაძლოა მოიცავდეს:

    (ა) საბრძოლო მასალას;

    (ბ) მოხმარებად ნედლეულსა და მასალებს;

    (გ) შესაკეთებელ მასალებს;

    (დ) მანქანა-დანადგარების სათადარიგო ნაწილებს, გარდა ძირითადი აქტივების სტანდარტში მოცემული სათადარიგო ნაწილებისა; დ) სტრატეგიულ მარაგებს (მაგალითად: ენერგო რეზერვებს);

    (ე) გამოუცემელი ვალუტის მარაგებს;

    (ვ) გაყიდვის მიზნით მფლობელობაში მყოფ საფოსტო მომსახურების მარაგებს (მაგალითად: მარკებს);

    (ზ) დაუმთავრებელ წარმოებას, მათ შორის:

    1. საგანმანათლებლო/ტრეინინგ კურსის მასალებს, და

    2. კლიენტის მომსახურებას (მაგალითად, აუდიტორულ მომსახურებას), სადაც ამგვარი მომსახურება იყიდება “გაშლილი ხელის მანძილის პრინციპი”-ს ფასად;

       (თ) მიწა/საკუთრება, რომელიც მფლობელობაშია გაყიდვის მიზნით.

1. იქ, სადაც მთავრობა აკონტროლებს სხვადასხვა აქტივების შექმნისა და გამოცემის უფლებებს, საფოსტო მარკებისა და ვალუტის ჩათვლით, მარაგების ეს ერთეულები მოცემული სტანდარტის მიზნებისათვის აღიარებულია როგორც მატერიალური მარაგები. მათი ანგარიშგება არ ხდება ნომინალური ღირებულებით, მაგრამ შეფასებულია მე-15 პუნქტის შესაბამისად, რაც წარმოადგენს მათი ბეჭდვის ან მოჭრის თვითღირებულებას.

2. როდესაც მთავრობა ინახავს სხვადასხვა რეზერვების სტრატეგიულ მარაგებს, მაგალითად ისეთს, როგორიცაა ენერგო რეზერვები (მაგ: ნავთობი), რომელიც საგანგებო ან სხვა სიტუაციებში გამოიყენება (მაგ: ბუნებრივი კატასტროფები ან სხვა სამოქალაქო თავდაცვის საგანგებო სიტუაციები), ეს მარაგები ამ სტანდარტის მიზნებისათვის აღიარებულია, როგორც მატერიალური მარაგები და შესაბამისადაც განიხილება.

   14ა. სამხედრო ინვენტარი შედგება საბრძოლო საშუალებების ან იარაღის სისტემების სახით ურუნველყოფილი ერთჯერადი გამოყენების საგნებისგან, როგორიცაა საბრძოლო მასალები, შუშხუნები, რაკეტები და ბომბები. ამასთან, შუშხუნების ზოგიერთი კატეგორია შეიძლება აღირიცხოს სსბასს 17-ის, ძირითადი აქტივები - შესაბამისად, თუ ისინი კლასიფიცირებისთვის აკმაყოფილებენ ამ სტანდარტით განსაზღვრულ კრიტერიუმებს.

   მატერიალური მარაგების შეფასება

3. მატერიალური მარაგების შეფასება უნდა მოხდეს მათ თვითღირებულებასა და ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებას შორის უმცირესი თანხით, გარდა იმ შემთხვევებისა რომლებზეც მე-16 ან მე-17 პუნქტები ვრცელდება.

4. სადაც მატერიალური მარაგები შეძენილია არაგაცვლითი ოპერაციის გზით, მათი შეფასება ხდება შეძენის თარიღისათვის არსებული სამართლიანი ღირებულებით.

5. მატერიალური მარაგების შეფასება უნდა მოხდეს მათ თვითღირებულებასა და მიმდინარე ჩანაცვლების ღირებულებას შორის უმცირესი თანხით, სადაც ისინი განკუთვნილია:

   (ა) უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით გასანაწილებლად; ან

   (ბ) უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით გასანაწილებელი საქონლის წარმოების პროცესში გამოსაყენებლად.

მატერიალური მარაგების თვითღირებულება

1. მატერიალური მარაგები უნდა მოიცავდეს შესყიდვის ყველა დანახარჯს, კონვერსიის დანახარჯებს და სხვა დანახარჯებს, რომლებიც გაწეულია მატერიალური მარაგების მოცემულ ადგილამდე ტრანსპორტირებისა და სათანადო მდგომარეობაში მოყვანისთვის.

შესყიდვის ფასი

2. მატერიალური მარაგების შესყიდვის დანახარჯები მოიცავს ა) შეძენის ფასს ბ) საიმპორტო საბაჟო გადასახადს და სხვა გადასახადებს (შემდგომში საგადასახადო ორგანოების მხრიდან ერთეულისათვის დასაბრუნებელი გადასახადების გარდა), გ) სატრანსპორტო, დატვირთვა-გადმოტვირთვის დანახარჯებს და საერთოდ, იმ დანახარჯებს, რომლებიც უშუალოდ არის დაკავშირებული მზა პროდუქციის, ნედლეულის, მასალების და მომსახურების შეძენასთან. სავაჭრო დათმობა, სხვადასხვა სახის ფასდათმობები არ ჩაირთვება შესყიდვის დანახარჯების გაანგარიშებაში.

კონვერსიის დანახარჯები

3. დაუმთავრებელი წარმოების მზა პროდუქციად გარდაქმნის დანახარჯების გაწევას ადგილი აქვს საწარმოო პირობებში. მატერიალური მარაგების კონვერსიის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი მო­ი­ცავს ისეთ და­ნა­ხარ­ჯებს, რომ­ლე­ბიც უშუ­ა­ლო­დაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი პრო­დუქ­ცი­ის ერ­თე­უ­ლის წარ­მო­ე­ბას­თან, მა­გა­ლი­თად, პირ­და­პი­რი შრო­მი­თი დანახარჯები. ისი­ნი მო­ი­ცავს აგ­რეთ­ვე სის­ტე­მა­ტუ­რად გა­სა­ნა­წი­ლე­ბელ მუდ­მივ და ცვლად ზედ­ნა­დებ ხარ­ჯებს, რომ­ლე­ბიც გა­წე­უ­ლია ნედ­ლე­უ­ლი­სა და მა­სა­ლე­ბის მზა პრო­დუქ­ცი­ად გარ­დაქ­მნის, გა­და­მუ­შა­ვე­ბის პრო­ცეს­ში. მუდ­მი­ვი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბი ისე­თი არა­პირ­და­პი­რი სა­წარ­მოო და­ნა­ხარ­ჯე­ბია, რომ­ლე­ბიც წარ­მო­ე­ბის მო­ცუ­ლო­ბის ცვლი­ლე­ბას­თან მი­მარ­თე­ბა­ში უც­ვლე­ლი რჩე­ბა. ესე­ნია: ცვეთ­ის ანა­რიც­ხე­ბი, სა­წარ­მოო შე­ნო­ბე­ბი­სა და მოწ­ყო­ბი­ლო­ბე­ბის ექ­სპლუ­ა­ტა­ცი­ის ხარჯები, აგ­რეთ­ვე წარ­მო­ე­ბის მართვისა და ად­მი­ნის­ტრირების ხარ­ჯე­ბი. ცვლა­დი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბი ისე­თი არა­პირ­და­პი­რი სა­წარ­მოო და­ნა­ხარ­ჯე­ბია, რომ­ლე­ბიც იცვლება წარ­მო­ე­ბის მო­ცუ­ლო­ბის ცვლი­ლე­ბე­ბის პირ­და­პირ­პრო­პორ­ცი­უ­ლად. ესე­ნია, და­ნა­ხარ­ჯე­ბი დამ­ხმა­რე მა­სა­ლებ­სა და დამ­ხმა­რე ცოც­ხალ შრო­მა­ზე.

4. მუდ­მი­ვი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა მატერიალური მარაგების კონ­ვერ­სი­ის და­ნა­ხარ­ჯებ­ზე ხდე­ბა სა­შუ­ა­ლო სა­წარ­მოო სიმ­ძლავ­რის მი­ხედ­ვით. სა­შუ­ა­ლო სა­წარ­მოო სიმ­ძლავ­რეს უწო­დე­ბენ წარ­მო­ე­ბის ისეთ დო­ნეს, რომ­ლის მიღ­წე­ვაც სა­შუ­ა­ლოდ მო­სა­ლოდ­ნე­ლია რამ­დე­ნი­მე სა­წარ­მოო პე­რი­ო­დის ან სე­ზო­ნის გან­მავ­ლო­ბა­ში წარ­მო­ე­ბის ნორ­მა­ლურ პი­რო­ბებ­ში, სა­წარ­მოო სიმ­ძლავ­რე­ე­ბის გეგ­მუ­რი შენახვის ზარალის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით. შე­საძ­ლოა წარ­მო­ე­ბის ფაქტობრივი დო­ნის გა­მო­ყე­ნე­ბაც, თუ იგი უახ­ლოვ­დე­ბა წარ­მო­ე­ბის სა­შუ­ა­ლო სიმ­ძლავ­რეს. წარმოებული პროდუქციის ერთეულზე მისაკუთვნებელი მუდ­მი­ვი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბის თან­ხა არ იზ­რდე­ბა და­ბა­ლი მწარ­მო­ებ­ლუ­რო­ბის ან მოწ­ყო­ბი­ლო­ბე­ბის მოც­დე­ნის გა­მო. გა­უ­ნა­წი­ლე­ბე­ლი ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბი ჩა­ით­ვლე­ბა იმ პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად, რო­მელ­შიც იყო გაწეული. სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პერიოდში, რომ­ლის­თვი­საც და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლია წარ­მო­ე­ბის არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვად მა­ღა­ლი დო­ნე, პროდუქციის ერთეულზე მიკუთვნებული მუდ­მი­ვი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბის თან­ხა იმ ოდე­ნო­ბით უნ­და შემ­ცირ­დეს, რომ არ მოხ­დეს მატერიალური მარაგების შე­ფა­სე­ბა თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე მა­ღა­ლი თანხით. ცვლა­დი სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა პრო­დუქ­ცი­ის ერ­თე­ულ­ზე ხდე­ბა სა­წარ­მოო სიმ­ძლავ­რე­ე­ბის ფაქ­ტობ­რი­ვი გა­მო­ყე­ნე­ბის მი­ხედ­ვით.

5. მაგალითად, საცხოვრებელი ან კომერციული დანიშნულების დაუმუშავებელი მიწის ნაკვეთის დამუშავების დროს გაწეული დანახარჯები, ორივე, როგორც მუდმივი ისე ცვალებადი, შესაძლოა მოიცავდეს გამწვანებასთან, სადრენაჟე და კომუნალური სისტემების მოწყობასთან დაკავშირებულ დანახარჯებს და ა.შ.

6. სა­წარ­მოო პრო­ცე­სი შე­საძ­ლოა გუ­ლის­ხმობ­დეს არა ერ­თი, არა­მედ რამ­დე­ნი­მე სა­ხე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის წარ­მო­ე­ბას. ეს ხდე­ბა მაშინ, რო­ცა იწარ­მო­ე­ბა კომ­ბი­ნი­რე­ბუ­ლი პრო­დუქ­ცია, ან, რო­ცა არ­სე­ბობს ძი­რი­თა­დი და არა­ძი­რი­თა­დი პრო­დუქ­ცია. როდესაც კონ­ვერ­სი­ის დანახარ­ჯე­ბი თი­თო­ე­უ­ლი სა­ხე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის­თვის ცალ-ცალ­კე არ არის იდენტიფიცირებადი, მა­შინ მი­სი გა­ნა­წი­ლე­ბა სხვა­დას­ხვა პრო­დუქ­ცი­ა­ზე ხდე­ბა რაციონალურ და მყარ სა­ფუძ­ველ­ზე. მა­გა­ლი­თად, კონ­ვერ­სი­ის დანახარ­ჯე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბის სა­ფუძ­ვლად შე­იძ­ლე­ბა აღე­ბულ იქ­ნას თი­თო­ე­უ­ლი პრო­დუქ­ცი­ის შე­სა­ბა­მი­სი გაყიდვების ღირებულება წარ­მო­ე­ბის იმ ეტაპ­ზე, რო­ცა უკ­ვე შე­საძ­ლე­ბე­ლია პრო­დუქ­ცი­ის ცალ-ცალ­კე იდენტიფიცირება, ან წარ­მო­ე­ბის სა­ბო­ლოო ეტაპ­ზე. პრო­დუქ­ცი­ის უმ­რავ­ლე­სო­ბა, თავიანთი ბუნებით, არაარსებითი ხა­სი­ა­თი­საა. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, მა­თი შე­ფა­სე­ბა ხშირად ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბით ხდე­ბა. ეს თან­ხა შემ­დგომ აკ­ლდე­ბა ძი­რი­თა­დი პრო­დუქ­ცი­ის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბას. შე­დე­გად, ძი­რი­თა­დი პრო­დუქ­ციის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა არსებითად არ გან­სხვავ­დე­ბა მი­სი თვითღი­რე­ბუ­ლე­ბი­სა­გან.

სხვა დანახარჯები

7. სხვა და­ნა­ხარ­ჯე­ბი მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში ჩა­ირ­თვე­ბა მხო­ლოდ იმ ოდე­ნო­ბით, რამდენადაც იგი და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია მატერიალური მარაგების მო­ცე­მულ ად­გი­ლამ­დე მიტანასა და მოცემულ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში მოყ­ვა­ნას­თან. მა­გა­ლი­თად, შე­იძ­ლე­ბა მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი იყოს არა­სა­წარ­მოო ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბის, ან ზო­გი­ერ­თი დამ­კვე­თის პრო­დუქ­ცი­ის დაპ­რო­ექ­ტე­ბის და­ნა­ხარ­ჯე­ბის ჩარ­თვა მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში.

8. ქვემოთ მოცემულია ის დანახარჯები, რომლებიც არ ჩაირთვება მატერიალური მარაგების თვითღირებულებაში მაგრამ მათი აღიარება ხდება იმ პერიოის ხარჯებში, რომელშიც იყო გაწეული. ეს დანახარჯებია:

   (ა) ნედლეულისა და მასალების დანაკარგების, ცოცხალი შრომისა და სხვა საწარმოო დანახარჯების ზენორმატიული თანხები;

   (ბ) მატერიალური მარაგების შე­ნახ­ვის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, იმ შენახვის და­ნა­ხარ­ჯე­ბის გარდა, რომ­ლის გაწევა აუ­ცი­ლე­ბე­ლია სა­წარ­მოო პრო­ცე­სის ერთი სტა­დი­იდან მომდევნო სტადიაზე გადასასვლელად;

   (გ) ზედნადები ადმინისტრაციული ხარჯები, რომელიც დაკავშირებული არ არის მატერიალური მარაგების მოცემულ ადგილამდე ტრანსპორტირებასა და მათ სათანადო მდგომარეობაში მოყვანასთან და

   (დ) რეალიზაციის დანახარჯები

9. სსბასს 5, სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯები, განსაზღვრავს გამონაკლის შემთხვევებს, როდესაც მატერიალური მარაგების თვითღირებულებაში ჩაირთვება სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯები.

10. ერთეულმა შესაძლებელია მატერიალური მარაგები შეისყიდოს განვადების პირობით. როდესაც გარიგება რეალურად შეიცავს ფინანსურ ელემენტს, ეს ელემენტი, მაგალითად განსხვავება ნორმალური საკრედიტო პირობების შესაფერის შეძენის ფასსა და გადახდილ თანხას შორის, აღიარებულ იქნება როგორც საპროცენტო ხარჯი დაფინანსების პერიოდში.

მომსახურების პროვაიდერის მატერიალური მარაგების დანახარჯი

11. რამ­დე­ნა­დაც მომსახურების პროვაიდერებს გააჩნიათ მატერიალური მარაგები, ისი­ნი მათ შეფასებას წარ­მო­ე­ბის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბით ახდენენ. მომსახურების პროვაიდერების მატერიალური მარაგების თვითღირებულება, ძი­რი­თა­დად შედ­გე­ბა იმ პერ­სო­ნა­ლის შრო­მი­თი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სა­გან, რომ­ლე­ბიც და­კა­ვე­ბულ­ნი არი­ან უშუ­ა­ლოდ მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვით, აგ­რეთ­ვე, სა­შუ­ა­ლო მმარ­თვე­ლო­ბი­თი პერ­სო­ნა­ლის შრო­მი­თი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სა და მას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ზედ­ნა­დე­ბი ხარ­ჯე­ბი­სა­გან. სა­ერ­თო ად­მი­ნის­ტრა­ცი­უ­ლი პერ­სო­ნა­ლი­სა და რე­ა­ლი­ზა­ცი­ა­ში და­საქ­მე­ბუ­ლი პერ­სო­ნა­ლის შრო­მის ანაზ­ღა­უ­რე­ბა და რე­ა­ლი­ზა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სხვა სა­ხის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი არ ჩა­ირ­თვე­ბა მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში. მა­თი აღი­ა­რე­ბა ხდე­ბა იმ პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად, რო­მელ­შიც იყო გა­წე­უ­ლი. მომსახურების პროვაიდერების მატერიალური მარაგების თვითღირებულება არ შე­ი­ცა­ვს მო­გე­ბის მარ­ჟას, ან გა­უ­ნა­წი­ლე­ბელ ზედ­ნა­დებ ხარ­ჯებს, რომ­ლე­ბიც ხში­რად შე­დის მომსახურების პროვაიდერების გა­სა­ყიდ ფას­ში.

    ბი­ო­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვები­დან მი­ღე­ბუ­ლი სოფლის მეურნეობის პროდუქციის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა

12. სსბას 27-ის მიხედვით, მატერიალური მარაგები, რომ­ლე­ბიც შედ­გე­ბა ბი­ო­ლოგი­უ­რი აქ­ტი­ვები­დან მიღებული სოფლის მეურნეობის პროდუქციისაგან, თავდაპირველი აღიარებისას უნდა შეფასდეს მოსავლის აღების მომენტში გა­ყიდ­ვი­სათ­ვის სა­ჭი­რო დანახარ­ჯე­ბით შემ­ცი­რე­ბუ­ლი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, რომელიც მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბაა მო­ცე­მუ­ლი სტანდარტის გამოყენების თა­რი­ღი­სათ­ვის.

თვითღირებულების გაანგარიშების მეთოდები

13. მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გა­ან­გა­რი­შე­ბისთვის შე­საძ­ლოა გა­მო­ყე­ნე­ბულ იქ­ნეს თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრის ისე­თი მე­თო­დე­ბი, რო­გო­რი­ცაა მაგალითად, ნორმატი­უ­ლი და სა­ცა­ლო ფა­სე­ბის მე­თო­დი, რომლებიც გამოიყენება თუ შე­დე­გე­ბი მი­ახ­ლო­ე­ბით გა­უ­ტოლ­დე­ბა თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბას. ნორ­მა­ტი­უ­ლი მე­თო­დის დროს მხედ­ვე­ლო­ბა­ში მი­ი­ღე­ბა ნედ­ლე­უ­ლი­სა და მა­სა­ლე­ბის, სა­მუ­შაო ძა­ლის, მწარ­მო­ებ­ლუ­რო­ბი­სა და სა­წარ­მოო სიმ­ძლავ­რე­თა გამოყენება. ეს ნორ­მე­ბი რე­გუ­ლა­რუ­ლად უნ­და გა­და­ი­სინ­ჯოს და, სა­ჭი­რო­ე­ბის შემთ­ხვე­ვა­ში, განახლდეს თა­ნა­მედ­რო­ვე პი­რო­ბე­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით.

14. მატერიალური მარაგები შესაძლოა ტრანსფერის სახით გადაეცეს ერთეულს არაგაცვლითი ოპერაციის გამოყენებით. მაგალითად, საერთაშორისო სამედიცინო სააგენტომ შესაძლოა აჩუქოს სამედიცინო მასალები საჯარო საავადმყოფოს ბუნებრივი კატასტროფის შემდგომ პერიოდში. ასეთ შემთხვევებში, მატერიალური მარაგების თვითღირებულება მათი მიღების თარიღისათვის არსებული სამართლიანი ღირებულებით განისაზღვრება.

თვითღირებულების ფორმულები

15. იმ ცალ­კე­უ­ლი სა­ხის მატერიალური მარაგების თვითღირებულება, რომ­ლე­ბიც არ არი­ან ურ­თი­ერ­თშემ­ცვლე­ლნი, აგ­რეთ­ვე სპეციფიური პროექტისათვის წარმოებული და გამოყოფილი სა­ქონ­ლი­სა და მომ­სა­ხუ­რე­ბის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, უნ­და გა­ნი­საზ­ღვროს მა­თი ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის სპე­ცი­ფი­უ­რი იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ით.

16. და­ნა­ხარ­ჯე­ბის სპე­ცი­ფი­უ­რი იდენ­ტი­ფი­კა­ცია გუ­ლის­ხმობს, რომ სპე­ცი­ფი­უ­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი მი­ე­კუთ­ვნე­ბა მატერიალური მარაგების იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბულ ერ­თე­ულს. ეს არის შესაფერისი მიდ­გო­მა მატერიალური მარაგების ისეთი ელე­მენ­ტე­ბი­სათ­ვის, რომ­ლე­ბიც სპე­ცი­ა­ლუ­რი პროექტისთვისაა გამოყოფილი, მიუხედავად იმისა შე­ძე­ნი­ლია, თუ წარ­მო­ე­ბუ­ლი. თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრის სპე­ცი­ა­ლუ­რი მე­თო­დი არ გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა მა­შინ, რო­ცა მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგები შედ­გე­ბა დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბის ურ­თი­ერ­თშემ­ცვლე­ლი ელე­მენ­ტე­ბი­სა­გან. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, პე­რი­ო­დის წმინ­და ნამეტი ან დეფიციტი წი­ნას­წარ გან­საზ­ღვრუ­ლი შე­დე­გის მი­ღე­ბის მიზ­ნით, შე­საძ­ლოა გა­მო­ყე­ნე­ბულ იქ­ნას იმ ნივთების შერ­ჩე­ვის მე­თო­დი, რო­მე­ლიც რჩე­ბა მატერიალური მარაგების შე­მად­გენ­ლო­ბა­ში.

