სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ დამტკიცებული ახალქალაქის, ნინოწმინდის, დედოფლისწყაროს, ადიგენის, თეთრიწყაროს, ბორჯომის, ლანჩხუთისა და გარდაბნის მუნიციპალიტეტების 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტის და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშები, ასევე 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში და 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიების პროგრამის“ ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშები

*01710/10* № 01710/10 პარლამენტის თავმჯდომარესთან 10 აუდიტის ანგარიშის გაგზავნასთან დაკავშირებით qwe საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს ბატონ ირაკლი კობახიძეს ბატონო ირაკლი, წარმოგიდგენთ 2018 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ დამტკიცებულ ახალქალაქის, ნინოწმინდის, დედოფლისწყაროს, ადიგენის, თეთრიწყაროს, ბორჯომის, ლანჩხუთისა და გარდაბნის მუნიციპალიტეტების 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტის და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშებს, ასევე 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშსა და 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშებს. აღნიშნული საბიუჯეტო დაწესებულებების შემოწმების შედეგად გამოვლინდა მთელი რიგი ნაკლოვანებები, რომლებიც აისახა სამსახურის მიერ მომზადებულ ანგარიშებში. გიგზავნით ზემოაღნიშნული აუდიტის ანგარიშების ელექტრონულ ვერსიებს (თან ერთვის). დანართი: 10 აუდიტის ანგარიშის ელექტრონული ვერსია. პატივისცემით, ერეკლე მექვაბიშვილი გენერალური აუდიტორი

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N4/36 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა ............................................................................................................................ 3 რეკომენდაციები ............................................................................................................................................. 4 შესავალი........................................................................................................................................................... 5 ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის შესახებ ................................................................................. 8 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01 00) ................................................................................................................................................................. 10 შრომის ანაზღაურება ........................................................................................................................... 11 საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება ............................................................................. 12 მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ავტოსატრანსპორტო საშუალებები ........................ 13 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03 00) ...................................................................................................................................................................... 14 მიღებული მმართველობითი გადაწყვეტილებები......................................................................... 15 ქალაქ ახალქალაქის ქუჩებისა და ეზოების მოწყობა ..................................................................... 19 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი სამუშოები ............. 22 შიდა აუდიტი ............................................................................................................................................ 25 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე............................................ 26 პირობითი მოსაზრება 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ................................................ 26 პირობით მოსაზრების საფუძველი ................................................................................................... 27 დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები ................................................................................................ 27 შენობა-ნაგებობების აღრიცხვა ............................................................................................................... 28 მანქანა - დანადგარები და ინვენტარის აღრიცხვა.............................................................................. 28 არაწარმოებული აქტივების აღრიცხვა ................................................................................................. 29 შემოსავლების აღრიცხვა ......................................................................................................................... 29 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა ნაკლოვანებების მდგომარეობა................................................................ 29 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი ................................................................................................ 30 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები .......................................................................................... 30 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განხორციელებასთან არათანამდებობის დაკავშირებული ხარჯები პირებზე უფლებამოსილების ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა სამუშაოების შესყიდვის პროცესში მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული არაეკონომიური ხარჯის შემთხვევა. კერძოდ, სასმელი წყლის რეაბილიტაციის სამუშაოების შესყიდვის ტენდერში მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყვიტა და იგივე სამუშაოები შეისყიდა უფრო ძვირად. მიმწოდებელმა გაასაჩივრა გამგეობის გადაწყვეტილება, რომელიც სასამართლომ ბათილად ცნო.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემთხვევა, როდესაც მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები ისე ჩაიბარა, რომ მიმწოდებელთან არ ქონდა გაფორმებული შესაბამისი ხელშეკრულება. რადგან გამგეობამ უარი განაცხადა შემსრულებლისთვის აენაზღაურებია სამუშაოების ღირებულება, მიმწოდებელმა მიმართა სასამართლოს, რის შედეგადაც მუნიციპალიტეტს დაეკისრა, როგორც შესრულებული სამუშაოების, ასევე სასამართლოს ხარჯების ანაზღაურება. შედეგად მუნიციპალიტეტმა ზედმეტად გადაიხადა სასამართლო პროცესის ხარჯები.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტების გარკვეული ნაწილი დაზიანებულია. მუნიციპალიტეტს არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის ხელშეკრულების პირობებით გათვალისიწინებულ საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით. შედეგად, მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი გრძელვადიან პერიოდში.  ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, რამდენიმე შემთხვევაში მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ობიექტის დასრულება და ფუნქციონირება, რადგან არ გაითვალისწინა საჭირო ფინანსური რესურსი. შედეგად მოსახლეობა შექმნილი მატერიალური სიკეთით ვერ სარგებლობს და პროექტებზე გაწეული ხარჯი არ არის ეფექტიანი.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე. 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. 2018 დარღვევა- რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: აღმასრულებელ ორგანოსთან ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შეთანხმებით, საბიუჯეტო წარმომადგენლობითმა სახსრების ორგანომ რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეთა წახალისების ფორმების შესახებ. მიღებული წესით, უნდა დარეგულირდეს, მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასების და დასაბუთების საფუძველზე, წახალისების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №2. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე. ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია №3. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) შესყიდვის პროცესის გამჭვირვალობის, ეფექტიანი კონკურენციის უზრუნველყოფისა და პრეტენდენტთა მიმართ არასამართლიანი დისკვალიფიკაციის ან ხელშეკრულების კანონდარღვევით შეწყვეტის თავიდან აცილების მიზნით, შეიმუშაოს ისეთი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს პრეტენდენტების მიმართ სამართლიან და ობიექტურ მიდგომას. ასევე, გამგეობამ აუდიტის ანგარიშში დაფისქირებულ საკითხთან დაკავშირებით შეისწავლოს შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და საჭიროების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატააროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) დაადგინოს მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევის მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს სათანადო ღონისძიებები. ასევე, არ დაუშვას სამუშაოების შესყიდვა ზეპირი ფორმით შეთანხმებების საფუძველზე. ანაზღაურება განახორციელოს მხოლოდ წერილობითი სახით შედგენილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების დოკუმენტური და მატერიალური მტკიცებულებების არსებობის პირობებში. 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №5: სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვისას, მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, თუ რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირებმა) რეგულარულად უნდა სამუშაოები. განახორციელოს გამგეობამ (შესაბამისმა შესყიდული პასუხისმგებელმა სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ საგარანტიო პერიოდში ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე წარმოქმნილი დაზიანებების აღმოსაფხვრელად სათანადო რეაგირება, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რეკომენდაცია №6: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორების გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. აღნიშნული ხელს შეუწყობს თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. მუნიციპალიტეტმა ასევე შეიმუშაოს და დანერგოს ეფექტიანი კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც შეამცირებს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების შესყიდვის რისკს. ამასთანავე, უზრუნველყოს საგარანტიო პერიოდში უხარისხობის მიზეზით გამოწვეული ხარვეზების გამოვლენასა და გამოსწორებას. მუნიციპალიტეტმა ასევე შეისწავლოს საკითხი თუ ვის ევალებოდა აღნიშნული ხარვეზების გამოვლენა და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს სათანადო ღონისძიებები. რეკომენდაცია №7: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. აღნიშნული გამგეობას საშუალებას მისცემს, გამოავლინოს მის დაქვემდებარებაში მყოფ სამსახურებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში არსებული დარღვევა-ნაკლოვანებები და მათი აღმოფხვრის მიზნით ჩაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ამასთან, შიდა აუდიტის სუბიექტმა შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. შესავალი აუდიტის საგანი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება: - მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა. - საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და - პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა. შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები. - ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, ანგარიში ვერ უზრუნველყოფს აბსოლუტურ რწმუნებას აუდიტის საგნის კრიტერიუმ(ებ)თან სრული შესაბამისობის შესახებ. ამასთანავე, აუდიტი დაიგეგმა და ჩატარდა პროფესიული განსჯის საფუძველზე, ხარისხობრივი და რაოდენობრივი შერჩევის პრინციპებზე დაყრდნობით და შესაძლებელია არ მოიცვას აუდიტის საგნის ყველა ელემენტი. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის" პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 18 683.6 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გამოყენებული კრიტერიუმები1 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება; – „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ; – „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილება; – „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება; – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის შესახებ ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც ჰყავს აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აქვს საკუთარი ქონება და ბიუჯეტი. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 22 ადმინისტრაციულ ერთეულს და მოიცავს 65 სოფელსა და ერთ ქალაქს. მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით. 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში კანონმდებლობით მუნიციპალიტეტს გააჩნია საკუთარი და 2018 დელეგირებული უფლებამოსილებები. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი და საბიუჯეტო პროგრამები. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშებზე2 დაყრდნობით, 2015-2016 წლების შემოსულობებმა 33 321.1 ათასი ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 23 953.4 ათასი ლარი შეადგინა. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტები 2013 წლიდან პროგრამულად იგეგმება. პროგრამა წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში. პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული, მის ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს მისაღები საბოლოო და შუალედური შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე გადანაწილებული რესურსები. პრიორიტეტების დოკუმენტით პარარელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირები. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამების ფარგლებში გაწეულმა ხარჯმა 18 683.6 ათასი ლარი შეადგინა. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია ცხრილში: ცხრილი №1. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში გაწეული ხარჯი პროგრამების მიხედვით (ათასი ლარი) კოდი დასახელება 2016 წელი სულ 01 00 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება 2 589.7 2 605.5 5 195.2 03 00 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 6 835.6 6 652.8 13 488.4 9 425.3 9 258.3 18 683.6 სულ 2 2015 წელი ახალქალაქის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული. 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 როგორც ცხრილში წარმოდგენილი მონაცემებიდან ჩანს, რომ ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია ექსპლოატაციის პროგრამის დაფინანსება 2016 წელს წინა წელთან შედარებით შემცირებულია 182.8 ათასი ლარით. ხოლო წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება 2016 წელს წინა წელთან შედარებით გაზრდილია 15.8 ათასი ლარით, რაც ძირითადად გამოწვეულია შრომის ანაზღაურების მუხლის ზრდით. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01 00)3 „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტის გამართულ ფუნქციონირებას. პროგრამიდან ფინანსდება საკრებულოსა და გამგეობის შენახვის ხარჯები, მათ შორის თანამდებობრივი სარგო, პრემია, დანამატი და სხვ. პროგრამა ასევე მოიცავს არაფინანსური აქტივების ზრდას, გრანტებსა და სხვადასხვა ხარჯებს. 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამის დაფინანსებისათვის გაიხარჯა 5 195.2 ათასი ლარი. პროგრამაზე გაწეული გადასახდელების მუხლობრივი ჩაშლა წარმოდგენილია ცხრილის სახით. ცხრილი № 2: 2015-2016 წლებში 01 00 პროგრამაზე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) პროგრამის კოდი დასახელება 01 00 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება 2015 წელი 2016 წელი 2 589.7 2 605.5 5 195.2 2 427.2 2 452.4 4 879.6 შრომის ანაზღაურება 1 824.5 1 862.6 3 687.1 საქონელი და მომსახურება 499.0 516.2 1 015.2 პროცენტი 88.8 73.3 162.1 გრანტები 14.0 0 14.0 სხვა ხარჯები 0.9 0.3 1.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 39.7 14.7 54.4 ვალდებულებების კლება 122.8 138.4 261.2 ხარჯები სულ 3 აღსანიშნავია, რომ „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა არ მოიცავს თავდაცვისა და 10 უსაფრთხოებაზე გაწეულ ხარჯებს, რომელმაც 2015-2016 წლებში 365.3 ათასი ლარი შეადგინა. ეს ხარჯები ფინანსდება მიზნობრივი ტრანსფერით, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების მიერ მუნიციპალიტეტისთვის დელეგირებულია და ცალკე პროგრამული კოდით არის ბიუჯეტში წარმოდგენილი - „თავდაცვა საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება“ (პრ. კოდი 02 00). შედეგად აუდიტის მასშტაბში არ შედის. ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შრომის ანაზღაურება კრიტერიუმი: „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილების საფუძველზე, პრემია გაიცემა საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირების მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების (საჯარო დაწესებულებაში სამუშაოს შეფასების სისტემის არსებობის შემთხვევაში) ან/და დასაბუთების საფუძველზე. საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირზე ერთჯერადად გაცემული პრემიის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს აღნიშნული პირის თანამდებობრივ სარგოს. საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირზე პრემია შეიძლება გაიცეს კვარტალში ერთხელ. აღნიშნული დადგენილება თვითმმართველი ერთეულებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა. გარემოება: 2015-2016 წლებში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის თანამშრომლებზე გაცემულია შრომის ანაზღაურება სულ 3 687.1 ათასი ლარის4 ოდენობით, მათ შორის პრემია - 852.4 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტს არ აქვს შემუშავებული წესი პრემიის გაცემის შესახებ, რომლითაც დარეგულირდება პრემიის გაცემის საფუძვლები. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი თანამშრომელთა პრემირებას ახდენს ყოველკვარტალურად, რაზედაც გამოიცემა შესაბამისი ბრძანება. აღსანიშნავია, რომ უმრავლეს შემთხვევაში5 არ არის დოკუმენტურად სათანადოდ დასაბუთებული, რის საფუძველზე განხორციელდა კონკრეტული დასაქმებულის პრემირება. ძირითადად გაცემული პრემია შეადგენს მოხელის თანამდებობრივი სარგოს 100%-ს. ამრიგად, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ არ გაითვალისწინა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით პრემია გაიცემა საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირების მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების ან/და სათანადო დასაბუთების საფუძველზე. შედეგად, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიერ, 852.4 ათასი ლარი მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან ისეა გაცემული, რომ არ არის დასაბუთებული რის საფუძველზე განხორციელდა თანამშრომელთა პრემირება. რეკომენდაცია №1: აღმასრულებელ ორგანოსთან ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შეთანხმებით, საბიუჯეტო წარმომადგენლობითმა სახსრების ორგანომ რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეთა წახალისების ფორმების შესახებ. მიღებული წესით, უნდა დარეგულირდეს, მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასების და დასაბუთების საფუძველზე, წახალისების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების 4 2015 წელი - 1 776.3 ათასი ლარი; 2016 წელი - 1 918.6 ათასი ლარი. 5 სათანადო დასაბუთება ახლავს მხოლოდ 5 პირზე გაცემულ პრემიას 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს უსასყიდლოდ. ანაზღაურებადია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირის საქმიანობა. კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე მუნიციპალიტეტის საქმიანობასთან დაკავშირებული ხარჯის ანაზღაურებას. მუნიციპალიტეტი ანაზღაურებს საკრებულოს კომისიებისა და სამუშაო ჯგუფების სხდომებში მონაწილეობისათვის, ასევე საკრებულოსა და საკრებულოს თავმჯდომარის დავალებების შესრულებისათვის ყოველთვიურად გაწეულ ხარჯებს. გამგეობის მიერ აღნიშნული ხარჯის ანაზღაურება უნდა განხორციელდეს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომელშიც აღინიშნება ფორმის დასახელება, მისი შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრებზე, გარდა თანამდებობის პირებისა, ასანაზღაურებელი ხარჯების ყოველთვიური რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს ამ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს . გარემოება: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიღებული აქვს საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით ხარჯის ანაზღაურების წესი6. დადგენილი წესის მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, ასევე თითოეული დავალების შესრულებასთან დაკავშირებით საკრებულოს წევრებს (გარდა თანამდებობის პირებისა) განესაზღვრათ ხარჯების ანაზღაურების ზღვრული მოცულობა 400 ლარის ოდენობით. 2015-2016 წლებში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით სულ გაცემულია 190.4 ათასი ლარი, მათ შორის, 2015 წელს - 96.0 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 94.4 ათასი ლარი. წარმოდგენილი ინფორმაციით, ყველა შემთხვევაში ხარჯები ანაზღაურებულია ლიმიტის მაქსიმალური ოდენობით, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის წარმოდგენილი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები. 6 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 26 თებერვლის დადგენილება, „ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 12 საკრებულოს წევრის (გარდა საკრებულოს თანამდებობის პირებისა) უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესის დამტკიცების შესახებ“. ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შედეგად, საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯები მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) აანაზღაურა მოქმედ კანონმდებლობასთან შეუსაბამოდ. აღსანიშნავია, რომ 2015 წლის 22 ივლისიდან ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით განისაზღვრა საკრებულოს წევრთა ხარჯების ანაზღაურების ყოველთვიური ლიმიტის ოდენობა, რომლის მიხედვით ასანაზღაურებელი ხარჯების რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს, რაც ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შემთხვევაში 397.5 ლარია. მუნიციპალიტეტმა არ გაითვალისწინა აღნიშნული შეზღუდვა და 2015-2016 წლებში საკრებულოს არაანაზღაურებად დეპუტატებზე ხარჯების ანაზღაურების მიზნით თითოეულზე გასცა 400 ლარი. შედეგად, დაირღვა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები და საკრებულოს წევრებზე ლიმიტს ზემოთ ანაზღაურებულმა თანხამ სააუდიტე პერიოდში 0.9 ათასი ლარი შეადგინა. ამრიგად, 2015-2016 წლებში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე 190.4 ათასი ლარის ხარჯი მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) აანაზღაურა მოქმედ კანონმდებლობასთან შეუსაბამოდ. ამასთანვე, დაირღვა ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით განსაზღვრული მოთხოვნები და საკრებულოს წევრებზე ლიმიტს ზემოთ ანაზღაურებულმა თანხამ სააუდიტე პერიოდში 0.9 ათასი ლარი შეადგინა. რეკომენდაცია №2: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე. ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ავტოსატრანსპორტო საშუალებები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტს საშუალებები, რომელთა ფუნქციონირებისათვის რიცხოვნობა ესაჭიროება ავტოსატრანსპორტო თვითმმართველობებისათვის კანონმდებლობით დარეგულირებული არ არის. საქართველოს მთავრობამ შეიმუშავა დადგენილება7, სადაც საბიუჯეტო ორგანიზაციებში განისაზღვრა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა, ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ორგანიზაციებში 7 ავტომანქანების საშტატო ზღვრული ოდენობა რიცხოვნობაზე. დამოკიდებულია მთავრობის საბიუჯეტო დადგენილება საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, 13 კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის დამტკიცების შესახებ“. ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 თვითმმართველობებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია მისი შესრულება. არსებული რეკომენდაციით, 2015 - 2016 წლებში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად რეკომენდებული იყო 6 ერთეული ავტომანქანა. გარემოება: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად 2015-2016 წლებში სარგებლობდა ბალანსზე რიცხული 9 ერთეული ავტომანქანით, აღნიშნული ავტომანქანების ექსპლუატაციისათვის, მუნიციპალიტეტის მიერ დამტკიცებული საწვავის მოხმარების ლიმიტების შესაბამისად, სააუდიტო პერიოდში დახარჯულია 172.1 ათასი ლარი . 8 მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა 3 ერთეულით აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. აღსანიშნავია, რომ 2015 წლის დასაწყისში მუნიციპალიტეტი სამსახურეობრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად იყენებდა 8 ავტომობილს. მიუხედავად იმისა, რომ წლის დასაწყისში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ავტომობილების რაოდენობა 2 ერთეულით აჭარბებდა მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულ რეკომენდირებულ ზღვრულ ოდენობას, 2015 წლის მარტში გამგეობამ დამატებით შეისყიდა ერთი ავტომობილი, ღირებულებით 19.5 ათასი ლარი. შესყიდული ავტოსატრანსპორტო საშუალებით 2015 წელიდან სარგებლობდა ეკონომიკის განვითარებისა და ქონების მართვის სამსახურის უფროსი. ამრიგად, 2015-2016 წლებში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტომობილების რაოდენობის განსაზღვრისას არ გაითვალისწინა მთავრობის რეკომენდაცია და მუნიციპალიტეტის ავტოპარკმა რეკომენდირებულ ზღვრულ ოდენობას გადააჭარბა 3 ერთეული ავტომობილით. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03 00) ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესაბამისად, ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობად განსაზღვრულია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება, რაც ბიუჯეტის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. კერძოდ, პროგრამის შესაბამისად დაიგეგმა საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, დასასვენებელი პარკისა და მაღალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსების ეზოების კეთილმოწყობა, გარე განათების ქსელის გაფართოება, წყლის სისტემების 8 2015 წელი - 95.8 ათასი ლარი, 2016 წელი - 76.3 ათასი ლარი. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეაბილიტაცია, დასუფავების ღონისძიებები და სხვ. გარდა ამისა, პრიორიტეტის ფარგლებში პროგრამა ითვალისწინებს არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვას. პროგრამის განხორციელებიდან მოსალოდნელი საბოლოო შედეგები და შეფასების ინდიკატორები ქვეპროგრამების მიხედვით, აღწერილია მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის შესაბამისად. პროგრამის ბიუჯეტი წლების მიხედვით ნაჩვენებია ცხრილში. ცხრილი № 3. 2015-2016 წლებში 03 00 პროგრამაზე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) პროგრამის კოდი დასახელება 2015 წელი 2016 წელი სულ 03 00 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 6 835.6 6 652.8 13 488.4 03 01 საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა 3 575.5 4 056.3 7 631.8 03 02 კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 1 410.8 825.9 2 236.7 03 03 მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის კეთილმოწყობა 782.5 853.1 1 635.6 03 06 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებები 1 066.8 917.5 1 984.3 მიღებული მმართველობითი გადაწყვეტილებები სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის რეაბილიტაცია კრიტერიუმი: მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია რაციონალურად და მუნიციპალიტეტის ინტერესებიდან გამომდინარე, განახორციელოს შესყიდვა მისთვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში. შესყიდვების კანონმდებლობით და სხვა ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წესების და ნორმების დაცვაზე, შესყიდვების რაციონალურად განხორციელებაზე პასუხისმგებლობა სრულად ეკისრება შემსყიდველ ორგანიზაციას. გარემოება: 2015 წლის 19 ივნისს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის რეაბილიტაციის შესყიდვაზე, სავარაუდო ღირებულებით 129.0 ათასი ლარი.9 სატენდერო დოკუმენტაციით, სამუშაოების გამოცდილებად მოთხოვნილი იყო უკანასკნელი ორი წლის განმავლობაში ანალოგიური ხასიათის, სირთულისა და შინაარსის სამუშაოები (სასმელი წყლის წყალსადენის მოწყობის სამუშაოები) 200.0 ათასი ლარის ოდენობით. 9 SPA 150017370. 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ტენდერში მონაწილე ოთხი პრედენდენტიდან10 ყველაზე დაბალი ფასის მქონე პრედენდენტს, შპს ,,სამცხე XXI-ს“, სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით მიეცა დისკვალიფიკაცია იმ მოტივით, რომ მას არ გააჩნდა ანალოგიური სამუშაოების შესრულების გამოცდილება. სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილება პრედენდენტმა გაასაჩივრა სახელმწიფო შესყიდვების დავების განმხილველ საბჭოში. დავების საბჭოს 2015 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით, შპს ,,სამცხე XXI-ის“ მიერ სახელმწიფო შესყიდვის ერთიან ელექტრონულ სისტემაში ატვირთული ანალოგიური ხასიათის, სირთულისა და შინაარსის სამუშაოების დამადასტურებელი ხელშეკრულებები და მიღება-ჩაბარების აქტები აკმაყოფილებდა სატენდერო დოკუმენტაციით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. შესაბამისად, ტენდერში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა შესყიდვების მარეგულირებელი კანონმდებლობით დადგენილ რეგულაციებს. შედეგად, შპს ,,სამცხე XXI-ის“ საჩივარი დაკმაყოფილდა. სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განმხილველი საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, სატენდერო კომისიამ გააუქმა დისკვალიფიკაციის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება. შედეგად, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტსა და შპს ,,სამცხე XXI-ს“ შორის 2015 წლის 17 აგვისტოს გაფორმდა ხელშეკრულება სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის რეაბილიტაციის შესყიდვაზე, სახელშეკრულებო ღირებულებით 103.9 ათასი ლარი.11 2015 წლის 21 სექტემბერს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანებით შპს ,,სამცხე XXI-თან“ გაფორმებული ხელშეკრულება მუნიციპალიტეტმა ცალმხრივად შეწყვიტა იმის გამო, რომ მიმწოდებელს არ ჰქონდა დაწყებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები.12 2015 წლის 23 სექტემბერს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ახალი ტენდერი სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის რეაბილიტაციის შესყიდვაზე, სავარაუდო ღირებულებით 129.0 ათასი ლარი.13 ტენდერის საფუძველზე, 2015 წლის 27 ოქტომბერს მუნიციპალიტეტსა და შპს ,,არქიკულტურას“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება აღნიშნული სამუშაოების შესყიდვაზე ღირებულებით 119.0 ათასი ლარი.14 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2015 წლის 21 სექტემბრის ბრძანება15, 2015 წლის 17 აგვისტოს №123 ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ შპს ,,სამცხე XXI-ის“ მიერ გასაჩივრებულ იქნა ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოში. მიმწოდებელმა სასამართლოში წარადგინა ფოტოსურათები იმის დასამტკიცებლად, რომ ის რეალურად ახორციელებდა სამშენებლო სამუშაოებს, მაგრამ გამგეობამ მაინც შეწყვიტა აღნიშნული ხელშეკრულება. რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით, შპს ,,სამცხე XXI-ის“ 10 შპს ,,მშენებელი-2004“, შპს ,,არქიკულტურა“, ი.მ. ,,ცოლაკ ვარტიკიან“ და შპს ,,სამცხე XXI“. 11 ხელშკრულება №123. 12 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2015 წლის 27 აგვისტოს № 8 ოქმი და 2015 წლის 15 სექტემბრის №9 ოქმი. 13 SPA150025775. 14 ხელშეკრულება №151 15 ბრძანება №560-13 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩელი დაკმაყოფილდა და უკანონოდ იქნა ცნობილი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანება ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ.16 საბოლოოდ ახალქალაქის მუნიციპალიტეტსა და მიმწოდებელს შორის გაფორმდა მორიგება, რომლის მიხედვითაც გამგეობა გააუქმებდა ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გამოცემულ ბრძანებას, ხოლო კომპანია, თავის მხრივ, არ მოითხოვდა გამგეობისგან მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ ჯერ მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით მოხდა ტენდერიდან შპს „სამცხე XXI-ის“ დისკვალიფიკაცია, ხოლო შემდეგ კანონდარღვევით შეუწყდა მიმწოდებელს ხელშეკრულება. შესაბამისად არსებობს მაღალი რისკი იმისა, რომ მუნიციპალიტეტმა სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვის პროცესი წარმართა ისე, რომ ყველაზე დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტისთვის არ მიეცა შესაძლებლობა შეესრულებია ტენდერით გათვალისწინებული სამუშაოები. აღნიშნული გადაწყვეტილებების შედეგად, მუნიციპალიტეტმა სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა 15.1 ათასი ლარით უფრო ძვირად.17 ამრიგად, სოფელ ტურცხის სასმელი წყლის რეაბილიტაციის სამუშაოების შესყიდვის პროცესში სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებებით დაირღვა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები, რის შედეგად მუნიციპალიტეტმა წყლის სისტემის სარეაბილიტაციო სამუშაოები შეისყიდა 15.1 ათასი ლარით უფრო ძვირად, რაც შესაბამისად წარმოადგენს არაეკონომიურ ხარჯს. რეკომენდაცია №3. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) შესყიდვის პროცესის გამჭვირვალობის, ეფექტიანი კონკურენციის უზრუნველყოფისა და პრეტენდენტთა მიმართ არასამართლიანი დისკვალიფიკაციის ან ხელშეკრულების კანონდარღვევით შეწყვეტის თავიდან აცილების მიზნით, შეიმუშაოს ისეთი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს პრეტენდენტების მიმართ სამართლიან და ობიექტურ მიდგომას. ასევე, გამგეობამ აუდიტის ანგარიშში დაფისქირებულ საკითხთან დაკავშირებით შეისწავლოს შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და საჭიროების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატააროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები. თოვლისაგან გზის გაწმენდითი სამუშაოები კრიტერიუმი: მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით შემსყიდველი ორგანიზაცია შესყიდვას ახორციელებს წინასწარ დამტკიცებული გეგმის შესაბამისად. მუნიციპალიტეტმა საქონლის/მომსახურების შესყიდვა შესაძლებელია მოახდინოს, ელექტრონული ტენდერის, გამარტივებული შესყიდვის, კონკურსის ან კონსოლიდირებული ტენდერის მეშვეობით. ყველა შემთხვევაში შემსყიდველსა მუნიციპალიტეტის 16 საქმე №2/-131-16. და მოთხოვნებისა მიმწოდებელს და შორის მიმწოდებლის ფორმდება წინადადების ხელშეკრულება გათვალისწინებით. 17 17 2015 წლის 17 აგვისტოს № 123 ხელშკრულება - 103.9 ათასი ლარი. 2015 წლის 27 ოქტომბრის № 151 ხელშკრულება - 119.0 ათასი ლარი. ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 დაუშვებელია შემსყიდველ ორგანიზაციასა და მიმწოდებელს შორის შესასრულებელი სამუშაოების შესახებ ზეპირი ფორმით შეთანხმება. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად, ასევე დაუშვებელია შესაბამისი დაზუსტებული ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნების ზევით გადახდაზე ვალდებულების აღება. გარემოება: 2017 წელს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე დაეკისრა 72.9 ათასი ლარის გადახდა შპს „ვემის“ სასარგებლოდ, მუნიციპალიტეტში თოვლისგან გზის საფარის გაწმენდის სამუშაოებთან დაკავშირებით. აღსანიშნავია, რომ 2016 წლის 21 იანვარს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა თოვლისგან გზის საფარის გაწმენდის სამუშაოებზე ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „ვემ-ს“ ღირებულებით 59.5 ათასი ლარი. 2016 წლის 4 აპრილს მიმწოდებელმა დაასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება და სრულად აუნაზღაურდა სახელშეკრულებო ღირებულება. 2016 წლის დეკემბერში მოსული ნალექის გამო, გამგეობამ შპს „ვემ-ს“ მიმართა, შეესრულებინა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თოვლის გაწმენდის სამუშაოები, თუმცა მიმწოდებელსა და შემსრულებელს შორის წერილობითი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. საბოლოოდ შემსრულებელმა შეასრულა 19.0 ათასი ლარის ღირებულების სამუშაო, რომელიც შესაბამისი აქტებით დადასტურებულია ადმინისტრაციულ ერთეულებში გამგებლის წარმომადგენლების მიერ. 2016 წლის 27 დეკემბერს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „ვემს“, 2017 წლის განმავლობაში გზების თოვლისაგან გაწმენდის სამუშაოებზე, ღირებულებით 75.3 ათასი ლარი.18 მიმწოდებელმა ხელშეკრულების ღირებულება ამოწურა 2017 წლის თებერვალში. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 2017 წელს კვლავ შეიქმნა თოვლისაგან გზების გაწმენდითი სამუშაოების აუცილებლობა. შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტსა და შპს „ვემს“ შორის ზეპირსიტყვიერად მიღწეულ იქნა შეთანხმება სამუშაოების შესრულების შესახებ. ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე შპს „ვემის“ მიერ შესრულდა 50.0 ათასი ლარის თოვლისაგან გზის გაწმენდითი სამუშაოები. აუდიტის ჯგუფის მიერ ჩატარებული აუდიტორული პროცედურებით დადგინდა, რომ ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა დაადასტურა და აღიარა შპს „ვემის“ მიერ შესრულებული სამუშაოების ფაქტი და ღირებულება, თუმცა მუნიციპალიტეტმა მის ანაზღაურებაზე უარი განაცხადა, ბიუჯეტში სათანადო თანხების არ არსეობის გამო.19 შპს „ვემ-მა“ სარჩელით მიმართა ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოს, რომლის გადაწყვეტილების შესაბამისად ახალქალაქის მუნიციპალიტეტს შპს „ვემის“ სასარგებლოდ უნდა გადაეხადა ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოების ღირებულება, ჯამში 69.0 ათასი ლარი, ამასთანავე მუნიციპალიტეტს დამატებით დაეკისრა სასამართლო პროცესის 18 SPA160004532. 19 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2017 წლის 13 ივნისის წერილი. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ხარჯების 3.9 ათასი ლარის ანაზღაურება.20 საბოლოოდ მუნიციპალიტეტს მიმწოდებლის სასარგებლოდ დაეკისრა 72.9 ათასი ლარის გადახდა, რაც 2017 წელს სრულად იქნა ანაზღაურებული. შედეგად, ახალქალაქის პასუხისმგებელმა პირებმა) დაარღვია მუნიციპალიტეტის შესყიდვების გამგეობამ კანონმდებლობა (შესაბამისმა და შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმების გარეშე ჩაიბარა მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოები. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) დაადგინოს მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევის მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს სათანადო ღონისძიებები. ასევე, არ დაუშვას სამუშაოების შესყიდვა ზეპირი ფორმით შეთანხმებების საფუძველზე. ანაზღაურება განახორციელოს მხოლოდ წერილობითი სახით შედგენილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების დოკუმენტური და მატერიალური მტკიცებულებების არსებობის პირობებში. ქალაქ ახალქალაქის ქუჩებისა და ეზოების მოწყობა კრიტერიუმი: შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია შესყიდვის პროცესს ორგანიზება გაუწიოს ისე, რომ თავიდან აიცილოს უხარისხო ან/და დაბალი ხარისხის ობიექტის შეძენა. ამასთანავე, ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, შემსრულებელი ვალდებულია, მუნიციპალიტეტის წერილობითი შეტყობინების საფუძველზე, საკუთარი ხარჯებით გამოასწოროს დაზიანება. გარემოება 1: 2015 წელს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტმა შპს Fin-Estate-გან შეისყიდა ქ. ახალქალაქში ქუჩებისა და ეზოების მოწყობის სამუშაოები, ღირებულებით 1 486.2 ათასი ლარი21. ხელშეკრულების მიხედვით, ობიექტის საგარანტიო ვადა განისაზღვრა 2 წლით, რომლის განმავლობაში რაიმე წუნის გამოვლენის შემთხვევაში, მიმწოდებული ვალდებულია გამოასწოროს ხარვეზები. 2017 წლის 1 სექტემბერს აუდიტის ჯგუფის მიერ მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად, ობიექტის დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ ჭავჭავაძის ქუჩაზე, ჯავახეთის ქუჩიდან ვაჟა-ფშაველას ქუჩამდე ჩიხში, ასფალტის საფარი დაზიანებული და ჩავარდნილია. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, გამგეობის შესაბამისი სამსახურებისთვის უცნობია, კონკრეტულად როდის მოხდა აღნიშნული ობიექტების დაზიანება. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტს გააჩნდა ვალდებულება მიმწოდებლისთვის მიემართა არსებული ხარვეზების გამოსასწორებლად, შემსყიდველს არ მიუმართავს და შესაბამისად, მიმწოდებელს არ აღმოუფხვრია არსებული გადახდილია 1 486.2 ნაკლოვანებები. ათასი ლარი შედეგად, დაზიანებულია სამუშაოების და ნაწილი, რომელშიც მუნიციპალიტეტს (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) არ გაუტარებია სათანადო ღონისძიებების მის გამოსასწორებლად. 20 სახელმწიფო ბაჟი - 2.9 ათასი ლარი, ადვოკატის მომსახურების ხარჯი - 1.0 ათასი ლარი. 21 SPA140013386 - ხელშეკრულება № 125 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 1. ჭავჭავაძის ქუჩა გარემოება 2: 2015 წლის 1 ივლისს მუნიციპალიტეტმა შპს „ჯავახავტოგზისაგან“ შეისყიდა ქ.ახალქალაქში ქუჩებისა და გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, ღირებულებით 1 730.0 ათასი ლარი22. ხელშკრულების მიხედვით, ობიექტის საგარანტიო ვადა განისაზღვრა 2 წლით, რომლის განმავლობაშიც რაიმე წუნის გამოვლენის შემთხვევაში მიმწოდებული ვალდებულია გამოასწოროს ხარვეზები. ხელშეკრულების მოთხოვნების გათვალისწინებით, მიმწოდებელს წარმოდგენილი აქვს შპს-ის „საინჟინრო ჯგუფი და ხარისხი საქართველოში“ ლაბორატორიული დასკვნა, რომლის მიხედვით ა/ბეტონის ამონაჭრის შედეგები აკმაყოფილებს არსებულ მოთხოვნებს. 2017 წლის 30 აგვისტოს აუდიტის ჯგუფის მიერ ობიექტის დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ :  №1 სამხედრო ქალაქის ტერიტორიის პირველ მონაკვეთზე დაზიანებული და ჩავარდნილია დაგებული ასფალტის საფარი. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტს გააჩნდა ვალდებულება მიმწოდებლისთვის მიემართა არსებული ხარვეზების გამოსასწორებლად, შემსყიდველს (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) არ მიუმართავს და შესაბამისად, მიმწოდებელს არ აღმოუფხვრია არსებული ნაკლოვანებები. სურათი 2. №1 სამხედრო ქალაქის ტერიტორიის I მონაკვეთი 22 SPA150007105 - ხელშეკრულება № 61 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018  მიასიკიანის ქუჩასა და თავისუფლების შესახვევში ამოჭრილი და დაზიანებულია ასფალტის გარკვეული მონაკვეთი, რომელიც პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, უკავშირდება „ენეგოპროჯორჯიას“ მიერ 2017 წლის დეკემბერში ჩატარებულ სამუშაოებს. ობიექტის დათვალიერების თარიღისთვის გამგეობას არ ჰქონდა გატარებული შესაბმისი ღონისძიებები ხარვეზების გამოსწორების მიზნით. მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი ინფორმაციის მიხედვით, დღეის მდგომარეობით „ენერგოპროჯორჯიას“ მიერ აღნიშნული ხარვეზები აღმოფხვრილია. სურათი 3. მიანსიკიანის ქუჩა სურათი 4. თავისუფლების შესახვევი ამრიგად, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში ხელმძღვანელობის მიერ დანერგილი კონტროლის მექანიზმები ინფრასტრუქტურული პროექტების ხარისხის უზრუნველყოფის შესახებ, არასაკმარისია და ვერ უზრუნველყოფს არსებული ხარვეზების გამოვლენასა და გამოსწორებას. შედეგად, სამუშაოების ნაწილისათვის სრულად ვერ იქნა მიღწეული პროგრამით გათვალისწინებული მიზნები, მისი ექსპლუატაციის მთელი პერიოდის განმავლობაში. რეკომენდაცია №5: სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვისას, მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, თუ რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირებმა) რეგულარულად უნდა სამუშაოები. განახორციელოს გამგეობამ (შესაბამისმა შესყიდული პასუხისმგებელმა სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ საგარანტიო პერიოდში 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე წარმოქმნილი დაზიანებების აღმოსაფხვრელად სათანადო რეაგირება, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი სამუშოები კრიტერიუმი: 2015-2016 წლების საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი ითვალისწინებს ,,სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ დაფინანსებას, რომლის ფარგლებშიც ყველა სოფელს გამოეყოფა თანხა სხვადასხვა პროექტების დასაფინანსებლად. პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელ პროექტებს ირჩევს სოფლის მოსახლეობა, საერთო კრებაზე, ხოლო პროექტის შესყიდვაზე, მიღება-ჩაბარებასა და შემდგომ ექსპლოატაციაზე პასუხისმგებელია მუნიციპალიტეტი. გამგეობა ვალდებულია პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელ ღონისძიებებს ორგანიზება გაუწიოს ისე, რომ მოსახლეობას დროულად და ხარისხიანად მიეწოდოს შექმნილი მატერიალური სიკეთე. საქართველოს მთავრობის განხორციელებული დადგენილების პროექტების მიხედვით, დადებითი პროგრამის სოციალურ-ეკონომიკური ფარგლებში ეფექტი უნდა აისახებოდეს სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობაზე. გარემოება 1: აუდიტის მიმდინარეობისას აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში შესრულებული აღნიშნული პროგრამის მუნიციპალიტეტს სამუშაოები. დათვალიერების ფარგლებში (შესაბამის დადებული პასუხისმგებელ შედეგად გამოვლინდა, ხელშეკრულებებიდან პირებს) სამუშაოები 3 რომ შემთხვევაში ჩაბარებული და ანაზღაურებული აქვს ისე, რომ ფაქტობრივი შესრულება განსხვავდება ხელშეკრულებებსა და მიღება-ჩაბარების აქტებში დაფიქსირებული სამუშაოებისგან, ხოლო ერთ შემთხვევაში - 4.3 ათასი ლარი გადახდილია ისეთ სამუშაოებში, რომელიც არ შესრულებულა. ამრიგად, მუნიციპალიტეტის (შესაბამის პასუხისმგებელი პირების) მიერ ზედმეტად გადახდილია შეუსრულებელი სამუშაოების ღირებულება 4.3 ათასი ლარი. კერძოდ: - 2015 წელს შესყიდულია სოფელ აფნიაში რიტუალების სახლის მშენებლობის 23 დასრულებისა და საპირფარეშოს აშენების სამუშაოები , ღირებულებით 5.4 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფის მიერ სამუშაოების ადგილზე დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა რომ საპირფარეშოს მშენებლობა არ განხორციელებულა. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპირფარეშოს მშენებლობის სანაცვლოდ გაილესა სარიტუალო სახლის კედლი. მიუხედავად ამისა მუნიციპალიტეტს მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე ჩაბარებული და ანაზღაურებული აქვს საპირფარეშოს მშენებლობის სამუშაოები. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი მტკიცებულებები იმისა, რამდენად შეესაბამება ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების ღირებულება ხარჯთაღრიცხვით განსაზღვრულს. - 2015 წელს შესყიდულია სოფელ კოთელიაში გათბობის, ვენტილაციისა, კონდიცირების სისტემის მონტაჟი და შენობის დასრულების სამუშაოები, ღირებულებით 1.9 ათასი ლარი. 23 CMR150139530 - ხელშეკრულება № 82 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სამუშაოების დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ რიტუალების სახლისათვის გათბობის სისტემის მოწყობა არ განხორციელებულა. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მითითებული სამუშაოს ნაცვლად სარიტუალო სახლისათვის აშენებულია საპირფარეშო და შეძენილია გათბობის მოწყობილობა. მიუხედავად ამისა, მიღებაჩაბარების აქტის მიხედვით, მუნიციპალიტეტს ჩაბარებული და ანაზღაურებული აქვს რიტუალების სახლისთვის გათბობის სისტემის მოწყობა. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი მტკიცებულებები იმისა, რამდენად შეესაბამება ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების ღირებულება ხარჯთაღრიცხვით განსაზღვრულს. - 2015 წელს შესყიდულია სოფელ ქარცეფში წყლის სიტემის რეაბილიტაციისა და პირუტყვისათვის სასმელი წყლის წყალსაცავის მოწყობის სამუშაოებზე, ღირებულებით 6.8 ათასი ლარი. სამუშაოების დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ სასმელი წყლის სისტემის რეაბილიტაციისათვის გათვალისწინებული ურდული არ არის დამონტაჟებული, თუმცა მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით სამუშაოები ჩაბარებული და ანაზღაურებულია სრულად. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი მტკიცებულებები იმისა, რამდენად შეესაბამება ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების ღირებულება ხარჯთაღრიცხვით განსაზღვრულს. - 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა სოფლებში სარწყავი/საირიგაციო არხის მშნებელობის სამუშაოები, ღირებულებით 110.0 ათასი ლარი. სასმუშაოების ადგილზე დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ სოფელ აზმანაში შეუსრულებელია 4.3 ათასი ლარის ღირებულების პირუტყვის საძოვარზე სასმელი წყლის მიყვანის სამუშაოები, თუმცა წარმოდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტით სამუშაოები ჩაბარებული და ანაზღაურებულია სრულად. აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდეგომ სასმელი წყლის საძოვარზე მიყვანის სამუშაოები დასრულებულია. გარემოება 2: 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა გააფორმა ხელშეკრულება სხვადასხვა სოფელში შენობის დასრულების სამუშაოების შესყიდვაზე (ღობეების, მოაჯირებისა და დამცავი მოწყობილობების მონტაჟი, სასაფლაოებისა და ეკლესიის შემოღობვის სამუშაოები), ღირებულებით 35.0 ათასი ლარი. ხელშეკრულების მიხედვით მიმწოდებელმა შეასრულია სოფელ გოგაშენში ეკლესიის შემოღობვის სამუშაოები, ღირებულებით 2.9 ათასი ლარი. მიუხედავად გაწეული ხარჯისა, ეკლესიის შემოღობვა სრულად არ განხორციელებულა. შედეგად მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეულია არაეფექტიანი ხარჯი. ვერ იქნა მიღწეული პროგრამის მიზანი და მოსახლეობამ ვერ მიიღო კონკრეტული სარგებელი პროგრამით გახარჯული თანხიდან. არ არის დაცული პროგრამის კრიტერიუმი, რომლის მიხედვით მუნიციპალიტეტმა პროექტის დაგეგმვის დროს უნდა გაითვალისწინოს საჭირო ფინანსური და მატერიალური რესურსების რაოდენობა და შესაბამისად განსაზღვროს მიზნის მიღწევის შესაძლებლობა. გარემოება 3: 2016 წლის 18 ოქტომბერს შპს „აროსთან“ გაფორმდა ხელშეკრულება სხვადასხვა სოფლებში სასმელი წყლის წყალსადენის სარებაილიტაციო სამუშაოებზე, ღირებულებით 164.0 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ათასი ლარი.24 შესრულებული სამუშაოების შესწავლის შედეგად გამოვლინდა რომ 15.2 ათასი ლარის სამუშაოები ხარვეზიანია და ფუნქციონირებს შეფერხებით: - სოფელ გოგაშენში სასმელი წყლის სათავე ნაგებობის მოწყობის სამუშაოები, რომლის ღირებულებამ შეადგინა 0.7 ათასი ლარი, შესრულებულია ხარვეზით და წყალი ადგილობრივ მოსახლეობას მიეწოდება შეფერხებით. მუნიციპალიტეტი ვალდებული იყო არ მიეღო უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები და ხარვეზების გამოსწორებამდე არ აენაზღაურებინა სამუშაოების ღირებულება. აღსანიშნავია, რომ ხელშეკრულების მიხედვით შესრულებული სამუშაოების საგარანტიო ვადა არის 2 წელი. ვინაიდან საგარანტიო ვადა მოქმედია და შემსყიდველს არ მიუმართავს მიმწოდებლისთვის ხარვეზების აღმოფხვრასთან დაკავშირებით, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. - სასმელი წყლის ხაზის დაზიანების გამო წყალი შეფერხებით მიეწოდება სოფელ აზმანის სარიტუალო სახლს. აღნიშნული სამუშაოების შესრულებაზე გაწეულია 1.9 ათასი ლარის ხარჯი. ხელშეკრულების მიხედვით შესრულებული სამუშაოების საგარანტიო ვადაა 2 წელი. ვინაიდან საგარანტიო ვადა მოქმედია და შემსყიდველს არ მიუმართავს მიმწოდებლისთვის ხარვეზების აღმოფხვრასთან დაკავშირებით, მუნიციპალიტეტი ვადებულია გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. - სოფელ ოკამში წყლის სათავე ნაგებობების სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე გადახდილია 12.6 ათასი ლარი. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული ნაგებობის ბეტონის კედლები დაზიანებულია ჰიდროსაიზოლაციო სისტემის არ არსებობის გამო, ასევე დაზიანებული იყო სათავე ნაგებობის ჩამკეტი ურდული. აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდეგ, მუნიციპალიტეტის პრობლემა აღმოფხვრილია ნაწილობრივ, კერძოდ, შესაბამისი წყლის სათავე რეაგირებით, ნაგებობაზე დამონტაჟებულია ახალი ურდული. ამრიგად, 2015-2016 წლებში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში შესყიდული სამუშაოების შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ: - მუნიციპალიტეტის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს ჩაბარებული და ანაზღაურებული აქვს 4.3 ათასი ლარის შეუსრულებელი სამუშაოების ღირებულება; - შესყიდულია 15.2 ათასი ლარის სამუშაოები, რომლებიც ხარვეზიანია და ფუნქციონირებს შეფერხებით; - მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა ისეთი სამუშაო, რომლის დაგეგმვისას არ გაითვალისიწინა საჭირო ფინანსური და მატერიალური რესურსები, შედეგად პროექტი სრულად არ განხორციელებულა და მოსახლეობამ ვერ მიიღო კონკრეტული სარგებელი პროგრამით გახარჯული თანხიდან. 24 SPA160024705 - ხელშეკრულება № 105. 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში რეკომენდაცია 2018 №6: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორების გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. აღნიშნული ხელს შეუწყობს თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. მუნიციპალიტეტმა ასევე შეიმუშაოს და დანერგოს ეფექტიანი კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც შეამცირებს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების შესყიდვის რისკს. ამასთანავე, უზრუნველყოს საგარანტიო პერიოდში უხარისხობის მიზეზით გამოწვეული ხარვეზების გამოვლენასა და გამოსწორებას. მუნიციპალიტეტმა ასევე შეისწავლოს საკითხი თუ ვის ევალებოდა აღნიშნული ხარვეზების გამოვლენა და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს სათანადო ღონისძიებები. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის წარმატებული საქმიანობისათვის მნიშვნელოვანია სისტემის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული შიდა აუდიტის სამსახურის შექმნა. შიდა აუდიტის სამსახურის მიზანია დაეხმაროს მუნიციპალიტეტს იმ პოლიტიკისა და პროცედურების განხორციელებაში, რომლებიც დაადგინა ხელმძღვანელობამ მოწესრიგებული და ეფექტიანი მართვის მიზნით. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად შიდა აუდიტის სამსახურის უპირველეს ფუქციას სისტემური ხარვეზების შესწავლა და მათ გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული რეკომენდაციების შემუშავება უზრუნველყოს ორგანიზაციის წარმოადგენს. შიდა საქმიანობის აუდიტის რეკომენდაციებმა ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა უნდა და პროდუქტიულობის ზრდა. შიდა აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციები უნდა დაეხმაროს ხელმძღვანელობას ორგანიზაციაში ჩამოაყალიბოს ისეთი სისტემები, რომელიც გააუმჯობესებს ფინანსების მართვას, ორგანიზაციის აქტივების დაცვას, ბუღალტრული აღრიცხვის სათანადო წარმოებასა და სხვ. რეკომენდაციების დახმარებით ორგანიზაციამ უნდა შეძლოს ეფექტური შიდა კონტროლის სისტემის დანერგვა, რომლითაც შესაძლებელი იქნება ტექნიკური და ფუნქციური ხარვეზების აღმოჩენა, თაღლითობისა და შეცდომების გამოვლენა და პრევენცია. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი თავის მხრივ ვალდებულია გაითვალისწინოს შიდა აუდიტის ანგარიშში ასახული რეკომენდაციები და უზრუნველყოს მისი დროული შესრულება. გარემოება: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ 2015-2016 წლებში დამტკიცებული შიდა აუდიტორული ანგარიშების შესწავლით გამოვლინდა, რომ შიდა აუდიტის სამსახურს არ შეუსწავლია გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების საქმიანობა. სამსახურს არ შეუფასებია შეესაბამება თუ არა მუნიციპალიტეტის საქმიანობა დაგეგმილ მიზნებსა და ამოცანებს, რამდენად კანონიერად, მიზნობრივად და ეფექტიანად ხდება დაფინანსების გამოყენება, დანერგილია თუ არა ადეკვატური მართვისა და კონტროლის მექანიზმები და სხვ. შესაბამისად, არ განუხორციელებია შესაძლო დარღვევებისა და ხარვეზების იდენტიფიცირება. 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შედეგად, შიდა აუდიტის სამსახურს, არ შეაქვს მნიშვნელოვანი წვლილი მუნიციპალიტეტის რესურსების ეკონომიურად გამოყენებაში, გამგეობის წინაშე არსებული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებასა და მუნიციპალიტეტის დასახული მიზნების მიღწევაში. მუნიციპალიტეტის სტრუქტურულ ერთეულებზე შიდა აუდიტის სამსახურს არ გაუცია შესაბამისი რეკომენდაციები, რაც უზრუნველყოფდა რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას. რეკომენდაცია №7: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. აღნიშნული გამგეობას საშუალებას მისცემს, გამოავლინოს მის დაქვემდებარებაში მყოფ სამსახურებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში არსებული დარღვევა-ნაკლოვანებები და მათი აღმოფხვრის მიზნით ჩაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ამასთან, შიდა აუდიტის სუბიექტმა შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე პირობითი მოსაზრება 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშება, რომელზეც გამოითქვა აუდიტორული მოსაზრება, მოიცავს: 1. ბალანსს; 2. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით; 3. ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ; 4. ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ; 5. ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ; 6. ანგარიშს არასაბიუჯეტო საქმიანობით მიღებული სახსრების მოძრაობის შესახებ; 7. ანგარიშს მიზნობრივი დაფინანსებისა და მიზნობრივი გრანტების შესახებ; 8. ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ; 9. ანგარიშს არასაოპერაციო შემოსავლებისა და არასაოპერაციო ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ; 10. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე; 11. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ; 12. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანების შესახებ; 13. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში; 14. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ 2018 ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსაზრებით, პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი სამართლებრივი აქტების შესაბამისად:  საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“. პირობით მოსაზრების საფუძველი დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები მუნიციპალიტეტმა 2016 წელს შეისყიდა გზის კაპიტალური შეკეთების სამუშაოები საერთო ღირებულებით 1 095.0 ათასი ლარი.25 ხელშეკრულების ფარგლებში სამუშაოების ნაწილი საერთო ღირებულებით 116.2 ათასი ლარი დასრულდა 2016 წელს ხოლო დარჩენილი ნაწილი დასრულდა და შესაბამისად ანაზღაურება განხორციელდა 2017 წელს. შედეგად 2016 წელს ნაწილობრივ შესრულებული სამუშაოები ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ბალანსში წარმოდგენილი უნდა იყოს „დაუმთავრებელი მშენებლობის“ მუხლში. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N 1 და ბალანსის დანართი ფორმა N5) „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივის“ მუხლის ნაშთი წლის ბოლოსათვის შემცირებულია 116.2 ათასი ლარით. 25 2016 წელს გაფორმებული №108 ხელშეკრულება 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - 2018 ფინანსურ ანგარიშგებაში შესაბამისი თანხით არასწორადაა წარმოდგენილი ბალანსის „წმინდა ღირებულების“ მუხლი. შენობა-ნაგებობების აღრიცხვა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში „შენობა-ნაგებობების“ მუხლში აღრიცხულია სხვა პირებზე უსასყიდლო უზუფრუქტით გადაცემული ჰიგიენის შენობა და ორი ამბულატორია საერთო ღირებულებით 277.9 ათასი ლარი, რომელსაც ერიცხება ცვეთა 6.6 ათასი ლარის ოდენობით. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, გრძელვადიანი უზუფრუქტით გაცემული შენობა მუნიციპალიტეტმა უნდა მოხსნას საკუთარი ბალანსიდან და გადავიდეს იმ ორგანიზაციის ბალანსზე, რომელიც ფაქტობრივად იყენებს მას. შესაბამისად, ბალანსში „შენობანაგებობების“ მუხლში არასწორადაა ასახული 277.9 ათასი ლარის ღირებულების შენობები. აღნიშნული შენობების ცვეთა წარმოადგენს იმ ორგანიზაციის ხარჯს, რომელიც ფაქტობრივად იყენებს აქტივს, შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის ხარჯების ცვეთის თანხით გაზრდილადაა წარმოდგენილი ფინანსურ ანგარიშგებაში. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N1 და ბალანსის დანართი ფორმა N5) 277.9 ათასი ლარით გაზრდილადაა წარმოდგენილი „შენობა-ნაგებობების“ მუხლი. - დარიცხული ცვეთის თანხით, ჯამში 6.6 ათასი ლარით, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსის დანართები ფორმა N2; N3 და N5) „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების” მუხლი არასწორად არის წარმოდგენილი. - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N1) არასწორადაა წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლი მანქანა - დანადგარები და ინვენტარის აღრიცხვა 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში მუნიციპალიტეტს არ აქვს აღრიცხული 46.8 ათასი ლარის საოფისე ინვენტარი. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული განპირობებულია მექანიკური შეცდომით აქტივების ჯამის გადმოტანის დროს, შედეგად ბალანსის „მანქანადანადგარები და ინვენტარის“ მუხლი შემცირებულადაა წარმოდგენილი. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N 1 და ბალანსის დანართი ფორმა N5) 46.8 ათასი ლარით შემცირებულადაა წარმოდგენილი „მანქანა-დანადგარები და ინვენტარის“ მუხლი. - აღნიშნულ აქტივებს არ დარიცხვია ცვეთა, რის შედეგად შესაბამისი ცვეთის თანხით, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსის დანართები ფორმა N2; N3 და N5) „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების” მუხლი არასწორადაა წარმოდგენილი. - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N1) არასწორადაა წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლი 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 არაწარმოებული აქტივების აღრიცხვა მუნიციპალიტეტს 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში ნულოვანი ღირებულებით აქვს წარმოდგენილი ნალბანდიანის ქუჩაზე მდებარე მიწის ნაკვეთი. გამომდინარე იქედან, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ღირებულება არ არის შეფასებული, საფინანსო სამსახურმა მისი აღრიცხვა ფინანსურ ანგარიშგებაში მოახდინა ნულოვანი ღირებულებით. შედეგად ფინანსურ ანგარიშგებაში შემცირებული ღირებულებითაა წარმოდგენილი „არაწარმოებული აქტივების“ მუხლი. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგებაში ბალანსი - ფორმა N1ზე, სადაც მიწის ღირებულებით არასწორადაა წარმოდგენილი „არაწარმოებული აქტივებისა“ და „წმინდა ღირებულების“ მუხლები. შემოსავლების აღრიცხვა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების დანართ N3-ში „ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ სხვა შემოსავლების მუხლში აღრიცხულია 1 283.8 ათასი ლარი მაშინ როდესაც მუნიციპალიტეტმა ფაქტობრივად მიიღო 3 048.1 ათასი ლარი. შედეგად აღნიშნული მუხლი შემცირებულადაა წარმოდგენილი 1 764.3 ათასი ლარით. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - გამოვლენილი გარემოების შედეგად ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა N1) 1 764.3 ათასი ლარით არასწორადაა წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლი. - ფინანსური ანგარიშგების დანართი (ფორმა N3) „ანგარიში წმინდა ღირებულების“ შესახებ, 1 764.3 ათასი ლარით არასწორადაა წარმოდგენილი „სხვა შემოსავლების“ მუხლი. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა ნაკლოვანებების მდგომარეობა 2014 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2012-2013 წლების ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი, რომლის შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანება. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტის მიმდინარეობისას გაირკვა, რომ მუნიციპალიტეტს ყველა გამოვლენილ დარღვევა-ნაკლოვანებაზე გატარებული აქვს შესაბამისი ღონისძიებები. 29 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 7/36 დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა.............................................................................................................................................................. 3 რეკომენდაციები................................................................................................................................................................................. 4 შესავალი................................................................................................................................................................................................ 7 ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ ..................................................................................10 ძირითადი ტექსტი...........................................................................................................................................................................12 1. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01.00)..12 წარმომადგენლობითი ხარჯები .......................................................................................................................................13 შტატგარეშე მოსამსახურეების ანაზღაურება ..............................................................................................................14 ავტომანქანები და საწვავის ხარჯი ..................................................................................................................................16 საკრებულოს წევრების ხარჯები.....................................................................................................................................17 2. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03.00)...........19 ფაქტობრივი დანახარჯები .................................................................................................................................................20 დასუფთავების მომსახურების შესყიდვა......................................................................................................................22 ნარჩენების გატანის მომსახურების შესყიდვა .............................................................................................................23 ინფრასტრუქტურული პროექტების მოვლა-პატრონობა .......................................................................................26 დასუფთავების მოსაკრებლის ადმინისტრირების შესყიდვა ................................................................................31 წყლის სისტემის ექსპლოატაცია .......................................................................................................................................32 შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობა ........................................................................................................................33 3.სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე ................................................................34 3.1. პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ..................................................................................34 3.2.1 შენობა-ნაგებობები.......................................................................................................................................................36 3.2.2 გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივი .................................................................................................................37 3.2.3 სხვა მოკლევადიანი კრედიტ ორული დავალიანება......................................................................................37 3.2.4 სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურება.....................................................................................................37 3.2.5 სხვა მიმდინარე ხარჯი..............................................................................................................................................38 დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების გამოსწორების მდგომარეობა...............................................................................................38 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი .................................................................................................................................39 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები ..........................................................................................................................39 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ხარჯის მუხლიდან გაწეულ ხარჯებზე, ვერ დგინდება ჩატარებული ღონისძიებების დასახელება, სტუმრობის მიზანი, სტუმართა და მასპინძელთა ოდენობა და სხვა მონაცემები. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზანშეწონილობა დოკუმენტურად არ არის დასაბუთებული.  შტატგარეშე მოსამსახურეებთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების ნაწილი არ შეიცავს დროში განსაზღვრულ რაიმე კონკრეტულ დავალებას, შესასრულებელი სამუშაოს ან გასაწევი მომსახურების სპეციფიკას. შესაბამისად, შრომით ურთიერთობებს ხანგრძლივი ვადით, ფაქტობრივად მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად აწესრიგებს, რაც წინააღმდეგობაშია შტატგარეშე მოსამსახურის დაქირავების პრინციპთან.  შტატგარეშე მოსამსახურეებზე, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურების გარდა, გაცემულია პრემია. ხელშეკრულებების ნაწილი არ ითვალისწინებდა პრემიის გაცემას, ხოლო დანარჩენში აღნიშნულია, რომ დამქირავებელს უფლება აქვს შრომის შედეგების მიხედვით გამოიყენოს კანონით გათვალისწინებული წახალისების ფორმა. მიუხედავად ამისა, მუნიციპალიტეტში შტატგარეშეებზე პრემია გაცემულია მხოლოდ სადღესასწაულო დღეებში, რაც ეწინააღმდეგება საბიუჯეტო სახსრების რაციონალურად ხარჯვის პრინციპს.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  მუნიციპალიტეტმა რიგი სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ობიექტები ჩაბარებულია და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას.  სატენდერო კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად, ტენდერზე შეიქმნა არაკონკურენტული გარემო და უპირატეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა მუნიციპალიტეტის კუთვნილი შპს. შედეგად გაიზარდა შესყიდვის ობიექტის ღირებულება და თვითმმართველი ერთეული მომსახურების მიღებაში იხდის უფრო მეტს. აღნიშნული თანხა წარმოადგენს შესყიდვების მართვის პროცესში დაშვებული ხარვეზების შედეგად არაეკონომიურად გაწეულ ხარჯს. 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18  მიმწოდებლის მიერ გაწეული მომსახურების მოცულობის დადასტურებაზე მუნიციპალიტეტის მიერ დანერგილი კონტროლის მექანიზმები რიგ შემთხვევაში არასაკმარისია, რის გამოც გაწეული მომსახურების მოცულობა ნაკლებია შესრულებული სამუშაოების აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებთან შედარებით. შესაბამისად, არსებობს მაღალი რისკი, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ მიმწოდებლისათვის თანხა ანაზღაურებულია შეუსრულებელ მომსახურებაში.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტების გარკვეული ნაწილი დაზიანებულია. ინფრასტრუქტურული ობიექტების მდგომარეობის სისტემატური და მუდმივი მონიტორინგის არ არსებობის პირობებში მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ყველა ხარვეზის დროული გამოვლენა, ამასთან საგარანტიო ვადაში არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე. წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევანაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები რ ეკომენდაცია №1: საბიუჯეტო თანხების აუთვისებლობისა და ხარჯვის არასათანადო დაგეგმვის გამო, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს 2015 და 2016 წლების ბოლოს ნაშთად დარჩა მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსი. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად იქნას გათვალისწინებული ადგილობრივი მოსახლეობის საჭიროებები და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტების განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. რ ეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების მიღების ფორმა, მიზანი და გამასპინძლების ეტიკეტი, რომლის მიხედვით მოხდება ადგილობრივი ბიუჯეტიდან წარმომადგენლობითი ხარჯის გაწევა. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა გაითვალისწინონ ის პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 რ ეკომენდაცია №3: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, გონივრულობის პრინციპის გათვალისწინებით, შეიმუშაოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტით, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, უნდა დარეგულირდეს სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა, სარემონტო და სხვა მოვლაშენახვის ხარჯები. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. რ ეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამსახურებრივი საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საავტომობილო საწვავის გამოყოფის სამართლებრივი საფუძვლები შეუსაბამოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს, წარმომადგენლობითმა ორგანომ შეიმუშაოს შესაბამისი ნორმატიული აქტი, რომელიც დაარეგულირებს საწვავის გაცემის წესს. რ ეკომენდაცია №5: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რ ეკომენდაცია №6: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში რ ეკომენდაცია 2 0 18 №7: გაწეული მომსახურების მოცულობების დადასტურებაზე მუნიციპალიტეტის მიერ დაწესებული კონტროლის მექანიზმები სრულად ვერ უზრუნველყოფს გაწეული მომსახურებისა და გადახდილი თანხის შესაბამისობის დადგენას. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მიმწოდებლებზე თანხების ანაზღაურება არ მოახდინოს მათ მიერ შესრულებული სამუშაოს/გაწეული მომსახურების მოცულობების სათანადო დადასტურების გარეშე. მუნიციპალიტეტმა სამუშაოს/მომსახურების შესყიდვისას, შეიმუშავოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს მიმწოდებლების მიერ შესრულებული სამუშაოს/გაწეული მომსახურების მოცულობების სათანადო დადასტურებას და შესაბამისად, თანხის ანაზღაურებას რეალურად შესრულებული მოცულობების მიხედვით. მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს ნაგავსაყრელის მონაცემებსა და შესრულებულ სამუშაოს აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებს შორის სხვაობის გამომწვევი მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რ ეკომენდაცია №8: მუნიციპალიტეტის მიერ დანერგილი კონტროლის მექანიზმები ვერ უზრუნველყოფს სათანადო რწმუნების მიღებას გამოყენებული მასალების ხარისხის შესახებ, რაც ექსპლუატაციის პერიოდში შესაძლოა იწვევდეს ინფრასტრუქტურული ობიექტების დაზიანებას. ხარვეზების გამოვლენის მიზნით ობიექტების მდგომარეობის სისტემატური მონიტორინგის არარსებობის პირობებში ვერ მოხერხდა ხარვეზების დროული გამოვლენა. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული პროექტების მიღება-ჩაბარებისას, დანერგოს ეფექტიანი კონტროლის პროცედურები/მექანიზმები (მათ შორის, გამოყენებული მასალების ხარისხზე), რომლებიც გამორიცხავს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების ექსპლოატაციაში მიღების რისკს. გამგეობამ რეგულარულად განახორციელოს შესყიდული ინფრასტრუქტურული ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი, ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გამოიკვლიოს მათი გამომწვევი მიზეზები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები ნაკლოვანებების აღმოსაფხვრელად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გამართულ ფუნქციონირებას და მათ გამოყენებას ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. გამგეობამ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოებების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. რ ეკომენდაცია №9: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ დაადგინოს დასუფთავების მოსაკრებლის გადამხდელთა ბაზა, რომლის შესაბამისად მოხდება მისაღები შემოსავლების დაგეგმვა. აგრეთვე, მოსაკრებლის ამოღების მომსახურებაზე ხელშეკრულება გაფორმდეს ისეთი პირობებით, რომელიც მიმწოდებელს მისცემს მოტივაციას მოასკრებლის მაქსიმალურად ამოღებაზე. აღნიშნული ღონისძიებები ხელს შეუწყობს დასუფთავების მოსაკრებლის სახით მიღებული შემოსავლების ზრდას. 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 რ ეკომენდაცია №10: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) უზრუნველყოს მისი კუთვნილი წყალმომარაგების ქსელის მართვისა და ექსპლოატაცის პროცესის მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში მოყვანა. რ ეკომენდაცია №11: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებზე მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მოახდინოს სათანადო (დროული) რეაგირება. შესავალი აუდიტის საგანი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში ,,წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების" (პროგრამის კოდი: 01 00), ,,ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის" (პროგრამის კოდი: 03 00) და ,,კულტურის განვითარების ხელშეწყობის" (პროგრამის კოდი 05 02) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა. 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში    2 0 18 საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა. შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები. ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 25 284.8 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები1 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება; – „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ; – „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი; – საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილება; – „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება; 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც ჰყავს აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აქვს საკუთარი ქონება და ბიუჯეტი. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 14 ადმინისტრაციულ ერთეულს და მოიცავს 1 ქალაქს და 15 სოფელს 2 . მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს ორგანული კანონის - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით. კანონმდებლობით მუნიციპალიტეტს გააჩნია საკუთარი და დელეგირებული უფლებამოსილებები. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი და საბიუჯეტო პრ ოგრ ამები: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშებზე დაყრდნობით, 2015-2016 წლების შემოსულობებმა - 17 034.6 ათასი ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 16 424.2 ათასი ლარი შეადგინა. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირები. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამების ფარგლებში გაწეულმა ხარჯმა 9 506.9 ათასი ლარი შეადგინა. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 ცხრილში. ცხრილი №1. მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში გაწეული ხარჯი პროგრამების მიხედვით (ათასი ლარი) კოდი 01 00 03 00 და ს ა ხე ლე ბ ა წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია ს ულ 2 2 0 1 5 წ ე ლი 2 0 16 წ ე ლი ს ულ 1737.7 1882.9 3620.6 3150.9 2735.4 5886.3 4 8 88.6 4 6 18.3 9 5 06.9 საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებ-გვერდზე წარმოდგენილი მუნიციპალიტეტების რეესტრის მონაცემების მიხედვით. 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ნაშთ ის 2 0 18 ცვლილება: 2015 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს ნაშთის სახით ერიცხებოდა 2 305.7 ათასი ლარი. აღნიშნული თანხიდან მუნიციპალიტეტმა 2015 წელს დაგეგმა 2 294.3 ათასი ლარის გამოყენება, თუმცა წლის ბოლოსთვის ნაშთი შემცირდა 169.8 ათასი ლარით და შესაბამისად, 2 135.9 ათასი ლარი შეადგინა. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი იყო 852.9 ათასი ლარი. 2016 წელს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა 2 073.2 ათასი ლარის ნაშთის გამოყენება, თუმცა წლის განმავლობაში მოხდა ნაშთის დაგროვება 831.7 ათასი ლარის ოდენობით, შესაბამისად, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 2 967.6 ათასი ლარის ფულადი სახსრები, მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი 2 367. 7ათასი ლარი. 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის ნაშთის ზრდა განაპირობა იმ გარემოებამ, რომ 2015 წელს გადასახდელების გეგმა შესრულდა 89.3%-ით, ხოლო შემოსულობების გეგმა 114.8%-ით. 2016 წელს კი გადასახდელების გეგმა შესრულდა 87.3%-ით, ხოლო შემოსულობების გეგმა 124.7%ით. აუდიტის ობიექტის განმარტებით, წლის ბოლოს მნიშვნელოვანი ფინანსური ნაშთის არსებობას განაპირობებს ის გარემოება, რომ დაგეგმილი შემოსავლები გადაჭარბებით სრულდება. 20112016 წლების ბიუჯეტების მონაცემების მიხედვით მუნიციპალიტეტი ქონების გადასახადის სახით ყოველწლიურად იღებდა 2.2 მილიონ ლარზე მეტს. თუმცა სააუდიტე პერიოდში მის მიერ აღნიშნული გადასახადი დაგეგმილია 1.5 მილიონი ლარის ოდენობით. აუდიტის ჯგუფის მოსაზრებით, სტატისტიკურ მონაცემების ანალიზზე დაყრდნობით, რეალურად ადგილი აქვს არა შემოსავლების გადაჭარბებით შესრულებას, არამედ ქონების გადასახადის მაჩვენებლის არასათანადო დაგეგმვას. აუდიტის ობიექტმა ანგარიშის პროექტის გაცნობის შემდეგ, დამატებით წარმოგვიდგინა ფინანსთა სამინისტროს წერილები. წერილების მიხედვით, სამინისტრომ მუნიციპალიტეტს აცნობა, რომ 2015, 2016 წლებისათვის ქონების გადასახადის სახით მიღებული შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი იქნებოდა 1,3 მილიონი ლარი. უნდა აღინიშნოს, რომ იმ პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობით, ფინანსთა სამინისტროს მიერ პროგნოზირებული მაჩვენებლები სარეკომენდაციო სახის იყო და მუნიციპალიტეტს შეეძლო საკუთარი შემოსავლები დაეგეგმა წინა წლების მაჩვენებლების გათვალისწინებით. მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების დამტკიცებულ ბიუჯეტებში 11-11 ცვლილება განხორციელდა, მაგრამ თავდაპირველი ბიუჯეტით განსაზღვრული ქონების გადასახადის გეგმიური მაჩვენებელი არ დაკორექტირებულა. აუდიტის ობიექტის განმარტებით, ქონების (მიწის) გადასახადის ძირითადი ნაწილის შემოსვლა ხდება 15 ნოემბრისათვის და მისი ხარჯვა წლის ბოლომდე შეუძლებელია თანხის დიდი ოდენობის გამო. აუდიტის ჯგუფი ვერ დაეთანხმება აღნიშნულ მსჯელობას, რადგან მუნიციპალიტეტისთვის წინასწარაა ცნობილი, რომ ნოემბერში ბიუჯეტში შემოვა ქონების გადასახადის თანხები. მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დახარჯა 2,6 მილიონი ლარი, ხოლო 2016 წლის ანალოგიურ პერიოდში - 1,4 მილიონი ლარი. შესაბამისად, 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ბიუჯეტის ხარჯვის სათანადო დაგეგმვის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტს შეეძლო აღნიშნული რესურსი გამოეყენებინა ქონების გადასახადის შემოსვლამდე პერიოდში, ხოლო ბოლო ორ თვეში გასაწევი გადასახდელების დაფინანსებას შეძლებდა მობილიზებული ქონების გადასახადით. აგრეთვე შესაძლებელი იყო მუნიციპალიტეტს დაეგეგმა დამატებითი პროექტები, რომელთა ფარგლებში ანგარიშსწორება განხორციელდებოდა წლის ბოლო პერიოდში, ქონების გადასახადის მიღების შემდეგ. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ბიუჯეტით დაგეგმილი პროექტების დროულად განხორციელება, სათანადოდ ვერ დაგეგმა მისაღები შემოსავლები და თავისუფალი ნაშთის გამოყენება. აღნიშნული მიუთითებს მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული ფინანსური რესურსების არაეფექტიან მართვაზე. შედეგად, მოსახლეობა ვერ სარგებლობს იმ სიკეთით, რაც შესაძლოა მიწოდებულ იქნას ბიუჯეტში მობილიზებული სახსრების დროული და ეფექტიანი გამოყენებით. რ ეკომ ენ დაცია №1: საბიუჯეტო თანხების აუთვისებლობისა და ხარჯვის არასათანადო დაგეგმვის გამო, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს 2015 და 2016 წლების ბოლოს ნაშთად დარჩა მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსი. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად იქნას გათვალისწინებული ადგილობრივი მოსახლეობის საჭიროებები და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტების განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. ძირითადი ტექსტი 1. წარმომადგენლობით ი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01.00) 3 ზოგადი მიმოხილვა: „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტის გამართულ ფუნქციონირებას. პროგრამიდან ფინანსდება საკრებულოსა და გამგეობის შენახვის ხარჯები, მათ შორის, თანამდებობრივი სარგო, პრემია, დანამატი და სხვ. პროგრამა ასევე მოიცავს არაფინანსური აქტივების ზრდას. 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამის დაფინანსებისათვის გაიხარჯა 3 620.6 ათასი ლარი. პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები მუხლობრივად ჩაშლილია №2 ცხრილში. 3 წარ მომადგენლობითი და აღმასრულებელი ო რ განო ების საქმიანო ბა, გარ და 01.00 პრ ო გრ ამისა, მიზნო ბრ ივი ტრ ანსფერ ის ფარ გლებში დაფინანსებულია აგრეთვე 02.00 პროგრამით. კერძოდ, 2015-2016 წლებში მიზნობრივი ტრანსფერით დაფინანსებულმა გადასახდელებმა სამხედრ ო აღ რ იცხვისა და გაწვევის სამსახურ ისათვის 370.0 ათასი ლარ ი შეადგინა. 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ცხრილი №2: 2015-2016 წლებში 01 00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) პროგრამის და ს ა ხე ლე ბ ა კოდი 01 00 2 0 1 5 წ ე ლი 2 0 16 წ ე ლი 1 7 37.7 1 8 82.9 3 6 20.6 1 6 09.9 1 7 47.1 3 3 57 შრომის ანაზღაურება 1139.8 1251.1 2390.9 საქონელი და მომსახურება 470.1 496.0 966.1 1 2 7.8 1 3 5.8 2 6 3.6 წ ა რმომა დგე ნ ლობითი და ა ღმ ა ს რულე ბ ე ლი ორგა ნ ოე ბის და ფინ ა ნ ს ე ბ ა ხა რჯები ა რა ფინანსური აქტივების ზრდა ს ულ წარმომადგენლობითი ხარჯები 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ხარჯებმა 43.1 ათასი ლარი შეადგინა. კერძოდ, 2015 წელს გახარჯულია 21.7 ათასი, ხოლო 2016 წელს 21.4 ათასი ლარი. კანონმდებლობის მიხედვით, წარმომადგენლობითი ხარჯები მოიცავს მიღებების, წვეულებებისა და ღონისძიებებისათვის (პრეზენტაციები, ოფიციალური სადილები და ა.შ.), საექსკურსიო და კულტურულ-სანახაობითი ღონისძიებების, სუვენირების შეძენა/დამზადების, სატრანსპორტო მომსახურებისა და მგზავრობის, აგრეთვე სასტუმროს მომსახურების ხარჯებს 4 . სააუდიტე პერიოდში მუნიციპალიტეტის მიერ აღნიშნული მუხლიდან დაფინანსებულია სხვადასხვა მომსახურების შესყიდვა, როგორიცაა, მუნიციპალიტეტში გამართულ ღონისძიებებთან დაკავშირებით მოწვეული სტუმრების გამასპინძლება, საკვები პროდუქტებისა და უალკოჰოლო სასმელების შესყიდვა, სასტუმროს მომსახურება და სხვ. სააუდიტე პერიოდში მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული წარმომადგენლობითი ხარჯიდან 21.3 ათასი ლარი გადახდილია სარესტორნო მომსახურებაში, 21.6 ათასი ლარი დახარჯულია საკვები პროდუქტების შეძენაზე, ხოლო 0.2 ათასი ლარი - სასტუმროს მომსახურებაზე. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, კონკრეტულად არ არის განსაზღვრული წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევის პროცედურა და მასთან დაკავშირებით შესადგენი დოკუმენტაცია. კერძოდ, სტუმრების მიღების ფორმა, მათი კატეგორია, გამასპინძლების ეტიკეტი და სხვ., თუმცა გონივრულობის პრინციპიდან გამომდინარე, წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევა და მისი მიზანშეწონილობა უნდა იყოს დოკუმენტურად სათანადოდ დასაბუთებული. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობის საფინანსო4 „საქარ თველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 25 აგვისტო ს № 672 ბრ ძანება. 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 საბიუჯეტო, ჯანდაცვისა და სოციალურ საკითხთა სამსახურის უფროსის წერილობითი განმარტებით, წარმომადგენლობითი ხარჯების ანაზღაურება ხდებოდა მხოლოდ მიღებაჩაბარების აქტებისა და სასაქონლო ზედნადებების წარმოდგენის საფუძველზე. შესაბამისად, არც მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის შემუშავებული შიდა ინსტრუქცია/წესი, რომლის მიხედვითაც მოხდება წარმომადგენლობითი მუხლიდან თანხების ხარჯვა. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეუძლებელია დადგინდეს მუნიციპალიტეტის მიერ ჩატარებული ღონისძიებების დასახელება, სტუმრობის მიზანი, სტუმრებისა და მასპინძლების ოდენობა და სხვა მონაცემები. შესაბამისად, 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული 43.1 ათასი ლარის წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზანშეწონილობა დოკუმენტურად არ არის დადასტურებული. რ ეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების მიღების ფორმა, მიზანი და გამასპინძლების ეტიკეტი, რომლის მიხედვით მოხდება ადგილობრივი ბიუჯეტიდან წარმომადგენლობითი ხარჯის გაწევა. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა გაითვალისწინონ ის პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. შტატგარეშე მოსამსახურეების ანაზღაურება კრ იტერ იუმი: მუნიციპალიტეტს, თავისი უფლებამოსილებებს განხორცილებისას, გარდა შტატით გათვალისწინებული პირებისა, შეუძლია დაიქირაოს შტატგარეშე მოსამსახურეები. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად 5 , შტატგარეშე მოსამსახურე არის პირი, რომელიც დანიშვნით ან შრომითი ხელშეკრულებით გარკვეული ვადით მიიღება სამსახურში, არამუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად 6 . გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შტატგარეშე მოსამსახურეს შორის ურთიერთობები და უფლება-მოვალეობები რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით შრომითი ურთიერთობის შესახებ. გარ ემოება: 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში შრომითი ხელშეკრულებების საფუძველზე დასაქმებული იყო 10-12 შტატგარეშე მოსამსახურე. ხელშეკრულებების შესწავლით ირკვევა, რომ გარდა მომსახურების დასახელებისა, ხელშეკრულებების ნაწილი არ შეიცავს დროში განსაზღვრულ რაიმე კონკრეტულ დავალებას და შრომით ურთიერთობებს ხანგრძლივი ვადით, ფაქტობრივად, მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად აწესრიგებს. აღნიშნული წინააღმდეგობაშია შტატგარეშე მოსამსახურის 5 6 2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად, მუხლი 5. მუხლი 8. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დაქირავების პრინციპთან. სულ 2015-2016 წლებში მოსამსახურეებზე გაიცა 151.9 ათასი ლარის ანაზღაურება. დაქირავებულ 2 0 18 შტატგარეშე მუნიციპალიტეტმა შრომითი ხელშეკრულებები მიზანშეწონილია გააფორმოს მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად 7 . აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტო თანხების რაციონალურ ხარჯვას. პრ ემ ია. შტატგარეშე მოსამსახურეებზე, გარდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურებისა, გაცემულია აგრეთვე პრემია. კანონმდებლობა არ კრძალავს დაქირავებულ პირებზე დამატებითი ანაზღაურების გაცემას. აღნიშნული რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით. დამატებითი ანაზღაურება (პრემია) შეიძლება გაიცეს ხელშეკრულებით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების წარმოშობისას, დაკისრებული მოვალეობის განსაკუთრებული ხარისხით შესრულებისათვის და სხვა შემთხვევებში, საჯარო დაწესებულების ინტერესებიდან გამომდინარე. 2015 წელს შტატგარეშე მოსამსახურეებზე პრემიის სახით გაცემულია 9.3 ათასი ლარი, მიუხედავად იმისა, რომ გაფორმებული ხელშეკრულებები პრემიის გაცემას არ ითვალისწინებდა. 2016 წელს გაფორმებულ ხელშეკრულებებში აღნიშნულია, რომ დამქირავებელს უფლება აქვს შრომის შედეგების მიხედვით გამოიყენოს კანონით გათვალისწინებული წახალისების ფორმა, თუმცა პრემია - 12.4 ათასი ლარი, გაცემულია სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით. სულ 2015-2016 მოსამსახურეებზე პრემიის სახით გაცემულია 21.7 ათასი ლარი. წლებში შტატგარეშე აუდიტის ჯგუფი შეუსაბამოდ მიიჩნევს შტატგარეშე მოსამსახურეების პრემირებას სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე. აღნიშნული არ არის განპირობებული შესრულებული მოვალეობის ხარისხით და სირთულით. წლის განმავლობაში ერთი და იმავე დავალების შესრულებისათვის შესაძლებელია დაქირავებული იყოს რამდენიმე შტატგარეშე. მუნიციპალიტეტის მიერ შემუშავებული პრემირების პრინციპის მიხედვით, დამატებით ანაზღაურებას (პრემია) მიიღებს მხოლოდ სადღესასწაულო დღეების პერიოდში დაქირავებული პირები. შტატგარეშე მოსამსახურეებზე საპრემიო ანაზღაურების გაცემის თითოეული შემთხვევა უნდა უკავშირდებოდეს დამქირავებლის რაციონალურ გადაწყვეტილებას და დაქირავებულის მხრიდან დამატებითი სამუშაოებისა და მოვალეობის განსაკუთრებული ხარისხით შესრულებას. აღნიშნულის შესახებ აუდიტის ჯგუფმა შესაბამისი მტკიცებულებები ვერ მოიპოვა და ვერ დარწმუნდა მუნიციპალიტეტის მიერ დამატებითი ანაზღაურების გაცემის მიზანშეწონილობაში. შესაბამისად, შტატგარეშე მოსამსახურეებზე პრემიის სახით თანხები გაცემულია საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური ხარჯვის პრინციპის უგულებელყოფით. 7 „საჯარ ო სამსახურ ის შესახებ“ საქარ თველო ს კანო ნის მო ქმედი რ ედაქციით. 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ავტომანქანები და საწვავის ხარჯი ავტომანქანების რაოდენობა კრ იტერ იუმი: მუნიციპალიტეტს ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროება ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომელთა რიცხოვნობა თვითმმართველობებისთვის კანონმდებლობით დარეგულირებული არ არის. საქართველოს მთავრობამ მიიღო დადგენილება8 , რომლის მიხედვით, საბიუჯეტო ორგანიზაციებში განისაზღვრა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა, ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. მთავრობის დადგენილება მუნიციპალიტეტებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპიდან გამომდინარე, მისი შესრულება პრიორიტეტულია. გარ ემოება: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად 2015-2016 წლებში იყენებდა შესაბამისად 8-7 სამორიგეო ავტომანქანას. საშტატო რიცხოვნობიდან გამომდინარე, აღნიშნულ პერიოდში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად რეკომენდებული იყო 6 ერთეული სამორიგეო ავტომანქანა. შესაბამისად, ავტომობილების რაოდენობა აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ოდენობას. გარდა მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ავტომანქანებისა, საწვავი გახარჯულია, აგრეთვე თანამშრომელთა კუთვნილ ავტომანქანებზე. კერძოდ, 2015 წელს 13 თანამშრომელზე (გამგებლის წარმომადგენლებზე), ხოლო 2016 წელს 23 თანამშრომელზე (გამგებლის წარმომადგენლებსა და საკრებულოს ანაზღაურებად წევრებზე). სულ სააუდიტე პერიოდში მუნიციპალიტეტის მიერ გახარჯულია 82.3 ტონა საავტომობილო საწვავი, ღირებულებით 132.8 ათასი ლარი, ხოლო ავტომანქანების ექსპლოატაციასა და მოვლა-შენახვაზე - 58.4 ათასი ლარი. რ ეკომ ენ დაცია №3: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, გონივრულობის პრინციპის გათვალისწინებით, შეიმუშაოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტით, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, უნდა დარეგულირდეს სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა, სარემონტო და სხვა მოვლაშენახვის ხარჯები. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. 8 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის #121 დადგენილება. 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 საწვავის გაცემის სამარ თ ლებრ ივი საფუძვლები კრ იტერ იუმი: „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, სამართლებრივი აქტის სახეებია - ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტი. ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების წესს, ხოლო ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება(გამოცემა). „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ მიხედვით, მუნიციპალიტეტში ნორმატიული აქტის დადგენილების სახით გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ საკრებულოს, რომელიც არის კოლეგიალური ორგანო და გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით. ინდივიდუალური სამართლებრივ-ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა შეუძლია საკრებულოს - განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებს ბრძანების სახით. გარ ემოება: 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და საკრებულოში სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო საავტომობილო საწვავის გამოყოფის საფუძველია - მუნიციპალიტეტის გამგებლისა და საკრებულოს თავმჯდომარის ბრძანებები, რომლებითაც დადგენილია ყოველთვიური ლიმიტები. აღნიშნული ბრძანებები მოქმედი კანონმდებლობით წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, თუმცა ისინი ადგენენ საწვავის გაცემის მუდმივ და მრავალჯერადი გამოყენების წესს. კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება. ამდენად, საწვავის გამოყოფის მრავალჯერადი გამოყენების წესი უნდა დარეგულირდეს ნორმატიული აქტის საფუძველზე. რ ეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა სამსახურებრივი საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საავტომობილო საწვავის გამოყოფის სამართლებრივი საფუძვლები შეუსაბამოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს, წარმომადგენლობითმა ორგანომ შეიმუშაოს შესაბამისი ნორმატიული აქტი, რომელიც დაარეგულირებს საწვავის გაცემის წესს. საკრებულოს წევრების ხარჯები კრ იტერიუმი: მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს უსასყიდლოდ. ანაზღაურებადია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირის საქმიანობა9 . კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე მუნიციპალიტეტის საქმიანობასთან დაკავშირებული ხარჯის ანაზღაურებას. კერძოდ საკრებულოს კომისიებში სამუშაო ჯგუფების სხდომებში მონაწილეობისათვის, ამომრჩევალთან შესხვედრებისათვის ასევე საკრებულოსა და საკრებულოს თავმჯდომარის დავალებების შესრულებისათვის ყოველთვიურად გაწეულ ხარჯებს. გამგეობის მიერ აღნიშნული ხარჯის 9 „ადგილო ბრ ივი თვითმმარ თველო ბის კო დექსი“ მუხლი 41, პუნქტი 1. 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ანაზღაურება უნდა განხორციელდეს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომელშიც აღინიშნება დოკუმენტის (ფორმის) დასახელება, მისი შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები10 . გარემოება: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 9 სექტემბრის №34 დადგენილებით 11, მიღებული აქვს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი. დადგენილების მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, ასევე ამომრჩევლებთან შეხვედრებისათვის, საკრებულოსა და საკრებულოს თავმჯდომარის დავალებების შესრულებისთვის საკრებულოს წევრებს (გარდა თანამდებობის პირებისა) ყოველთვიურად განესაზღვრათ 375 ლარი (საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს არაუმეტეს 15%-ი). დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით სააუდიტე პერიოდში გაცემულმა თანხამ სულ 115.0 ათას ლარი შეადგენა, მათ შორის, 2015 წელს - 47.5 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 67.5 დეპუტატებზე ხარჯები ანაზღაურებულია ისე, რომ მათ მიერ არ არის წარმოდგენილი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები. შედეგად, საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობასთან შეუსაბამოდ. რ ეკომ ენ დაცია №5 : დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. 10 საქარ თველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ,,ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილო ბრ ივი თვითმმარ თველი ერ თეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყო ფი ო რ განიზაციების ბუღ ალტრ ული აღ რ იცხვის შესახებ ინსტრ უქციის“ მე-5 მუხლი. 11 2015 წლის 6 აპრილამდე მოქმედებდა საკრებულოს № 50 დადგენილება: ხარჯების ანაზღაურება 300 ლარის ოდენობით, 6 აპრ ილიდან 9 სექტემბრამდე კი საკრებულოს № 24 დადგენილება: ხარჯების ანაზღაურება 400 ლარის ოდენობით. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 2. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03.00) დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტების მიხედვით, ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობად განსაზღვრულია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება, რაც ბიუჯეტის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. პრიორიტეტის ფრგლებში გაგრძელდება ადგილობრივი მნიშვნელობის გზების რეაბილიტაცია, წყალმომარაგების, სანიაღვრე და საკანალიზაციო სისტემების რეაბილიტაცია, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის კეთილმოწყობის სამუშაოები და გარე განათების სისტემის რეაბილიტაცია. გარდა ამისა, პროგრამა ითვალისწინებს არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვას. 2015 წელს პროგრამის ფარგლებში გამოყოფილია 3 150.9 ათასი ლარი, რაც მუნიციპლიტეტის მთლიანი გადასახდელების 37.3%-ს შეადგენს. 2016 წელს თანხა განისაზღვრა 2 735.4 ათასი ლარით და შეადგინა მთლიანი გადასახდელების 34.2%. პროგრამაზე გაწეული გადასახდელების მუხლობრივი ჩაშლა ნაჩვენებია ცხრილში. ცხრილი №3. ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის პროგრამის სტრუქტურა (ათასი ლარი) პროგრა მ ის კოდი 03 00 03 01 03 02 03 03 და ს ა ხე ლე ბ ა ინ ფრა ს ტ რუქტ ურის მ შ ე ნ ე ბ ლობ ა , რე ა ბილიტ ა ც ია და ე ქს პლოა ტ ა ც ია საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა დასუფთავების ღონისძიებები საკანალიზაციო სისტემების მოწყობარეაბილიტაციის ღონისძიებები 2 0 1 5 წ ე ლი 2 0 1 6 წ ე ლი ს ულ 3 1 50.9 2 7 35.4 5 8 86.3 914.8 1441.9 2356.7 517.1 513.0 1030.1 130.5 15.2 145.7 1.9 25.7 27.6 1082.2 138.7 1219.9 260.1 448.5 708.6 2.1 0 2.1 242.2 152.4 394.6 მრავალსართულიანი საცხოვრებელი 03 04 კორპუსების სახურავების და ფასადების რეაბილიტაცია 03 05 03 06 წყალსადენი სისტემის რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია გარე განათების სისტემის რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია საექსპერტო მომსახურების, სატრანსპორტო 03 07 საშუალებების გაფორმების და საკადასტრო რუკების მომზადები ხარჯები 03 10 სკვერების კეთილმოწყობის ღონისძიებები 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, მოსალოდნელი შედეგებია:     2015-2016 რეაბილიტაცია წლების და 2 0 18 ბიუჯეტების მიხედვით, ექსპლოატაციის პროგრამის მგზავრთა შეუფერხებელი, კომფორტული და უსაფრთხო გადაადგილება. მოსახლეობის საცხოვრებელუ პირობების გაუმჯობესება. განათებული ქალაქები და სოფლები. გაუმჯობესებული სანიტარული პირობები  გამართული კომუნალური ინფრასტრუქტურა.  მოსახლეობის დასვენების ადგილების გაუმჯობესება. პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებების შედეგების შეფასების ინდიკატორებია:  რეაბილიტირებული და ახალი გზების/ხიდების რაოდენობის ზრდა.  საგზაო შემთხვევების შემცირებული რაოდენობა.  საყოფაცხოვრებო ნარჩენებისაგან 80%-ით გათავისუფლებული ქალაქი და ნაწილობრივ გათავისუფლებული სოფლების ტერიტორია.  მოსახლეობის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება. აღსანიშნავია, რომ ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაციისა და ექსპლუატაციის პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული პროექტები 2016 წელს 2015 წელთან შედარებით შემცირებულია (13%-ით), ხოლო წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება გაზრდილია (8%-ით). ფაქტობრივი დანახარჯები კრ იტერ იუმი: საქართველოს მთავრობის, ასევე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის სამართლებრივი აქტების შესაბამისად 12 , 2012 წლის 1 ივლისის შემდეგ, გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელს უნდა აუნაზღაურდეს შემდეგი წესით: შესრულებული სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრება შესაბამისი ხელშეკრულების ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული ერთეულის ფასების ფარგლებში, ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით. აღნიშნული გულისხმობს სამუშაოს ანაზღაურებას რეალურად გაწეული ხარჯების მიხედვით, რაც შესაძლებელია დადასტურდეს სამუშაოს შესრულების პროცესში შედგენილი სასაქონლო ზედნადებით, ანგარიშ-ფაქტურებით, ხელფასის უწყისებით, შესყიდვის აქტებით, იჯარისა და ქირავნობის ხელშეკრულებებით და სხვ. გარ ემოება: 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ სამშენებლოსარემონტო სამუშაოების განხორციელების მიზნით, გამარტივებული შესყიდვის ფორმით დადებულია 19 ხელშეკრულება, ღირებულებით 482.3 ათასი ლარი. კერძოდ, 2015 წელს 18 12 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის #55 დადგენილება; საქართველო ს ეკო ნო მიკისა და მდგრ ადი განვითარ ების მინისტრ ის 2012 წლის 12 ივლისის #1-1/1463 ბრ ძანება. 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ხელშეკრულება - ღირებულებით 476.3 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს 1 ხელშეკრულება ღირებულებით 6 ათასი ლარი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული წესით შესყიდვისას, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლებთან ანგარიშსწორებას ახორციელებდა მათ მიერ წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოს აქტების მიხედვით და არ ითხოვდა მიმწოდებლების მიერ გაწეული ფაქტობრივი ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენას. შედეგად, 2015-2016 წლებში 19 ხელშეკრულების ფარგლებში 436.4 ათასი ლარი ანაზღაურებულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით. გაწეული ხარჯის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დასადგენად, აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები, კერძოდ, მუნიციპალიტეტს დაევალა მიმწოდებლებისგან გამოეთხოვათ შესაბამისი ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. მუნიციპალიტეტმა წარმოადგინა ნაწილი ხელშეკრულებების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. წარმოდგენილი დოკუმენტაცია არასრულია, კერძოდ, არ არის წარმოდგენილი ხელფასის გაცემის უწყისები ან წარმოდგენილია ჯამურად რამდენიმე ობიქტისათვის და კონკრეტულ ობიექტზე გაწეული ხარჯების გამიჯვნა ვერ ხერხდება, ასევე, არ არის წარმოდგენილი მანქანამექანიზმების დაქირავების ან ფლობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. აქედან გამომდინარე, წარმოდგენილი დოკუმენტები არ იძლევა მიმწოდებლების მიერ გაწეული პირდაპირი დანახარჯების სრულად დაანგარიშების საშუალებას. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2015-2016 წლებში სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული წესით შესყიდვისას დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული კანონმდებლობის მოთხოვნა და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების წარმოდგენის გარეშე, რაც არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ მიმწოდებლებისათვის ანაზღაურებული 436.4 ათასი ლარი, წარმოადგენს შესყიდვების პროცესში შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებულ ხარჯს. რ ეკომ ენ დაცია №6 : დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. დასუფთავების მომსახურების შესყიდვა კრ იტერ იუმი: „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია მომსახურების გაწევისა და სამშენებლო სამუშაოების შესრულების სფეროში ჯანსაღი კონკურენციის განვითარება. შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია რაციონალურად განახორციელოს შესყიდვები მისთვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში.13 გარ ემოება: 2016 წლის დეკემბერში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი14 ქუჩების დაგვა-დასუფთავების შესყიდვის მიზნით, სავარაუდო ღირებულებით 198.0 ათასი ლარი. ტენდერში მონაწილეობდა ორი პრეტენდენტი: შპს „სერვისი 2007“, რომლის 100%იანი წილის მფლობელია დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი და შპს „SKY GROUP“. ვაჭრობის შედეგად გაიმარჯვა შპს „SKY GROUP“-მა, რომელმაც საბოლოო ფასი 160.0 ათასი ლარი დააფიქსირა. სატენდერო კომისიამ 22 დეკემბერს გამარჯვებულ პრეტენდენტს მიმართა წერილით და მოითხოვა ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტება. შპს „SKY GROUP“-მა 24 დეკემბერს სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონულ პორტალზე ატვირთა დაზუსტებული დოკუმენტაცია და დააკმაყოფილა სატენდერო დოკუმენტაციით განსაზღვრული მოთხოვნები. მიუხედავად ამისა, შპს „SKY GROUP“-თან ხელშეკრულება არ გაფორმდა, რადგან 27 დეკემბერს სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით ტენდერი შეწყდა. შეწყვეტის საფუძვლად მოყვანილია გამგეობის ინფრასტრუქტურის სამსახურის უფროსის, 26 დეკემბრის მოხსენებითი ბარათი, რომლის მიხედვით დასუფთავებას საჭიროებდა დამატებით რამდენიმე ქუჩა, რომლებიც ტექნიკურ დავალებაში გათვალისწინებული არ იყო. განმეორებით გამოცხადებულ ტენდერში შესყიდვის საგნად ქუჩების დაგვა -დასუფთავებასთან ერთად, განისაზღვრა ნარჩენების გატანაც და უკონკურენტო გარემოში გაიმარჯვა შპს „სერვისი 2007“-მა, რომელთანაც გაფორმდა ხელშეკრულება, ღირებულებით 409.1 ათასი ლარი. აქედან, მხოლოდ დაგვა-დასუფთავების მომსახურებისათვის განისაზღვრა 181.5 ათასი ლარი15 . აღსანიშნავია, რომ წინა წლებში მუნიციპალიტეტი დაგვა-დასუფთავებისა და ნარჩენების გატანის ტენდერებს ცალ-ცალკე აცხადებდა, ასევე ნარჩენების გატანა საჭიროებს სპეციალურ ტექნიკას, რომელსაც ფლობს მუნიციპალიტეტი და უსასყიდლოდ გადაცემულია შპს „სერვისი2007-ზე“. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, არსებობს რისკი იმისა, რომ დაგვადასუფთავების და ნარჩენების გატანის მომსახურებაზე ტენდერების გაერთიანებით, შეიზღუდა კონკურენცია და შემსყიდველმა ორგანიზაციამ უპირატეს მდგომარეობაში ჩააყენა მისი 100%იანი წილის მფლობელობაში მყოფი შპს „სერვისი-2007“. 13 „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მეორე პუნქტი SPA 160031011 15 ეს თანხა მოიცავს 11 თვის მომსახურების ღირებულებას. 2017 იანვრის თვისათვის მომსახურება განხორციელდა გამარტივებული შესყიდვის საშულებით CMR170014710 და შპს „სერვისი-2007“-ს გადაუხადეს 26.4 ათასი ლარი. 14 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 სატენდერო კომისიის მიერ ტენდერის შეწყვეტისა და ახალ ტენდერზე შესყიდვის საგნის გაერთიანების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილებებით, შესყიდვის პროცესში შეიქმნა არაკონკურენტული გარემო და უპირატეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა მუნიციპალიტეტის კუთვნილი შპს „სერვისი 2007“. შედეგად, ქუჩების დაგვა-დასუფთავების მომსახურებაში თვითმმართველი ერთეული იხდის დაახლოებით 30.0 ათასი ლარით უფრო მეტს (სხვაობა გამოყვანილია ქუჩების დაგვა-დასფუთავების ერთი და იმავე მოცულობისა და ჯერადობის პირობებში), ვიდრე შეწყვეტილ ტენდერზე შპს „SKY GROUP“-ის მიერ დაფიქსირებული ფასების მიხედვით გადაიხდიდა. აღნიშნული თანხა წარმოადგენს შესყიდვების მართვის პროცესში დაშვებული ხარვეზების შედეგად არაეკონომიურად გაწეულ ხარჯს. ნარჩენების გატანის მომსახურების შესყიდვა კრ იტერ იუმი: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი უზრუნველყოფს დასახლებული ტერიტორიიდან საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანას შესაბამისი შესყიდვის განხორციელებით. შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია განახორციელოს კონტროლი და ზედამხედველობა მიმწოდებლების მიერ ხელშეკრულების პირობების შესრულებაზე16. გარ ემოება: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს 2015-2016 წლებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის მომსახურებაზე გაფორმებული აქვს ორი ხელშეკრულება17 შპს „სერვისი 2007-თან“, რომელმაც გაიმარჯვა შესაბამისი მომსახურების შესყიდვის მიზნით გამოცხადებულ ტენდერებში. მიმწოდებელი აღნიშნულ პერიოდში ახორციელებდა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიიდან საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანას, რაზეც გაფორმებულია შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტები და მიღებული აქვს ანაზღაურება. შესრულებული სამუშაოების აქტების მიხედვით, მიმწოდებელს ჯამში 2015-2016 წლებში შესრულებული აქვს 52 034 კუბ. მეტრი საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანა და ანაზღაურების სახით მიღებული აქვს დაახლოებით 510 ათასი ლარი. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია განახორციელოს კონტროლი და ზედამხედველობა მიმწოდებლის მიერ ხელშეკრულების პირობების შესრულებაზე, თუმცა აუდიტის ჯგუფის მოსაზრებით, მუნიციპალიტეტის მხრიდან მომსახურების გაწევაზე დაწესებული კონტროლის მექანიზმები არ იძლეოდა სარწმუნო მტკიცებულებას შესრულებული სამუშაოების მოცულობების დასადასტურებლად. აქედან აუდიტორული პროცედურები, კერძოდ: გამომდინარე, ჩატარდა დამატებითი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ რეგისტრირებული ნაგავსაყრელი. შპს „სერვისი 2007“ საყოფაცხოვრებო ნარჩენების შეტანას ახორციელებდა აღნიშნულ ნაგავსაყრელზე. ნაგავსაყრელი აწარმოებს შეტანილი ნარჩენების მოცულობების აღრიცხვას და მონაცემებს აწვდის ნარჩენების მართვის კომპანიას. აუდიტის ჯგუფის დავალებით, გამგეობამ შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიისაგან“ გამოითხოვა წერილობითი 16 „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირ ველი პუნქტი. 17 2015 წლის ხელშეკრულება № 12; 2016 წლის ხელშეკრულება № 1. 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 ინფორმაცია 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროში რეგისტრირებულ ნაგავსაყრელზე შპს „სერვისი 2007-ის“ მიერ შეტანილი საყოფაცხოვრებო ნარჩენების მოცულობების შესახებ. მოწოდებული ინფორმაციის მიხედვით, სააუდიტე პერიოდში შპს „სერვისი 2007“-ის მიერ ნაგავსაყრელზე შეტანილი ნარჩენების მოცულობა შეადგენს 38 153 კუბ. მეტრს, რაც 13 881 კუბ. მეტრით ნაკლებია შესრულებული სამუშაოების აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებთან შედარებით. ცხრილი 4: სხვაობა შესრულებული სამუშაოს აქტებსა და ნაგავსაყრელის მონაცემებს შორის შე სრულებული სამუშაო ს ნაგავსაყ რ ე ლი ს მი ე რ სხვაო ბა სხვაო ბა აღ რ ი ცხული ნარ ჩ ე ნე ბი ს მო ცულო ბა მო ცულო ბი თ წელი აქტე ბი ს მი ხე დვი თ გატანი ლი ნარ ჩ ე ნე ბი თანხო ბრ ი ვად (ათასი ლარ ი ) 2015 26530 16406 10124 92.4 2016 25504 21747 3757 34.3 ს ულ 52034 38153 13881 126.7 (კუბ. მე ტრ ი ) შესრულებული სამუშაოს აქტებში 1 კუბ. მეტრი ნარჩენის გატანის ღირებულებაა 9.13 ლარი18 . „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიისაგან“ მიღებული ინფორმაციის მიხედვით, დოკუმენტურად ვერ დასტურდება შესრულებული სამუშაოს აქტებში დაფიქსირებული ნარჩენების მოცულობის ნაგავსაყრელზე შეტანა. შესაბამისად, არსებობს მაღალი რისკი, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ შპს „სერვისი 2007-სათვის“ დაახლოებით, 126.7 ათასი ლარი19 ანაზღაურებულია შეუსრულებელ მომსახურებაში. აუდიტის ობიექტი აცხადებს, რომ ნაგავსაყრელის მონაცემებსა და მიღება-ჩაბარების აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებს შორის სხვაობის (13 881 კუბ.მ.) გამომწვევი ერთ-ერთი მიზეზია ნაგავსაყრელის პერსონალის მიერ შეტანილი ნარჩენების არასათანადო აღრიცხვა. აღნიშნულ რისკზე საპასუხოდ, აუდიტის ჯგუფი დაუკავშირდა შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ რეგიონული მართვის დეპარტმანეტის უფროსს. მისი ზეპირი ინფორმაციით, სააუდიტე პერიოდში ნაგავსაყრელის პერსონალი აღრიცხავდა და აკონტროლებდა შეტანილი ნარჩენების მოცულობას ყოველდღიურად. მისივე განმარტებით, მათი მხრიდან რეგულარულად ხორციელდება დამატებითი მონიტორინგი და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში მოქმედ ნაგავსაყრელზე ნარჩენების აღურიცხავად შეტანის შემთხვევები არ გამოვლენილა. 18 აღ სანიშნავია, რომ სოფლების ტერიტორიიდან 1 კუბ. მეტრი ნარჩენის გატანის ღირებულება იყო 16.9 ლარი და 2015-2016 წლებში სო ფლების ტერიტორიიდან გატანილია 4063 კუბ.მეტრი ნარჩენი. თუმცა იმის გამო, რომ ნაგავსაყრელზე არ ხდება აღრიცხვა თუ საიდან იქნა შეტანილი ნარჩენი, დაანგარიშების დროს დავეყრდენით ქალაქის ზო ნიდან 1 კუბ. მეტრის გატანის ღირებულებას 9.13 ლარ ს. 19 9.13 ლარი *13.881 კუბ.მეტრი=126 733 ლარი 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 აუდიტის ობიექტი ასევე აცხადებს, რომ ნარჩენების მოცულობებს შორის სხვაობას იწვევს ის ფაქტიც, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ ხორციელდება სტიქიური და უკანონო ნაგავსაყრელების დასუფთავება. მათი განმარტებით, უკანონო ნაგავსაყრელებიდან გატანილი ნარჩენი შეიცავდა, როგორც საყოფაცხოვრებო, ისე სამშენებლო ნარჩენებსაც და ამის გამო ოფიციალურ ნაგავსაყრელზე მათ შეტანის ნებართვას არ აძლევდნენ. აღსანიშნავია, რომ ამ ფაქტის დასადასტურებლად აუდიტის ობიექტმა ვერ წარმოადგინა შესაბამისი დოკუმენტური მტკიცებულება (შერეული ნარჩენების შეტანის ნებართვის მოთხოვნის ან მასზე მიღებული უარის შესახებ). ასევე შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ რეგიონული მართვის დეპარტამენტის უფროსის ზეპირი ინფორმაციის საფუძველზე, მათ მიერ მსგავსი ტიპის შეზღუდვა დაწესებული არ არის. კერძოდ, მუნიციპალიტეტს შეეძლო ნაგავსაყრელზე უსასყიდლოდ შეეტანა შერეული ტიპის ნარჩენებიც. მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დაამყაროს კონტროლი/ზედამხედველობა ნარჩენების მართვის წესების დარღვევაზე მის კუთვნილ მთელ ტერიტორიაზე და დამრღვევების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. ნარჩენების მართვის კოდექსის 31-32-ე მუხლების შესაბამისად, ფიზიკური პირების მიერ, მუნიციპალური, სამშენებლო ან სხვა ინერტული ნარჩენებით გარემოს დანაგვიანება გამოიწვევს დამრღვევის დაჯარიმებას 80-500 ლარის ოდენობით. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სააუდიტე პერიოდში, მუნიციპალიტეტს არალეგალურ ნაგავსაყრელებზე ნარჩენების დაყრის არცერთი შემთხვევა არ გამოუვლენია და შესაბამისად, დამრღვევები არ დაჯარიმებულან. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სხვაობის უკანონოდ დაყრილი ნარჩენების გატანით ახსნა, სარწმუნოდ ვერ ჩაითვლება. ასევე აღსანიშნავია, რომ ნარჩენების მართვის კოდექსის 32-ე მუხლის თანახმად 1 მ 3 ან მეტი სამშენებლო ან სხვა ინერტული მასალით გარემოს დანაგვიანება გამოიწვევს იურიდიული პირის დაჯარიმებას 1500 ლარის ოდენობით. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული გაუქმებული კარიერის ტერიტორიაზე ნარჩენების შეტანას შპს „სერვისი 2007“ აწარმოებდა მაქსიმუმ 8 კუბ. მეტრი მოცულობის სპეც-ტექნიკით. ამ შემთხვევაში, აუდიტის შედეგად გამოვლენილი სხვაობის 13 881 კუბ. მეტრი ნარჩენის ნაგავსაყრელზე შეტანას დასჭირდებოდა მინიმუმ 1735 გზობა. თითოეული ასეთ შემთხვევა შეიძლება განხილული იყოს, როგორც ცალკეული სამართალდარღვევა (გარემოს დანაგვიანება) და დაჯარიმების შემთხვევაში დამრღვევს უნდა დაკისრებოდა სოლიდური საჯარიმო სანქცია. აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ ნარჩენების მოცულობებს შორის სხვაობის ასახსნელად მოყვანილი არგუმენტები ეყრდნობა მხოლოდ თეორიულ მსჯელობას და არ არის გამყარებული შესაბამისი დოკუმენტური მტკიცებულებებით. იმის გათვალისწინებით, რომ ნაგავსაყრელის მიერ აღრიცხულ და შესრულებული სამუშაოების აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებს შორის სხვაობა მასშტაბურია (შეადგენს მთლიანი მოცულობის 26%), აუდიტის ობიექტის მიერ წარმოდგენილი არგუმენტები სარწმუნოდ ვერ ჩაითვლება. იმ დაშვების შემთხვევაშიც, რომ მუნიციპალიტეტი ასუფთავებდა სტიქიურ ნაგავსაყრელებს და 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 რეგისტრირებულ ნაგავსაყრელზე ნარჩენები რიგ შემთხვევაში შეჰქონდა აღურიცხავად, მუნიციპალიტეტს არ ჰქონდა საშუალება დაედგინა მსგავს შემთხვევებში გატანილი ნარჩენების მოცულობა შეადგენდა 13 381 კუბ. მეტრს თუ არა, რადგან მის მიერ დაწესებული კონტროლის მექანიზმები ვერ უზრუნველყოფდა გატანილი ნარჩენების მოცულობის აღრიცხვას. იმ შემთხვევაში, თუ რეალურად ხდებოდა სტიქიური ნაგავსაყრელებიდან გატანილი ნარჩენების არალეგალურ ნაგავსაყრელზე შეტანა, მაშინ დამრღვევი პირების მიმართ (როგორც ფიზიკური, ასევე იურიდიული) უნდა გატარებულიყო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სანქციები. აუდიტის შედეგად მოპოვებული მტკიცებულებების მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მიერ დაახლოებით 126.7 ათასი ლარი გადახდილია ისეთი მომსახურების შესყიდვაში, რომლის შესრულებაც დოკუმენტურად ვერ დასტურდება. აუდიტის ობიექტის განმარტებით აღნიშნული თანხა გადახდილია იმ ნარჩენების გატანისათვის, რომლის ნაწილი დაიყარა უკანონო ნაგავსაყრელზე. ამ შემთხვევაში კანონმდებლობის მიხედვით უნდა მომხდარიყო დამრღვევი პირების დაჯარიმება. რ ეკომ ენ დაცია №7: გაწეული მომსახურების მოცულობების დადასტურებაზე მუნიციპალიტეტის მიერ დაწესებული კონტროლის მექანიზმები სრულად ვერ უზრუნველყოფს გაწეული მომსახურებისა და გადახდილი თანხის შესაბამისობის დადგენას. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მიმწოდებლებზე თანხების ანაზღაურება არ მოახდინოს მათ მიერ შესრულებული სამუშაოს/გაწეული მომსახურების მოცულობების სათანადო დადასტურების გარეშე. მუნიციპალიტეტმა სამუშაოს/მომსახურების შესყიდვისას, შეიმუშაოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს მიმწოდებლების მიერ შესრულებული სამუშაოს/გაწეული მომსახურების მოცულობების სათანადო დადასტურებას და შესაბამისად, თანხის ანაზღაურებას რეალურად შესრულებული მოცულობების მიხედვით. მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს ნაგავსაყრელის მონაცემებსა და შესრულებულ სამუშაოს აქტებში დაფიქსირებულ მოცულობებს შორის სხვაობის გამომწვევი მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. ინფრასტრუქტურული პროექტების მოვლა-პატრონობა კრ იტერ იუმი: ინფრასტრუქტურული სამუშაოების მიზანია მოსახლეობისათვის საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესება. შესაბამისად, შესრულებული სამუშაოები უნდა იყოს ხარისხიანი, მისგან მიღებული შედეგი დადებითად უნდა აისახებოდეს მოსახლეობაზე და გრძელვადიან პერიოდში შესაძლებელი უნდა იყოს მისით სარგებლობა. მიმწოდებლებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებში გათვალისწინებულია შესრულებული სამუშაოების ხარისხის გარანტია. საგარანტიო პერიოდში ხარვეზის გამოვლენის შემთხვევაში, მიმწოდებელი ვალდებულია საკუთარი სახსრებით უზრუნველყოს გამოვლენილი ხარვეზების გამოსწორება. მუნიციპალიტეტმა უნდა განახორციელოს ჩაბარებული ობიექტების მუდმივი მონიტორინგი და გარანტირების მექანიზმის გამოყენებით დაიცვას მისი, როგორც შემსყიდველის ინტერესები. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 გარემოება: აუდიტის ჯგუფმა მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად დაათვალიერა 2015-2016 წლებში შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტები. შედეგად გამოვლინდა:  2015 წლის №139 ხელშეკრულების ფარგლებში აგრარული ბაზრის მიმდებარე ტერიტორიაზე მოწყობილია ასფალტბეტონის საფარი, ღირებულებით 9.3 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფის მიერ ადგილზე დათვალიერებით აღმოჩნდა, რომ გარკვეულ მონაკვეთებზე ასფალტბეტონის საფარი დაზიანებულია.  2016 წლის №87 ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელდა სოფელ ფიროსმანის საბავშვო ბაღის რეაბილიტაცია, ღირებულებით 68.0 ათასი ლარი. დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ კედლები ზოგიერთ ადგილზე დაზიანებულია, უსწორმასწოროა და შეიმჩნევა ბზარები.  2016 წელს გაფორმებული №39 ხელშეკრულების ფარგლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა ასფალტის საფარის მოწყობის სამუშაოები, ღირებულებით 1340.1 ათასი ლარი. ხელშეკრულების ფარგლებში თამარისა და გოგებაშვილის ქუჩებზე ცალკეულ მონაკვეთებზე მოწყობილი ბეტონის კიუვეტები ზოგ შემთხვევაში დაზიანეულია, შეინიშნება ბზარები და იშლება. აღნიშნული სამი ხელშეკრულების ფარგლებში, მუნიციპალიტეტის მიერ მიმწოდებლებზე მიწერილია წერილები ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით, თუმცა აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში ხარვეზები აღმოფხვრილი არ იყო. საგარანტიო პერიოდში ხარვეზის გამოვლენის შემთხვევაში მიმწოდებელი ვალდებულია საკუთარი სახსრებით უზრუნველყოს გამოვლენილი ხარვეზების გამოსწორება, შესაბამისად, მუნიციპალიტეტმა უნდა გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ქმედითი ღონისძიებები ობიექტებზე არსებული ხარვეზების აღმოსაფხვრელად. ობიექტების ადგილზე დათვალიერების შედეგად ასევე გამოვლინდა:  2015 წლის №80 ხელშეკრულების ფარგლებში ქვემო ქედში მოწყობილ სპორტულ მოედანზე ღირებულებით 35.2 ათასი ლარი,20 დაზიანებულია კალათბურთის ფარები, სკამები, ღობისა და გამყოფი ბარიერის მავთულბადე. სურათი 1 : დაზიანებული სტადიონი 20 აღ ნიშნული ხელშეკრულება არ შედიოდა 03 00 კოდში, თუმცა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში შესრულებული სამუშაოები შესწავლილია სრულად. 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 2015 წელს №35 და №65 ხელშეკრულებების ფარგლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა ასფალტის საფარის მოწყობის სამუშაოები, ჯამური ღირებულებით 683.5 ათასი ლარი. ხელშეკრულებების ფარგლებში მოწყობილი კიუვეტები ზოგიერთ მონაკვეთებზე დაზიანებულია, ასევე მცირე ბოგირის მიმდებარედ ასფალტის საფარი დაზიანებული და დაწეულია. სურ ათი 2: დაზი ანე ბული კი უვე ტე ბი  2016 წლის №95 ხელშეკრულების ფარგლებში ნიკორციხის ქუჩაზე შესრულდა საბავშვო გასართობი მოედნის მოწყობის სამუშაოები, ღირებულებით 28.6 ათასი ლარი. სამუშაოების ადგილზე ნახვის შედეგად აღმოჩნდა, რომ ბეტონი ნაწილობრივ დაზიანებულია (ფორიანია და დაშლილი), ასევე მოედანზე შესასვლელი კარები მოხსნილია და ადგილზე არ არის. აუდიტის ჯგუფის მიერ ობიექტების დათვალიერებამდე აღნიშნული ხარვეზი მუნიციპალიტეტის მიერ დაფიქსირებული არ იყო. დათვალიერების ოქმის შედგენის შემდეგ, მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებელს 2017 წლის 2 ნოემბერს მისწერა წერილი ხარვეზების აღმოფხვრასთან დაკავშირებით, თუმცა აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში ხარვეზები გამოსწორებული არ არის. სურათი 3: საბავშვო მოედანზე დაზიანებული ბეტონი და მოხსნილი კარი 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18  2015 წელს გაფორმებული №75 ხელშეკრულების ფარგლებში, სოფელ ხორნაბუჯში განხორციელდა ე.