17. როდესაც 33-ე პუნქტს ვიყენებთ, ერთეულმა თვითღირებულების ერთნაირი ფორმულა უნდა გამოიყენოს ყველა მატერიალური მარაგისათვის, რომლებსაც ერთეულისათვის მსგავსი ბუნება და დანიშნულება აქვს. გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი ბუ­ნე­ბის ან დანიშნულების მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგებისთვის (მაგალითად, ფართო მოხმარების საგნები, გამოყენებული ერთ სეგმენტში და იგივე სახის ფართო მოხმარების საგნები, გამოყენებული სხვა სეგმენტში) შე­იძ­ლე­ბა თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი ფორ­მუ­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბა. განსხვავება მატერიალური მარაგების (და შესაბამისს საგადასახადო წესებში) გეოგრაფიულ ადგილმდებარეობასთან მიმართებაში, თავის მხრივ, არ არის საკმარისი, რათა დასაბუთებულ იქნას თვითღირებულების სხვადასხვა ფორმულების გამოყენება.

1. იმ მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­საზ­ღვრი­სათ­ვის, რომ­ლე­ბიც აღ­წე­რი­ლი არ არის მო­ცე­მუ­ლი სტან­დარ­ტის 32-ე პუნ­ქტში, გა­მო­ყე­ნე­ბული უნ­და იყოს `ფი­ფო~ (პირ­ვე­ლი შე­მო­სა­ვალ­ში _ პირ­ვე­ლი გა­სა­ვალ­ში), ან სა­შუ­ა­ლო შე­წო­ნი­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ფორ­მუ­ლა. ერთეულმა თვითღირებულების ერთნაირი ფორმულა უნდა გამოიყენოს ყველა მატერიალური მარაგისათვის, რომლებსაც ერთეულისათვის მსგავსი ბუნება და გამოყენება აქვს. გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი ბუ­ნე­ბის ან გა­მო­ყე­ნე­ბის მატერიალური მარაგები­სათ­ვის, შე­იძ­ლე­ბა თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი ფორ­მუ­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბა.

2. მა­გა­ლი­თად, ერთეული შეიძლება ერთი და იგივე მატერიალურ მარაგებს სხვადასხვა სეგმენტში სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებდეს. ამა­ვე დროს, მატერიალური მარაგების გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი გან­ლა­გე­ბა თა­ვის­თა­ვად არ გა­ნა­პი­რო­ბებს თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი ფორ­მუ­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბას.

3. „ფი­ფო“ ფორმულის გა­მო­ყე­ნე­ბა გუ­ლის­ხმობს, რომ მატერიალური მარაგების ის ელე­მენ­ტე­ბი, რომ­ლე­ბიც პირ­ვე­ლად იყო შე­ძენილი, იყი­დე­ბა პირ­ვე­ლად. ამიტომ, საანგარიშგებო წლის ბო­ლოს შე­იძ­ლე­ბა დარ­ჩეს ის მატერიალური მარაგები, რომ­ლე­ბიც შე­ი­ძი­ნეს ან აწარ­მო­ეს ბო­ლოს. სა­შუ­ა­ლო შე­წო­ნი­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ფორ­მუ­ლის თა­ნახ­მად, მატერიალური მარაგების თი­თო­ე­უ­ლი ელე­მენ­ტის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის და­საწ­ყის­ში არ­სე­ბუ­ლი მატერიალური მარაგების ერ­თგვა­რო­ვა­ნი ელე­მენ­ტე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის სა­შუ­ა­ლო შე­წო­ნი­ლი სი­დი­დი­სა და იმ ერ­თგვა­რო­ვა­ნი ელე­მენ­ტე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე, რომ­ლე­ბიც აწარ­მო­ეს ან შე­ი­ძი­ნეს სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში. ღი­რე­ბუ­ლე­ბის სა­შუ­ა­ლო სი­დი­დის გა­ან­გა­რი­შე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია პე­რი­ო­დუ­ლად, ან ყო­ვე­ლი ახა­ლ­მი­ღე­ბუ­ლი პარ­ტი­ი­სათ­ვის, მო­ცე­მუ­ლი ერთეულისათვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ვი­თა­რე­ბის შესაბამისად.

ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება

4. თუ მატერიალური მარაგები დაზიანდა, ნა­წი­ლობ­რივ ან მთლი­ა­ნად მოძველდა, ან მა­თი გა­სა­ყი­დი ფა­სი და­ე­ცა, შე­უძ­ლე­ბე­ლია მა­თი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის კომ­პენ­სა­ცია. ასე­ვე შე­უძ­ლე­ბე­ლია იმ მატერიალური მარაგების ღი­რე­ბუ­ლე­ბის კომ­პენ­სა­ცია, რო­მელ­თა და­სრულებისთვის საჭირო დანახარჯები ან რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის, გაცვლის ან განაწილების მო­სა­ლოდ­ნე­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი გა­ი­ზარ­და. მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ჩა­მო­წე­რა ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე გა­მომ­დი­ნა­რე­ობს იმ მო­საზ­რე­ბიდან, რომ არ შე­იძ­ლე­ბა აქ­ტი­ვე­ბის აღ­რიც­ხვა მომავალი ეკონომიკური სარგებლის და მომსახურების პოტენციალის თანხაზე მეტი თან­ხით, რო­მლის მი­ღებასაც ერთეული მოელის მა­თი გა­ყიდ­ვის, გაცვლის, განაწილების ან გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­დე­გად.

5. ჩვეულებრივ, მატერიალური მარაგების ნე­ტო სა­რე­ა­ლიზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე ჩა­მო­წე­რა ხდე­ბა მუხ­ლების მიხედვით. თუმ­ცა, ზო­გი­ერთ შემ­თხვე­ვა­ში, უფ­რო მი­ზან­შე­წო­ნი­ლია მსგავ­სი ან ერ­თმა­ნეთ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მუხ­ლე­ბის დაჯ­გუ­ფე­ბა. ეს ის შემ­თხვე­ვაა, რო­ცა მატერიალურ მარაგებს აქვს მსგავსი მიზნები და საბოლოო დანიშნულება და რო­მელ­თა შე­ფა­სე­ბა შე­უძ­ლე­ბე­ლია მო­ცე­მუ­ლი ჯგუფის სხვა პრო­დუქ­ცი­ი­სა­გან და­მო­უ­კი­დებ­ლად. მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი არ არის მზა პრო­დუქ­ცი­ის ჯგუ­ფუ­რად ჩა­მო­წე­რა ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე, აგ­რეთ­ვე მატერიალური მარაგების ერ­თად ჩა­მო­წე­რა მრეწ­ვე­ლო­ბის რო­მე­ლი­მე დარ­გში, ან გე­ოგ­რა­ფი­ულ სივ­რცე­ში. მომსახურების პროვაიდერები, ჩვე­უ­ლებ­რივ, და­ნა­ხარ­ჯებს ცალ­კე ასა­ხა­ვენ მომ­სა­ხუ­რე­ბის ისე­თი სა­ხე­ე­ბის მი­ხედ­ვით, რომ­ლე­ბის­თვი­საც ერ­თნა­ი­რი გა­სა­ყი­დი ფა­სია დად­გე­ნი­ლი. ამი­ტომ, მომ­სა­ხუ­რე­ბის თი­თო­ე­უ­ლი სა­ხე გა­ნი­ხი­ლე­ბა, რო­გორც ცალ­კე აღე­ბუ­ლი, და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი ელე­მენ­ტი.

6. ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გა­ან­გა­რი­შე­ბი­სას გა­ით­ვა­ლის­წი­ნე­ბა აგ­რეთ­ვე ის მი­ზა­ნი, რის­თვი­საც გან­კუთ­ვნი­ლია მო­ცე­მუ­ლი მატერიალური მარაგები. მა­გა­ლი­თად, თუ მატერიალური მარაგები გან­კუთ­ვნი­ლია პრო­დუქ­ცი­ის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის ან მომ­სა­ხუ­რე­ბის გა­წე­ვას­თან და­კავ­ში­რე­ბულ სა­ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის შე­სას­რუ­ლებ­ლად, მა­შინ ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­ი­ან­გა­რი­შე­ბა სა­ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბო ფა­სის მი­ხედ­ვით. თუ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლია უფ­რო მცი­რე მო­ცუ­ლო­ბის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ა, ვიდ­რე ერთეულში არ­სე­ბუ­ლი მატერიალური მარაგები, ჭარ­ბი მატერიალური მარაგების ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა სა­ერ­თო გა­სა­ყი­დი ფა­სების მი­ხედ­ვით. რე­ა­ლი­ზა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ანა­რიც­ხე­ბი ან პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი შე­საძ­ლოა წა­რმო­იშ­ვას ფიქსირებულფასიანი გა­ყიდ­ვის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბი­დან, რომელიც აჭარ­ბებს არ­სე­ბული მატერიალური მარაგების რა­ო­დე­ნო­ბას, ან შეს­ყიდ­ვე­ბის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბი­დან. ამ­გვა­რი ანა­რიც­ხე­ბი ან პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი გან­ხი­ლუ­ლია სსბასს 19-ში - ანა­რიც­ხე­ბი, პი­რო­ბი­თი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი და პი­რო­ბი­თი აქ­ტი­ვე­ბი.

7. ნედ­ლე­უ­ლი და სხვა დამ­ხმა­რე მა­სა­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც გან­კუთ­ვნი­ლია მატერიალური მარაგების სა­წარ­მო­ებ­ლად, არ შე­იძ­ლე­ბა ჩამოფასდეს თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე და­ბლა, თუ მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ მა­თი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბით წარ­მო­ე­ბუ­ლი მზა პრო­დუქ­ცია გა­ი­ყი­დე­ბა, გადაიცვლება ან გადანაწილდება თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ბა­მის ან თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე მა­ღალ ფას­ში. თუ მასალების ფა­სი ისე და­ე­ცე­მა, რომ მზა პრო­დუქ­ცი­ის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­და­ა­ჭარ­ბებს მის ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, მა­სა­ლე­ბი უნ­და ჩამოფასდეს ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, მა­სა­ლე­ბის ჩა­ნაც­ვლე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა შე­საძ­ლოა სა­უ­კე­თე­სო იყოს ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ფა­სებ­ლად.

8. ყო­ველ მომ­დევ­ნო სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში, ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა ხე­ლახ­ლა გა­ი­ან­გა­რი­შე­ბა. თუ აღარ არ­სე­ბობს გა­რე­მო­ე­ბე­ბი, რომ­ლებ­მაც გა­მო­იწ­ვი­ეს მატერიალური მარაგების თავ­და­პირ­ვე­ლი ჩამოფასება თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე და­ბლა, ან არსებობს აშკარა მტკიცებულება იმისა, რომ შეცვლილი ეკონომიკური გარემოებების გამო გაიზარდა ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება, უნ­და მოხ­დეს ჩა­მო­წე­რი­ლი თან­ხის კომ­პენ­სირება (ე.ი. კომპენსირება შეზღუდულია თავდაპირველად ჩამოწერილი თანხით). სა­ხელ­დობრ, მატერიალური მარაგების ახალ სა­ბა­ლან­სო ღირებულებად აი­ღე­ბა თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­სა და შეც­ვლილ ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღირებულებას შო­რის უმ­ცი­რე­სი. ეს ხდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც წი­ნა პე­რი­ოდ­ში ნე­ტო სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ღი­რე­ბუ­ლე­ბით აღ­რი­ცხუ­ლი მატერიალური მარაგები, მა­თი გა­სა­ყი­დი ფა­სის და­ცე­მის გა­მო, ერთეულში ინა­ხე­ბა მომ­დევ­ნო სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­შიც, რო­ცა მა­თი გა­სა­ყი­დი ფა­სი უკ­ვე გაზ­რდი­ლია.

საქონლის განაწილება უსასყიდლოდ, ან ნომინალური ღირებულებით

9. საჯარო სექტორის ერთეული შესაძლოა ფლობდეს მატერიალურ მარაგებს, რომელთა მომავალი ეკონომიკური სარგებელი ან მომსახურების პოტენციალი არ არის უშუალოდ დაკავშირებული მის უნართან, წარმოქმნას ფულადი სახსრების წმინდა შემოსავალი. ამგვარი მატერიალური მარაგების ტიპები შესაძლოა წარმოიშვას მაშინ, როდესაც მთავრობას განსაზღვრული აქვს საქონლის გარკვეული ოდენობის განაწილება უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით. ამგვარ შემთხვევებში, მომავალი ეკონომიკური სარგებელი, ან მატერიალური მარაგების მომსახურების პოტენციალი ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისთვის აისახება იმ ღირებულებით, რომელიც ერთეულს დასჭირდება მომვალი ეკონომიკური სარგებლისა და მომსახურების პოტენციალის შესაძენად, თუკი ეს აუცილებელი იქნებოდა ერთეულის მიზნების მისაღწევად. თუ ბაზარზე შეუძლებელია ეკონომიკური სარგებლის ან მომსახურების პოტენციალის შეძენა, საჭირო გახდება ჩანაცვლების ღირებულების გაანგარიშება. თუ მატერიალური მარაგების დანიშნულება შეიცვლება, ასეთ შემთხვევაში, მატერიალური მარაგების შეფასება ხდება მე-15 პუნქტში არსებული დებულებების გამოყენებით.

ხარჯად აღიარება

10. როცა მატერიალური მარაგები ­გაი­ყი­დე­ბა, გაიცვლება ან განაწილდება, მა­თი საბალანსო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა აღიარებული უნ­და იქნას იმ პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად, რო­დე­საც შე­სა­ბა­მი­სი შე­მო­სავ­ლე­ბის აღიარება მოხდება. თუ არ არსებობს მასთან დაკავშირებული შემოსავალი, ხარჯის აღიარება ხდება საქონლის განაწილებისას, ან მასთან დაკავშირებული მომსახურების გაწევისას. ნებისმიერი მატერიალური მარაგის ჩამოწერის ღირებულება და ყველა დანაკარგი აღიარებული უნდა იქნას როგორც ხარჯები იმ პერიოდში, როდესაც ჩამოწერას ან დანაკარგს აქვს ადგილი. მატერიალური მარაგის ნებისმიერი ჩამოწერის ნებისმიერი ანულირება აღიარებულ უნდა იქნას როგორც ხარჯად აღიარებული მატერიალური მარაგების თანხის შემცირება იმ პერიოდში, როდესაც ანულირებას აქვს ადგილი.

11. მომსახურების პროვაიდერებისათვის მატერიალური მარაგების ხარჯებად აღიარების მომენტი, როგორც წესი, დგება მაშინ, როდესაც გაწეულია მომსახურება, ან მაშინ, როდესაც ხდება ანაზღაურებადი მომსახურებისათვის საზღაურის მოთხოვნა.

12. ზო­გი­ერ­თი მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მარაგი შე­იძ­ლე­ბა განთავსდეს სხვა აქ­ტი­ვების ან­გა­რი­შებ­ზე, მა­გა­ლი­თად, სა­კუ­თა­რი წარ­მო­ე­ბის ძი­რი­თა­დი აქტივების კომპონენტის სახით გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი მატერიალური მარაგები. ასე­თი მატერიალური მარაგების ღი­რე­ბუ­ლე­ბა ხარ­ჯე­ბად იქ­ნე­ბა აღი­ა­რე­ბუ­ლი მო­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვე­ბის სა­სარ­გებ­ლო მომ­სა­ხუ­რების მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

განმარტებითი შენიშვნები

13. ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის შე­ნიშ­ვნებშ­ი გან­მარ­ტე­ბუ­ლი უნ­და იყოს:

    (ა) მატერიალური მარაგების მი­მართ გამოყენებული ერთეულის სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კა, მათ შო­რის გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ფორ­მუ­ლა;

    (ბ) მატერიალური მარაგების მთლიანი სა­ბა­ლან­სო ღირებულება და სა­ბა­ლან­სო ღირებულებე­ბი მო­ცე­მუ­ლი ერთეულის შე­სა­ბა­მი­სი კ­ლა­სი­ფი­კა­ციის ჯგუ­ფე­ბის მი­ხედ­ვით;

    (გ) იმ მატერიალური მარაგების საბალანსო ღირებულება, რომელიც ასახუ­ლია რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის დანახარ­ჯე­ბით შემცირებული სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით;

    (დ) იმ მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც აღი­ა­რე­ბუ­ლია მო­ცე­მუ­ლი სა­ან­გა­რი­შგებო პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად;

    (ე) მატერიალური მარაგების ნე­ბის­მი­ე­რი ჩამოფასების თან­ხა, რო­მე­ლიც ხარ­ჯებ­ში იყო აღიარებული პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, 42-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად;

    (ვ) ნებისმიერი მატერიალური მარაგის ჩამოწერის ანულირება, რომელიც აღიარებულია საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში 42-ე პუნქტის შესაბამისად.

    (ზ) ის გა­რე­მო­ე­ბე­ბი ან მოვ­ლე­ნე­ბი, რომ­ლებ­მაც გა­მო­იწ­ვი­ეს მატერიალური მარაგების ჩამოწერის ანულირება, 42-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად; და

    (თ) იმ მატერიალური მარაგების სა­ბა­ლან­სო ღირებულება, რო­მე­ლიც გა­ცე­მუ­ლია გი­რა­ოს სა­ხით ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის და­ფარ­ვის უზ­რუნ­ველ­სა­ყო­ფად.

14. ინ­ფორ­მა­ცია მატერიალური მარაგების სხვა­დას­ხვა ჯგუ­ფის სა­ბა­ლან­სო ღირებულებე­ბი­სა და ამ აქ­ტი­ვე­ბის ცვლი­ლე­ბე­ბის შე­სა­ხებ, სა­სარ­გებ­ლოა ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის მომ­ხმა­რე­ბელ­თათ­ვის. მატერიალური მარაგების კლა­სი­ფი­კა­ცია, ჩვე­უ­ლებ­რივ, ხდე­ბა შემ­დეგ ჯგუ­ფე­ბად: სა­ქო­ნე­ლი, სა­წარ­მოო მა­რა­გი, ნედ­ლე­უ­ლი და მა­სა­ლე­ბი, და­უმ­თავ­რე­ბე­ლი წარ­მო­ე­ბა და მზა პრო­დუქ­ცია. მომსახურების პროვაიდერების მატერიალური მარაგები შე­იძ­ლე­ბა გან­ხი­ლულ იქ­ნას, რო­გორც და­უმ­თავ­რე­ბე­ლი წარ­მო­ე­ბა.

1. მო­ცე­მუ­ლ პე­რი­ო­დში ხარ­ჯად აღი­ა­რე­ბუ­ლი მატერიალური მარაგების ღირებულება, შედგება ა) იმ და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სა­გან, რომ­ლე­ბიც თავ­და­პირ­ვე­ლად­ვე იყო ჩარ­თუ­ლი ამჟამად გა­ყი­დვაში არსებულ, გადასაცვლელ ან განაწილებულ მატერიალური მარაგების შე­ფა­სე­ბა­ში, და ბ) გა­უ­ნა­წი­ლე­ბე­ლი ზედ­ნა­დე­ბი სა­წარ­მოო ხარ­ჯე­ბი­სა­გან და მატერიალური მარაგების ზე­ნორ­მა­ტი­უ­ლი სა­წარ­მოო და­ნა­ხარ­ჯე­ბისა­გან. ერთეულის კონ­კრე­ტულ პი­რო­ბებში შე­იძ­ლე­ბა გა­მარ­თლე­ბუ­ლი იყოს თვითღირებულებაში სხვა და­ნა­ხარ­ჯე­ბის ჩარ­თვაც, მა­გა­ლი­თად, მი­მოქ­ცე­ვის დანახარ­ჯე­ბის.

2. ზო­გი­ერ­თი ერთეული ფინანსური შედეგების ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­სხვა­ვე­ბულ ფორ­მას იყე­ნებს, რომელიც გამომდინარეობს არა მატერიალური მარაგების თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბიდან, რომლებიც ამ პერიოდის განმავლობაში აღი­ა­რე­ბუ­ლია სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად, არამედ სხვა თანხებიდან. მო­გე­ბი­სა და ზა­რა­ლის ან­გა­რიშ­გე­ბის ამ­გვა­რი ფორ­მის დროს ფი­ნან­სუ­რი ან­გა­რიშ­გე­ბის გან­მარ­ტე­ბით შე­ნიშ­ვნებ­ში ერთეულმა უნ­და ასა­ხოს ხარჯების ანალიზი, რომელიც კლასიფიცირებული იქნება ეკონომიკური შინაარსის მიხედვით, აგ­რეთ­ვე და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, რომ­ლე­ბიც აღი­ა­რე­ბუ­ლია მო­ცე­მუ­ლი პე­რი­ო­დის ხარ­ჯე­ბად ნედ­ლე­უ­ლი­სა და სა­მომ­ხმა­რებ­ლო სა­ქონ­ლი­სათ­ვის, ცოც­ხა­ლი შრო­მის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი­სათ­ვის და სხვა მიმ­დი­ნა­რე და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, მო­ცე­მუ­ლ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დში მატერიალური მარაგების ცვლი­ლე­ბის წმინდა თან­ხას­თან ერ­თად.

ძალაში შესვლის თარიღი

3. ერთეული წინამდებარე სტან­დარ­ტს გა­მო­ი­ყე­ნე­ბს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2008 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ამ სტან­დარტს 2008 წლის 1 იან­ვრამ­დე დაწყებული პე­რი­ო­დი­სთ­ვის გა­მო­ი­ყე­ნებს, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

51ა. სსბასს 27-ის გამოცემის შედეგად შეიცვალა 29-ე პუნქტი. ერთეულმა ეს ცვლილება უნდა გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2011 წლის 1 აპრილს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისათვის. თუ ერთეული სსბასს 27-ს გამოიყენებს 2011 წლის 1 აპრილამდე დაწყებული პერიოდისათვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

51ბ. 52-ე პუნქტი შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

51გ. შეიცვალა მე-12 პუნქტი, ხოლო 14 (ა) პუნქტი დაემატა 2015 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესების 2016 წლის აპრილში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული იყენებს ცვლილებებს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

51დ. მე-4 და მე-5 პუნქტები ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

4. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

სსბასს 12 (2001)-ის გაუქმება

53. ეს სტან­დარ­ტი აუქმებს სსბასს 12-ს - მატერიალური მარაგები (2001 წლის გამოცემა).

დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 12-ის შემადგენელი ნაწილი.

შესავალი

დს1. სსბასსს-ს ფასს-თან მიახლოვების პროგრამა სსბასსს-ს სამუშაო პროგრამის მნიშვნელოვანი ელემენტია. სსბასსს-ს პოლიტიკის მიზანია დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ის მიახლოვება, ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს მიერ გამოცემულ ფასს–თან, სადაც ეს შესატყვისია საჯარო სექტორის ერთულებისათვის.