წ. „ატეკის წყაროს“ რეაბილიტაცია, ღირებულებით 8.9 ათასი ლარი. დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ წყარო არ ფუნქციონირებს, ამასთანავე, წყაროს მიმდებარე ტერიტორიაზე მოწყობილ ბეტონის ფენაზე შეინიშნება დაზიანებები. იმავე ხელშეკრულების ფარგლებში სოფელ ხორნაბუჯში განხორციელდა ე.წ. „მაზოვკის წყაროს“ კეთილმოწყობა, ღირებულებით 27.9 ათასი ლარი. დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ შესრულებული სამუშაოებიდან დაზიანებულია მოპირკეთების ფილები და ავტოცისტერნის შესავსებ ბაქანზე ბეტონის ფენა. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ 36.8 ათასი ლარი გადახდილია ინფრასტრუქტურულ პროექტებში, რომელიც დაზიანებულია ან მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. სურათი 4: „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში რეაბილიტირებული წყაროები ბეტონის ნაგებობების დაზიანება შეიძლება გამოწვეული იყოს იმ მიზეზით, რომ მუნიციპალიტეტი გამოყენებული მასალების დადებით ლაბორატორიულ დასკვნას ითხოვს მხოლოდ ასფალტბეტონზე, ხოლო ბეტონზე აღნიშნული დასკვნები მოთხოვნილი და წარმოდგენილი არ არის. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის მიერ დანერგილი კონტროლის მექანიზმები ვერ უზრუნველყოფს სათანადო რწმუნების მიღებას გამოყენებული ბეტონის ხარისხის (მარკიანობის) შესახებ. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე ხარვეზების გამოვლენის მიზნით ობიექტების მდგომარეობის სისტემატური, განსაზღვრული პერიოდულობით მონიტორინგი და გამოვლენილი შედეგების დადოკუმენტირება არ ხორციელდებოდა. შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფის მიერ დათვალიერების ოქმში დაფიქსირებული ხარვეზების ნაწილი გამგეობის მხრიდან დროულად ვერ გამოვლინდა, ასევე ვერ დგინდება კონკრეტულად როდის დაზიანდა აღნიშნული ობიექტები. მუდმივი მონიტორინგის პირობებში, მუნიციპალიტეტს შეეძლო დროულად აღმოეჩინა ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე არსებული დაზიანებები და გარანტირების მექანიზმის 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 გამოყენებით დაეცვა მისი, როგორც შემსყიდველის ინტერესები. ასევე აღსანიშნავია, რომ პასუხისმგებელ პირებს არ შეუსწავლიათ საკითხი იმის შესახებ, თუ რამ გამოიწვია შესყიდულ სამშენებლო პროექტებთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები, არასწორმა დაგეგმვამ, სამუშაოების არასათანადო შესრულებამ, თუ ობიექტების არასწორმა ექსპლოატაციამ. ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, 2015-2016 წლებში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ სხვადასხვა მიმწოდებლებთან გაფორმებული 8 ხელშეკრულების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოები ხასიათდება ხარვეზებით. არასათანადო მონიტორინგის პირობებში ვერ იქნა უზრუნველყოფილი ყველა ხარვეზის დროული გამოვლენა. სამი ხელშეკრულების ფარგლებში ხარვეზები გამოვლენილია და მიმწოდებლებისათვის მოთხოვნილია მათ აღმოფხვრა საგარანტიო პირობების ფარგლებში, თუმცა აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდისათვის მიმწოდებლების მხრიდან რეაგირება განხორციელებული არ არის და საჭიროა მუნიციპალიტეტის მხრიდან გატარდეს კანონით გათვალისწინებული დამატებითი ღონისძიებები. დანარჩენი ხელშეკრულებების ფარგლებში დაზიანებულ ობიექტებზე ხარვეზები გამოვლინდა აუდიტის ჯგუფთან ერთად დათვალიერების შედეგად. შესაბამისად, აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდისათვის მიმწოდებლებისათვის მათი გამოსწორების მოთხოვნით წერილები გაგზავნილი არ იყო და ხარვეზები გამოსწორებული არ არის. რ ეკომ ენ დაცია №8: მუნიციპალიტეტის მიერ დანერგილი კონტროლის მექანიზმები ვერ უზრუნველყოფს სათანადო რწმუნების მიღებას გამოყენებული მასალების ხარისხის შესახებ, რაც ექსპლუატაციის პერიოდში შესაძლოა იწვევდეს ინფრასტრუქტურული ობიექტების დაზიანებას. ხარვეზების გამოვლენის მიზნით ობიექტების მდგომარეობის სისტემატური, მონიტორინგის არარსებობის პირობებში ვერ მოხერხდა ხარვეზების დროული გამოვლენა. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული პროექტების მიღება-ჩაბარებისას, დანერგოს ეფექტიანი კონტროლის პროცედურები/მექანიზმები (მათ შორის, გამოყენებული მასალების ხარისხზე), რომლებიც გამორიცხავს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების ექსპლოატაციაში მიღების რისკს. გამგეობამ რეგულარულად განახორციელოს შესყიდული ინფრასტრუქტურული ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი, ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გამოიკვლიოს მათი გამომწვევი მიზეზები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები ნაკლოვანებების აღმოსაფხვრელად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გამართულ ფუნქციონირებას და მათ გამოყენებას ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. გამგეობამ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 დასუფთავების მოსაკრებლის ადმინისტრირების შესყიდვა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებით 21 „დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ადგილობრივი მოსაკრებლის შემოღებისა და მისი ოდენობის დადგენის შესახებ“, დაწესებულია დასახლებული ტერიტორიების დასუფთავების მოსაკრებელი. დადგენილების მიხედვით:  დასახლებული ტერიტორიის დასუფთავების მოსაკრებელი წარმოადგენს აუცილებელ გადასახდელს ადგილობრივ ბიუჯეტში.  მოსაკრებლის გადამხდელია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე საყოფაცხოვრებო ნარჩენების წარმომქმნელი ყველა პირი22 . მოსაკრებლის გადახდევინებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობას, რომელიც ადმინისტრირებას ახორციელებს სახელმწიფო შესყიდვების კანონის შესაბამისად ჩატარებულ ტენდერში გამარჯვებული იურიდიული  ან ფიზიკური პირის მეშვეობით. მუნიციპალიტეტის გამგეობა დასუფთავების მოსაკრებლის ამოღების მომსახურების შესყიდვის მიზნით აცხადებს ტენდერს. 2015-2016 წლებში გამოცხადებულ ტენდერებში გაიმარჯვა მუნიციპალიტეტის კუთვნილმა შპს „სერვისი 2007-მა“. ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, მას ევალებოდა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოსაკრებლის ამოღება, ხოლო მომსახურების სანაცვლოდ ანაზღაურების სახით მიიღო 68.6 ათასი ლარი. 2015-2016 წლებში ამოღებული მოსაკრებელი შეადგენს 90.5 ათას ლარს. ცხრილი 5: 2015-2016 წლებში ამოღებული მოსაკრებლის ოდენობა წ ე ლი SPA ნ ომ ე რი მ ომ ს ა ხურე ბ ის თვ ის ა მ ოღე ბ ული მ ოს ა კრე ბ ე ლი გა და ხდილი თა ნ ხა 2015 140030770 34.3 46.9 2016 150033826 34.3 43.6 68.6 90.5 ს ულ დასუფთავების მოსაკრებლის ამოღების მომსახურებაში გადახდილ თანხასთან შეფარდებით, შპს „სერვისი 2007-ის“ მიერ მობილიზებული მოსაკრებლის მაჩვენებელი დაბალია. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მუნიციპალიტეტი არ ფლობს მოსაკრებლის გადამხდელთა ბაზას, რომელზე დაყრდნობითაც უნდა მოხდეს ამოსაღები მოსაკრებლის მოცულობის განსაზღვრა. შესაბამისად, შემოსავლების დაგეგმვა ხდება გასული წლის სტატისტიკის მიხედვით. შპს „სერვისი 2007-თან“ გაფორმებული ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, განსაზღვრული არ არის, თუ რა ოდენობის მოსაკრებლის მობილიზება უნდა 21 2015 წლის 30 ნოემბრის № 51 დადგენილება, წინა პერიოდში მოქმედებდა საკრებულოს 2007 წლის 16 ივლისის № 68 დადგენილება „დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში დასახლებული ტერიტორიის დასუფთავების მოსაკრებლის შემოღებისა და დასუფთავების მოსაკრებლის გადახდის ინსტრუქციის დამტკიცების შესახებ“. 22 მო საკრებელი არ დაერიცხებათ სოციალურად დაუცველ ო ჯახებს. 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 მოხდეს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში. ამასთანავე, მოსაკრებლის ამოღების მომსახურებაზე ანაზღაურება არ არის დაკავშირებული მობილიზებული მოსაკრებლის მოცულობასთან და მიმწოდებელი ნებისმიერ შემთხვევაში იღებს ფიქსირებულ ანაზღაურებას. ზემოთ აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტი დასუფთავების მოსაკრებლის ადმინისტრირებას არაეფექტიანად ახორციელებს. რ ეკომენდაცია №9 : მუნიციპალიტეტის გამგეობამ დაადგინოს დასუფთავების მოსაკრებლის გადამხდელთა ბაზა, რომლის შესაბამისად მოხდება მისაღები შემოსავლების დაგეგმვა. აგრეთვე, მოსაკრებლის ამოღების მომსახურებაზე ხელშეკრულება გაფორმდეს ისეთი პირობებით, რომელიც მიმწოდებელს მისცემს მოტივაციას მოსაკრებლის მაქსიმალურად ამოღებაზე. გარდა ამისა, გამგეობის მიერ გატარდეს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მოსაკრებლის არ გადამხდელ პირთა მიმართ. აღნიშნული ხელს შეუწყობს დასუფთავების მოსაკრებლის სახით მიღებული შემოსავლების ზრდას. წყლის სისტემის ექსპლოატაცია კრ იტერიუმი: კანონმდებლობის მიხედვით მომხმარებლების წყლით მომარაგება განეკუთვნება ისეთ საქმიანობას, რომელიც საჭიროებს სპეციალურ ნებართვას - ლიცენზიას. ლიცენზიის მოპოვების შემდეგ, განისაზღვრება წყლის გადასახადის ტარიფები, რომლის აკრეფას ახორციელებს წყალმომარაგების განმახორციელებელი სუბიექტი, ხოლო გადახდილი გადასახადი აღირიცხება შესაბამისი ქვითრის გამოწერით. გარ ემოება: 2015 წელს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა სოფელ არბოშიკში წყლის სისტემის რეაბილიტაციის სამუშაო 23 , ღირებულებით 576.4 ათასი ლარი. ხელშეკრულების ფარგლებში მოეწყო რეზერვუარის რეაბილიტაცია, გამანაწილებელი ქსელის მოწყობა, მრიცხველების მონტაჟი. დოკუმენტაციის მიხედვით, სამუშაოების დასრულება და ექსპლოატაციაში მიღება განხორციელდა 2015 წლის 28 დეკემბერს. აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. წყლის სისტემა ფუნქციონირებს და ჩართულია წყლის მრიცხველებიც. მოსახლეობასთან გასაუბრებით გაირკვა, რომ მრიცხველების ჩვენების მიხედვით, წყლის გადასახადის აკრეფას ახორციელებს ამავე სოფელში მცხოვრები ორი პიროვნება, თუმცა მათ მიერ არ ხდება ქვითრების გამოწერა. აღნიშნული პირების გამოკითხვით გაირკვა, რომ ისინი 2016 წლის ივლისიდან გამგეობის წარმომადგენლების სიტყვიერი დავალების საფუძველზე ახორციელებენ მოსახლეობიდან წყლის გადასახადის ამოღებას და ამოღებულ თანხას ინაწილებენ ხელფასის სახით, სანაცვლოდ კი ემსახურებიან ჭაბურღილებს (ჩართვა, გამორთვა, აუზის გასუფთავება). გადასახადის აკრეფის დროს არ ხდება ქვითრების გამოწერა და ამოღებული თანხა აღირიცხება მხოლოდ მათ პირად ჩანაწერებში. მუნიციპალიტეტის მხრიდან წყლის სისტემის ექსპლუატაციის პროცესზე არ არის დაწესებული სათანადო კონტროლის მექანიზმები და საკითხი საჭიროებს სამართლებრივ რეგულირებას. 23 შპს „ნიუ-მშენთან“გაფორმებული ხელშეკრულება № 118. 19.10.2015 წ. 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 რ ეკომენდაცია №10: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) უზრუნველყოს მისი კუთვნილი წყალმომარაგების ქსელის მართვისა და ექსპლოატაცის პროცესის მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში მოყვანა. შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობა კრ იტერ იუმი: საქართველოს კანონის „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ მიხედვით, შიდა აუდიტის სუბიექტი ანგარიშვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის წინაშე და დაწესებულების სხვა სუბიექტებისგან ფუნქციურად დამოუკიდებელია. შიდა აუდიტის სუბიექტი ფუნქციურად დამოუკიდებელია ასევე შიდა აუდიტის დაგეგმვის, განხორციელებისა და ანგარიშგების პროცესში. მუნიციპალიტეტის წარმატებული საქმიანობისათვის მნიშვნელოვანია სისტემის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული შიდა აუდიტის სამსახურის შექმნა. შიდა აუდიტის სამსახურის მიზანია დაეხმაროს მუნიციპალიტეტს იმ პოლიტიკისა და პროცედურების განხორციელებაში, რომლებიც დაადგინა ხელმძღვანელობამ მოწესრიგებული და ეფექტიანი მართვის მიზნით. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად შიდა აუდიტის სამსახურის უპირველეს ფუქციას სისტემური ხარვეზების შესწავლა და მათ გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული რეკომენდაციების შემუშავება წარმოადგენს. შიდა აუდიტის რეკომენდაციებმა უნდა უზრუნველყოს ორგანიზაციის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის ზრდა. შიდა აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციები უნდა დაეხმაროს ხელმძღვანელობას ორგანიზაციაში ჩამოაყალიბოს ისეთი სისტემები, რომელიც გააუმჯობესებს ფინანსების მართვას, ორგანიზაციის აქტივების დაცვას, ბუღალტრული აღრიცხვის სათანადო წარმოებას და სხვ. რეკომენდაციების დახმარებით ორგანიზაციამ უნდა შეძლოს ეფექტიანი შიდა კონტროლის სისტემის დანერგვა, რომლითაც შესაძლებელი იქნება ტექნიკური და ფუნქციური ხარვეზების აღმოჩენა, თაღლითობისა და შეცდომების გამოვლენა და პრევენცია. გარ ემოება: დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შექმნილია შიდა აუდიტის სამსახური. სამსახურის მიზანია გამგეობის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში ჩაატაროს სისტემური, შესაბამისობის, ეფექტიანობის, ფინანსური და ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტი. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ 2015-2016 წლებში ჩატარებულია მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული ა(ა)იპ-ების 10 და შპს-ების 3 აუდიტი, ხოლო გამგეობის სტრუქტურული ერთეულებიდან 2016 წელს შემოწმებულია მხოლოდ სოციალურ და ჯანდაცვის საკითხთა განყოფილება. აღსანიშნავია, რომ შპს „სერვისი 2007-ის“ აუდიტის ფარგლებში, შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულია რეკომენდაციები ნარჩენების გატანის მომსახურებაზე ზედამხედველობისა და დასუფთავების მოსაკრებლის ადმინისტრირების გაუმჯობესებაზე. კანონმდებლობის მიხედვით, ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ვალდებულია გაითვალისწინოს შიდა აუდიტის ანგარიშში ასახული 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 რეკომენდაციები და უზრუნველყოს მისი დროული შესრულება, ხოლო აღნიშნულ რეკომენდაციებზე სათანადო (დროული) რეაგირება განხორციელებული არ არის. მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურს არ განუხორციელებია გამგეობის სამსახურების საქმიანობის შესწავლისა და რისკის შეფასების სათანადო პროცედურები. აღნიშნული პროცედურების საფუძველზე უნდა მომხდარიყო გამგეობის საქმიანობაში ძირითადი რისკების იდენტიფიცირება და შესაბამისი რეკომენდაციების გაცემა. მუნიციპალიტეტში არსებულმა ფინანსური მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემამ ძირითადად ვერ უზრუნველყო გამოევლინა ის უზუსტობები, რომელებიც აღნიშნულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშში. შედეგად, შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობის ორგანიზება ვერ უზრუნველყოფს, რომ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანოს მუნიციპალიტეტის რესურსების ეკონომიურად გამოყენებაში, გამგეობის წინაშე არსებული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებასა და მუნიციპალიტეტის დასახული მიზნების მიღწევაში. მუნიციპალიტეტის სტრუქტურულ ერთეულებზე შიდა აუდიტის სამსახურს არ გაუცია შესაბამისი რეკომენდაციები, რაც უზრუნველყოფდა რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას. რ ეკომ ენ დაცია №11 : დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებზე მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მოახდინოს სათანადო (დროული) რეაგირება. 3.სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე დე დოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობას 3.1. პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი, რომელიც მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშება, რომელზეც გამოითქვა აუდიტორული მოსაზრება, შეიცავს: სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშება, რომელზეც გამოითქვა აუდიტორული მოსაზრება, შეიცავს: 1. ბალანსს; 2. 3. 4. 5. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით; ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ; ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ; ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ; 6. 7. 8. 9. ანგარიშს არასაბიუჯეტო საქმიანობით მიღებული სახსრების მოძრაობის შესახებ; ანგარიშს მიზნობრივი დაფინანსებისა და მიზნობრივი გრანტების შესახებ; ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ; ანგარიშს არასაოპერაციო შემოსავლებისა და არასაოპერაციო ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ; 10. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე; 11. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ; 12. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ კრედიტორულ დავალიანებათა შესახებ; 13. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ ორგანიზაციულ ჭრილში; 14. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. ჩვენი აზრით, ფინანსური ანგარიშგების შესახებ პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი ნორმატიული აქტების შესაბამისად:  „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქცია“;  „ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება. 35 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 პირობით ი მოსაზრების საფუძვლები 3.2.1 შენობა-ნაგებობები №1 : 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა შპს „გზას“ გადაურიცხა 5.3 ათასი ლარი. აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა 2015 წელს გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მიმწოდებლის მიმართ წარმოქმნილ კრედიტორულ დავალიანებას. კერძოდ, მიმწოდებელმა 2015 წლის დეკემბერში წარმოადგინა ხელშეკრულების ფარგლებში სრულად შესრულებული სამუშაოები, თანხით 85.3 ათასი ლარი24 . მთლიანი ღირებულება მუნიციპალიტეტის მიერ უნდა აღრიცხულიყო „შენობანაგებობების“ შესაბამის მუხლში, ხოლო გადასახდელი 5.3 ათასი ლარი „აქტივების მიწოდებით დარიცხული ვალდებულებების“ მუხლში. ნაცვლად ამისა, 5.3 ათასი ლარი მუნიციპალიტეტმა წარმოადგინა 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში „შენობა-ნაგებობების“ მუხლში.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №1) „აქტივების მიწოდებით დარიცხული ვალდებულებების“ საწყისი მუხლი შემცირებულია 5.3 ათასი ლარით, ასევე არასრულადაა წარმოდგენილი ინფორმაციები ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანებების შესახებ ფორმაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №10).  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №1, ფორმა №5) „შენობანაგებობების“ საწყისი მუხლი შემცირებულია 5.3 ათასი ლარით, ხოლო იმავე თანხით გაზრდილია „შენობა-ნაგებობების“ მუხლის საბოლოო ნაშთი.  აქტივზე მუნიციპალიტეტის მიერ 2016 წელს დარიცხულია ცვეთა. დარიცხული ცვეთის თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2, ფორმა №3, №5) არასწორადაა წარმოდგენილი „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლი.  გარემოებები გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილ „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. №2. 2016 წელს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ შეძენილია გარე-განათებისათვის ახალი მოხმარების აღრიცხვის 11 ერთეული კვანძის მოწყობის და გამანაწილებელ ქსელზე მიერთების სამუშაოები, საერთო თანხით 4.4 ათასი ლარი25 . აღნიშნული ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილია „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ“ ფორმაში „ელექტროგადამცემი ხაზების“ მუხლში. შეძენილი მრიცხველები მუნიციპალიტეტისათვის არ წარმოადგენს აქტივს, რადგან ელექტროგამანაწილებელი კომპანიის კუთვნლილებაა და შესაბამისად, აღრიცხული უნდა იყოს „სხვა დანარჩენი საქონლისა და მომსახურების მუხლში“.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2, №3) „სხვა დანარჩენი საქონლისა და მომსახურების“ მუხლი შემცირებულია 4.4 ათასი ლარით. 24 25 2015 წლის ხელშეკრულება №109. 2016 წლის ხელშეკრულება №80. 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18  იმავე თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2-1) გაზრდილია „შენობა-ნაგებობების“ მუხლი.  გარემოებები გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილ „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 3.2.2 გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტმა სხვადასხვა მიმწოდებლებისგან 26 შეიძინა სპორტული ინვენტარი, მათ შორის, 500 ლარზე ნაკლები ღირებულების მცირეფასიანი ინვენტარი, საერთო თანხით 2.4 ათასი ლარი. აღნიშნული წარმოადგენს „გრძელვადიან მცირეფასიან აქტივს“ და ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი უნდა იყოს შესაბამის მუხლში, ნაცვლად „სხვა მანქანა-დანადგარისა და ინვენტარის“ მუხლისა.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №1, №2-1, №5) „მანქანადანადგარებისა და ინვენტარის“ მუხლი გაზრდილია 2.4 ათასი ლარით, ხოლო იმავე თანხით შემცირებულია „გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივის“ მუხლი.  გრძელვადიან მცირეფასიან აქტივებს არ ერიცხება ცვეთა, შესაბამისად, დარიცხული ცვეთის თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2, №3, №5) გაზრდილია „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების მუხლი“.  გარემოებები გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილ „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 3.2.3 სხვა მოკლევადიანი კრედიტორული დავალიანება 2016 წელს სოფელ არბოშიკისათვის შეძენილია პლასტმასის მილი, ასევე სოფელ არხილოსკალოში მანიშნებლის კეთილმოწყობისათვის ჯაჭვი , საერთო თანხით 1.0 ათასი ლარი. მიმწოდებლებმა აღნიშნული მასალები წარმოადგინეს 2016 წლის ბოლოს, ხოლო თანხის ანაზღაურება მოხდა 2017 წელს. მიმწოდებლებისათვის გადასახდელი თანხა წარმოადგენს ვალდებულებას და ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი უნდა იყოს „სხვა კრედიტორული დავალიანების“ მუხლში. 27  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №1, №10) „სხვა კრედიტორული დავალიანების“ მუხლი შემცირებულია 1.0 ათასი ლარით. 3.2.4 სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურება 2016 წელს მუნიციპალიტეტის მიერ შეძენილია 9.0 ათასი ლარის ღირებულების მრიცხველები28 , რომელიც წარმოდგენილი არ არის ფინანსურ ანგარიშგებაში. მრიცხველები წარმოადგენს ენერგოკომპანიის საკუთრებას, შესაბამისად, მრიცხველების შესაძენად გადახდილი თანხა 26 27 28 2016 წლის ხელშეკრულებები №75, №88. 2016 წლის ხელშეკრულებები № 127 და № 132. 2016 წლის ხელშეკრულება №114. 37 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2 0 18 მუნიციპალიტეტისათვის წარმოადგენს ხარჯს და წარმოდგენილი უნდა იყოს ფინანსური ანგარიშგების შესაბამის მუხლში.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2, №3) „სხვა დანარჩენი საქონლისა და მომსახურების“ მუხლი შემცირებულია 9.0 ათასი ლარით.  გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილ „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 3.2.5 სხვა მიმდინარე ხარჯი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი შესრულებულ სამუშაოებზე საგარანტიო ვადით მიმწოდებლებს უკავებს 2.5%-ს. წინა წლებში განხორციელებულ სამუშაოებზე დაკავებული თანხა - 54.6 ათასი ლარი, მიმწოდებლებისათვის ანაზღაურებულია 2016 წელს და ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილია ფორმა №2-ში „სხვა მიმდინარე ხარჯის“ მუხლში. დაკავებული საგარანტიო თანხები წარმოადგენს აქტივების მიწოდებით დარიცხულ ვალდებულებებს და წარმოდგენილი უნდა იყოს შესაბამისი წლების ფინანსურ ანგარიშგებაში, როგორც მუნიციპალიტეტის კრედიტორული დავალიანება. შესაბამისად, მიმწოდებლებისათვის ანაზღაურებული 54.6 ათასი ლარი წარმოადგენს ვალდებულების კლებას და მისი ასახვა „სხვა მიმდინარე ხარჯის“ მუხლში არასწორია.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - დანართი ფორმა №2, №3) „სხვა მიმდინარე ხარჯის“ მუხლი გაზრდილია 54.6 ათასი ლარით.  გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილ „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების გამოსწორების მდგომარეობა 2014 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2012-2013 წლების ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი, რომლის შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანება. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური აუდიტის მიმდინარეობისას გაირკვა, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ გატარებულია სათანადო ღონისძიებები და 2016 წლის მდგომარეობით წინა აუდიტის ანგარიშში დაფიქსირებული თითქმის ყველა დარღვევანაკლოვანება გამოსწორებულია. 38 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 6/36 ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტი 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის"(პროგრამის კოდი: 03.01) ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა .............................................................................................................................2 რეკომენდაციები..............................................................................................................................................3 შესავალი ნაწილი.............................................................................................................................................4 ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ.......................................................5 ძირითადი ტექსტი ..........................................................................................................................................9 1. გამარტივებული შესყიდვები ............................................................................................................9 2. ხელშეკრულების პირობების შესრულება.................................................................................... 13 3. ხელშეკრულებების ათვისება......................................................................................................... 14 4. შესყიდვის პროცესის მიმდინარეობა............................................................................................ 15 4.1. ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოები............................................................................ 15 4.2. გამწვანებული ტერიტორიების აღდგენა-მოწყობა.................................................................. 17 5. დამატებული ღირებულების გადასახადი................................................................................... 20 6. აფიდავიტი......................................................................................................................................... 21 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი .................................................................................................. 25 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები......................................................................................... 25 1 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ (პროგრამის კოდი: 03 01) ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევანაკლოვანებები:  საქართველოს მთავრობის განკარგულების შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით, დენდროლოგიური პარკისა და თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიაზე დარგო 398 მიმდინარეობისას დაშვებულია შემდეგი ხარვეზები: ათასზე მეტი ხე-მცენარე. პროცესის - 2015 წლის განმავლობაში ხე-მცენარეების დარგვისა და მოვლის სამუშაოები მერიამ შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. საშემოდგომო პერიოდისათვის მერიას შეეძლო ელექტრონული ტენდერის გამოყენება. გამარტივებული შესყიდვის განხორციელებით, მერიამ დაკარგა სატენდერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. - მუნიციპალიტეტმა საგაზაფხულო რგვებზე ამოიღო დარგულ ნერგებზე მეტი ორმოები. შესაბამისად, ზედმეტად ამოღებული ორმოების ღირებულება არაეფექტიან ხარჯს წარმოადგენს. - განაშენიანებული ნარგაობების დაახლოებით მესამედი გამხმარია ან აღარ არსებობს. გაფორმებული ხელშეკრულებით, შემსყიდველი ორგანიზაციის ინტერესები საკმარისად არ იყო დაცული. კერძოდ, ხელშეკრულების პირობები გამხმარი ნარგაობების ჩანაცვლებას არ ითვალისწინებდა. შედეგად, მერიამ ვერ უზრუნველყო საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული ხე-მცენარეების სრულად განაშენიანება.  ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტმა ცალკეულ შემთხვევებში არ/ვერ გამოიყენა საჯარიმო სანქცია ხელშეკრულების პირობების დარღვევისათვის. შედეგად, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი ფინანსური რესურსი.  ქალაქ თბილისის მერიას ზოგიერთი ხელშეკრულების ფარგლებში არ ჰქონდა შერჩეული სათანადო ტერიტორია ხე-მცენარეების განაშენიანებისათვის და ნარგაობები გადასცა ქ. თბილისის რაიონის გამგეობებს. ნარგაობის ძირითადი ნაწილი გახმა, რის გამოც შესაბამისი თანხები დაიხარჯა არაეფექტიანად.  ახალი ზოოპარკის შემოღობვის პროცესში, სამუშაოების ნაწილის მოცულობების კორექტირებები არ ასახულა შესრულებული სამუშაოების აქტებში. შესაბამისად, სამუშაოს ფაქტობრივი ღირებულება საჭიროებს ხელახლა გაანგარიშებას.  ონკოლოგიური ცენტრის მიმდებარედ გაშენებული ნარგაობის მნიშვნელოვანი ნაწილი გამხმარია ან აღარ არსებობს. აუდიტის ობიექტმა გასწია არაეფექტიანი ხარჯი, რადგან საბიუჯეტო ასიგნების გამოყოფით განსაზღვრული მიზანი ტერიტორიის განაშენიანების შესახებ, არ არის მიღწეული. 2 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობის მიზნით გაფორმებული ხელშეკრულებები მოიცავს ტერიტორიების დასუფთავებას, საყოფაცხოვრებო ნარჩენის შეგროვებასა და გატანას. ხარჯთაღრიცხვებისა და შესრულებული სამუშაოების აქტების თანახმად, ამ მომსახურებაზე არასწორად დარიცხულია დამატებული მართვასთან დაკავშირებული ღირებულების ხარვეზების შედეგად გადასახადი, ზედმეტად რაც შესყიდვების გადახდილ სახსრებს წარმოადგენს.  ჩატარებული ტენდერების შესწავლით გამოვლინდა შემთხვევები, როცა მეტი ფინანსური სარგებლის მისაღებად ტენდერში მონაწილე პირები, სავარაუდოდ, მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებით და არღვევდნენ კანონმდებლობით განსაზღვრულ აფიდავიტის მოთხოვნებს, რამაც გამოიწვია საბიუჯეტო რესურსის არაეკონომიური ხარჯვა. წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა- ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ დაგეგმოს დამატებითი ექსპერტიზა (მათ შორის, ფარული სამუშაოებისათვის) თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოების რეალური მოცულობებისა და ღირებულების დასადგენად. რეკომენდაცია №2: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურმა დაასრულოს ქ. თბილისის ტერიტორიაზე ხე-მცენარეების მასობრივი განაშენიანების ადგილების აღწერა. აღწერის შედეგებიდან გამომდინარე, კომპეტენციის ფარგლებში, განსაზღვროს ნარგაობების ხმობისა და დაზიანების მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შეიმუშაოს მოვლა-პატრონობის ისეთი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ნარგაობების დაცულობას, მეჩხერიანობის აღმოფხვრასა და ხმობის მაჩვენებლის მინიმუმამდე შემცირებას. რეკომენდაცია №3: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობის მომსახურების შესყიდვისას, ცალკე გამოყოს დღგ-დან გათავისუფლებული მომსახურების სახარჯთაღრიცხვო პოზიციები, რათა არ მოხდეს აღნიშნული გადასახადის დარიცხვა. რეკომენდაცია №4: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა, პრეტენდენტების მიერ ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის და/ან ხელშეკრულების გაფორმებისაგან თავის არიდების შემთხვევებში, ამასთანავე, ყურადღება შეიმუშაოს გაამახვილოს აფიდავიტის კონტროლის დამატებითი შესაძლო დარღვევის მექანიზმები ფაქტებზე. პრეტენდენტების არაკეთილსინდისიერი ქმედებების გამოსავლენად და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. მიზანშეწონილია მერიის შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის საქალაქო სამსახურმა შეისწავლოს აფიდავიტის შესაძლო დარღვევის შემთხვევები და მოახდინოს შესაბამისი რეაგირება. 3 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესავალი ნაწილი აუდიტის საგანი 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ (პროგრამის კოდი: 03 01) ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა.  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა.  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ (პროგრამის კოდი: 03 01) ფარგლებში გაწეული საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. აქედან გამომდინარე, აუდიტმა მოიცვა „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ საკასო შესრულება - ჯამში 24 730.3 ათასი ლარის ოდენობით. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობითა და მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ ხელმძღვანელობა ასევე პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. 4 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აუდიტორის პასუხისმგებლობა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ (პროგრამის კოდი: 03 01) ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი წარიმართა აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას იმ მიზნით, რათა მიღებულ იქნეს გონივრული რწმუნება იმასთან დაკავშირებით, შეესაბამება თუ არა მუნიციპალიტეტის საქმიანობა მოქმედ კანონმდებლობას, აუდიტის საგნის შესაბამისად. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები1 – – საბიუჯეტო კოდექსი; საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“; – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტში „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამას“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, მერიის და მთავრობის სამართლებრივი აქტების საფუძველზე ახორციელებს მერიის სტრუქტურული ერთეული - ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახური. სამსახური მოქმედებს საქართველოს კანონმდებლობის, თბილისის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების სამართლებრივი აქტების საფუძველზე. სამსახური ანგარიშვალდებულია თბილისის მერისა და თბილისის მთავრობის წინაშე. ეკოლოგიისა ეკოლოგიური და გამწვანების პირობების საქალაქო შექმნა და სამსახურის ძირითადი ეკოლოგიური ამოცანებია: წონასწორობის ჯანსაღი შენარჩუნება; მუნიციპალიტეტის დაქვემდებარებაში არსებული გამწვანების ობიექტების მოწყობა, მოვლა- 1 საანგარიში პერიოდში მოქმედი რედაქციების მიხედვით. 5 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პატრონობა და ექსპლუატაცია; ბუნებათსარგებლობის, გარემოს დაცვისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახური შედგება სამი სტრუქტურული ქვედანაყოფისაგან: 1. თბილისის შემოსასვლელების, სანაპიროების, პარკების აღდგენისა და მოწყობის განყოფილება. 2. ბაღ-სკვერების, მოედნების, ფერდობების, გაზონების, ყვავილნარების, ლანდშაფტების ექსპლუატაციის, აღდგენისა და მოწყობის განყოფილება. 3. ეკოლოგიის, მწვანე ნარგავების მოვლისა და გარემოს დაცვითი ღონისძიებების განყოფილება. სამსახურის ძირითადი ფუნქციებია:  თბილისის გამწვანების პრიორიტეტების, პროგრამებისა და გეგმების შემუშავება;  სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობა ბუნებათსარგებლობის, გარემოს დაცვისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საკითხებში;  გასამწვანებელი ტერიტორიების პროექტირება და მოწყობა, გამწვანება-განაშენიანება; გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა;  დაზიანებული ტერიტორიების სპეციალური გამოკვლევა, აღდგენა და გაშენება-გამწვანება; ნიადაგის ნაყოფიერების აღდგენის ღონისძიებებში მონაწილეობა;  თბილისის ტერიტორიაზე არსებული სარწყავ-სამელიორაციო სისტემების დაგეგმარება და მშენებლობა. არსებული სარწყავი ქსელების შესწავლა, მოწესრიგება და რეაბილიტაცია;  კანონმდებლობით დადგენილი წესით, სპეციალური ჭრების დაგეგმვა და განხორციელება. ზეხმელი და ავარიული ხეების გეგმური ჭრა ან საჭიროების შემთხვევაში, ფორმირება და ამოძირკვა;  კერძო საკუთრებაში არსებული მწვანე ნარგავების (გარდა, ხილ-კენკროვანი მცენარეებისა) ჭრაზე ნებართვის გაცემა და სხვ. ბიუჯეტის მიმოხილვა. „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამა“ მტკიცდება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ფარგლებში და მისი შემადგენელი ნაწილია. პროგრამის ხარჯვითი ნაწილის შესრულებაზე პასუხისმგებელია ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახური. მას დამოუკიდებელი საბიუჯეტო ანგარიში და საკუთარი საბიუჯეტო შემოსულობები არ გააჩნია. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ საკასო ხარჯი 24 730.3 ათასი ლარია. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია ცხრილში: ცხრილი 1. „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ გადასახდელები, 2015-2016 წწ. (ათასი ლარი) დასახელება გადასახდელები 2015 წელი 2016 წელი ჯამი 12 372.1 12 358.2 24 730.3 ხარჯები 8 212.9 8 390.2 16 603.1 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3 662.5 2 315.7 5 978.2 ფინანსური აქტივების ზრდა 127.0 1 596.9 1 723.9 ვალდებულებების კლება 369.7 55.4 425.1 6 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ ასიგნებები ჩაშლილია მუხლობრივად. პროგრამის ხარჯების მუხლი შედგება „საქონელი და მომსახურების“ (99,95%) და „სხვა ხარჯების“ (0,05%) მუხლებისაგან. „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლიდან ძირითადად დაფინანსებულია ბაღ-სკვერებისა და გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა, ნერგების, ყვავილებისა და დეკორატიული მცენარეების შესყიდვა-დარგვა, ხეების სხვლა-ფორმირება, მოჭრა და გატანა, სარწყავი სისტემის მოვლაპატრონობა და სხვ. შესყიდული სხვადასხვა დასახელების ნერგებით განაშენიანებულია თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორია, დენდროლოგიური პარკი, მახათას და ელიას მთები, გზაგამყოფი ზოლები, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილები და სხვ. დიაგრამა 1. „საქონლისა და მომსახურების” მუხლიდან გაწეული ხარჯები, 2015-2016 წწ. 6% 12% სხვადასხვა დასახელების ნერგების შესყიდვა თანმდევი მომსახურებით - 3 185.1 ათასი ლარი 5% ხეების სხვლა-ფორმირება, გამხმარი, დაზიანებული ხეების ჭრა - 1 929.6 ათასი ლარი სხვადასხვა დასახელების ყვავილებისა და დეკორატიული მცენარეების შესყიდვა თანმდევი მომსახურებით - 1 002.4 ათასი ლარი სარწყავი სისტემისა და წყლის სასმელი სოკოების მოვლა-პატრონობა - 828.9 ათასი ლარი 19% 58% ბაღ-სკვერებისა და გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა - 9 648.3 ათასი ლარი „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლიდან 2015-2016 წლებში დაფინანსებულია შემდეგი პროექტები:  თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოები - 1 420.9 ათასი ლარი;  ოპერისა და ბალეტის თეატრის მიმდებარედ არსებული სკვერის მოწყობა - 658.3 ათასი ლარი;  დენდროლოგიური პარკის შემოღობვა - 510.4 ათასი ლარი;  თბილისის დენდროლოგიური პარკის 180 ჰა ფართობზე რეაბილიტაციის სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაცია - 326.2 ათასი ლარი;  რობაქიძის გამზირზე არსებული გამწვანებული ტერიტორიის მოწყობა - 667.8 ათასი ლარი;  თამარაშვილის ქუჩაზე ხეივნის მოწყობა - 622.7 ათასი ლარი;  ბორის პაიჭაძის ქუჩაზე, მაიაკოვსკის ძეგლის მიმდებარედ, სკვერისა და გამწვანებული ტერიტორიის მოწყობა - 479.2 ათასი ლარი;  რუსთაველის გამზირი №10-ის (თბილისის კლასიკური გიმნაზია) მიმდებარედ არსებული სკვერის აღდგენა-მოწყობა - 232.3 ათასი ლარი და სხვ. 7 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლიდან დაფინანსებულია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული საწარმოების - შპს „თბილისის პარკების“ და შპს „თბილსერვისჯგუფის“ კაპიტალის ზრდა. კერძოდ, ასიგნებები გამოყოფილია მიზნობრივად, მუნიციპალიტეტის მთავრობის განკარგულებების შესაბამისად. „ვალდებულებების კლების“ მუხლიდან დაფინანსებულია ბალანსზე რიცხული კრედიტორული დავალიანებები, რომლებიც წარმოიშვა წინა წელს შესრულებული სამუშაოებისა და გაფორმებული მიღება-ჩაბარებების აქტების საფუძველზე. სახელმწიფო შესყიდვების სტატისტიკა „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ ფარგლებში საჭირო საქონლის, მომსახურებისა და სამშენებლო სამუშაოს შესყიდვის პროცედურებს, მოთხოვნების საფუძველზე, ახორციელებს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური შესყიდვების საქალაქო სამსახური. ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახური სატენდერო კომისიაში წარმოდგენილია დარგობრივად, კომისიის წევრების სახით. ცხრილში მოცემულია გამწვანების ღონისძიებების პროგრამული შესყიდვების სტატისტიკა 20152016 წლებში: ცხრილი 2. 2015-2016 წლებში განხორციელებული შესყიდვების რაოდენობა და ფაქტობრივი ხარჯი (ათასი ლარი) 2015 წელი 2016 წელი ჯამი შესყიდვის საშუალება რაოდენობა ხარჯი რაოდენობა ხარჯი რაოდენობა ხარჯი 31 1 470.0 3 74.3 34 1 544.3 1 1 420.9 7 697.9 8 2 118.8 ელექტრონული ტენდერი 86 8 900.8 94 9 928.5 180 18 829.3 სულ 118 11 791.7 104 10 700.7 222 22 492.4 გამარტივებული შესყიდვა გამარტივებული ელექტრონული ტენდერი როგორც მონაცემებიდან ჩანს, 2015-2016 წლებში „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ ფარგლებში მერიამ განახორციელა სულ 222 სახელმწიფო შესყიდვა. აქედან, 188 შესყიდვა ჩატარდა ტენდერების სახით. გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით გაფორმდა 34 ხელშეკრულება. აღსანიშნავია, რომ გამარტივებული შესყიდვების გამოყენების ტენდენცია დადებითია. კერძოდ, 2015 წელთან შედარებით, 2016 წელს შესყიდვის ამ საშუალების რაოდენობა 31-დან 3-მდე შემცირდა. 2015 წელში გამარტივებული შესყიდვის საფუძველს წარმოადგენდა გადაუდებელი აუცილებლობა და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად ჩატარება. 8 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ძირითადი ტექსტი 1. გამარტივებული შესყიდვები ზოგადი მიმოხილვა: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2015 წელს გამარტივებული შესყიდვებით განახორციელა ორმოების ამოღების, 398 143 ხე-მცენარის დარგვის, ტერიტორიის შემოღობვის და წლის ბოლომდე მოვლა-პატრონობის მომსახურების შესყიდვა. ნარგავები ძირითადად გაშენებულია თბილისის დენდროლოგიური პარკსა და თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიაზე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან ფაქტობრივად გაიხარჯა 826.4 ათასი ლარი. გამარტივებული შესყიდვების საფუძველი იყო საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 2 თებერვლის №105 განკარგულება. კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვა, შესყიდვების კანონმდებლობის შესაბამისად, შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ტენდერისა და გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ტენდერის შემთხვევაში სახელშეკრულებო ფასი დგინდება ელექტრონული ვაჭრობის შედეგად, საჯაროდ და გამჭირვალედ. შესყიდვის აღნიშნული საშუალების გამოყენებისას, შესაძლებელია ხელშეკრულება გაფორმდეს ყველაზე დაბალი ფასის წარმომდგენ პრეტენდენტთან. შემსყიდველმა ორგანიზაციამ შესაძლებელია გამოიყენოს გამარტივებული შესყიდვის საშუალება, როდესაც არსებობს კანონმდებლობით დადგენილი გარემოებები. მათ შორის, სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად ჩატარების მიზნით, შესყიდვების საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტით2. ფორმა შესაძლებელია დადგინდეს შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია რაციონალურად და საქართველოს სახელმწიფო ინტერესების გათვალისწინებით განახორციელოს შესყიდვები, მისთვის გამოყოფილ ასიგნებათა ფარგლებში3. შესყიდვის განხორციელება. 2015 წლის დასაწყისში ქალაქ თბილისის მერიამ საქართველოს მთავრობას წარუდგინა განკარგულების პროექტი, წლის განმავლობაში 400 000 ძირი ხე-მცენარის დარგვისა და მოვლა-პატრონობის ღონისძიებების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად განხორციელების მიზნით. განკარგულების პროექტის განმარტებითი ბარათის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტი რგვების სამუშაოების დაწყებას ითვალისწინებდა თებერვალში, რომელიც განხორციელდებოდა ორ ეტაპად: გაზაფხულზე დაირგვებოდა 200 000 ძირი ხე-მცენარე, ძირითადად დენდროლოგიურ პარკში, ხოლო დანარჩენი - 200 000 ძირი გაშენდებოდა შემოდგომაზე. სამუშაოთა შეუფერხებელი წარმოებისათვის საჭირო იყო რგვისათვის ორმოების წინასწარი მომზადება, ტერიტორიის შემოღობვა, სანერგე მეურნეობიდან ნერგების ამოღება, ტრანსპორტირება და სხვ. აღნიშნული სამუშაოების განხორციელებისათვის მერიამ მოითხოვა გამარტივებული შესყიდვის საშუალების გამოყენება. 2 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 101, პუნქტები 1, 3 („დ“). 3 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“: მუხლი 7, პუნქტი 2(ა). 9 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 2 თებერვლის №105 განკარგულებით, ქალაქ თბილისის მერიას უფლება მიეცა 2015 წელს გამარტივებული შესყიდვით შეეძინა 400 000 ძირი ხე-მცენარის დარგვისა და მოვლის სამუშაოები, ღირებულებით - 905.5 ათასი ლარი. საგაზაფხულო რგვების პერიოდში, თებერვლიდან მაისის ჩათვლით, გამარტივებული შესყიდვების ხელშეკრულებების შესაბამისად, მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა 72 043 სხვადასხვა დასახელების ნერგის4 დარგვა და შემდგომი მოვლა-პატრონობა5. შესაბამისად, აღნიშნულ პერიოდში მერიამ ვერ უზრუნველყო მთავრობის სამართლებრივი აქტის განმარტებითი ბარათით და გაფორმებული ხელშეკრულებებით დაგეგმილი 200 000 ნერგის დარგვა. საშემოდგომო რგვებზე ქ. თბილისის მერიამ შეისყიდა 326 100 ნერგი, შესაბამისი დარგვისა და მოვლა-პატრონობის მომსახურებით. შესყიდვის პროცედურები მერიამ დაიწყო 2015 წლის 15 სექტემბერს, კერძოდ გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულება გააფორმა სხვადასხვა დასახელების ნერგების შესყიდვაზე. ამდენად, თებერვლიდან მნიშვნელობის სექტემბრამდე ღონისძიების დროში პერიოდისათვის შეუზღუდავად და არსებობდა საზოგადოებრივი შეუფერხებლად ჩატარების შესაძლებლობა. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის განმარტებით ბარათში მოყვანილი არგუმენტი, საშემოდგომო რგვებისათვის გამარტივებული შესყიდვის გამოყენების შესახებ, არ იყო სათანადოდ დასაბუთებული. გამომდინარე აქედან, სწორად დაგეგმვის შემთხვევაში, მერიას შემოდგომის რგვებისათვის საჭირო ხე-მცენარეების დარგვისა და მოვლის სამუშაოების შესყიდვა შეეძლო ელექტრონული ტენდერის საშუალებით, მით უმეტეს, რომ ამ პერიოდში ათვისებულია საერთო თანხის 74%. ქალაქ თბილისის მერიამ მიმწოდებლები შეარჩია ელექტრონული ვაჭრობის გარეშე, არაკონკურენტულ გარემოში და სახელშეკრულებო ფასი დადგინდა მხოლოდ ორ პირს შორის შეთანხმების საფუძველზე. ამდენად, გამარტივებული შესყიდვის საშუალების გამოყენებით, აუდიტის ობიექტმა სავარაუდოდ დაკარგა სატენდერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. შპს „მექანიზატორის“ მიერ შესრულებული სამუშაო. საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის განმარტებითი ბარათის შესაბამისად, რგვისათვის საჭირო იყო 400 000 ორმოს წინასწარი ამოღება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ამ მიზნით გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულება გააფორმა შპს „მექანიზატორთან“, ღირებულებით 273.0 ათასი ლარი6. მიმწოდებელს 200 000 ორმო უნდა ამოეღო საგაზაფხულო რგვებისათვის, ხოლო დანარჩენი საშემოდგომოდ. ხელშეკრულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის მიხედვით, შპს „მექანიზატორმა“ საგაზაფხულო რგვებზე ამოიღო 91 257 ერთეული ორმო, რისთვისაც 4 მათ შორის, მერიამ სსიპ - ეროვნული სატყეო - სანერგე მეურნეობისაგან შეისყიდა 25670 ნერგი, ხოლო სხვადასხვა ორგანიზაციიდან საჩუქრად მიიღო 46373 ხე-მცენარე. 5 სსიპ - ეროვნული სატყეო - სანერგე მეურნეობის ხელშეკრ. №03.01/10/70; შპს - მცენარეთა დაცვის საწარმოს ხელშეკრ. №03.01/10/103. 6 ერთი ორმოს ამოღების ღირებულება 0.65 ლარი, გაუთვალისწინებელი სამუშაო - 13.0 ათასი ლარი. 10 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აუნაზღაურდა 59.3 ათასი ლარი7. წარმოდგენილი დოკუმენტაციითა და გაფორმებული ხელშეკრულებების შესრულებით ირკვევა, რომ იგივე პერიოდში განხორციელდა სულ 72043 ძირი ნერგის დარგვა, რაც 19 214-ით ნაკლებია სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტში დაფიქსირებული ამოღებული ორმოების რაოდენობაზე. აუდიტის ობიექტმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, მოხდა თუ არა 19 214 ორმოს შემდგომი გამოყენება. მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული სახელმწიფო შესყიდვების რაციონალურად განახორციელების ვალდებულება. ზედმეტად ამოღებული ორმოების ღირებულება - 12.5 ათასი ლარი, შესყიდვების მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზების შედეგად, მერიამ გახარჯა არაეფექტიანად. ტერიტორიის განაშენიანება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, საქართველოს მთავრობის განკარგულების შესაბამისად, 2015 წელს დარგო 398 143 ხე-მცენარე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან გაიხარჯა 826.4 ათასი ლარი. ხე-მცენარეები გაშენდა დენდროლოგიურ პარკსა და თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიებზე. აუდიტის ჯგუფმა, ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის პასუხისმგებელ პირებთან ერთად, 2017 წლის მარტში დაათვალიერა მცენარეების განაშენიანების ადგილები. 2015 წელს დენდროლოგიური პარკის ტერიტორიაზე დარგულია 72 043 ძირი სხვადასხვა დასახელების ნერგი: ნარგაობების დაახლოებით მესამედი გამხმარია ან აღარ არსებობს; მცენარეთა დასამაგრებლად არ არის გამოყენებული ჭიგოები; პარკის ზედამხედველობა არ ხორციელდება; ტერიტორია შემოღობილია, თუმცა ვერ უზრუნველყოფს ნარგაობების დაცვას, კერძოდ, შეინიშნებოდა შინაური ცხოველების ყოფნისა და მცენარეების დაზიანების ფაქტები. სურათი 1. დენდროლოგიური პარკი ანალოგიური მდგომარეობაა თბილისის ზღვისა და მიმდებარე ტერიტორიებზე, სადაც 2015 წელს მთავრობის განკარგულების ფარგლებში გაშენდა 326 100 ძირი ხე-მცენარე. 7 შპს „მექანიზატორი“, ხელშეკრულება №03.01/10/56. 11 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი 2. თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორია აღსანიშნავია, რომ 2016 წელს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ შპს „თბილისის პარკებს“ და შპს „თბილსერვის ჯგუფს“ შესაბამისი განკარგულებებით8 დაავალა დენდროლოგიურ პარკსა და თბილისის ზღვის მიმდებარედ, ასევე სხვა უბნებში დარგული ახალგაზრდა ხე-მცენარეების მორწყვა და მოვლა-პატრონობა (ტერიტორიის გათიბვა, სასუქის შეტანა). ამ მიზნით იურიდიულმა პირებმა 2016 წელს მიიღეს სულ 400.0 ათასი ლარი. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, 2017 წლიდან ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა არ ხორციელდება და არ ჩატარებულა არანაირი აგრო-ტექნიკური ღონისძიება. მცენარეთა ხმობა შესაძლოა გამოწვეული იყოს განაშენიანების პროცესის დაგეგმვაში არსებული ხარვეზებით. კერძოდ, 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ ტერიტორიების გამწვანებისა და მოვლა-პატრონობისათვის გაფორმებული სხვა ხელშეკრულებები, როგორც წესი, ითვალისწინებს ნერგების ჭიგოზე დამაგრებასა და შემდგომ მოვლა-პატრონობას. ამასთანავე, მიმწოდებელი ვალდებულია ჩაანაცვლოს დაზიანებული მცენარეები იმავე სახეობისა და ზომის ნერგებით. საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის ფარგლებში გაფორმებული ხელშეკრულებით, მცენარეების დარგვისა და მოვლა-პატრონობის შესახებ შემსყიდველი ორგანიზაციის ინტერესები საკმარისად არ იყო დაცული. კერძოდ, ხელშეკრულების პირობები ჭიგოს გამოყენებასა და გამხმარი ნარგაობების ჩანაცვლებას არ ითვალისწინებდა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ არ დააწესა სათანადო კონტროლი და არ მიიღო დამატებითი ზომები საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიების დაგეგმილი შედეგების მისაღწევად. აუდიტის ობიექტმა არ შეისყიდა ნარგაობების მოვლა-პატრონობის მომსახურება დამოუკიდებელი ვეგეტაციის პერიოდის მიღწევამდე, რამაც მათი მნიშვნელოვანი ნაწილის ხმობა განაპირობა. ამდენად, მერიამ სრულად ვერ უზრუნველყო 400 000 ძირი ხე-მცენარის განაშენიანება. 8 განკარგულებები: №13.10.303, 06.04.2016; №31.10.674, 10.08.2016. 12 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2. ხელშეკრულების პირობების შესრულება კრიტერიუმი: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ გამწვანების ღონისძიებების ფარგლებში გაფორმებული ხელშეკრულებები, როგორც წესი, ითვალისწინებს საჯარიმო სანქციებს. მიმწოდებელი ჯარიმდება ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის, მიწოდების ვადის გადაცილებისას, სამუშაოების გეგმა-გრაფიკის დარღვევისათვის, ხელშეკრულების შეწყვეტისას და სხვ. საჯარიმო თანხა ფიქსირებული პროცენტით იანგარიშება არაჯეროვანი შესრულების ყოველ შემთხვევაზე, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე და ა.შ. გარემოება: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა „გამწვანების ღონისძიებების პროგრამის“ ფარგლებში 2015-2016 წლებში ხელშეკრულებების პირობების დარღვევისათვის, მიმწოდებლებს დაარიცხა სულ 97.8 ათასი ლარის საჯარიმო სანქცია9. აუდიტის ობიექტის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლით გამოვლინდა, რომ 2 შემთხვევაში შესყიდვის ობიექტის დადგენილ ვადებში მიწოდება არ არის დასაბუთებული, ხოლო 2 შემთხვევაში მუნიციპალიტეტმა ვერ გამოიყენა პირგასამტეხლოს გავრცელების შესაძლებლობა. კერძოდ:  2015 წელს მუნიციპალიტეტმა შპს „დელტა ფლორასაგან“ ორი ხელშეკრულების ფარგლებში შეისყიდა 13 000 ნერგის დარგვა-მიწოდება, თანამდევი მოვლა-პატრონობით, ღირებულებით 196.0 ათასი ლარი10. სახელშეკრულებო პირობა ითვალისწინებდა ნერგების დარგვას ქ. თბილისში სხვადასხვა ტერიტორიის გასამწვანებლად, 2015 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით. აღნიშნული სამუშოების მიღება-ჩაბარება განხორციელდა 23 დეკემბერს, რაზეც მხარეებს შორის გაფორმდა შესაბამისი აქტი. მუნიციპალიტეტის განმარტებით, ნერგები დაირგო 30 ნოემბრამდე, ხოლო 23 დეკემბრამდე მიმდინარეობდა ნერგების დათვლა, რამაც მიღება-ჩაბარების აქტის დაგვიანებით გაფორმება განაპირობა და შესაბამისად, მიმწოდებელზე საჯარიმო სანქცია არ გავრცელებულა. აღნიშნული ფაქტი დოკუმენტურად ვერ დასტურდება. ანალოგიურ შემთხვევებში შესყიდვის ობიექტის მიწოდების დრო ფიქსირდება მიმწოდებლის წერილით, შესრულებული სამუშაოს აქტის თარიღით, ექსპერტიზის დასკვნით, მიღება-ჩაბარების აქტში ჩანაწერით და სხვ. აღნიშნული ხელშეკრულებებისათვის არ არის წარმოდგენილი რაიმე დოკუმენტი, რომელიც შესყიდვის ობიექტის დადგენილ ვადაში მიწოდებას დაადასტურებდა.  2016 წლის 23 აგვისტოს და 9 სექტემბერს ქალაქ თბილისის მერიამ სხვადასხვა ტერიტორიის გასამწვანებლად ტენდერები გამოაცხადა 8550 ძირი ნარგაობის შესასყიდად11. სახელშეკრულებო პირობები ითვალისწინებდა საჯარიმო სანქციების გავრცელებას ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობის ან/და დაგვიანებით შესრულებისათვის. ამასთანავე, სანქციების მოცულობა ვადაგადაცილებისათვის კონკრეტულად არ იყო განსაზღვრული. ორივე ტენდერში გაიმარჯვა სსიპ „ეროვნულმა საშენმა მეურნეობამ“, რომელმაც 2015 წლის 20 დეკემბრის ნაცვლად, მცენარეების დარგვა 2016 წლის 6 იანვარს დაასრულა. 9 2015 წელი: 20 შემთხვევა - 42.2 ათასი ლარი; 2016 წელი: 22 შემთხვევა - 55.6 ათასი ლარი. 10 SPA150024296; SPA150024302. 11 NAT160001336, ხელშეკრულება №03.01/30/498; NAT160001920, ხელშეკრულება №03.01/30/569. 13 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მიმწოდებელი ვერ დაჯარიმდა მიწოდების ვადის 17 დღით დაგვიანებისათვის, რაც ხელშეკრულებების ხარვეზებმა გამოიწვია. შედეგად, აუდიტის ობიექტმა დაკარგა დამატებითი საბიუჯეტო შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. 3. ხელშეკრულებების ათვისება კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის პრიორიტეტების დოკუმენტი არის ადმინისტრაციული ერთეულების განვითარების ძირითადი გეგმა, რომელიც ასახავს ინფორმაციას საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმების შესახებ. პრიორიტეტების დოკუმენტი უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ განსაზღვრული ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის პრიორიტეტებისა და მათ ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამების/ქვეპროგრამების შესახებ დასაგეგმი საბიუჯეტო წლისათვის და დასაგეგმის შემდგომი სამი საბიუჯეტო წლისათვის12. გარემოება: 2016 წელს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა, 4 ხელშეკრულების13 ფარგლებში, შეისყიდა თბილისის სხვადასხვა ტერიტორიაზე 20 ათასი ნერგის გაშენების მომსახურება. ხელშეკრულებების შესრულების პროცესში მერიამ არ დაუკვეთა ნერგების სრული რაოდენობა და ვერ აითვისა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოცულობები. კერძოდ, საგაზაფხულო რგვებზე 20 ათასის ნაცვლად დაირგო 13 ათასი ნერგი. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მოცემული პერიოდისათვის სამსახურმა აღნიშნულ კომპანიას ვერ გამოუყო გასანაშენიანებელი ტერიტორიების საჭირო რაოდენობა, ვინაიდან ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოსთან მიმდინარეობდა მოლაპარაკება და ვერ მოესწრო დამატებითი ტერიტორიების მოძიება. აღნიშნული გამოწვეულია იმით, რომ ქალაქ თბილისის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურს არ გააჩნია ხანგრძლივ პერიოდზე გათვლილი კონკრეტული გეგმა, თუ რომელი ტერიტორიის განაშენიანება უნდა მოხდეს და რომელი სახეობის ნარგაობა უნდა იქნეს გამოყენებული. აღსანიშნავია, რომ დებულების შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის ძირითად ფუნქციებს განეკუთვნება გამწვანების პრიორიტეტების, პროგრამებისა და გეგმების შემუშავება14. განაშენიანების კონცეფცია ასახული არ არის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების პრიორიტეტების დოკუმენტებშიც, რომელიც უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის პრიორიტეტული პროგრამის, კერძოდ განაშენიანების კონკრეტული მიმართულებების შესახებ. გარდა ამისა, იკვეთება მერიის სტრუქტურების არაკოორდინირებული საქმიანობა, გამწვანების პროგრამის მიზნებთან მიმართებაში. ხელშეკრულებების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტაციით ირკვევა, რომ შემსყიდველთან შეთანხმებით, 13 ათასიდან 10 ათასამდე ნერგი გადაეცა ქ. თბილისის რაიონების 12 საბიუჯეტო კოდექსი, მუხლი 76. 13 ხელშეკრულები № 03.01/30/212, № 03.01/30/214, № 03.01/30/215, № 03.01/30/216. 14 სამსახურის დებულება, მუხლი 2, პუნქტი 2. 14 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გამგეობებს. გამგეობებმა თავად უზრუნველყვეს მცენარეთა გაშენება სხვადასხვა ტერიტორიაზე. მიმწოდებელს აუნაზღაურდა მხოლოდ ნერგის, ჭიგოსა და სამაგრის ღირებულება, ჯამში - 106.4 ათასი ლარის ოდენობით. აუდიტის ჯგუფმა მერიის წარმომადგენლებთან ერთად 2017 წლის მარტში დაათვალიერა ნარგაობების განაშენიანების ადგილები. გამოვლინდა, რომ ხე-მცენარეების ძირითადი ნაწილი გამხმარი იყო. სურათი 3. თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორია სახელმწიფო შესყიდვის მოუმზადებელი დაგეგმვისა და განაშენიანებისათვის საჭირო ტერიტორიის არქონის გამო, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ სახელმწიფო შესყიდვა განახორციელა გაფორმებული ხელშეკრულებების პირობებთან შეუსაბამოდ, რის გამოც ვერ შეძლო დაგეგმილი შედეგების მიღწევა. გამომდინარე აქედან, ქ. თბილისის მერიის მიერ ბიუჯეტიდან გამოყოფილი 106.4 ათასი ლარი აუდიტის მიმდინარეობისას დახარჯული იყო არაეფექტიანად. აუდიტის პერიოდში, 2017 წელს მიმწოდებლებმა ჩაანაცვლეს გამხმარი ნარგავები. 4. შესყიდვის პროცესის მიმდინარეობა 4.1. ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოები კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვის განხორციელების პროცესში სატენდერო დოკუმენტაცია უნდა შეიცავდეს შესყიდვის ობიექტის ტექნიკური და ხარისხობრივი მაჩვენებლების სრულ აღწერას, მათ შორის, შესაბამის ტექნიკურ სპეციფიკაციებს, გეგმებს, ნახაზებსა და ესკიზებს15. მიმწოდებელი ვალდებულია შესრულებული სამუშაოების აქტებში (ფორმა №2) ასახოს მის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოები. თავის მხრივ, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია გადაამოწმოს და დაადასტუროს ფორმა №2-ებში ასახული ინფორმაციის სისწორე. 15 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 121, პუნქტი 5, ქვეპუნქტი „ე“. 15 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გარემოება: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის 24 სექტემბერს ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოების შესყიდვაზე, ღირებულებით - 1 877.0 ათასი ლარი16. ტენდერში გაიმარჯვა შპს „დაგიმ“, რომელთანაც 20 ოქტომბერს გაფორმდა ხელშეკრულება 1 474.0 ათას ლარზე. 10 ნოემბერს მიმწოდებელმა მოითხოვა ხელშეკრულების ხარჯთაღრიცხვისა და თანდართული ნახაზების ცვლილება, შემდეგი მიზეზების გამო:  ტერიტორიის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ხეების დაზიანების თავიდან აცილების მიზნით, გარკვეულ ადგილებში საჭირო იყო ხიმინჯების მოწყობა, დაგეგმილი ფორმის წერტილოვანი საძირკვლის ნაცვლად.  გაზრდას ექვემდებარებოდა ბალასტის ფენა წერტილოვანი საძირკვლის ქვეშ, არაწორი საპროექტო გაანგარიშების გამო.  პროექტით გათვალისწინებული დახრილი ბორდიურის რაოდენობა უნდა გაზრდილიყო მართკუთხა ბორდიურის ხარჯზე. ხართაღრიცხვის ცვლილებით, 2015 წლის 25 ნოემბრის შეთანხმების შესაბამისად, ხელშეკრულების ღირებულება გაიზარდა 17.0 ათასი ლარით და 1 491.0 ათასი ლარი შეადგინა. ხიმინჯების მოწყობისა და ბორდიურების სახეობის ცვლილება ხელშეკრულების ხარჯთაღრიცხვაში ითხოვდა სამუშაოების არსებითი ნაწილის მოცულობების კორექტირებებს. მიუხედავად ამისა, ცვლილება შეეხო მხოლოდ ბალასტის ფენას. კერძოდ, საფუძვლის მოწყობა ბალასტით წერტილოვანი საძირკვლის ქვეშ 103.28 კუბ.მ-დან 661.5 კუბ.მ-მდე გაიზარდა. შპს „დაგის“ სრულად აუნაზღაურდა შესრულებული სამუშაოების აქტებში (ფორმა №2) დაფიქსირებული თანხა 1 420.9 ათასი ლარის ოდენობით. მიმწოდებელმა ანგარიშსწორებისათვის წარმოადგინა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დადებითი დასკვნები. ბიუროს ექსპერტის განმარტებით, მან ადგილზე შეისწავლა დამკვეთის მიერ მითითებული შესრულებული სამუშაოების ხილული ნაწილის მოცულობები. ამასთანავე, ფორმა №2-ში ნაჩვენები ფარული სამუშაოების მოცულობა გაითვალისწინა მიმწოდებლის ფარული სამუშაოების აქტში დაფიქსირებული მოცულობის მიხედვით. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლისა და ტერიტორიის ვიზუალური დათვალიერების შედეგად, თბილისის ზღვის მიმდებარედ, ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოების შესყიდვის პროცესში გამოვლინდა შემდეგი გარემოებები:  ხარჯთაღრიცხვის შესაბამისად, გათვალისწინებული იყო 3058 გრძივი მეტრი კონსტრუქციის მოწყობა, რისთვისაც გამოიყენებოდა 1529 ერთეული ლითონის პანელური ღობე. ღობის დამჭერი ლითონის დგარებისათვის დაიგეგმა 1530 ერთეული რკინა-ბეტონის წერტილოვანი საძირკველი, რომლის 1 კონსტრუქციის მოცულობა შეადგენდა 0.62 კუბ.მ-ს. ფაქტობრივი შესრულებით, ღობე მოეწყო 2854 მეტრზე, 1429 დგარისა და 1427 პანელის გამოყენებით. ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილების შესაბამისად, საძირკვლის ფორმა ჩანაცვლდა 600 ერთეული ხიმინჯით17, რომლის 1 16 SPA150026027. 17 გაანგარიშებულია ხიმინჯის ზომებისა და ბურღვის საერთო სიღრმის შესაბამისად. 16 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში კონსტრუქციის მოცულობა 0.2 კუბ.მ-ია. გამომდინარე აქედან, წერტილოვანი საძირკვლის მოსაწყობად რეალურად დახარჯულია დაახლოებით 630 კუბ.მ რკინა-ბეტონი18. შპს „დაგიმ“, სამუშაოების შესრულების დოკუმენტაციით (ფორმა №2), ანაზღაურება მიიღო 944.1 კუბ.მ რკინაბეტონის წერტილოვანი საძირკველის მოწყობისათვის, ნაცვლად 630 კუბ. მეტრისა. ხიმინჯების მოწყობისა და ბორდიურების სახეობის კორექტირება იწვევდა სხვა სამუშაოების მოცულობების ცვლილებებსაც. მიუხედავად ამისა, შპს „დაგიმ“ ანაზღაურება მიიღო დაუზუსტებელი ხარჯთაღრიცხვით განსაზღვრული სამუშაოებისათვის, კერძოდ:  შესრულებული სამუშაოების აქტების მონაცემებთან შედარებით, ასევე უნდა შემცირებულიყო: - მექანიზირებული წესით დამუშავებული სხვადასხვა კატეგორიის გრუნტის მოცულობა; - თხრილის, ქვაბულის გვერდებისა და ძირის ხელით დამუშავებული ზედაპირის ფართობი; - ზედმეტი გრუნტის მოცულობა 5 კმ-ზე ტრანსპორტირებისას; - ბეტონის მომზადების მოცულობა წერტილოვანი საძირკვლის ქვეშ მოწყობისათვის.  გაზრდას ექვემდებარებოდა მოსაწყობი რკინა-ბეტონის ზეძირკველის მოცულობა დახრილი და ხიმინჯებს შორის ბორდიურებისათვის. მიმწოდებელმა შესრულებული სამუშაოების აქტებში (ფორმა №2) არასწორად ასახა მის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოები. მუნიციპალიტეტის მერიამ არ დააწესა სათანადო კონტროლის მექანიზმები, რათა შესრულებული სამუშაოს აქტებში ასახული მონაცემები შესაბამისობაში ყოფილიყო სამუშაოების ფაქტობრივ მოცულობებთან. თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოების შესყიდვაზე განხორციელებული ფაქტობრივი ცვლილებების ზუსტი მოცულობითი და ღირებულებითი შეფასება, ყველა სამუშაოს ერთეული ფასების უქონლობისა და ტექნიკური სირთულის გამო, სცილდება აუდიტის ჯგუფის კომპეტენციას. რეკომენდაცია №1: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ დაგეგმოს დამატებითი ექსპერტიზა (მათ შორის, ფარული სამუშაოებისათვის) თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის შემოღობვის სამუშაოების რეალური მოცულობებისა და ღირებულების დასადგენად. 4.2. გამწვანებული ტერიტორიების აღდგენა-მოწყობა კრიტერიუმი: აუდიტის ობიექტის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულებები, როგორც წესი, შეიცავს შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ხარისხობრივ, რაოდენობრივ და საგარანტიო ვალდებულებებს. შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია რაციონალურად და საქართველოს სახელმწიფო ინტერესების გათვალისწინებით განახორციელოს შესყიდვები მისთვის გამოყოფილ ასიგნებათა ფარგლებში19. 18 (1429 საძირკველი-600 საძირკველი)x0.62 (კუბ.მ)+600 ხიმინჯიx0.2 (კუბ.მ)=633.98 კუბ.მ. 19 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 7, პუნქტი 2, ქვეპუნქტი „ა“. 17 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სკვერის მოწყობა. 2016 წლის 17 ივნისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ქართლთან“ გამწვანებული ტერიტორიების აღდგენა-მოწყობის სამუშაოების სახელმწიფო შესყიდვაზე, ღირებულებით - 454.0 ათასი ლარი. აღნიშნული ხელშეკრულების ფარგლებში ქ. თბილისში, მეგობრობის ქუჩის მიმდებარედ მოეწყო სკვერი, რაშიც გაიხარჯა სულ 88.1 ათასი ლარი. სამუშაოები ითვალისწინებდა ტერიტორიის მომზადებას, 20 მმ სისქის კაუჩუკისა და ბეტონის ფილების დაგებას და სხვ. ობიექტის დათვალიერებით გამოვლინდა, რომ კაუჩუკის ფილები დაგებულია უხარისხოდ (ზედაპირი უსწორმასწოროა) და ნაწილი არ არის ჩამაგრებული. ბეტონის ფილებით მოწყობილი ზედაპირის ნაწილი გამოსულია მწყობრიდან და საჭიროებს ხელახლა მოწყობას. აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურმა მიმართა შპს „ქართლს“ და მოითხოვა ხარვეზების გამოსწორება, საგარანტიო ვალდებულების შესაბამისად. ობიექტის ტექნიკური წუნი ამჟამად აღმოფხვრილია. ონკოლოგიური ცენტრის მიმდებარე ტერიტორია. 2015 წელს ონკოლოგიური ცენტრის მიმდებარედ გაშენდა იფნისა და ნეკერჩხლის 1369 ძირი ნერგი20. ტერიტორიის დათვალიერებით აღმოჩნდა, რომ ნარგაობის მნიშვნელოვანი ნაწილი გამხმარია ან აღარ არსებობს (ორმო ცარიელია)21. ხეების დარჩენილი ნაწილი ძირითადად ჭიგოს გარეშეა ან არ არის მასზე მიმაგრებული. პასუხისმგებელი პირების განმარტებით, ტერიტორია არ იმყოფება სამსახურის მოვლა-პატრონობის ქვეშ. ნეკერჩხლის 684 ნერგის გაშენებაში მუნიციპალიტეტმა გადაიხადა 5.2 ათასი ლარი, ხოლო იფნის 685 ნერგისათვის - 4.9 ათასი ლარი. აუდიტის ობიექტმა გასწია სულ 10.1 ათასი ლარის არაეფექტიანი ხარჯი, რადგან საბიუჯეტო ასიგნების გამოყოფით განსაზღვრული მიზანი ტერიტორიის განაშენიანების შესახებ, არ არის მიღწეული. სურათი 4. ონკოლოგიური ცენტრის მიმდებარე ტერიტორია 20 ხელშეკრულებები №3.1/30/158; №03.01/30/155. 21 2017 წლის მარტის მდგომარეობით. 18 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ჭიგოების გამოყენება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახური, სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, ნარგაობების მდგრადობის შესანარჩუნებლად, როგორც წესი, ითხოვს ჭიგოს გამოყენებას. ჭიგოს ზომები (სიმაღლე, დიამეტრი) განსაზღვრულია ხელშეკრულების პირობებით. აუდიტის ჯგუფის მიერ განაშენიანებული ტერიტორიების დათვალიერებით გამოვლინდა, რომ 5 ხელშეკრულების22 შემთხვევაში, მიმწოდებლების მიერ გამოყენებული დაახლოებით 47 ათასი ერთეული ჭიგო არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პარამეტრებს და მცირე დიამეტრის გამო, ვერ უზრუნველყოფდა მცენარის დამაგრებას. სურათი 5. მონუმენტის მიმდებარე ტერიტორია დარგული ხე-მცენარეების ნორმალური განვითარებისათვის დასამაგრებელი ჭიგოების გამოყენება მნიშვნელოვანია და მისი შეძენა-მოწყობა სახელშეკრულებო ღირებულების არსებით ნაწილს წარმოადგენს. კერძოდ, ჭიგოს დამზადების, ადგილზე მიტანისა და მცენარის დამაგრების ღირებულება, ხელშეკრულებების შესრულების შესაბამისად, საშუალოდ 0.5-1 ლარია. ამდენად, აუდიტის ობიექტის მიერ რიგ შემთხვევებში არ არის დაცული ჭიგოების ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული პარამეტრები, რაც აუარესებს შემსყიდველი ორგანიზაციის პირობებს. ხე-მცენარეების აღწერა. აუდიტის მიმდინარეობის პროცესში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურმა დაიწყო მოქმედი ხელშეკრულებების ფარგლებში გაშენებული ხე-მცენარეების აღწერა. კერძოდ, ლოკაციების მიხედვით დათვლილი იქნა გამხმარი და სიმაღლის მიხედვით23 ხელშეკრულებასთან შეუსაბამო ნერგების რაოდენობა. ნარგავების აღწერა განხორციელდა 2015-2016 წლებში გაფორმებული 18 ხელშეკრულებისათვის24. 22 SPA150024295, SPA150024296, SPA150036536, SPA150036537, SPA160007473. 23 ძირითადად ჩანაცვლებული ნერგები. NAT160001341; NAT160001703; NAT160001337; NAT160001338; NAT160001705; SPA160007589; SPA160007590; SPA160007592; SPA160007591; SPA150036544; SPA160001339; SPA160001339; SPA160001335; SPA160001340; SPA150036537; SPA150036536; SPA150036534; NAT160001920; NAT160001336. 24 19 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გაშენებული ხე-მცენარეების აღწერის მონაცემებით ირკვევა, რომ 105 300 ნერგიდან ხელშეკრულების პირობებს შეესაბამება 72 830 ხე-მცენარე, ხოლო 32 470 ნერგი გამხმარი ან დაზიანებულია. ხელშეკრულებებით განსაზღვრულ პარამეტრებთან შეუსაბამო ნერგები საერთო რაოდენობის 31%-ს შეადგენს. ამასთან, ცალკეული ხელშეკრულებების მიხედვით დაფიქსირდა ხმობის განსაკუთრებით მაღალი მაჩვენებელი. მაგალითად, 2016 წლის №03.01/30/567 ხელშეკრულების შემთხვევაში, ქ. თბილისის სხვადასხვა ტერიტორიაზე დარგული 10 000 ძირი მთრთოლავი ვერხვიდან გამხმარია 80%, ანუ 7 965 ძირი. 2016 წლის №03.01/30/550 ხელშეკრულებისათვის, დიადი ბოყვის 6 000 ნერგიდან უვარგისია 4 235 მცენარე, ანუ 71%. ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის მიერ მიმწოდებლებს მიეცათ წერილობითი დავალებები გამხმარი და არაკონდიცირებული ნერგების ჩანაცვლების შესახებ25. გარდა ამისა, 3 მიმწოდებელთან შეწყდა ხელშეკრულების მოქმედება და მათზე გავრცელდა საჯარიმო სანქციები, ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო26. არსებობს მაღალი ალბათობა, რომ გამხმარი და არაკონდიცირებული ნერგების მაღალი მაჩვენებელი გამოვლინდეს ქ. თბილისის საზღვრებში გაშენებული სხვა ნარგაობებისათვის. გამომდინარე იქიდან, რომ ხე-მცენარეების დარგვა ხასიათდება სეზონურობით, მნიშვნელოვანია უვარგისი ნერგების დროული გამოვლენა და ჩანაცვლება, ხელშეკრულებების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე. რეკომენდაცია №2: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურმა დაასრულოს ქ. თბილისის ტერიტორიაზე ხე-მცენარეების მასობრივი განაშენიანების ადგილების აღწერა. აღწერის შედეგებიდან გამომდინარე, კომპეტენციის ფარგლებში, განსაზღვროს ნარგაობების ხმობისა და დაზიანების მიზეზები და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შეიმუშაოს მოვლა-პატრონობის ისეთი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ნარგაობების დაცულობას, მეჩხერიანობის აღმოფხვრასა და ხმობის მაჩვენებლის მინიმუმამდე შემცირებას. 5. დამატებული ღირებულების გადასახადი კრიტერიუმი: საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, ადგილობრივი თვითმმართველობებისათვის დასახლებულ ტერიტორიაზე დაგვა-დასუფთავებისა და ნარჩენების მართვის მომსახურების გაწევა გათავისუფლებულია დღგ-ისგან, ჩათვლის უფლების გარეშე27. აღნიშნული გულისხმობს, რომ ოპერაცია არ ექვემდებარება დღგ-ის დარიცხვას და არ გამოიყენება ჩათვლის უფლება. გარემოება: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური შესყიდვების საქალაქო სამსახურმა „გამწვანების გამწვანებული ღონისძიებების ტერიტორიების პროგრამის“ მოვლა-პატრონობის განსახორციელებლად მომსახურება. მათ შეისყიდა შორის, 25 25 პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სხვა შემთხვევებში მიმწოდებლებთან შეტყობინებები ხორციელდებოდა, როგორც წესი, ზეპირი ან სატელეფონო კავშირის მეშვეობით. 26 NAT160001760; NAT160001759; NAT160001701. 27 მუხლი 168, პუნქტი 2, ქვეპუნქტი „ჟ“. 20 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ხელშეკრულების ფაქტობრივი შესრულება დღგ-ის ჩათვლით 2 027.2 ათასი ლარია და მოიცავს დასუფთავების, საყოფაცხოვრებო ნარჩენის შეგროვებისა და გატანის სამუშაოებსაც. ხარჯთაღრიცხვებისა და შესრულებული სამუშაოების აქტების (ფორმა №2) თანახმად, აღნიშნული სამუშაოების ღირებულებას არასწორად ერიცხება დამატებული ღირებულების გადასახადი28. შესაბამისად, მიმწოდებლებზე ანაზღაურებული დღგ წარმოადგენს შესყიდვების მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზების შედეგად ზედმეტად გადახდილ სახსრებს. რეკომენდაცია №3: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, გამწვანებული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობის მომსახურების შესყიდვისას, ცალკე გამოყოს დღგ-ისგან გათავისუფლებული მომსახურების სახარჯთაღრიცხვო პოზიციები, რათა არ მოხდეს აღნიშნული გადასახადის დარიცხვა. 6. აფიდავიტი კრიტერიუმი: ელექტრონულ ტენდერში მონაწილეობის მისაღებად პრეტენდენტს წინადადების წარდგენა შეუძლია მხოლოდ სისტემის მეშვეობით, აფიდავიტის პირობებზე დათანხმების შემდეგ29. აფიდავიტის შესაბამისად, კონკურენტებს ეკრძალებათ კომუნიკაცია, შეთანხმება, ან მოლაპარაკება სატენდერო წინადადების ფასისა და წინადადების წარდგენის, ან წარდგენისაგან თავის შეკავების შესახებ. გარემოება: 2015-2016 წლებში ჩატარებული ტენდერების მიმდინარეობის შესწავლით გამოიკვეთა ისეთი შესყიდვები, როცა ყველაზე დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტებმა არ დააზუსტეს ტექნიკური დოკუმენტაცია, რაც მათი დისკვალიფიკაციის საფუძველი გახდა. სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით, გამარჯვებულად გამოცხადდნენ უფრო მაღალი ფასის წარმომდგენი სუბიექტები, რამაც ხელშეკრულებების ღირებულების გაზრდა გამოიწვია. დამატებითი აუდიტორული პროცედურების ჩატარებით გამოვლინდა პრეტენდენტები, რომლებიც მეტი ფინანსური სარგებლის მიღების მიზნით, დიდი ალბათობით მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებით: შპს „მწვანე თბილისი“ - ს/კ 431171938, შპს „ჭადარი“ - ს/კ 431174016, შპს „ლალი“- ს/კ 430797970, შპს „ალავერდი“- ს/კ 431173188, შპს „თბილტური“- ს/კ 406040653, შპს „ნაკადული“- ს/კ 431174034, ი/მ ლალი ლეონიძე - ს/კ 01025015487, ი/მ როლანდ თაქთაქიშვილი ს/კ 22001022516. როგორც წესი, მეწარმე სუბიექტები არ წარადგენდნენ დაზუსტებულ ტექნიკურ დოკუმენტაციას მომდევნო პრეტენდენტის სასარგებლოდ ან იმარჯვებდნენ აღნიშნულის შედეგად. ხარჯთაღრიცხვისა და შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფორმა არ იძლევა სხვა მომსახურებიდან დღგ-ისგან გათავისუფლებული მომსახურების გამოყოფისა და დღგ-ის გაანგარიშების შესაძლებლობას. 29 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 10, პ. 3. 28 21 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი 6. სავარაუდოდ ურთიერთდაკავშირებული პრეტენდენტები შპს „ჭადარის“ და შპს „ ალავერდის“ სადამფუძნებლო დოკუმენტაციაში მითითებულია ერთიდაიგივე საკონტაქტო ელ.მისამართი. რეგისტრირებული არიან სირანა ერთ მისამართზე ელიზბარ სიდამონიძე შარმაზანაშვილი შპს „ალავერდის“ 100%-იანი შპს „ჭადარის“ 100%-იანი წილის წილის მფლობელი მფლობელი შპს „ნაკადულის“ 100%-იანი შპს „მწვანე თბილისის“ 100%-იანი წილის მფლობელი წილის მფლობელი კუკური ტენდერის მიმდინარეობისას თაქთაქიშვილი შპს „ლალის“ 100%-იანი წილის მფლობელი შპს „თბილტურის“ 50%-იანი წილის მფლობელი შპს „ნაკადულის“ 100%-იანი ი/მ ლალი როლანდი წილის მფლობელი ლეონიძე თაქთაქიშილი  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2015 წლის 3 თებერვალს ელექტრონული ტენდერი30 გამოაცხადა ქ. თბილისში სხვადასხვა ტერიტორიის გასამწვანებლად მინდვრის ნეკერჩხლის 9 000 ნერგის (დარგვით) შესყიდვაზე, სავარაუდო ღირებულებით 72.0 ათასი ლარი. ტენდერის მიმდინარეობისას ყველაზე დაბალი ფასი - 53.1 ათასი ლარი წარმოადგინა შპს „ლალიმ“, რომელმაც კომისიის მოთხოვნის მიუხედავად, არ დააზუსტა სატენდერო დოკუმენტაცია. კერძოდ, არ დააკორექტირა ფასების ცხრილი და არ წარადგინა მცენარის სახეობისა და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. კომისიამ მოახდინა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია და ხელშეკრულება 67.8 ათასი ლარის ღირებულებით გააფორმა შემდგომ უფრო მაღალი ფასის წარმომდგენ პრეტენდენთან - შპს „მწვანე თბილისთან“. შპს „ლალის“ 100%-იანი წილის მფლობელია კ. თაქთაქიშვილი, ხოლო შპს „მწვანე თბილისის“ - ე. შარმაზანაშვილი, რომლებიც სხვადასხვა დროს იყვნენ შპს „სავანეს“ დირექტორები. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები და შეისწავლა გამარჯვებული სუბიექტის მიერ შესყიდვის ობიექტის მიწოდების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია (სასაქონლო ზედნადებები). გამოვლინდა, რომ ხელშეკრულების შესრულების პროცესში, შპს „მწვანე თბილისმა“ (მესაკუთრე - ელიზბარ შარმაზანაშვილი) 9000-დან 3858 ნერგი და 4215 ჭიგო შეისყიდა ფ/პ კუკური თაქთაქიშვილისაგან.  ქალაქ თბილისის მერიამ 2015 წელს ტენდერი გამოაცხადა იფნის ნერგების შესყიდვის მიზნით31. ტენდერში მონაწილეობა მიიღო სამმა პრეტენდენტმა. ყველაზე დაბალი ფასი 30 SPA150003542. 31 SPA150003544. 22 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დააფიქსირა შპს „თბილტურმა“, რომლის დისკვალიფიკაცია განხორციელდა ტექნიკური დოკუმენტაციის გამო. კერძოდ, პრეტენდენტმა არ დააზუსტა ფასების ცხრილი და არ წარადგინა მცენარის სახეობისა და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობა. ხელშეკრულება გაუფორმდა შპს „ალავერდს“, ღირებულებით 64.8 ათასი ლარი, რითაც შესყიდვის ღირებულება 11.7 ათასი ლარით გაიზარდა. შპს „ალავერდის“ 100%-იანი წილის მფლობელია ს. სიდამონიძე, ხოლო შპს „თბილტურის“ 50%-იანი წილის მფლობელი - კ. თაქთაქიშვილი. ს. სიდამონიძე და ე. შარმაზანაშვილი რეგისტრირებულნი არიან ერთ მისამართზე. ამასთანავე, მათ საკუთრებაში არსებული 2 სხვადასხვა მეწარმე სუბიექტის სადამფუძნებლო დოკუმენტაციაში მითითებულია ერთი და იგივე საკონტაქტო ელ.მისამართი. ს. სიდამონიძემ 2017 წლის იანვარში შპს „ნაკადულის“ 100%იანი წილი უსასყიდლოდ გადასცა კ. თაქთაქიშვილს.  მუნიციპალიტეტმა 2015 წელს ელექტრონული ტენდერის მეშვეობით შეისყიდა ცაცხვების ნერგები, დარგვითა და თანმდევი მოვლა-პატრონობით32. ტენდერში ყველაზე დაბალი ფასი წარმოადგინა ი/მ როლანდ თაქთაქიშვილმა. სატენდერო კომისიამ მოახდინა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია ფასების ცხრილის დაუზუსტებლობის გამო. პრეტენდენტმა სისტემაში ასევე არ ატვირთა მცენარის სახეობისა და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დამადასტურებელი დოკუმენტები. ხელშეკრულება გაფორმდა შპს „ნაკადულთან“, ღირებულებით 170.0 ათასი ლარი. შედეგად, შესყიდვის ღირებულება გაიზარდა 11.0 ათასი ლარით. შპს „ნაკადულის“ 100%-იანი წილის მფლობელი შესყიდვის პროცესში იყო ს. სიდამონიძე, ხოლო როლანდ თაქთაქიშვილი, სავარაუდოდ, კ. თაქთაქიშვილის ახლობელია და რეგისტრირებულნი არიან ერთ სოფელში.  მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის 15 სექტემბერს გამოცხადებული ტენდერით33 შეისყიდა 4750 ძირი მინდვრის ნეკერჩხალი. პრეტენდენტმა შპს „დელტა ფლორამ“ კომისიას შესთავაზა ყველაზე დაბალი ფასი, თუმცა არ დააზუსტა ფასების ცხრილი. დისკვალიფიკაცია მიენიჭა ასევე ი/მ ლალი ლეონიძეს, რომელმაც არ წარადგინა დაზუსტებული ფასების ცხრილი, რეკვიზიტები და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. კომისიის გადაწყვეტილებით, ხელშეკრულება გაფორმდა შპს „ჭადართან“, რითაც შესყიდვის ღირებულება 11.1 ათასი ლარით გაიზარდა. შპს „ჭადარის“ 100%-იანი წილის მფლობელია ე. შარმაზანაშვილი, ხოლო ი/მ ლალი ლეონიძეს და შპს „ლალის“ მესაკუთრეს, კ. თაქთაქიშვილს მეწარმე სუბიექტების სადამფუძნებლო დოკუმენტაციაში მითითებული აქვთ ერთი და იგივე საკონტაქტო ელ.მისამართი. დამატებითი აუდიტორული პროცედურების შედეგად გაირკვა, რომ სასაქონლო ზედნადებების მიხედვით, შპს „ჭადარის“ დირექტორმა, ელიზბარ შარმაზანაშვილმა ყველა ნერგი ისევ ფ/პ კუკური თაქთაქიშვილისაგან შეიძინა.  2015 წელს ქ. თბილისის მერიამ შეისყიდა ცაცხვის ნერგები, თანმდევი მომსახურებით34. ტენდერში მონაწილეობდა 3 პრეტენდენტი. სატენდერო კომისიას ყველაზე დაბალი ფასი შესთავაზა შპს „ჭადარმა“, თუმცა არ დააზუსტა ფასების ცხრილი, არ წარმოადგინა მცენარის სახეობის და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. სატენდერო 32 SPA150024295. 33 SPA150025172. 34 SPA150036544. 23 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში კომისიამ განახორციელა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია და ხელშეკრულება გაუფორმდა შპს „ლალის“. შედეგად, შესყიდვის ღირებულება გაძვირდა 8.5 ათასი ლარით. შპს „ლალის“ 100%იანი წილის მფლობელია კ. თაქთაქიშვილი, ხოლო შპს „ჭადარის“ - ე. შარმაზანაშვილი. ცხრილი 3. აფიდავიტის სავარაუდო დარღვევის შემთხვევები (ლარი) № ტენდერის შესყიდვის ნომერი ობიექტი პრეტენდენტი შპს „მწვანე 1. SPA150003542 მინდვრის ნეკერჩხალი თბილისი“ შპს „ლალი“ ი/მ კონსტანტინე კორძაია 2. SPA150003544 ჩვეულებრივი იფანი შპს „ალავერდი“ შპს „თბილტური“ შპს „გრინ ინვესტი“ შპს „მინის სამყარო“ 3. 4. SPA150024295 SPA150025172 ჩვეულებრივი შპს ცაცხვი „გრინსერვისი+“ მინდვრის ნეკერჩხალი ჩვეულებრივი 67 800 53 100 დისკვალიფიკაცია 14 700 ტექდოკუმენტაციის გამო შარმაზანაშვილი კუკური თაქთაქიშილი 67 500 64 800 53 100 გამარჯვებული 11 700 სირანა სიდამონიძე დისკვალიფიკაცია კუკური ტექდოკუმენტაციის გამო თაქთაქიშილი 206 590 205 600 197 777 11 000 ი/მ როლანდი თაქთაქიშვილი 159 000 დისკვალიფიკაცია ტექდოკუმენტაციის გამო შპს „ჭადარი“ 15 800 გამარჯვებული ლეონიძე მესაკუთრე/ დირექტორი ელიზბარ გამარჯვებული გამარჯვებული ი/მ ლალი ფასებს შორის 170 000 ფლორა“ SPA150036544 ფასი სხვაობა შედეგი შპს „ნაკადული“ შპს „დელტა 5. საბოლოო 4 750 4 749 დისკვალიფიკაცია ტექდოკუმენტაციის გამო როლანდი თაქთაქიშვილი ელიზბარ შარმაზანაშვილი 11 050 ლალი ლეონიძე 8 504 თაქთაქიშილი დისკვალიფიკაცია ტექდოკუმენტაციის გამო შპს „დელტა“ 109 225 შპს „ლალი“ 107 304 გამარჯვებული შპს „ჭადარი“ 98 800 დისკვალიფიკაცია ტექდოკუმენტაციის გამო ცაცხვი სირანა სიდამონიძე ჯამი კუკური ელიზბარ შარმაზანაშვილი 56 954 მაღალი ალბათობით არსებობს რისკი, რომ მეტი ფინანსური სარგებლის მიღების მიზნით, პრეტენდენტებმა დაარღვიეს საქართველოს შესყიდვების კანონმდებლობით განსაზღვრული აფიდავიტის მოთხოვნები, რამაც ხელშეკრულებების ღირებულებისა და შესაბამისად, საბიუჯეტო გადასახდელების გაზრდა გამოიწვია. კერძოდ, წარმოდგენილი სახელმწიფო შესყიდვების ღირებულება ჯამში 57.0 ათასი ლარითაა გაზრდილი. 24 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N5/36 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა..............................................................................................................................................3 რეკომენდაციები...............................................................................................................................................................4 შესავალი ............................................................................................................................................................................7 ძირითადი ტექსტი .........................................................................................................................................................11 1. 2. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა ............................11 1.1 შტატგარეშე მოსამსახურეთა ანაზღაურება .............................................................................................12 1.2 წარმომადგენლობითი ხარჯები.................................................................................................................12 1.3 საწვავის ხარჯი..............................................................................................................................................14 1.4 საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება .....................................................................................15 „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამა .........................16 2.1 სატენდერო კომისიის საქმიანობა.....................................................................................................................17 2.2 სავარაუდო ღირებულების დაანგარიშება................................................................................................21 2.3 საპროექტო მომსახურების შესყიდვა ........................................................................................................23 2.4 პუშკინის ქუჩის მოასფალტების სამუშაო .......................................................................................................23 2.5 სამუშაოების მიწოდების ვადების განსაზღვრა ..............................................................................................24 2.6 პროექტები, რომლითაც ვერ სარგებლობს მოსახლეობა...............................................................................25 2.7 საჯარიმო სანქციები ............................................................................................................................................30 2.8 გაუთვალისიწინებელი ხარჯები.......................................................................................................................32 2.9 გამარტივებული წესით შეძენილი სამშენებლო სამუშაოები ......................................................................32 2.10 დაუსაბუთებლად გადახდილი დღგ..............................................................................................................33 2.11 ტერიტორიის დასუფთავებაზე გაწეული ხარჯები .....................................................................................34 3. შიდა აუდიტი..............................................................................................................................................................35 4. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე .........................................................37 4.1 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაზე მოსაზრების გამოთქმაზე უარის საფუძველი .....................................................................................................................................................37 5. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა ................................................................................................................38 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი ....................................................................................................................39 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები ..............................................................................................................39 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  „წარმომადგენლობითი ხარჯების“ გაწევის ბრძანებებში არ არის აღნიშნული ჩასატარებელი ღონისძიების დასახელება, სტუმრობის მიზანი, სტუმრებისა და მასპინძლების ოდენობა და სხვა მონაცემები. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზანშეწონილობა დოკუმენტურად არ არის დადასტურებული.  მუნიციპალიტეტმა დაარღვია მის მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტებით დადგენილი საწვავის ხარჯვის ნორმები. შედეგად, განსაზღვრულთან შედარებით მეტი საწვავი გაიხარჯა შესაბამისი დასაბუთების გარეშე. მუნიციპალიტეტმა ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯის გაწევისას არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  სატენდერო კომისიამ დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია ერთ შემთხვევაში კანონმდებლობის დარღვევით განახორციელა, შედეგად სამუშაოები შეისყიდა უფრო მაღალი ღირებულებით და ბიუჯეტიდან გასწია არაეკონომიური ხარჯი.  სატენდერო კომისიამ სამუშაოს შესყიდვისას, ერთ შემთხვევაში ტენდერი შეწყვიტა დაუსაბუთებლად, არაარსებითი მიზეზით. მუნიციპალიტეტმა ახალი ტენდერით სამუშაოები შეისყიდა უფრო ძვირად და გასწია არაეკონომიური ხარჯი.  ერთ შემთხვევაში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ, სავარაუდო ღირებულების მაღალი ფასით განსაზღვრამ, კონკურენციის არარსებობის პირობებში, არაეკონომიური ხარჯვა გამოიწვია.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტები, ორ შემთხვევაში დაზიანებულია. მუნიციპალიტეტს არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის ხელშეკრულების პირობებით გათვალისწინებულ საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით. შედეგად, მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი გრძელვადიან პერიოდში.  ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, სამ შემთხვევაში მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ობიექტის დასრულება და ფუნქციონირება, რადგან არ გაითვალისწინა საჭირო 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ფინანსური რესურსი. შედეგად მოსახლეობა შექმნილი მატერიალური სიკეთით ვერ სარგებლობს და პროექტებზე გაწეული ხარჯი არ არის ეფექტიანი.  ცალკეული ხელშეკრულების შესრულებისას, მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის გამოყენებული საჯარიმო სანქციები ან დარიცხული საჯარიმო თანხის მიღებისათვის გამგეობას არ გაუტარებია დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები. შედეგად, მოსახლეობამ დროულად ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი, ხოლო მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი ფინანსური რესურსი.  სამუშაოების შესრულების პროცესში, ერთ შემთხვევაში მიმწოდებელს არ წარმოუდგენია გაუთვალისწინებელი ხარჯების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების დამადასტურებელი დოკუმენტები (ფორმა №2). ამრიგად, მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები ჩაიბარა და ანგარიშსწორება განახორციელა ისე, რომ არ ფლობს ინფორმაციას, შესრულდა თუ არა სამუშაოები გაუთვალისწინებელი ხარჯების ფარგლებში.  მუნიციპალიტეტმა რიგი სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ობიექტები ჩაბარებულია და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას.  მუნიციპალიტეტმა დღგ-ის არგადამხდელ ფირმებს სრულად აუნაზღაურა დღგ-ის თანხა. ამდენად, მიმწოდებლებზე დღგ-ის თანხა გადახდილია ზედმეტად.  მუნიციპალიტეტს არ შეუდგენია პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები. შედეგად ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს არ წარედგინება ზუსტი და სრული ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა- ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების მიღების ფორმა, მიზანი და გამასპინძლების ეტიკეტი, რომლის მიხედვით მოხდება ადგილობრივი ბიუჯეტიდან წარმომადგენლობითი ხარჯის გაწევა. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა გაითვალისწინონ ის პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. რეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამსახურებრივი საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საავტომობილო საწვავის გამოყოფის სამართლებრივი 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 საფუძვლები შეუსაბამოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს. აგრეთვე, დაინერგოს კონტროლის მექანიზმები, რათა არ მოხდეს საწვავის გაცემა დამტკიცებულ ლიმიტს ზევით. რეკომენდაცია №3: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით, ხარჯი არ აანაზღაუროს შესაბამისი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენის გარეშე. მნიშვნელოვანია, რომ საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა, სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს წევრის არაანაზღაურებადი საქმიანობის შესახებ, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტმა სამუშაოების შესყიდვისას დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები უზრუნველყოფს მაღალი და განახორციელოს რწმუნების მიღებას, ისეთი პროცედურები, რომლებიც რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. რეკომენდაცია №5: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალტეტმა შეისწავლოს მოსახლეობის აზრი და შედეგები მაქსიმალურად გაითვალისწინოს. აქედან გამომდინარე, განსაზღვროს, რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას ისეთი სამუშაოების დაწყება, რომლებსაც ვერ დაასრულებს გონივრულ ვადებში. უკვე შესყიდულ დაუსრულებელ ობიექტებს მუნიციპალიტეტმა შესაძლო მოკლე ვადაში მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა ან განკარგოს ის სხვა ფორმით. რეკომენდაცია №6: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, მიმწოდებლების მხრიდან პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები, ხოლო დარიცხული და გადაუხდელი საჯარიმო თანხების ამოსაღებად გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სამართლებრივი ღონისძიებები. ამასთანავე, შეისწავლოს მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ მომსახურების და პროდუქტის მიღება, რომელიც დაგეგმილია 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ადგილობრივი თვითმმართველობის განვითარებისათვის და მოსახლეობის კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად. რეკომენდაცია №7: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. რეკომენდაცია №8: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობა მოიყვანოს შესაბამისობაში მოქმედ კანონმდებლობასთან და უზრუნველყოს მისი გამართული და ეფექტიანი ფუნქციონირება. აღნიშნული გამგეობას საშუალებას მისცემს, გამოავლინოს მის დაქვემდებარებაში მყოფ სამსახურებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში არსებული დარღვევა-ნაკლოვანებები და მათი აღმოფხვრის მიზნით ჩაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ამასთანავე, შიდა აუდიტის სუბიექტმა შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. რეკომენდაცია №9: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ შესაძლო მოკლე ვადაში მოამზადოს ფინანსური ანგარიშგება, ჩაატაროს ინვენტარიზაცია, მოაწესრიგოს საფინანსო საბუღალტრო აღრიცხვა აუდიტის ანგარიშში აღნიშნული შენიშვნების გათვალისწინებით. ასევე, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ წინა აუდიტის შედეგად უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულ დარღვევა-ნაკლოვანებებზე რეაგირება. 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შესავალი აუდიტის საგანი და სახეობა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი 01.00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ, ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში მათი გამოვლენის შემთხვევაში აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო  და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა. საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა.  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 12 509.6 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობითა და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა ასევე პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე, მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გამოყენებული კრიტერიუმები1 – საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“; – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“; – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“; – საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“; – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ,,ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქცია“; – საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილება; – საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2012 წლის 12 ივლისის – №1-1/1463 ბრძანება; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტების ბიუჯეტებისა დაფინანსებაზე და მყოფი ადგილობრივი თვითმმართველი ორგანიზაციების ბუღალტრული ერთეულების ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“; – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“; – საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილება „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, განკარგავს საკუთარ ქონებასა და ბიუჯეტს. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 10 ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელიც მოიცავს 1 ქალაქს და 31 სოფელს. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1354 კვ.კმ, მოსახლეობის რიცხოვნობა შეადგენს 24.6 ათასს კაცს2. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნინოწმინდა. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, „ადგილობრივი თვითმმართველობის ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის, შესახებ ევროპული ქარტიის“, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიხედვით. 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით. 2 www.geostat.ge, www.reestri.gov.ge. www.budgetmonitor.ge. 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ბიუჯეტი. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშებზე დაყრდნობით, 2015-2016 წლების გადასახდელებმა 15 767.0 ათასი ლარი შეადგინა. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტები 2013 წლიდან პროგრამულად იგეგმება. პროგრამა წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში. პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული, მის ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს მისაღები საბოლოო და შუალედური შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე გადანაწილებული რესურსები. პრიორიტეტების დოკუმენტით პარალელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნულ პროგრამებზე დაიხარჯა 12 509.6 ათასი ლარი, რაც მთლიანი გადასახდელების 79%-ია. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 ცხრილში. ცხრილი №1. 01.00 და 03.00 პროგრამების გადასახდელები, 2015-2016 წლები (ათასი ლარი) კოდი დასახელება წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი 01.00 ორგანოების დაფინანსება ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, 03.00 რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია სულ 2015 წელი 2016 წელი სულ 1 956.6 1 918.3 3 874.9 4 175.0 4 459.7 8 634.7 6 131.6 6 378.0 12 509.6 შესყიდვები. 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ 01.00 და 03.00 პროგრამების ფარგლებში გაფორმებულმა ხელშეკრულებების ჯამურმა ღირებულებამ 8 829.4 ათასი ლარი შეადგინა. მონაცემები წარმოდგენილია №2 ცხრილში. ცხრილი №2. 2015-2016 წლების პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული შესყიდვები (ათასი ლარი) დასახელება გამარტივებული შესყიდვა გამარტივებული ელ. ტენდერი ელექტრონული ტენდერი კონსოლიდირებული ტენდერი სულ 2015 წელი სახელშ. რაოდენობა ღირ-ბა 2016 წელი სახელშ. რაოდენობა ღირ-ბა ჯამი რაოდენობა სახელშ. ღირ-ბა 92 781.6 59 302.5 151 1 084.1 27 464.7 54 976.2 81 1 440.9 31 2 860.2 26 3 400.3 57 6 260.5 1 8.6 9 35.3 10 43.9 151 4 115.1 148 4 714.3 299 8 829.4 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ძირითადი ტექსტი 1. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა3 ზოგადი მიმოხილვა: „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტის გამართულ ფუნქციონირებას. პროგრამიდან ფინანსდება საკრებულოსა და გამგეობის შენახვის ხარჯები, მათ შორის, თანამდებობრივი სარგო, პრემია, დანამატი და სხვ. პროგრამა ასევე მოიცავს არაფინანსური აქტივების ზრდას, გრანტებს, წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანებების დაფარვასა და სხვადასხვა ხარჯებს. 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 3 874.9 ათასი ლარი. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №3 ცხრილში. ცხრილი №3. 2015-2016 წლებში 01.00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) დასახელება 2015 წელი 2016 წელი ჯამი გადასახდელები 1956.6 1918.3 3874.9 ხარჯები 1776.3 1866.8 3643.1 შრომის ანაზღაურება 1233.8 1301.7 2535.5 საქონელი და მომსახურება 469.9 551.0 1020.9 სოციალური უზრუნველყოფა 6.4 6.4 12.8 გრანტები 7.0 0.0 7.0 სხვა ხარჯები 59.2 7.7 66.9 არაფინანსური აქტივების ზრდა 177.3 51.5 228.8 ფინანსური აქტივების ზრდა 0 0 0 ვალდებულებების კლება 3.0 0.0 3.0 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლით, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა გასწია 1 020.9 ათასი ლარის ხარჯი. მათ შორის, დაფინანსებულია შტატგარეშე მოსამსახურეთა ანაზღაურება, წარმომადგენლობითი ხარჯები, კავშირგაბმულობისა საწვავის ხარჯი, და კომუნალური შენობა-ნაგებობების დაცვის ხარჯები, ხარჯი, საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრების ხარჯები და სხვ. 3 „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა არ მოიცავს გამგეობის - სამხედრო აღრიცხვისა და გაწვევის სამსახურის ხარჯებს, რომელმაც 2015-2016 წლებში 112.2 ათასი ლარი შეადგინა. აღნიშნული ხარჯები ფინანსდება მიზნობრივი ტრანსფერით, სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების მიერ და ცალკე პროგრამული კოდით არის ბიუჯეტში წარმოდგენილი - „ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა (პრ. კოდი 02 03). 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 1.1 შტატგარეშე მოსამსახურეთა ანაზღაურება კრიტერიუმი: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შტატგარეშე მოსამსახურეს შორის ურთიერთობები და უფლება-მოვალეობები რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით, შრომითი ურთიერთობის შესახებ. საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით, შრომის ანაზღაურება არ ითვალისწინებს კონტრაქტორების, თვითდასაქმებული პირების თუ სხვა სახის მომუშავეთათვის გადახდილ თანხებს, რომლებიც საშტატო რიცხოვნობაში არ შედიან. შესაბამისად, ნებისმიერი ამგვარი გადახდა აისახება „საქონელი და მომსახურების“ მუხლში. საქართველოს მთავრობის რეკომენდაციით, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები, კანონმდებლობით განსაზღვრული წესისა და პრინციპების შესაბამისად, ადგენენ პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესს. გარემოება: წარმოდგენილი დოკუმენტების მიხედვით, 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ შტატგარეშე მოსამსახურეებს, ხელფასის სახით, მიღებული აქვთ 155.4 ათასი ლარი. გარდა სახელშეკრულებო ანაზღაურებისა, 2016 წელს შტატგარეშე თანამშრომლებზე პრემიის სახით გაცემულია 5.9 ათასი ლარი. აღსანიშნავია, რომ შრომითი ხელშეკრულებები არ შეიცავს დაქირავებულის უფლებას ან/და დამქირავებლის ვალდებულებას საპრემიო ანაზღაურების შესახებ. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის მიღებული კანონმდებლობით გათვალისწინებული პრემიების განსაზღვრისა და გაცემის წესი4. ამასთანავე, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაცემული პრემიის თანხა, ნაცვლად „საქონელი და მომსახურების“ მუხლისა, გაიცა „შრომის ანაზღაურების“ მუხლიდან. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) დაარღვია შრომითი ურთიერთობის შესახებ ითვალისწინებდა გაფორმებული წახალისებას და ხელშეკრულების შტატგარეშე პირებზე პირობები, გასცა რომელიც პრემია. არ ამდენად, მუნიციპალიტეტმა 5.9 ათასი ლარი გახარჯა საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ. 1.2 წარმომადგენლობითი ხარჯები მუნიციპალიტეტის გადასახდელები ითვალისწინებს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას და ზოგადად მოიცავს მიღებისა და ოფიციალური სადილის, წვეულებისა და სხვა ღონისძიებების, საექსკურსიო და კულტურულ-სანახაობითი ღონისძიებების, სუვენირების შეძენის/დამზადების, აეროპორტში დახვედრის და გაცილების, სატრანსპორტო მომსახურების და მგზავრობის, სასტუმროს მომსახურების, საკონსულო მომსახურების, მაჟორიტარ დეპუტატთა ბიუროს და სხვა დანარჩენ წარმომადგენლობით ხარჯებს. მოქმედი კანონმდებლობით 4 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილება „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“, მე-4 მუხლი. 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 კონკრეტულად არ არის განსაზღვრული აღნიშნული ხარჯების გაწევის პროცედურა და მასთან დაკავშირებული პირველადი დოკუმენტაციის შედგენა. მიუხედავად ამისა, საბიუჯეტო სახსრების ეკონომიურად და რაციონალურად ხარჯვის ვალდებულებიდან გამომდინარე, წარმომადგენლობითი ხარჯების მიზანშეწონილობა უნდა იყოს დოკუმენტურად სათანადოდ დასაბუთებული. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის შემუშავებული შიდა ინსტრუქცია/წესი, რომლის მიხედვით მოხდებოდა „წარმომადგენლობითი ხარჯების“ მუხლიდან თანხების გახარჯვა. 20152016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა „წარმომადგენლობითი ხარჯების“ მუხლიდან, სტუმრების მასპინძლობისა და სხვადასხვა საბანკეტო მომსახურების შესყიდვის მიზნით გახარჯა 56.0 ათასი ლარი. კერძოდ: 2015 წელს გაფორმდა 24 ხელშეკრულება, ღირებულებით 30.5 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 32 ხელშეკრულება, ღირებულებით 25.5 ათასი ლარი. თანხების გამოყოფა ხდებოდა საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის მიერ გამოცემული ბრძანებების საფუძველზე. კვების ობიექტის მომსახურებაზე გაწეული ხარჯებიდან, ხშირ შემთხვევაში არ არის აღნიშნული ჩასატარებელი ღონისძიების დასახელება, სტუმრობის მიზანი, სტუმრებისა და მასპინძლების ოდენობა და სხვა მონაცემები. წარმომადგენლობითი ხარჯებიდან თანხის გამოყოფის შესახებ ბრძანებებში, 15 შემთხვევაში (სულ 12.4 ათასი ლარი) ხარჯის გაწევის მიზეზად მითითებულია „მაღალი რანგის სტუმრების მისაღებად“, ხოლო 25 შემთხვევაში თანხები გამოყოფილია სხვადასხვა სამინისტროს წარმომადგენლების კვებით მასპინძლობისათვის, კონკრეტული პირებისა და მათი რაოდენობის მითითების გარეშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეუძლებელია დადგინდეს მუნიციპალიტეტის მიერ ჩატარებული ღონისძიებების დასახელება, სტუმრობის მიზანი, სტუმართა და მასპინძელთა ოდენობა და სხვა მონაცემები. შესაბამისად, 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ გაწეული 56.0 ათასი ლარის წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზანშეწონილობა დოკუმენტურად არ არის დადასტურებული. რეკომენდაცია №1: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების მიღების ფორმა, მიზანი და გამასპინძლების ეტიკეტი, რომლის მიხედვით მოხდება ადგილობრივი ბიუჯეტიდან წარმომადგენლობითი ხარჯის გაწევა. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა გაითვალისწინონ ის პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 1.3 საწვავის ხარჯი კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის5 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტებს. სამართლებრივი აქტი. ნორმატიული აქტის სახეებია: ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, დადგენილების სახით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა შეუძლია საკრებულოს განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებს, ბრძანების სახით. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით6, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტის სახით მიღება. გარემოება: 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისათვის გაიხარჯა 77.8 ათასი ლარის ღირებულების საწვავი. მუნიციპალიტეტში საწვავის ხარჯვა რეგულირდება საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის მიერ გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების - ბრძანების7 საფუძველზე. სამართლებრივი აქტების თანახმად, საწვავის ხარჯვის ლიმიტები განესაზღვრა საკრებულოსა და გამგეობის თანამშრომლებს წლის განმავლობაში, ყოველთვიურად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცემული ბრძანება ადგენს საწვავის გაცემის მუდმივი და მრავალჯერადი გამოყენების წესს და თავისი შინაარსით წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საწვავის გაცემის წესის დარეგულირებისას არ გაითვალისწინა კანონმდებლობის მოთხოვნები და არ უზრუნველყო მისი მიღება ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სახით. ამდენად, სამართლებრივი აქტი, რომლის საფუძველზეც 2015-2016 წლებში გაიხარჯა 77.8 ათასი ლარის საწვავი, თავისი შინაარსით არ შეესაბამება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. აღსანიშნავია, რომ საანგარიშო პერიოდში დადგენილი ლიმიტები დარღვეულია 94 შემთხვევაში. კერძოდ, განსაზღვრულთან შედარებით, გახარჯულია 8 560 ლიტრით მეტი საწვავი. ამდენად, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ უზრუნველყო მის მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტებით დადგენილი ნორმების დაცვა. შედეგად 8 560 ლიტრი საწვავი გახარჯულია შესაბამისი დასაბუთების გარეშე. 5 მუხლი 61, პუნქტი 2 და პუნქტი 3. 6 საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“, მუხლი 2. 7 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 30 იანვრის №5, 29 ივლისის №20 16 და 2016 წლის 27 ივლისის №41 16 ბრძანებები; გამგებლის 2015 წლის 13 იანვრის №10 ბრძანება. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამსახურებრივი საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო საავტომობილო საწვავის გამოყოფის სამართლებრივი საფუძვლები შეუსაბამოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს. აგრეთვე, დაინერგოს კონტროლის მექანიზმები, რათა არ მოხდეს საწვავის გაცემა დამტკიცებულ ლიმიტს ზევით. 1.4 საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად8, საკრებულოს წევრი, გარდა თანამდებობის პირისა, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს სამსახურებრივი საქმიანობისაგან მოუწყვეტლად და უსასყიდლოდ. მას შეიძლება აუნაზღაურდეს უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, როგორიცაა, საკრებულოსა და კომისიის სხდომების, დროებითი სამუშაო ჯგუფების მუშაობაში მონაწილეობის მიღების, ამომრჩეველთან შეხვედრების, ასევე საკრებულოს და საკრებულოს თავმჯდომარის ცალკეული დავალებების შესრულებისათვის საჭირო ხარჯები. ამასთან, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს იმ წევრისათვის, რომელიც არ არის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირი, ასანაზღაურებელი ხარჯების ყოველთვიური რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს. გამგეობამ ხარჯი უნდა აანაზღაუროს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომელშიც აღინიშნება დოკუმენტის (ფორმის) დასახელება, შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები9. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა საკრებულოს წევრებზე, გარდა თანამდებობის პირებისა, დაამტკიცა უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი. 2015-2016 წლებში დადგენილი წესის მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, საკრებულოს წევრებს ყოველთვიურად განესაზღვრათ ზღვრული ოდენობა 400 ლარით. ამასთანავე, ასანაზღაურებელი ხარჯების ყოველთვიური რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს. იმის გათვალისწინებით, რომ ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგო შეადგენს 2650 ლარს, საკრებულოს წევრის ასანაზღაურებელი ხარჯის ყოველთვიური ოდენობა 8 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 41. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ,,ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 9 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 არ უნდა აღემატებოდეს 397 ლარს. აღნიშნული მოთხოვნა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ არ არის დაცული. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით 2015-2016 წლებში გაცემული თანხა შეადგენს სულ 114.0 ათას ლარს, მათ შორის, 2015 წელს - 56.4 ათასი ლარი, 2016 წელს - 57.6 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური დასადასტურებლად. მტკიცებულებები შესაბამისად, ნინოწმინდის საკრებულოს წევრების მუნიციპალიტეტის მიერ ხარჯების საკრებულოს წევრებზე თანხების გაცემა ვერ ჩაითვლება წარმოშობილი ხარჯების ანაზღაურებად, რადგან საფუძვლად არ უდევს ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მუნიციპალიტეტი არ ფლობს ინფორმაციას ნამდვილად მოხდა თუ არა ხარჯების გაწევა, რა ოდენობის ხარჯი გაიწია და რა დანიშნულებით. საკრებულოს არათანამდებობის პირებს, თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ეძლევათ არა ფიქსირებული გასამრჯელო, არამედ აუნაზღაურდებათ უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, რაც საჭიროებს დადასტურებას პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტების სახით. მიუხედავად აღნიშნულისა, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) თანხები აანაზღაურა ხარჯის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტაციის გარეშე, შედეგად დაარღვია თვითმმართველობის კოდექსის მოთხოვნები. ამდენად, 114.0 ათასი ლარი გაიცა საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ. რეკომენდაცია №3: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით, ხარჯი არ აანაზღაუროს შესაბამისი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენის გარეშე. მნიშვნელოვანია, რომ საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა, სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს წევრის არაანაზღაურებადი საქმიანობის შესახებ, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. 2. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამა ზოგადი მიმოხილვა: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება. ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამაზე მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 8 634.7 ათასი ლარი. მათ შორის 2015 წელს 4 175.0 ათასი, ხოლო 2016 წელს 4 459.7 ათასი ლარი. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, პროგრამის ფარგლებში, განხორციელდა გზების რეაბილიტაცია, გარე-განათების მოწყობა, წყალსადენი სისტემების რეაბილიტაცია, კულტურის 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სახლის რეაბილიტაცია, რიტუალების სახლის მოწყობა და სხვ. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 დიაგრამაზე. დიაგრამა №1. „ინფასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯები (ათასი ლარი) ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის პროგრამის ფარგლებში გაწეული ხარჯები საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა რეაბილიტაცია და მოვლა შენახვა 1300,6 1068,8 1681,6 4583,7 კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებები კეთილმოწყობის სამუშაოები აღსანიშნავია, რომ 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის განსაზღვრული „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებების მოსალოდნელი შედეგები და პროგრამის შეფასების ინდიკატორები. 2.1 სატენდერო კომისიის საქმიანობა არასწორი დისკვალიფიკაცია კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონმდებლობის შესაბამისად, ელექტრონულ ტენდერს ატარებს სატენდერო კომისია, რომელსაც არანაკლებ 3 წევრის შემადგენლობით ქმნის შემსყიდველი ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. სატენდერო კომისიამ, მიმწოდებლების შერჩევაშეფასების პროცესში უნდა იმსჯელოს, შეესაბამება თუ არა ყველაზე დაბალი ფასის წინადადების მქონე პრეტენდენტის მიერ სისტემაში განთავსებული ტექნიკური დოკუმენტაცია სატენდერო განცხადებითა და სატენდერო დოკუმენტაციით დადგენილ მოთხოვნებს10. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია შესყიდვების განხორციელებისას მონაწილეთა მიმართ არადისკრიმინაციული მიდგომა და უზრუნველყოს თანასწორი მოპყრობა. ჰქონდეს გარემოება: 2016 წლის 23 მაისს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი ქ. ნინოწმინდაში საკანალიზაციო ქსელის მშენებლობისთვის, სავარაუდო ღირებულებით 200.0 ათასი ლარი11. შერჩევა-შეფასების ეტაპზე სატენდერო კომისიამ, ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტების სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 10, პ. 3. 11 SPA160014972. 10 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მოთხოვნით, მიმართა ყველაზე დაბალი ფასის წარმომდგენს შპს „ემ.კა.ოს“. პრეტენდენტს უნდა წარმოედგინა 114.0 ათასი ლარის შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვა და ფასწარმოქმნის ადეკვატურობაზე ექსპერტიზის დასკვნა. შპს „ემ.კა.ომ“ სატენდერო კომისიის მიერ დადგენილ ვადაში წარმოადგინა დაზუსტებული დოკუმენტაცია. წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით ექსპერტმა დაადასტურა, რომ ფირმას შეეძლო 114.0 ათას ლარად პროექტის შესრულება, სამუშაო პროცესის სწორი ორგანიზების, საკუთრებაში ან იჯარით აღებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გამოყენების პირობებში. სატენდერო კომისიამ განიხილა ექსპერტიზის დასკვნა და აღნიშნა, რომ დასკვნა არადამაკმაყოფილებელია, რადგან ზოგადია, ხოლო მათ ხელთ არსებული ინფორმაციით პრეტენედენტს არ გააჩნდა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა. შესაბამისად, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება შპს „ემ.კა.ოს“ დისკვალიფიკაციის შესახებ. ხელშეკრულება გაუფორმდა მომდევნო დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტს 172.0 ათას ლარზე. წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა მომზადებულია ი/მ „ვახტანგ ლონდარიძის“ საინჟინროსაექსპერტო მუშა ჯგუფის მიერ. აღსანიშნავია, რომ საექსპერტო ორგანიზაციის დასკვნა, სხვა შემთხვევებშიც არის წარმოდგენილი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დასადასტურებლად12. ყველა შემთხვევაში წარმოდგენილი დასკვნა სტანდარტულია და აქვს მსგავსი შინაარსი. მიუხედავად ამისა, მხოლოდ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში აღმოჩნდა ი/მ „ვახტანგ ლონდარიძის“ ექსპერტიზის დასკვნა მიუღებელი სატენდერო კომისიისთვის. შედეგად, განხორციელდა პრეტენდენტის კანონშეუსაბამო დისკვალიფიკაცია. ამასთანავე, სატენდერო დოკუმენტაციით მოთხოვნილი არ ყოფილა ინფორმაცია მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის შესახებ. შესაბამისად, სატენდერო კომისიის ოქმში აღნიშნული მოსაზრება მატერიალურ ტექნიკური ბაზის არ ქონასთან დაკავშირებით, არ ემყარება დოკუმენტურ მტკიცებულებებს. მუნიციპალიტეტს უფლება არ ჰქონდა განეხორციელებინა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია, რადგან მის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია შეესაბამებოდა სატენდერო დოკუმენტაციით მოთხოვნილს. სატენდერო კომისიას შესყიდვების განხორციელებისას მონაწილეთა მიმართ არ ჰქონდა არადისკრიმინაციული მიდგომა და არ უზრუნველყო თანასწორი მოპყრობა. შედეგად, სატენდერო კომისიის მიერ, კანონმდებლობის დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილებით, მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები შეისყიდა 58.0 ათასი ლარით უფრო მეტი ღირებულებით, რაც წარმოადგენს ბიუჯეტიდან გაწეულ არაეკონომიურ ხარჯს. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), აუცილებელია შეისწავლოს პრეტენდენტის დისკვალიფიკაციის კანონიერების საკითხი და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები სატენდერო კომისიის იმ პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ტენდერის ჩატარება სამართლიან და არადისკრიმინაციულ გარემოში. დაუსაბუთებლად შეწყვეტილი ტენდერი კრიტერიუმი: შემსყიდველ ორგანიზაციას უფლება აქვს ტენდერის გამოცხადებისას, ხელშეკრულების ძალაში შესვლამდე ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს შესყიდვის პროცედურა, თუ ეს 12 SPA160013259, SPA160014163, SPA160014827. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 აუცილებელი გახდება მისგან დამოუკიდებელი და წინასწარ გაუთვალისწინებელი ობიექტური მიზეზებით, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო ან/და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე. სახელმწიფო შესყიდვის განხორციელებისას, შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით დადგენილი წესები და უზრუნველყოს შესყიდვებისათვის განკუთვნილი ფულადი სახსრების რაციონალური ხარჯვა. გარემოება: 2016 წლის 3 ივნისს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი13 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ახალი ადმინისტრაციული შენობის რეაბილიტაციის შესყიდვისთვის14, სავარაუდო ღირებულებით 90.0 ათასი ლარი. სატენდერო დოკუმენტაციით პრეტენდენტს უნდა ჰქონოდა ანალოგიური სამუშაოების შესრულების გამოცდილება. ტენდერში მონაწილეობას იღებდა 6 პრეტენდენტი: ცხრილი №4. პრეტენდენტების მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია გამოცდილების შესახებ (ათასი ლარი) პრეტენდენტი საბოლოო ფასი წარმოდგენილი ინფორმაცია გამოცდილების შესახებ ი/მ „ვარდ მკოიანი“ 84.0 1 წლის ანალოგიური სამუშაოების გამოცდილება ი/მ „ნადია პოდოსიანი“ 72.0 1 წლის ანალოგიური სამუშაოების გამოცდილება შპს „ერა 2011“ 70.0 არ წარმოადგინა გამოცდილების შესახებ ინფორმაცია ი/მ „აღვან ქოსიანი“ 67.6 2 წლის ანალოგიური სამუშაოების გამოცდილება შპს „დიანა” 67.4 1 წლის ანალოგიური სამუშაოების გამოცდილება ი/მ „არმან პოგოსიანი“ 52.4 1 წლის ანალოგიური სამუშაოების გამოცდილება შერჩევა-შეფასების ეტაპზე დისკვალიფიკაცია მიენიჭა ი/მ „არმან პოგოსიანს“, ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის გამო. სატენდერო კომისიამ ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტების მოთხოვნით მიმართა შემდგომი ყველაზე დაბალი ფასის წარმომდგენს - შპს „დიანას“15. პრეტენდენტს უნდა დაეზუსტებინა 67.4 ათასი ლარის შესაბამისად ხარჯთაღრიცხვა და წარმოედგინა ექსპერტიზის დასკვნა ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დასადასტურებლად. შპს „დიანამ“ სატენდერო კომისიის მიერ დადგენილ ვადაში წარადგინა დაზუსტებული ხარჯთაღრიცხვა და საექსპერტო ბიუროს16 დასკვნა, რითაც დაადასტურა სამუშაოების 67.4 ათას ლარად შესრულების შესაძლებლობა. კომისიამ არ განიხილა წარმოდგენილი დოკუმენტაცია და ტენდერი შეწყვიტა პროექტში შესატანი არსებითი ცვლილების მოტივით. წარმოდგენილი დოკუმენტების შესწავლით და პასუხისმგებელი პირის განმარტებით დგინდება, რომ ცვლილება გულისხმობდა თეთრი ფერის მეტალ-პლასტმასის ფანჯრის ბლოკების17 შეცვლას ყავისფერით, სავარაუდო ღირებულების შეუცვლელად. პასუხისმგებელმა პირმა ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ 13 SPA160016113. აღნიშნული შენობა გათვალისწინებული იყო მუნიციპალიტეტის ორგანოების ფუნქციონირებისათვის, ხოლო პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, შეიცვალა შენობის დანიშნულება და გადაწყდა მასში საბავშვო ბაღის განთავსება. 15 სატენდერო კომისიის 2016 წლის 15 ივლისის ოქმი №3. 16 სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო“. 17 66.85 კვ.მ 14 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 იყო არსებითი ფანჯრის ბლოკების ფერის შეცვლა, მაშინ როდესაც ობიექტის სავარაუდო ღირებულება უცვლელი დარჩა. 2016 წლის 1 აგვისტოს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ახალი ტენდერი18. სატენდერო დოკუმენტაციით, გამოცდილებასთან დაკავშირებით გართულდა მოთხოვნები, კერძოდ პრეტენდენტს უნდა ჰქონოდა შენობის გადახურვის და სპეციალური სამშენებლო სამუშაოების მინიმუმ 2 წლიანი გამოცდილება. პირველ ტენდერზე წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით, დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტები არ აკმაყოფილებდნენ ახალი ტენდერის პირობებს. შესაბამისად, შესაძლოა მონაწილეობა ვერ მიეღოთ ახალ ტენდერში. 2016 წლის 1 აგვისტოს გამოცხადებულ ტენდერში მონაწილეობას იღებდა 4 პრეტენდენტი. ცხრილი №5. ინფორმაცია ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტების შესახებ (ათასი ლარი) პრეტენდენტი საწყისი ფასი საბოლოო ფასი სატენდერო წინადადების შერჩევა-შეფასების შედეგი ი/მ „ვარდ მკოიანი“ 86.6 86.6 გაუფორმდა ხელშეკრულება შპს „ინტერ პლიუსი“ 79.3 79.3 წარმოადგინა სატენდერო კომისიის ოქმით მოთხოვნილი ყველა დოკუმენტი, თუმცა შემდეგ წაშალა და შესაბამისად მიენიჭა დისკვალიფიკაცია შპს „მმს-2008“ 72.0 65.0 დისკვალიფიკაცია ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის გამო ი/მ „რაზმიკ ღუმაშიანი“ 70.1 65.0 დისკვალიფიკაცია ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის გამო აღსანიშნავია, რომ ახალ ტენდერში, დაბალი ფასის წარმომდგენ 3 პრეტენდენტს მიენიჭა დისკვალიფიკაცია ტექნიკური დოკუმენტაციის გამო. მათ შორის, შპს „ინტერ პლიუსმა“ ელექტრონულ სისტემაში ატვირთა, კომისიის მიერ მოთხოვნილი დაზუსტებული ყველა დოკუმენტაცია, თუმცა შემდეგ წაშალა. აუდიტის ჯგუფმა ვერ გაარკვია, თუ რა უნდა ყოფილიყო პრეტენდენტის მიერ, დაზუსტებული დოკუმენტაციის წარმოდგენის შემდგომ, მისი წაშლის მიზეზი. საბოლოოდ მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გააფორმა 86.6 ათას ლარზე, ი/მ ვარდ მკოიანთან, რაც 2.6 ათასი ლარით მეტია პირველ ტენდერში აღნიშნული პრეტენდენტის მიერ დაფიქსირებულ ღირებულებასთან შედარებით. ამასთანავე ი/მ ვარდ მკოიანს ორივე ტენდერში ყველაზე მაღალი ფასი ჰქონდა დაფიქსირებული. კანონმდებლობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტს შეუძლია ტენდერი შეწყვიტოს თუ ეს აუცილებელი გახდება მისგან დამოუკიდებელი და წინასწარ გაუთვალისწინებელი ობიექტური მიზეზებით, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო ან/და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე. აღსანიშნავია, რომ ფანჯრის ფერის შეცვლა არ წარმოადგენს წინასწარ გაუთვალისწინებელ ობიექტურ გარემოებას, აგრეთვე სახელმწიფო ან/და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე მიზეზს. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ დაასაბუთა მიღებული გადაწყვეტილების აუცილებლობა და 18 SPA160021586. 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ტენდერი შეწყდა არაარსებითი მიზეზით. არსებობს რისკი, რომ მუნიციპალიტეტმა შესყიდვის პროცესი წარმართა არაობიექტურად და სატენდერო პირობები მოარგო ი/მ ვარდ მკოიანის ინტერესებს. შედეგად მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო შესყიდვის ჩატარება არადისკრიმინაციულ გარემოში და ფულადი სახსრების რაციონალური ხარჯვა. საბოლოოდ, გამგეობამ სამუშაოები შეისყიდა 19.2 ათასი ლარით უფრო ძვირად19, რაც არაეკონომიურ ხარჯს წარმოადგენს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, აუცილებელია შეისწავლოს ტენდერების კანონმდებლობასთან შესაბამისობის საკითხი და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები სატენდერო კომისიის იმ პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ტენდერის ჩატარება სამართლიან და არადისკრიმინაციულ გარემოში. 2.2 სავარაუდო ღირებულების დაანგარიშება კრიტერიუმი: სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვამდე მუნიციპალიტეტი იძენს საპროექტოსახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციას, რომელშიც წარმოდგენილია სავარაუდო ღირებულების გაანგარიშება. საპროექტო მომსახურების შესყიდვისას მიმწოდებელსა და მუნიციპალიტეტს შორის ფორმდება ხელშეკრულება. ხელშეკრულების შესრულებაზე კონტროლს აწესებს გამგებლის ბრძანებით შექმნილი ინსპექტირების ჯგუფი, ხოლო პროექტების მიღება-ჩაბარებას ახდენს ინფრასტრუქტურის, სივრცითი მოწყობის, მშენებლობისა და არქიტექტურის სამსახური. ხელშეკრულების მიხედვით მიწოდების ვადის ამოწურვამდე 5 დღით ადრე მიმწოდებელი წარმოადგენს პროექტს, შემსყიდველი დეტალურად უნდა გაეცნოს მას, რათა მოხდეს ხარვეზების არსებობის შემთხვევაში მათი გამოვლენა და აღმოფხვრა. საპროექტო დოკუმენტაციით სავარაუდო ღირებულების განსაზღვრის შემდეგ მუნიციპალიტეტი აცხადებს ტენდერს. სავარაუდო ღირებულების საბაზრო ფასების შესაბამისად განსაზღვრა მნიშვნელოვანია, რადგან ტენდერში კონკურენციის არ არსებობის შემთხვევაში ფასი არ შემცირდება ვაჭრობის შედეგად და პრეტენდენტს შესაძლოა ხელშეკრულება გაუფორმდეს არასაბაზრო ფასად. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა 2016 წლის 13 აპრილს ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ირემთან“, გზების სარეაბილიტაციო სამუშაოებისათვის საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის შესყიდვისთვის. სახელშეკრულებო ღირებულება განისაზღვრა 1.8 ათასი ლარით. ხელშეკრულების შესრულებაზე კონტროლი დაევალა გამგებლის ბრძანებით შექმნილ ინსპექტირების ჯგუფს, ხოლო პროექტების მიღება-ჩაბარება - ინფრასტრუქტურის, სივრცითი მოწყობის, მშენებლობისა და არქიტექტურის სამსახურს. ხელშეკრულების მიხედვით, შპს „ირემს“ მიწოდების ვადის ამოწურვამდე 5 დღით ადრე უნდა წარმოედგინა პროექტი, შემსყიდველი დეტალურად უნდა გაცნობოდა მას, რათა დროულად მომხდარიყო ხარვეზების არსებობის შემთხვევაში მათი გამოვლენა და აღმოფხვრა. 19 SPA160016113, SPA160021586. 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2016 წლის 13 მაისს მუნიციპალიტეტმა ჩაიბარა საპროექტო დოკუმენტაცია. წარმოდგენილი პროექტიდან ირკვევა, რომ სავარაუდო ღირებულების დადგენისას 1 კუბ.მ ქვიშა-ხრეშის ღირებულება განისაზღვრა 10 ლარით, ხოლო მთლიანი პროექტის სავარაუდო ღირებულებად 300.0 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა იმავე პერიოდში სხვადასხვა ორგანიზაციების მიერ მუნიციპალიტეტისთვის მომზადებული საპროექტო დოკუმენტაციები, მათ შორის შპს „ირმის“ მიერ შედგენილი. სულ შესწავლილ იქნა 11 პროექტი. შედეგად გამოვლინდა, რომ სხვა ტენდერებისთვის სავარაუდო ღირებულების დათვლისას 1 კუბ.მ ქვიშა-ხრეშის ღირებულება მერყეობდა 2.7 ლარიდან - 4.7 ლარამდე. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, განსხვავება განპირობებულია იმით, რომ ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში ქუჩების რეაბილიტაციისათვის პროექტის მომზადებისას 1 კუბ.მ ქვიშა-ხრეშის ღირებულებად 10 ლარის განსაზღვრით, დაშვებულია მექანიკური შეცდომა. აუდიტის ჯგუფის მოსაზრებით, აღნიშნული არგუმენტი ვერ ჩაითვლება გამამართლებელ გარემოებად, რადგან შემსყიდველი ვალდებული იყო აღმოეჩინა და აღმოეფხვრა დაშვებული შეცდომა საპროექტო დოკუმენტაციის მიღებისას ან შესრულებული სამუშოების მიღება ჩაბარების პროცესში. აღნიშნული პროექტის საფუძველზე, 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი, სავარაუდო ღირებულებით 300.0 ათასი ლარი. ამდენად, ტენდერი გამოცხადდა შეცდომით განსაზღვრულ, არასაბაზრო ფასად. ტენდერში მონაწილეობას იღებდა მხოლოდ ერთი პრეტენდენტი. კონკურენციის არ არსებობის გამო არ გამართულა ელექტრონული ვაჭრობა და სავარაუდო ღირებულების შესაბამის ფასზე ხელშეკრულება გაუფორმდა შპს „ჯავახავტოგზას“. იმის გათვალისწინებით, რომ სავარაუდო ღირებულება არასწორად იყო დათვლილი, ხოლო ტენდერი ჩატარდა უკონკურენტო გარემოში და სამუშაოების ღირებულება უცვლელი დარჩა, შედეგად შემსრულებელს ხელშეკრულება გაუფორმდა არასაბაზრო ღირებულებით. ტენდერის ფარგლებში 1 კუბ.მ მასალის ღირებულების მაქსიმუმ 4.7 ლარით განსაზღვრის შემთხვევაში, ინერტული მასალის ღირებულება სავარაუდოდ, მინიმუმ 23.0 ათასი ლარით შემცირდებოდა. ამრიგად, მიმწოდებელმა საპროექტო დოკუმენტაცია მოამზადა ხარვეზებით. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელმა პირებმა ვერ გამოავლინეს საპროექტო დოკუმენტაციაში დაშვებული შეცდომა და ტენდერი გამოცხადდა არასაბაზრო ღირებულებით. ტენდერის უკონკურენტოდ წარმართვის გამო ვაჭრობის შედეგად ფასი არ შემცირდა და საბოლოოდ მუნიციპალიტეტმა ქვიშა-ხრეში შეიძინა 23.0 ათასი ლარით ძვირად. შედეგად მუნიციპალიტეტმა 23.0 ათასი ლარის არაეკონომიური ხარჯი გასწია. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ უნდა შეისწავლოს გზების სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე სავარაუდო ღირებულების განსაზღვრის საკითხი და გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2.3 საპროექტო მომსახურების შესყიდვა კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი საქონლის/სამუშაოს/მომსახურების შესყიდვისას აფორმებს ხელშეკრულებას. ხელშეკრულება შესყიდვაზე ფორმდება წერილობით, მასში მონაწილე მხარეები ვალდებულნი არიან დაიცვან ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობები, მათ შორის, ანგარიშსწორების წესი. გარემოება: 2016 წელს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა 11 ხელშეკრულების ფარგლებში, შეისყიდა სამშენებლო სამუშაოების საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის შედგენის მომსახურება, საერთო თანხით 43.2 ათასი ლარი. ხელშეკრულებების მიხედვით, მიმწოდებლებისთვის თანხის 80%–ის ანგარიშსწორება უნდა განხორციელებულიყო მიღება– ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ხოლო დარჩენილი 20%–ის პროექტით გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოების დასრულების შემდგომ. მიუხედავად აღნიშნულისა, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ გაითვალისწინა ხელშეკრულებაში არსებული პირობა და მიმწოდებლებს თანხები სრულად აუნაზღაურა საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მიღება-ჩაბარების აქტების გაფორმებისას, სამშენებლო სამუშაოების დასრულებამდე. ამრიგად, შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების გადაწყვეტილებით, სახელშეკრულებო თანხები სრულად ანაზღაურდა სამშენებლო სამუშაოების დასრულებამდე. შედეგად მუნიციპალიტეტმა დაარღვია გაფორმებული ხელშეკრულების პირობები, კერძოდ ანგარიშსწორების წესი. მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა აუცილებელია შესყიდვის პროცესი წარმართონ სახელშეკრულებო პირობების გათვალისწინებით და დაიცვან მუნიციპალიტეტის, როგორც შემსყიდველის ინტერესები. 2.4 პუშკინის ქუჩის მოასფალტების სამუშაო კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი საქონლის/სამუშაოს/მომსახურების შესყიდვისას აფორმებს ხელშეკრულებას. მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები ვალდებულნი არიან უზრუნველყონ სამუშაოების შესრულება ხელშეკრულების შესაბამისად, ხოლო ცვლილების განხორციელების შემთხვევაში იხელმძღვანელონ მოქმედი კანონმდებლობით. სახელმწიფო შესყიდვების კანონმდებლობის მიხედვით, ხელშეკრულებაში ცვლილება შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მხარეთა ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე, აღნიშნული ცვლილება უნდა გაფორმდეს წერილობითი ფორმით და აიტვირთოს შესყიდვების ელექტრონულ სისტემაში20. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა 2014 წლის 6 ნოემბერს, ტენდერის საშუალებით, პუშკინის ქუჩის დარჩენილი ნაწილის მოასფალტებისათვის, ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ჯავახავტოგზასთან“. სახელშეკრულებო ღირებულებამ შეადგინა 140.0 ათასი ლარი21. ხარჯთაღრიცხვა, გზის მოწყობის სამუშაოებთან ერთად, ითვალისწინებდა 130მ2 ფართობის ტროტუარების და 84გრძ.მ დახერხილი ბაზალტის ქვის ბორდიურების მოწყობას, ღირებულებით 7.7 ათასი ლარი. შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარების დოკუმენტებით ირკვევა, რომ 20 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის №9 ბრძანება, მუხლი 20. 21 SPA140024626. სამუშაოების მიღება-ჩაბარება და ანგარიშსწორება განხორციელდა 2015 წელს. 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ნაცვლად ტროტუარების მოწყობისა, მიმწოდებელმა გაზარდა გზის სამუშოების ფართობები და ამგვარად აითვისა კორექტირებისათვის სრული სახელშეკრულებო შემსყიდველსა და ღირებულება. მიმწოდებელს შორის ხარჯთაღრიცხვის ურთიერთშეთანხმება დოკუმენტურად გაფორმებული არ არის. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული ცვლილება განხორციელდა მხოლოდ ზეპირი შეთანხმებით. ამასთანავე გამგეობამ აუდიტის ჯგუფს ვერ წარმოუდგინა დოკუმენტური მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა სამუშაოების კორექტირების საჭიროება. ამრიგად, პასუხისმგებელმა პირებმა ვერ უზრუნველყვეს სამუშაოების განხორციელება გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, ასევე ვერ უზრუნველყვეს ცვლილების გაფორმება კანონმდებლობით დადგენილი წესით და შესაბამისი დასაბუთებით. შედეგად, დაირღვა კანონმდებლობის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით ნებისმიერი ცვლილება შეთანხმებული და გაფორმებული უნდა იყოს შემსყიდველ ორგანიზაციასთან წერილობით. 2.5 სამუშაოების მიწოდების ვადების განსაზღვრა კრიტერიუმი: ტენდერით შესყიდვის განხორციელებისას ხელშეკრულება უნდა დაიდოს სატენდერო დოკუმენტაციაში მოცემული ხელშეკრულების პროექტის საფუძველზე, შემსყიდველი ორგანიზაციის მოთხოვნებისა და ტენდერში გამარჯვებული პრეტენდენტის წინადადების პირობების შესაბამისად22. ხელშეკრულების გაფორმებისას დაუშვებელია სატენდერო პირობებით განსაზღვრული მოთხოვნების შეცვლა და მხარეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულებების ხელშეკრულებაში სხვაგვარად ჩამოყალიბება. გარემოება: შესყიდვის ტენდერით მიმდინარეობისას, მიწოდების ვადა ფიქსირდება სამ შემთხვევაში, კერძოდ, სატენდერო განცხადებაში, სატენდერო დოკუმენტაციაში და მიმწოდებელთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში. აღნიშნული ვადები უნდა ემთხვეოდეს ერთმანეთს. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა ორ შემთხვევაში არ დაიცვა საკანონმდებლო მოთხოვნა და ხელშეკრულებები გააფორმა შესყიდვების კანონმდებლობის დარღვევით, კერძოდ:  2015 წელს მუნიციპალიტეტმა ტენდერი გამოაცხადა სოფელ სათხეში საავტომობილო გზის მოასფალტებისათვის, სავარაუდო ღირებულებით 600.0 ათასი ლარი23. სატენდერო დოკუმენტაციით, სამუშაოს დასრულების ვადად განისაზღვრა 45 დღე. მიუხედავად ამისა, შპს „ჯავახავტოგზასთან“ გაფორმებული ხელშეკრულებით მიწოდების ვადა ნაცვლად 45 დღისა, განისაზღვრა 90 დღე. აღსანიშნავია, რომ სატენდერო განცხადებაში მიწოდების ვადად მითითებულია ასევე 90 დღე.  2016 წლის 23 მაისს მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი ქ. ნინოწმინდაში საკანალიზაციო ქსელის მშენებლობისთვის, სავარაუდო ღირებულებით 200.0 ათასი ლარი24. სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, სამუშაოების მიწოდების საბოლოო ვადა სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის ბრძანება №9, „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ მუხლი 19, 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქცია. 23 SPA150015743. ხელშეკრულება №28. 24 SPA160014972. ხელშეკრულება №ტ35. 22 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში განისაზღვრა ხელშეკრულების „ჯავახავტოგზასთან“ გაფორმებიდან გაფორმებულ 50 კალენდარული ხელშეკრულებაში 2018 დღით. შეიცვალა შპს სატენდერო დოკუმენტაციით განსაზღვრული პირობა და მიწოდების ვადა გაორმაგდა. აღსანიშნავია, რომ სატენდერო განცხადებაში მიწოდების ვადად მითითებულია ასევე 100 დღე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ხელშეკრულებებში სამუშაოს შესრულების დოკუმენტაციაში მოცემული ხელშეკრულების მუნიციპალიტეტმა დაარღვია შესყიდვების ვადები პროექტის კანონმდებლობა25. დაადგინა, სატენდერო შეუსაბამოდ. შედეგად, პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული წარმოადგენს ტექნიკური ხასიათის ხარვეზს და ორივე შემთხვევაში სატენდერო განცხადებების პირველ გვერდზე მითითებული ვადა ემთხვევა ხელშეკრულებით განსაზღვრულს. მნიშვნელოვანია, გამგეობამ სატენდერო დოკუმენტაციის შედგენისას, ყურადღება გაამახვილოს და თავიდან აიცილოს შეცდომები, რომლებიც შესაძლოა გავლენა მოახდინონ პრეტენდენტების მიერ ტენდერში მონაწილეობის მიღების გადაწყვეტილებაზე. 2.6 პროექტები, რომლითაც ვერ სარგებლობს მოსახლეობა ზოგადი აღწერა: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა 2015-2016 წლებში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განახორციელა 87 პროექტი. სამუშაოების ღირებულებამ 1 297.7 ათასი ლარი შეადგინა, მათ შორის პროგრამით დაფინანსდა 1 068.8 ათასი ლარის სამუშაოები, ხოლო 228.9 ათასი ლარით ადგილობრივი ბიუჯეტის საკუთარი შემოსულობებიდან დაფინანსდა 10 პროექტი. უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში ახორციელებს შესყიდვებს, მათ შორის, იძენს სხვადასხვა ინფრასტრუქტურულ პროექტებს. შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები ვალდებულნი არიან შესყიდვის პროცესს ორგანიზება გაუწიონ ისე, რომ თავიდან აიცილონ უხარისხო ან/და დაბალი ხარისხის ობიექტის შეძენა. მშენებლობის დასრულების შემდეგ მუნიციპალიტეტმა უნდა უზრუნველყოს საკუთარი ქონების სათანადო მოვლა-პატრონობა და არსებული ინფრასტრუქტურული ობიექტების გამართული ფუნქციონირება. დაზიანებების გამოვლენის შემთხვევაში უნდა დადგინდეს გამომწვევი მიზეზები. თუ ხარვეზი გამოწვეულია შესრულებული სამუშაოების უხარისხობით და საგარანტიო ვადა გასული არ არის, შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა წერილობით უნდა მიმართონ მიმწოდებელს დაზიანების გამოსწორების მოთხოვნით. იმ შემთხვევაში, თუ ობიექტი დააზიანეს განზრახ, მაშინ გამგეობა ვალდებულია მოითხოვოს მიყენებული ზარალის ანაზღაურება და/ან გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ღონისძიებები. გარემოება: აუდიტის მიმდინარეობისას, აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად შერჩევით დაათვალიერა მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის ბრძანება №9, „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ მუხლი 19, 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქცია. 25 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 პროექტები. დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ განხორციელებული სამუშაოების ნაწილი დაზიანებულია ან ხასიათდება სხვადასხვა ხარვეზებით, კერძოდ: 2015-2016 წლებში, სოფელ დიდ გონდრიოში მოეწყო მინისტადიონი, ღირებულებით 24.1  ათასი ლარი26. მათ შორის, 2015 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში პროექტი დაფინანსდა 11.8 ათასი ლარით, ხოლო 2016 წელს ადგილობრივი ბიუჯეტიდან გაიხარჯა 12.3 ათასი ლარი27. 2016 წელს ი/მ რაზმიკ ღუმაშიანთან გაფორმდა ხელშეკრულება, რომელიც ითვალისწინებდა მინისტადიონის ხელოვნური საფარის დაგებას. აღნიშნული სამუშაო დასრულდა იმავე წლის ივლისში. შესრულებული სამუშაოების დათვალიერებისას გამოვლინდა, რომ მინისტადიონის ხელოვნური საფარი გაფუჭებულია (აყრილია). შედეგად, მისი დანიშნულებისამებრ გამოყენება შეუძლებელია. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა მტკიცებულებები მინისტადიონის საფარის დაზიანების მიზეზების დასადგენად. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, საფარი დაზიანდა 2017 წლის მაისში და გამოიწვია ძლიერმა ქარმა, ხოლო ვინაიდან სტადიონის საფარი დაზიანდა ბუნებრივი მოვლენის შედეგად, მუნიციპალიტეტს ხარვეზის გამოსასწორებლად არ მიუმართავს მიმწოდებლისათვის. საფარის ქარის შედეგად დაზიანება მიანიშნებს სამუშაოების უხარისხო შესრულებაზე ან არასწორ დაპროექტებაზე. იმავე პირის განმარტებით, ხარვეზის გამოსწორება დაგეგმილია მიმდინარე წელს, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის სახსრებით. სურათი №1. სოფელ დიდი გონდრიოს მინისტადიონი  2015 წელს მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გააფორმა ი/მ გარნიკ გოგორიანთან, რომელიც ითვალისწინებდა სოფელ დიდ ხანჩალიში მინისტადიონის მოწყობას, ღირებულებით - 30.5 ათასი ლარი28. ობიექტის ადგილზე დათვალიერებით გაირკვა, რომ მინისტადიონის ხელოვნური საფარი დაგებულია უხარისხოდ. კერძოდ, აღენიშნება ორმოული დაზიანებები და საფარი გადაბმული არ არის ერთმანეთზე. შედეგად, მოსახლეობა ვერ იყენებს აღნიშნულ ობიექტს. გამგეობის შესაბამის პირებს აღნიშნული ხარვეზი არ ჰქონდათ გამოვლენილი, ხოლო 26 CMR150134374. 27 SPA160013259. 28 CMR150136077. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მინისტადიონის დაზიანების შესახებ მათთვის ცნობილი გახდა აუდიტის ჯგუფთან ერთად ობიექტის დათვალიერებისას. აღსანიშნავია, რომ ობიექტს გააჩნია 2-წლიანი საგარანტიო ვადა, რომლის განმავლობაში მიუხედავად მიმწოდებელს ხელშეკრულებით ევალება განსაზღვრული აღმოჩენილი ხარვეზის გამოსწორება. უფლებისა, მუნიციპალიტეტის მიერ საგარანტიო მოთხოვნის შესაძლებლობა აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში არ იყო გამოყენებული. სურათი №2. სოფელ დიდი ხანჩალის მინისტადიონი ამრიგად, დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ ინფრასტრუქტურული პროექტები დაზიანებული იყო საგარანტიო ვადაში, რაც შესაძლოა მათ უხარისხოდ შესრულებაზე მიუთითებდეს. ამასთანავე მიუხედავად იმისა, რომ ობიექტებს გააჩნდა მოქმედი საგარანტიო ვადა, პასუხისმგებელმა პირებმა არ მიმართეს შემსრულებლებს დაზიანებების გამოსწორების მოთხოვნით, აღნიშნული ეწინააღმდეგება გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებს და მუნიციპალიტეტის ინტერესებს. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტმა სამუშაოების შესყიდვისას დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები უზრუნველყოფს მაღალი და განახორციელოს რწმუნების მიღებას, ისეთი პროცედურები, რომლებიც რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 დაუსრულებელი სამუშაოები კრიტერიუმი: ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების მიზანს მოსახლეობის კონკრეტული საჭიროებების დაკმაყოფილება და სარგებლის მიღება წარმოადგენს. მნიშვნელოვანია, მუნიციპალიტეტმა შეზღუდული რესურსების პირობებში დააფინანსოს ისეთი პროექტები, რომლებიც დააკმაყოფილებს მოსახლეობის საჭიროებას და მუნიციპალიტეტის გრძელვადიანი განვითარების პირობებს შექმნის. გარემოება: აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში, აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად შერჩევით დაათვალიერა მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განხორციელებული პროექტები. დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ სამუშაოები დასრულებული არ არის, ობიექტები ექსპლოატაციაში არ არის მიღებული და შესაბამისად მოსახლეობა ვერ სარგებლობს, კერძოდ:  2015 წელს სოფელ ყაურმაში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში დაიწყო სპორტული დარბაზის მშენებლობა, ღირებულებით 9.3 ათასი ლარი29. აღნიშნულ სამუშაოზე ადგილობრივი ბიუჯეტიდან, ასევე გამოიყო 6.8 ათასი ლარი30 (სულ გაიხარჯა 16.1 ათასი ლარი). შესრულებული სამუშაოების ადგილზე დათვალიერებით გაირკვა, რომ შენობა დაუმთავრებელია, ხოლო 2016 წელს მშენებლობა არ გაგრძელდა. შედეგად მოსახლეობა ვერ იღებს გახარჯული თანხების შესაბამის სარგებელს. სურათი №3. სოფელ ყაურმის სპორტული დარბაზი  2014 წელს სოფელ უჩმანას სარიტუალო სახლის I ეტაპის მშენებლობაზე გაიხარჯა 13.7 ათასი ლარი31. 2015-2016 წლებში სამუშაოები გაგრძელდა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში და გაიხარჯა 19.0 ათასი ლარი32. 2015-2016 წლებში აღნიშნულ სამუშაოზე ადგილობრივი ბიუჯეტიდან, ასევე გამოიყო 16.6 ათასი ლარი33 (სულ გაიხარჯა 49.3 ათასი ლარი). სამუშაოების ადგილზე დათვალიერებით გაირკვა, რომ შენობა დაუმთავრებელია, ხოლო 29 CMR150134349. 30 SPA150020444. 31 CMR140117989, SPA140014941. 32 CMR150134355, SPA160019385. 33 SPA150024315, SPA160017571. 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში სამშენებლო სამუშაოები არ გაგრძელებულა. შედეგად, მოსახლეობა ვერ იღებს გახარჯული თანხების შესაბამის სარგებელს. სურათი №4. სოფელ უჩმანას სარიტუალო სახლი  2016 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში, დაიწყო სოფელ განძის სარიტუალო სახლის მშენებლობა, რაზეც გაიხარჯა 34.4 ათასი ლარი34. სამუშაოების ადგილზე დათვალიერებით, გაირკვა, რომ ობიექტის მშენებლობა არ არის დასრულებული. შედეგად, აღნიშნულ ობიექტს მოსახლეობა დანიშნულებისამებრ ვერ იყენებს. სურათი №5. სოფელ განძის სარიტუალო სახლი „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში პასუხისმგებელი პირების გადაწყვეტილების შედეგად დაიწყო ისეთი პროექტების განხორციელება, რომელთა დასასრულებლად საკმარისი არ იყო პროგრამით გამოყოფილი თანხა. შესაბამისად, აღნიშნულმა განაპირობა სამუშაოების დაუსრულებლობა და 99.8 ათასი ლარის არაეფექტიანი გახარჯვა. ამასთანავე მუნიციპალიტეტი არ ფლობს ინფორმაციას დაწყებული პროექტების დასასრულებლად საჭირო ფინანსური რესურსების ოდენობის შესახებ. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მიზანშეწონილია 34 SPA160003434. 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მუნიციპალიტეტმა, მოიძიოს დამატებითი ფინანსური სახსრები და გონივრულ ვადებში დაასრულოს დაწყებული ობიექტების მშენებლობა. გარდა ამისა, პროგრამის ფარგლებში შესრულებული პროექტებიდან, მუნიციპალიტეტის 5 სოფელში გახარჯულია 154.4 ათასი ლარი, ისეთ სამუშაოებზე, რომლებიც დაუსრულებელია ან დაზიანებულია. მუნიციპალიტეტს არ გაუტარებია სათანადო ღონისძიებები არსებული ხარვეზების აღმოსაფხვრელად. შედეგად, მისაღები სიკეთით ვერ სარგებლობს მოსახლეობა. ამდენად, მუნიციპალიტეტის მიერ გახარჯული 154.4 ათასი ლარი, წარმოადგენს არაეფექტიან ხარჯს. რეკომენდაცია №5: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალტეტმა შეისწავლოს მოსახლეობის აზრი და შედეგები მაქსიმალურად გაითვალისწინოს. აქედან გამომდინარე, განსაზღვროს, რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას ისეთი სამუშაოების დაწყება, რომლებსაც ვერ დაასრულებს გონივრულ ვადებში. უკვე შესყიდულ დაუსრულებელ ობიექტებს მუნიციპალიტეტმა შესაძლო მოკლე ვადაში მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა ან განკარგოს ის სხვა ფორმით. 2.7 საჯარიმო სანქციები კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება იდება წერილობითი ფორმით და უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას საქონლის მიწოდების, მომსახურების გაწევის ან/და სამუშაოს შესრულების ვადის შესახებ35. ხელშეკრულებების პირობები, როგორც წესი, ითვალისწინებს საჯარიმო სანქციებს შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადის დარღვევისათვის და მათი შესრულება სავალდებულოა შესყიდვებში მონაწილე პირებისთვის. მიმწოდებლის მხრიდან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სანქციების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტმა უნდა გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. გარემოება: ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საჯარიმო სანქცია პრევენციული სახის ღონისძიებაა და იცავს შემსყიდველს მიმწოდებლების მხრიდან არაკეთილსინდისიერი ქმედებებისაგან. სახელშეკრულებო პირობების დარღვევის შემთხვევაში მუნიციპალიტეტი იღებს დამატებით შემოსავალს პირგასამტეხლოს დარიცხვის გზით. აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალიტეტს საჯარიმო თანხების განსაზღვრისას გამოყენებული აქვს განსახვავებული მიდგომა და მისი ოდენობა მერყეობს, დოკუმენტურად დაუდასტურებელი შესასრულებელი სამუშაოების ღირებულების 0,02%-იდან 0,5%–მდე. 2016 წლის 10 ივნისს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა გააფორმა ხელშეკრულება №19 შპს „ლიდერთან“ სპეცტექნიკა - ამწე კალათის მიწოდებისთვის36. მიმწოდებელმა 2016 წლის 11 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 19, პუნქტი 6, ქვეპუნქტი „ე“. 36 SPA160014890. 35 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ივლისს გამგეობას მიმართა მიღება-ჩაბარების აქტის გასაფორმებლად და წარუდგინა ამწე კალათა. ინსპექტირების ჯგუფმა შემოწმების შედეგად აღმოაჩინა, რომ მანქანის ამწე კალათის მექანიზმი იყო გაუმართავი. შპს-მ ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში ნაკლოვანების აღმოფხვრა და გამართული ტექნიკის ჩაბარება გამგეობისთვის. შესაბამისად, 2016 წლის 28 ივლისს გამგებელმა გამოსცა ბრძანება ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მიმწოდებლის 1.2 ათასი ლარით დაჯარიმების შესახებ. აღსანიშნავია, რომ შპს „ლიდერს“ საჯარიმო თანხა არ ჩაურიცხავს, ხოლო მუნიციპალიტეტს არ გაუტარებია დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები. გარდა ამისა, 7 შემთხვევაში სხვადასხვა მიმწოდებელმა დაგვიანებით შეასრულა ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებები. მიუხედავად ვადაგადაცილებისა, მუნიციპალიტეტმა ორგანიზაციები არ დააჯარიმა. სახელშეკრულებო პირობების შესაბამისად, ვადაგადაცილებულ დღეებზე პირგასამტეხლოს დარიცხვის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი მიიღებდა 7.9 ათასი ლარის დამატებით შემოსავალს. ინფორმაცია სამუშაოების ვადაგადაცილებით შესრულებისათვის დასარიცხი პირგასამტეხლოს შესახებ მაგალითისათვის მოცემულია №6 ცხრილის სახით. ცხრილი №6. ინფორმაცია სამუშაოების ვადაგადაცილებით შესრულებისათვის დასარიცხი პირგასამტეხლოს შესახებ (ათასი ლარი)37 სპა მიმწოდებელი პირგასამტეხლო ვადაგა დაცილე ბული დღეები SPA160008460 შპს „ჯავახავტოგზა“ 0,05% 3 454.0 0.7 SPA160014163 შპს „ვემ“ 0,3% 88 21.3 5.6 SPA160018774 ი/მ „არმან პოგოსიანი“ 0,3% 29 17.8 1.5 შეუსრულებელი ვალდებულება ჯარიმა ჯამი მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა 7.8 პასუხისმგებელმა პირებმა) ერთი მხრივ, არ გაატარა დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები, დარიცხული პირგასამტეხლოს მიღებისათვის, ხოლო მეორე მხრივ, დაარღვია სახელშეკრულებო პირობები და მიუხედავად სამუშაოების ვადაგადაცილებით შესრულებისა, მიმწოდებლები არ დააჯარიმა. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა ვერ მიიღო 9.1 ათასი ლარის დამატებითი შემოსავალი. რეკომენდაცია №6: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მიმწოდებლების მხრიდან პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები, ხოლო დარიცხული და გადაუხდელი საჯარიმო თანხების ამოსაღებად გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სამართლებრივი ღონისძიებები. ამასთანავე, გარდა ცხრილში დაფიქსირებულისა, გამოვლინდა ოთხი მიმწოდებელი, რომელთა მიმართ დასარიცხი საჯარიმო თანხა არ აღემატება 0.1 ათას ლარს. SPA160006224, SPA160014972, SPA160017571, SPA160017600. 37 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შეისწავლოს მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ მომსახურების და პროდუქტის მიღება, რომელიც დაგეგმილია ადგილობრივი თვითმმართველობის განვითარებისათვის და მოსახლეობის კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად. 2.8 გაუთვალისიწინებელი ხარჯები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი საქონლის, მომსახურების და სამუშაოს შესყიდვისას აფორმებს ხელშეკრულებას, რომლის განუყოფელი ნაწილია ხარჯთაღრიცხვა. ხარჯთაღრიცხვა შეიძლება მოიცავდეს „გაუთვალისწინებელი ხარჯების“ მუხლს და გამოიყენება წინასწარ დაუგეგმავი გარემოებების წარმოშობისას. ასეთ შემთხვევაში დამატებით შესასრულებელი სამუშაოები უთანხმდება შემსყიდველს, ხოლო ამ სამუშაოების შესრულებისთვის ანაზღაურების მისაღებად მიმწოდებელმა უნდა წარმოადგინოს გაუთვალისწინებელი ხარჯების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების დამადასტურებელი დოკუმენტები (ფორმა №2). გარემოება: 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტსა და მიმწოდებლებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში, ხარჯთაღრიცხვით განსაზღვრული იყო გაუთვალისწინებელი ხარჯები შესასრულებელი სამუშაოების 2%-3%-ის ოდენობით. სამუშაოების შესრულების პროცესში მიმწოდებელს მუნიციპალიტეტისათვის წერილობით არ შეუთანხმებია დამატებით შესასრულებელი სამუშაოების მოცულობა38. შესაბამისად, მიმწოდებელს არ წარმოუდგენია გაუთვალისწინებელი ხარჯების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების დამადასტურებელი დოკუმენტები (ფორმა №2). მიუხედავად ამისა, მუნიციპალიტეტის მიერ ანგარიშსწორებისას 6.6 ათასი ლარი, გაუთვალისწინებელი ხარჯები გადახდილია შესაბამისი გაშიფვრის გარეშე. ამრიგად, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოები ჩაიბარა და ანგარიშსწორება განახორციელა ისე, რომ არ ფლობს ინფორმაციას, შესრულდა თუ არა სამუშაოები გაუთვალისწინებელი ხარჯების ფარგლებში. 2.9 გამარტივებული წესით შეძენილი სამშენებლო სამუშაოები კრიტერიუმი: საქართველოს მთავრობის, ასევე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის სამართლებრივი აქტების შესაბამისად39, 2012 წლის 1 ივლისის შემდეგ, გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელს უნდა აუნაზღაურდეს შემდეგი წესით: შესრულებული სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრება შესაბამისი ხელშეკრულების ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული ერთეულის ფასების ფარგლებში, ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით. აღნიშნული გულისხმობს სამუშაოს ანაზღაურებას რეალურად გაწეული ხარჯების მიხედვით, რაც შესაძლებელია დადასტურდეს ხელშეკრულებები №№40, 35, 46. მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილება; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2012 წლის 12 ივლისის №1-1/1463 ბრძანება. 38 39 საქართველოს 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სამუშაოს შესრულების პროცესში შედგენილი სასაქონლო ზედნადებით, ანგარიშ-ფაქტურებით, ხელფასის უწყისებით, შესყიდვის აქტებით, იჯარისა და ქირავნობის ხელშეკრულებებით და სხვ. გარემოება: 2015-2016 წლებში ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების განხორციელების მიზნით, გამარტივებული შესყიდვის ფორმით გააფორმა 43 ხელშეკრულება, საერთო ღირებულებით - 469.0 ათასი ლარი. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლებისგან არ ითხოვდა დოკუმენტაციას ფაქტობრივი დანახარჯების შესახებ და ანგარიშსწორებას ახორციელებდა წარმოდგენილი ფორმა №2-ების შესაბამისად. ამასთანავე, შესრულებული სამუშაოების აქტებისა და სახელშეკრულებო ხარჯთაღრიცხვების მაჩვენებლების შედარებით ირკვევა, რომ სამუშაოების ერთეულის ღირებულებები ერთმანეთს ემთხვევა და არ ასახავს ფაქტობრივად გადახდილ თანხებს. გაწეული ხარჯის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დასადგენად, აუდიტის ჯგუფმა მოითხოვა ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, რაც მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა. აღნიშნულით დაირღვა კანონმდებლობის მოთხოვნა, კერძოდ, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოები ჩაიბარა და ანგარიშსწორება განახორციელა ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. შესაბამისად, 469.0 ათასი ლარი წარმოადგენს შესყიდვების პროცესში შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებულ ხარჯს. რეკომენდაცია №7: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. 2.10 დაუსაბუთებლად გადახდილი დღგ კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელი კანონმდებლობის შესაბამისად მუნიციპალიტეტს უფლება აქვს ტენდერი გამოაცხადოს როგორც დღგ-ის გათვალისწინებით, ისე დღგ-ის გარეშე. „დღგ-ის გარეშე ტენდერის გამოცხადების შემთხვევაში შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია ხელშეკრულების დადებისას ღირებულებაში გაითვალისწინოს სატენდერო წინადადების ფასის შესაბამისი დღგ-ის ოდენობა, თუ ხელშეკრულების დადების 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მომენტისათვის პრეტენდენტი არის დღგ-ის გადამხდელი საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად“. მიმწოდებელთან ანგარიშსწორება ხდება მის მიერ წარმოდგენილი და შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ დამოწმებული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე. დღგ-ის თანხა ანაზღაურდება იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი არის გადასახადის გადამხდელი. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი საქონლის/მომსახურების/სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვისას ღირებულების განსაზღვრისათვის, ხარჯთაღრიცხვის სხვა მუხლებთან ერთად ითვალისწინებს დამატებული ღირებულების გადასახადს. 2016 წელს 10 შემთხვევაში სხვადასხვა სამუშაოების შესყიდვისთვის მუნიციპალიტეტმა ტენდერები გამოაცხადა დღგ-ის გათვალისწინებით. ხელშეკრულებები გაუფორმდა დღგ-ის არგადამხდელ ფირმებს და აუნაზღაურდათ სულ 152.0 ათასი ლარი. მიმწოდებლებს სრულად აუნაზღაურდათ დღგ-ის თანხა 23.2 ათასი ლარის ოდენობით, მიუხედავად იმისა, რომ გამგეობისთვის არ წარუდგენიათ დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურები. ცხრილი №7. დღგ-ის არგადამხდელ ფირმებზე ანაზღაურებული დღგ (ათასი ლარი) მიმწოდებელი ი/მ „გალუსტ თაზიანი“ ი/მ „გალუსტ თაზიანი“ ი/მ „გალუსტ თაზიანი“ ი/მ „გალუსტ თაზიანი“ ი/მ „არმან პოგოსიანი“ ი/მ „არმან პოგოსიანი“ ი/მ „არმან პოგოსიანი“ ი/მ „არმენ ვარტანიანი“ შპს „დიგაშენ“ შპს „დიგაშენ“ ხელშ № 22 81 83 77 34 45 სამუშაოს დასახელება სხვადასხვა სოფლებში ხიდების რეაბილიტაცია სოფელ ყულალისის წყალსადენი სისტემის რეაბილიტაცია სოფელ ოროჯალარის, დილიფის და გორელოვკის ხიდების რეაბილიტაცია ქალაქ ნინოწმინდაში ტერიტორიის დასუფთავება სხვადასხვა სოფლებში საზოგადოებრივი საპირფარეშოების მშენებლობა ეშტიის სპორტდარბაზის რეაბილიტაცია 24 გორელოვკის საბავშვო ბაღის რეაბილიტაცია ქალაქ ნინოწმინდაში ჰოვსეფიანი–კამოს ქუჩაზე სანიაღვრე არხის მშენებლობა ჯიგრაშენის კლუბის რეაბილიტაცია 46 ყაურმის სპორტდარბაზის მშენებლობა 71 48 ჯამი გადახდი ლი თანხა მ.შ. დღგ 59.5 9.0 5.0 0.8 11.5 1.8 3.0 0.5 11.1 1.7 17.8 2.7 11.7 1.8 7.5 1.1 9.0 1.4 15.9 2.4 152.0 23.2 მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ანგარიშსწორება განახორციელა დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურის წარმოდგენის გარეშე, რითაც უნდა დასაბუთებულიყო დღგ-ის თანხის ანაზღაურების მიზანშეწონილობა. შესაბამისად, დღგ-ის თანხა 23.2 ათასი ლარი მიმწოდებლებზე გადახდილია ზედმეტად. 2.11 ტერიტორიის დასუფთავებაზე გაწეული ხარჯები კრიტერიუმი: მიზნებისათვის სუბსიდია წარმოადგენს უსასყიდლოდ, საწარმოებსა დაუბრუნებლად და ორგანიზაციებზე გაცემულ ტრანსფერს. მიმდინარე სუბსიდიის 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 დამტკიცებისას გაანგარიშებული უნდა იყოს მისი ოდენობა შესასრულებელი სამუშაოებისა და საქმიანობის გათვალისწინებით. სუბსიდიის მუხლში აღირიცხება ორგანიზაციებზე მიმდინარე და საოპერაციო ხარჯების დასაფინანსებლად გადაცემული თანხები. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დასუფთავებას ემსახურება ა(ა)იპკომუნალური, კეთილმოწყობისა და დასუფთავების სამსახური, რომელსაც 2015-2016 წლებში სუბსიდიის სახით მიღებული აქვს 237.2 ათასი ლარი. კომუნალურ სამსახურს სუბსიდიის მისაღებად, წლის დასაწყისში, გამგეობაში წარდგენილი აქვს მოთხოვნა, რომელშიც არ არის გაანგარიშებული კონკრეტულ საქმეზე, რომელ პერიოდში რა რაოდენობის თანხა უნდა გაიხარჯოს; არ არის შედგენილი სამუშაოების შესრულების გეგმა-გრაფიკი; არ არის გათვალისწინებული მომსახურების ხარისხი და კონტროლი მათ შესრულებაზე. წარდგენილ მოთხოვნაში ძირითადად მითითებულია დაწესებულების შენახვის ხარჯები (შრომის ანაზღაურების, საქონლისა და მომსახურების ხარჯები). აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სუბსიდია გასცა შესასრულებელი სამუშაოების გათვალისწინების გარეშე. ამდენად, 237.2 ათასი ლარი წარმოადგენს შესაბამისი დასაბუთების გარეშე გახარჯულ თანხას. მნიშვნელოვანია მუნიციპალიტეტმა სუბსიდიური დაფინანსებისას გაითვალისწინოს შესასრულებელი სამუშაოები და კონკრეტული ღონისძიებები, რაც უზრუნველყოფს გაცემული საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის დასაბუთებას. 3. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: საქართველოს კანონის „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ მიხედვით, შიდა აუდიტის სუბიექტი ანგარიშვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის წინაშე და დაწესებულების სხვა სუბიექტებისგან ფუნქციურად დამოუკიდებელია. შიდა აუდიტის სუბიექტი ფუნქციურად დამოუკიდებელია ასევე შიდა აუდიტის დაგეგმვის, განხორციელებისა და ანგარიშგების პროცესში. შიდა აუდიტის სამსახური საქმიანობას ახორციელებს აუდიტის სუბიექტის უფროსის მიერ შემუშავებული სტრატეგიული გეგმის მიხედვით, რომელსაც ამტკიცებს დაწესებულების ხელმძღვანელი. სტრატეგიული გეგმა გამომდინარეობს დაწესებულების გრძელვადიანი მიზნებიდან, მოიცავს სამწლიან პერიოდს და განსაზღვრავს შიდა აუდიტის სფეროში სტრატეგიული განვითარების მიმართულებებს. შიდა აუდიტის წლიური გეგმა ეფუძნება შიდა აუდიტის სტრატეგიულ გეგმას და ასახავს კონკრეტულ შიდა აუდიტორულ შემოწმებებს. შიდა აუდიტის სამსახურის მიზანია ორგანიზაციის რისკის მართვის პროცესისა და კონტროლის სისტემის შემოწმება, შეფასება. აგრეთვე, დაწესებულების საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით რეკომენდაციების შემუშავება. გარემოება: ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის განყოფილება სტრუქტურულად წარმოადგენს გამგეობის იურიდიული სამსახურის შემადგენელ სუბიექტს და ფუნქციურად 35 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ექვემდებარება აღნიშნულ სამსახურს. აღნიშნული გარემოება ეწინააღმდეგება „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონს. აღსანიშნავია, რომ შიდა აუდიტის სუბიექტის უფროსს არ შეუდგენია აუდიტის სუბიექტის განვითარების სტრატეგიული გეგმა. ასევე, 2015 წელს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის გამგეობის შიდა აუდიტის განყოფილებას არ შეუდგენია შემოწმების წლიური გეგმა. შედეგად, აუდიტები ჩატარებულია წინასწარი დაგეგმვის გარეშე, გამგებლის ბრძანებების საფუძველზე. 2016 წელს გეგმის მიხედვით შემოწმებულია მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული ა(ა)იპ-ები და გამგეობის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახური. წარმოდგენილი აუდიტის ანგარიშების ანალიზით გაირკვა, რომ ანგარიშებში:   არ არის დაფიქსირებული კონკრეტული გარემოებები; არ ასახავს შემოწმების ობიექტების საქმიანობის შესაბამისობას მოქმედ კანონმდებლობასთან;  არ არის გაცემული რეკომენდაციები დარღვევა-ნაკლოვანებების და სისტემური დარღვევების აღმოსაფხვრელად. მაგალითად, 2015 წელს ჩატარებულია გამგეობის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის 2015 წლის პირველი იანვრიდან - 30 სექტემბრამდე პერიოდის ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტი. ანგარიშის სათაურში მითითებულია, რომ გამგეობის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახური წარმოადგენს ა(ა)იპ-ს, ხოლო ანგარიში შედგება მხოლოდ აუდიტის განყოფილების ფუნქციების, აუდიტის ფორმის, ჩატარების საფუძვლების, ამოცანების, მხარეთა პასუხისმგებლობების და სხვა ზოგადი შინაარსის სათაურებისაგან. 2016 წლის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის აუდიტის ანგარიში შედგება, აუდიტის ამოცანების აღწერისა და დასკვნისაგან. დასკვნით ნაწილში აღნიშნულია, „შემოწმემის შედეგად გამოვლინდა, რომ ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგრიშგების შემოწმება, მოქმედ სტანდარტებთან მათი შესაბამისობის დადგენა, მუნიციპალიტეტის აქტივების, სხვა რესურსებისა და ინფორმაციის ადეკვატურად დაცულობის შეფასება - ნორმალურადაა შესრულებული“. აღსანიშნავია, რომ ამ სახის დასკვნა გაცემულია იმ პირობებში, როდესაც გამგეობის საფინანსო სამსახურს არ აქვს შედგენილი მუნიციპალიტეტის პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები (ბალანსი და დანართი ფორმები). მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის განყოფილებას არ განუხორციელებია შემოწმებული ობიექტების რისკის შეფასების სათანადო პროცედურები, რომელთა საფუძველზე უნდა მომხდარიყო ობიექტების საქმიანობაში ძირითადი რისკების იდენტიფიცირება. ამასთანავე, უნდა აღინიშნოს, რომ შიდა აუდიტის განყოფილების მიერ არ არის შედგენილი წლიური ანგარიშები. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის განყოფილების სტრუქტურული მოწყობა ეწინააღმდეგება საქართველოში მოქმედ კანონმდებლობას და შესაბამისად შიდა აუდიტის განყოფილების საქმიანობა არ შეესაბამება „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს. 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №8: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობა მოიყვანოს შესაბამისობაში მოქმედ კანონმდებლობასთან და უზრუნველყოს მისი გამართული და ეფექტიანი ფუნქციონირება. აღნიშნული გამგეობას საშუალებას მისცემს, გამოავლინოს მის დაქვემდებარებაში მყოფ სამსახურებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში არსებული დარღვევა-ნაკლოვანებები და მათი აღმოფხვრის მიზნით ჩაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ამასთანავე, შიდა აუდიტის სუბიექტმა შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. 4. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე 4.1 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაზე მოსაზრების გამოთქმაზე უარის საფუძველი „მოსაზრების გამოთქმაზე უარის საფუძვლის“ აბზაცში აღწერილი საკითხების მნიშვნელობის გამო, ჩვენ ვერ შევძელით საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულების მოპოვება აუდიტორული მოსაზრების გამოთქმისთვის საჭირო საფუძვლის შესაქმნელად. შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას ორგანიზაციის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. 4.1.1 ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგება ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი ვალდებულია კანონმდებლობის შესაბამისად40, დადგენილ ვადებში მოამზადოს პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები, სადაც უნდა აისახოს ინფორმაცია ორგანიზაციის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. კანონმდებლობის თანახმად41, საბიუჯეტო ორგანიზაციაში აქტივებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარება სავალდებულოა ყოველწლიურად, საბიუჯეტო წლის ბოლოს, გარდა უძრავი ქონებისა, რომელთა ინვენტარიზაცია სავალდებულოა სამ წელიწადში ერთხელ მაინც. ინვენტარიზაცია უნდა დასრულდეს საანგარიშგებო წლის ბოლოს. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტს (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) 2016 წელს არ შეუდგენია პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები. შედეგად ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს არ წარედგინება ზუსტი და სრული ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. 2016 წელს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში არ ჩატარებულა ძირითადი საშუალებების და მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, მუნიციპალიტეტში ფინანსური და არაფინანსური აქტივების დაცულობაზე კონტროლი არ არის სათანადოდ დაწესებული. შედეგად, არსებობს რისკი, რომ შეუმჩნეველი დარჩეს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“. 41„საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. 40 37 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მუნიციპალიტეტის კუთვნილი ქონების დაკარგვის ან დაზიანების შემთხვევები და არ მოხდეს შესაბამისი რეაგირება. 5. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა 2014 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის 2012-2013 წლების ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი, რომლის შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანებები, რომლებიც კვლავ მეორდება, კერძოდ: - ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტს 2012-2013 წლებში არ შეუდგენია ფინანსური ანგარიშგება42. შედეგად არ ხდებოდა წლიური ფინანსური შედეგების განხილვა, გაანალიზება და შესაბამისი შეფასება. აღნიშნული პრაქტიკა გაგრძელდა 2016 წლის პერიოდშიც, შედეგად ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტს არ აქვს შედგენილი 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება. - ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ აქტივებს, 2012-2013 წლებში ცვეთის ხარჯი არ დარიცხვია. შესაბამისად, არაფინანსური აქტივები საბუღალტრო დოკუმენტებში აღირიცხებოდა არასწორად, მათი პირვანდელი ღირებულებით. ასევე ზოგიერთი აქტივი, რომელიც სრულად იყო ამორტიზებული ან გამოსული მწყობრიდან, მუნიციპალიტეტის საბუღალტრო რეგისტრებსა და საინვენტარო უწყისებში ფიქსირდებოდა მათი პირვანდელი ღირებულებით. 2016 წლის მდგომარეობით, აღნიშნული შეუსაბამობა არ გამოსწორებულა და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული აქტივები კვლავ აღირიცხება არასწორი მუნიციპალიტეტის ქონების ღირებულებით. - ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში 2012-2013 წლებში ინვენტარიზაცია ჩატარდა კანონმდებლობის დარღვევით, კერძოდ, ინვენტარიზაციის შედეგები არ იყო შედარებული საბუღალტრო მონაცემებთან, შედეგად, არ იყო გამოყვანილი მეტობა ან ნაკლებობა. წინა პერიოდში დაფიქსირებული ხარვეზი მუნიციპალიტეტს არ გამოუსწორებია, ხოლო 2016 წელს ძირითადი საშუალებების და მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში არ ჩატარებულა. რეკომენდაცია №9: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ შესაძლო მოკლე ვადაში მოამზადოს ფინანსური ანგარიშგება, ჩაატაროს ინვენტარიზაცია, მოაწესრიგოს საფინანსო საბუღალტრო აღრიცხვა აუდიტის ანგარიშში აღნიშნული შენიშვნების გათვალისწინებით. ასევე, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ წინა აუდიტის შედეგად უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულ დარღვევა-ნაკლოვანებებზე რეაგირება. 42 მუნიციპალიტეტის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს, ასევე არ შეუდგენიათ 2014-2015 წლების ფინანსური ანგარიშგებები. 38 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 9/36 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „იმფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა .......................................................................................................................3 რეკომენდაციები:.......................................................................................................................................4 შესავალი ნაწილი.......................................................................................................................................7 1. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01 00)...........................................................................................................................................................11 2. 1.1. შრომის ანაზღაურება ..............................................................................................................12 1.2. საქონელი და მომსახურება....................................................................................................15 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03 00)...........................................................................................................................................................21 2.1. ჩატარებული ექსპერტიზები და მიმწოდებლებზე ჯარიმების დარიცხვა ........................23 2.2. ანაზღაურებული შეუსრულებელი სამუშაოები ...................................................................27 2.3. კიუვეტების მოწყობა...................................................................................................................30 2.4. შესრულებული სამუშაოების ხარისხი ................................................................................31 2.5. „პროექტები რომლითაც ვერ სარგებლობს მოსახლეობა“ ................................................36 2.6. სოფლებში ჭაბურღილების მშენებლობა.............................................................................37 2.7. გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები......................................40 2.8. დარიცხული ჯარიმა ...............................................................................................................41 2.9. ქვემო ქართლის რეგიონალური განვითარების სააგენტოს დაფინანსება .....................42 3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე .................................42 3.1. მოსაზრების გამოთქმაზე უარის საფუძველი.........................................................................42 3.2. უარი მოსაზრების გამოთქმაზე ...............................................................................................43 4. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა ..............................................................43 5. შიდა აუდიტი ..................................................................................................................................44 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი...........................................................................................46 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები ....................................................................................46 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) - პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  საჯარო მოხელეებზე პრემიის გაცემისას მუნიციპალიტეტს არ გაუთვალისწინებია რაციონალური და ეკონომიური ხარჯვის პრინციპი. გაცემული პრემიების ჯერადობა აღემატება საკრებულოს მიერ დადგენილი ნორმას.  მუნიციპალიტეტმა შტატგარეშე მოსამსახურეები დაიქირავა მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად, რაც არ შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას. ასევე დაქირავებულების რაოდენობა აღემატება თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილ ზღვრულ ნორმას.  სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა აღემატება მთავრობის გამოყენებული დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლოატაციის ხარჯის გაწევისას არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა ვერ დაასაბუთა რა აუცილებელი საჭიროებით იყო განპირობებული საკონსულტაციო მომსახურების შესყიდვა, ვინაიდან მუნიციპალიტეტს გააჩნია შრომითი რესურსი და ვალდებულია საკუთარი რესურსებით უზრუნველყოს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელება. ამდენად, გამგეობის მიერ საკონსულტაციო მომსახურებაზე გაწეულია არაგონივრული ხარჯი.  ცალკეული ხელშეკრულებების შესრულებისას, მუნიციპალიტეტმა შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადები გაზარდა არაობიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით და არ გამოიყენა საჯარიმო სანქციები. შედეგად, მოსახლეობამ დადგენილ დროში ვერ მიიღო დაგეგმილი ეკონომიკური სიკეთე, ხოლო მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი ფინანსური რესურსი.  მუნიციპალიტეტში არსებულმა სუსტი კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო მიმწოდებლის მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების გამოვლენა. გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა ფორმალურად დაადასტურეს მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოების აქტები (ფორმა N2). შედეგად მუნიციპალიტეტმა ორ შემთხვევაში ჩაიბარა და აანაზღაურა ისეთი სამუშაოები, რომელიც არ იყო შესრულებული.  მუნიციპალიტეტმა ორ შემთხვევაში ხარჯთაღიცხვაში დაუსაბუთებელად შეცვალა სამუშაოს სახე, შეტანილი ცვლილების შედეგად მიმწოდებლისაგან ჩაიბარა პროექტით 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - გათვალისწინებულზე ნაკლები მოცულობის სამუშაოები, გადაიხადა გაზრდილი ფასი და გასწია არაეკონომიური ხარჯი.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტების გარკვეული ნაწილი დაზიანებულია. მუნიციპალიტეტს არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის ხელშეკრულების პირობებით გათვალისწინებულ საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით. შედეგად, მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი გრძელვადიან პერიოდში.  ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, რიგ შემთხვევაში მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ობიექტის დასრულება და ფუნქციონირება, რადგან არ გაითვალისწინა ყველა საჭირო რესურსი. შედეგად მოსახლეობა შექმნილი მატერიალური სიკეთით ვერ სარგებლობს და პროექტებზე გაწეული ხარჯი არაეფექტიანი.  მუნიციპალიტეტმა რიგი სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ობიექტები ჩაბარებულია და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას.  მუნიციპალიტეტს არ შეუდგენია პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები. შედეგად ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს მუნიციპალიტეტის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. არ წარედგინება ინფორმაცია წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები: რეკომენდაცია N1: გამგეობამ საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტების განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. რეკომენდაცია N2. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ კანონმდებლობით დადგენილი დაუშვას ზღვრის შრომითი დარღვევით. ხელშეკრულებით ამასთანავე, დაქირავება ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. რეკომენდაცია N3. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია N4. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას და საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია N5. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ განახორციელოს ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებულ საკონსულტაციო და კვლევითი მომსახურებაზე ხარჯის გაწევა. საკადრო პოლიტიკა დაგეგმოს და განახორციელოს ისე, რომ დასაქმებულმა საჯარო მოხელეებმა მოვალეობები. აღნიშნული სრულად უზრუნველყოფს შეასრულონ საბიუჯეტო მათზე სახსრების დაკისრებული დაზოგვასა და რაციონალურ ხარჯვას. რეკომენდაცია N6: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვა ისე დაგეგმოს და განახორციელოს, რომ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზა ჩატარდეს გონივრულად მოკლე ვადაში. შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადების ცვლილება არ განახორციელოს დაუსაბუთებელი გარემოებებით, გაითვალისწინოს მხოლოდ ობიექტური და ფორსმაჟორული საფუძვლების არსებობა. ყველა დანარჩენ შემთხვევაში ვადებისა და სხვა პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ პროდუქტის მიღება, რომელიც დაგეგმილია ადგილობრივი თვითმმართველობის განვითარებისათვის და მოსახლეობის კეთილდღეობის უზრუნვესაყოფად. ამასთანავე, შეისწავლოს მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზის დაგვიანებით ჩატარების და მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. რეკომენდაცია N7. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას მიმწოდებლების მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარება და ანაზღაურება. შეისწავლოს მიმწოდებლების მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარების ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. ამასთანავე, შეიმუშაოს შესრულებული სამუშაოების ჩაბარების ისეთი წესი, რომელიც გამორიცხავს შეუსრულებელი სამუშაოების მიღებას. ფარული სამუშაოების შესრულებისას გამოიყენოს ზედამხედველობისა და დოკუმენტური დადასტურების ისეთი პრინციპი, რომელიც მინიმუმამდე შეამცირებს სხვაობას რეალურად შესრულებულ და ანაზღაურებულ სამუშაოებს შორის. რეკომენდაცია N8. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მიმწოდებლებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებსა და ხარჯთაღრიცხვაში არ შეიტანოს 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ისეთი ცვლილება, რომელიც გამოიწვევს მუნიციპალიტეტისათვის პირობების გაუარესებას, ცვლილებები განახორციელონ მხოლოდ დასაბუთებული აუცილებლობიდან გამომდინარე. შეისწავლოს მონოლითური რკინა-ბეტონის კიუვეტის ანაკრებით შეცვლის საკითხი და საჭიროების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. რეკომენდაცია N9. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვისას, დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე, მუნიციპალიტეტმა გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება, ასევე უზრუნველყოს ობიექტებზე არსებული დაზიანებების აღმოფხვრა. რეკომენდაცია N10. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს მის ხელთ არსებული რესურსები და აქედან გამომდინარე, განსაზღვროს, რამდენად არის შესაძლებელი პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. აგრეთვე, მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად, დაუყოვნებლივ ჩაატაროს მოსახლეობაზე მიწოდებული სასმელი წყლის ლაბორატორიულ კვლევა, მისი ვარგისიანობის დადგენა და შედეგების მიხედვით გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შედეგად თავიდან იქნება აცილებული მოსახლეობაზე სასმელი წყლის მიწოდებით გამოწვეული მოსალოდნელი უარყოფითი გავლენები. რეკომენდაცია N11. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. მუნიციპალიტეტმა გასული პერიოდის მიმწოდებლებისაგან ხელშეკრულებებისათვის, მოითხოვოს შესაბამისი საჭიროა დოკუმენტაცია გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან და დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - შორის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. რეკომენდაცია N12. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, შესაძლო მოკლე ვადაში მოამზადოს ფინანსური ანგარიშგება, ჩაატაროს ინვენტარიზაცია, მოაწესრიგოს საფინანსო - საბუღალტრო აღრიცხვა აუდიტის ანგარიშში აღნიშნული შენიშვნების გათვალისწინებით. ასევე, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ წინა აუდიტის შედეგად უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულ დარღვევა-ნაკლოვანებებზე რეაგირება. რეკომენდაცია N13. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს ზოგადად თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება, არსებული რისკების შეფასებით და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. შესავალი ნაწილი აუდიტის საგანი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში დაფინანსების“ „წარმომადგენლობითი (პროგრამის კოდი: 01 00) და და აღმასრულებელი ორგანოების „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა. 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა. მიერ - ეკონომიურობისა  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის” პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციისა“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 13769.0 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსოეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების 2015-2016 წლებში დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები1 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის N9 ბრძანება; – „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ; – „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის N449 დადგენილება; – „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის N121 დადგენილება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის N1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის N364 ბრძანება; – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის N605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც ჰყავს აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აქვს საკუთარი ქონება და ბიუჯეტი. 2017 წლის 1 იანვრის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 20 ადმინისტრაციულ ერთეულს და მოიცავს 82 სოფელს. თვითმმართველი ერთეულის 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით. 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფართობია 1175 კვ.კმ. მოსახლეობის რიცხოვნობა ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თეთრიწყარო. შეადგენს 21.1 ათას - კაცს2. მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს ორგანული კანონის - „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი და საბიუჯეტო პროგრამები. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლების შემოსულობებმა 19 929.5 ათასი ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 18 876.4 ათასი ლარი შეადგინა. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტები 2013 წლიდან პროგრამულად იგეგმება. პროგრამა წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში. პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული, მისი ამოსავალი წერტილია მისაღები საბოლოო და შუალედური შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე გადანაწილებული რესურსები. პრიორიტეტების დოკუმენტით პარალელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი. აღსანიშნავია რომ მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის შედგენილი პროგრამების შედეგების შეფასების ინდიკატორები, არ არის განსაზღვრული მოსალოდნელი შედეგები, რომელიც კონკრეტულ და გაზომვად ერთეულებში უნდა იქნეს გამოსახული. არ არის წარმოდგენილი მოსალოდნელი საბოლოო შედეგები, რომლებიც მიღწეული უნდა იქნეს პროგრამის მრავალწლიანი ფუნქციონირების მანძილზე. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირები. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამების ფარგლებში გაწეულმა ხარჯმა 13 768.9 ათასი ლარი შეადგინა. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია N1 ცხრილში. ცხრილი N1. მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში გაწეული ხარჯი პროგრამების მიხედვით (ათასი ლარი) კოდი დასახელება 01 00 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი 2015 წელი 2016 წელი სულ 2 473.4 2 496.9 4 970.3 5 146.0 3 652.6 8 798.6 7 619.4 6 149.5 13 768.9 ორგანოების დაფინანსება 03 00 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია სულ 2 www.reestri.gov.ge; www.geostat.ge.www.budgetmoNitor.ge 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა 2015 წლის პროგრამული ხარჯი 7 619.4 ათასი ლარის, ხოლო 2016 წელს - 6 149.5ათასი ლარის ოდენობით. ნაშთის ცვლილება. 