დს2. ფასს–ებთან მიახლოვებული დარიცხვის მეთოდის სსბასს ინარჩუნებს ფასს-ების მოთხოვნებს, ტექსტსა და სტრუქტურას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც გადახვევისათვის არსებობს საჯარო სექტორისთვის დამახასიათებელი მიზეზი. ფასს–იდან გადახვევას მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც ფასს-ის მოთხოვნები ან ტერმინოლოგია არ არის შესატყვისი საჯარო სექტორისათვის, ან როცა დამატებითი კომენტარი ან მაგალითებია საჭირო, რომ მოხდეს გარკვეული მოთხოვნების ილუსტრირება საჯარო სექტორის კონტექსტში. სსბასს-ებსა და მის ეკვივალენტურ ფასს-ებს შორის არსებული განსხვავებები იდენტიფიცირებულია ფასს-თან შედარებაში, რომელიც თითოეულ სსბასს-შია ჩართული.

დს3. 2002 წლის მაისში ბასსს-მ გამოსცა პროექტი, რომელიც ეხებოდა ბასს 13-ის ცვლილებებს, როგორც მისი ზოგადი გაუმჯობესების პროექტის ნაწილს. ზოგადი გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბის პრო­ექ­ტის მიზ­ნე­ბი ით­ვა­ლის­წი­ნებ­და “სტან­დარ­ტებ­ში არ­სე­ბუ­ლი ალ­ტერ­ნა­ტი­უ­ლი ინ­ტერ­პრე­ტა­ცი­ე­ბის, გა­მე­ო­რე­ბე­ბი­სა და წი­ნა­აღ­მდე­გო­ბე­ბის შემ­ცი­რე­ბას ან სრუ­ლი­ად აღ­მოფ­ხვრას, ასე­ვე თან­ხვედ­რის სა­კით­ხე­ბის გან­ხილ­ვა­სა და სხვა ას­პექ­ტე­ბის გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბას”. 2003 წლის დეკემბერში გა­მო­ქ­ვეყ­ნდა საბოლოო ბასს.

დს4. 2001 წლის ივლისში გამოცემული სსბასს 12, დაფუძნებული იყო ბასს 2-ზე (1993 წლის გამოცემა), მატერიალური მარაგები, რომელიც ხელახლა გამოიცა 2003 წლის დეკემბერში. 2003 წლის ბოლოს, სსბასსს-ის წინამორბედმა - საჯარო სექტორის კომიტეტმა (სსკ) - წამოიწყო სსბასს-ის გაუმჯობესების პროექტი, რათა მომხდარიყო სსბასს-ის 2003 წლის დეკემბერში გამოცემულ და გაუმჯობესებულ ბასს-თან მიახლოვება, სადაც ეს შესატყვისი იყო საჯარო სექტორის ერთეულებისათვის.

დს5. სსბასსს-მ გადახედა გაუმჯობესებულ ბასს 2-ს და ზოგადად დაეთანხმა ბასს-ის განახლებასთან და მასში შეტანილ ცვლილებებთან დაკავშირებით ბასსს–ს მიერ წარმოდგენილ მიზეზებს. (ბასსს-ს დასკვნის საფუძვლები აქ არ არის წარმოდგენილი. ბასსს-ის სრული სააბონენტო მომსახურების ხელმომწერებს დასკვნის საფუძვლები შეუძლიათ იხილონ ბასსს-ს ვებ-გვერდზე: http://www.iasb.org). იმ შემთხვევებში, როდესაც სსბასს-ი გადაუხვევს დაკავშირებული ბასს-იდან, დასკვნის საფუძვლები განმარტავს საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელ გადახვევის მიზეზებს.

დს6. 2003 წლის დეკემბრის შემდეგ გამოცემული ფასს-ის შედეგად ბასს 2–ში შეტანილ იქნა მორიგი ცვლილებები. სსბასს 12 არ მოიცავს 2003 წლის დეკემბრის შემდეგ გამოცემული ფასს-ის შედეგად შეტანილ ცვლილებებს. ამის მიზეზია ის, რომ სსბასსს-ს ჯერ კიდევ არ აქვს ჩამოყალიბებული ხედვა ფასს-ის მოთხოვნების გამოყენებაზე საჯარო სექტორის ერთეულების შემთხვევაში.

სსბასს 12-ის გადახედვა 2015 წლის სსბასს-ების გაუმჯობესების III ნაწილის გამოცემის შედეგად: დაინტერესებული მხარეების მიერ წამოჭრილი საკითხები

დს7. სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკა (სფს) ანგარიშგების სახელმძღვანელო მითითები იყენებს ტერმინს "სამხედრო მარაგები" ყველა ერთჯერადი გამოყენების საგნებისათვის, მათ შორის, საბრძოლო მასალების მოსაცავად. სსბასსს-მ დაასკვნა, რომ სსბასს-ის ტერმინის „საბრძოლო მასალის“ შეცვლა სფს ტერმინით „სამხედრო მარაგები“ და აღწერილობის ჩართვა განმარტავდა სამხედრო აქტივების სახეებს, რომლებიც კლასიფიცირებული უნდა იყოს მატერიალურ მარაგებად და ამავდროულად გაზრდიდა სფს-ის ანგარიშგების სახელმძღვანელო მითითებებთან შესაბამისობას.

სსბასს 12–ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს.8 სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

ბასს 2-თან შედარება სსბასს 12, მატერიალური მარაგები უმთავრესად ეფუძნება ბასს 2-ს, მატერიალური მარაგები (2003 წლის განახლებული ვარიანტი). ძირითადი განსხვავებები სსბასს 12-სა და ბასს 2-ს შორის არის შემდეგი: სსბასს 12 იყენებს ბასს 2-დან განსხვავებულ განმარტებებს; განსხვავება აღიარებს, რომ საჯარო სექტორში ზოგიერთი მატერიალური მარაგი ნაწილდება უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით. სსბასს 12 განმარტავს, რომ მომსახურების დაუსრულებელი წარმოება, რომელიც უშუალოდ მიმღებისგან უნდა განაწილდეს უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულების სანაცვლოდ, სცილდება ამ სტანდარტის ფარგლებს. მიმდინარე ჩანაცვლების ღირებულება, რომელიც არ არის მოცემული ბასს 2 –ის განმარტებებში, შესულია სსბასს 12-ში. სსბასს 12 მოითხოვს, რომ თუ მატერიალური მარაგები შეძენილია არაგაცვლითი ოპერაციის მეშვეობით, მათი ღირებულება განისაზღვროს მათი შეძენის თარიღისათვის არსებული სამართლიანი ღირებულებით. სსბასს 12 მოითხოვს, რომ თუ მატერიალური მარაგებით უზრუნველყოფა ხორციელდება უსასყიდლოდ ან ნომინალური ღირებულებით, მათი შეფასება უნდა მოხდეს თვითღირებულებასა და მიმდინარე ჩანაცვლების ღირებულებას შორის უმცირესი თანხით. სსბასს 12 ზოგიერთ შემთხვევაში ბასს 2-ისგან განსხვავებულ ტერმინოლოგიას იყენებს. ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითია სსბასს 12 - ში ტერმინის „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება” გამოყენება. ბასს 2-ში ეკვივალენტური ტერმინია “მოგება-ზარალის ანგარიშგება“. სსბასს 12 არ იყენებს ტერმინს “ამონაგები”, რომელსაც ბასს 2-ში უფრო ფართო მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე ტერმინს “შემოსავალი”.

დანართი №8 სსბასს 13—იჯარა გამომცემლისაგან წინამდებარე საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი (სსბასს), ძირითადად, ეფუძნება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (ბასსს) მიერ გამოცემულ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ 17-ს (ბასს 17) - იჯარა - (2003 წლის განახლებული ვერსია). ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) ფონდის ნებართვით ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (ბსფ) საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს (სსბასსს) წინამდებარე გამოცემაში გამოყენებულია ამონარიდები ბასს 17-დან. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს-ების) დამტკიცებულ ტექსტს წარმოადგენს ბასსს-ის მიერ ინგლისურ ენაზე გამოცემული ტექსტი, რომლის ასლები შესაძლებელია მოპოვებულ იქნეს ფასს-ის საგამომცემლო დეპარტამენტში, შემდეგ მისამართზე: First Floor, 30 Cannon Street, London EC4M 6XH, United Kingdom. ელ.ფოსტა: publications@ifrs.org ვებ-გვერდი: www.ifrs.org ფასს-ები, ბასს-ები, განსახილველი პროექტები და ბასსს-ის სხვა გამოცემები დაცულია ფასს-ის ფონდის საავტორო უფლებით. “IFRS,” “IAS,” “IASB,” “IFRS Foundation,” “International Accounting Standards,” და “International Financial Reporting Standards” ფასს-ების ფონდის სავაჭრო ნიშნებია და არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ფასს-ების ფონდის თანხმობის გარეშე.

სსბასს 13—იჯარა სსბასს-ის ისტორია წინამდებარე ვერსია მოიცავს 2018 წლის 31 იანვრამდე გამოცემული სსბასს-ებით გამოწვეულ ცვლილებებს. სსბასს 13 - იჯარა - გამოიცა 2001 წლის დეკემბერში. 2006 წლის დეკემბერში სსბასსს-მა გამოსცა განახლებული სსბასს 13. მოგვიანებით, სსბასს 13-ში ცვლილებები შევიდა შემდეგი სსბასს-ების შესაბამისად: სსბასს-ების გამოყენება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს-ების 2015 წლის გაუმჯობესება (2016 წლის აპრილის გამოცემა) სსბასს 33, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, (2015 წლის იანვრის გამოცემა) სსბასს 32 - შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა); სსბასს-ების 2011 წლის გაუმჯობესება (2011 წლის ოქტომბრის გამოცემა); სსბასს 27 - სოფლის მეურნეობა - (2009 წლის დეკემბრის გამოცემა); სსბასს 31 - არამატერიალური აქტივები - (2010 წლის იანვრის გამოცემა); სსბასს-ების გაუმჯობესება (2010 წლის ნოემბრის გამოცემა)

სსბასს 13-ში შეცვლილი პუნქტების ცხრილი

შეცვლილი პუნქტი	ცვლილების შედეგი	ცვლილების საფუძველი
შესავალი ნაწილი	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2011 წლის ოქტომბერი
2	შეცვლილია	სსბასს 27, 2009 წლის დეკემბერი
3	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
4	ამოღებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
19	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
20	ამოღებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება,, 2010 წლის ნოემბერი
20ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება 2010 წლის ნოემბერი
21	შესწორებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
25	შეცვლილია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
26	შეცვლილია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
27	შეცვლილია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
36	შეცვლილია	სსბასს 31, 2010 წლის იანვარი
40	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
41	შეცვლილია	სსბასს 31, 2010 წლის იანვარი
44	შეცვლილია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
66	შეცვლილია	სსბასს 31, 2010 წლის იანვარი
79	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
80	ამოღებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
84ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
85ა	დამატებულია	სსბასს-ების გაუმჯობესება, 2010 წლის ნოემბერი
85ბ	დამატებულია	სსბასს 32, 2011 წლის ოქტომბერი
85გ	დამატებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი
85დ	დამატებულია	სსბასს-ების გამოყენება, 2016 წლის აპრილი
86	შესწორებულია	სსბასს 33, 2015 წლის იანვარი

2006 წლის დეკემბერი

სსბასს 13—იჯარა

შინაარსი

პუნქტი

მიზანი 1

მოქმედების სფერო 2–7

განმარტებები 8–11

იჯარის დასაწყისსა და იჯარის ვადის დასაწყისს შორის პერიოდში

საიჯარო გადასახდელებში მომხდარი ცვლილებები 9

გამოსყიდვის უფლებით ხელშეკრულებები 10

ზღვრული სასესხო საპროცენტო განაკვეთი 11

საიჯარო ურთიერთობების კლასიფიკაცია 12–24

იჯარა და სხვა ხელშეკრულებები 25–27

იჯარის ასახვა მოიჯარის ფინანსურ ანგარიშგებაში 28–44

ფინანსური იჯარა 28–41

საოპერაციო იჯარა 42–44

იჯარის ასახვა მეიჯარის ფინანსურ ანგარიშგებაში 45–69

ფინანსური იჯარა 45–61

თავდაპირველი აღიარება 50‑61

საოპერაციო იჯარა 62–69

უკუიჯარის პირობით გაყიდვის ოპერაციები 70–78

გარდამავალი დებულებები 79–84

ძალაში შესვლის თარიღი 85–86

სსბასს 13-ის (2001) გაუქმება 87

დასკვნის საფუძველი

მითითებები დანერგვაზე

ბასს 17-თან შედარება

საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 13, იჯარა, ჩამოყალიბებულია 1-87-ე პუნქტებში. ყველა პუნქტს თანაბარი ძალა აქვს. სსბასს 13 აღქმულ უნდა იქნეს მისი მიზნის, დასკვნის საფუძვლის, საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ზოგადი დანიშნულების ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში. სსბასს 3, სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები, იძლევა სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების საფუძველს, დეტალური მითითებების არარსებობის შემთხვევაში.

მიზანი

1. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტის მი­ზა­ნია, მო­ი­ჯა­რე­ე­ბი­სა და მე­ი­ჯა­რე­ე­ბი­სათ­ვის გან­საზ­ღვროს შე­სა­ბა­მი­სი ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის პოლიტიკა და ფინანსურ და საოპერაციო იჯარასთან დაკავშირებული გან­მარ­ტე­ბი­თი შენიშვნები.

მოქმედების სფერო

2. ერთეულმა, რომელიც ფინანსური ანგარიშგებების მომზადებას და წარდგენას ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდით აწარმოებს, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი უნდა გამოიყენოს ყვე­ლა სახის იჯა­რის აღ­რიც­ხვი­სათვის, გარ­და:

   (ა) მი­ნე­რა­ლე­ბის, ნავ­თო­ბის, ბუ­ნებ­რი­ვი გა­ზი­სა და სხვა არა­კვლავწარმოება­დი რე­სურ­სე­ბის ძიები­სა და გა­მო­ყე­ნე­ბის სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბი­სა; და

   (ბ) ისეთი ობიექტების სა­ლი­ცენ­ზიო შე­თან­ხმე­ბე­ბი­სა, რო­გო­რი­ცაა მხატ­ვრუ­ლი კი­ნო­ფილ­მე­ბი, ვიდეოჩანაწერები, წარ­მოდ­გე­ნე­ბი, ხელ­ნა­წე­რე­ბი, პა­ტენ­ტე­ბი და სა­ავ­ტო­რო უფ­ლე­ბა.

ამასთან, ეს სტან­დარ­ტი არ უნ­და იქ­ნეს გამოყენებული, როგორც შეფასების სა­ფუძ­ვე­ლი:

(ა) მო­ი­ჯა­რის მი­ერ ფლო­ბი­ლი ქო­ნე­ბის, რო­მე­ლიც აღი­რიც­ხე­ბა სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბის სახით (იხ. სსბასს 16, სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბა);

(ბ) მე­ი­ჯა­რის მი­ერ საოპერაციო იჯარით გა­და­ცე­მუ­ლი სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბის (იხ. სსბასს 16);

(გ) მო­ი­ჯა­რის მი­ერ ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რით ფლო­ბი­ლი ბი­ო­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვე­ბის (იხ. სსბასს 27, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა); ან

(დ) მე­ი­ჯა­რის მი­ერ საოპერაციო იჯა­რით გა­და­ცე­მუ­ლი ბი­ო­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვე­ბის (იხ. სსბასს 27).

3. [ამოღებულია]

4. [ამოღებულია]

5. წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი ვრცელ­დე­ბა იმ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბებ­ზე, რომლებიც ითვალისწინებს აქ­ტი­ვე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის უფლების გა­და­ცე­მას, მიუხედავად იმისა, რომ ამ­გვა­რი აქ­ტი­ვე­ბის ექ­სპლუ­ა­ტა­ცი­ი­სა და შე­ნახ­ვი­სას შე­საძ­ლოა სა­ჭი­რო გახ­დეს მე­ი­ჯა­რის მი­ერ მნიშვნელოვანი მომსახურების გა­წე­ვა. მე­ო­რე მხრივ, წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტი არ ეხე­ბა იმ ხელშეკრულებებს, რომ­ლე­ბიც წარ­მო­ად­გენს მომ­სა­ხუ­რე­ბის ისეთ ხელშეკრულებებს, რო­მლე­ბიც არ ით­ვა­ლის­წი­ნებს აქ­ტი­ვე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის უფ­ლე­ბის გადაცემას ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის მო­ნა­წი­ლე ერ­თი მხა­რიდან მე­ო­რი­სათ­ვის. საჯარო სექტორის ერთეულებს შეუძლიათ გააფორმონ სხვადასხვა ტიპის ხელშეკრულებები მომსახურებების მიწოდების შესახებ, რომლებიც ითვალისწინებს ან არ ითვალისწინებს აქტივების იჯარით გადაცემას. ასეთი ტიპის ხელშეკრულებები განხილულია 25-27-ე პუნქტებში.

6. წინამდებარე სტანდარტი არ ვრცელდება: (ა) ბუნებრივი რესურსების, როგორიცაა: ნავთობი, გაზი, ხის მასალა, მეტალები და სხვა მინერალური რესურსების გამოყენების საიჯარო ხელშეკრულებებზე; და (ბ) ისეთი საქონლისა და საქმის სალიცენზიო შეთანხმებებზე როგორიცაა, მხატვრული კინოჩანაწერები, ვიდეოჩანაწერები, წარ­მოდ­გე­ნე­ბი, ხელ­ნა­წე­რე­ბი, პა­ტენ­ტე­ბი და სა­ავ­ტო­რო უფ­ლე­ბა. ეს გამოწვეულია იმით, რომ ასეთი ტიპის ხელშეკრულებებით შესაძლებელია, წარმოიშვას რთული საკითხები, ბუღალტრული აღრიცხვის თვალსაზრისით, რომლებიც საჭიროებს სხვა მიდგომას.

7. წინამდებარე სტანდარტი არ ვრცელდება საინვესტიციო ქონებაზე. მეიჯარეები და მოიჯარეები საინვესტიციო ქონების შეფასებას ახორციელებენ, სსბასს 16-ის დებულებების შესაბამისად.

განმარტებები

8. წინამდებარე სტანდარტში მოცემული ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

   იჯა­რის ვა­დის და­სა­წყი­სი არის თა­რი­ღი, რომ­ლი­და­ნაც მოიჯარეს შეუძლია გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლოს სა­ი­ჯა­რო აქტივის გა­მო­ყე­ნე­ბის უფ­ლე­ბა. ეს არის იჯა­რის თავ­და­პირ­ვე­ლი აღი­ა­რე­ბის თა­რი­ღი (ე.ი. იჯა­რი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, აქ­ტი­ვე­ბის, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის, შე­მო­სავ­ლე­ბი­სა და ხარჯების აღი­ა­რე­ბა).

   პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რა სა­ი­ჯა­რო გადასახდელების ის ნა­წი­ლია, რომლის სი­დი­დე მუდმივი არ არის, მაგრამ ეფუძ­ნე­ბა სხვა ცვლად ფაქ­ტო­რებს, ვიდრე დრო­ის მსვლე­ლო­ბას (მაგალითად, მო­მა­ვა­ლი გა­ყიდ­ვე­ბის ხვედ­რი­თი წი­ლი, მო­მა­ვა­ლი გა­მო­ყე­ნე­ბის მო­ცუ­ლო­ბა, მო­მა­ვა­ლი ფა­სე­ბის ინ­დექ­სი, მო­მა­ვა­ლი სა­ბაზ­რო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი).

   ეკონომიკური მომსახურების ვადა არის:

   (ა) ის პე­რი­ო­დი, რომ­ლის განმავლობაშიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ აქტივი ეკონომიკურ სარგებელს, ან მომსახურების პოტენციალს მოუტანს ერ­თ ან მე­ტ მომ­ხმა­რებელს; ან

   (ბ) პრო­დუქ­ცი­ის ან ანა­ლო­გი­უ­რი ერთეულების რა­ო­დე­ნო­ბა, რომელთა მი­ღე­ბა მოსალოდნელია აქ­ტი­ვი­დან ერ­თი ან მე­ტი მომ­ხმა­რებ­ლის მი­ერ.

   ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რა გულისხმობს აქტივთან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი რისკისა და ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარგებლის გა­და­ცე­მას მო­ი­ჯა­რე­ზე. საკუთრების უფლება შე­იძ­ლე­ბა გა­და­ე­ცეს ან არა.

   მთლიანი სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცია არის:

   (ა) ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რი­სათ­ვის მე­ი­ჯა­რის მი­ერ მისაღები მინიმალური სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის თან­ხი­სა; და

   (ბ) მეიჯარის სასარგებლოდ დაგროვებადი ყველა არაგარანტირებული ნარჩენი ღირებულების ერთობლიობა.

   გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღირებულება არის:

   (ა) მო­ი­ჯა­რი­სათ­ვის - ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ის ნა­წი­ლი, რო­მე­ლიც გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლია მო­ი­ჯა­რის ან მო­ი­ჯა­რეს­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მხა­რის მი­ერ (გა­რან­ტი­ის თან­ხა წარ­მო­ად­გენს მაქ­სი­მა­ლურ თან­ხას, რო­მე­ლიც, ნე­ბის­მი­ერ შემთხვევაში, გა­დახ­დილ უნ­და იქ­ნეს); და

   (ბ) მეიჯა­რი­სათ­ვის - ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ის ნა­წი­ლი, რო­მე­ლიც გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლია მო­ი­ჯა­რის ან მე­ი­ჯა­რისგან დამოუკიდებელი მხა­რის მი­ერ, რო­მელ­საც გა­აჩ­ნია ფი­ნან­სუ­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, შე­ას­რუ­ლოს გა­რან­ტი­ით გათვალისწინებული ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი.

   იჯა­რის და­სა­წყი­სი არის სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის და­დე­ბის თა­რიღ­სა და მხა­რე­ე­ბის მი­ერ იჯა­რის ძირითად პი­რო­ბებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ვალდებულების აღე­ბის თა­რიღს შო­რის უფრო ად­რინ­დე­ლი. ამა­ვე თა­რი­ღით:

(ა) სა­ი­ჯა­რო ხელშეკრულება კლასიფიცირდება რო­გორც ფი­ნან­სუ­რი ან საოპერაციო იჯა­რა; და

(ბ) თუ ეს ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რაა, მა­შინ გა­ნი­საზ­ღვრე­ბა თანხა, რო­მე­ლიც უნ­და აღი­არ­დეს იჯა­რის ვადის და­საწ­ყისში.

თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი არის უშუ­ა­ლოდ იჯა­რის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვა­სა და შე­თან­ხმე­ბას­თან დაკავშირებით გა­წე­უ­ლი დაგროვებადი დანა­ხარ­ჯე­ბი, გარ­და მწარ­მო­ე­ბე­ლი ან დილერი მე­ი­ჯა­რე­ე­ბის დანა­ხარ­ჯე­ბი­სა.

სა­ი­ჯა­რო ხელშეკრულებაში ნა­გუ­ლის­ხმე­ვი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი ის დისკონტირებული საპ­რო­ცენ­ტო განაკვეთია, რო­მე­ლიც იჯა­რის დასაწყისში უზ­რუნ­ველ­ყოფს დისკონტირებულ ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა ჯა­მის ტო­ლო­ბას:

(ა) მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი­სა და

(ბ) არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის

(i) იჯა­რით გაცემული აქ­ტი­ვის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბი­სა და (ii) მე­ი­ჯა­რის ნებისმიერი თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის ჯამ­თან.

იჯა­რა არის მხა­რე­თა ურ­თი­ერ­თშე­თან­ხმე­ბა, რომ­ლის თანახმად, მე­ი­ჯა­რე, სა­ი­ჯა­რო გადასახდელის ან გა­და­სახ­დე­ლე­ბის სე­რი­ის მიღების მიზ­ნით, მო­ი­ჯა­რეს გა­დას­ცემს აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბის უფლებას, ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

იჯა­რის ვა­და არის მო­ი­ჯა­რის მი­ერ იჯა­რით აღებული აქ­ტი­ვით სარ­გებ­ლო­ბის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი დრო­ის მო­ნაკ­ვე­თი, რო­მე­ლიც არ ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა შეც­ვლას ან გა­უქ­მე­ბას, იმ დამატებით დრო­ის მო­ნაკ­ვეთ­თან ერ­თად, რომ­ლის განმავლობაში მო­ი­ჯა­რეს, ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის თა­ნახ­მად, უფ­ლე­ბა აქვს, გა­აგ­რძე­ლოს აქ­ტი­ვის გამოყენება გარ­კვე­უ­ლი დამატებითი თან­ხის გა­დახ­დის ან გა­და­უხ­დე­ლო­ბის პი­რო­ბით, როდესაც იჯარის დასაწყისში არსებობს გონივრული რწმენა, რომ მოიჯარე ისარგებლებს ამ უფლებით.

მო­ი­ჯა­რის ზღვრული სა­სეს­ხო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თია ის საპ­რო­ცენ­ტო განაკვეთი, რომ­ლის გა­დახ­დაც მო­ი­ჯა­რეს მო­უ­წევ­და ანა­ლო­გი­უ­რი იჯა­რის­ათ­ვის ან, თუ ამის დადგენა შე­უძ­ლე­ბე­ლია, საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი, რო­მელ­საც იჯა­რის დასაწ­ყის­ში მო­ი­ჯა­რე გა­და­იხ­დი­და ამ აქ­ტი­ვის შესაძენად სა­ჭი­რო ოდე­ნო­ბის სეს­ხი­სათ­ვის, იმავე პე­რი­ოდ­ზე, ასე­თი­ვე უზ­რუნ­ველ­ყო­ფით.

მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გადასახდელები ის გა­და­სახ­დე­ლე­ბია, რომ­ლის გა­დახ­და მო­ეთ­ხო­ვე­ბა ან შე­იძ­ლე­ბა მო­ეთ­ხო­ვოს მო­ი­ჯა­რეს იჯა­რის ვა­დის გას­ვლამ­დე, მე­ი­ჯა­რი­სათ­ვის ასა­ნაზ­ღა­უ­რე­ბე­ლი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რის, გა­წე­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის და­ნა­ხარჯებისა და გა­დახ­დი­ლი გა­და­სა­ხა­დე­ბის გარდა, შემდეგ გა­და­სახ­დე­ლებ­თან ერ­თად:

(ა) მო­ი­ჯა­რის­ათ­ვის - მო­ი­ჯა­რის ან მასთან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რო­მე­ლი­მე პი­რის მი­ერ გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი თან­ხე­ბი;

(ბ) მე­ი­ჯა­რის­ათ­ვის - ნე­ბის­მი­ე­რი ნარ­ჩე­ნი ღირებულება, რო­მე­ლიც მე­ი­ჯა­რის­ათ­ვის გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლია:

1. მო­ი­ჯა­რის მი­ერ;

2. მო­ი­ჯა­რეს­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი პი­რის მი­ერ; ან

3. მეიჯარისგან და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი ნე­ბის­მი­ე­რი მე­სა­მე პი­რის მი­ერ, რო­მელ­საც შე­უძ­ლია ამ გა­რან­ტი­ის ფი­ნან­სუ­რად შეს­რუ­ლე­ბა.

   ამასთან, თუ მო­ი­ჯა­რეს აქ­ტი­ვის გა­მოს­ყიდ­ვის უფ­ლე­ბა აქვს ისე­თი ფა­სით, რო­მე­ლიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ აქ­ტი­ვის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე გა­ცი­ლე­ბით და­ბა­ლი იქ­ნე­ბა უფ­ლე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის თა­რი­ღი­სათ­ვის და იჯა­რის და­საწ­ყი­სი­სათ­ვის არ­სე­ბობს გო­ნივ­რუ­ლი მოლოდინი ამ უფ­ლე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბი­სა, მა­შინ მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი მო­ი­ცავს იჯა­რის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში გა­მოს­ყიდვის უფ­ლე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის სა­ვა­რაუდო თა­რი­ღამდე გადასახდელ მი­ნი­მა­ლურ თან­ხებს და აქ­ტი­ვის გა­მო­სას­ყიდ თან­ხას.

   ­წმინდა სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცია არის მთლი­ა­ნი სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცია, დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ში ნაგულისხმევი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თით.

   შე­უქ­ცე­ვა­დი იჯა­რა ისე­თი ტი­პის იჯა­რაა, რომ­ლის შეწ­ყვე­ტა შესაძლებელია მხო­ლოდ:

   (ა) გა­უთ­ვა­ლის­წი­ნე­ბე­ლი მოვ­ლე­ნის შედეგად, რო­მელ­საც პირ­და­პი­რი კავ­ში­რი არა აქვს იჯა­რას­თან;

   (ბ) მე­ი­ჯა­რის ნე­ბარ­თვით;

   (გ) თუ მო­ი­ჯა­რე აპი­რებს იმა­ვე აქ­ტი­ვის იჯა­რის გა­ნახ­ლე­ბას ან სხვა ანა­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვის იჯა­რით აღე­ბას იმა­ვე მე­ი­ჯა­რის­ა­გან;

   (დ) მო­ი­ჯა­რის მი­ერ და­მა­ტე­ბი­თი თან­ხის გა­და­უხ­დე­ლო­ბის შემ­თხვე­ვა­ში, თუ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა თა­ვი­დან­ვე ით­ვა­ლის­წი­ნებ­და აღნიშნული თან­ხის გა­დახ­დას, იჯა­რის გაგ­რძე­ლე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში.

   სა­ო­პე­რა­ციო იჯა­რა ისე­თი ტი­პის იჯა­რაა, რო­მე­ლიც არ შე­იძ­ლე­ბა ჩა­ით­ვა­ლოს ფი­ნან­სურ იჯა­რად.

   გამოუმუშავებელი ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სა­ვა­ლი არის სხვა­ო­ბა:

   (ა) მთლიან სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ა­სა; და

   (ბ) წმინ­და სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ას შო­რის.

   არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა არის იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ის ნა­წი­ლი, რომ­ლის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ას მეიჯარე არ უზ­რუნ­ველ­ყოფს, ან გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლია მხოლოდ მე­ი­ჯა­რეს­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მხა­რის მი­ერ.

   სასარგებლო მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­და არის სა­ი­ჯა­რო ვა­დის დაწ­ყე­ბი­დან დარ­ჩე­ნი­ლი შე­ფა­სე­ბუ­ლი პე­რი­ო­დი, რომელიც დამოკიდებული არ არის საიჯარო ვადაზე და რომ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­შიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია აქ­ტივ­ში გა­ნივ­თე­ბუ­ლი ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის, ან მომსახურების პოტენციალის მი­ღე­ბა ერთეულის მი­ერ.

სხვა სსბასს-ებში განსაზღვრული ტერმინები წინამდებარე სტანდარტში იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, როგორც მოცემულია სხვა სტანდარტებში და ცალკე გამოქვეყნებულ ტერმინთა განმარტებების გლოსარში.

იჯარის დასაწყისსა და იჯარის ვადის დასაწყისს შორის პერიოდში საიჯარო გადასახდელებში მომხდარი ცვლილებები

1. სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა ან ვალდებულება შე­იძ­ლე­ბა ით­ვა­ლის­წი­ნებ­დეს სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის კო­რექ­ტი­რე­ბის პი­რო­ბებს: (ა) სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის მშე­ნებ­ლო­ბის ან შე­ძე­ნის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის, ან (ბ) სხვა ისე­თი ხარ­ჯე­ბი­სა და ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბის შეც­ვლას­თან დაკავშირებით, რო­გო­რი­ცაა ფა­სე­ბის სა­ერ­თო დო­ნე, ან იჯა­რის და­ფი­ნა­ნსე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მე­ი­ჯა­რის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი იჯა­რის და­სა­წყის­სა და იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყისს შო­რის პერიოდში. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, ამ სტან­დარ­ტის მიზ­ნე­ბი­სათ­ვის ჩა­ით­ვლე­ბა, რომ ნე­ბის­მი­ერ ასეთ ცვლი­ლე­ბას ადგილი ჰქონ­და იჯა­რის და­საწ­ყის­ში.

გა­მოს­ყიდ­ვის უფ­ლე­ბით ხელშეკრულება

2. იჯა­რის გან­მარ­ტე­ბა მო­ი­ცავს ისეთ სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბებ­საც, რომ­ლე­ბიც ით­ვა­ლის­წი­ნებს მო­ი­ჯა­რის­ათ­ვის სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბის გა­და­ცე­მას, ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით განსაზღვრული სა­თა­ნა­დო პი­რო­ბე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში. ზოგ­ჯერ ასეთ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბას უწო­დე­ბენ გა­მოს­ყიდ­ვის უფ­ლე­ბით ხელშეკრულებას.

მზარდი სასესხო საპროცენტო განაკვეთი

3. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეულს სახელმწიფოს გარანტიის საფუძველზე აქვს სესხი აღებული, მოიჯარესთვის დადგენილი მზარდი სასესხო საპროცენტო განაკვეთში გათვალისწინებული უნდა იყოს მთავრობის გარანტიისა და სხვა დაკავშირებული გადასახდელები. ეს, ჩვეულებრივ, გამოიწვევს მზარდ სასესხო საპროცენტო განაკვეთზე უფრო მცირე განაკვეთის გამოყენებას.

იჯარის კლასიფიკაცია

4. სტან­დარ­ტში გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი სა­ი­ჯა­რო ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის კლასიფიკაცია ეყ­რდნო­ბა იმას, თუ რო­გორ არის გა­ნა­წი­ლე­ბუ­ლი იჯა­რით გა­ცე­მულ აქ­ტივ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი რის­კე­ბი და ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გე­ბე­ლი მე­ი­ჯა­რე­სა და მო­ი­ჯა­რეს შო­რის. რის­კის ქვეშ აქ ნა­გუ­ლის­ხმე­ვია: (ა) აქ­ტი­ვის გა­მო­უ­ყე­ნებ­ლო­ბის, მო­რა­ლუ­რი ცვეთის გა­მო ზა­რა­ლის მი­ღე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, ან (ბ) ეკო­ნო­მი­კუ­რი პი­რო­ბე­ბის ცვლი­ლე­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბით მი­ღე­ბუ­ლი შემოსავლის სი­დი­დის ცვლი­ლე­ბა. სარ­გე­ბე­ლი შე­იძ­ლე­ბა წარ­მო­ვიდ­გი­ნოთ აქტივის სა­ვა­რა­უ­დო ­მო­მავ­ა­ლი მომსახურების პოტენციალის, ან ერთეულის მო­გე­ბი­ა­ნი საქ­მი­ა­ნო­ბის სა­ხით, აქ­ტი­ვის ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, აგ­რეთ­ვე, შე­მო­სავ­ლე­ბის მი­ღე­ბა აქ­ტი­ვის გაძ­ვი­რე­ბის შე­დე­გად ან მი­სი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ი­დან.

5. იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა ფი­ნან­სურ იჯარად, თუ იგი ით­ვა­ლის­წი­ნებს ფაქ­ტობ­რი­ვად აქ­ტი­ვის ფლო­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა რის­კი­სა და ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გე­ბლის გა­და­ცე­მას. იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა საოპერაციო იჯა­რად, თუ იგი არ ით­ვა­ლის­წი­ნებს ფაქ­ტობ­რი­ვად აქ­ტი­ვის ფლო­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა რის­კი­სა და ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის გა­და­ცე­მას.

6. ვი­ნა­ი­დან მო­ი­ჯა­რე­სა და მე­ი­ჯა­რეს შო­რის ოპე­რა­ცია და­ფუძ­ნე­ბუ­ლია მათ შო­რის სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ზე, აუ­ცი­ლე­ბე­ლია თავ­სე­ბა­დი გან­მარ­ტე­ბე­ბის გამოყენება. ამ გან­მარ­ტე­ბე­ბის სხვა­დას­ხვა ვი­თა­რე­ბა­ში გა­მო­ყე­ნე­ბამ შე­საძ­ლოა გა­მო­იწ­ვი­ოს ის, რომ მოიჯარემ და მე­ი­ჯა­რემ ერ­თი და იმა­ვე იჯა­რის კლა­სი­ფი­კა­ცია სხვა­დას­ხვა­ნა­ი­რად მო­ახ­დი­ნოს. ეს შე­იძ­ლე­ბა მოხ­დეს მა­შინ, რო­დე­საც მე­ი­ჯა­რე სარ­გე­ბელს იღებს ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბი­დან, რო­მე­ლიც გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლია მო­ი­ჯა­რეს­თან არა­ურ­თი­ერ­თდა­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მხა­რის მი­ერ.

7. იჯა­რა ფი­ნან­სუ­რია თუ საოპერაციო, და­მო­კი­დე­ბუ­ლია გარიგების ში­ნა­არ­სზე და არა ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის იუ­რი­დი­ულ ფორ­მა­ზე. ქვემოთ მოცემულია ისეთი სი­ტუ­ა­ცი­ის მა­გა­ლი­თე­ბი, რო­მლებიც, ჩვე­უ­ლებ­რივ, ცალ­კე ან ერთობლივად გა­ნა­პი­რო­ბებს იმას, რომ იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა რო­გორც ფი­ნან­სუ­რი. თუმცა, სავალდებულო არ არის, რომ იჯარა ყველა მოცემულ კრიტერიუმს აკმაყოფილებდეს, რათა მას ფინანსური იჯარის კლასიფიკაცია მიენიჭოს:

   (ა) იჯა­რის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის თა­ნახ­მად, მო­ი­ჯა­რეს გადაეცემა აქ­ტი­ვის სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბა იჯა­რის ვა­დის დამთავრების შემ­დეგ;

   (ბ) მო­ი­ჯა­რეს უფ­ლე­ბა აქვს, აქ­ტი­ვი შე­ი­ძი­ნოს ისე­თი ფა­სით, რო­მე­ლიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ მნიშ­ვნე­ლოვ­ნად და­ბა­ლი იქ­ნე­ბა აქ­ტი­ვის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე, რო­მე­ლიც მას ექ­ნე­ბა უფ­ლე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის მო­მენ­ტში, ხოლო იჯა­რის და­საწ­ყი­სი­სათ­ვის არ­სე­ბობს გო­ნივ­რუ­ლი რწმე­ნა, რომ ეს უფ­ლე­ბა გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა;

   (გ) იჯა­რის ვა­და მო­ი­ცავს აქ­ტი­ვის ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დის ძი­რი­თად ნა­წილს, მა­ში­ნაც კი, რო­დე­საც სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბის გადაცემა არ ხდე­ბა;

   (დ) იჯა­რის და­საწ­ყი­სი­სათ­ვის მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დისკონტირებული ღირებულება შე­ად­გენს მი­ნი­მუმ იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის პრაქ­ტი­კუ­ლად მთლი­ან სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბას;

   (ე) იჯარით გა­ცე­მულ აქ­ტი­ვებს აქვს სპეციფიკური ში­ნა­არ­სი და მხო­ლოდ მო­ი­ჯა­რეს შე­უძ­ლია მა­თი გა­მო­ყე­ნე­ბა, არ­სე­ბი­თი მო­დი­ფი­კა­ცი­ის გა­რე­შე;

   (ვ) იჯარით გაცემული აქტივების ჩანაცვლება სხვა აქტივით ადვილი არ არის.

1. გარემოებები, რომ­ლე­ბიც და­მო­უ­კი­დებ­ლად ან სხვა გა­რე­მო­ე­ბებ­თან ერ­თად გა­ნა­პი­რო­ბებს იჯა­რის კლასიფიკაციას ფი­ნან­სურ იჯა­რად, შემ­დე­გია:

(ა) თუ მო­ი­ჯა­რეს შე­უძ­ლია იჯა­რის შეწ­ყვე­ტა, მას და­ე­კის­რე­ბა ზა­რა­ლი, რო­მელ­საც მე­ი­ჯა­რე მიიღებს იჯა­რის გა­უქ­მე­ბის შე­დე­გად;

(ბ) ნარ­ჩე­ნი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მერ­ყე­ო­ბის შე­დე­გად მი­ღე­ბუ­ლი მოგეება ან ზა­რა­ლი წი­ლად ხვდე­ბა მო­ი­ჯა­რეს (მა­გა­ლი­თად, სა­ი­ჯა­რო გადასახდელის ფას­დაკ­ლე­ბის სა­ხით, რო­მე­ლიც იჯა­რის ვა­დის ბოლოს გა­ყიდ­ვი­დან მი­ღე­ბუ­ლი ამო­ნა­გე­ბის უმე­ტე­სო­ბის ტო­ლია); და

(გ) მო­ი­ჯა­რეს შე­უძ­ლია იჯა­რა მე­ო­რა­დი პე­რი­ო­დით გა­აგ­რძე­ლოს, სა­ბაზ­რო სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დელ­ზე მნიშ­ვნე­ლოვ­ნად ნაკ­ლე­ბი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლით.

2. მე-15 და მე-16 პუნქტებში მო­ტა­ნი­ლი მაგალითები და ინ­დი­კა­ტო­რე­ბი ყო­ველ­თვის არ არის სა­ბო­ლოო. თუ სხვა ნიშ­ნე­ბი მი­უ­თი­თე­ბს, რომ სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის მი­ხედ­ვით სა­კუთ­რე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე რის­კი­სა და სარ­გებ­ლის არ­სე­ბი­თი ნა­წი­ლი არ გა­და­ე­ცე­მა, მა­შინ ასე­თი იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა რო­გორც საოპერაციო. მა­გა­ლი­თად, ეს შე­იძ­ლე­ბა მოხ­დეს მა­შინ, რო­დე­საც: (ა) აქ­ტივ­ზე სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბა გა­და­ე­ცე­მა იჯა­რის ვა­დის ბო­ლოს ცვა­ლე­ბა­დი გა­დახ­დით, რო­მე­ლიც ამ მო­მენ­ტში სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ტო­ლია, ან (ბ) იმ შემ­თხვე­ვა­ში, რო­დე­საც სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი პი­რო­ბი­თია და ამის შე­დე­გად მო­ი­ჯა­რე არ ფლობს არ­სე­ბი­თად ყვე­ლა რის­კსა და სარ­გე­ბელს.

3. იჯა­რის კლა­სი­ფი­კა­ცია ხდება იჯა­რის და­საწ­ყის­ში. თუ შემ­დეგ მო­ი­ჯა­რე და მე­ი­ჯა­რე გა­დაწ­ყვე­ტენ სა­ი­ჯა­რო პი­რო­ბე­ბის შეც­ვლას, იჯა­რის განახლების გა­რე­შე ისე, რომ ეს გა­მო­იწ­ვევს იჯა­რის სხვაგ­ვა­რად კლა­სი­ფი­კა­ცი­ას, მე-12-17 პუნ­ქტე­ბით გან­საზ­ღვრუ­ლი კრი­ტე­რი­უ­მე­ბის მი­ხედ­ვით და შეც­ვლი­ლი პი­რო­ბე­ბი ძა­ლა­ში იქ­ნე­ბო­და შე­სუ­ლი იჯა­რის და­საწ­ყის­ში, გა­და­სინ­ჯუ­ლი შეთანხმება გა­ნი­ხი­ლე­ბა ახალ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბად, მი­სი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში. თუმ­ცა, შე­ფა­სე­ბებ­ში მომ­ხდა­რი ცვლი­ლე­ბე­ბი (მა­გა­ლი­თად, ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვადაში ან იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი ქო­ნე­ბის ნარ­ჩენ ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში), ან სხვა გარემოებების შეც­ვლა (მა­გა­ლი­თად, მო­ი­ჯა­რის გა­დახ­დი­სუ­უ­ნა­რო­ბის შემ­თხვე­ვა­ში) არ იწ­ვევს იჯა­რის ხე­ლა­ხალ კლა­სი­ფი­კა­ცი­ას ბუ­ღალ­ტრუ­ლი აღ­რიც­ხვის მიზ­ნე­ბი­სათ­ვის.

4. [ამოღებულია]

5. [ამოღებულია]

20ა. როდესაც იჯარის ხელშეკრულება მოიცავს მიწისა და შენობა-ნაგებობის ელემენტებს, ერთეულმა, ამ თითოეული ელემენტის ფინანსურ თუ საოპერაციო იჯარად კლასიფიცირება უნდა მოახდინოს ცალ-ცალკე, მე-12-18 პუნქტების მიხედვით. როდესაც ერთეულს სურს მოახდინოს მიწის ელემენტის კლასიფიცირება საოპერაციო ან ფინანსურ იჯარად, მან უნდა გაითვალისწინოს ის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომ მიწას გააჩნია განუსაზღვრელი ეკონომიკური მომსახურების ვადა.