2015 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტს ნაშთის სახით ერიცხებოდა 2 442.9 თასი ლარი. აღნიშნული თანხის გამოყენება გამგეობამ 2015 წელს სრულად დაგეგმა, თუმცა ფაქტობრივად დახარჯა 1 633.4 ათასი ლარი და შესაბამისად, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 809.5 ათასი ლარის ფულადი სახსრები. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი იყო 127.7 ათასი ლარი. 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა ნაშთის სრულად გამოყენება. მიუხედავად ამისა, წლის განმავლობაში 2686.6 ათასი ლარის ნაშთის დაგროვების გამო, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 3 496.1 ათასი ლარი. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი იყო 1 085.6 ათასი ლარი. 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის ნაშთის ზრდა განაპირობა იმ გარემოებამ, რომ 2015 წელს შემოსულობების გეგმა 90.0 %-ით შესრულდა, ხოლო გადასახდელების გეგმა 85.9 %-ით. 2016 წელს შემოსულობების გეგმა შესრულდა 103.4 %-ით, ხოლო გადასახდელების გეგმა მხოლოდ 73.4 %-ით. 2016 წელს გადასახდელების გეგმის შეუსრულებლობა და ნაშთის დაგროვება ძირითადად განაპირობა „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლის შეუსრულებლობამ. კერძოდ, ნაცვლად დაგეგმილი 5 063.3 ათასი ლარისა, გაიხარჯა 2 529.7 ათასი ლარი (49.9 %). შესაბამისად, არ დაგეგმილა და/ან არ შესრულდა 2 533.6 ათასი ლარის ღირებულების სამუშაოები. ნაშთის დაგროვება, აგრეთვე გამოწვეულია შემოსულობების, კერძოდ, ქონების გადასახადის დაგეგმილი მაჩვენებლის 279.0 ათასი ლარით გადაჭარბებით. შემოსულობების ზრდა გამოწვეულია იმით, რომ საქართველოს რკინიგზამ გადაიხადა მუნიციპალიტეტის მიერ დაუგეგმავი თანხები, ქონების გადასახადის სახით. აღნიშნული მიუთითებს მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული ფინანსური რესურსების არაეფექტიან მართვაზე. შედეგად, მოსახლეობა ვერ სარგებლობს იმ სიკეთით, რაც შესაძლოა მიწოდებულ იქნეს ბიუჯეტში მობილიზებული სახსრების დროული და ეფექტიანი გამოყენებით. რეკომენდაცია N1: გამგეობამ საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტების განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. 1. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01 00)3 პროგრამაზე გამოყოფილი თანხებით დაფინანსდა აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აღნიშნულმა ხარჯმა 2015-2016 წლებში სულ 4 970.3 ათასი ლარი შეადგინა. 3 აღნიშნული პროგრამა არ მოიცავს სამხედრო აღრიცხვისა და გაწვევის გამგეობის სამსახურის ხარჯებს, რომელიც 2015-2016 წლებში 170.9 ათას ლარს შეადგენს. ეს ხარჯები ფინანსდება მიზნობრივი ტრანსფერით სახელმწიფო მმართველობითი ორგანოების მიერ და ცალკე პროგრამული კოდით არის ბიუჯეტში წარმოდგენილი - „ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა“ (პროგრამის კოდი 02 03). 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - პროგრამის ფარგლებში 2015 წელს მუნიციპალიტეტის მიერ გახარჯულია 2473.4 ათასი ლარი, რაც მთლიანი გადასახდელების 24.2 % შეადგენს. 2016 წელს პროგრამის დაფინანსებამ შეადგინა 2 496.9 ათასი ლარი, მთლიანი გადასახდელების 28.9 %. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში თანხა ძირითადად დახარჯულია შემდეგი მიმართულებებით:  გამგეობის, სამსახურების და ადმინისტრაციული ერთეულების შენახვა  საკრებულოს აპარატის შენახვა პროგრამის (პროგრამის კოდი: 01 00) მიხედვით თანხების ხარჯვა 1895,6 1942,5 2015 წელი 577,8 გამგეობის, სამსახურების და ადმინისტრაციული ერთეულების შენახვა 2016 წელი 554,4 საკრებულოს აპარატის შენახვა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, 2015 წელს აღმასრულებელ და წარმომადგენლობით ორგანოებში სულ დასაქმებული იყო 128, ხოლო 2016 წელს 136 თანამშრომელი. ცხრილი N1. ,,წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) დასახელება (ათასი ლარი) 2015 2016 სულ წელი წელი ხარჯები 2281.2 2465.9 4747.1 შრომის ანაზღაურება 1530.5 1684.9 3215.4 საქონელი და მომსახურება 742.6 771.0 1513.6 სოციალური უზრუნველყოფა 6.2 6.7 12.9 სხვა ხარჯები 1.9 3.3 5.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 192.2 31.0 223.2 სულ 2473.4 2496.9 4970.3 1.1. შრომის ანაზღაურება საჯარო მოსამსახურეს საჯარო სამსახურში საქმიანობის პერიოდში მიეცემა შრომის ანაზღაურება, რომელიც მოიცავს ხელფასებს და სოციალურ შენატანებს. ხელფასები გაიცემა, 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - თანამდებობრივი სარგოს, პრემიის (წახალისება), კანონით გათვალისწინებული დანამატების, ჰონორარის და სხვა სახით. წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საშტატო ნუსხით განსაზღვრულ საჯარო მოხელეებზე 2015-2016 წლებში შრომის ანაზღაურების სახით გაცემულია სულ 3 215.4 ათასი ლარი. მათ შორის, 2015 წელს - 1530.5 ათასი ლარი და 2016 წელს - 1684.9 ათასი ლარი. 1.1.1. საზოგადოებრივ ცენტრებსა და „ქალთა ოთახში“ დასაქმებული პირები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით გადაწყვიტოს ნებისმიერი საკითხი, რომლის გადაწყვეტაც საქართველოს კანონმდებლობით არ არის ხელისუფლების სხვა ორგანოს უფლებამოსილება, ხოლო სახელმწიფო ორგანოს უფლებამოსილება მუნიციპალიტეტს ნაწილობრივ ან სრულად გადმოეცემა შესაბამისი მატერიალური და ფინანსური რესურსების უზრუნველყოფით. მუნიციპალიტეტი საჯარო მოსამსახურეთა დაქირავებას ახდენს საკუთარი საქმიანობის ორგანიზებისა და უფლებამოსილებების განსახორციელებლად და გასცემს მათზე შესაბამის ანაზღაურებას. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში გამგეობის ადმინისტრაციული სამსახურის შტატში ირიცხება 4 თანამშრომელი, რომლებიც დასაქმებულია დაბა მანგლისსა და სოფელ კოდაში არსებულ იუსტიციის სამინისტროს საზოგადოებრივ ცენტრებში. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ისინი ასრულებენ იუსტიციის სამინისტროს უფლებამოსილებით განსაზღრულ სამუშაოებს, მოსახლეობას უწევენ სხვადასხვა სერვისულ მომსახურებას: პასპორტის, პირადობის მოწმობის, დაბადების მოწმობის, ქორწინების მოწმობისა გაცემასა და სხვა. საზოგადოებრივ ცენტრებში დასაქმებული პირები ანგარიშვალდებული არიან იუსტიციის სამინისტროს მიმართ. აღნიშნულ პირებზე 2015 წელს გაწეულმა ხარჯებმა (შრომის ანაზღაურება, მივლინება, დეკრეტული შვებულება) შეადგინა 33.1 ათასი ლარი, 2016 წელს კი - 34.0 ათასი ლარი, სულ - 67.1 ათასი ლარი. გამგეობის ადმინისტრაციის შენობაში ფუნქციონირებს არასამთავრობო ორგანიზაცია - ა(ა)იპ „კონფლიქტებისა და მოლაპარაკებების საერთაშორისო კვლევითი ცენტრის“ მიერ შექმნილი „ქალთა ოთახი“, რომელიც ემსახურება როგორც მუნიციპალიტეტის თანამშრომლებს, აგრეთვე სახვადასხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და ასოციაციებს. ქალთა ოთახში დასაქმებულია გამგეობის 2 შტატგარეშე მოსამსახურე. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მოსამსახურეები ანგარიშვალდებული არიან აღნიშნული ა(ა)იპ-ის მიმართ და არ ექვემდებარებიან გამგეობას. „ქალთა ოთახში“ დასაქმებულ შტატგარეშე მოსამსახურეებზე 2015 წელს გაწეულმა ხარჯებმა (შრომის ანაზღაურება, დეკრეტული შვებულება) შეადგინა 13.6 ათასი ლარი, 2016 წელს - 16.1 ათასი ლარი, სულ - 29.7 ათასი ლარი. ამდენად მუნიციპალიტეტში დასაქმებული 6 მოსამსახურე ასრულებდა სხვა ორგანიზაციის დავალებებს და ამ მიზნით 2015-2016 წლებში გაწეულმა ხარჯმა 96.8 ათასი ლარი შეადგინა. მიზანშეწონილია, მუნიციპალიტეტმა შეზღუდული ფინანსური რესურსები გამოიყენოს საკუთარი საქმიანობის ორგანიზებისა და უფლებამოსილებების განსახორციელებლად. 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - 1.1.2. თანამშრომლებზე გაცემული პრემიები კრიტერიუმი: სახელმწიფო დაქვემდებარების საჯარო დაწესებულებებში პრემიის გაცემის ჯერადობა და რაოდენობა განსაზღვრულია საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად4. პრემია გაიცემა საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირების მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების (საჯარო დაწესებულებაში სამუშაოს შეფასების სისტემის არსებობის შემთხვევაში) ან/და დასაბუთების საფუძველზე. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს ეთხოვათ პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესის მიღება, აღნიშნული სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული წესისა და პრინციპების მიხედვით. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულომ დასაქმებულ პირებზე პრემიის გაცემადარეგულირების მიზნით, 2014 წელს N82 და N83 დადგენილებებით დაამტკიცა წესი, რომელიც შეესაბამება მთავრობის დადგენილებას. წესის მიხედვით, პრემია გაიცემა დაკისრებული უფლებამოსილებების ზედმიწევნით და სანიმუშოდ შესრულებისათვის, ხანგრძლივი და კეთილსინდისიერი სამსახურისათვის, ან/და განსაკუთრებული სირთულის ან მნიშვნელობის დავალების შესრულებისათვის. პრემია შეიძლება გაიცეს კვარტალში ერთხელ. პრემია შესაძლებელია გაიცეს, ასევე, არა უმეტეს წელიწადში 3-ჯერ, საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრულ უქმე დღეებთან დაკავშირებით, ამ წესით დადგენილი ზღვრული ოდენობისა და პრინციპების დაცვით. გამომდინარე აქედან, საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულმა წლის განმავლობაში პრემია შესაძლებელია აიღოს არა უმეტეს 4-ჯერ. გამოვლენილი გარემოება: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში შრომის ანაზღაურების სახით გაცემულია 3 215.4 ათასი ლარი. აქედან, თანამდებობრივი სარგო 2282.2 ათასი ლარი, ხოლო პრემია - 933.2 ათასი ლარი (თანამდებობრივი სარგოს 40.9%). პრემიის გაცემის საფუძველი 9 შემთხვევაში იყო დაკისრებული მოვალეობის სანიმუშოდ შესრულება, 7 -ჯერ სადღესასწაულო დღეები, ხოლო 6-ჯერ გაცემულია კვარტალური პრემია. პრემია ძირითადად გაიცემოდა მთლიანი თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. 2015 წელს თანხები გაცემულია მუნიციპალიტეტის 144, 2016 წელს კი, 150 -საჯარო მოხელეზე. 2015 წელს 25 მოხელემ პრემია მიიღო 5-ჯერ, 60-მა მოხელემ - 6-ჯერ, 2016 წელს 62 -მა მოხელემ 5-ჯერ, 32-მა მოხელემ 6-ჯერ, ხოლო 4-მა მოხელემ 7-ჯერ. 2015-2016 წლებში საკრებულოს თავმჯდომარემ, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილემ, გამგებელმა, გამგებლის მოადგილეებმა, სამსახურის უფროსებმა და სხვა თანამდებობის პირებმა პრემია მიიღეს 5-6ჯერ. თეთრიწყაროის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) პრემიის გაცემის დროს არ გაითვალისწინა საკრებულოს დადგენილება, რომლის მიხედვით, ერთ თანამშრომელზე წლის განმავლობაში პრემიის გაცემა დასაშვები იყო არაუმეტეს 4 -ჯერ. მუნიციპალიტეტმა 2015 წელს 85 პირზე, ხოლო 2016 წელს 98 - პირზე პრემია გასცა ოთხზე მეტჯერ. 4 „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის N449 დადგენილება. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ საჯარო მოხელეებზე პრემიის გაცემის დროს არ დაიცვა საკრებულოს მიერ მიღებული ნორმატიული აქტი. საჯარო მოხელეებზე პრემია დადგენილი წესით, წლის განმავლობაში ოთხის ნაცვლად გაცემული 5-7 -ჯერ. მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), საჯარო მოსამსახურეებზე წახალისება არ გასცეს საკრებულოს მიერ დადგენილი ნორმის ზემოთ, კვარტალში ერთხელ მეტად და წელიწადში მაქსიმუმ 4 ჯერ. განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციოს აუცილებლობას. წახალისების გაცემის დასაბუთების 1.2. საქონელი და მომსახურება „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლით ძირითადად ფინანსდება მხარჯავი დაწესებულების გამართული ფუნქციონირებისათვის საჭირო ხარჯები და მიმართულია ამა თუ იმ სახის მოთხოვნის და საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლით, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა გასწია 1 513.6 ათასი ლარის ხარჯი. მათ შორის, დაფინანსებულია შტატგარეშე მოსამსახურეთა ანაზღაურება, კავშირგაბმულობისა და კომუნალური ხარჯები, წარმომადგენლობითი ხარჯები, საწვავის ხარჯი, შენობა-ნაგებობების დაცვის ხარჯი, საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრების ხარჯები და სხვ. ცხრილი N2. „საქონლისა და მომსახურების მუხლის“ ხარჯები 2015-2016 წლებში (ათასი ლარი) ხარჯების დასახელაბა 2015 2016 შტატგარეშე მომუშავეთა ანაზღაურება 123.6 162.5 1.1 2.3 ოფისის ხარჯები 155.0 168.6 წარმომადგენლობითი ხარჯები 10.8 11.8 ტრანსპორტის, ტექნიკის, იარაღის ექსპლოატაციისა და 192.3 144.8 2.1 2.7 257.7 278.3 მივლინებები მოვლა-შენახვის ხარჯები რბილი ინვენტარი სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურება 1.2.1. შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაწეული ხარჯები კრიტერიუმი: მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად5, შტატგარეშე მოსამსახურე არის პირი, რომელიც დანიშვნით ან შრომითი ხელშეკრულებით გარკვეული ვადით მიიღება სამსახურში, არამუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად. მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შტატგარეშე მოსამსახურეს შორის ურთიერთობები და უფლება-მოვალეობები რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით, შრომითი ურთიერთობის შესახებ. 5 საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“, მუხლი 8 (2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად). 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით6, მუნიციპალიტეტის შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რიცხოვნობის 10%-ს. მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად დაქირავება 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ შრომითი ხელშეკრულებები გააფორმა და მოსამსახურეები დაიქირავა შემდეგი მოვალეობების შესასრულებად: - გამგებლის მრჩევლად სოციალურ საკითხებში; - გამგებლის მჩევლად საბიუჯეტო საკითხებში; - კონსულტანტად სოფლის მეურნეობის კოორდინაციის საკითხებში; - კონსულტანტად ადმინისტრაციულ საკითხებში; - პიარმენჯერად; - უფროს სპეციალისტად სამხედრო აღრიცხვისა საკითხებში და სხვ. მუნიციპალიტეტში შტატგარეშე მოსამსახურეებთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების შესწავლით გამოვლინდა, რომ შტატგარეშე მოსამსახურეები უმეტეს შემთხვევაში ინიშნებიან ერთი წლით. ხელშეკრულებები არ შეიცავს დროში განსაზღვრულ რაიმე კონკრეტულ დავალებას, შესასრულებელი სამუშაოს ან გასაწევი მომსახურების სპეციფიკას. აქედან გამომდინარე, შრომით ურთიერთობებს ხანგრძლივი ვადით, ფაქტობრივად მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად აწესრიგებს. აღნიშნული ეწინააღმდეგება შტატგარეშე მოსამსახურის არამუდმივი სამუშაოების შესასრულებლად დაქირავების პრინციპს. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში დაქირავებულ შტატგარეშე მოსამსახურეებზე სულ გაიცა - 286.1 ათასი ლარის ანაზღაურება7. შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაცემული პრემია შტატგარეშე მოსამსახურის გასამრჯელო, როგორც წესი, რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. კანონმდებლობა არ კრძალავს დაქირავებულ პირებზე პრემიის გაცემას, რაც შესაძლოა განისაზღვროს მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით. მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე სულ გაიცა - 286.1 ათასი ლარის ანაზღაურება, მათ შორის სახელშეკრულებო ანაზღაურების გარდა, მუნიციპალიტეტმა პრემიების სახით გასცა 74.2 ათასი ლარი, 2015 წელს გაცემულია 30.3 ათასი ლარი, 2016 წელს კი 43.9 ათასი ლარი. პრემია გაცემულია სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით და დაკისრებული უფლებამოსილებების კეთილსინდისიერი შესრულებისათვის. შრომითი ხელშეკრულებები არ შეიცავს დაქირავებულის უფლებას ან/და დამქირავებლის ვალდებულებას საპრემიო ანაზღაურების შესახებ. ამდენად აუდიტის ჯგუფი შეუსაბამოდ 6 7 მუხლი 156, პუნქტი 2. 2015 წელს - 123.6 ათასი ლარი, 2016 წელს - 162.5 ათასი ლარი. 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მიიჩნევს შტატგარეშე მოსამსახურეებზე 74.2 ათასი ლარის პრემიის გაცემას, მაშინ, როდესაც მუნიციპალიტეტს არ გააჩნდა ამის ვალდებულება. შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა. 2015-2016 წლებში გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საშტატო რიცხოვნება შეადგენდა შესაბამისად, 126-127 ერთეულს. კანონმდებლობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რიცხოვნობის 10%-ს. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტს შეეძლო ერთდროულად დაექირავებინა არა უმეტეს 13 შტატგარეშე მოსამსახურე. წარმოდგენილი ინფორმაციის შესწავლით გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული კოდექსით დაწესებული ზღვარი. კერძოდ, მუნიციპალიტეტში დაქირავებულ შტატგარეშეთა რაოდენობა 2015 წლის ივლისში 4, ოქტომბერში - 6, ხოლო 2016 წლის ხუთ თვეში 1-5 ერთულით აღემატებოდა კანონით დადგენილ ნორმას. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ არ არის გათვალისწინებული საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი მოთხოვნები შტატგარეშე მოსამსახურეთა შესახებ. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები. რეკომენდაცია N2: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას შრომითი ხელშეკრულებით დაქირავება კანონმდებლობით დადგენილი ზღვრის დარღვევით. ამასთანავე, ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად8. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. 1.2.2. სატრანსპორტო საშუალებები და საწვავი გამოყენებული ტრანსპორტი კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტს ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროება საკუთარი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომელთა რიცხოვნობა თვითმმართველობებისათვის კანონმდებლობით დარეგულირებული არ არის. საქართველოს მთავრობამ მიიღო დადგენილება9, სადაც საბიუჯეტო ორგანიზაციებში განისაზღვრა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა. ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. 8 9 „საჯარო სამსახურის შესახებ“ - საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციით. საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის N121 დადგენილება „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის დამტკიცების შესახებ“. 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - არსებული რეკომენდაციით, 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად რეკომენდებული იყო 6 სამორიგეო ავტომანქანა. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი სამსახურებრივი მოვალეობის შესასრულებლად, იყენებდა 9 ერთეულ ავტომანქანას10. გამგეობის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანების გარდა, საწვავი გაიცემოდა მუნიციპალიტეტში დასაქმებული საჯარო მოსამსახურეების პირად მფლობელობაში არსებულ ავტომანქანებზე. კერძოდ, 2015 წელს - 73, ხოლო 2016 წელს - 52 ავტომანქანაზე. გამგეობის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებებზე გაწეულმა ხარჯმა 2015 წელს შეადგინა 201.7 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს 156.2 ათასი ლარი, სულ 357.9 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი გამოყენებული სატრანსპორტო რეკომენდებულ ზღვრულ უფლებამოსილების საშუალებების ოდენობას. რაოდენობა აღსანიშნავია, რომ განსახორციელებლად რამდენჯერმე მთავრობის აღემატება დადგენილება თვითმმართველობებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია მისი შესრულება. საწვავის ხარჯი კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის11 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ სამართლებრივი სახეებია: აქტის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ნორმატიული აქტი და აქტებს. ინდივიდუალური აქტი. მუნიციპალიტეტში ნორმატიული აქტი გამოიცემა მხოლოდ საკრებულოს დადგენილების სახით. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტის სახით მიღება (გამოცემა). გამოვლენილი გარემოება: მხარჯავი დაწესებულებები, ტექნიკის ექსპლოატაციის პროცესში აწესებენ საწვავის ყოველთვიურ ლიმიტებს. აღნიშნული ხელს უწყობს საწვავის ხარჯის დაგეგმვასა და ოპტიმიზაციას. მუნიციპალიტეტის მიერ 2015 წელს სულ გახარჯულია 155.6 ათასი ლარის, ხოლო 2016 წელს 118.0 ათასი ლარის ღირებულების საწვავი. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში საწვავის ხარჯვა რეგულირდება მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ გამოცემული 10 11 ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით, აღნიშნული რაოდენობა მოცემულია საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის პერსონალური ავტომანქანების გარეშე. მუხლი 61, პუნქტი 2. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - განკარგულებების12 საფუძველზე. მუნიციპალიტეტში დაწესებული ლიმიტებით საწვავი გაიცემოდა ყოველთვიურად, წლის განმავლობაში. საკრებულოს განკარგულებები მოქმედი კანონმდებლობით წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. საკრებულოს მიერ გამოცემული განკარგულებები ადგენენ საწვავის ლიმიტის გაცემის მუდმივ და მრავალჯერადი გამოყენების წესს და თავისი შინაარსით წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. კანონმდებლობის მიხედვით დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საწვავის გაცემის პროცესის დარეგულირებისას არ გაითვალისწინა კანონმდებლობის მოთხოვნები და არ უზრუნველყო საწვავის ლიმიტების მიღება ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სახით. ამდენად, სამართლებრივი აქტებით, რომლის საფუძველზედაც 2015-2016 წლებში გაიხარჯა 273.6 ათასი ლარის საწვავი, თავის შინაარსით არ შეესაბამება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. რეკომენდაცია N3: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. 1.2.3. საკრებულოს წევრების ხარჯები კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად13, საკრებულოს წევრი, გარდა თანამდებობის პირისა, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს უსასყიდლოდ. მას შეიძლება აუნაზღაურდეს უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, როგორიცაა, საკრებულოსა და კომისიის სხდომების, დროებითი სამუშაო ჯგუფების მუშაობაში მონაწილეობის მიღების, ამომრჩეველთან შეხვედრების, ასევე საკრებულოს და საკრებულოს თავმჯდომარის ცალკეული დავალებების შესრულებისათვის საჭირო ხარჯები. გამგეობამ ხარჯი უნდა აანაზღაუროს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად14, ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, სადაც აღინიშნება დოკუმენტის დასახელება, შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში 12 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განკარგულებები: 2014 წლის 26 დეკემბრის N115 და 116; 2015 წლის 30 იანვრის N9; 25 დეკემბრის N123; 2016 წლის 25 მარტის N12. 13 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 41. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს N1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 14 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები. გამოვლენილი გარემოება: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 11 თებერვლის N109 განხორციელებასთან დადგენილებით, დაკავშირებით საკრებულოს მიღებული აქვს წევრების ხარჯის უფლებამოსილების ანაზღაურების წესი. დადგენილების მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, საკრებულოს წევრებს (გარდა თანამდებობის პირებისა) ყოველთვიურად განესაზღვრათ 375 ლარი15. აღნიშნული თანხა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 25 დეკემბრის N140 დადგენილებით გაიზარდა და შეადგინა 387 ლარი. ამასთანავე, საკრებულოს წევრის მიერ მისაღები კონკრეტული თანხის მოცულობა დადგინდა საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის, ამომრჩევლებთან შეხვედრების, საკრებულოს დავალებების შესრულების მიხედვით. საკრებულოს არათანამდებობის პირებს, თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ეძლევათ არა ფიქსირებული გასამრჯელო, არამედ უნაზღაურდებათ უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები. შესაბამისად, თანხის გაცემის საფუძველი უნდა იყოს ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. წარმოდგენილი ინფორმაციის მიხედვით, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებს 2015-2016 წლებში, ხარჯების ანაზღაურების სახით, მიღებული აქვთ სულ 213.4 ათასი ლარი16. მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულებები საკრებულოს წევრების ხარჯების დასადასტურებლად. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე ხარჯების ასანაზღაურებლად 213.4 ათასი ლარი გასცა შესაბამისი დადასტურების გარეშე, საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ. რეკომენდაცია N4: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას და საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. 1.2.4. საკონსულტაციო და კვლევითი მომსახურების შესყიდვა 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი შპს „დაუ+“-გან გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით ახორციელებდა თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებული მომსახურების შესყიდვას, ღირებულებით 3.6 ათასი ლარი. მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, შპს „დაუ+“-ს ევალებოდა 15 მანამდე მოქმედებდა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2012 წლის 22 დეკემბრის N21/5 დადგენილება, თანხა შესადგენდა 315 ლარს. 16 2015 წელს - 105.1 ათასი ლარი, 2016 წელს - 108.4 ათასი ლარი. 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის 2015 წლის ბიუჯეტის შესრულებისა და ანგარიშგების, 2016-2019 წლების ბიუჯეტების პროექტების შედგენის, განხილვის, მიღების, ცვლილების შეტანის, შესრულების, ანგარიშგების, გარე და შიდა აუდიტის ჩატარების თაობაზე ახალი ნორმატიული აქტების, მათში შეტანილი ცვლილებებისა და სხვა მასალების მიწოდება. გარდა ამისა, საფინანსო-საბიუჯეტო საქმიანობის შესახებ, კონსულტაციის მომზადება და მიწოდება. მუნიციპალიტეტის თანამშრომლები ვალდებული არიან გააჩნდეთ კანონმდებლობის სათანადო ცოდნა და შეეძლოთ მათი საქმიანობაში გამოყენება. 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურსა და იურიდიულ განყოფილებაში დასაქმებულია 14 მოსამსახურე, რომელთა შრომის ანაზღაურებამ 182.6 ათასი ლარი შეადგინა. 2016 წელს გამგეობამ ა(ა)იპ „საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ფინანსისტთა ასოციაციას“ დაუკვეთა საბიუჯეტო კითხვარის მომზადება, 300 მოსახლის გამოკითხვა, მიღებული ინფორმაციის დამუშავება, გაანალიზება და მიღებული შედეგების 2017 წლის ბიუჯეტის მონაცემებთან შედარება17. აღნიშნული სამუშაოების შესრულებაში მუნიციპალიტეტმა გადაიხადა 3.5 ათასი ლარი. ამ პერიოდში მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ერთეულებში დასაქმებული იყო გამგებლის 20 წარმომადგენლი, რომელეთაც ევალებოდათ ადგილობრივი პრობლემების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება და მუნიციპალიტეტისათვის მიწოდება, რომელიც შემდგომში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ბიუჯეტის შედგენის პროცესში. გამგებლის წარმომადგენლებზე გაცემულმა შრომის ანაზღაურებამ 2016 წელს 290.4 ათასი ლარი შეადგინა. მუნიციპალიტეტმა ვერ დაასაბუთა რა აუცილებელი საჭიროებით იყო განპირობებული საკონსულტაციო და კვლევითი მომსახურების შესყიდვა, ვინაიდან მუნიციპალიტეტს გააჩნია საკუთარი შრომითი რესურსი და ვალდებულია საკუთარი რესურსებით უზრუნველყოს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელება. გამომდინარე აქედან, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელ პირებს არ უნდა განეხორციელებინა აღნიშნული მომსახურების შესყიდვა. ამდენად, საკონსულტაციო და კვლევით მომსახურებაზე გადახდილი 7.1 ათასი ლარი წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეულ არაგონივრულ ხარჯს. რეკომენდაცია N5: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ განახორციელოს ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებულ საკონსულტაციო და კვლევითი მომსახურებაზე ხარჯის გაწევა. საკადრო პოლიტიკა დაგეგმოს და განახორციელოს ისე, რომ დასაქმებულმა საჯარო მოხელეებმა მოვალეობები. აღნიშნული სრულად უზრუნველყოფს შეასრულონ საბიუჯეტო მათზე სახსრების დაკისრებული დაზოგვასა და რაციონალურ ხარჯვას. 2. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03 00). მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს მუნიციპალური 17 ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება, ხოლო აღნიშნული 1 ნოემბრის N124 ხელშეკრულება. 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მიმართულება ბიუჯეტის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. პრიორიტეტის ფარგლებში განხორციელდება საგზაო ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვის მშენებლობარეაბილიტაცია, კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა რეაბილიტაცია, მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები, „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი პროექტები. 2015-2016 წლების დამტკიცებული ბიუჯეტის მიხედვით, აღნიშნულ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა სულ 8798.6 ათასი ლარი შეადგინა. აღნიშნული პროგრამიდან თანხები გახარჯულია შემდეგი მიმართულებით: ცხრილი N1. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია“ (პროგრამის კოდი: 03 00) (ათასი ლარი) დასახელება 2015 წელი 2016 წელი სულ 1307.3 308.0 1615.3 წყლის სისტემის რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 329.7 873.9 1203.6 საკანალიზაციო სისტემის მოწყობა-რეაბილიტაცია და სანიაღვრე 523.9 5.1 529.0 გარე განათების მოწყობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 156.9 310.4 467.3 დასუფთავების ღონისძიებები 394.1 555.1 949.2 სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების დაფინანსება 1116.9 228.7 1345.6 საბავშვო ბაღების, სპორტული მოედნების და ადმინისტრაციული შენობების, საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობების 443.3 753.6 1196.9 ურბანული ტერიტორიის მოწყობა 72.6 41.6 114.2 მიწის აზომვითი და საპროექტო სამუშაოები 6.2 2.8 9.0 სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებული ღონისძიებები 795.1 573.4 1368.5 სულ 5146.0 3652.6 8798.6 საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა არხების გაწმენდა რეაბილიტაცია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტების მიხედვით ქვეპროგრამები წარმოდგენილია შემდეგნაირად: ა) საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა (პროგრამის კოდი: 03 01) - პროგრამა ითვალისწინებს მუნიციპალიტეტის გზების მოასფალტებას, დაზიანებული გზების შეკეთებას, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადებას. ბ)კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა (პროგრამის კოდი: 03 02) - პროგრამა ითვალისწინებს წყლის სისტემების რეაბილიტაციას, გარე განათების ქსელის მოწყობას, არსებული ქსელის მოვლა-შენახვას, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დასუფთავებას, საკანალიზაციო სისტემის მოწყობა-რეაბილიტაციას, სანიაღვრე არხების გასუფთავებას და სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებებს. 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - გ) კეთილმოწყობის ღონისძიებები (პროგრამის კოდი: 03 03) - პროგრამის ფარგლებში ფინანსდება საბავშვო ბაღების, სპორტული მოედნების და ადმინისტრაციული შენობების, საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობების რეაბილიტაცია, ურბანული ტერიტორიის მოწყობა. 2.1. ჩატარებული ექსპერტიზები და მიმწოდებლებზე ჯარიმების დარიცხვა კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტი ბიუჯეტით გათვალისწინებული სიკეთეების მოსახლეობაზე დროულად მიწოდებისათვის, სამუშაოების შესყიდვის დროს დადებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მისი დამთავრების და მიღება-ჩაბარების ვადებს. სამუშოს ვადა მუნიციპალიტეტმა შეიძლება გადასწიოს, მხოლოდ დასაბუთებული ობიექტური პირობების ან/და ფორსმაჟორის დროს. მიწოდების პირობების დარღვევის შემთხვევაში, ხელშეკრულებაში გათვალისწინებულია საჯარიმო სანქციები. როდესაც მიმწოდებელი არღვევს მიწოდების პირობებს, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დააჯარიმოს ის და მოსთხოვოს თანხის გადახდა. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით მშენებლობის ექსპერტიზის მიზანია განსაზღვროს: შესრულებული სამუშაოები რამდენად შეესაბამება საქართველოს კანონმდებლობის, სამშენებლო ნორმების, წესებისა და სახელმწიფო სტანდარტების მოთხოვნებს. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დროულად დაუკვეთოს შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზა, რათა თავიდან აიცილოს დაუმთავრებელი და უხარისხოდ შესრულებული სამუშაობის მიღება. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ სამუშაოების შესყიდვაზე მიმწოდებლებთან გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა სამუშაოებზე ინსპექტირებას, შესრულების ვადების კონტროლს, მიღებაჩაბარების წესს, საჯარიმო სანქციებსა და სხვა პუნქტებს. ხელშეკრულების მიხედვით, სამუშაოების შესრულებაზე ინსპექტირებას ახორციელებდა მუნიციპალიტეტის ზედამხედველობის სამსახური, რომელსაც ევალებოდა ხელშეკრულების პირობებისა და გაწეული სამუშაოს ხარისხის კონტროლი. სამუშაოების შესრულება და ჩაბარება მოიცავდა შემდეგ პროცედურებს: ზედამხედველობის სამსახური აკონტროლებდა მიმწოდებლის მიერ სამუშაოების შესრულებას, ადგენდა ფარული სამუშაოების აქტებს, ამოწმებდა და ადასტურებდა მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილ შესრულებული სამუშაოების შუალედურ და საბოლოო აქტებს (ფორმაN2). სამუშაოების საბოლოო მიღება-ჩაბარება და ანაზღაურება ხდებოდა ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე. ზედამხედველობის სამსახურს ევალებოდა მიმწოდებლის დაჯარიმება ხელშეკრულების პირობების დარღვევისათვის. 2015 წელს სამუშაოების ექსპერტიზის ხარჯებს იხდიდა მუნიციპალიტეტი, რომელსაც ამ მომსახურებაზე, თავის მხრივ, ხელშეკრულება გაფორმებული ჰქონდა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროსთან. მუნიციპალიტეტის გამგეობის პასუხისმგებელი პირებმა, მიმწოდებლისგან სამუშაოების დამთავრების წერილობითი მომართვიდან, რამდენიმე თვის შემდეგ მოთხოვეს ექსპერტიზის ჩატარება. 68 ექსპერტიზიდან 57 შემთხვევაში ერთ თვეზე მეტი დაგვიანებითაა მიმართვა გაგზავნილი. არის შემთხვევები, როდესაც ექსპერტიზის ჩატარება მოთხოვნილია სამუშაოების დასრულებიდან 6-10 თვის შემდგომ. 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზის დაგვიანებით ჩატარება წარმოშობს რისკებს, რომ მიმწოდებლის მიერ სამუშაოები წერილის მოწერის მომენტში არ იყო დასრულებული. აღნიშნული სამუშაოების დასრულებას ფორმალურად ადასტურებდა ზედამხედველობის სამსახური, ხელს აწერდა სამუშაოების შესრულებისა და მიღება-ჩაბარების აქტებს. სამუშაოებს აჩვენებდნენ დამთავრებულად იმ მიზნით, რომ მათზე არ გავრცელებულიყო მიწოდების ვადის დარღვევაზე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საჯარიმო სანქცია. აღნიშნული რისკების დაფარვის მიზნით, შესრულებული სამუშაოების დამთავრების რეალური თარიღის დასადგენად, აუდიტის ჯგუფმა შერჩევით შეისწავლა რამდენიმე შემსრულებლის მიერ გამგეობაზე მიწოდებული სამუშაოების შესრულებისას გამოყენებული მასალების შესყიდვის დოკუმენტები (სასაქონლო ზედნადებები) და ზედამხედველობის სამსახურის მიერ შედგენილი სამუშაოების მიმდინარეობის ინსპექტირების აქტები18. აღნიშნული დოკუმენტები შედარებულია სამუშაოების შესრულების აქტებთან (ფორმა N2) და მიმწოდებლის წერილებთან, სამუშაოების დამთავრების შესახებ. შედეგად, დადასტურდა, რომ სამუშაოების მიწოდების ვადები დაირღვა: საბავშვო ბაღების რეაბილიტაცია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ 2015 წლის 14 სექტემბერს შპს „თხუნელა- პროფთან“ გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით19 გააფორმა სამი ხელშეკრულება20, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული 7 საბავშვო ბაღის (თეთრიწყაროს N1 და N2; სოფლების: ჯორჯიაშვილის, კოდის, ხაიშის, წინწყაროს და გოლთეთის) სარეაბილიტაციო სამუშაოებისათვის, სულ ღირებულებით 226.1 ათასი ლარი. ხელშეკრულებების მიხედვით შესასრულებელი სამუშაოების მიწოდების ვადად განსაზღვრული იყო 2015 წლის 19 ოქტომბერი. გამგეობამ შეთანხმების საფუძველზე სამუშაოების მიწოდების ვადად მიმწოდებელს განუსაზღვრა 1 ნოემბერი. წარმოდგენილი დოკუმენტების, სამუშაოების შესრულების აქტების (ფორმა N2) და სამუშაოების დასრულებაზე წერილების, მიხედვით, შპს „თხუნელა-პროფმა“ სამუშაოები დაამთავრა 2015 წლის 1 ნოემბერს, რაც დაადასტურეს მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელმა პირებმა. გამგეობამ მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოების დოკუმენტაცია ექსპერტიზაზე გადააგზავნა 2016 წლის 15 იანვარს, სამუშაოების ჩაბარებიდან ორთვენახევრის შემდგომ. შპს „თხუნელა-პროფის“ გამოყენებული მასალების შესყიდვის დოკუმენტებით (სასაქონლო ზედნადებები) ირკვევა, რომ 2015 წლის პირველი ნოემბრიდან 30 ნოემბრამდე მას შეძენილი და ბაღებში მიტანილი აქვს 19.9 ათასი ლარის სამშენებლო მასალა. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლით და პასუხისმგებელი პირის განმარტებით დადგინდა, რომ N136 და N137 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა 28 18 მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით ევალებოდა დოკუმენტების მოწოდება, ორმა მიმწოდებლმა გამგეობას მოთხოვნილი დოკუმენტაცია არ წარმოუდგინა: შპს „გარდაბნის საგზაო სამმართველომ“ 2015 წლის ხელშეკრულება N187, შპს „როუდ სოლუშენმა“ 2015 წლის ხელშეკრულება N177. 19 გამარტივებული შესყიდვა განხორციელდა საკრებულოს 2015 წლის 31 ივლისის NN 72,73,74 განკარგულებებით. საკრებულოს მიერ გამარტივებული შესყიდვის საფუძვლად მოყვანილია ის გარემოება, რომ გამოცხადებული გამარტივებული ელექტრონული ტენდერები არ შედგა. 20 ხელშეკრულებები: N135 -თანხით 67.2 ათასი ლარი, N136 -თანხით 86.8 ათასი ლარი, N137 -თანხით 72.1 ათასი ლარი. 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ნოემბერს, ხოლო N135 ხელშეკრულების სამუშაოები 30 ნოემბერს. აუდიტის მანდატიდან გამომდინარე ჯგუფმა ვერ მოიპოვა დოკუმენტური მტკიცებულება, რეალურად როდის დამთავრდა საბოლოოდ სამუშაოები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამუშაოების დამთავრება გამგეობის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიერ გაფორმდა ფორმალურად იმ მიზნით, რომ მიმწოდებელს სამუშაოების მიწოდების ვადის დარღვევისთვის არ დარიცხვოდა სანქციები. გამგეობას მიმწოდებელი უნდა დაეჯარიმებინა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, სახელშეკრულებო ღირებულების 0.3%-ის ოდენობით. აუდიტის ჯგუფმა, ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული სანქციების გაანგარიშებისათვის ჯარიმის დარიცხვის საბოოლოო თარიღად ჩათვალა 2015 წლის 28 და 30 ნოემბერი, რადგან მოპოვებული მტკიცებულებებით, ამ დროისათვის სამუშაოები ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა. შესაბამისად მიმწოდებელს უნდა დარიცხვოდა მინიმუმ 18.7 ათასი ლარი21. აღნიშნული საჯარიმო სანქცია შეიძლება გაიზარდოს სამუშაოების რეალური დასრულების თარიღის დადგენის შემდგომ. გამგეობამ 2015 წლის ოქტომბერში შპს „თხუნელა-პროფთან“ გააფორმა შეთანხმების ოქმი, რომლის საფუძველზე სამუშაოების მიწოდების ვადად მიმწოდებელს განუსაზღვრა პირველი ნოემბერი. აღსანიშნავია რომ სამუშაოების დასრულების ვადის გადაწევის საფუძელი იყო მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილი გარემოს ეროვნული სააგანტოს ცნობა, ოქტომბრის თვის ნალექიანი დღეების შესახებ. მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოების შაულედური აქტების (ფორმა N2) მიხედვით, ოქტომბრის თვეში სამუშაოების ძირითადი ნაწილი მიმდინარეობდა შენობის შიგნით, ხოლო ღია ცის ქვეშ შესასრულებელი სამუშაოები მიმწოდებელს შესრულებული ჰქონდა სექტემბერში. ამდენად ცვლილების საფუძველი ვერ ჩაითვლება ვადის გადაწევის ობიექტურ მიზეზად. იმ შემთხვევაში, თუ მუნიციპალიტეტის გამგეობა შპს „თხუნელა-პროფს“ არ გადაუწევდა მიწოდების ვადას, მას დამატებით დაეკისრებოდა ჯარიმა 8.8 ათასი ლარი22. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირების არასწორი მენეჯმენტის პირობებში საბავშვო ბაღების რეაბილიტაციის სამუშაოების დასრულება ვერ მოხერხდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში (ოქტომბრის თვეში). აუდიტის ჯგუფის მიერ მოპოვებული მტკიცებულებებით აღნიშნული სამუშაოები 28 და 30 ნოემბერსაც მიმდინარეობდა. გამგეობის (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ გაითვალისწინა არსებული მდგომარეობა, ფორმალურად დაუდასტურა სამუშაოების დასრულება, დაუსაბუთებლად გადაუწია სამუშაოების დასრულების ვადა და არ დაარიცხა ხელშეკრულებით გათვალისწინები სანქციები. შედეგად მუნიციპალიტეტმა შპს „თხუნელა-პროფს“ ჯარიმის სახით არ დაარიცხა მინიმუმ 27.5 ათასი ლარი. ქუჩების მოასფალტება მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის 29 ივლისს შპს „ქვენიფნელთან“ გააფორმა ხელშეკრულება23 თეთრწყაროში 4 ქუჩის მოასფალტებაზე, საერთო ღირებულებით 694.0 ათასი ლარი. 21 ხელშეკრულება N135- 29 დღეზე 5.9 ათასი ლარი; ხელშეკრულება N136- 27 დღეზე 7.0 ათასი ლარი; ხელშეკრულება N137-27 დღეზე 5.8 ათასი ლარი, სულ 18.7 ათასი ლარი. 22 13 დღით დაგვიანებაზე ჯარიმა გავრცელდა: ხელშეკრულება N135-ზე 2.6 ათასი ლარი; ხელშეკრულება N136-ზე 3.4 ათასი ლარი; ხელშეკრულება N137-ზე 2.8 ათასი ლარი, სულ 8.8 ათასი ლარი. 23 N98. 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სამუშაოები უნდა დასრულებულიყო 27 ოქტომბერს. გამგეობამ მიმწოდებელს უამინდობის მოტივით მიწოდების ვადა გადაუწია 15 დღით. 6 ნოემბერს მიმწოდებელმა გამგეობას მიმართა, რომ დაასრულა სამუშაოები, რაც დაადასტურეს მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელმა პირებმა. მუნიციპალიტეტის მიერ შპს „ქვენიფნელის“ შესრულებული სამუშაოების დოკუმენტაცია ექსპერტიზაზე გადაგზავნა 2016 წლის 13 ივნისს, სამუშაოების ჩაბარებიდან 7 თვის შემდგომ. ზედამხედველობის სამსახურის მიერ შედგენილი ობიექტზე სამუშაოების მიმდინარეობის ინსპექტირების აქტებითა და პასუხისმგებელი პირის განმარტებით ირკვევა, რომ ობიექტზე მუშაობა 2015 წლის 18 ნოემბერსაც მიმდინარეობდა. აუდიტის მანდატიდან გამომდინარე, ჯგუფმა ვერ მოიპოვა მტკიცებულება, სამუშაოების დასრულების ვადის შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამუშაოების დამთავრება გამგეობის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) მიერ გაფორმდა ფორმალურად იმ მიზნით, რომ მიმწოდებელს სამუშაოების დასრულების ვადის დარღვევისთვის არ დარიცხვოდა სანქციები. გამგეობას მიმწოდებელი უნდა დაეჯარიმებინა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, სახელშეკრულებო ღირებულების 0.3%-ის ოდენობით. აუდიტის ჯგუფმა, ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული სანქციების გაანგარიშებისათვის ჯარიმის დარიცხვის საბოოლოო თარიღად ჩათვალა 2015 წლის 18 ნოემბერი, რადგან მოპოვებული მტკიცებულებებით, ამ დროისათვის სამუშაოები ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა. შესაბამისად, მიმწოდებელს უნდა დარიცხოდა მინიმუმ 25.0 ათასი ლარი24. აღნიშნული საჯარიმო სანქცია შეიძლება გაიზარდოს სამუშაოების რეალური დასრულების თარიღის დადგენის შემდგომ. გამგეობამ 2015 წლის ოქტომბერში შპს „ქვენიფნელთან“ გააფორმა შეთანხმების ოქმი, რომლითაც გადაუწია სამუშაოების მიწოდების ვადა 15 დღით, 11 ნოემბრამდე. მიმწოდებელს სამუშაოს დასრულების ვადის საფუძველი იყო უამინდობა. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, შემსრულებელმა საქმიანობა დაიწყო ერთი თვის დაგვიანებით. ამდენად უამინდობა ვერ ჩაითვლება ვადის გადაწევის ობიექტურ მიზეზად და აუდიტის ჯგუფი ვერ გაიზიარებს აღნიშნულ გარემოებას, რადგან თუ მიმწოდებელი სამუშაოებს დაიწყებდა ხელშეკრულების გაფორმებიდან გონივრულ ვადაში, მაშინ აღარ დასჭირდებოდა სამუშაოს დასრულებისათვის ვადის გადაწევა. იმ შემთხვევაში, თუ მუნიციპალიტეტი მიმწოდებელს არ გადაუწევდა ვადას, მას დამატებით დაეკისრებოდა ჯარიმა 20.8 ათასი ლარის25 ოდენობით. ამდენად, შპს „ქვენიფნელი“ სულ ექვემდებარებოდა არანაკლებ 45.8 ათასი ლარით დაჯარიმებას, რაც მუნიციპალიტეტს არ განუხორციელებია. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობა (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) მიმწოდებლებზე, რომ არ გავრცელებულიყო საჯრიმო სანქცია, მათგან სამუშაოებს იბარებდა ფორმალურად, ხელს აწერდა შესრულებული სამუშოებისა და მიღება-ჩაბარების აქტებს, ხოლო ექსპერტიზას მიმართავდა დაგვიანებით. აგრეთვე, მიმწოდებლებს სამუშაოების შესრულების ვადებს უწევდნენ დაუსაბუთებლად, ობიექტური მიზეზის გარეშე. შედეგად ინფრასტრუქტურული 24 25 პროექტები დასრულდა მიწოდების ვადების დარღვევით, 694X12X0.3%=25.0 ათასი ლარი. 694X10X0.3%=20.8 ათასი ლარი. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მოსახლეობას დროულად არ მიეწოდა შესაბამისი სიკეთე და ადგილობრივ ბიუჯეტმა ვერ მიიღო მინიმუმ 73.3 ათასი ლარის შემოსავალი. რეკომენდაცია N6: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვა ისე დაგეგმოს და განახორციელოს, რომ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზა ჩატარდეს გონივრულად მოკლე ვადაში. შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადების ცვლილება არ განახორციელოს დაუსაბუთებელი გარემოებებით, გაითვალისწინოს მხოლოდ ობიექტური და ფორსმაჟორული საფუძვლების არსებობა. ყველა დანარჩენ შემთხვევაში ვადებისა და სხვა პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ პროდუქტის მიღება, რომელიც დაგეგმილია ადგილობრივი თვითმმართველობის განვითარებისათვის და მოსახლეობის კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად. ამასთანავე, შეისწავლოს მიმწოდებლის მიერ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზის დაგვიანებით ჩატარების და მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. 2.2. ანაზღაურებული შეუსრულებელი სამუშაოები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის საკრებულო და გამგეობა ვალდებულია შეიმუშაოს და დანერგოს სათანადო კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს შესყიდვის პროცესის წარმართვას სატენდერო დოკუმენტაციისა და ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, რაც, თავის მხრივ, შესაძლებელს გახდის დასახული მიზნის მიღწევას. მიმწოდებელი ვალდებულია შესრულებული სამუშაოების აქტებში (ფორმა N2) ასახოს მის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოები. თავის მხრივ, მუნიციპალიტეტი გადაამოწმებს ფორმა N2-ებში ასახულ მონაცემებს და შესაბამისობის შემთხვევაში ადასტურებს მის სისწორეს. შესყიდული ობიექტი უნდა შეესაბამებოდეს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ რაოდენობრივ და ხარისხობრივ მაჩვენებლებს. კანონმდებლობის მიხედვით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შესყიდვებს ამოწმებს ორგანიზაციის აუდიტის მეშვეობით. შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია აუდიტის სამსახურს წარუდგინოს შესყიდვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტი. შესყიდვის მონაწილე კი ვალდებიულია შემსყიდველ ორგანიზაციას, მისი მოთხოვნით, წარუდგინოს შესყიდვასთან დაკავშირებული შესაბამისი დოკუმენტი26. გზის რეაბილიტაციის სამუშაოები 2015 წლის 27 ოქტომბერს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ გამოაცხადა გამარტივებული ელექტრონული ტენდერი27 სტიქიის შედეგად დაზიანებულ სოფელ დიდ და პატარა ირაგაში მისასვლელი გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვაზე, სავარაუდო ღირებულებით 832.1 ათასი ლარი. ტენდერში მონაწილეობა მიიღო 10 პრეტენდენტმა, ვაჭრობის შედეგად 26 27 საქართველოს კანონის „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ 221 მუხლი. SPA150028851. 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ყველაზე დაბალი ფასი, 435.0 ათასი ლარი დააფიქსირა და გაიმარჯვა შპს „ფირმა ასნაფის ფილიალმა საქართველოში“. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სოფელ დიდ და პატარა ირაგაში მისასვლელი გზის სარებილიტაციო სამუშაოებზე შპს „ფირმა ასნაფის ფილიალს საქართველოში“ ხელშეკრულება გაუფორმა 2015 წლის 27 ნოემბერს. სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის იანვარში. მიმწოდებელთან გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით ხელშეკრულების პირობების შესრულებისა და სამუშაოს ხარისხის კონტროლი ევალებოდა გამგეობის ზედამხედველობის სამსახურს. ამ სამსახურის მიერაა მიღებული და დადასტურებული სამუშაოების შუალედური შესრულებები, შედგენილია აგრეთვე შესრულებული ფარული სამუშაოების აქტები. ტენდერში ვაჭრობის შედეგად შესრულებელი სამუშაოების სავარაუდო ღირებულების განახევრება (ფასი შემცირდა 48%-ით) და ამ ფასებით მიმწოდებლის მიერ გზის სარებილიტაციო სამუშაოების შესრულება მაღალი რისკების შემცველია. კერძოდ: შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება შესაძლოა არასწორადაა დათვლილი; შესრულებული სამუშაოები უხარისხოა ან/და არ შესრულდა იმ მოცულობისა და რაოდენობის, რაც გათვალისწინებული იყო პროექტით. აღნიშნული რისკების შემოწმების მიზნით, შესრულებული სამუშაოების რეალობის დასადგენად, ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული სამუშაოების მოცულობებისა და დამთავრების ვადების შესახებ მტკიცებულებათა მოსაპოვებლად, აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები. ჯგუფის მოთხოვნით, გამგეობამ მიმწოდებლიდან გამოითხოვა შესრულებული სამუშაოების შესაბამისი სასაქონლო ზედნადებები. გამგეობამ ჯგუფს მიაწოდა გზის რეაბილიტაციისათვის მიმწოდებლის მიერ გამოყენებული ყველა სამშენებლო მასალის სასაქონლო ზედნადებების მონაცემები. მიმწოდებლის მიერ მოწოდებული დოკუმენტებისა და მუნიციპალიტეტში არსებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტების (ფორმაN2) შედარებით დადგინდა: შესრულებული სამუშაოების აქტების მიხედვით, მიმწოდებელს გზის მშენებლობისათვის სულ გამოყენებული უნდა ჰქონოდა 11 420 კუბ.მ ინერტული მასალა, მათ შორის ქვიშახრეშოვანი გრუნტი 4 074.8 კუბ.მ (1კუბ.მ ღირებულება 4.9 ლარი) და ქვიშახრეშოვანი ნარევი 7 345.7კუბ.მ (1კუბ.მ ღირებულება 7.4 ლარი). წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით, მიმწოდებელს გზის რეაბილიტაციისათვის გამოყენებული აქვს, მხოლოდ 7 560 კუბ.მ (მთლიანი მოცულობის 66.2%) ქვიშახრეშოვანი ბალასტი. შესაბამისად, გზის საფარის მოსაწყობად არ არის გამოყენებული 3 860.5 კუბ.მ ინერტული მასალა (მთლიანი მოცულობის 33.8%). აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალიტეტს (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) ფარული სამუშაოს აქტებით სრულად აქვთ დადასტურებული სამუშაოების აქტებით მოცულობები. (ფორმა N2) ნაჩვენები ხარჯთაღრიცხვასა და შესრულებული გამოყენებული ინერტული მასალის აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა შესაბამისი მტკიცებულება იმისა, თუ რომელი და რა რაოდენობის სახეობის ინერტული მასალა (ქვიშახრეშოვანი გრუნტი, ქვიშახრეშოვანი ნარევი) არ გამოიყენა მიმწოდებელმა გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოებისათვის, რადგან წარმოდგენილ ზედნადებებში ინერტული მასალის სახეობად მითითებულია მხოლოდ ქვიშახრეშოვანი ბალასტი. 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - შეუსრულებელი სამუშაოების ღირებულების დათვლისას აუდიტის ჯგუფმა იხელმძღვანელა მიმწოდებლის მიერ ხარჯთაღრიცხვაში დაფიქსირებული ინერტული მასალის მინიმალური ფასით (ქვიშახრეშოვანი გრუნტის ღირებულება). შესაბამისად, გამოუყენებელი ინერტული მასალის ღირებულებამ შეადგინა 18.9 ათას ლარი28, ხოლო ამ მასალის ტრანსპორტირების ღირებულებამ - 64.9 ათასი ლარი. სულ შეუსრულებელმა სამუშაოებმა მინიმუმ შეადგინა 83.8 ათასი ლარი, რომელიც მუნიციპალიტეტს მიმწოდებლისათვის სრულად აქვს ანაზღაურებული. გამოყენებული ინერტული მასალის სახეობების მოცულობის დადგენის შემდგომ შესაძლებელია შეუსრულებელი სამუშაოების ღირებულება გაიზარდოს. ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით საგზაო სამოსის სარეაბილიტაციო სამუშაოები ინერტული მასალისა და მისი ტრანსპორტირების გარდა ითვალისწინებს ავტოგრეიდერის და თვითმავალი სატკეპნის მომსახურებას, შრომით დანახარჯებს, ასევე გზის მორწყვას. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა მტკიცებულება იმისა, რომ ინერტული მასალის მოცულობის 33.8%-იანი შემცირება რამდენად შეამცირებდა თანმდევი სამუშაოების ღირებულებას და შესაბამისად ვერ დათვალა შეუსრულებელი სამუშაოების სრული ღირებულება. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 2016 წელს მიმწოდებლისგან ჩაიბარა ისეთი სამუშაოები სადაც არ იყო შეტანილი 3 860.5 კუბ.მ ინერტული მასალა, შედეგად მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებელს ზედმეტად აუნაზღაურა და გასწია მინიმუმ 83.8 ათასი ლარის არამიზნობრივი ხარჯი. საკანალიზაციო სისტემის მოწყობა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ დაბა მანგლისში 3 ქუჩაზე საკანალიზაციო სისტემის მოწყობისათვის 2016 წლის 16 ნოემბერს გამოაცხადა ტენდერი29, რომლის სავარაუდო ღირებულება შეადგენდა 1358.9 ათას ლარს. ტენდერში მონაწილეობა მიიღო 4 პრეტენდენტმა. ვაჭრობის შედეგად ყველაზე დაბალი ფასი, 1250.0 ათასი ლარი დააფიქსირა და გაიმარჯვა შპს „ფუძემ“, რომელთანაც 2016 წლის 30 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება. სამუშაოების დასრულების ვადად განისაზღვრა 2017 წლის 18 ივლისი. მიმწოდებელთან გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, სახელშეკრულებო პირობების შესრულებისა და შესრულებული სამუშაოს ხარისხის კონტროლი ევალებოდა გამგეობის ზედამხედველობის სამსახურს. აუდიტის მიმდინარეობისას, 2017 წლის 19 ივნისისათვის მიმწოდებელს მუნიციპალიტეტში წარდგენილი ჰქონდა 589.3 ათასი ლარის სამუშაოების შუალედური შესრულების აქტები (ფორმა N2-ები). თანხა სრულადაა ანაზღაურებული. ზედამხედველობის სამსახურის მიერაა მიღებული და დადასტურებული აღნიშნული სამუშაოების შუალედური შესრულებები (ფორმაN2). სამუშაოების რეალობის დადგენის მიზნით აუდიტის ჯგუფის წევრებმა, გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად, 2017 წლის 27 ივნისს დაათვალიერეს ზემოთ აღნიშნული სამუშაოები. ხილული სამუშაოების დათვალიერებით აღმოჩნდა, რომ არ იყო შესრულებული, ფორმა N2-ით ნაჩვენები, ქუჩებზე ასფალტის ფენების მოწყობის სამუშაოები, ხოლო გამწმენდი ნაგებობები (ორი ბიოტალი) ნაწილობრივ იყო აშენებული. სულ შეუსრულებელმა და ანაზღაურებულმა სამუშაოებმა, ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, დაახლოებით 220.0 ათასი 28 29 3860,5*4.9=18.9 ათასი ლარი SPA 160027170 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ლარი შეადგინა, რომელიც დადასტურებული იყო გამგეობის ზედამხედველობის სამსახურის მიერ. თეთრიწყაროს გამგეობის წერილით ირკვევა, რომ დასრულებულად ნაჩვენები და ანაზღაურებული სამუშაოები 2017 წლის 12 ოქტომბრისათვის ჯერ კიდევ სრულად არ იყო შესრულებული30. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა ჩაიბარა ისეთი ხილული სამუშაოები (ასფალტის საფარის მოწყობა, ბიოტალის მშენებლობა), რომლის შეუსრულებლობის შესახებ ცნობილიყო უნდა ყოფილიყო გამგეობის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირებისათვის. გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა ფორმალურად დაადასტურეს მიმწოდებლის მიერ შესრულებული შუალედური სამუშაოების აქტები (ფორმა N2). თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში არსებულმა სუსტი კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყვეს აღნიშნული ფაქტის გამოვლენა. შედეგად 2017 წლის 27 ივნისისათვის გამგეობას შეუსრულებელ სამუშაოებში გადახდილი ჰქონდა 220.0 ათასი ლარი. რეკომენდაცია N7: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას მიმწოდებლების მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარება და ანაზღაურება. შეისწავლოს მიმწოდებლების მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარების ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. ამასთანავე, შეიმუშაოს შესრულებული სამუშაოების ჩაბარების ისეთი წესი, რომელიც გამორიცხავს შეუსრულებელი სამუშაოების მიღებას. ფარული სამუშაოების შესრულებისას გამოიყენოს ზედამხედველობისა და დოკუმენტური დადასტურების ისეთი პრინციპი, რომელიც მინიმუმამდე შეამცირებს სხვაობას რეალურად შესრულებულ და ანაზღაურებულ სამუშაოებს შორის. 2.3. კიუვეტების მოწყობა კრიტერიუმი: შესყიდვების კანონმდებლობის თანახმად, დაუშვებელია ხელშეკრულებაში ისეთი ცვლილების განხორციელება, რომლითაც იცვლება შესყიდვის ობიექტი. ასევე, ხელშეკრულების პირობების შეცვლა დაუშვებელია, თუ ამ ცვლილების შედეგად უარესდება პირობები შემსყიდველი ორგანიზაციისათვის. მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებასა და ხარჯთაღრიცხვაში ცვლილებები უნდა შეიტანოს მხოლოდ დასაბუთებული აუცილებლობიდან გამომდინარე. გამოვლენილი გარემოება: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ 2015 წელს შპს „ქვენიფნელთან“ გააფორმა ხელშეკრულება თეთრიწყაროში გორგასლის, საქართველოს, ჯავახიშვილისა და კრწანისის ქუჩების მოასფალტებაზე, საერთო ღირებულებით 694.0 ათასი ლარი. ხელშეკრულების მიხედვით, ოთხივე ქუჩაზე უნდა მოწყობილიყო 1123 მეტრი მონოლითური რკინა ბეტონის კიუვეტი, ღირებულებით 70.8 ათასი ლარი (1 გრძ.მ - 63 ლარი). მუნიციპალიტეტთან შეთანხმებით, ხარჯთაღრიცხვაში შევიდა ცვლილება და მონოლითური რკინა-ბეტონის კიუვეტის მოწყობა შეიცვალა ანაკრებით. გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა აუდიტის ჯგუფს ვერ წარმოუდგინა ხარჯთაღრიცხვის კორექტირების ობიექტური საფუძველი. აღსანიშნავია, რომ ცვლილების შედეგად კიუვეტების ფიზიკური პარამეტრები და წყალგამტარობა არ შეცვლილა. თუმცა საბოლოოდ მიმწოდებელმა მოაწყო და გამგეობამ ჩაიბარა 77.0 ათასი ლარის ღირებულების 975 მეტრი ანაკრები კიუვეტი (1 გრძ.მ - 79ლარი). 30 2017 წლის 16 ოქტომბრის N5544-13 წერილი. 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - შესაბამისად, გამგეობას 1 გრძ.მ კიუვეტის მოწყობაში გადახდილი 79 ლარის ნაცვლად, თავდაპირველი ხარჯთაღრიცხვის მიხედით, უნდა გადაეხადა 63 ლარი. ჯამურად 61.4 ათასი ლარი31. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტმა 975 მეტრი კიუვეტის მოწყობაში გადაიხადა 15.6 ათასი ლარით მეტი. 2015 წელს შპს „როუდ სოლუშენს“ თეთრიწყაროში უნდა შეესრულებია 26 მაისის ქუჩის მოასფალტების სამუშაოები, ღირებულებით 237.7 ათასი ლარი. საპროექტო დოკუმენტაციის მიხედვით მოსაწყობი იყო 228.2 მეტრი მონოლითური რკინა-ბეტონის კიუვეტი, თანხით 12.8 ათასი ლარი (1 გრძ.მ - 56 ლარი). მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან შეთანხმებით ხარჯთაღრიცხვაში შევიდა ცვლილება და მონოლითური რკინა-ბეტონის კიუვეტის მოწყობა შეიცვალა ანაკრებით. გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა აუდიტის ჯგუფს ვერ წარმოუდგინა ხარჯთაღრიცხვის კორექტირების ობიექტური საფუძველი. აღსანიშნავია რომ ცვლილების შედეგად კიუვეტების ფიზიკური პარამეტრები და წყალგამტარობა არ შეცვლილა. თუმცა საბოლოოდ მიმწოდებელმა მოაწყო და გამგეობამ ჩაიბარა 20.8 ათასი ლარის ღირებულების 203.7 მეტრი ანაკრები კიუვეტი (1 გრძ.მ - 102 ლარი). შესაბამისად გამგეობას 1 გრძ.მ კიუვეტის მოწყობაში გადახდილი 102 ლარის ნაცვლად, თავდაპირველი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, უნდა გადაეხადა 56.0 ლარი. ჯამურად 11.4 ათასი ლარი32. აღნიშნულიდან გამომდინარე მუნიციპალიტეტმა 203.7 მეტრი კიუვეტის მოწყობაში გადაიხადა 9.4 ათასი ლარით მეტი თანხა. 2015 წელს მუნიციპალიტეტის გამგეობას ხარჯთაღიცხვების შესაბამისად უნდა მოეწყი 1351.2 მეტრი კიუვეტი. ხელშეკრულებებში შეტანილი დაუსაბუთებელი ცვლილებების შედეგად მოაწყო პროექტით გათვალისწინებულზე 172.5 მეტრით ნაკლები კიუვეტი. გარდა ამისა, მოიმატა ერთი გრძივი მეტრი კიუვეტის მოწყობის ფასმა და 1178.7 მ-ის მოწყობაში მუნიციპალიტეტმა ზედმეტად გასწია ხარჯები. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირების არაგონივრული გადაწყვეტილების შედეგად, გაწეულმა არაეკონომიურმა ხარჯმა, სულ შეადგინა 25.0 ათასი ლარი33. რეკომენდაცია N8: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მიმწოდებლებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებასა და ხარჯთაღრიცხვაში არ შეიტანოს ისეთი ცვლილება, რომელიც გამოიწვევს მუნიციპალიტეტისათვის პირობების გაუარესებას, ცვლილებები განახორციელონ მხოლოდ დასაბუთებული აუცილებლობიდან გამომდინარე. შეისწავლოს მონოლითური რკინა-ბეტონის კიუვეტის ანაკრებით შეცვლის საკითხი და საჭიროების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. 2.4. შესრულებული სამუშაოების ხარისხი კრიტერიუმი: მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, სამუშაოს შესყიდვის შემთხვევაში, სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება უნდა შეიცავდეს შესასრულებელი სამუშაოს გონივრულ საგარანტიო ვადას. პროექტის შესრულებაზე შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ დანერგილმა კონტროლის პროცედურებმა უნდა უზრუნველყოს ხარისხიანი სამუშაოების 31 32 33 975*63=61.4 ათასი ლარი. 203.7*56=11.4 ათასი ლარი. 15.6+9.4=25.0 ათასი ლარი. 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - ჩაბარება. მუნიციპალიტეტში ინფრასტრუქტურული სამუშაოების ეფექტიანად განხორციელების აუცილებელ პირობას, ხელშეკრულების მოთხოვნების დაცვაზე სათანადო კონტროლის მექანიზმების არსებობა წარმოადგენს. გამოვლენილი გარემოება: აუდიტის ობიექტის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულებებით, შესასრულებელი სამშენებლო სამუშაოების ხარისხი უნდა შეესაბამებოდეს სამშენებლო ნორმებითა და წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და სტანდარტებს. ამასთანავე, მიმწოდებელი ვალდებულია გამოასწოროს საგარანტიო პერიოდში წარმოქმნილი ხარვეზი, შემსყიდველის მხრიდან რაიმე დამატებითი ხარჯების გაწევის გარეშე. 2015-2016 წლებში ინფრასტრუქტურული სამუშაოების შესყიდვის ხელშეკრულებების მიხედვით, სამუშაოს ხარისხის კონტროლი ევალებოდა გამგეობის ზედამხედველობის სამსახურს, ობიექტის საბოლოო მიღებას კი ახდენდა მუნიციპალიტეტში შექმნილი კომისია. დამთავრებულ ობიექტს უტარდებოდა ექსპერტიზა, რომელიც მოიცავდა მხოლოდ შესრულებული სამუშაოების ხილული ნაწილის აზომვებს. ექსპერტიზა არ ასრულებდა სამუშაოების ლაბორატორიულ კვლევას, არ ამოწმებდა გამოყენებული მასალების ხარისხს და მის შესაბამისობას სახელშეკრულებო მოთხოვნებთან, რადგან მუნიციპალიტეტის არ ითოვდა ასეთი სახის კვლევას. აუდიტის ჯგუფმა, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელ პირებთან ერთად, შერჩევით დაათვალიერა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურული ობიექტები. ვიზუალური შესწავლის შედეგად, გამოვლინდა უხარისხოდ შესრულებული ცალკეული სამუშაოები. მუნიციპალიტეტს აღნიშნული ხარვეზები არ გამოუვლენია და შესაბამისად, მიმწოდებლებისათვის მათი აღმოფხვრის მოთხოვნით არ მიუმართავს. დათვალიერების შედეგად 8 ხელშეკრულების ფარგლებში (ჯამური ღირებულებით 694.0 ათას ლარი) გამოვლინდა დაბალი ხარისხით შესრულებული სამუშაოები. მაგალითად:  შპს „ქვენიფნელის“ მიერ 2014-2015 წლებში შესრულებულია სოფელ ასურეთში ე.წ. „სხვავას დასახლების“ I და III ქუჩების მოასფალტების სამუშაოები34, თანხით 231.9 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2015 წლის 5 მაისს. სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 2 წელს. სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ეროვნული ექსპერტიზის ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნით ირკვევა, რომ გზის სამუშაოები უხარისხოდ იყო შესრულებული: „ქუჩებზე დაგებული ასფალტის ზედაპირი გარკვეულ მონაკვეთებზე ტალღოვანია და რამდენიმე ადგილზე ფიქსირდებოდა „სეგრეგაცია“. მიუხედავად აღნიშნულისა, მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) უხარისხოდ შესრულებული გზის სამუშაოები მაინც ჩაიბარა. დათვალირების შედეგად დადგინდა, რომ ზემოთ აღნიშნულ ქუჩებზე გზის ასფალტის საფარი დაზიანებული და დეფორმირებულია. 