6. ყო­ველ­თვის, რო­დესაც აუ­ცი­ლე­ბე­ლია მი­წა­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი იჯა­რის კლა­სი­ფი­კა­ცია და აღ­რიც­ხვა, მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გადასახდელი (ნებისმიერი ერთჯერადი წინასწარი საზღაურის ჩათ­ვლით) უნ­და გა­ნა­წილ­დეს მი­წა­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბებს შო­რის იჯა­რის და­საწ­ყის­ში, სა­ი­ჯა­რო ქო­ნე­ბის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ში მი­წის ელე­მენ­ტი­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის ელე­მენ­ტის პრო­პორ­ცი­უ­ლად. თუ შე­უძ­ლე­ბე­ლია სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის სა­ი­მე­დოდ¹ განაწილება ამ ორ ელემენტს შორის, მთლი­ა­ნი იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა რო­გორც ფი­ნან­სუ­რი იჯარა, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­დე­საც ნა­თე­ლია, რომ ორივე ელე­მენ­ტი წარ­მო­ად­გენს საოპერაციო იჯა­რას, რომ­ლის დრო­საც მთლი­ა­ნი იჯა­რა კლა­სი­ფი­ცირ­დე­ბა საოპერაციო იჯა­რის სა­ხით.

7. მი­წი­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის იჯა­რი­ს დროს, რო­მელ­შიც მი­წის ელე­მენ­ტის თან­ხა, რო­მე­ლიც თავდაპირველად აღი­ა­რე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბო­და როგორც მიწის ელემენტი, 28-ე პუნქტის მიხედვით, არაარ­სე­ბი­თია, მი­წა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის ელე­მენ­ტი, კლასიფიკაციის მიზ­ნით, შე­იძ­ლე­ბა გან­ხი­ლულ იქ­ნეს ერთ ელე­მენ­ტად და კლა­სი­ფი­ცირ­დეს ფი­ნან­სურ ან საოპერაციო იჯა­რად, მე-12-18 პუნ­ქტე­ბის მი­ხედ­ვით. ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­და გა­ნი­ხი­ლე­ბა მთლი­ა­ნი სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დად.

8. მი­წი­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის ელე­მენ­ტე­ბი­სათ­ვის ცალ­კე შეფასება აუ­ცი­ლე­ბე­ლი არ არის, რო­დე­საც ორი­ვეს, მი­წი­სა და შე­ნო­ბა-ნა­გე­ბო­ბის წი­ლი კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლია სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბის სა­ხით, სსბასს 16-ის შე­სა­ბა­მი­სად და შერ­ჩე­უ­ლია სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მო­დე­ლი. შე­ფა­სე­ბის დე­ტა­ლუ­რი გაანგარიშება საჭიროა მხო­ლოდ მა­შინ, რო­დე­საც ერ­თი ან ორი­ვე ე­ლე­მენ­ტის კლა­სი­ფი­კა­ცია სხვაგ­ვა­რად არა­სა­ი­მე­დოა.

9. სსბასს 16-ის შესაბამისად, შე­საძ­ლე­ბე­ლია მო­ი­ჯა­რემ საოპერაციო იჯა­რის ქო­ნებ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სის კლა­სი­ფი­კა­ცია მო­ახ­დი­ნოს სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბის სა­ხით. ასე­თი ქმე­დე­ბი­სას ქო­ნებ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სი გა­ნი­ხი­ლე­ბა ისე, თით­ქოს ეს იყო ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რა და აღი­ა­რე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვი­სათ­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი იყო სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მო­დე­ლი. მო­ი­ჯა­რემ უნ­და გა­აგ­რძე­ლოს იჯა­რის აღრიცხვა ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის სა­ხით მა­ში­ნაც, თუ შემ­დგო­მი მოვ­ლე­ნე­ბი იჯა­რის ქო­ნებ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სის ხა­სი­ათს ისეთ­ნა­ი­რად შეც­ვლის, რომ იგი არ იყოს სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ქო­ნე­ბის სა­ხით კლა­სი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი. ამას ად­გი­ლი ექ­ნე­ბა, თუ მო­ი­ჯა­რე:

(ა) იყენებს ქო­ნე­ბას, რომ­ლის საკუთრებაში გა­და­ცე­მის დრო­ინ­დე­ლი გა­ან­გა­რი­შე­ბი­თი ღი­­რე­­ბუ­­ლე­ბა ტო­ლია, ცვლი­ლე­ბის თა­რი­ღი­სათ­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბა­ში არსებული სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის; ან

(ბ) აფორ­მებს ქვე­ი­ჯა­რას, რომ­ლი­თაც სა­კუთ­რე­ბი­სათ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბელ არ­სე­ბი­თად ყვე­ლა რის­კსა და სარ­გე­ბელს გა­დას­ცემს არა­დაკავშირებულ მე­სა­მე მო­ნა­წი­ლე პირს. ასე­თი ქვე­ი­ჯა­რა მო­ი­ჯა­რი­სათ­ვის მიჩნეულია ფი­ნან­სურ იჯა­რად, მე­სა­მე პი­რთან მი­მარ­თე­ბით, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ იგი მე­სა­მე პი­რის მი­ერ შე­იძ­ლე­ბა გან­ხი­ლულ იქ­ნეს საოპერაციო იჯა­რად.

იჯარა და სხვა ხელშეკრულებები

10. ხელშეკრულება შეიძლება შეიცავდეს შეთანხმებას, აქტივის იჯარით გაცემასთან დაკავშირებით. თუმცა, იჯარა შესაძლოა წარმოადგენდეს მხოლოდ ერთ ელემენტს კერძო სექტორის ერთეულთან გაფორმებულ მრავალასპექტიან შეთანხმებებს შორის, რაც შეიძლება გულისხმობდეს მშენებლობას, საკუთრების უფლებას, მართვას და/ან აქტივების გადაცემას. საჯარო სექტორის ერთეულები ხშირად აფორმებენ მსგავსი ტიპის ხელშეკრულებებს, განსაკუთრებით გრძელვადიან ფიზიკურ აქტივებთან და ინფრასტრუქტურულ აქტივებთან დაკავშირებით. სხვა ხელშეკრულებები შესაძლოა ითვალისწინებდეს საჯარო სექტორის ერთეულების მიერ ინფრასტრუქტურის იჯარით აღებას კერძო სექტორის ერთეულებისგან. ერთეული თავად განსაზღვრავს, ხელშეკრულება არის თუ არა შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმება, ისე როგორც ეს განმარტებულია სსბასს 32-ში - შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი

11. როდესაც შეთანხმება არ აკმაყოფილებს სსბასს 32-ით განსაზღვრულ პირობებს, იმისათვის, რომ აღიარდეს როგორც შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმების აქტივი და შეთანხმება შეიცავს ისეთ კომპონენტს, რომლის იდენტიფიცირება შესაძლებელია საოპერაციო ან ფინანსურ იჯარად, ისე როგორც ეს განსაზღვრულია წინამდებარე სტანდარტით, ამ შეთანხმების იჯარის კომპონენტის ასახვა მოხდება მოცემული სტანდარტის დებულებების მიხედვით.

12. საჯარო სექტორის ერთეულებს შეუძლიათ აგრეთვე გააფორმონ სხვადასხვა ტიპის შეთანხმებები საქონლის და/ან მომსახურების მიწოდებაზე, რომელიც აუცილებლად გულისხმობს სპეციალური დანიშნულების მქონე აქტივებს. ზოგი მსგავსი ტიპის შეთანხმება არ იძლევა საშუალებას კონკრეტულად განვსაზღვროთ, ეს უკანასკნელი მომსახურებაზე კონცესიური ხელშეკრულებაა, ისე როგორც ეს განმარტებულია სსბასს-32-ში, თუ იჯარის ხელშეკრულება, წინამდებარე სტანდარტის განმარტების შესაბამისად. ასეთ შემთხვევაში, ერთეულმა უნდა ისარგებლოს პროფესიული განსჯის მეთოდით და გამოიყენოს წინამდებარე სტანდარტი იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდა, რომ საქმე გვაქვს იჯარასთან; წინააღმდეგ შემთხვევაში, ერთეულმა უნდა ისარგებლოს სხვა შესაბამისი სსბასს-ებით, ან, ასეთის არ არსებობის შემთხვევაში, სხვა შესაბამისი საერთაშორისო და/ან ადგილობრივი ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტებით.

იჯა­რის ასახ­ვა მო­ი­ჯა­რის ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში

ფინანსური იჯარა

13. იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყი­სი­სათ­ვის მო­ი­ჯა­რემ ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რა ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში უნ­და აღიაროს რო­გორც აქ­ტი­ვე­ბი და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ტო­ლი თან­ხით ან, თუ მას­ზე ნაკლებია, მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით, რომ­ლე­ბიც გა­ან­გა­რი­შე­ბუ­ლია იჯა­რის და­საწ­ყი­სში. მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გა­მო­სა­ან­გა­რი­შე­ბე­ლი დისკონტირების გა­ნაკ­ვე­თი იქ­ნე­ბა სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ში ნა­გუ­ლის­ხმე­ვი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი, თუ მი­სი დად­გე­ნა შე­საძ­ლე­ბე­ლია; თუ არა, გა­მო­ყე­ნე­ბულ უნ­და იქ­ნეს მო­ი­ჯა­რის ზღვრუ­ლი სა­სეს­ხო საპ­რო­ცენ­ტო განაკვეთი. მო­ი­ჯა­რის ნე­ბის­მი­ე­რი თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარჯი და­ე­მა­ტე­ბა აქ­ტი­ვის სა­ხით აღი­ა­რე­ბულ თან­ხას.

14. ოპე­რა­ცი­ე­ბი­სა და სხვა მოვ­ლე­ნე­ბის ასახ­ვა და წარ­დგე­ნა ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში უნ­და ეყ­რდნო­ბო­დეს ოპე­რა­ცი­ის ბუ­ნე­ბი­სა და ფი­ნან­სუ­რი არ­სის და არა მხო­ლოდ მი­სი სა­მარ­თლებ­რი­ვი ფორ­მის გარ­კვე­ვას. ასე, მა­გა­ლი­თად, სა­ი­ჯა­რო ურ­თი­ერ­თო­ბის სა­მარ­თლებ­რი­ვი ფორ­მა სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბაა, რო­მე­ლიც შე­იძ­ლე­ბა ით­ვა­ლის­წი­ნებ­დეს ან არ ით­ვა­ლის­წი­ნებ­დეს მო­ი­ჯა­რი­სა­თვის აქ­ტივ­ზე სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბის გა­და­ცე­მას. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის არ­სე­ბო­ბის და­მა­დას­ტუ­რე­ბე­ლი არ­სე­ბი­თი ნი­შა­ნი კი ის არის, რომ მო­ი­ჯა­რეს გადაეცემა სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბით მიღებული ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გე­ბე­ლი, ან მომსახურების პოტენციალი მისი ეკო­ნო­მი­კუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დის ძი­რი­თა­დი ნა­წი­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში, რა­თა აქ­ტი­ვის მი­ახ­ლო­ე­ბი­თი სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად, მან და­ფა­როს სა­ი­ჯა­რო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი და სხვა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ხარ­ჯე­ბი.

15. თუ ასე­თი ტი­პის იჯა­რა ასახული არ არის მო­ი­ჯა­რის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში, ეს იმას ნიშნავს, რომ ერთეულის ეკო­ნო­მი­კუ­რი რე­სურ­სე­ბი და ვალდებულებების სი­დი­დე შემცირებულია და არ შე­ე­სა­ბა­მე­ბა სი­ნამ­დვი­ლეს. ამიტომ ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რი­სათ­ვის დამახასიათებელია მო­ი­ჯა­რის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აღი­არ­დეს აქ­ტი­ვი და მო­მა­ვალ­ში და­სა­ფა­რა­ვი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლის ვალდებულება. იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყი­სი­სათ­ვის, მო­ი­ჯა­რის ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში იჯა­რას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვი და ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა უნ­და აი­სა­ხოს ერ­თი და იმა­ვე თან­ხით, თუ მო­ი­ჯა­რის თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი და­მა­ტე­ბუ­ლი არ არის აღი­ა­რე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვის თან­ხა­ზე.

16. არ არის მართებული ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ასახ­ვა, იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვე­ბი­დან მა­თი გა­მო­რიც­ხვით.

17. თუ ფინანსური მდგომარე­ობის ანგარიშგებაში ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი აი­სა­ხე­ბა მოკ­ლე­ვა­დი­ან და გრძელ­ვა­დი­ან ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბად, ასე­ვე უნ­და გა­ი­მიჯ­ნოს სა­ი­ჯა­რო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბიც.

18. თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი ხარ­ჯე­ბი ხში­რად გა­ი­წე­ვა სპე­ცი­ფი­კურ სა­ი­ჯა­რო საქ­მი­ა­ნო­ბა­ზე, რო­გო­რი­ცაა, პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვა და სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის და­დე­ბა. ის და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, რო­მ­ლე­ბიც უშუ­ა­ლოდ მი­ე­კუთ­ვნე­ბა მო­ი­ჯა­რის მი­ერ ფი­ნან­სურ იჯა­რას­თან და­კავ­ში­რე­ბით გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბულ საქ­მი­ა­ნო­ბას, ემა­ტე­ბა აღი­ა­რე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვის თან­ხას.

19. მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი უნ­და განაწილდეს, დარიცხული ფი­ნან­სუ­რი ხარ­ჯე­ბი­სა და გადაუხდელი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის შემცირების პრო­პორ­ცი­უ­ლად. ფი­ნან­სუ­რი ხარ­ჯე­ბი იჯა­რის მთლი­ა­ნი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, თი­თო­ე­ულ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ზე ისე უნ­და გა­ნა­წილ­დეს, რომ წარმოიქმნას მუდ­მი­ვი პერიოდული საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი, თი­თო­ე­უ­ლი სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პერიოდის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის ნაშთის მიმართ. პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი ხარ­ჯად აღი­რიც­ხე­ბა იმ პე­რი­ოდ­ში, რო­დე­საც იქნა გა­წე­უ­ლი.

20. პრაქ­ტი­კა­ში ფი­ნან­სუ­რი ხარ­ჯე­ბის იჯა­რის მთელ ვა­და­ზე გა­ნა­წი­ლე­ბი­სას, გა­ან­გა­რი­შე­ბე­ბის გა­მარ­ტი­ვე­ბის მიზ­ნით, მო­ი­ჯა­რეს შე­უძ­ლია გა­მო­ი­ყე­ნოს რო­მე­ლი­მე მი­ახ­ლო­ე­ბი­თი მო­დე­ლი.

21. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რა წარ­მო­შობს ამორტიზება­დი აქტივის ცვე­თის ხარჯს, ასე­ვე ფი­ნან­სურ ხარჯს ყოველ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში. ამორტიზება­დი სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვე­ბის მი­მართ მო­ი­ჯა­რის მი­ერ გა­ტა­რე­ბუ­ლი ცვე­თის პო­ლი­ტი­კა უნ­და შე­ე­სა­ბა­მე­ბო­დეს სა­კუ­თა­რი ცვე­თა­დი აქ­ტი­ვე­ბის მი­მართ გა­მო­ყე­ნე­ბულ ცვე­თის დარიცხვის პო­ლი­ტი­კას, ხო­ლო აღი­ა­რე­ბუ­ლი ცვე­თის თან­ხე­ბის გა­ან­გა­რი­შე­ბა უნ­და ხდე­ბო­დეს სსბასს 17-ის ძი­რი­თა­დი აქტივები და სსბასს 31-ის, არა­მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი აქტივები, შე­სა­ბა­მი­სად. თუ არ არ­სე­ბობს იმის გო­ნივ­რუ­ლი მოლოდინი, რომ იჯა­რის ვა­დის გას­ვლის შემ­დეგ მო­ი­ჯა­რე მი­ი­ღებს სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბას, აქ­ტი­ვი მთლი­ა­ნად უნ­და ჩა­მო­ი­წე­როს, იჯა­რის ვა­და­სა და მის სა­სარ­გებ­ლო მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დას შო­რის უმ­ცი­რე­სი პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

22. ყო­ველ სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის ცვე­თის თან­ხა სის­ტე­მა­ტუ­რად უნ­და გა­ნა­წილ­დეს იმ პე­რი­ოდ­ზე, რომ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­შიც ნა­ვა­რა­უ­დე­ვია აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბა, მო­ი­ჯა­რის მი­ერ სა­კუ­თა­რი ცვე­თა­დი აქ­ტი­ვე­ბის მი­მართ გა­ტა­რე­ბუ­ლი, ცვე­თის და­რიც­ხვის პო­ლი­ტი­კის შე­სა­ბა­მი­სად. თუ არ­სე­ბობს გო­ნივ­რუ­ლი რწმე­ნა იმისა, რომ მო­ი­ჯა­რე მი­ი­ღებს სა­კუთ­რე­ბის უფ­ლე­ბას იჯა­რის ვა­დის გას­ვლის შემდეგ, აქ­ტი­ვის სა­ვა­რა­უ­დო გა­მო­ყე­ნე­ბის ვა­დად უნ­და ჩა­ით­ვა­ლოს აქ­ტი­ვის სა­სარ­გებ­ლო მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­და. წი­ნა­აღ­მდეგ შემ­თხვე­ვა­ში, აქ­ტი­ვს ცვე­თა და­ე­რიც­ხე­ბა იჯა­რის ვა­და­სა და მის სა­სარ­გებ­ლო მომ­სა­ხუ­რე­ბის ვა­დას შო­რის, უმ­ცი­რე­სი დრო­ის მო­ნაკ­ვე­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

23. სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის ცვე­თის ანა­რიც­ხე­ბი­სა და ფი­ნან­სუ­რი ხარ­ჯე­ბის შე­სა­ბა­მი­სი თან­ხე­ბის ჯა­მი, რო­გორც წე­სი, არ ემთხვევა მო­ცე­მუ­ლი სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბას. ამი­ტომ მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი არ არის გადახდას დაქ­ვემ­დე­ბა­რე­ბუ­ლი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის აღიარება ხარ­ჯის სა­ხით. შე­სა­ბა­მი­სად, ნაკ­ლებ­ად მო­სა­ლოდ­ნე­ლია, რომ აქ­ტი­ვე­ბი­სა და მა­თი შე­სა­ბა­მი­სი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბის თან­ხე­ბი იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყი­სის შემდგომ პე­რი­ოდ­ში ერ­თმა­ნე­თის ტო­ლი აღ­მოჩ­ნდეს.

24. იმის და­სად­გე­ნად, გა­უ­ფა­სურ­და თუ არა სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვი, ერთეულმა უნდა გამოიყენოს შესაბამისი გაუფასურების ტესტები, რომლებიც გათვალისწინებულია ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო და ადგილობრივი სტანდარტებით.

25. მო­ი­ჯა­რე­ებ­მა ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის შე­სა­ხებ უნ­და გაამჟღავნონ შემდეგი ინ­ფორ­მა­ცია:

    (ა) აქ­ტი­ვე­ბის თი­თო­ე­უ­ლი კლა­სი­სათ­ვის საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ­სე­ბუ­ლი ნე­ტო სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა;

    (ბ) საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ­სე­ბუ­ლი მო­მა­ვა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სა­ხდე­ლე­ბის მთლი­ა­ნი თან­ხის შე­ჯე­რე­ბა მათ დის­კონ­ტი­რე­ბულ ღი­რე­ბუ­ლე­ბას­თან;

    (გ) გარ­და ამისა, ერთეულმა უნ­და გაამჟღავნოს ინ­ფორ­მა­ცია, საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ­სე­ბუ­ლი მო­მავ­ა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის მთლი­ა­ნი თან­ხი­სა და მა­თი დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ხებ, თი­თო­ე­უ­ლი პე­რი­ო­დი­სათ­ვის:

    1. არა უგ­ვი­ა­ნეს ერ­თი წლი­სა;

    2. ერ­თი წლის შემ­დეგ და არა უგ­ვი­ა­ნეს ხუ­თი წლი­სა;

    3. ხუ­თი წლის შემ­დეგ;

       (დ) მიმდინარე პე­რი­ო­დის ხარ­ჯად აღი­ა­რე­ბუ­ლი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რა;

       (ე) მო­მა­ვა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის მთლი­ა­ნი თან­ხა ქვე­ი­ჯა­რის მი­ხედ­ვით, რო­მელ­თა მი­ღე­ბა მო­სა­ლო­დნე­ლია შე­უქ­ცე­ვა­დი ქვე­ი­ჯა­რე­ბი­დან საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს; და

       (ვ) მო­ი­ჯა­რის არ­სე­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის ზო­გა­დი აღ­წე­რა, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავს, მაგ­რამ არ შე­მო­ი­ფარ­გლე­ბა შემ­დე­გი ჩა­მო­ნათ­ვა­ლით:

       1. გა­და­სახ­დე­ლი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რის გან­საზ­ღვრის სა­ფუძ­ვე­ლი;

       2. განახ­ლე­ბის ან შესყიდვის უფ­ლე­ბე­ბის არ­სე­ბო­ბა და პი­რო­ბე­ბი და მასშ­ტა­ბე­ბის გაზ­რდის პი­რო­ბე­ბი; და

       3. სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი შეზ­ღუდ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც ეხე­ბა ნამეტისა და სააქციო კაპიტალის შენატანების უკუგებას, დი­ვი­დენ­დებს, ანალოგიურ განაწილებებს, და­მა­ტე­ბით ვალს და შემ­დგომ იჯა­რას.

1. გარ­და ამი­სა, ერთეულს, რომელიც ოფიციალურად იყენებს სსბასს 16-ს, სსბასს 17-ს, სსბასს 21-ს, ფულადი სახსრების არწარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება, სსბასს 26-ს, ფულადი სახსრების წარმომქმნელი აქტივების გაუფასურება და სსბასს 31-ს, მო­ეთ­ხო­ვე­ბა გაამჟღავნოს ინ­ფორ­მა­ცია, ამ სტანდარტების მოთხოვნების შესაბამისად ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რით მი­ღე­ბული ისეთი აქ­ტი­ვების შესახებ, რომლებსაც მოიჯარე აღრიცხავს, როგორც აქტივების შეძენას.

საოპერაციო იჯარა

2. საოპერაციო იჯა­რის დროს, სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი სა­ი­ჯა­რო ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში ხარ­ჯად უნ­და აღი­ა­რდეს, წრფი­ვი მეთოდის მი­ხედ­ვით, თუ სხვა სის­ტე­მა­ტუ­რი მეთოდი უფ­რო ტი­პუ­რი არ იქ­ნე­ბა სარ­გებ­ლის გა­მომ­ყე­ნებ­ლი­სათ­ვის დრო­ის ამ მო­ნაკ­ვეთ­ში.