34 2014 წლის 22 ოქტომბრის N 184 ხელშეკრულება(SPA140021829). 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სურათი 1. სოფელ ასურეთში ე.წ. „სხვავას დასახლების“ I და III ქუჩები.  შპს „პასატის“ მიერ შესრულებულია სოფელ ასურეთში ე.წ. „სხვავას დასახლების“ II ქუჩის მოასფალტების სამუშაოები35, თანხით 150.7 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2015 წლის 15 ოქტომბერს. სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 3 წელს. დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ ზემოთ აღნიშნულ ქუჩებზე გზის ასფალტის საფარი დაზიანებული და დეფორმირებულია. სურათი 2. სოფელ ასურეთში ე.წ. „სხვავას დასახლების“ II ქუჩა.  შპს „თეგის“ მიერ შესრულებულია დაბა მანგლისში ყოფილი კულტურის სახლის რეაბილიტაციის სამუშაოები36, თანხით 52.8 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2015 წლის 19 ივნისს, სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 3 წელს. დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ შენობის კედლები და ჭერი უსწორმასწოროა, უხარისხოდაა შეღებილი და შეიმჩნევა ბზარები. 35 36 2015 წლის 15 აპრილის N43 ხელშეკრულება(SPA150009015). 2014 წლის 15 აპრილის N170 ხელშეკრულება(SPA140019760). 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სურათი 3. დაბა მანგლისში რეაბილიტირებული ყოფილი კულტურის სახლი  ი/მ „თემურ წიკლაურის“ მიერ შესრულებულია დაბა მანგლისში საბავშვო ბაღის რეაბილიტაციის სამუშაოები37, თანხით 46.5 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2015 წლის 23 დეკემბერს, სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 2 წელს. დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ იატაკი დეფორმირებულია, შენობის კედლები და ჭერი უსწორმასწოროა, უხარისხოდაა შეღებილი და შეიმჩნევა ბზარები. სურათი 4. დაბა მანგლისში რეაბილიტირებული საბავშვო ბაღი  შპს „თხუნელა-პროფის“ მიერ 2015 წელს შესრულებულია 7 საბავშვო ბაღის (თეთრიწყაროს N1 და N2; სოფლების: ჯორჯიაშვილის, კოდის, ხაიშის, წინწყაროს და გოლთეთის) სარეაბილიტაციო სამუშაოები38, თანხით 203.4 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2015 წლის დეკემბერში. სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 2 წელს. დათვალირების შედეგად დადგინდა, რომ საბავშვო ბაღებში სამუშაოები შესრულებულია უხარისხოდ: დაზიანებული და დეფორმირებულია იატაკი, კედლები და ჭერი, შეიმჩნევა ბზარები, დაზიანებულია ელექტროგაყვანილობა. 37 38 2015 წლის 18 სექტემბერი N144 ხელშეკრულება(SPA150024066). ხელშეკრულებები: N135 -თანხით 67.2 ათასი ლარი, N136 -თანხით 86.8 ათასი ლარი, N137 -თანხით 72.1 ათასი ლარი. 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სურათი 5. რეაბილიტირებული საბავშვო ბაღები  შპს „ლიბო+“-ის მიერ 2016 წელს შესყიდულია სოფელ მუხათში სკვერის კეთილმოწყობის სამუშაოები39, თანხით 8.7 ათასი ლარი, რომელიც დასრულებულია 2016 წლის ნოემბერში. სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს ერთი წელს. სკვერში უხარისხოდაა შესრულებული ბეტონის სამუშაოები. კერძოდ: მთლიან ფართობზე ბეტონი ტალღოვანი და ფორიანია, ბეტონის კედლის მოწყობის სამუშაოები დაუსრულებელია, კედლის ზედაპირი უსწორმასწოროა. სურათი 6. სოფელ მუხათში სკვერის კეთილმოწყობის სამუშაოები დათვალიერების შედეგად გამოვლენილი ხარვეზები შეიძლება გამოწვეული იყოს იმით, რომ გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა თავიდანვე ჩაიბარეს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები ან ობიექტის ჩაბარების შემდგომ გამოვლინდა აღნიშნული ხარვეზები. ინფრასტრუქტურული სამუშაოების ხარისხის კონტროლი ევალებოდა გამგეობის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს. აუდიტის ჯგუფის მიერ მოპოვებული მტკიცებულებებით ერთ შემთხვევაში დადასტურდა, რომ მუნიციპალიტეტმა ჩაიბარა უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტს არ უნდა ჩაებარებინა ისეთი სამუშაოები, რომლებიც არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულებით და სამშენებლო ნორმებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. აღნიშნული ობიექტების მიღება-ჩაბარებისას გამგეობას (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) ხარვეზები არ დაუფიქსირებია. ნაკლოვანებები გამოვლინდა მათი ექსპლუატაციის პერიოდში. მუნიციპალიტეტი ვალდებული იყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ საგარანტიო ვადაში მიმწოდებლისათვის მოეთხოვა მათი გამოსწორება. მიუხედავად იმისა, 39 2016 წლის 1 სექტემბერი N105 ხელშეკრულება (SPA160020628). 35 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - რომ მიღებულ სამუშაოებზე საგარანტიო ვადა არ იყო გასული, გამგეობას (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის და არ მოუთხოვია ხარვეზების გამოსწორება. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამოვლენა. ამასთანავე, არ მუშაობს საგარანტიო პერიოდში არსებული ხარვეზების გამოვლენისა და გამოსწორების მექანიზმი. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე გახარჯული 694.0 ათასი ლარის სამუშაოები აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში უხარისხოა და მოსახლეობა ვერ მიიღო შესაბამისი სიკეთე. რეკომენდაცია N9. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვისას, დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე, მუნიციპალიტეტმა გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება, ასევე უზრუნველყოს ობიექტებზე არსებული დაზიანებების აღმოფხვრა. 2.5. „პროექტები რომლითაც ვერ სარგებლობს მოსახლეობა“ სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა კრიტერიუმი: საქართველოს პროგრამით“ გამოყოფილი მთავრობის თანხა უნდა დადგენილებით40 მოხმარდეს „სოფლის მხარდაჭერის ადგილობრივი მნიშვნელობის ინფრასტრუქტურული ობიექტების მშენებლობას, რეაბილიტაციას ან/და კეთილმოწყობას, საერთო სარგებლობის შენობების აღჭურვას, ან/და გრძელვადიანი სარგებლობის ტექნიკის შესყიდვა-აღჭურვას. მიზანშეწონილია დაგეგმილი ღონისძიება აკმაყოფილებდეს შემდეგი კრიტერიუმებიდან მინიმუმ ერთ-ერთს: განსახორციელებელი პროგრამის დადებითი სოციალურ-ეკონომიკური ეფექტი უნდა აისახებოდეს სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობაზე; პროგრამის ფარგლებში შესყიდული სამუშაო, საქონელი ან/და მომსახურება მიმართული უნდა იყოს სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობის მატერიალური, ყოფითი ან/და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისაკენ. გამოვლენილი გარემოება: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში შესრულებულია სასმელი წყლის ქსელის მოწყობის, სარიტუალო სახლების მშენებლობისა და აღჭურვის, გზების რეაბილიტაციის, გარე განათების მოწყობისა და სხვა სამუშაოები, რაზედაც სულ გახარჯულია 1368.5 ათასი ლარი. სარიტუალო 40 N67- 19.02.2015წ და N54 – 04.02.2016წ. 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სახლების მშენებლობა მიმდინარეობდა წლების განმავლობაში, რამდენიმე ეტაპად. მუნიციპალიტეტმა მათი მშენებლობის დაგეგმვისას ვერ გაითვალისწინა სამუშაოების დასასარულებლად საჭირო ფინანსური რესურსი. შედეგად სარიტუალო სახლების უმეტესობა დაუსრულებელია:  სარიტუალო სახლების მშენებლობა არ არის დასრულებული და ვერ სარგებლობს მოსახლეობა სოფლებში: ღოუბანში, საღრაშენში, ალექსეევკასა და მუხათში. ამ სახლების მშენებლობასა და მოწყობაზე გაწეულია 51.6 ათასი ლარის41 ხარჯი. სურათი 7. თეთრიწყაროს სოფლებში დაუსრულებელი სარიტუალო სახლები 2015-2016 წლებში „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში სოფლებისათვის დაღეთი, დიდგორი, კლდეისა და ჩხიკვთა, შეძენილია წყლის მილები, ავზები და სხვადასხვა მასალები, სულ თანხით 17.9 ათასი ლარი. პასუხიმგებელი პირების განმარტებით და წარმოდგენილი ინფორმაციით, აღნიშნული მატერიალური ფასეულობა დასაწყობებულია და არ იყენებდნენ. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ, წინა აუდიტის დროს მუნიციპალიტეტში დაფიქსირდა ანალოგიური დარღვევები: დაუმთავრებელი სარიტუალო სახლები და გამოუყენებელი მასალები. მიუხედავად იმისა, რომ უმაღლესმა მაკონტროლებელმა ორგანომ მიუთითა მუნიციპალიტეტს სამუშაოების დაუსრულებლობის რისკებზე, მან გაიმეორა აღნიშნული შეცდომები. მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) შესასრულებელი სამუშაო პროცესის დაგეგმა და მართვა ვერ განახორციელა ისე, რომ მიღწეულიყო პროგრამის ფარგლებში დასახული მიზანი, კერძოდ პროექტის დაგეგმვისას ვერ გაითვალისწინა სამუშაოების დასასრულებლად საჭირო ფინანსური რესურსი, რის გამოც არდასრულდა სამუშაოები. შესაბამისად 69.5 ათასი ლარი დაიხარჯა ისეთ პროექტზე, რომელიც არ დასრულებულა და მოსახლეობა ვერ სარგებლობს აღნიშნული მატერიალური სიკეთით. 2.6. სოფლებში ჭაბურღილების მშენებლობა ჭაბურღილების მოწყობა კრიტერიუმი: ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების მიზანია მოსახლეობის კონკრეტული საჭიროებების დაკმაყოფილება და სარგებლის მიღება. შესაბამისად, 41 2015 წლის ხელშეკრულებები N109-თანხით 6.2 ათასი ლარი; N150-თანხით 6.2 ათასი ლარი; N199-თანხით 15.6 ათასი ლარი; 2016 წლის ხელშეკრულებები N128-თანხით 6.9 ათასი ლარი; N139-თანხით 9.4 ათასი ლარი, N144-თანხით 7.3 ათასი ლარი. 37 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მუნიციპალიტეტის გამგეობა ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები დაგეგმოს განახორციელოს ისე, რომ სრულად იქნეს მიღწეული პროექტით დასახული მიზნები. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის გამგეობის და მიერ შესყიდულია სოფლებში სასმელი წყლის 10 ჭაბურღილის მოწყობის სამუშაოები, თანხით 590.4 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფის მიერ მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად შესრულებული სამუშაოების დათვალიერებითა და პასუხისმგებელი პირების განმარტებით დადგინდა, რომ არ ფუნქციონირებს 6 ჭაბურღილი, რომელთა სამუშაოების ღირებულება 282.3 ათასი ლარია. აქედან: სოფელ ჯორჯიაშვილში მოწყობილ 2 ჭაბურღილში, ღირებულებით 108.5 ათასი ლარი, არ აღმოჩნდა წყლის დებეტი და მიმდინარეობს სასამართლო დავა ჰიდროგეოლოგიური დასკვნის გამცემ ფირმასთან. სოფელ არდისუბანში 2016 წლის ივლისის თვეში მუნიციპალიტეტის მიერ ჩაბარებული ჭაბურღილის მოწყობაზე გახარჯულია 35.3 ათასი ლარი. ჭაბურღილის ექსპლოატაცია ევალებოდა ა(ა)იპ „თეთრიწყარო-წყალს“, რომელსაც არ ჰყავდა დანიშნული მომსახურე ოპერატორი. ა(ა)იპ-ის ხელმძღვანელობის განმარტებით, მათთვის ცნობილი არ იყო ჭაბურღილის მშენებლობის დასრულების შესახებ. აუდიტის ჯგუფის მიერ აღნიშნული ფაქტის გამოვლენის შემდგომ, აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში, მუნიციპალიტეტის პასუხიმგებელმა პირებმა გაატარეს შესაბამისი ღონისძიებები და ჭაბურღილმა დაიწყო ფუნქციონირება. მუნიციპალიტეტის სტრუქტურებსა და მის მიერ დაფუძნებულ არაკომერციულ იურიდიულ პირს შორის არაკორდინირებულმა მუშაობამ გამოიწვია ის, რომ დასრულებული ობიექტით ერთი წლის განმავლობაში ვერ სარგებლობდა მოსახლეობა. მუნიციპალიტეტის მიერ მოწოდებული ინფორმაციით დანარჩენი სამი ჭაბურღილი (სოფლებში: ერტისი, ფაცხისი და ენაგეთი), რომლის მოწყობაში მუნიციპალიტეტმა გახარჯა 138.5 ათასი ლარი, არ ფუნქციონირებდა, რადგან ჭაბურღილების მშენებლობისას არ იქნა გათვალისწინებული საჭირო სიმძლავრის დენის წყარო42. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ჭაბურღილების მოწყობის სამუშაოების შესყიდვა დაგეგმა და განახორციელა ისე, რომ არ იყო შესწავლილი მისი ფუნქციონირებისათვის საჭირო ყველა რესურსი (მათ შორის, ტექნიკური პირობები), აგრეთვე მუნიციპალიტეტის სტრუქტურებს და მის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირს შორის არასათანადო კომუნიკაციამ გამოიწვია ის, რომ ვერ იქნა მიღწეული პროგრამით გათვალისწინებული მიზანები. შესაბამისად, 282.3 ათასი ლარი დაიხარჯა 6 ჭაბურღილის მოწყობაზე, რომელიც არ მუშაობდა და მოსახლეობა ვერ სარგებლობდა აღნიშნული მატერიალური სიკეთით. სასმელი წყლის ვარგისიანობის კვლევები კრიტერიუმი: კანონმდებლობის მიხედვით43 მუნიციპალიტეტი, როგორც მოსახლებისათვის სასმელი წყლის მიმწოდებელი, ვალდებულია აწარმოოს სასმელი წყლის ტექნიკური რეგლამენტით დადგენილ მაჩვენებლებთან შესაბამისობის კონტროლი და მონიტორინგი, 42 43 მოწოდებული ინფორმაციით მიმდინარეობს პრობლემის აღმოფხვარა. საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის N58 დადგენილება ,,სასმელი წყლის ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების შესახებ“. 38 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მიღებული მონაცემების აღრიცხვისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით. ტექნიკური რეგლამენტით დადგენილი პარამეტრებთან შეუსაბამობის გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია გაატაროს ღონისძიებები შესაბამისი სამსახურების ინფორმირებაზე, დაბინძურების მიზეზების დაუყოვნებლივ კვლევისა და მოსახლეობის ჯანმრთელობის უსაფრთხოების დაცვისათვის. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის გამგეობამ ისე ჩაიბარა სასმელი წყლის 10 ჭაბურღილის მოწყობის სამუშაოები, რომ წყალს არ ჩატარებია სრული ქიმიური და მიკრობილოგიული ანალიზი. მუნიციპალიტეტმა 2016 წელს შეისყიდა სოფელ სამღერეთში სასმელი წყლის ჭაბურღილის მოწყობის სამუშაოები44, რომელიც ითვალიწინებდა წყლის სრული სახით ქიმიური და მიკრობილოგიული ანალიზის ჩატარებას, რისთვისაც ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული იყო 1.0 ათასი ლარი. მიმწოდებელს ლაბორატორიული კვლევა არ ჩაუტარებია და არც თანხა მიუღია. მუნიციპალიტეტის სამღერეთში მიერ აუდიტის მოწყობილი მიმდინარეობისას ჭაბურღილზე ჩატარებული წარმოდგენილ იქნა 2017 11 წლის სოფელ ივლისით დათარიღებული წყლის ლაბორატორიული კვლევის მასალები. კვლევის მიხედვით წყლის ხარისხის მაჩვენებლები აღემატება ტექნიკური რეგლამენტით განსაზღვრულ დასაშვებ ნორმებს. აუდიტის ჯგუფის მიერ მოპოვებული იმფორმაციით, ა(ა)იპ „სკოლამდელი აღზრდის ცენტრის“45 დაკვეთით ჩატარდა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე საბავშვო ბაღებზე მიწოდებული სასმელი წყლის ლაბორატორიული კვლევა. შედეგად საბავშვო ბაღების უმრავლესობაში გამოვლინდა დადგენილ ნორმებთან შეუსაბამობა. 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ სასმელი წყლის ჭაბურღილები ისე იქნა მოწყობილი, რომ წყლის ვარგისიანობაზე შესაბამისი გამოკვლევები არ ჩატარებულა. ხოლო, სოფელ სამღერეთში მოწყობილ ჭაბურღილსა და საბავშვო ბაღებში ჩატარებული სასმელი წყლის ლაბორატორიულ კვლევის შედეგად გამოვლინდა, ტექნიკური რეგლამენტით დადგენილ პარამეტრებთან შეუსაბამობა. მომქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირები ვალდებული იყვნენ შესაბამისი სამსახურების ინფორმირებაზე. ასევე, მოსახლეობის ჯანმრთელობის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით უნდა გაეტარებინათ შესაბამისი ღონისძიებები. მუნიციპალიტეტის გამგეობის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ აღნიშნული ღონისძიებები არ განხორციელებულა, რაც შესაძლებელია უარყოფითად აისახოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. რეკომენდაცია N10: მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს მის ხელთ არსებული რესურსები და აქედან გამომდინარე, განსაზღვროს, რამდენად არის შესაძლებელი პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. აგრეთვე, მუნიციპალიტეტის 44 45 2016 წლის 5 სექტემბრის N107 ხელშეკრულება. ა(ა)იპ დაფუძნებულია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ 39 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად, დაუყოვნებლივ ჩაატაროს მოსახლეობაზე მიწოდებული სასმელი წყლის ლაბორატორიულ კვლევა, მისი ვარგისიანობის დადგენა და შედეგების მიხედვით გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. შედეგად თავიდან იქნება აცილებული მოსახლეობაზე სასმელი წყლის მიწოდებით გამოწვეული მოსალოდნელი უარყოფითი გავლენები. 2.7. გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები კრიტერიუმი: საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად46, გამარტივებული შესყიდვის გზით შეძენილი სამშენებლო სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელს უნდა აუნაზღაურდეს მის მიერ გაწეული ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით. საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად, სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული შესყიდვის დროს:  მიმწოდებელთან ანგარიშსწორება უნდა განხორციელდეს ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე.  სამუშაოების შესრულებისას იჯარით აღებულ მანქანა-მექანიზმების საიჯარო ხარჯს არ უნდა დაერიცხოს გეგმური დაგროვებისა და ზედნადები ხარჯები.  ქვეკონტრაქტორის მიერ შესრულებულ სამუშაოებს გეგმური დაგროვებისა და ზედნადები ხარჯები უნდა დაერიცხოს მიმწოდებელსა და შემსყიდველ ორგანიზაციას შორის დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული პროცენტის ფარგლებში. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით სულ გაფორმებული 53 ხელშეკრულების ფარგლებში შესყიდულია 1413.2 ათასი ლარის ღირებულების სამშენებლო სამუშაოები. გამგეობამ გამარტივებული შესყიდვით 2015 წელს შეძენილი სამუშაოების ფასებისა და მოცულობების დასადგენად 50 შემთხვევაში47 მიმართა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს. ექსპერტიზამ გამგეობას მოსთხოვა ფაქტობრივი დანახარჯების დასათვლელად საჭირო დოკუმენტაციის მიწოდება, რათა კანონმდებლობის მიხედვით დაეთვალა შემსრულებლისათვის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა. გამგეობამ ექსპერტიზას სრულად მიაწოდა მხოლოდ 6 ხელშეკრულების (საერთო ღირებულებით 102.2 ათასი ლარი) შესამისი სრულყოფილი დოკუმენტაცია, რომელზედაც ექსპერტის მიერაა დათვლილი ფაქტობრივი დანახარჯები, ხოლო 47 შემთხვევაში შესყიდული 1311.0 ათასი ლარის სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელზე ანაზღაურებულია წარმოდგენილი სამუშაოების შესრულების აქტებით (ფორმაN2-ით), ფაქტობრივი დანახარჯების დაუთვლელად. აქედან, 42 შემთხვევაში გამგეობამ არ გაითვალისწინა კანონმდებლობის მოთხოვნები და ექსპერტიზას დაავალა შემსრულებლებზე ასანაზღაურებელი თანხა დაეთვლა არა ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით, არამედ მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილი ხარჯთაღრიცხვის შესაბამისად48. 46 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის N55 დადგენილება. 47 დარჩენილი 3 ხელშეკრულებით შესრულებულ სამუშაოების (ღირებულებით 9.9ათასი ლარის) ფაქტიური დანახარჯბი არ დაუთვლია გამგეობას და არც ექსპერტიზისათვის მიუწოდებია. 48 5 შემთხვევაში სამუშაოებს ექსპერტიზა არ ჩატარებია და არც გამგეობას არ დაუთვლია ფაქტიური დანახარჯები. 40 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ 2013 წელს ჩატარებული აუდიტის დროსაც დაფიქსირდა გამარტივებული წესით შესყიდულ სამუშაოებზე ანგარიშსწორება ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის გარეშე. გამოვლინდა მიმწოდებლებზე ზედმეტად ანაზღაურებული თანხები, რაზედაც მუნიციპალიტეტს შესაბამისი რეაგირება არ მოუხდენია. არსებული პრაქტიკიდან გამომდინარე, ხშირად მნიშვნელოვანი სხვაობები ვლინდება ფაქტობრივ დანახარჯებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ ანაზღაურებულ თანხებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირები არაერთგზის იყვნენ ინფორმირებული, რომ გამარტივებული წესით შესყიდული სამუშაოების ანაზღაურება უნდა განეხორციელებინა პასუხისმგებელმა ფაქტობრივი პირებმა) არა დანახარჯების მიხედვით. გამგეობამ (შესაბამისმა გაითვალისწინა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები, მიმწოდებელს არ მოსთხოვა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტები და ანაზღაურება განახორციელა ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის გარეშე. შესაბამისად 1311.0 ათასი ლარი წარმოადგენს შესყიდვის პროცესში შესაბამისი დოკუმენტალური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებულ ხარჯს. რეკომენდაცია N11: მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული კანონმდებლობასთან. მუნიციპალიტეტმა გასული წესი, რომელიც პერიოდის მიმწოდებლებისაგან შესაბამისობაში იქნება ხელშეკრულებებისათვის, მოითხოვოს შესაბამისი მოქმედ საჭიროა დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. 2.8. დარიცხული ჯარიმა 2016 წელს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტმა გააფორმა ხელშეკრულება შპს ,,დემა-2008-სთან“ 7 სოფლის49 სარიტუალო სახლების რეაბილიტაციაზე. ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენდა 62.5 ათას ლარს. რამდენჯერმე გაფრთხილების მიუხედავად, მიმწოდებელს სამუშაოები არ დაუწყია. გამგეობის ზედამხედველობის სამსახურმა შპს „დემა 2008-მ“ დააჯარიმა სამუშაოების შესრულების ვადის და გეგმა-გრაფიკის დარღვევისთვის, სულ 3.3 ათასი ლარით50. მიმწოდებელი, მუნიციპალიტეტის მიმართვის საფუძველზე, სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს მიერ, შეყვანილი იქნა შესყიდვებში მონაწილე არაკეთილსინდისიერ პირთა რეესტრი (შავ სიაში). 49 SPA160024072, 27 ოქტომბერის გაფორმებულ N122, სოფლები შავსაყდარი, ბორბალო, დუმანისი, ჩხიკვთა, მაწევანი, ალექსეევკა და კოდაში „ი.გ.პ.“ დასახლება. 50 მიწოდების ვადაზე 0.02% -0.1 ათასი ლარი და გეგმა-გრაფიკზე 0.01 %- 3.3 ათასი ლარი. 41 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - საჯარიმო თანხის ამოღების მიზნით მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მიმართა სასამართლოს. ხელშეკრულების მე-11.5 პუნქტის მიხედვით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, „დემა 2008-ს“ უნდა დაკისრებოდა პირგასამტეხლო სახელშეკრულებო ღირებულების 20% ოდენობით, თანხით - 12.5 ათასი ლარი51. მუნიციპალიტეტის გამგეობა (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) ვალდებული იყო შპს „დემა 2008“ დაეჯარიმებინა ხელშეკრულების მიხედვით 12.5 ათასი ლარით, მაგრამ არ დააჯარიმა და სასამართლო დავას აწარმოებს მხოლოდ 3.3 ათას ლარზე, შედეგად მუნიციპალიტეტმა დაკარგა 9.2 ათასი ლარის შემოსავალს მიღების შესაძლებლობა. 2.9. ქვემო ქართლის რეგიონალური განვითარების სააგენტოს დაფინანსება 2015-2016 წლებში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის მიერ ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონალურ განვითარების სააგენტოს“ ანგარიშზე გადარიცხულია 52.0 ათასი ლარი, მათ შორის 2015 წელს - 32.0 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 20.0 ათასი ლარი. სააგენტოს მიზანია ხელი შეუწყოს ქვემო ქართლის რეგიონის ეკონომიკურ განვითარებას და სამუშაო ადგილების შექმნას, ბიზნესისათვის ხელსაყრელი გარემოს ჩამოყალიბებას, მეწარმეების გაძლიერებისთვის საჭირო ინფორმაციის/სერვისების მიწოდებას და რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვას. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ წარმოადგინა ინფორმაცია იმის შესახებ თუ რა აქტივობები განახორციელა ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონალური განვითარების სააგენტომ“ და შედეგად რა სარგებელი მიიღო თვითმმართველობამ. ადგილობრივი ბიუჯეტიდან ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონალურ განვითარების სააგენტოზე“ გაწეული 52.0 ათასი ლარის ხარჯის მიზანშეწონილობა არ არის სათანადოდ დასაბუთებული. 3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე 3.1. მოსაზრების გამოთქმაზე უარის საფუძველი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობა (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) ვალდებულია კანონმდებლობის შესაბამისად , დადგენილ ვადებში მოამზადოს პერიოდული 52 და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები, სადაც უნდა აისახოს ინფორმაცია ორგანიზაციის ფინანსური მდგომარეობის ორგანიზაციაში აქტივებისა შესახებ. და კანონმდებლობის ვალდებულებების თანახმად53, საბიუჯეტო ინვენტარიზაციის ჩატარება სავალდებულოა ყოველწლიურად, საბიუჯეტო წლის ბოლოს, გარდა უძრავი ქონებისა, რომელთა ინვენტარიზაცია სავალდებულოა 3 წელიწადში ერთხელ მაინც. ინვენტარიზაცია უნდა დასრულდეს საანგარიშგებო წლის ბოლოს. 51 52 62.5X20%=12.5 ათასი ლარი. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის N364 ბრძანება „ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის N1321 ბრძანება „ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“. 53 „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის N605 ბრძანება. 42 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ნაწარმოებია ბუღალტრული აღრიცხვის ძირითად ელემენტები: ანალიზური და სინთეზური აღრიცხვის დოკუმენტები, ბრუნვათა უწყისები. შედგენილია მემორიალური ორდერები და მთავარი წიგნი. ბუღალტრული აღრიცხვა ნაწარმებია შესაბამის უწყისებსა და ჟურნალებში, ხოლო შემდგომ შეტანილია კომპიუტერში, ცხრილების სახით. მუნიციპალიტეტის გამგეობას 2016 წელს არ შეუდგენია პერიოდული და წლიური ფინანსური ანგარიშგებები. შედეგად, ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს არ წარედგინება ზუსტი და სრული ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. 2016 წელს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში არ ჩატარებულა ძირითადი საშუალებების და მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია. გამგებლის 2016 წლის 24 ნოემბრის N 1370 ბრძანებით შეიქმნა საინვენტარიზაციო კომისია 9 კაცის შემადგენლობით. ბრძანებით კომისიას მუშაობა უნდა დაესრულებინა 30 დეკემბერს. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ინვენტარიზაცია არ ჩატარებულა. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, მუნიციპალიტეტში ფინანსური და არაფინანსური აქტივების დაცულობაზე კონტროლი არ არის სათანადოდ დაწესებული. შედეგად, არსებობს რისკი, რომ შეუმჩნეველი დარჩეს მუნიციპალიტეტის კუთვნილი ქონების დაკარგვის ან დაზიანების შემთხვევები და არ მოხდეს შესაბამისი რეაგირება. 3.2. უარი მოსაზრების გამოთქმაზე მუნიციპალიტეტის გამგეობამ ვერ წარმოადგინა 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება, არ არის ჩატარებული ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით მასშტაბის შეზღუდვის გავლენა აუდიტზე არსებითი და ყოვლისმომცველია. აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებები აუდიტის ობიექტზე, რის გამოც გამოთქვამს მოსაზრებას „უარი დასკვნის გაცემაზე“. 4. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა 2013 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2011-2012 წლების „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ და სოციალური უზრუნველყოფის პროგრამების შესაბამისობის აუდიტები და 2013 წლის 6 თვის ბიუჯეტის შესრულების აუდიტი. აუდიტების შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევანაკლოვანება. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტის მიმდინარეობისას გაირკვა, რომ შესაბამისი ღონისძიებებია გატარებული და დარღვევანაკლოვანების ნაწილი გამოსწორებულია. მუნიციპალიტეტის მიერ სათანადო რეაგირების გარეშე დარჩა და არ გამოსწორებულა აუდიტის ანგარიშში ასახული შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები: 43 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში -  ხარჯთაღრიცხვაში მასალების ფასების გაზრდის გამო ი/მ „გოჩა დოლიძეს“ მიერ მუნიციპალიტეტისათვის მიწოდებული სამუშაოების ღირებულება გაზრდილია 1.3 ათასი ლარით.  „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში მუნიციპალიტეტის მიერ სასმელი წყლის მილების შესყიდვაზე გაწეულია ხარჯი 11.4 ათასი ლარის ოდენობით, რომლითაც მოსახლეობა არ სარგებლობდა.  2012 წელს გამარტივებული წესით შესყიდულ სამუშაოებზე მიმწოდებლების მიერ დაქირავებულ მანქანა-მექანიზმების მომსახურებაზე კანონმდებლობის დარღვევით დარიცხული და გამგეობის მიერ ანაზღაურებულია 5.0 ათასი ლარის ზედნადები ხარჯები და გეგმიური დაგროვება.  2011-2012 წლებში მიმწოდებლების მიერ შესრულებული სამუშაოების აქტებში დაუსაბუთებლად დარიცხულია სატრანსპორტო ხარჯი - 2.6 ათასი ლარი.  2011 წელს სამუშაოების აქტებში ხარჯთაღრიცხვასთან შედარებით ერთეულის ფასის გაზრდითა და არითმეტიკული უზუსტობების გამო შემსრულებელებს ზედმეტად აუნაზღაურდა 1.8 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტის ანგარიშზე დაბრუნებულია მხოლოდ 0.4 ათასი ლარი. რეკომენდაცია N12. მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, შესაძლო მოკლე ვადაში მოამზადოს ფინანსური ანგარიშგება, ჩაატაროს ინვენტარიზაცია, მოაწესრიგოს საფინანსო - საბუღალტრო აღრიცხვა აუდიტის ანგარიშში აღნიშნული შენიშვნების გათვალისწინებით. ასევე, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ წინა აუდიტის შედეგად უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულ დარღვევა-ნაკლოვანებებზე რეაგირება. 5. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: შიდა აუდიტის სამსახურის მიზანია დაეხმაროს მუნიციპალიტეტს იმ პოლიტიკისა და პროცედურების განხორციელებაში, რომლებიც დაადგინა ხელმძღვანელობამ მოწესრიგებული და ეფექტიანი მართვის მიზნით. მათ შორის, ხელმძღვანელობის პოლიტიკის დასაცავად, აქტივების დასაცავად, თაღლითობისა და შეცდომების აღმოსაჩენად და თავიდან ასაცილებლად, ბუღალტრული აღრიცხვის ჩანაწერების სიზუსტისა და სისრულის უზრუნველსაყოფად, საიმედო ინფორმაციის დროულად მოსამზადებლად, ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად, ტექნიკური და ფუნქციური ხარვეზების აღმოფხვრელად და სხვა. დასახული ამოცანების მისაღწევად შიდა აუდიტის სამსახური შეიმუშავებს რეკომენდაციებს, რომელთა შესრულება უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის ზრდას. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ვალდებულია უზრუნველყოს შიდა აუდიტორულ ანგარიშში ასახულ რეკომენდაციებზე შესაბამისის რეაგირება. ის პასუხისმგებელია ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის მონიტორინგსა და შეფასებაზე. მონიტორინგი უზრუნველყოფს შიდა აუდიტორული ანგარიშით გათვალისწინებული რეკომენდაციების დროულ და შესაბამის შესრულებას. გამოვლენილი გარემოება: თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შექმნილია შიდა აუდიტის სამსახური. სამსახურის მიზანია გამგეობის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებსა და 44 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში ჩაატაროს სისტემური, შესაბამისობის, ეფექტიანობის, ფინანსური და ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტი, რომელთა მეშვეობით შესაძლებელი იქნება გაირკვეს, რამდენად შეესაბამება მათი საქმიანობა დაგეგმილ მიზნებსა და ამოცანებს, რამდენად კანონიერად, მიზნობრივად და ეფექტიანად ხდება დაფინანსების გამოყენება, რამდენად სრულყოფილად არის დანერგილი მართვისა და კონტროლის მექანიზმები და სხვ. მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ 2015-2016 წლებში დამტკიცებული ანგარიშების შესწავლით გამოვლინდა შემდეგი: 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამასახურის მიერ 17  აუდიტორული შემოწმებაა ჩატარებული მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ ა(ა)იპ-ებში, ხოლო შპს-ებში - სამი. შემოწმებულია აგრეთვე მუნიციპალიტეტის გამგეობის ორ სამსახური, ერთ განყოფილება54 და ერთი პროგრამის ხარჯი. შიდა აუდიტის სამსახურს არ განუხორციელებია მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული ყველა ხარჯის კანონიერების, მიზნობრივი განკარგვის, მატერიალური ფასეულობებისა და სხვა საშუალებათა რაციონალური გამოყენების შეფასება, აგრეთვე შესაძლო დარღვევებისა და ხარვეზების იდენტიფიცირება.  მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულია ზოგადი ხასიათის რეკომენდაციები. აღნიშნული რეკომენდაციები ვერ უზრუნველყოფს ორგანიზაციის წინაშე არსებული რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას.  დებულების თანახმად, შიდა აუდიტის სამსახურს ევალება ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შემოწმება და მოქმედ სტანდარტებთან მათი შესაბამისობის შეფასება. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტში ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგება არ არის მოწესრიგებული და ორგანიზაცია არ ადგენს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით55 დამტკიცებულ ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმებს (ბალანსი და ბალანსის დანართი ფორმები), შიდა აუდიტის სამსახურს არ შეუფასებია ბუღალტრული ოპერაციების სისწორე და არც გამგეობისათვის მიუმართავს რეკომენდაციით ფინანსური ანგარიშგების მომზადების თაობაზე. შიდა აუდიტის სამსახურის საქმიანობა ვერ უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის რესურსების ეკონომიურად გამოყენებას, გამგეობის წინაშე არსებული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებასა და მუნიციპალიტეტის მიერ დასახული მიზნების მიღწევას. მუნიციპალიტეტის სტრუქტურულ ერთეულებზე შიდა აუდიტის სამსახურს არ გაუცია შესაბამისი რეკომენდაციები, რაც უზრუნველყოფდა რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას. რეკომენდაცია N13. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს ზოგადად თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება, არსებული რისკების შეფასებით და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს 54 ქონების მართვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის სამსახური; ზედამხედველობის სამსახური; ჯანდაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის განყოფილება. 55 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის N364 ბრძანება. 45 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 8/36 ადიგენის მუნიციპალიტეტი ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა .............................................................................................................................3 რეკომენდაციები..............................................................................................................................................4 შესავალი ნაწილი.............................................................................................................................................6 1. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება“ (პროგრამის კოდი: 01 00)….............................................................................................................................................................11 1.1 შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაწეული ხარჯები.......................................................................13 1.2 სატრანსპორტო საშუალებები და საწვავი.......................................................................................14 1.3 საკრებულოს წევრების ხარჯები.......................................................................................................16 1.4 განაცდურის ანაზღაურება.................................................................................................................18 2. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია“ (პროგრამის კოდი: 03 00)......................................................................................................................................................................19 2.1 სატენდერო პირობები.........................................................................................................................20 2.2 ტენდერების საკვალიფიკაციო მოთხოვნები..................................................................................21 2.3 გზის რეაბილიტაციის სამუშაოები ..................................................................................................23 2.4 გამოყენებული ხის მასალა ................................................................................................................24 2.5 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“..................................................................................................25 2.6 გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები .................................................27 3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე........................................28 3.1 პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ...........................................................28 3.1.1 პირობითი მოსაზრების საფუძვლები...........................................................................................29 4. წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა - ნაკლოვანებების მდგომარეობა..................................................................................................................................................34 5. შიდა აუდიტი .............................................................................................................................................34 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი ................................................................................................36 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები ..........................................................................................36 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) - პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  მუნიციპალიტეტმა შტატგარეშე მოსამსახურეები დაიქირავა მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად, რაც არ შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას. ასევე დაქირავებულების რაოდენობა აღემატება თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილ ზღვრულ ნორმას.  სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯის გაწევისას არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტს ზოგიერთი შესყიდვის დროს მიმწოდებელთან ხელშეკრულება გაფორმებული აქვს სატენდერო დოკუმენტაციაში არსებული მოთხოვნებისგან განსხვავებული, შეღავათიანი პირობებით. შედეგად, მიმწოდებლებს დაერიცხათ ნაკლები საჯარიმო თანხები და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი შემოსავალი.  მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცხადებულ ტენდერზე, პრეტენდენტის მიმართ დაუსაბუთებელი საკვალიფიკაციო მონაცემების მოთხოვნის შედეგად, შეიზღუდა კონკურენცია, რის გამოც მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები შეისყიდა გაზრდილი ღირებულებით.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტში შესრულებული ინფრასტრუქტურული ობიექტი დაზიანებულია. გამგეობამ საგარანტიო ვადაში მიმართა მიმწოდებელს, მაგრამ ხარვეზები გამოსწორებული არ არის. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული ხარისხის გზა, ხოლო მოსახლეობამ- შესაბამისი სარგებელი. 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, რამდენიმე 2018 შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ობიექტის დასრულება და ფუნქციონირება, რადგან არ გაითვალისწინა საჭირო ფინანსური რესურსი. შედეგად, მოსახლეობა შექმნილი მატერიალური სიკეთით ვერ სარგებლობს და პროექტებზე გაწეული ხარჯი არ არის ეფექტიანი.  მუნიციპალიტეტმა რიგი სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ობიექტები ჩაბარებულია და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე. რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მისი რესურსი მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტების განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. რეკომენდაცია №2: ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას მოსამსახურეთა შრომითი ხელშეკრულებით დაქირავება კანონმდებლობით დადგენილი ზღვრის დარღვევით. ამასთანავე, ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად1. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. რეკომენდაცია №3: ორგანოსთან მუნიციპალიტეტის შეთანხმებით, წარმომადგენლობითმა შეიმუშაოს წესი ორგანომ სამსახურებრივი აღმასრულებელ უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. 1 „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციით. 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს 2018 მთავრობის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №4: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია №5: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა გააძლიეროს კონტროლი შესყიდვების განხორციელებაზე, რაც უზრუნველყოფს პროცესის გამჭვირვალობასა და კონკურენტუნარიანი გარემოს ჩამოყალიბებას; არ დაუშვას მიმწოდებელს მოთსხოვოს ისეთი საკვალიფიკაციო მონაცემები, რომლებიც არაადეკვატურია აღნიშნულ დაკვეთასთან მიმართებით. მიწოდების ბაზრისთვის უჩვეულო მოთხოვნების წაყენება დიდწილად ამცირებს შესყიდვის წარმატებით და ეკონომიურად დასრულების ალბათობას. გატარებული ღონისძიებები უზრუნველყოფს სამუშაოების შესყიდვის დროს კონკურენციის ჩამოყალიბებას, რაც თავის მხრივ განაპირობებს საბიუჯეტრო სახსრების ეკომომიურ ხარჯვას. რეკომენდაცია №6: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვისას დანერგოს/განახორციელოს კონტროლის ისეთი პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. მიზანშეწონილია, გამგეობამ რეგულარულად განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, ოპერატიულად გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი კანონმდებლობით გათვალისწინებული და მოსახლეობისთვის პერიოდის ინფრასტრუქტურული განმავლობაში. ღონისძიებები გამგეობამ მუნიციპალიტეტის გაატაროს შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. ასევე, დაუყოვნებლივ გაატაროს სამართლებრივი ღონისძიებები მიმწოდებლის მიმართ, რათა აღმოფხვრილ იქნას ობიექტებზე არსებული დაზიანებები. რეკომენდაცია №7: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს ფინანსური და მატერიალური რესურსები და აქედან გამომდინარე განსაზღვროს, რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. ამასთან, მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტმა მოიძიოს დამატებითი ფინანსური სახსრები და გონივრულ 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ვადებში დაასრულოს დაწყებული ობიექტების მშენებლობა, რათა მოსახლეობამ ისარგებლოს აღნიშნული პროექტებით. რეკომენდაცია №8: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით, მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. რეკომენდაცია №9: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა კანონმდებლობის შესაბამისად მოახდინოს შიდა აუდიტის სამსახურის ჩამოყალიბება. სამსახურის საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით, უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. შესავალი ნაწილი აუდიტის საგანი ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 20152016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა.  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა.  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის" პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 11 896.6 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობითა და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა ასევე პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე, მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენ მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები2 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება; – „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ; – „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილება; 2 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით. 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში – „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და 2018 სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება; – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ ადიგენის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, განკარგავს საკუთარ ქონებასა და ბიუჯეტს. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 20 ადმინისტრაციულ ერთეულს, მათ შორის, 2 დაბას და 55 სოფელს. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ფართობია 799.6 კვ.კმ, მოსახლეობის რიცხოვნობა შეადგენს 16.5 ათას კაცს3. ადმინისტრაციული ცენტრია - დაბა ადიგენი. მუნიციპალიტეტი „ადგილობრივი საქმიანობას თვითმმართველობის წარმართავს შესახებ საქართველოს ევროპული ქარტიის“, კონსტიტუციის, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიხედვით. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი და საბიუჯეტო პროგრამები. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლების შემოსულობებმა 13 962.2 ათასი ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 13 977.7 ათასი ლარი შეადგინა. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტები 2013 წლიდან პროგრამულად იგეგმება. პროგრამა წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში. პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული, მისი ამოსავალი წერტილია მისაღები საბოლოო და შუალედური 3 შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე budgetmonitor.ge 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გადანაწილებული რესურსები. პრიორიტეტების დოკუმენტით პარალელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია ადიგენის მუნიციპალიტეტი და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირები. ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამების ფარგლებში გაწეულმა ხარჯმა 11 896.6 ათასი ლარი შეადგინა. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 ცხრილში. ცხრილი №1. მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში გაწეული ხარჯი პროგრამების მიხედვით (ათასი ლარი) კოდი დასახელება 2015 წელი 2016 წელი სულ 01 00 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი 1 638.9 1 630.8 3 269.7 4 398.2 4 228.7 8 626.9 6 037.1 5 859.5 11 896.6 ორგანოების დაფინანსება 03 00 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია სულ შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა 2015 წლის პროგრამული ხარჯი 6 037.1 ათასი ლარის, ხოლო 2016 წელს - 5 859.5 ათასი ლარის ოდენობით. ნაშთის ცვლილება. 2015 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ადიგენის მუნიციპალიტეტს ნაშთის სახით ერიცხებოდა 1 201.7 ათასი ლარი. აღნიშნული თანხიდან გამგეობამ 2015 წელს დაგეგმა 1 197.6 ათასი ლარის გამოყენება, თუმცა ფაქტობრივად დახარჯა 542.0 ათასი ლარი და შესაბამისად, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 659.7 ათასი ლარის ფულადი სახსრები. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი იყო 562.9 ათასი ლარი. 2016 წელს ადიგენის მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა 645.8 ათასი ლარის ნაშთის გამოყენება და საბოლოო ნაშთის 13.9 ათას ლარამდე შემცირება. მიუხედავად ამისა, წლის განმავლობაში 526.5 ათასი ლარის ნაშთის დაგროვების გამო, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 1 186.2 ათასი ლარი. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთია 825.8 ათასი ლარი. 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის ნაშთის ზრდა განაპირობა იმ გარემოებამ, რომ 2016 წელს შემოსულობების გეგმა შესრულდა 100.8 %-ით, ხოლო გადასახდელების გეგმა მხოლოდ 86.0 %-ით. 2016 წელს გადასახდელების გეგმა არ შესრულებულა „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლში. კერძოდ, დაგეგმილი 3 950.9 ათასი ლარის ნაცვლად გაიხარჯა 3 315.6 ათასი ლარი (83.9%). შესაბამისად, არ დაგეგმილა და/ან არ შესრულებულა 635.3 ათასი ლარის ღირებულების 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სამუშაოები. მუნიციპალიტეტის მიერ არ იქნა აგრეთვე გაწეული, დაგეგმილი 434.2 ათასი ლარის ხარჯი4. აღნიშნული მიუთითებს მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული ფინანსური რესურსების არაეფექტიან მართვაზე. შედეგად, მოსახლეობა ვერ სარგებლობს იმ სიკეთით, რაც შესაძლოა მიწოდებულ იქნეს ბიუჯეტში მობილიზებული სახსრების დროული და ეფექტიანი გამოყენებით. რეკომენდაცია №1: გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა), საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მისი რესურსი მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტის განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მიერ მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. 1. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება“ (პროგრამის კოდი: 01 00)5 პროგრამაზე გამოყოფილი თანხებით დაფინანსდა აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აღნიშნულმა ხარჯმა 2015-2016 წლებში სულ 3 269.7 ათასი ლარი შეადგინა. აღსანიშნავია, რომ დამტკიცებულ ბიუჯეტებში არ არის წარმოდგენილი აღნიშნული პროგრამისა და მასში შემავალი ქვეპროგრამების მოკლე აღწერა და მიზანი. პროგრამის ფარგლებში 2015 წელს მუნიციპალიტეტის მიერ გახარჯულია 1 638.9 ათასი ლარი, რაც მთლიანი გადასახდელების 23.0%-ს შეადგენს. 2016 წელს პროგრამის დაფინანსებამ შეადგინა 1630.8 ათასი ლარი, მთლიანი გადასახდელების 23.8%. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში თანხა ძირითადად დახარჯულია შემდეგი მიმართულებებით:  გამგეობის, სამსახურების და ადმინისტრაციული ერთეულების შენახვა;  საკრებულოს აპარატის შენახვა. 4 5 დაგეგმილი 3 908.3 ათასი ლარის ნაცვლად, გაწეულია 3 474.1 ათასი ლარის ხარჯი. აღნიშნული პროგრამა არ მოიცავს სამხედრო აღრიცხვისა და გაწვევის გამგეობის სამსახურის ხარჯებს, რომელიც 2015-2016 წლებში 113.7 ათას ლარს შეადგენს. ეს ხარჯები ფინანსდება მიზნობრივი ტრანსფერით სახელმწიფო მმართველობითი ორგანოების მიერ და ცალკე პროგრამის კოდით არის ბიუჯეტში წარმოდგენილი - „ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა“ (პროგრამის კოდი: 02 02). 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 პროგრამის (კოდი: 01 00) მიხედვით თანხების ხარჯვა 1193,9 1166,7 445,0 გამგეობის, სამსახურების და ადმინისტრაციული ერთეულების შენახვა 464,1 საკრებულოს აპარატის შენახვა 2015 2016 ადიგენის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, 2015 წელს აღმასრულებელ და წარმომადგენლობით ორგანოებში დასაქმებული იყო 97 შტატით გათვალისწინებული და 12 შტატგარეშე მოსამსახურე. წლის განმავლობაში აღნიშნულ პირებზე ანაზღაურების სახით სულ გაცემულია 1075.5 ათასი ლარი, მათ შორის, პრემია 117.9 ათასი ლარი. 2016 წელს პროგრამის ფარგლებში შტატით გათვალისწინებულთა რაოდენობამ შეადგინა 96 ერთეული, ხოლო შტატგარეშეთა რაოდენობა განისაზღვრა 10 თანამშრომლით, რომლებზეც ანაზღაურების სახით წლის განმავლობაში გაიცა 1132.2 ათასი ლარი, მათ შორის პრემია 149.3 ათასი ლარი. ცხრილი №2. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01 00) (ათასი ლარი) გადასახდელები 2015 წელი 2016 წელი 2015-2016 წლები ხარჯები 1438.8 1574,7 3013.4 შრომის ანაზღაურება 1017.5 1068.0 2085.5 საქონელი და მომსახურება 413.8 442.4 856.2 სოციალური უზრუნველყოფა 4.3 8.7 13.0 სხვა ხარჯები 3.2 55.6 58.8 არაფინანსური აქტივების ზრდა 179.1 55.7 234.8 ვალდებულებების კლება 21.1 0.4 21.5 ჯამი 1638.9 1630.8 3269.7 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 1.1 შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაწეული ხარჯები კრიტერიუმი: კანონმდებლობის შესაბამისად6, შტატგარეშე მოსამსახურე არის პირი, რომელიც დანიშვნით ან შრომითი ხელშეკრულებით გარკვეული ვადით მიიღება სამსახურში, არამუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად. მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შტატგარეშე მოსამსახურეს შორის ურთიერთობები და უფლება-მოვალეობები რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით, შრომითი ურთიერთობის შესახებ. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით7, მუნიციპალიტეტის შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რიცხოვნობის 10%-ს. 1.1.1 მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად დაქირავება 2015-2016 წლებში ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ შრომითი ხელშეკრულებები შესასრულებად: გააფორმა და მოსამსახურეები დაიქირავა შემდეგი მოვალეობების - საკრებულოს თავმჯდომარის მდივანი; - გამგებლის მდივანი; - გამგეობის ქსელის ადმინისტრატორი; - წერილებთან მუშაობისა და ბრძანებების მომზადების საკითხებში სპეციალისტი; - ელექტრიკოსი და სხვ. მუნიციპალიტეტში შტატგარეშე მოსამსახურეებთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების შესწავლით გამოვლინდა, რომ შტატგარეშე მოსამსახურეები უმეტეს შემთხვევაში ინიშნებიან ერთი წლით. ხელშეკრულებები არ შეიცავს დროში განსაზღვრულ რაიმე კონკრეტულ დავალებას, შესასრულებელი სამუშაოს ან გასაწევი მომსახურების სპეციფიკას და აქედან გამომდინარე, შრომით ურთიერთობებს ხანგრძლივი ვადით, ფაქტობრივად, მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად აწესრიგებს. აღნიშნული ეწინააღმდეგება შტატგარეშე მოსამსახურის დაქირავების პრინციპს. ადიგენის მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე სულ გაიცა - 122.2 ათასი ლარის ანაზღაურება, 2015 წელს - 58.0 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 64.2 ათასი ლარი. 1.1.2 შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა 2015-2016 წლებში გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საშტატო რიცხოვნება შესაბამისად შეადგენდა 77-88 ერთეულს. კანონმდებლობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის შტატგარეშე 6 საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“, მუხლი 8 (2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად). 7 მუხლი 156, პუნქტი 2. 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მოსამსახურეთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რიცხოვნობის 10%-ს. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტს შეეძლო ერთდროულად დაექირავებინა 2015 წელს არა უმეტეს 8, ხოლო 2016 წელს 9 შტატგარეშე მოსამსახურე. წარმოდგენილი ინფორმაციის შესწავლით გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული კოდექსით დაწესებული ზღვარი. კერძოდ, მუნიციპალიტეტში დაქირავებულ შტატგარეშეთა რაოდენობა კანონმდებლობით დადგენილ ნორმებს (8 ერთეულს), 2015 წლის შვიდ თვეში აღემატებოდა 1-2 ერთეულით. 1.1.3 შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გაცემული პრემია შტატგარეშე მოსამსახურის გასამრჯელო, როგორც წესი, რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. კანონმდებლობა არ კრძალავს დაქირავებულ პირებზე პრემიის გაცემას, რაც შესაძლოა განისაზღვროს მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით. მუნიციპალიტეტში 2015-2016 წლებში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე სულ გაიცა - 122.2 ათასი ლარის ანაზღაურება, მათ შორის, სახელშეკრულებო ანაზღაურების გარდა, მუნიციპალიტეტმა პრემიების სახით გასცა 14.8 ათასი ლარი. 2015 წელს გაცემულია 5.5 ათასი ლარი, 2016 წელს კი 9.3 ათასი ლარი. პრემია გაცემულია სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით და დაკისრებული უფლებამოსილებების კეთილსინდისიერი შესრულებისათვის. შრომითი ხელშეკრულებები არ შეიცავს დაქირავებულის უფლებას ან/და დამქირავებლის ვალდებულებას საპრემიო ანაზღაურების შესახებ. ამდენად, აუდიტის ჯგუფი შეუსაბამოდ მიიჩნევს შტატგარეშე მოსამსახურეებზე 14.8 ათასი ლარის პრემიის გაცემას, მაშინ, როდესაც მუნიციპალიტეტს არ გააჩნდა ამის ვალდებულება. რეკომენდაცია №2: ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას მომსამსახურეთა შრომითი ხელშეკრულებით დაქირავება კანონმდებლობით დადგენილი ზღვრის დარღვევით. ამასთანავე, ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად8. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. 1.2 სატრანსპორტო საშუალებები და საწვავი 1.2.1 გამოყენებული ტრანსპორტი კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტს ავტოსატრანსპორტო კანონმდებლობით 8 საშუალებები, ფუნქციონირებისათვის რომელთა დარეგულირებული არ რიცხოვნობა არის. ესაჭიროება საკუთარი თვითმმართველობებისათვის საქართველოს მთავრობამ მიიღო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციით. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დადგენილება9, სადაც საბიუჯეტო ორგანიზაციებში განისაზღვრა 2018 ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა. ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. არსებული რეკომენდაციით, 2015-2016 წლებში ადიგენის მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად რეკომენდებული იყო 5 სამორიგეო ავტომანქანა. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტი სამსახურებრივი მოვალეობის შესასრულებლად, საკრებულოს თავჯდომარისა და გამგებელის პერსონალური მანქანების გარდა, იყენებს თავისივე საკუთრებაში არსებულ 9 ავტომანქანას. აღნიშნული ავტომანქანების ექსპლუატაციისათვის, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული საწვავის მოხმარების ლიმიტების შესაბამისად, 2015 წელს დახარჯულია 118.1 ათასი ლარი, 2016 წელს 128.7 ათასი ლარი, სულ 246.8 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა აღემატება რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. აღსანიშნავია, რომ მთავრობის დადგენილება თვითმმართველობებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია მისი შესრულება. 1.2.2 საწვავის ხარჯი კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის10 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს. სამართლებრივი აქტის სახეებია: ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტი. ნორმატიული ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, დადგენილების სახით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა შესაძლებელია საკრებულოს განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირების მიერ - ბრძანების სახით. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით11, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტის სახით მიღება (გამოცემა). 9 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის დამტკიცების შესახებ“. 10 მუხლი 61, პუნქტი 2 და პუნქტი 3. 11 საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“, მუხლი 2. 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გამოვლენილი გარემოება: ადიგენის მუნიციპალიტეტში 2015 წელს გაცემულია 64.4 ათასი ლარის, ხოლო 2016 წელს - 62.9 ათასი ლარის, სულ 127.3 ათასი ლარის ღირებულების საწვავი. საწვავი გახარჯულია საკრებულოსა და გამგეობის თანამდებობის პირებზე, სამსახურისა და განყოფილების უფროსებზე, სულ 12 პირზე. მუნიციპალიტეტში საწვავის ხარჯვა რეგულირდება მუნიციპალიტეტის გამგებლის მიერ გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის - ბრძანების12 საფუძველზე. სამართლებრივი აქტების თანახმად, საწვავის ხარჯვის ლიმიტები განესაზღვრა საკრებულოსა და გამგეობის თანამშრომლებს, ბრძანების საფუძველზე საწვავი გაიცემა ყოველთვიურად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადიგენის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცემული ბრძანება ადგენს საწვავის გაცემის მუდმივი და მრავალჯერადი გამოყენების წესს და თავისი შინაარსით წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ნორმატიული აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, დადგენილების სახით. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საწვავის გაცემის პროცესის დარეგულირებისას არ გაითვალისწინა კანონმდებლობის მოთხოვნები და არ უზრუნველყო საწვავის ლიმიტების მიღება ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სახით. სამართლებრივი აქტი, რომლის საფუძველზეც ადიგენის მუნიციპალიტეტმა 2015-2016 წლებში გახარჯა 127.3 ათასი ლარის საწვავი, თავისი შინაარსით არ შეესაბამება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. რეკომენდაცია №3: ორგანოსთან მუნიციპალიტეტის შეთანხმებით, წარმომადგენლობითმა შეიმუშაოს წესი ორგანომ სამსახურებრივი აღმასრულებელ უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. 1.3 საკრებულოს წევრების ხარჯები კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად13, საკრებულოს წევრი, გარდა თანამდებობის პირისა, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს უსასყიდლოდ. მას 12 ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 31 დეკემბრის №1585 ბრძანება; 2015 წლის: 09 ივნისის № 37809,31 ივლისის № 68509, 25 სექტემბრის №106809 ბრძანებები, 2016 წლის: 2 თებერვლის №9709, 01 აგვისტოს №107509, 17 აგვისტოს №116609, 22 აგვისტოს №118809 ბრძანებები. 13 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 41. 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შეიძლება აუნაზღაურდეს უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, როგორიცაა, საკრებულოსა და კომისიის სხდომების, დროებითი სამუშაო ჯგუფების მუშაობაში მონაწილეობის მიღების, ამომრჩეველთან შეხვედრების, ასევე საკრებულოს და საკრებულოს თავმჯდომარის ცალკეული დავალების შესრულებისათვის საჭირო ხარჯები. გამგეობამ ხარჯი უნდა აანაზღაუროს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად14, ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, სადაც აღინიშნება დოკუმენტის დასახელება, შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები. გამოვლენილი გარემოება: ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 6 აგვისტოს №37 დადგენილებით, საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით მიღებული აქვს ხარჯის ანაზღაურების წესი. დადგენილების მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, საკრებულოს წევრებს (გარდა თანამდებობის პირებისა) ყოველთვიურად განესაზღვრათ 300 ლარი. აღნიშნული თანხა ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 5 იანვრის №2 დადგენილებით გაიზარდა და შეადგინა 397.5 ლარს. წარმოდგენილი ინფორმაციის მიხედვით, ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებს 2015-2016 წლებში, ხარჯების ანაზღაურების სახით, სულ მიღებული აქვთ 142.7 ათას ლარსი, მათ შორის, 2015 წელს - 61.5 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 81.2 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტში ვერ წარმოადგინეს დოკუმენტური მტკიცებულებები საკრებულოს წევრების ხარჯების დასადასტურებლად. საკრებულოს არათანამდებობის პირებს, თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ეძლევათ არა ფიქსირებული გასამრჯელო, არამედ აუნაზღაურდებათ უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები. შესაბამისად, მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, თანხის გაცემის საფუძველი უნდა ყოფილიყო ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე ხარჯების ასანაზღაურებლად 142.7 ათასი ლარი გასცა შესაბამისი დადასტურების გარეშე, საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 14 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №4: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. 