3. საოპერაციო იჯა­რის დროს, სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის ხარ­ჯად აღი­ა­რე­ბა (ისეთი მომ­სა­ხუ­რე­ბის დანახარ­ჯე­ბი­ს გარ­და, რო­გო­რი­ცაა დაზ­ღვე­ვა და ტექნიკური მომ­სა­ხუ­რე­ბა) ხდე­ბა წრფი­ვი მეთოდით, თუ სხვა სის­ტე­მა­ტუ­რი მე­თო­დი უფ­რო ტი­პუ­რი არ იქ­ნე­ბა სარ­გებ­ლის გა­მომ­ყე­ნებ­ლი­სათ­ვის მო­ცე­მუ­ლი დრო­ის მო­ნაკ­ვეთ­ში, თუნ­დაც სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი არ ეფუძ­ნე­ბო­დეს ამ ბა­ზას.

4. საოპერაციო იჯა­რის შე­სა­ხებ მო­ი­ჯა­რე­ებ­მა უნ­და გაამჟღავნონ შემ­დე­გი ინ­ფორ­მა­ცია:

   (ა) მო­მა­ვა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის მთლი­ა­ნი თან­ხა, რო­მელ­თა მი­ღე­ბა მო­სა­ლოდ­ნე­ლია შე­უქ­ცე­ვა­დი საოპერაციო იჯა­რის მი­ხედ­ვით შემ­დე­გი პე­რი­ო­დე­ბი­სათ­ვის:

   1. არა უგ­ვი­ა­ნეს ერ­თი წლი­სა;

   2. ერ­თი წლის შემ­დეგ და არა უგ­ვი­ა­ნეს ხუ­თი წლი­სა;

   3. ხუ­თი წლის შემ­დეგ;

(ბ) მო­მა­ვა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი საქ­ვე­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის მთლი­ა­ნი თან­ხა, რო­მელ­თა მი­ღე­ბა მო­სა­ლოდნ­ე­ლია შე­უქ­ცე­ვა­დი იჯა­რის მი­ხედ­ვით საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს; და

(გ) მო­ცე­მუ­ლი პე­რი­ო­დის ხარ­ჯებ­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი სა­ი­ჯა­რო და საქ­ვე­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი, მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გადასახდელების, პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რი­სა და საქ­ვე­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის თან­ხე­ბის ცალ­კე გა­მო­ყო­ფით;

(დ) მო­ი­ჯა­რის არ­სე­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის ზო­გა­დი აღ­წე­რა, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავს, მაგ­რამ არ შე­მო­ი­ფარ­გლე­ბა შემ­დე­გი ჩა­მო­ნათ­ვა­ლით:

1. გა­და­სახ­დე­ლი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რის გან­საზ­ღვრის სა­ფუძ­ვე­ლი;

2. გა­ნახ­ლე­ბის ან შეს­ყიდ­ვის უფ­ლე­ბე­ბის არ­სე­ბო­ბა და პი­რო­ბე­ბი და მასშ­ტა­ბე­ბის გაზ­რდის პი­რო­ბე­ბი; და

3. სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი შეზ­ღუდ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც ეხე­ბა ნამეტისა და სააქციო კაპიტალის შენატანების უკუგებას დი­ვი­დენ­დებს ან ანალოგიურ განაწილებებს, და­მა­ტე­ბით ვალს და შემ­დგომ იჯა­რას.

იჯა­რის ასახ­ვა მე­ი­ჯა­რის ფი­ნან­სურ ან­გა­რიშ­გე­ბა­ში

ფინანსური იჯარა

5. წინამდებარე სტანდარტში აღწერილია ფინანსური იჯარის შედეგად მიღებული ფინანსური შემოსავლის აღრიცხვის მეთოდი. ტერმინი “მწარმოებელი ან დილერი მეიჯარე“ წინამდებარე სტანდარტში ვრცელდება საჯარო სექტორის ყველა იმ ერთეულზე, რომელიც აწარმოებს აქტივებს ან ვაჭრობს აქტივებით და აგრეთვე ახორციელებს ასეთი აქტივების იჯარით გაცემას, მიუხედავად იჯარის, ვაჭრობის ან წარმოების მასშტაბებისა. წინამდებარე სტანდარტი აგრეთვე ადგენს იმ მოგებისა თუ ზარალის აღრიცხვის მეთოდებს, ისეთი მწარმოებელი ან დილერი მეიჯარისთვის, რომელიც წარმოიშობა აქტივების გადაცემისას.

46. საჯარო სექტორის ერთეულები შეიძლება მოგვევლინონ როგორც ფინანსური იჯარის გამცემი მეიჯარეები სხვადასხვა გარემოებებში. ზოგიერთ საჯარო სექტორის ერთეულს რეგულარულად უწევს აქტივებით ვაჭრობა. მაგალითად, მთავრობამ შესაძლოა შექმნას სპეციალური დანიშნულების მქონე ერთეული, რომელიც პასუხისმგებელია აქტივების შესყიდვებსა და ყველა დანარჩენი ერთეულის მომარაგებაზე. შესყიდვების ფუნქციის ცენტრალიზაცია მეტ შესაძლებლობებს იძლევა, სავაჭრო ფასდათმობებისა და სხვა ხელსაყრელი პირობების მოპოვების თვალსაზრისით. ზოგ იურისდიქციაში, მთავარი შემსყიდველი ერთეული ახორციელებს შესყიდვებს სხვა ერთეულების სახელით, ასე, რომ ყველა ოპერაცია სრულდება სხვა ერთეულების სახელზე. ზოგან კი მთავარი შემსყიდველი ერთეული შესყიდვებს ახორციელებს საკუთარ სახელზე და მისი ფუნქციები შესაძლოა მოიცავდეს შემდეგს:

(ა) აქტივებისა და მარაგის შესყიდვა;

(ბ) აქტივების გადაცემა გაყიდვის ან/და იჯარით გაცემის გზით; და/ან

(გ) აქტივების პორტფელის მართვა, როგორიცაა ავტომანქანების პარკი, სხვა ერთეულების მიერ მათი სარგებლობის უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, ანუ მათი გაცემა მოკლევადიანი ან გრძელვადიანი იჯარით, ან/და მათი შესყიდვა.

47. საჯარო სექტორის სხვა ერთეულებს შეუძლიათ განახორციელონ საიჯარო ოპერაციები უფრო შეზღუდული მასშტაბით და ნაკლებად ხშირი ინტერვალებით. განსაკუთრებით, ზოგ იურისდიქციაში საჯარო სექტორის ერთეულებს, რომლებიც ტრადიციულად ფლობდნენ და ოპერირებას უწევდნენ ისეთ ინფრასტრუქტურულ აქტივებს, როგორიცაა გზები, კაშხალები, წყალგამწმენდი მოწყობილობები, უკვე აღარ გააჩნიათ ასეთი აქტივების სრული ფლობისა და ოპერირების ავტომატური პასუხისმგებლობები. გარდა ამისა, საჯარო სექტორის ერთეულებს შეუძლიათ კერძო სექტორის ერთეულებთან პარტნიორობის საფუძველზე, ააშენონ ახალი გრძელვადიანი და ინფრასტრუქტურული აქტივები, იმ თვალსაზრისით, რომ კერძო სექტორის ერთეული აქტივებზე პასუხისმგებლობას აიღებს მათი საბოლოო გამოსყიდვის ან ფინანსური იჯარით აღების გზით, როგორც კი მათი მშენებლობა დასრულდება. ზოგიერთ შემთხვევაში ხელშეკრულება ითვალისწინებს აქტივის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში კერძო სექტორის მფლობელობაში დატოვებას, მანამდე, სანამ მოხდება აქტივზე საკუთრებისა და გაკონტროლების უფლების უკან საჯარო სექტორისთვის დაბრუნება. მაგალითად, ვთქვათ ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ააშენა საავადმყოფო და დაწესებულება და იჯარით გადასცა კერძო სექტორის კომპანიას, 20 წლით სარგებლობის ვადით, ამ დროის გასვლის შემდეგ დაწესებულება დაქვემდებარებაში დაუბრუნდება საჯარო სექტორს.

48. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის დროს მე­ი­ჯა­რე­ებ­მა აქ­ტი­ვი უნ­და აღი­ა­რონ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში და წარ­მო­ად­გი­ნონ იგი დე­ბი­ტო­რუ­ლი და­ვა­ლი­ა­ნე­ბის სა­ხით, წმინ­და სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის ტო­ლი თან­ხით.

49. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი არ­სე­ბი­თი ნი­შა­ნია, სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის იუ­რი­დი­ულ სა­კუთ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა რის­კი­სა და სარ­გე­ბლის მო­ი­ჯა­რე­ზე გა­და­ცე­მა. ამ­გვა­რად, მი­სა­ღე­ბი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლი მე­ი­ჯა­რის პო­ზი­ცი­ი­დან გა­ნი­ხი­ლე­ბა რო­გორც ძი­რი­თა­დი თან­ხის და­ფარ­ვა და გარ­კვე­უ­ლი ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სავ­ლის მიღება, რო­დე­საც მას აუ­ნაზ­ღა­ურ­დე­ბა და ეკო­ნო­მი­კუ­რი სარ­გებ­ლის სა­ხით და­უბ­რუნ­დე­ბა ჩა­დე­ბუ­ლი ინ­ვეს­ტი­ცია და მომ­სა­ხუ­რე­ბა.

თავდაპირველი აღიარება

50. ხში­რად მე­ი­ჯა­რე ეწე­ვა თავ­და­პირ­ველ პირდაპირ და­ნა­ხარ­ჯებს, რო­მ­ლე­ბიც მო­ი­ცავს სა­კო­მი­სი­ოს, იუ­რი­დი­ულ მო­საკ­რე­ბელს და ში­და და­ნა­ხარ­ჯებს, რომ­ლე­ბიც უშუ­ა­ლოდ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია იჯა­რის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვა­სა და შე­თან­ხმე­ბას­თან. იგი არ მო­ი­ცავს სა­ერ­თო ზედ­ნა­დებ ხარ­ჯებს, რო­გო­რი­ცაა მარ­კე­ტინ­გსა და გა­ყიდ­ვებ­ზე გა­წე­უ­ლი ხარ­ჯე­ბი. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის დროს, იმ შემ­თხვე­ვის გარ­და, რო­დე­საც მე­ი­ჯა­რეა მწარ­მო­ე­ბე­ლი ან დი­ლე­რი, თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი ჩა­ირ­თვე­ბა ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის მოთ­ხოვ­ნე­ბის თავ­და­პირ­ველ შე­ფა­სე­ბა­ში და ამ­ცი­რებს იჯა­რის ვა­და­ში აღი­ა­რე­ბულ შე­მო­სა­ვალს. სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ში ნა­გუ­ლის­ხმე­ვი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი გან­საზ­ღვრუ­ლია ისე, რომ თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი ავტომატურად ჩარ­თუ­ლია ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რი­დან მოთ­ხოვ­ნებ­ში და არ არ­სე­ბობს მი­სი ცალ­კე ჩარ­თვის აუ­ცი­ლებ­ლო­ბა. იჯა­რის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვა­სა და შე­თან­ხმე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით, მე­ი­ჯა­რე მწარ­მო­ებ­ლის ან დი­ლე­რის მი­ერ გა­წე­უ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი გა­მო­რიც­ხუ­ლია თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბის გან­მარ­ტე­ბი­დან. ამის შე­დე­გად ისი­ნი გა­მო­რიც­ხუ­ლია წმინ­და სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ი­დან და ხარ­ჯად აღი­არ­დე­ბა გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბის აღი­ა­რე­ბის­თა­ნა­ვე, რო­მე­ლიც ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის დროს, ჩვე­უ­ლებ­რივ, ხდე­ბა იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყის­ში.

1. ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სავ­ლის აღი­ა­რე­ბა უნ­და ეფუძ­ნე­ბო­დეს ფი­ნან­სურ იჯარაში მე­ი­ჯა­რის წმინ­და სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის უკუ­გე­ბის მუდ­მი­ვი პე­რი­ო­დუ­ლი განაკვეთის ამ­სახ­ველ მო­დელს.

2. მე­ი­ჯა­რის მი­ზა­ნია ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სავ­ლის გა­ნა­წი­ლე­ბა სის­ტე­მა­ტურ და რა­ცი­ო­ნა­ლურ სა­ფუძ­ველ­ზე, იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში. რო­გორც წე­სი, აღ­ნიშ­ნუ­ლი შე­მო­სავ­ლის გა­ნა­წი­ლე­ბა ეფუძ­ნე­ბა მე­ი­ჯა­რის წმინ­და სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის უკუ­გე­ბის, მუდ­მი­ვი პე­რი­ო­დუ­ლი გა­ნაკ­ვე­თის ამ­სახ­ველ მო­დელს. სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლი, მომ­სა­ხუ­რე­ბის და­ნა­ხარ­ჯე­ბის გა­მოქ­ვით­ვით, მი­მარ­თუ­ლია მთლი­ა­ნი სა­ი­ჯა­რო ინვესტიციის სა­პი­რის­პი­როდ, რო­გორც ძი­რი­თა­დი თანხის, ისე გა­მო­უ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სავ­ლის შემ­ცი­რე­ბის­ა­კენ.

3. მე­ი­ჯა­რის მთლი­ა­ნი ინ­ვეს­ტი­ცი­ის თან­ხის გან­საზ­ღვრი­სათ­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი შე­ფა­სე­ბი­თი არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა პე­რი­ო­დუ­ლად უნ­და გა­და­ი­სინ­ჯოს. თუ არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა შემ­ცი­რე­ბუ­ლია, უნ­და გა­და­ი­სინ­ჯოს აგ­რეთ­ვე იჯა­რის ვა­და­ში შე­მო­სავ­ლის გა­ნა­წი­ლე­ბა და ნე­ბის­მი­ე­რი შემ­ცი­რე­ბის დაგ­რო­ვი­ლი თან­ხე­ბი და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ აღი­არდეს.

4. მწარ­მო­ებ­ლებ­მა ან დი­ლერ­მა მე­ი­ჯა­რე­ებ­მა გა­ყიდ­ვი­დან მი­ღე­ბუ­ლი მო­გე­ბა ან ზა­რა­ლი უნ­და აღი­ა­რონ იმ პე­რი­ოდ­ში, იმა­ვე სა­აღ­რიც­ხვო პო­ლი­ტი­კის შე­სა­ბა­მი­სად, რო­მელ­საც ერთეული იყე­ნებს გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბი­სას.

5. თუ გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია ხელოვნურად შემცირებული საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი, გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბის ან ზარალის ოდე­ნო­ბა უნ­და შე­იზ­ღუ­დოს იმ ზო­მამ­დე, რო­მე­ლიც მი­სა­ღე­ბი იქ­ნე­ბო­და სა­ბაზ­რო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­მო­ყე­ნე­ბის დროს. მე­ი­ჯა­რე მწარ­მო­ებ­ლის ან დი­ლე­რის მი­ერ იჯა­რის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვი­სა და ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის მომ­ზა­დე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით გა­წე­უ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, ხარ­ჯის სა­ხით, უნ­და აღი­ა­რდეს გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბის აღი­ა­რე­ბის­თა­ნა­ვე.

6. საჯარო სექტორის ერთეულები, რომლებიც აწარმოებენ ან ვაჭრობენ აქტივებით, ხში­რად მომ­ხმა­რე­ბელს სთა­ვა­ზო­ბენ აქ­ტი­ვის შე­ძე­ნის ან იჯა­რის ალ­ტერ­ნა­ტი­ვას. მწარ­მო­ებე­ლი ან დი­ლე­რი მეიჯარეე­ბის მი­ერ აქ­ტი­ვის ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რით გა­და­ცე­მის შე­დე­გად წარ­მო­ი­შო­ბა ორი ტი­პის შე­მო­სა­ვა­ლი:

   (ა) მო­გე­ბა ან ზა­რა­ლი, რო­მე­ლიც ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტუ­რია იმ მო­გე­ბა-ზა­რა­ლის თან­ხე­ბი­სა, რო­მე­ლიც მი­ღე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი გა­სა­ყი­დი ფა­სე­ბით გა­ყიდ­ვის შე­დე­გად და და­მო­კი­დე­ბუ­ლია მო­ცუ­ლო­ბა­ზე ან სა­ვაჭ­რო დათ­მო­ბებ­ზე; და

   (ბ) ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სა­ვა­ლი იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

7. მე­ი­ჯა­რე მწარ­მო­ებ­ლე­ბის ან დი­ლე­რე­ბის მი­ერ გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის დროს, იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყის­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი გა­ყიდ­ვი­დან შე­მო­სა­ვა­ლი არის აქ­ტი­ვის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა ან, თუ უფ­რო მცი­რეა, მე­ი­ჯა­რის სა­სარ­გებ­ლოდ დაგ­რო­ვი­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, გა­ან­გა­რი­შე­ბუ­ლი სა­ბაზ­რო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის საფუძველზე. იჯა­რის ვა­დის დას­აწ­ყის­ში აღი­ა­რე­ბა­დი გა­ყიდ­ვის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა არის იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა ან მი­სი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, თუ ისი­ნი გან­სხვა­ვე­ბუ­ლია, არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის გა­მოკ­ლე­ბით. სხვაობა გა­ყიდ­ვი­დან მიღებულ შე­მო­სა­ვალ­სა და გა­ყიდ­ვის თვით­ღირებულებას შო­რის წარ­მო­ად­გენს გა­ყიდ­ვი­დან მი­ღე­ბულ მო­გე­ბას, ან ზარალს, რო­მე­ლიც აღი­არ­დე­ბა ერთეულის მი­ერ, ღია გა­ყიდ­ვის პრო­ცე­სე­ბის მი­მართ გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი პო­ლი­ტი­კის შე­სა­ბა­მი­სად.

8. ზოგ­ჯერ მწარ­მო­ე­ბე­ლი ან დი­ლე­რი მე­ი­ჯა­რე­ე­ბი, მომ­ხმა­რე­ბელ­თა მი­ზიდ­ვის მიზ­ნით, ხე­ლოვ­ნუ­რად და­ბალ საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თებს აც­ხა­დე­ბენ. ასე­თი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­მო­ყე­ნე­ბა, რო­გორც წე­სი, იწ­ვევს გა­ყიდ­ვის დროს სა­ერ­თო შე­მო­სავ­ლე­ბის გა­ცი­ლე­ბით დი­დი ნა­წი­ლის აღი­ა­რე­ბას. რო­დე­საც გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ხე­ლოვ­ნუ­რად და­ბა­ლი საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თი, გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბა ან ზარალი უნ­და შე­იზ­ღუ­დოს იმ ოდე­ნო­ბით, რო­მე­ლიც სა­ბაზ­რო საპ­რო­ცენ­ტო გა­ნაკ­ვე­თის გა­მო­ყე­ნე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში იქ­ნე­ბო­და.

9. თავდაპირველი პირდაპირი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი ხარ­ჯის სა­ხით აღი­არ­დე­ბა იჯა­რის ვა­დის და­საწ­ყის­ში, რად­გან ეს ხარ­ჯე­ბი, ძი­რი­თა­დად, და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია მწარ­მო­ებ­ლის ან დი­ლე­რის მი­ერ აქ­ტი­ვის გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბის ან ზარალის მი­ღე­ბას­თან.

10. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის შე­სა­ხებ მე­ი­ჯა­რე­ებ­მა უნდა გაამჟღავნონ შემ­დე­გი ინ­ფორ­მა­ცია:

    (ა) საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ­სე­ბუ­ლი მთლი­ა­ნი სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ის შე­ჯე­რე­ბა, საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ­სე­ბულ მი­სა­ღებ მი­ნი­მა­ლურ სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბულ ღი­რე­ბუ­ლე­ბას­თან. ამას­თან, ერთეულმა და­მა­ტე­ბით უნ­და გაამჟღავნოს ინ­ფორ­მა­ცია, მთლი­ა­ნი სა­ი­ჯა­რო ინ­ვეს­ტი­ცი­ი­სა და მი­სა­ღე­ბი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის დის­კონ­ტი­რე­ბუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის შე­სა­ხებ საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს, თი­თო­ე­უ­ლი შემ­დე­გი პე­რი­ო­დი­სათ­ვის:

    1. არა უგ­ვი­ა­ნეს ერ­თი წლი­სა;

    2. ერ­თი წლის შემ­დეგ და არა უგ­ვი­ა­ნეს ხუ­თი წლი­სა;

    3. ხუ­თი წლის შემ­დეგ;

(ბ) გა­მო­უ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი ფი­ნან­სუ­რი შე­მო­სა­ვა­ლი;

(გ) არა­გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი ნარ­ჩე­ნი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც ზრდის მე­ი­ჯა­რის სარ­გე­ბელს;

(დ) მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის ამო­უ­ღე­ბე­ლი მოთ­ხოვ­ნებ­ის აკუ­მუ­ლი­რებუ­ლი შეს­წო­რე­ბა;

(ე) ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში აღი­ა­რე­ბუ­ლი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რა; და

(ვ) მე­ი­ჯა­რის არ­სე­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის ზო­გა­დი აღ­წე­რა.

1. ზრდის ინ­დი­კა­ტო­რის სა­ხით, ხში­რად სა­სარ­გებ­ლოა, ინ­ფორ­მა­ცია გა­იხ­სნას მთლი­ა­ნი ინ­ვეს­ტი­ცი­ის შე­სა­ხებ, სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ო­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში და­მა­ტე­ბუ­ლი ახა­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბი­დან გა­მო­უ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი შე­მო­სავ­ლის გა­მოკ­ლე­ბით, მას შემ­დეგ, რაც გა­მო­იქ­ვი­თე­ბა გა­უქ­მე­ბუ­ლი იჯა­რის შე­სა­ბა­მი­სი თან­ხე­ბი.

საოპერაციო იჯარა

2. საოპერაციო იჯა­რის დროს მე­ი­ჯა­რე­ებ­მა სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვე­ბი უნ­და წა­რად­გი­ნონ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში, აქ­ტი­ვის ბუ­ნე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად.

3. იჯა­რი­დან მი­ღე­ბუ­ლი შე­მო­სა­ვა­ლი უნ­და აღი­ა­რდეს თა­ნა­ბარ­ზო­მი­ე­რად, წრფივი მეთოდით, იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­დე­საც სხვა სის­ტე­მა­ტუ­რი საფუძველი უფ­რო და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლია იმ დრო­ის მო­ნაკ­ვე­თი­სათ­ვის, რომ­ლის დრო­საც იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი სარ­გე­ბე­ლი მცირ­დე­ბა.

4. იჯა­რი­დან მი­ღე­ბულ შე­მო­სა­ვალ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი, ცვე­თის ჩათვლით, უნ­და აღი­ა­რდეს ხარ­ჯის სა­ხით. იჯა­რი­დან შე­მო­სა­ვა­ლი (ისე­თი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ხარ­ჯე­ბის გარ­და, რო­გო­რი­ცაა სა­დაზ­ღვე­ვო და სა­რე­მონ­ტო მომ­სა­ხუ­რე­ბა) უნ­და აღი­ა­რდეს თა­ნა­ბარ­ზო­მი­ე­რად (წრფივი მეთოდით) იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში, თუნ­დაც ფუ­ლა­დი შე­მო­სუ­ლო­ბე­ბი და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი არ იყოს ამ მე­თოდ­ზე, გარ­და იმ შემ­თხვე­ვი­სა, რო­დე­საც სხვა სის­ტე­მა­ტუ­რი სა­ფუძ­ვე­ლი უფ­რო და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლია იმ დრო­ის მო­ნაკ­ვე­თი­სათ­ვის, რომ­ლის დრო­საც იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბი­დან მი­ღე­ბუ­ლი სარ­გე­ბე­ლიმცირ­დე­ბა.

5. საოპერაციო იჯა­რის პი­რო­ბე­ბის გან­ხილ­ვი­სა და ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის მომ­ზა­დე­ბის პროცესში, მე­ი­ჯა­რის მი­ერ გა­წე­უ­ლი თავ­და­პირ­ვე­ლი პირ­და­პი­რი და­ნა­ხარ­ჯე­ბი უნ­და და­ე­მა­ტოს სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვის სა­ბა­ლან­სო ღირ­ებუ­ლე­ბას და ხარ­ჯად აღი­არ­დეს იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში იმა­ვე მე­თო­დით, რო­გორც იჯა­რი­დან შე­მო­სა­ვა­ლი.

6. ცვე­თა­დი სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვე­ბის ცვე­თის პო­ლი­ტი­კა უნ­და შე­ე­სა­ბა­მე­ბო­დეს მე­ი­ჯა­რის მი­ერ ანა­ლო­გი­უ­რი აქ­ტი­ვე­ბის მი­მართ გა­მო­ყე­ნე­ბულ ჩვე­უ­ლებ­რივ ცვე­თის პო­ლი­ტი­კას, ხო­ლო ცვე­თის გა­ან­გა­რი­შე­ბა უნ­და ხდე­ბო­დეს, სსბასს 17-ის და სსბასს 31-ის შე­სა­ბა­მი­სად.

7. იმის და­სად­გე­ნად, გა­უ­ფა­სურ­და თუ არა სა­ი­ჯა­რო აქ­ტი­ვი, ერთეულმა უნ­და გა­მო­ი­ყე­ნოს შესაბამისი გაუფასურების ტესტი, რომელიც მოცემულია საერთაშორისო და/ან ეროვნულ ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტებში.

8. მე­ი­ჯა­რე მწარ­მო­ე­ბე­ლი ან დი­ლე­რი საოპერაციო იჯარის გაფორმებისას არ აღი­ა­რებს გა­ყიდ­ვი­დან მო­გე­ბას, რად­გან იგი არ არის გა­ყიდ­ვის ეკ­ვი­ვა­ლენ­ტუ­რი.

9. საოპერაციო იჯა­რის შე­სა­ხებ მე­ი­ჯა­რე­ებ­მა უნ­და გახ­სნან შემ­დე­გი ინ­ფორ­მა­ცია:

   (ა) მო­მა­ვა­ლი მი­ნი­მა­ლუ­რი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი, რო­მელ­თა მი­ღე­ბა მო­სა­ლოდ­ნე­ლია შე­უქ­ცე­ვა­დი საოპერაციო იჯა­რის მი­ხედ­ვით, მთლი­ა­ნად და თი­თო­ე­უ­ლი შემ­დე­გი პე­რი­ო­დი­სათ­ვის:

   1. არა უგ­ვი­ა­ნეს ერ­თი წლი­სა;

   2. ერ­თი წლის შემ­დეგ და არა უგ­ვი­ა­ნეს ხუ­თი წლი­სა;

   3. ხუ­თი წლის შემ­დეგ;

      (ბ) სა­ან­გა­რიშ­გე­ბო პე­რი­ოდ­ში ფინანსური შედეგების ანგარიშგებაში აღი­ა­რე­ბუ­ლი მთლი­ა­ნი პი­რო­ბი­თი სა­ი­ჯა­რო ქი­რა; და

      (გ) მე­ი­ჯა­რის მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის ზო­გა­დი აღ­წე­რა.

უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბი

10. უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცია გუ­ლის­ხმობს აქ­ტი­ვის გა­ყიდ­ვას და იმა­ვე აქ­ტი­ვის იჯა­რის გზით უკან დაბ­რუ­ნე­ბას. რო­გორც წე­სი, ასეთ შემ­თხვე­ვა­ში, სა­ი­ჯა­რო ქი­რა და აქ­ტი­ვის გა­სა­ყი­დი ფა­სი ურ­თი­ერ­თდა­მო­კი­დე­ბუ­ლია, რად­გან ისი­ნი გა­ნი­ხი­ლე­ბა რო­გორც ერ­თი­ა­ნი პა­კე­ტი. აქ­ტი­ვის გა­ყიდ­ვი­სა და მი­სი იჯა­რით უკან დაბ­რუ­ნე­ბის ოპე­რა­ცი­ის აღ­რიც­ხვის წე­სი და­მო­კი­დე­ბუ­ლია იჯა­რის ტიპ­ზე.

11. თუ აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცია წარ­მო­ად­გენს ფი­ნან­სურ იჯა­რას, გა­ყიდ­ვი­დან ამო­ნა­გე­ბი თან­ხის არა­ნა­ი­რი ნა­მე­ტი მის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე არ შე­იძ­ლე­ბა გამ­ყიდ­ველ-მო­ი­ჯა­რის მი­ერ მა­შინ­ვე აღი­ა­რდეს შე­მო­სავ­ლის სა­ხით. სა­ნაც­ვლოდ, იგი აი­სა­ხე­ბა გა­და­ვა­დე­ბუ­ლი შე­მო­სავ­ლე­ბის სა­ხით და თან­და­თა­ნო­ბით ამორ­ტიზ­დე­ბა იჯა­რის მთე­ლი ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

12. თუ აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვა არის ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რა, ოპე­რა­ცია წარ­მო­ად­გენს მე­ი­ჯა­რის მი­ერ მო­ი­ჯა­რის ფი­ნან­სუ­რი სახ­სრე­ბით მო­მა­რა­გე­ბას, ხო­ლო აქ­ტი­ვი მის უზ­რუნ­ველ­ყო­ფას. ამი­ტომ არ შე­იძ­ლე­ბა აქ­ტი­ვის გა­ყიდ­ვი­დან მიღებული ამო­ნა­გე­ბი თან­ხის მე­ტო­ბა მის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე აღი­არ­დეს შე­მო­სავ­ლის სა­ხით. ეს ნა­მე­ტი გა­და­ვად­დე­ბა და ამორ­ტიზ­დე­ბა იჯა­რის ვა­დის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

13. თუ აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვა წარ­მო­ად­გენს საოპერაციო იჯა­რას და აშ­კა­რაა, რომ ოპე­რა­ცია ეყ­რდნო­ბა სამართლიან ღირებულებას, მა­შინ მო­გე­ბი­სა და ზა­რა­ლის ნე­ბის­მი­ე­რი თან­ხა უნ­და აღი­ა­რდეს და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ. თუ აქ­ტი­ვის გა­სა­ყი­დი ფა­სი დაბალია მის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე, მა­შინ ნე­ბის­მი­ე­რი მო­გე­ბი­სა და ზა­რა­ლის თან­ხა მა­შინ­ვე უნ­და აღი­ა­რდეს, იმ შემ­თხვე­ვის გარ­და, რო­დე­საც ზა­რა­ლის კომ­პენ­სა­ცია ხდე­ბა სა­ბაზ­რო ფას­ზე და­ბა­ლი ღირებულების მქო­ნე მო­მა­ვა­ლი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბით. ამ დროს სხვა­ო­ბა უნ­და გა­და­ვად­დეს და ამორ­ტიზ­დე­ბო­დეს სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბის პრო­პორ­ცი­უ­ლად იმ ვა­და­ში, რო­მელ­შიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბა. თუ აქ­ტი­ვის გა­სა­ყი­დი ფა­სი აღემატება მის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, მათ შო­რის სხვაობის თან­ხა ასე­ვე უნ­და გა­და­ვად­დეს და ამორ­ტი­ზა­ცია გან­ხორ­ცი­ელ­დეს იმ ვა­და­ში, რო­მელ­შიც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია აქ­ტი­ვის გა­მო­ყე­ნე­ბა.

14. თუ აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვა წარ­მო­ად­გენს საოპერაციო იჯა­რას და სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბი და სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ფა­სი შე­ე­სა­ბა­მე­ბა სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, ასე­თი ოპე­რა­ცია რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის ჩვე­უ­ლებ­რივ ოპე­რა­ცი­ად ჩა­ით­ვლე­ბა და შე­სა­ბა­მი­სი მო­გე­ბი­სა და ზა­რა­ლის აღი­ა­რე­ბა მა­შინ­ვე მოხ­დე­ბა.

15. საოპერაციო იჯა­რის დროს, თუ აქ­ტი­ვის სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ის მო­მენ­ტის­ათ­ვის ნაკ­ლე­ბია მის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე, ზა­რა­ლის თან­ხა, რო­მე­ლიც აქ­ტი­ვის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­სა და სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბას შო­რის სხვა­ო­ბის ტო­ლია, და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ უნ­და აღი­ა­რდეს.

16. ფი­ნან­სუ­რი იჯა­რის დროს, აუ­ცი­ლე­ბე­ლი არ არის ამ­გვა­რი კო­რექ­ტი­რე­ბა, იმ შემ­თხვე­ვის გარ­და, რო­დე­საც: (ა) აქ­ტი­ვის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა გა­უ­ფა­სუ­რე­ბუ­ლია და (ბ) აუცილებელია ანალოგიური გაუფასურების აღიარება უზრუნველყოფილი იყოს ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო ან ეროვნული სტანდარტებით გაუფასურების შესახებ, რომელსაც იყენებს ერთეული.

17. მო­ი­ჯა­რი­სა და მე­ი­ჯა­რის­ათ­ვის გან­საზ­ღვრუ­ლი გან­მარ­ტე­ბი­თი მოთხოვნები თა­ნა­ბრად ეხე­ბა აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ებ­საც. მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი სა­ი­ჯა­რო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბე­ბის ზო­გა­დი აღ­წე­რის მოთ­ხოვ­ნა გა­ნა­პი­რო­ბებს ინფორმაციის გახ­სნას, ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი უნი­კა­ლუ­რი ან გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი დე­ბუ­ლე­ბე­ბის, ან აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი პი­რო­ბე­ბის შე­სა­ხებ.

18. უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბის მი­მართ შე­საძ­ლოა გა­მო­ყე­ნე­ბულ იქ­ნეს ინ­ფორ­მა­ცი­ის გახ­სნის ცალ­კე­უ­ლი კრი­ტე­რი­უ­მი, რო­მე­ლიც მო­ცე­მუ­ლია სსბა­სს 1-ში.

გარდამავალი დებულებები

19. [ამოღებულია]

9. [ამოღებულია]

10. 83-ე პუნქტის თანახმად, წინამდებარე სტანდარტის რეტროსპექტული გამოყენება რეკომენდებულია და არა სავალდებულო იმ ერთეულების მიერ, რომლებმაც უკვე მიიღეს ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდი და განზრახული აქვთ, იმუშაონ ახლად გამოცემული სსბასს-ების თანახმად. იმ შემთხვევაში, თუ სტანდარტი არ არის რეტროსპექტულად გამოყენებული, მანამდე არსებული ნებისმიერი ფინანსური იჯარის ნაშთი მეიჯარის მიერ მიიჩნევა როგორც სათანადოდ ასახული და შემდეგ მოხდება მისი აღრიცხვა წინამდებარე სტანდარტის დებულების შესაბამისად.

82. ერთეულები, რომლებიც უკვე გადავიდნენ ბუღალტრული აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდის გამოყენებაზე და განზრახული აქვთ, იმუშაონ გამოქვეყნებული სსბასს-ების შესაბამისად, შეიძლება ფლობდნენ მანამდე არსებულ ფინანსურ იჯარას, რაც შესაძლოა, აქტივებად და ვალდებულებებად იყო აღიარებული ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში. ასეთ შემთხვევაში, რეკომენდებულია წინამდებარე სტანდარტის რეტროსპექტული გამოყენება არსებულ ფინანსურ იჯარებთან მიმართებაში. რეტროსპექტულმა გამოყენებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ამგვარი აქტივებისა და ვალდებულებების ხელახალი ფორმულირება. ამგვარი აქტივებისა და ვალდებულებების ხელახალი ფორმულირება სავალდებულოა, მხოლოდ სტანდარტის რეტროსპექტული გამოყენების შემთხვევაში.

83. ერთეული, რომელიც ადრე იყენებდა სსბასს 13-ს (2001), ვალდებულია, რესტროსპექტულად გამოიყენოს ამ სტანდარტით შეტანილი ცვლილებები, ყველა საიჯარო ხელშეკრულების მიმართ, რომელთა აღიარებაც მან მოახდინა მითითებული სტანდარტის შესაბამისად, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ სსბასს 13 (2001) არ გამოიყენებოდა რეტროსპექტულად - მაშინ ყველა საიჯარო ხელშეკრულების მიმართ, რომელიც ძალაში შევიდა სსბასს 13-ის (2001) პირველად გამოყენების შემდეგ და აღიარებული იყო ამ სტანდარტის შესაბამისად.

84. სსბასს 13-ის (2001) გარდამავალი დებულებები უზრუნველყოფს ერთეულებს ხუთ წლამდე პერიოდით, რაც გამიზნულია ნებისმიერი იჯარის აღიარებისთვის მისი პირველადი გამოყენების დღიდან. ერთეულებს, რომლებსაც მანამდე გამოყენებული ჰქონდათ სსბასს 13 (2001), შეუძლიათ ისარგებლონ აღნიშნული ხუთწლიანი გარდამავალი პერიოდით, დაწყებული სსბასს 13-ის (2001) პირველადი გამოყენების თარიღიდან.

84ა. ერთეული, რომელიც ადრე იყენებდა სსბასს 13-ს (2006), ვალდებულია მოახდინოს მიმდინარე მიწის იჯარის ელემენტების კლასიფიკაციის ხელახალი შეფასება იმ რიცხვში, რა რიცხვშიც მოხდება ცვლილებების მიღება, 85ა პუნქტის მიხედვით, აღნიშნული იჯარის დასაწყისისთვის არსებული ინფორმაციის საფუძველზე. ერთეული ვალდებულია ახლადკვალიფიცირებული ფინანსური იჯარა აღიაროს რეტროსპექტულად სსბასს 3-ის -სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები - შესაბამისად. მიუხედავად ამისა, თუ ერთეული არ ფლობს ცვლილებების რეტროსპექტულად გამოყენებისათვის საჭირო ინფორმაციას, იგი ვალდებულია:

(ა) გაითვალისწინოს ცვლილებები აღნიშნულ იჯარებთან მიმართებაში, ცვლილებების მიღების თარიღისთვის არსებული ფაქტებისა და გარემოებების საფუძველზე; და

(ბ) აღიაროს აქტივი და ვალდებულება, რომელიც მიწის იჯარასთან არის დაკავშირებული და რომლის ახლებური კლასიფიკაციაც ხდება, როგორც მოცემული რიცხვისათვის ფინანსური იჯარის სამართლიანი ღირებულება. სამართლიან ღირებულებებს შორის ნებისმიერი სხვაობის აღიარება ხდება ნამეტში ან დეფიციტში.

ძალაში შესვლის თარიღი

85. ერთეული ვალდებულია, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშ­გებისთვის 2008 წლის 1 იანვრის ჩათვლით, ან მის შემდგომ პერიოდში. ასევე, მისაღებია მისი ადრეული გამოყენება. თუ ერთეული წინამდებარე სტანდარტს იყენებდა 2008 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდებისთვის, იგი ვალდებულია განმარტოს აღნიშნული ფაქტი.

85ა. მე–19 და მე–20 პუნქტები გაუქმდა, ხოლო 20 (ა) და 84 (ა) პუნქტები შეივსო 2010 წლის ნოემბერში გამოცემული სსბასს-ების გაუმჯობესებით. ერთეული ვალდებულია, ეს ცვლილებები გამოიყენოს წლიური ფინანსური ანგარიშგებისთვის, 2012 წლის 1 იანვრიდან და მის შემდგომ პერიოდში. ასევე, რეკომენდებულია უფრო ადრეული გამოყენება. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეული იყენებს ცვლილებებს 2012 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდებისთვის, იგი ვალდებულია, გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

85ბ. პუნქტები 25-ე, 26-ე და 27-ე შეიცვალა სსბასს 32-ით - შეღავათიანი მომსახურების შეთანხმებები: უფლების გადამცემი - რომელიც გამოიცა 2011 წლის ოქტომბერში. ერთეული ვალდებულია, აღნიშნული ცვლილებები გამოიყენოს ყოველწლიური ფინანსური ანგარიშგებისთვის, 2014 წლის 1 იანვრიდან, მის შემდგომ პერიოდში. ასევე, რეკომენდებულია უფრო ადრეული გამოყენებაც. იმ შემთხვევაში, თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2014 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდებისთვის, იგი ვალდებულია განმარტოს აღნიშნული ფაქტი და ამავდროულად, გამოიყენოს სსბასს 32 და სსბასს 5-ის მე– 6 და 42ა პუნქტებში, სსბასს 17-ის მე–5, მე–7 და 107 გ პუნქტებში, სსბასს 29-ის 125ა და მე–2 პუნქტებში, სსბასს 31-ის 132 ა და მე–6 პუნქტებში შეტანილი ცვლილებები.

85გ. 79-ე, მე-80 და 86-ე პუნქტები შეიცვალა სსბასს 33-ის, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, 2015 წლის იანვარში გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილება წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2017 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება ნებადართულია. თუ ერთეული იყენებს სსბასს 33-ს 2017 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, ამ ადრინდელი პერიოდისთვის ასევე უნდა იქნას გამოყენებული აღნიშნული ცვლილება.

85დ. მე-3 და მე-4 პუნქტები ამოღებულია 2016 წლის აპრილში სსბასს–ების გამოყენების გამოცემის შედეგად. ერთეულმა უნდა გამოიყენოს აღნიშნული ცვლილებები წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, 2018 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ დაწყებული პერიოდებისთვის. ადრეული გამოყენება რეკომენდებულია. თუ ერთეული ცვლილებებს გამოიყენებს 2018 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის, მან უნდა გაამჟღავნოს აღნიშნული ფაქტი.

86. როდესაც ერთეული ნერგავს დარიცხვის მეთოდის სსბასს-ებს, როგორც ეს განსაზღვრულია სსბასს 33-ში, დარიცხვის მეთოდის საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (სსბასს-ების) პირველად გამოყენება, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, ძალაში შესვლის თარიღისათვის, წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება ერთეულის წლიური ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც მოიცავს პერიოდებს, დაწყებულს სსბასს-ების დანერგვის თარიღიდან ან მის შემდეგ.

სსბასს 13 (2001) -ის გაუქმება

20. წინამდებარე სტანდარტი ცვლის 2001 წელს გამოცემულ სსბასს 13-ს, იჯარა.

    დასკვნის საფუძველი

წინამდებარე დასკვნის საფუძველი თან ერთვის, მაგრამ არ არის სსბასს 13-ის შემადგენელი ნაწილი.

სსბასს 13-ის განახლება, ბასსს-ის გაუმჯობესებული 2003 წლის გენერალური პროექტის შედეგად.

შესავალი

დს1. სსბასსს-ის ფასს-ებთან დაახლოების პროგრამა სსბასსს-ის სამუშაო პროგრამის მნიშვნელოვან ელემენტს წარმოადგენს. სსბასსს-ის პოლიტიკა გულისხმობს სსბასს-ების დარიცხვის მეთოდის თანხვედრას ბასსს-ის მიერ გამოცემულ ფასს-ებთან, სადაც ეს მართებულია საჯარო სექტორის ერთეულებთან მიმართებით.

დს2. დარიცხვის მეთოდზე აგებულ სსბასსს-ებში, რომლებიც ემთხვევა ფასს-ებს, შენარჩუნებულია მოთხოვნები, სტრუქტურა და ფასს-ების ტექსტი, იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს რაიმე სპეციფიკური მიზეზი საჯარო სექტორისთვის დადგენილი პირობებიდან გადახვევისთვის. ანალოგიური ფასს-იდან გადახვევის შემთხვევას ადგილი აქვს, როდესაც ფასს-ში მოთხოვნები და ტერმინოლოგია საჯარო სექტორისათვის შესაფერისი არ არის ან, როდესაც საჭიროა დამატებითი კომენტარი, ან მაგალითების თანდართვა საჯარო სექტორის კონტექსტში კონკრეტული მოთხოვნების ილუსტრირების მიზნით. სსბასს-ებსა და ფასს-ების ვერსიას შორის სხვაობა დგინდება სსბასს-სა და ფასს-ის შედარების გზით, რომელიც ყოველ ცალკეულ სსბასს-შია შეტანილი.

დს3. 2002 წლის მაისში ბასსს-მა, გენერალური გაუმჯობესების პროექტის ფარგლებში, გამოსცა ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტ 13-ში (ბასს)² შესატანი სავარაუდო ცვლილებების განსახილველი პროექტი. ბასსს-ის გენერალური გაუმჯობესების პროექტი მიზნად ისახავდა „სტანდარტებში არსებული ალტერნატიული მიდგომების, გამეორებებისა და წინააღმდეგობების შე­მ­ცი­რე­ბას ან აღ­მო­ფხ­ვ­რას, გარკვეულ საკითხებზე თანხვედრის მიღწევასა და სხვა გაუმჯობესებას.“ ბასს-ების საბოლოო ვერსიები გამ­ო­ი­ცა 2003 წლის დეკემბერში.

დს4. 2001 წლის დეკემბერში გამოცემული სსბასს 13 ეფუძნებოდა ბასს 17-ს - იჯარა (განახლდა 1997 წელს), რომელიც ხელახლა გამოიცა 2003 წლის დეკემბერში. 2003 წლის მეორე ნახევარში სსბასს-ის საბჭოს წინამორბედმა ორგანომ, საჯარო სე­ქ­ტო­რ­ის კო­მი­ტ­ეტმა (სსკ),³ განახორციელა სსბასს-ების გაუმჯობესების პროექტი, რათა სსბასს-ები შესაბამისობაში მოეყვანა 2003 წლის დეკემბერში გამოცემულ გაუმჯობესებულ ბასს-ებთან.

დს5. სსბასსს-მა გადაამოწმა გაუმჯობესებული ბასს 17 და ზოგადად დაეთანხმა ბასსს-ს, ბასს-ის გადახედვის მიზეზებსა და მასთან დაკავშირებულ ცვლილებებთან დაკავშირებით. (ბასსს-ის დასკვნის საფუძველი აქ არ არის წარმოდგენილი. ბასსს-ის ყოველმხრივი სააბონენტო მომსახურების ხელმომწერებს შეუძლიათ გაეცნონ დასკვნით დებულებებს ბასსს-ს ვებ-გვერდზე www.iasb.org. იმ შემთხვევებში, როდესაც სსბასს განსხვავდება შესაბამისი ბასს-იდან, სტანდარტის დასკვნის საფუძველში, საჯარო სექტორისათვის დამახასიათებელი სპეციფიკური მიზნებიდან გამომდინარე, ახსნილია თუ რამ განაპირობა ეს.

დს6. .ბასს 17 შემდგომში შეიცვალა ფასს-ის შესაბამისად, რომელიც გამოიცა 2003 წლის დეკემბერში. სსბასს 13 არ შეიცავს თანმიმდევრობით ცვლილებებს, რომლებიც წარმოიშობა 2003 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებული ფასს-ების შესაბამისად. ამგვარ შემთხვევას ადგილი აქვს იმის გამო, რომ სსბასს-ს ჯერ არ გადაუხედავს და არ ჩამოუყალიბებია აზრი საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის ფასს-ების მოთხოვნების შესაბამისობასთან დაკავშირებით.

სსბასს 13-ის შესწორება ბასსს–ის მიერ 2009 წელს გამოცემული ფასს-ების გაუმჯობესების დოკუმენტის შედეგად

დს7. ბასს 17-ის განახლებული ვერსია გადახედილ იქნა სსბასსს-ის მიერ, რომელიც შესულია ფასს-ების გაუმჯობესებულ ვერსიაში და გამოცემულია ბასსს-ის მიერ 2009 წლის აპრილში. იგი, ზოგადად, ეთანხმება ბასსს-ის საფუძველს, სტანდარტის განახლების თაობაზე. სსბასსს-მა დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე კონკრეტული მიზეზი საჯარო სექტორისთვის არ მიეღო ეს ცვლილებები.

სსბასს 13–ის გადახედვა 2016 წლის აპრილში სსბასსს-ს მიერ გამოცემული სსბასს-ების გამოყენების შედეგად

დს8. სსბასსს-მ 2016 წლის აპრილში გამოსცა სსბასს-ების გამოყენება. ამ დოკუმენტით, ყველა სსბასს-ში იქნა ცვლილებები შეტანილი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით:

(ა) თითოეული სტანდარტის მოქმედების სფეროდან ამოღებულია სტანდარტული პუნქტები სსბასსს-ების „საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის, გარდა სახელმწიფო კომერციული საწარმოებისა (სკს)“ გამოყენების შესახებ;

(ბ) ტერმინი „სკს“ შეცვლილია ტერმინით „საჯარო სექტორის კომერციული ერთეული“, საჭიროების შემთხვევაში; და

(გ) ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობის მე-10 პუნქტში, იმ საჯარო სექტორის ერთეულების პოზიტიური აღწერით, რომლისთვისაც არის განკუთვნილი სსბასს-ები.

ამ ცვლილებების მიზეზები განხილულია სსბასს 1-ის დასკვნის საფუძველში.

მითითებები დანერგვაზე

წინამდებარე მითითებები თან ერთვის სსბასს 13-ს, მაგრამ არ წარმოადგენს მის ნაწილს.

იჯარის კლასიფიკაცია

მდ1. ქვემოთ მოცემული დიაგრამა დაგეხმარებათ დაადგინოთ, თუ რომელ კლასიფიკაციას მიაკუთვნოთ იჯარა, ფინანსურს თუ საოპერაციოს. ფინანსური იჯარა გულისხმობს აქტივთან დაკავშირებული ყველა მნიშვნელოვანი რისკისა და სარგებლის გადაცემას მოიჯარეზე, რაც დამახასიათებელია აქტივის საკუთრებაში ფლობასთან. საოპერაციო იჯარაში კი იგულისხმება ყველა სხვა იჯარა, გარდა ფინანსური იჯარისა.

მდ2. ქვემოთ სქემაში მოცემული მაგალითები არ ასახავს ყველა იმ შესაძლო სიტუაციას, როდესაც იჯარა კლასიფიცირდება როგორც ფინანსური იჯარა. ამასთან, სავალდებულო არ არის, რომ ფინანსურ იჯარად კლასიფიკაცია მხოლოდ მოცემული გზით მოხდეს.

მდ3. .ქვემოთ მოცემულ სქემაზე ფრჩხილებში ჩასმული რიცხვები წინამდებარე სტანდარტის პუნქტების ნომრებია.

ფინანსური იჯარის ბუღალტრული აღრიცხვა მეიჯარის მიერ

მდ4. წინამდებარე სქემაზე ფრჩხილებში ჩასმული რიცხვები წინამდებარე სტანდარტის პუნქტების ნომრებია.

ფინანსური იჯარის ბუღალტრული აღრიცხვა მოიჯარის მიერ

მდ5. მოცემულ სქემაზე ფრჩხილებში ჩასმული რიცხვები წინამდებარე სტანდარტის პუნქტების ნომრებია.

უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბიდან წარმოქმნილი საოპერაციო იჯა­რა

მდ6. უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბი­თ გა­ყიდ­ვის ოპე­რა­ცი­ე­ბის შე­დე­გად წარმოქმნილი საოპერაციო იჯა­რიდან შე­საძ­ლოა მი­ღე­ბულ იქ­ნეს მო­გე­ბა ან ზა­რა­ლი, რომ­ლის გან­საზ­ღვრა და აღ­რიც­ხვა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია იჯა­რით გა­ცე­მუ­ლი აქ­ტი­ვის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე, სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­სა და გა­სა­ყიდ ფას­ზე. ქვე­მოთ მო­ცე­მუ­ლი ცხრი­ლი შე­ი­ცავს წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარ­ტით გან­საზ­ღვრულ მოთ­ხოვ­ნებს სხვა­დას­ხვა შემ­თხვე­ვი­სათ­ვის.

სამართლიანი ღირებულე­ბის ტო­ლი გა­სა­ყი­დი ფასი (პუნქტი 65)	სა­ბა­ლან­სო ღირე­ბუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც უტოლ­დე­ბა სამართლიან ღირე­ბუ­ლე­ბას	სამართლიან ღირებუ­ლე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბი საბალან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა	სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე მე­ტი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა
მოგება	არ არის მოგება	მო­გე­ბა აღი­არ­დე­ბა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ	არ არის მოგება
ზარალი	არ არის ზარალი	არ არის ზარალი	ზარალი აღი­არ­დე­ბა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ

სამართლიან ღირებულე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბი გა­სა­ყი­დი ფა­სი (პუნ­ქტი 65)	სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც უტოლ­დე­ბა სამართლიან ღირე­ბუ­ლე­ბას	სამართლიან ღირებუ­ლე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბი საბალან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა	სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე მე­ტი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა
მოგება	არ არის მოგება	მო­გე­ბა აღი­არ­დე­ბა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ	არ არის მოგება (შენიშვნა 1)
ზა­რა­ლის კომ­პენ­სა­ცია არ ხდე­ბა დაბალი სა­ბაზ­რო ფასის მქონე მო­მა­ვა­ლი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბით	ზარალი აღი­არ­დე­ბა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ	ზარალი აღი­არ­დე­ბა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ	(შენიშვნა 1)
ზა­რა­ლის კომ­პენ­სა­ცია ხდე­ბა დაბალი საბაზრო ფასის მქონე მომავა­ლი სა­ი­ჯა­რო გა­და­სახ­დე­ლე­ბით	ხდე­ბა ზა­რა­ლის გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა	ხდე­ბა ზა­რა­ლის გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა	(შენიშვნა 1)

სამართლიან ღირებულე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბი გა­სა­ყი­დი ფა­სი (პუნ­ქტი 65)	სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც უტოლ­დე­ბა სამართლიან ღირე­ბუ­ლე­ბას	სამართლიან ღირებუ­ლე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბი საბალან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა	სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე მე­ტი სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა
მოგება	ხდე­ბა მოგების გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა	ხდე­ბა მოგების გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა (შენიშვნა 2)	ხდე­ბა მოგების გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა (შენიშვნა 3)
ზარალი	არ არის ზარალი	არ არის ზარალი	(შენიშვნა 1)

შენიშვნა 1 ცხრილის ამ ნა­წილ­ში გან­ხი­ლუ­ლია ის გა­რე­მო­ე­ბე­ბი, რო­მელ­თა მი­მართ გა­მო­ი­ყე­ნე­ბო­და წი­ნამ­დე­ბა­რე სტან­დარტის 75-ე პუნ­ქტი. 75-ე პუნ­ქტით მო­ით­ხო­ვე­ბა აქ­ტი­ვის სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ჩა­მო­წე­რა მის სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბამ­დე, რო­დე­საც ად­გი­ლი აქვს აქ­ტი­ვის უკუ­ი­ჯა­რის პი­რო­ბით გა­ყიდ­ვას.

შენიშვნა 2 ნა­მე­ტი მო­გე­ბის (გა­სა­ყი­დი ფა­სის მე­ტო­ბა სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე) გა­და­ვა­დე­ბა და ამორ­ტი­ზე­ბა ხდე­ბა აქ­ტი­ვის მომ­სა­ხუ­რე­ბის მო­სა­ლოდ­ნელ პე­რი­ოდ­ზე. სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­ზე სამართლიანი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ნა­მე­ტის ნე­ბის­მი­ე­რი თან­ხა და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ აღი­არ­დე­ბა (73-ე პუნქტი).

შენიშვნა 3 მო­გე­ბა წარ­მო­ად­გენს სამართლიან ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­სა და გა­სა­ყიდ ფასს შო­რის სხვა­ო­ბას, რად­გან სა­ბა­ლან­სო ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ჩა­მო­წე­რა სამართლიან ღირებულებამდე მოხ­დე­ბო­და 75-ე პუნ­ქტის შე­სა­ბა­მი­სად.

ფინანსურ საიჯარო ხელშეკრულებაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთის გაანგარიშება

მდ7. წინამდებარე სტანდარტი (პუნქტი 28) მოიჯარეებს ავალდებულებს, ფინანსური იჯარით აღებული აქტივებისთვის აწარმოონ საიჯარო ხელშეკრულებაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთის გაანგარიშება, როდესაც ეს შესაძლებელია. 34-ე პუნქტი მოიჯარეებს ავალდებულებს, საიჯარო გადასახდელები გაანაწილონ, დარიცხული ფინანსური ხარჯებისა და გადაუხდელი ვალდებულებების შემცირების პროპორციულად, იჯარაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთის გამოყენების საშუალებით. ბევრ საიჯარო შეთანხმებაში პირდაპირ არის მითითებული იჯარაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთი, მაგრამ ზოგ ხელშეკრულებაში ეს გათვალისწინებული არ არის. იმ შემთხვევაში, თუ საიჯარო შეთანხმებაში განსაზღვრული არ არის ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთი, მოიჯარე ვალდებულია თავად გამოთვალოს საპროცენტო განაკვეთი, დისკონტირებული ღირებულების ფორმულის საშუალებით. ფინანსური გამომთვლელები და ელექტრონული ცხრილები ავტომატურად გაიანგარიშებენ იჯარაში ნაგულისხმევ საპროცენტო განაკვეთს. როდესაც ეს ხელმისაწვდომი არ არის, ერთეულს შეუძლია ისარგებლოს დისკონტირებული ღირებულების ფორმულით და მექანიკურად გამოთვალოს განაკვეთი. წინამდებარე მითითებაში ილუსტრირებულია საპროცენტო განაკვეთის გამოთვლის ორი ნაცადი მეთოდი: პრაქტიკული ცდისა და ინტერპოლაციის. საპროცენტო განაკვეთის მისაღებად ორივე მეთოდში გამოყენებულია დისკონტირებული ღირებულების ფორმულა.

მდ8. დისკონტირებული ღირებულების ფორმულის სხვადასხვა ვარიანტები ფართოდ ხელმისაწვდომია ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსურ სახელმძღვანელოებში. მინიმალური საიჯარო გადასახდელების (MLP) დისკონტირებული ღირებულების (PV) გაანგარიშება ხდება შემდეგი ფორმულის საშუალებით:

სადაც:

“S” არის გარანტირებული ნარჩენი ღირებულება

“A” არის რეგულარული პერიოდული გადასახდელი

“r” არის იჯარაში ნაგულისხმევი ციკლური საპროცენტო განაკვეთია, გამოსახული ათწილადის სახით

“n” იჯარის ვადაში პერიოდების რაოდენობას ასახავს.

მაგალითი

მდ8. განყოფილება X ავტომანქანის შესაძენად შეთანხმებას აფორმებს, ფინანსური იჯარის საფუძველზე. ავტომანქანის სამართლიანი ღირებულება იჯარის დასაწყისში 25,000 სავალუტო ერთეულია; წლიური საიჯარო გადასახდელი 5,429 სავალუტო ერთეული, რომელიც გადახდას პერიოდის ბოლოს ექვემდებარება; იჯარის ვადა 4 წელია; გარანტირებული ნარჩენი ღირებულება 10 სავალუტო ერთეულია. იჯარის ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს რაიმე დამატებით მომსახურებას, ავტომანქანის მიმართ. განყოფილება X პასუხისმგებელია, ავტომანქანის ყველა მიმდინარე ხარჯი გასწიოს, დაზღვევის, საწვავისა და ტექნიკური მომსახურების ჩათვლით. საიჯარო ხელშეკრულებაში განსაზღვრული არ არის იჯარაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთი. განყოფილების ზღვრული სასესხო საპროცენტო განაკვეთი წლიური 7%-ია. რამდენიმე საფინანსო ორგანიზაცია რეკლამას უწევს სესხებს, რომლებიც უზრუნველყოფილია ავტომანქანებით, რომელთა საპროცენტო განაკვეთი მერყეობს 7,5%-დან 10%-მდე.

ცდის და შეცდომის მეთოდი

მდ9. გაანგარიშება არის იტერაციული პროცესი - რაც ნიშნავს, რომ მოიჯარემ უნდა გააკეთოს ყველაზე რეალური ვარაუდი, საპროცენტო განაკვეთთან დაკავშირებით და გამოთვალოს მინიმალური საიჯარო გადასახდელი და შემდეგ შედეგი შეადაროს იჯარის დასაწყისში იჯარით გაცემული აქტივის სამართლიან ღირებულებას. თუ შედეგი უფრო ნაკლებია, ვიდრე სამართლიანი ღირებულება, ეს იმას ნიშნავს რომ არჩეული საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად მაღალია; თუ შედეგი აღემატება სამართლიან ღირებულებას, ესე იგი არჩეული საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად დაბალია. იჯარაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთი ის განაკვეთია, რომელიც გამოიყენება, როდესაც მინიმალური საიჯარო გადასახდელის დისკონტირებული ღირებულება ტოლია იჯარით გაცემული აქტივის იჯარის დასაწყისში არსებული სამართლიანი ღირებულებისა.

მდ10. განყოფილება X-ს, ასეთ შემთხვევაში, შეუძლია გაანგარიშებები დაიწყოს საუკეთესო შეფასების გამოყენებით, მაგალითად მისი ზღვრული საპროცენტო განაკვეთით, ანუ წლიური 7%-ით, რომელიც ზედმეტად დაბალია. შემდეგ ის გამოიყენებს მაქსიმუმ შესაძლებელ განაკვეთს, მაგალითად წლიურ 10%-იან განაკვეთს იმ სესხებისთვის, რომელთა უზრუნველყოფა ხდება ავტომანქანით, რომელიც ზედმეტად მაღალი გამოდგება. რამდენიმე გაანგარიშების შემდეგ, მიიღებს სწორ საპროცენტო განაკვეთს, რომელიც წელიწადში 8,5%-ია.

მდ11. საპროცენტო განაკვეთის გასაანგარიშებლად, დეპარტამენტი იყენებს ზემოთ მოცემულ PV(MLP) ფორმულას, სადაც:

S = 10,000 n = 4 r = ათწილადებში გამოხატული წლიური საპროცენტო განაკვეთი

A = 5,429 სამიზნე PV(MLP) = 25,000

მდ12. განყოფილება X-ის 7%-იანი (0.07) წლიური ზღვრული სასესხო საპროცენტო განაკვეთი (რიცხვები დამრგვალებულია):

= 7,629 + 18,390

= 26,019

მდ13. ზღვრული სასესხო საპროცენტო განაკვეთის გამოყენებისას PV(MLP) უფრო მაღალია, ვიდრე იჯარით გაცემული აქტივის სამართლიანი ღირებულება, ამიტომ იჯარის ხელშეკრულებაში ნაგულისხმევია უფრო მაღალი განაკვეთი. განყოფილებამ უნდა გააკეთოს გაანგარიშებები სხვა განაკვეთების გამოყენებით, რათა დაადგინოს ფაქტობრივი განაკვეთი (რიცხვები დამრგვალებულია):

PV(MLP) 7.5%-ზე = 25,673 საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად დაბალია

PV(MLP) 10%-ზე = 24,040 საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად მაღალია

PV(MLP) 9%-ზე = 24,674 საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად მაღალია

PV(MLP) 8%-ზე = 25,333 საპროცენტო განაკვეთი ზედმეტად დაბალია

PV(MLP) 8.5%-ზე = 25,000 საპროცენტო განაკვეთი სწორია

მდ14. განყოფილება ამჯერად გამოიყენებს 8.5%-იან საპროცენტო განაკვეთს საიჯარო გადახდების გასანაწილებლად ფინანსურ დანახარჯსა და საიჯარო ვალდებულების შემცირებას შორის, როგორც ქვემოთ ცხრილშია ნაჩვენები.

ინტერპოლაციის მეთოდი

მდ15. იჯარის ხელშეკრულებაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთის გასაანგარიშებლად მოიჯარემ თავდაპირველად უნდა გამოთვალოს დისკონტირებული ღირებულება ისეთი საპროცენტო განაკვეთისა, რომელიც ზედმეტად მაღალია და შემდეგ კი ისეთი, რომელიც ძალიან დაბალია. სხვაობა (აბსოლუტურ მაჩვენებლებში) მიღებულ შედეგებსა და ფაქტობრივ წმინდა დისკონტირებულ ღირებულებას შორის ის მონაცემია, რომლის გამოყენებაც შემდეგში ხდება სწორი საპროცენტო განაკვეთის ინტერპოლაციისთვის. ზემოთ მითითებული მონაცემებისა და 7% და 10% იანი განაკვეთების შედეგების გამოყენებით, მოხდება ფაქტობრივი განაკვეთის ინტერპოლაცია, რომელიც მოცემულია ქვემოთ (რიცხვები დამრგვალებულია):

PV 7% -ზე= 26,019, სხვაობა = 1,019 (i.e., 26,019 – 25,000)

PV 10%-ზე = 24,040, სხვაობა = 960 (i.e., 24,040 – 25,000)

= 7% + (3% × 0.5)

= 7% + 1.5%

= 8.5%

მდ16. განყოფილება X ამჯერად ისარგებლებს 8,5%-იანი საპროცენტო განაკვეთით, რათა ასახოს იჯარა თავის საბუღალტრო წიგნებში და საიჯარო გადასახადები გაანაწილოს ვალდებულების შესამცირებლად, ისე, როგორც ეს ქვემოთ არის მოცემული.

საიჯარო გადასახდელების განაწილება (რიცხვები დამრგვალებულია)

	წელი 0	წელი 1	წელი 2	წელი 3	წელი 4
PV საიჯარო ვალდებულების საწყისი ნაშთი	25,000	25,000	21,696	18,110	14,221
საპროცენტო ხარჯი	–	2,125	1,844	1,539	1,209
ვალდებულების შემცირება	–	3,304	3,585	3,890	14,221*
საიჯარო ვალდებულების საბოლოო ნაშთი	25,000	21,696	18,110	14,221	–

* მოიცავს გარანტირებული ნარჩენი ღირებულების გადასახდელს.

ბასს 17-თან შედარება სსბასს 13 - იჯარა - ძირითადად, შედგენილია ბასს 17-ის საფუძველზე და მოიცავს ბასს-17-ში ფასს-ების გაუმჯობესების პროექტის ფარგლებში შესულ ცვლილებებს, რომელიც გამოიცა 2009 წლის აპრილში. მთავარი განსხვავება სსბასს 13-სა და ბასს 17-ს შორის მდგომარეობს შემდეგში: ბასს 17-ში მოცემული კომენტარების გარდა, სსბასს 13-ში შევიდა დამატებითი კომენტარები, სტანდარტების საჯარო სექტორის ერთეულებისთვის გამოყენებადობის კუთხით მეტი ნათელის მოფენის მიზნით. კონკრეტულ კონტექსტებში სსბასს 13-ში გამოყენებულია ბასს 17-ისგან განსხვავებული ტერმინოლოგია. ამის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითია „ფინანსური შედეგების ანგარიშგება“ სსბასს 13-ში. ანალოგიური ტერმინი ბასს 17-ში მოცემულია, როგორც „მოგებისა და ზარალის ანგარიშგება“. სსბასს 13-ში გამოყენებული არ არის ტერმინი „ამონაგები“, მის ნაცვლად გამოყენებულია ტერმინი „შემოსავალი“. ბასს 17-ის ტექნიკური ტერმინების ლექსიკონში შესულია „რეალური ღირებულების“ განმარტება. სსბასს 13-ში არ არის შესული ეს განმარტება, რამდენადაც განმარტებულია სპეციალური ტერმინების ლექსიკონში, რომელიც ცალკეა გამოცემული (პუნქტი 7). სსბასს 13-ს დამატებით დაერთვის დანერგვის მითითებები, სადაც ნაჩვენებია იჯარის კლასიფიცირების წესი, მოიჯარის მიერ ფინანსური იჯარის აღრიცხვის მიდგომა, მეიჯარის მიერ ფინანსური იჯარის აღრიცხვის მიდგომა და გამოთვლილია ფინანსურ იჯარაში ნაგულისხმევი საპროცენტო განაკვეთი.