1.4 განაცდურის ანაზღაურება კრიტერიუმი: საქართველოს ორგანული კანონით - „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“, საკრებულოს თავმჯდომარე თანამდებობიდან შეიძლება გადაყენებულ იქნეს საკრებულოს მიერ, ამისათვის სჭიროა საკრებულოს სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტის მხარდაჭერა15. საკრებულოს სხდომაზე საკითხი განიხილება საკრებულოს ბიუროს მიერ მიღებული დღის წესრიგის შესაბამისად, რომლის შეცვლის უფლება აქვს მხოლოდ საკრებულოს16. საკრებულოს თავმჯდომარის გადარჩევა (გადაყენება) საკრებულომ უნდა მოახდინოს ფარული კენჭისყრით. გამოვლენილი გარემოება: 2015 წლის 5 მარტს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ მიღებულ იქნა განკარგულება საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ17. გათავისუფლებულმა საკრებულოს თავმჯდომარემ სასამართლოში გაასაჩივრა საკრებულოსმიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტი. სასამართლომ, 2016 წელს, საკრებულოს თავმჯდომარის დაკავებული თანამდებობიდან გადაყენება უკანონოდ ცნო. სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველს წარმოადგენდა ის, რომ საკრებულომ ისე განიხილა საკითხი, რომ ის ბიუროს მიერ არ იყო შეტანილი საკრებულოს სხდომის დღის წესრიგში. ამასთანავე, დარღვეული იყო კენჭისყრის ფარულობის პრინციპები. სასამართლომ ბათილად ცნო კენჭისყრის შედეგები, საკრებულოს ყოფილი თავმჯდომარე აღადგინა თანამდებობაზე და მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დაავალა მოსარჩელე პირზე იძულებითი განაცდურის (თანამდებობაზე აღდგენამდე) ანაზღაურება. განაცდურის თანხამ შეადგინა 61.4 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტმა გათავისუფლებულ პირს 2017 წელს სრულად აუნაზღაურა კომპენსაციის თანხა. 2015 წლის მარტში საკრებულომ თავმჯდომარედ აირჩია სხვა პირი, რომელზეც მისი თანამდებობაზე ყოფნის დროს გაცემულია შესაბამისი ანაზღაურება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადიგენის საკრებულოს მიერ 2015 წელს პროცედურული ნორმების დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად, მუნიციპალიტეტმა 2017 წელს ადგილობრივი ბიუჯეტიდან გასწია დამატებითი ხარჯი. 15 საქართველოს ორგანული კანონი „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“, მუხლი 34. 16 „ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს რეგლამენტის დამტკიცების შესახებ“ ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 16 ივლისის № 16 დადგენილება. 22-ე მუხლის მე-5 პუნქტი. 17 საკრებულოს №30 განკარგულება. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია“ (პროგრამის კოდი: 03 00) მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება. აღნიშნული მიმართულება ბიუჯეტის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია. პრიორიტეტის ფარგლებში განხორციელდება საგზაო ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვის, მშენებლობა-რეაბილიტაცია, კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები, „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი პროექტები. 2015-2016 წლების დამტკიცებული ბიუჯეტის მიხედვით, აღნიშნულ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა სულ 8 626.9 ათასი ლარი შეადგინა. აღნიშნული პროგრამიდან თანხები გახარჯულია შემდეგი მიმართულებით: ცხრილი №3. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია“ (პროგრამის კოდი: 03 00) (ათასი ლარი) დასახელება 2015 წელი 2016 წელი სულ 1206.5 2021.0 3227.5 წყლის სისტემების რეაბილიტაცია-ექსპლოატაცია 1102.8 476.3 1579.1 საკანალიზაციო სისტემის მოწყობა-რეაბილიტაცია 65.6 3.4 69.0 დასუფთავების ღონისძიებები 165.3 241.2 406.5 გარე განათების რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 227.9 271.5 499.4 44.2 76.5 120.7 479.8 172.1 651.9 377.4 326.7 704.1 115.5 52.4 167.9 57.7 132.0 189.7 555.5 455.6 1011.1 4398.2 4228.7 8626.9 საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა სარწყავი არხების, ნაპირსამაგრი ნაგებობების და საგუბარების მშენებლობა-რეაბილიტაცია სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებები საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი სახლების შეკეთება, გამაგრება საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტებისა და საკადასტრო აზომითი ნახაზების შედგენა მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული ღონისძიებები „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ განხორციელებული ღონისძიებები სულ ფარგლებში 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტების მიხედვით ქვეპროგრამები წარმოდგენილია შემდეგნაირად: ა) „საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა“ (პროგრამის კოდი: 03 01) - პროგრამა ითვალისწინებს მუნიციპალიტეტის გზების რეაბილიტაციას, დაზიანებული გზებისა და ხიდების შეკეთებას, ქუჩების, გზების მოვლას ზამთრის სეზონზე. ბ) „კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია“ (პროგრამის კოდი: 03 02) - პროგრამა ითვალისწინებს გარე განათების მოწყობას, რეაბილიტაციასა და ექსპლოატაციას, დასუფთავების ღონისძიებებს, სანიაღვრე არხების და კოლექტორების მოწყობარეაბილიტაციას, წყლის სისტემების რეაბილიტაციას, სარწყავი სისტემების მოწყობა- რეაბილიტაციას, ინფრასტრუქტურული პროექტების თანადაფინანსებას. 2.1 სატენდერო პირობები კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების კანონმდებლობის მიხედვით, შესყიდვის ტენდერის საშუალებით განხორციელებისას, მიმწოდებელთან ხელშეკრულება იდება სატენდერო დოკუმენტაციაში ასახული პირობების საფუძველზე18. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დაიცვას მისი, როგორც შემსყიდველის ინტერესები. ამასთანავე, უზრუნველყოს მიმწოდებლების მიმართ თანაბარი და სამართლიანი მიდგომა. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში ადიგენის მუნიციპალიტეტი ტენდერის ჩატარების მიზნით ადგენდა სატენდერო დოკუმენტაციას, რომელშიც ასახავდა სატენდერო პირობებს. აუდიტის პროცესში გამოვლინდა, რომ ზოგიერთ შემთხევევაში აღნიშნული პირობები შეცვლილი სახით აისახებოდა ხელშეკრულებაში. კერძოდ, მიმწოდებლებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებში, საჯარიმო სანქცია ჩადებული იყო დაბალი საპროცენტო განაკვეთი, ვიდრე სატენდრო პირობები ითვალისწინებდა. კანონმდებლობის მიხედვით, ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო სატენდერო დოკუმენტაციის საფუძველზე. აუდიტის ჯგუფის მიერ გამოვლინდა, რომ 6 ხელშეკრულების ფარგლებში19 მიმწოდებლებზე, ჯამში 2.0 ათასი ლარის ნაცვლად, დარიცხულია 0.6 ათასი ლარის საჯარიმო სანქცია20. შედეგად, ტენდერებით განხორციელებული ზოგიერთი შესყიდვის დროს მუნიციპალიტეტის მიერ მიმწოდებელთან ხელშეკრულება გაფორმებულია სატენდერო დოკუმენტაციაში არსებულთან განსხვავებული პირობებით, რის გამოც მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებს ვერ დაარიცხა 1.4 ათასი ლარის ჯარიმა და ვერ მიიღო შესაბამისი შემოსავალი. 18 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 19 (მოქმედებდა 2017 წლის 14 ივნისამდე). 19 SPA150027908; SPA150011014; SPA 150011001;SPA150008149; SPA150034508; SPA160008964. 20 ერთ შემთხვევაში სანქცია 3.0%-ის ნაცვლად დაერიცხა 0.5%, ხოლო დანარჩენ შემთხვევებში - 0.3-ის ნაცვლად - 0.1%. 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2.2 ტენდერების საკვალიფიკაციო მოთხოვნები კრიტერიუმი: კანონმდებლობის მიხედვით, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერის საშუალებით სამუშაოების შესყიდვის დროს, საკვალიფიკაციო მონაცემების მოთხოვნა ხდება მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში და უნდა იყოს დასაბუთებული, ხოლო რაოდენობა – შესაძლოდ მინიმალური, კონკრეტული შესყიდვის თავისებურებათა გათვალისწინებით21. ამასთანავე, საკვალიფიკაციო მოთხოვნა უნდა იყოს სამართლიანი და არადისკრიმინაციული და ხელს უნდა უწყობდეს ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრებას22. გამოვლენილი გარემოება: 2015 წელს ადიგენის მუნიციპალიტეტმა ადგილობრივი გზებისა და წყლის სისტემის რეაბილიტაციის მიზნით გამოაცხადა ტენდერები. სატენდერო დოკუმენტაციის შესწავლით გამოვლინდა, რომ 4 ტენდერის ფარგლებში, საერთო სავარაუდო ღირებულებით 1 721.7 ათასი ლარი, მოთხოვილი იყო განსხვავებული საკვალიფიკაციო მონაცემები. კერძოდ, პრეტენდენტს ტენდერის გამოცხადების მომენტისათვის საბანკო ანგარიშზე უნდა ჰქონოდა სატენდერო ღირებულების 50%. აღნიშნული პირობის მოთხოვნის აუცილებლობა, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებლმა პირებმა ვერ დაასაბუთეს. დაუსაბუთებელი მოთხოვნის შედეგად, რომელიც ამკაცრებს სატენდერო პირობებს, შეიზღუდა კონკურენცია და ტენდერებში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ თითო პრეტენდენტმა. შედეგები მოცემულია ცხრილში. ცხრილი №4. განსხავებული პირობებით გამოცხადებული ტენდერები N სამუშაოს დასახელება SPA სავარაუდო ღირებულება პრეტენდენტები ტენდერის სტატუსი ხელშეკრულების ღირებულება 1 გზის რეაბილიტაცია 150015185 400.0 შპს „ასტორია“ ხელშეკრულება დადებულია 396.0 2 გზის რეაბილიტაცია 150015200 456.9 შპს „საგზაო სამშენებლო სამმართველო №1“ ხელშეკრულება დადებულია 456.9 3 გზის რეაბილიტაცია 150015212 217.2 შპს „საგზაო სამშენებლო სამმართველო №1“ ხელშეკრულება დადებულია 217.2 4 სასმელი წყლის ქსელის რეაბილიტაცია 150019751 647.6 შპს „მშენსერვისი“ დასრულებულია უარყოფითი შედეგით _ მოცემული ცხრილიდან ჩანს, რომ 2 შემთხვევაში შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება არ შემცირებულა და ხელშეკრულებები გაფორმდა იმავე თანხაზე, ერთ შემთხვევაში სავარაუდო 21 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 11, პუნქტი 4 (მოქმედებდა 2017 წლის 14 ივნისამდე). 22 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 121, პუნქტი 5; მუხლი 13. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 2, პუნქტი 1(მოქმედებდა 2017 წლის 14 ივნისამდე). 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ღირებულება შემცირდა მხოლოდ 1%-ით (4.0 ათასი ლარით), ხოლო სასმელი წყლის ქსელის რეაბილიტაციაზე გამოცხადებული ტენდერი დასრულდა უარყოფითი შედეგით. სასმელი წყლის ქსელის რეაბილიტაციის შესყიდვის მიზნით, მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი სავარაუდო ღირებულებით, 647.6 ათასი ლარი23. შესყიდვაში მონაწილეობა მიიღო ერთმა პრეტენდეტმა, შპს „მშენსერვისმა“ და დააფიქსირა 626.7 ათასი ლარი. შპს „მშენსერვისი“ დისკვალიფიცირებულ იქნა, რადგან ვერ წარმოადგინა ცნობა საბანკო ანგარიშზე თანხის არსებობის შესახებ. მუნიციპალიტეტმა აღნიშნულ შესყიდვაზე გამოაცხადა განმეორებითი ტენდერი, თანხით 647.6 ათასი ლარი24. ამჯერად სატენდერო დოკუმენტაცია არ შეიცავდა საბანკო ანგარიშზე თანხის არსებობის მოთხოვნას. „მშენსერვისმა“ მიიღო, ტენდერში მონაწილეობა კვლავ რომელმაც გაიმარჯვა და ერთმა პრეტენდეტმა, მუნიციპალიტეტთან შპს გააფორმა ხელშეკრულება 639.6 ათას ლარზე. თავდაპირველი ტენდერის დროს, სწორი საკვალიფიკაციო მონაცემების მოთხოვნის შემთხვევში, მუნიციპალიტეტს შეეძლო სასმელი წყლის ქსელის რეაბილიტაციის სამუშაოების შესყიდვა განეხორციელებინა 12.9 ათასი ლარით ნაკლები თანხით. მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიის მიერ მოთხოვნილ იქნა დაუსაბუთებელი საკვალიფიკაციო მონაცემები. პასუხისმგებელი პირების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად, შეიზღუდა კონკურენცია და შემცირდა ტენდერზე შესაძლო მონაწილეთა რაოდენობა. იმის გათვალისწინებით, რომ უკონკურენტო გარემო მნიშვნელოვნად ზღუდავს საბიუჯეტო რესურსის რაციონალურად და ეკონომიურად ხარჯვის შესაძლებლობას, მუნიციპალიტეტმა გასწია არაეკონომიური ხარჯი. მხოლოდ სასმელი წყლის ქსელის რეაბილიტაციის შესყიდვა, გამგეობამ განახორციელა მინიმუმ 12.9 ათასი ლარით გაზრდილი ღირებულებით, ხოლო დანარჩენ 3 ტენდერის შემთხვევაში არაეკონომიური ხარჯის ოდენობა ვერ დგინდება. რეკომენდაცია №5: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა გააძლიეროს კონტროლი შესყიდვების განხორციელებაზე, რაც უზრუნველყოფს პროცესის გამჭვირვალობასა და კონკურენტუნარიანი გარემოს ჩამოყალიბებას; არ დაუშვას მიმწოდებელს მოთსხოვოს ისეთი საკვალიფიკაციო მონაცემები, რომლებიც არაადეკვატურია აღნიშნულ დაკვეთასთან მიმართებით. მიწოდების ბაზრისთვის უჩვეულო მოთხოვნების წაყენება დიდწილად ამცირებს შესყიდვის წარმატებით და ეკონომიურად დასრულების ალბათობას. გატარებული ღონისძიებები უზრუნველყოფს სამუშაოების შესყიდვის დროს კონკურენციის ჩამოყალიბებას, რაც თავის მხრივ განაპირობებს საბიუჯეტრო სახსრების ეკომომიურ ხარჯვას. 23 24 SPA150019751. SPA150021104. 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2.3 გზის რეაბილიტაციის სამუშაოები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით შესრულებული ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა იყოს ხარისხიანი, მისგან მიღებული შედეგი დადებითად უნდა აისახებოდეს მოსახლეობაზე და გონივრულ პერიოდში შესაძლებელი უნდა იყოს ამ შედეგით სარგებლობა. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია შესყიდვის პროცესს ორგანიზება გაუწიოს ისე, რომ თავიდან აიცილოს უხარისხო ან/და დაბალი ხარისხის ობიექტის შეძენა. შესრულებულ სამუშაოებზე ხარვეზების გამოსწორების მიზნით, ხელშეკრულების პირობებში გათვალისწინებულია საგარანტიო პერიოდი. აღნიშნულ პერიოდში უხარისხობით გამოწვეული დაზიანებების გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია მიმწოდებელს მოსთხოვოს და გამოასწორებინოს გამოვლენილი ხარვეზები. გამოვლენილი გარემოება: 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „არალს“ დიდი ზანავი - პატარა ზანავი - ჭულეს გზის (I ეტაპი) სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესასრულებლად, ღირებულებით 520.0 ათასი ლარი25. სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენდა სამუშაოების ჩაბარებიდან 2 წელს. ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა სამუშაოების ხარისხობრივ ექსპერტიზას და შესაბამისად, არც მუნიციპალიტეტს ჩაუტარებია. ექსპერტიზა ჩატარებულია მხოლოდ სამუშაოების ღირებულების დადგენის მიზნით. სამუშაოების მიღებაჩაბარების აქტი დათარიღებულია პირველი ნოემბრით, სადაც რაიმე სახის ხარვეზები დაფიქსირებული არ არის. ჩაბარებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 516.7 ათასი ლარი. 2017 წლის 6 სექტემბერს აუდიტის ჯგუფმა, გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად დაათვალიერა ზემოთ აღნიშნული სამუშაოები. შედეგად გამოვლინდა, რომ გზის საფარი დაზიანებულია, კერძოდ, მარცხენა ნაპირის გასწვრივ შეინიშნება მრავლობითი ბზარები. სურათი 1: დიდი ზანავი - პატარა ზანავი - ჭულეს დაზიანებული გზა პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, მიღება-ჩაბარების გაფორმებისას, დიდი ზანავი-პატარა 25 SPA160009099; 2016 წლის 25 აპრილის №56 ხელშეკრულება. 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ზანავი-ჭულეს გზას დაზიანებები არ აღენიშნებოდა და ისინი გამოვლინდა 2017 წლის აგვისტოში. მუნიციპალიტეტმა 2017 წლის 29 აგვისტოს წერილობით მიმართა შემსრულებელს, გონივრულ ვადაში აღმოეფხვრათ გამოვლენილი დაზიანებები, ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად. მუნიციპალიტეტმა 9 ოქტომბერს განმეორებით მოითხოვა ხარვეზების სასწრაფოდ გამოსწორება26. მიუხედავად აღნიშნულისა, მიმწოდებლებს არ დაუწყიათ არსებული დაზიანებების გამოსწორების სამუშაოები, ხოლო გამგეობას არ გაუტარებია დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები. დათვალიერების შედეგად გამოვლენილი ხარვეზები შეიძლება გამოწვეული იყოს იმით, რომ გამგეობის პასუხისმგებელმა პირებმა თავიდანვე ჩაიბარეს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები ან ობიექტის ჩაბარების შემდგომ გამოვლინდა აღნიშნული ხარვეზები. ინფრასტრუქტურული სამუშაოების ხარისხის კონტროლი ევალებოდა გამგეობის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს. ადიგენის მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამოვლენა. ამასთანავე, გამოვლენილი ხარვეზები მიმწოდებლის მიერ არ არის გამოსწორებული. შდეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ შესყიდული დიდი ზანავი-პატარა ზანავი-ჭულეს გზაზე საფარი დაზიანებულია და 516.7 ათასი ლარის ღირებულების ინფრასტრუქტურული პროექტი მოსახლეობას მიეწოდება ხარვეზებით. რეკომენდაცია №6. ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოების შესყიდვისას დანერგოს/განახორციელოს კონტროლის ისეთი პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. მიზანშეწონილია, გამგეობამ რეგულარულად განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, ოპერატიულად გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი და მოსახლეობისთვის პერიოდის განმავლობაში. ინფრასტრუქტურული გამგეობამ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. ასევე, დაუყოვნებლივ გაატაროს სამართლებრივი ღონისძიებები მიმწოდებლის მიმართ, რათა აღმოფხვრილ იქნას ობიექტებზე არსებული დაზიანებები. 2.4 გამოყენებული ხის მასალა მუნიციპალიტეტის მიერ შესყიდულ სამშენებლო სამუშაოებში მიმწოდებლის მიერ გამოყენებული ხის მასალა, რომლის დემონტაჟი ხორციელდება სამუშაოების დასრულების შემდეგ, წარმოადგენს სამუშაოების დამკვეთის ანუ მუნიციპალიტეტის საკუთრებას. 26 წერილი №5305/09. 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა გზის რეაბილიტაციის, რეზერვუარის, წყლის ქსელის მოწყობის და სხვა სამუშაოები. გაფორმებულ 6 ხელშეკრულების ფარგლებში27 მიმწოდებლის მიერ დამხმარე ნაგებობის ასაგებად გამოყენებულია 44.6 კუბ.მ საყალიბე ხის მასალა. აღნიშნული მასალის შესყიდვაზე მუნიციპალიტეტმა გასწია 26.3 ათასი ლარის ხარჯი. სამუშაოების დასრულების შემდეგ გამოყენებული ხე-მასალა ექვედებარებოდა დემონტაჟს და მუნიციპალიტეტზე გადაცემას, რაც არ განხორციელებულა. აღნიშნული მასალა მუნიციპალიტეტის შესაბამის სამსახურს არ აღურიცხავს, თანხობრივად არ შეუფასებია, და ასევე, არ განუსაზღვრავს ინფრასტრუქტურული რომელი მათგანის ობიექტის გამოყენება შესყიდვისას და იქნებოდა რომელი შესაძლებელი სათბობ სხვა საშუალებად. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით 2015-2016 წლებში სამუშაოების შესყიდვის დროს ერთჯერადად გამოყენებული ხის მასალა მიმწოდებლიდან მოთხოვნილი არ ყოფილა. ხე-მასალა, რომლის მეორადად გამოყენების შესაძლებლობა ჰქონდა მუნიციპალიტეტს მის საკუთრებაში არ ფიქსირდება. ადიგენის მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის მიმწოდებლზე მოთხოვნილი და მიღებული მეორადი გამოყენების 44.6 კუბ.მ ხე-მასალა, რომელიც შეიძლება შემდგომ გახარჯულიყო სხვა ინფრასტრუქტურული ობიექტის მშენობლობისა ან სოციალურ პროგრამებში - შეშის სახით. სასურველია, გამგეობამ განახორციელოს სამშენებლო სამუშაოებისათვის შესყიდული მეორადი გამოყენების ხის მასლებზე კონტროლი, სამუშაოს დასრულების შემდეგ განსაზღვროს სამშენებლოდ ვარგისად და სათბობად გამოსაყენებელი მასალების მოცულობა. მოახდინოს დაბრუნებული ხე-მასალის აღრიცხვა და შემდგომი გამოყენება. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მომავლში ბიუჯეტიდან თანხების ეკონომიურ ხარჯვასა და სხვადასხვა სოციალური პროქტების განხორციელებას. 2.5 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ კრიტერიუმი: 2015-2016 წლებში ადიგენის მუნიციპალიტეტში ხორციელდებოდა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“, რომელიც მიმართული იყო სოფლის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო პრობლემების მოსაგვარებლად. ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების მიზანს მოსახლეობის კონკრეტული საჭიროებების დაკმაყოფილება და სარგებლის მიღება წარმოადგენს. მუნიციპალიტეტმა შეზღუდული რესურსების პირობებში მნიშვნელოვანია დააფინანსოს ისეთი პროექტები, რომლებიც დააკმაყოფილებს მოსახლეობის საჭიროებას და თვითმმართველი ერთეულის გრძელვადიანი განვითარების პირობებს შექმნის. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა გაითვალისწინოს საჭირო ფინანსური და მატერიალური რესურსების რაოდენობა და შესაბამისად, განსაზღვროს მიზნის მიღწევის შესაძლებლობა. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია უზრუნველყოს მოსახლეობის საჭიროების მოგვარება და ამ მიზნით დაგეგმილი პროექტების დასრულება. 27 2015 წლის ხელშეკრულებები: N111; N115; N208; N214, 2016 წლის ხელშეკრულებები N86 და N139. 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში ადიგენის მუნიციპალიტეტმა მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში დააფინანსა სხვადასხვა პროექტები. 2018 „სოფლის შესრულებული სამუშაოების ჯამურმა ღირებულებამ 1 011.1 ათასი ლარი შეადგინა. აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული პროექტები და გამოავლინა, რომ რამდენიმე სოფელში: ნაქურდევი, მლაშე, ციხისუბანი, ნამინაური, პატარა ზანავი და არზნე, მოწყობილი სარიტუალო სახლები დაუსრულებელია, რადგან სამშენებლო-სამუშაოებზე არ დგებოდა ერთიანი პროექტი, მშენებლობა მიმდინარეობდა წლების განმავლობაში, რამდენიმე ეტაპად. სახლების მშენებლობასა და მოწყობაზე გაწეულია 64.6 ათასი ლარის ხარჯი28, თუმცა, აღნიშნული პროექტებით მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. სურათი 2. დაუსრულებელი სარიტუალო სახლი . 2016 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში სოფლებისათვის - დარცელისა და ღორთუბანისათვის მოსახლეობის თავშეყრის ოთახისა და სარწყავი წყლის სისტემის მოსაწყობად შეძენილია სამშენებლო მასალები, წყლის მილები წარმოდგენილი ინფორმაციით აღნიშნული სულ თანხით 11.9 ათასი ლარი29. მატერიალური ფასეულობა აუდიტის მიმდინარეობისას არ იყო გამოყენებული. მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) შესასრულებელი სამუშაო პროცესის დაგეგმვა და მართვა ვერ განახორციელა ისე, რომ მიღწეულიყო პროგრამის ფარგლებში დასახული მიზანი. კერძოდ, სამშენებლო-სამუშაოებზე არ დგებოდა ერთიანი ხარჯთაღრიცხვა. ამასთან, პროექტის დაგეგმვისას არ იქნა გათვალისწინებული სამუშაოების დასასრულებლად საჭირო ფინანსური რესურსი, რის გამოც ვერ დასრულდა სამუშაოები. შესაბამისად, 76.5 ათასი ლარი დაიხარჯა ისეთ პროექტზე, რომელიც არ არის დასრულებული და მოსახლეობა ვერ სარგებლობს აღნიშნული მატერიალური სიკეთით. 28 2015 წლის ხელშეკრულებები №141-თანხით 5.6 ათასი ლარი; №155-თანხით 6.1 ათასი ლარი; №184-თანხით 5.1 ათასი ლარი; №251თანხით 4.9 ათასი ლარი; 2016 წლის ხელშეკრულებები №109-თანხით 10.0 ათასი ლარი; №110-თანხით 9.5 ათასი ლარი, №114-თანხით 1.4 ათასი ლარი; №184-თანხით 22.0 ათასი ლარი. 29 2016 წლის ხელშეკრულებები N97, N106 და N135. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №7: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორის გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს ფინანსური და მატერიალური რესურსები და აქედან გამომდინარე განსაზღვროს, რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. ამასთან, მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტმა მოიძიოს დამატებითი ფინანსური სახსრები და გონივრულ ვადებში დაასრულოს დაწყებული ობიექტების მშენებლობა, რათა მოსახლეობამ ისარგებლოს აღნიშნული პროექტებით. 2.6 გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები კრიტერიუმი: საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად30, გამარტივებული შესყიდვის გზით შეძენილი სამშენებლო სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელს უნდა აუნაზღაურდეს მის მიერ გაწეული ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით. საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად, სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული შესყიდვის დროს:  მიმწოდებელთან ანგარიშსწორება უნდა განხორციელდეს ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე.  სამუშაოების შესრულებისას იჯარით აღებულ მანქანა-მექანიზმების საიჯარო ხარჯს არ უნდა დაერიცხოს გეგმური დაგროვებისა და ზედნადები ხარჯები.  ქვეკონტრაქტორის მიერ შესრულებულ სამუშაოებს გეგმური დაგროვებისა და ზედნადები ხარჯები უნდა დაერიცხოს მიმწოდებელსა და შემსყიდველ ორგანიზაციას შორის დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული პროცენტის ფარგლებში. გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის მიერ გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით გაფორმებული 75 ხელშეკრულების ფარგლებში შესყიდულია 555.3 ათასი ლარის ღირებულების სამშენებლო სამუშაოები. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლებისგან არ ითხოვდა დოკუმენტაციას ფაქტობრივი დანახარჯების შესახებ და ანგარიშსწორებას ახორციელებდა წარმოდგენილი ფორმა №2-ების შესაბამისად. ამასთანავე, შესრულებული სამუშაოების აქტებისა და სახელშეკრულებო ხარჯთაღრიცხვების მაჩვენებლების შედარებით ირკვევა, რომ სამუშაოების ერთეულის ღირებულებები ერთმანეთს ემთხვევა და არ ასახავს ფაქტობრივად გადახდილ თანხებს. არსებული პრაქტიკიდან გამომდინარე, ხშირია მიმწოდებლების ფაქტობრივ დანახარჯებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ ანაზღაურებულ თანხებს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობები. 30 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილება. 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გაწეული ხარჯის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დასადგენად, აუდიტის ჯგუფმა მოითხოვა ფაქტობრივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, რაც მუნიციპალიტეტის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი. აღნიშნულით დაირღვა კანონმდებლობის მოთხოვნა, კერძოდ, მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამუშაოები ჩაიბარა და ანგარიშსწორება განახორციელა ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. შესაბამისად, 555.3 ათასი ლარი წარმოადგენს შესყიდვების პროცესში შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებულ ხარჯს. შედეგად, სამშენებლო სამუშაოებზე ვერ იქნა მიღწეული საბიუჯეტო სახსრების ეკონომია. რეკომენდაცია №8: ადიგენის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით, მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. 3. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე 3.1 პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ადიგენის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების ფორმები, რომლებზეც გაიცა აუდიტორული მოსაზრება, მოიცავს: 1. ბალანსს. 2. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით. 3. ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 4. ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 5. ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ. 6. ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ. 7. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე. 8. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ. 9. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანების შესახებ. 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 10. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. 11. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსაზრებით, პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, ადიგენის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი სამართლებრივი აქტების შესაბამისად:  საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“; დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“. 3.1.1 პირობითი მოსაზრების საფუძვლები 3.1.1.1 შენობა-ნაგებობები ფინანსურ ანგარიშგებაში არაფინანსური აქტივების „შენობა-ნაგებობების“ მუხლის საბოლოო ნაშთი წარმოდგენილია 17 704.7 ათასი ლარით. მათ შორის, შესყიდვებით წარმოქმნილი აქტივების ღირებულება შეადგენს 3 200.4 ათას ლარს. „შენობა-ნაგებობების“ მუხლის ნაშთებში ირიცხება 2015 წელს ხანძრისგან განადგურებული ღორთუბნის საჯარო სკოლა, ღირებულებით 175.2 ათასი ლარი და დაბა ადიგენის დემონტირებული საბავშვო ბაღი, ღირებულებით 18.5 ათასი ლარი, რომლებიც ბალანსიდან მოხსნილი (ჩამოწერილი) არ არის და ერიცხება ცვეთა. 2016 წელს საჯარო სკოლას ცვეთის სახით დაერიცხა 4.7 ათასი ლარი, ხოლო საბავშვო ბაღს - 0.2 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტი გზის მოხრეშვის სამუშაოებით ინარჩუნებს გზის საწყის პოტენციალს, მაგრამ არ ზრდის მისი სასარგებლო მომსახურების ვადას. ამდენად, გაწეული დანახარჯები არ 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 აკმაყოფილებს კაპიტალურ ხარჯად აღიარების კრიტერიუმს და წარმოადგენს მიმდინარე ხარჯს. ფინანსურ ანგარიშგებაში გზის მოხრეშვის დანახარჯები აღიარებულ უნდა იქნეს ხარჯად და უნდა გატარდეს „საქონელი და მომსახურების“ მუხლში. მუნიციპალიტეტის მიერ „შენობანაგებობების“ მუხლით, 4 ხელშკრულების31 ფარგლებში არასწორადაა გატარებული გზების მოხრეშვითი სამუშაოებისა და საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადების ხარჯები, ღირებულებით 128.7 ათასი ლარი. გზების მოხრეშვითი სამუშაოების არასწორი გატარებების გამო, შესყიდვებით წარმოქმნილი აქტივების ღირებულება (ცვეთის გარეშე), ფაქტობრივად შეადგენს არა 3200.4 ათას ლარს, არამედ - 3071.7 ათას ლარს.  მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ჩამოსაწერი ქონების გამო, ბალანსში, ბალანსის დანართ ფორმა N3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა N5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, არაფინანსური აქტივების „შენობა-ნაგებობების“ საწყისი ნაშთები გაზრდილია 193.7 ათასი ლარით, საბოლოო კი - 188.8 ათასი ლარით.  გზების მოხრეშვითი სამუშაოების არასწორი გატარებებისა და მასზე ცვეთის შესაძლო დარიცხვის გამო, ბალანსში, ბალანსის დანართ ფორმა N3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა N5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, არასწორადაა წარმოდგენილი „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს ბალანსის „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 3.1.1.2 დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“ ინსტრუქციის შესაბამისად32, დაუმთავრებელ ძირითად აქტივებში აღირიცხება ის აქტივები, რომელთა მშენებლობა ან სხვა ფორმით შექმნა დაწყებულია და ჯერ არ დასრულებულა. წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგებით მუნიციპალიტეტს 2016 წელის განმავლობაში არ აქვს აღრიცხული დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები, მაშინ როდესაც 2016 წლის დასაწყისისათვის დაუმთავრებელი სარიტუალო სახლების სამუშაოები (შესრულებული 2015 წელს) შეადგენდა 21.7 ათას ლარს, 2016 წელს დაუსრულებელი სარიტუალო სახლების მშენებლობაზე გაწეულია 42.9 ათასი ლარის ხარჯი33. გაწეული ხარჯები „დაუმთავრებელ ძირითადი აქტივების“ მუხლის ნაცვლად არასწორად არის მიკუთვნებული „შენობა-ნაგებობების“ მუხლს. შედეგად: ფინანსურ 31 32 33 ხელშეკრულებები: №99; №101; №113; №187. დამტკიცებულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით. სოფლები ნაქურდევი,ნამინაური, მლაშე, პატარა ზანავი, არზნე და ციხისუბანი (ხელშეკრულებები №№109;110;114;184). 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ანგარიშგებაში არასწორადაა წარმოდგენილი „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივების“ და „შენობა-ნაგებობების“ მუხლები; არაზუსტად გატარებულ აქტივებზე ცვეთის შესაძლო დარიცხვის გამო, ბალანსის დანართ ფორმა N3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა N5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, არასწორადაა წარმოდგენილი „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს ბალანსის „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 3.1.1.3 სხვა ხარჯები მუნიციპალიტეტმა მოსახლეობის დახმარებისათვის შეიძინა და გასცა სამშენებლო მასალები, აგრეთვე ბავშვებსა და გაჭირვებულ მოსახლეობაზე - კვების პროდუქტები, რაზეც სულ გასწია 54.9 ათასი ლარის ხარჯი, რომელიც ნაცვლად „სოციალური დახმარების“ მუხლისა, ასახულია „სხვა ხარჯების“ მუხლში34, შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში აღნიშნული მუხლები არასწორადაა წარმოდგენილი. 3.1.1.4 ძირითადი კაპიტალის მოხმარება მუნიციპალიტეტის მიერ ძირათად აქტივებზე დარიცხული ცვეთა შეადგენს 511.3 ათას ლარს, რომელიც არ არის ასახული ბალანსის დანართ ფორმა №2-1-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“, „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლის ფაქტობრივ. აღნიშნულის გამო ფინანსურ ანგარიშგებაში ბალანსის დანართ ფორმა N2-1-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“ „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების მუხლის“ ფაქტობრივი ხარჯები შემცირებულია 511.3 ათასი ლარით. 3.1.1.5 მარაგების აღრიცხვა 2016 წელს შპს „კომუნალური და საირიგაციო გაერთიანების“ მიერ სოფელ ზემო ენთელის ტერიტორიიდან ამოღებულ იქნა 500 მმ-იანი 500 გრძივი მეტრის მეორადი მილები, რაშიდაც მუნიციპალიტეტმა გადაიხადა 4.7 ათასი ლარი35. მუნიციპალიტეტის მიერ მილები გამოყენებულია სხვადასხვა სამუშაოებზე. მეორადი მილები შეფასებული და აღიცხული არ არის, შესაბამისად, არ არის გაზრდილი შესრულებული სამუშაოების ღირებულება. 34 35 ხელშეკრულებები№11;140;142 და 192. SPA160002825. ხელშეკრულება №28. 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა N1), 2018 „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა N5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, „მატერიალური მარაგების“ მუხლის საწყისი და საბოლოო ნაშთები არასწორადაა წარდგენილია. 3.1.1.6 სასამართლოს მიერ დაკისრებული იძულებითი განაცდური ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, სასამართლომ 2016 წელს საკრებულოს თავმჯდომარის დაკავებული თანამდებლობიდან უკანონო გადაყენების გამო, დააკისრა იძულებითი განაცდურის 61.4 ათასი ლარის ანაზღაურება. მუნიციპალიტეტმა სასამართლოს მიერ დაკისრებული ასანაზღაურებელი თანხიდან ბუღალტრულად აღიარა საშემოსავლო გადასახადი 12.3 ათასი ლარი, რომელიც „სხვადასხვა მიმდინარე ხარჯების“ ნაცვლად აღრიცხა „შრომის ანაზღაურების“ მუხლში. საკრებულოს თავმჯდომარისათვის ხელზე მისაცემი თანხა 49.1 ათასი ლარი, 2016 წელს აღიარებული არ არის. მოსალოდნელი ხარჯების არასწორად აღიცხვამ გავლენა იქონია შემდეგზე:  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა N1), „წმინდა ღირებულების“ მუხლი გაზრდილია და „სხვა მოკლევადიანი კრედიტორული დავალიანებების“ მუხლში არ არის ახსახული 49.1ათასი ლარი;  ბალანსის დანართ ფორმა N2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“, 61.4 ათასი ლარით შემცირებულია „სხვადასხვა მიმდინარე ხარჯების“ მუხლი, 12.3 ათასი ლარით გაზრდილია „შრომის ანაზღაურების“ მუხლი;  ბალანსის დანართ ფორმა N3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, 61.4 ათასი ლარით შემცირებულია „სხვა ხარჯების“ მუხლი და 12.3 ათასი ლარით გზრდილია „მომუშავეთა ანაზღაურების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს საბოლოო ნაშთის სისწორეზე. 3.1.1.7 აღურიცხავი ქონება 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, მუნიციპალიტეტის ბალანსზე აღრიცხულია სულ 25 102.4 ათასი ლარის არაფინანსური აქტივები, მათ შორის: - არასაცხოვრებელი შენობები: 2 135.4 ათასი ლარი. - გზები და ხიდები: 11 816.0 ათასი ლარი. - გადამყვანი სისტემები: 2 923.7 ათასი ლარი. - სხვა შენობა-ნაგებობები: 829.6 ათასი ლარი. - მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი: 397.7 ათასი ლარი. - მიწა: 7 000.0 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები მუნიციპალური ქონების ბუღალტრული აღრიცხვის სისრულის შესამოწმებლად. კერძოდ, მუნიციპალიტეტის მიერ 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მოწოდებული, 2016 წელს და წინა წლებში მასზე გადმოცემული, თავისუფალი მიწებისა და შენობა-ნაგებობების მონაცემები შეუდარდა საჯარო რეესტრისა და ბალანსის მონაცემებს. აღმოჩნდა, რომ მუნიციპალიტეტი არ აღრიცხავს მასზე გადმოცემულ და საკუთრებაში არსებული ქონების ნაწილს. საბალანსო მონაცემებში ასახული არ არის მასზე გადმოცემული და საჯარო რეესტრში თვითმმართველობის საკუთრებად რეგისტრირებული 56 ერთეული ქონება. მათ შორის: შენობა-ნაგებობით დატვირთული - 16 ერთეული, ფართით 5.2 ათასი კვ.მეტრი; თავისუფალი მიწა - 40 ერთეული ჯამში - 199.1 ათასი კვ.მეტრი. შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში, ბალანსში, ბალანსის დანართ ფორმა N5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, „შენობა-ნაგებობებისა“ და „არაწარმოებული აქტივების“ მუხლები შემცირებული ღირებულებითაა წარმოდგენილი. 3.1.1.8 ბუღალტრული აღრიცხვა ადიგენის მუნიციპალიტეტში ნაწარმოებია ბუღალტრული აღრიცხვის ძირითადი ელემენტები: ანალიზური და სინთეზური აღრიცხვის დოკუმენტები, ბრუნვათა უწყისები. შედგენილია მემორიალური ორდერები და ე.წ. „მთავარი წიგნი“. ბუღალტრული აღრიცხვა ნაწარმოებია შესაბამის უწყისებსა და ჟურნალებში. მუნიციპალიტეტის ბუღალტერი აღრიცხვისათვის არ იყენებს ბუღალტრულ პროგრამებს, მონაცემები არ არის შეტანილი კომპიუტერში (ცხრილების სახით). ყოველივე ართულებს ბუღალტრულ მონაცემებთან წვდომას, არ იძლევა საჭირო ბუღალტრული მონაცემების შესახებ ინფორმაციის ოპერატიულად მიღების საშუალებას და სხვა. მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ჩვენ მიერ მოთხვნილი, ბუღალტერიაში აღრიცხული, ძირითადი ქონების მონაცებებისა და მასზე დარიცხული ცვეთის ელექტრონული ფორმით მოწოდება, თითოეული ობიექტის მიხედვით. 3.1.1.9 ინვენტარიზაცია კანონმდებლობის მიხედვით36 ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების მონაცემების უტყუარობის უზრუნველყოფის მიზნით, ორგანიზაცია ვალდებულია განახორციელოს ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია. ორგანიზაციაში აქტივებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარება სავალდებულოა ყოველწლიურად, საბიუჯეტო წლის ბოლოს, გარდა უძრავი ქონებისა, რომლის ინვენტარიზაცია სავალდებულოა 3 წელიწადში ერთხელ მაინც37. ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2016 წლის 5 დეკემბრის №19-6609 ბრძანებით, მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების აღწერისათვის შეიქმნა კომისია 7 კაცის 36 საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვალი №70 ბრძანებულებით დამტკიცებული „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ დებულება“. 37 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანების „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესი“. 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შემადგენლობით. კომისიას დაევალა: ინვენტარიზაციის ჩატარება 2016 წლის 31 დეკემბრამდე, ქონებაზე მატერიალური პასუხისმგებელი პირების განსაზღვრა, უვარგისი ქონების დადგენა და ღონისძიებების გატარება მათი შემდგომი განკარგვისათვის. 2016 წლის 30 დეკემბერს კომისიის მიერ შედგენილია ინვენტარიზაციის აქტი, სადაც დაფიქსირებულია ხანძრის შედეგად განადგურებული, ღორთუბნის საჯარო სკოლა, ღირებულებით 175.2 ათასი ლარი. აგრეთვე დაბა ადიგენის დემონტირებული საბავშო ბაღი, ღირებულებით 18.5 ათასი ლარი. ინვეტარიზაციით დაფიქსირდა აგრეთვე 1.3 ათსი ლარი ღირებულების სხვადასხვა დასახელების უვარგისი ინვენტარი. მიუხედავად იმისა, რომ კომისიას ევალებოდა უვარგისი ქონების შესახებ ღონისძიებების გატარება, აღნიშნული ქონება არ ჩამოუწერიათ, ირიცხება მუნიციპალიტეტის ბალანსზე და ერიცხება ცვეთა. 2016 წელს ინვენტარიზაცია ჩატარდა ხარვეზებით. კერძოდ: ინვენტარიზაციის შესახებ ბრძანება არ ითვალისწინებდა და შესაბამისად, არ ჩატარებულა მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია. რაც არარეალური დებიტორული ან კრედიტორული დავალიანების არსებობის რისკს წარმოშობს; არ მოხდა არარსებული და უვარგისი ქონების ჩამოწერა, შედეგად მუნიციპალიტეტის ბალანზე რიცხული მატერიალური ფასეულობის ნაშთები არ ასახავს რეალურ მდგომარეობას. 4. წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა ნაკლოვანებების მდგომარეობა 2014 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა ადიგენის მუნიციპალიტეტის 20122013 წლების ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. აუდიტის დროს მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა ფინანსური ანგარიშგება, ამასთანავე საფინანსო დოკუმენტაცია ამოღებული იყო სამართლდამცავი ორგანოების მიერ, აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა საკმარისი და შესაფერისი მტკიცებულება და უარი თქვა დასკვნის გაცემაზე. მიმდინარე აუდიტით დადგინდა, რომ მუნიციპალიტეტი აწარმოებს ბუღალტრულ აღრიცხვას და ადგენს ფინანსურ ანგარიშგებას. 5. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: საქართველოს კანონის „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ მიხედვით, შიდა აუდიტის სუბიექტი ანგარიშვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის წინაშე და დაწესებულების სხვა სუბიექტებისგან ფუნქციურად დამოუკიდებელია. იგი ასევე დამოუკიდებელია შიდა აუდიტის დაგეგმვის, განხორციელებისა და ანგარიშგების პროცესში. შიდა აუდიტის სამსახური საქმიანობას ახორციელებს აუდიტის სუბიექტის უფროსის მიერ შემუშავებული, სტრატეგიული გეგმის მიხედვით, რომელსაც ამტკიცებს დაწესებულების ხელმძღვანელი. სტრატეგიული გეგმა გამომდინარეობს დაწესებულების გრძელვადიანი 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 მიზნებიდან, მოიცავს სამწლიან პერიოდს და განსაზღვრავს შიდა აუდიტის სფეროში სტრატეგიული განვითარების მიმართულებებს. შიდა აუდიტის წლიური გეგმა ეფუძნება შიდა აუდიტის სტრატეგიულ გეგმას და ასახავს კონკრეტულ შიდა აუდიტორულ შემოწმებებს. შიდა აუდიტის სამსახურის მიზანია ორგანიზაციის რისკის მართვის პროცესისა და კონტროლის სისტემის შემოწმება, შეფასება. აგრეთვე, დაწესებულების საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით რეკომენდაციების შემუშავება. გამოვლენილი გარემოება: კანონმდებლობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტში უნდა შეიქმნას შიდა აუდიტის სამსახური, რომელიც დამოუკიდებელი უნდა იყოს სხვა სამსახურებისაგან და ანგარიშვალდებული მუნიციპალიტეტის გამგებლის წინაშე38. ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში არ არის დაცული კანონმდებლობის მოთხოვნა, არ არის შექმნილი შიდა აუდიტის სამსახური, რომელიც უშუალოდ დაექვემდებარებოდა გამგებელს. იურიდიულ სამსახურის შემადგენლობაში შედის კონტროლისა და აუდიტის განყოფილება, რომელიც ასრულებს შიდა აუდიტის ფუნქციებს. განყოფილების ფუნქციებია:  საკითხების სისტემური, კომპლექსური შესწავლის, რისკის კონტროლისა და მმართველობითი პროცესების შეფასების გზით ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის აღმასრულებელი ორგანოს – გამგეობის საქმიანობის სრულყოფა;  მუნიციპალიტეტის ორგანოებისა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირების ფინანსების მართვის გაუმჯობესება. სახსრების, სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვისა და ეფექტიანობის გაზრდის ხელშეწყობა;  განსაზღვროს აუდიტორული შემოწმების სახე, საქმიანობის სფერო, შესრულების სიხშირე და შიდა აუდიტორთა ის რაოდენობა, რაც აუცილებელია შიდა აუდიტის განსახორციელებლად;  მოამზადოს და მუნიციპალიტეტის გამგებელს დასამტკიცებლად წარუდგინოს წლიური და სტრატეგიული გეგმები;  განახორციელოს მონიტორინგი შიდა აუდიტის წლიური გეგმის შესრულებაზე და შიდა აუდიტის სუბიექტის მიერ მეთოდოლოგიის განხორციელებაზე და სხვ. მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის მიერ 2015-2016 წლებში დამტკიცებული ანგარიშების შესწავლით გამოვლინდა შემდეგი:  2015-2016 წლებში კონტროლისა და აუდიტის განყოფილების მიერ აუდიტორული შემოწმება ჩატარდა მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ 13 ა(ა)იპ-და 2 შპს-ში. შემოწმებულია აგრეთვე გამგეობის სამი სამსახური. განყოფილებას არ განუხორციელებია მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული ყველა ხარჯის კანონიერების, მიზნობრივი განკარგვის, მატერიალური ფასეულობებისა და სხვა საშუალებათა 38 საქართველოს კანონი სახელმწიფო „შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ მუხლი 3. 35 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

შ ეს ა ბ ა მ ი ს ო ბ ი ს ა უდ ი ტ ი ს ა ნგ ა რ ი ში შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა ...................................................................................................................... 3 რეკომენდაციები ....................................................................................................................................... 4 შესავალი..................................................................................................................................................... 4 ძირითადი ტექსტი ................................................................................................................................... 7 პრივატიზებული მიწის ფართები ..................................................................................................... 7 სარგებლობის უფლებით გაცემული უძრავი ქონება ................................................................... 14 გზის გაყვანით მიყენებული ზარალის ანაზღაურება .................................................................. 17 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი .......................................................................................... 21 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები .................................................................................... 21 2 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მიწის ფართები უმეტეს შემთხვევაში საპრივატიზებოდ გამოაქვს პირობით - „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“. მუნიციპალიტეტი, საკითხის მის შესწავლისას საკუთრებაში გამოვლინდა არსებულ ერთ შემთხვევები, საკადასტრო როდესაც ერთეულად რეგისტრირებულ მიწის ფართს ჰყოფს რამდენიმე საკადასტრო ერთეულად და შემდეგ ერთერთი ფართი გამოაქვს აუქციონზე შემზღუდავი პირობით. აუქციონების უმრავლესობა მიმდინარეობს უკონკურენტო გარემოში და პოტენციური მყიდველი ძირითადად ხდება მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრე. იმ პირებისათვის, რომლებიც არ არიან საპრივატიზებო ფართის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები, დაწესებული შეზღუდვა წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას. შედეგად, იზღუდება კონკურენცია და მუნიციპალიტეტი კარგავს მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას.  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ საპრივატიზებოდ გამოტანილი ქონების საწყისი ფასი დგინდება დამოუკიდებელი ექსპერტის შეფასების საფუძველზე. საექსპერტო დასკვნების ანალიზით გაირკვა, რომ შემზღუდავი პირობებით გასაყიდ ობიექტებზე ექსპერტი ამცირებს ფართის საპრივატიზებო ღირებულებას. შესაბამისად, საწყისი ფასი დგინდება საბაზროზე ნაკლები ღირებულებით. შეზღუდვით გამოცხადებული აუქციონი ძირითადად ტარდება უკონკურენტო გარემოში და ფართის პრივატიზება ხდება არასაბაზრო ღირებულებით.  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ სარგებლობის უფლებით ფართების უმეტესობა გაცემულია მიწის ნორმატიული ღირებულების გათვალისწინებით. ქონების მოსარგებლეებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების მიხედვით, ეკონომიკური პირობების ცვლილების შემთხვევაში, მერიას უფლება ჰქონდა, მხარესთან შეთანხმებით გადაეხედა საიჯარო ღირებულებისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ არსებული პრაქტიკით, ძირითად შემთხვევაში, საბაზრო ღირებულება წლების განმავლობაში იზრდებოდა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ იჯარის მოიჯარეებისათვის სარგებლობის ფასების გადახედვა საფასური არ არ არის განხორციელებულა შეცვლილი. და შედეგად, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი კარგავს მნიშვნელოვან შემოსავლებს.  2012 წელს ქ. თბილისში გზის გაყვანის შედეგად კერძო კომპანიას მიადგა ზარალი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ზარალის შეფასება და ანაზღაურება განახორციელა 2016 წლის მდგომარეობით, მიწის საბაზრო ღირებულების მიხედვით. პროცესის გაჭიანურების შედეგად, მერიის მიერ ზარალი შეფასდა და ანაზღაურდა, ზარალის მიღების პერიოდში არსებულ ღირებულებასთან შედარებით, დაახლოებით 5-ჯერ მეტი ღირებულების მიწის ნაკვეთით. წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევანაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. 3 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში რეკომენდაციები რეკომენდაცია N1: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მიწის 2018 ნაკვეთების დაყოფა/გაერთიანება განახორციელოს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენების მიზნით. ამასთანავე, გამოიყენოს მის ხელთ არსებული ყველა რესურსი და შესაძლებლობა აუქციონზე კონკურენტული გარემოს შესაქმნელად. მუნიციპალიტეტმა თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართების პრივატიზებისას, გასაყიდი მიწის ფართების კონფიგურაციები, შესაძლებლობის შემთხვევაში განსაზღვროს იმგვარად, რომ აუქციონზე მათი გატანა მოხდეს შემზღუდავი პირობების გარეშე. აღნიშნული ხელს შეუწყობს კონკურენტული გარემოს შექმნას, რაც დადებითად დოკუმენტურად აისახება დაასაბუთოს ის მუნიციპალიტეტის გარემოებები, შემოსავლებზე. რომელთა აგრეთვე გათვალისწინებითაც ხორციელდება მიწის ფართებზე შეზღუდვების დაწესება. მერიამ შესაბამის სამსახურებთან ერთად შეისწავლოს, ჩატარებულ აუქციონებზე რამდენად ობიექტური გარემოებებით იყო განპირობებული შეზღუდვების დაწესება. შეუსაბამობების გამოვლენის შემთხვევაში, შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რეკომენდაცია N2: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ შეისწავლოს სარგებლობის უფლებით გაცემული მიწის ფართების საიჯარო საფასურის შესაბამისობა, მიმდინარე პერიოდში არსებულ საბაზრო ღირებულებებთან. შეუსაბამობების გამოვლენის შემთხვევაში, განიხილოს მოქმედი საიჯარო ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ფასების გადახედვის შესაძლებლობა. ამასთანავე, გადაუხდელი საიჯარო თანხების ამოსაღებად გაატაროს დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები. რეკომენდაცია N3: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა შესაბამის სამსახურებთან ერთად შეისწავლოს მიწის ფართების ჩანაცვლების სახით ზარალის ანაზღაურების საკითხი და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. შესავალი აუდიტის საგანი და სახეობა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენებისა და საბიუჯეტო 4 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა;  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა;  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები;  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, ანგარიში ვერ უზრუნველყოფს აბსოლუტურ რწმუნებას აუდიტის საგნის კრიტერიუმ(ებ)თან სრული შესაბამისობის შესახებ. ამასთანავე, აუდიტი იგეგმება და ტარდება პროფესიული განსჯის საფუძველზე, ხარისხობრივი და რაოდენობრივი შერჩევის პრინციპებზე დაყრდნობით და შესაძლებელია არ მოიცვას აუდიტის საგნის ყველა ელემენტი. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა 2015-2016 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია 2015-2016 წლებში განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობითა და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა ასევე პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე ხელმძღვანელობის შემუშავებას, მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა პასუხისმგებლობა დანერგვასა და ასევე შენარჩუნებას, მოიცავს რაც შიდა საჭიროა და სისწორეზე. კონტროლის სისტემის საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის მიერ 2015-2016 წლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა 5 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად, აუდიტორული მოსაზრების გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენ მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები1  საქართველოს ორგანული კანონი - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი.  საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“.  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 28 მარტის №6-7 გადაწყვეტილება „დედაქალაქის ტერიტორიაზე მიწის ნორმატიული ფასის და სასყიდლიანი სარგებლობის საწყისი წლიური ოდენობის დადგენის შესახებ“.  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 28 აპრილის №124 განკარგულება.  ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 22 მაისის №152 განკარგულება. 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით. 6 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 ძირითადი ტექსტი პრივატიზებული მიწის ფართები კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის ორგანოები ქონებრივი უფლებების განხორციელებისას ვალდებული არიან, დაიცვან მუნიციპალიტეტის, როგორც მესაკუთრის, კანონიერი ინტერესები2. მიწის ნაკვეთების სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენებისათვის შესაძლებელია სამშენებლო მიწის ნაკვეთის/ნაკვეთების დაყოფა და გაერთიანება კანონმდებლობის დაცვით3. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების ერთ-ერთი მიზანია, განსაკარგავად არსებული ქონებიდან მიიღოს რაც შეიძლება მეტი შემოსავალი, რისთვისაც უნდა უზრუნველყოს გამოცხადებულ აუქციონზე თანაბარი პირობებისა და კონკურენტული გარემოს შექმნა. აღნიშნულის მისაღწევად მნიშვნელოვანია მუნიციპალიტეტის მიერ გამოყენებულ იქნას მის ხელთ არსებული ყველა შესაძლებლობა, რომ თავიდან აიცილოს ისეთი პირობების დაწესება, რომლებიც იწვევს კონკურენციის შეზღუდვას. გამოვლენილი გარემოება 1: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ 2015-2016 წლებში ელექტრონული აუქციონის ფორმით პრივატიზებულია 980 ობიექტი (უძრავი ქონება). წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შემოწმებით გაირკვა, რომ გაყიდული ობიექტებიდან 518 საპრივატიზაციოდ გამოტანილია პირობით „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“. აღნიშნული პირობის მიხედვით, მყიდველი მიღებულ მიწის ფართს ვერ განავითარებს სამშენებლო მიზნით, არსებული კონფიგურაციის ცვლილების გარეშე. საკითხის შესწავლისას გამოვლინდა შემთხვევები, როდესაც მუნიციპალიტეტი, მის საკუთრებაში არსებულ ერთ საკადასტრო ერთეულად რეგისტრირებულ მიწის ფართს ჰყოფს რამდენიმე საკადასტრო ერთეულად და შემდეგ აუქციონზე გამოაქვს ერთ-ერთი ფართი. ფიქსირდება შემთხვევები, როდესაც დაყოფილი ფართების სამშენებლოდ განვითარება შეუძლებელია სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ - არქიტექტურის სამსახურის დასკვნების საფუძველზე. კერძოდ, აღნიშნულ ფართებს ენიჭებათ საპრივატიზებო პირობა „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“. შესაბამისად, დაყოფილი ფართების პრივატიზების შემთხვევაში, მათი პოტენციური მყიდველი ძირითადად ხდება მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრე, რომელიც პრივატიზებულ ფართს აერთიანებს მის საკუთრებაში არსებულ მომიჯნავე ფართთან, გაერთიანებული მიწის ფართი იღებს სხვა კონფიგურაციას. აღნიშნულის შემდეგ, დაინტერესებული პირი მიმართავს მერიას შეზღუდვის მოხსნაზე და შეზღუდვა იხსნება. არსებობს რისკი, რომ აღნიშნული პირობით მიწის ნაკვეთების პრივატიზება იწვევს კონკურენციის შეზღუდვას, კერძოდ, უპირატეს მდგომარეობაში აყენებს იმ პირებს, რომლებიც მომიჯნავედ ფლობენ მიწის ნაკვეთს. ამრიგად, 2 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი. მუხლი109. საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“. მე-10 მუხლის პირველი პუნქტი. 3 7 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 იმ პირებისათვის, რომლებიც არ არიან საპრივატიზებო ფართის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები, დაწესებული შეზღუდვა წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას, შედეგად იზღუდება კონკურენცია და მუნიციპალიტეტი კარგავს მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას. აუდიტის ჯგუფმა შერჩევით შეამოწმა აღნიშნული პირობით პრივატიზებული ობიექტების დოკუმენტაცია, რომლის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი გარემოებები;  ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტს ოქროყანის დასახლებაში გააჩნდა 3 444 855 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ 01.18.01.002.110). აღნიშნული ფართიდან მერიამ 2015 წელს გამოყო 5 ფართი და გამოიტანა საპრივატიზებო პირობით - „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“, კერძოდ, 2015 წელს აუქციონით პრივატიზებულია 588 კვ.მ (ს/კ 01.18.01.002.122) და 01.18.01.002.123) მიწის ნაკვეთები. 2016 წელს პრივატიზებულია 1 380კვ.მ (ს/კ 01.18.01.002.119), 707 კვ.მ (ს/კ 01.18.01.002.118), 110 კვ.მ (ს/კ 01.18.01.002.136 / 01.18.01. 002.138) მიწის ნაკვეთები. 2015-2016 წლებში პრივატიზებული მიწის 636 კვ.მ (ს/კ ფართების საერთო საწყისი ღირებულება იყო - 551.7 ათასი ლარი. აღნიშნული ნაკვეთები უკონკურენტო გარემოში შეიძინა მომიჯნავე ფართების მფლობელმა - შპს „კრწანისი ვილა რეზიდენსმა“, ღირებულებით - 562.9 ათასი ლარი. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ არქიტექტურის სამსახურის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, პრივატიზებულ ფართებზე, პირობა -„დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“ დაწესებული იყო იმის გამო, რომ არ მომხდარიყო ტერიტორიის ქაოტური სამშენებლო განვითარება4, რადგან მოცემული მიწის ნაკვეთები მდებარეობდა ჩამოუყალიბებელ, გაუნაშენიანებელ ტერიტორიაზე. იქედან გამომდინარე, რომ კანონმდებლობის მიხედვით, მიწის ფართის დაყოფა უნდა განხორციელდეს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენებისათვის, მერიას შეეძლო საპრივატიზებო ფართები დაეყო და დაეგეგმა ისეთი კონფიგურაციით, რომ თავიდან აეცილებინა უსისტემო და შეუსაბამო რეგისტრაცია. შედეგად, შესაძლებელი იქნებოდა მათი პრივატიზება შემზღუდავი პირობის გარეშე, საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით და კონკურენტული გარემოს უზრუნველყოფით. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები, რომლის შედეგად გაირკვა, რომ სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, შპს „კრწანისი ვილა რეზიდენსმა“ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ფართს 2016 წელს მიუერთა მერიისგან შეძენილი 3 ფართი5. გაერთიანებულ მიწის ფართზე6 სსიპ - არქიტექტურის სამსახურიდან მიღებული აქვს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ნებართვა. 4 განმარტების მიხედვით, ქაოტური განაშენიანება არის შიდა სამსახურებრივი ტერმინი და გამოხატავს უსისტემო, შეუსაბამო რეგისტრაციებს. 5 ს/კ 01.18.01.002.136/01.18.01. 002.138, ს/კ 01.18.01.002.122 და ს/კ 01.18.01.002.123. 6 ს/კ 01.18.01.002.184. 8 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 1. ოქროყანის დასახლებაში პრივატიზებული ფართები: ს/კ 01.18.01.002.136 ს/კ 01.18.01.002.119 ს/კ 01.18.01.002.122 ს/კ 01.18.01.002.123 ს/კ 01.18.01.002.118  2014 წლის 3 ივნისს მუნიციპალიტეტმა მის საკუთრებაში არსებული 2 518 097 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან (ს/კ 01.19.26.010.012), გამოყო 1 679 კვ.მ მიწის ფართი (ს/კ 01.19.26.010.018), რომელიც საპრივატიზებოდ გამოტანილია 2015 წლის 12 იანვარს, საწყისი ღირებულებით 184.7 ათასი ლარი, პირობით - „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“. აღნიშნული ფართი უკონკურენტო გარემოში შეიძინა მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრემ, შპს „რომპეტროლ საქართველომ“, ღირებულებით - 188.4 ათასი ლარი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - არქიტექტურის სამსახურის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, პრივატიზებულ ფართზე, პირობა „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“ დაწესებული იყო იმის გამო, რომ მიწის ნაკვეთი ვერ აკმაყოფილებდა სამშენებლოდ განვითარების პარამეტრებს, რაც გამოიხატება სრულყოფილი მისასვლელი გზის და საზოგადოებრივი სივრცის არქონით. იქიდან გამომდინარე, რომ მერია პრივატიზებული ფართის მომიჯნავედ ფლობდა 2 516 418 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, მას შეეძლო საპრივატიზებო ფართის იმგვარი კონფიგურაციით განსაზღვრა, რომ მისი პრივატიზება განხორციელებულიყო შემზღუდავი პირობის გარეშე. შესაბამისად, მერიამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ უზრუნველყო კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილება, რომლის მიხედვით მიწის ფართის დაყოფა უნდა განხორციელდეს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენებისათვის. არსებობს რისკი, რომ აღნიშნული პირობით მიწის ნაკვეთების პრივატიზებამ გამოიწვია კონკურენციის შეზღუდვა, რადგან, იმ პირებისათვის, რომლებიც არ არიან საპრივატიზებო ფართის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები, დაწესებული შეზღუდვა წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას, შედეგად მუნიციპალიტეტმა დაკარგა მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები, რომლის შედეგად გაირკვა, რომ სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, შპს „რომპეტროლ საქართველომ“ თავის საკუთრებაში არსებულ მიწის ფართს 2015 წელს მიუერთა მერიისგან შეძენილი ფართი. აღნიშნულ მიწის ფართზე შპს „რომპეტროლ საქართველოს“, სსიპ არქიტექტურის სამსახურში წარდგენილი აქვს მოთხოვნა ნავთობპროდუქტების საწყობის სანიაღვრე კანალიზაციის მოსაწყობად ნებართვისთვის. აღნიშნული მოთხოვნა განიხილა სსიპ 9 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 - არქიტექტურის სამსახურმა და გადაწყვეტილების მისაღებად მოითხოვა დამატებითი დოკუმენტების წარმოდგენა. სურათი 2. სამგორის რაიონში პრივატიზებული ფართი ს/კ 01.19.26.010.017 – 2 516 418. კვ. მ მუნიციპალიტეტის საკუთრება ს/კ 01.19.26.010.018 პრივატიზებული  2015 წლის 11 ნოემბერს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა, ვაზისუბნის დასახლებაში, მის საკუთრებაში არსებული 2881 კვ.მ მიწის ფართიდან (ს/კ 01.17.07.011.042) გამოყო 199 კვ.მ მიწის ფართი (ს/კ 01.17.07.011.065). აღნიშნული მიწის ნაკვეთი 2016 წლის 20 იანვარს საპრივატიზებოდ გამოტანილია პირობით - „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“, საწყისი ღირებულებით - 13.9 ათასი ლარი. ფართი შეიძინა მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრემ უკონკურენტო გარემოში, ღირებულებით - 14.3 ათასი ლარი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - არქიტექტურის სამსახურის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, პრივატიზებულ ფართებზე, პირობა „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“ დაწესებული იყო იმის გამო, რომ მიწის ნაკვეთი თავისი კონფიგურაციით წარმოადგენდა სამშენებლოდ შეუსაბამო ნაკვეთს (სიგანე - 5 მ). იქიდან გამომდინარე, რომ მერია პრივატიზებული ფართის მომიჯნავედ ფლობდა მიწის ნაკვეთს (ს/კ 01.17.07.011.072), მას შეეძლო საპრივატიზებო ფართის იმგვარი კონფიგურაციით განსაზღვრა, რომ მისი პრივატიზება განხორციელებულიყო შემზღუდავი პირობის გარეშე. შესაბამისად, მერიამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ უზრუნველყო კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილება, რომლის მიხედვით, მიწის ფართის დაყოფა უნდა განხორციელდეს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენებისათვის. არსებობს რისკი, რომ აღნიშნული პირობით მიწის ნაკვეთის პრივატიზებამ გამოიწვია კონკურენციის შეზღუდვა, რადგან, იმ პირებისათვის, რომლებიც არ არიან საპრივატიზებო ფართის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები, დაწესებული შეზღუდვა წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა დაკარგა მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. 10 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 3. ვაზისუბნის დასახლებაში პრივატიზებული ფართი ს/კ 01.17.07.011.065 პრივატიზებული ს/კ 01.17.07.011.072 მუნიციპალიტეტის საკუთრება  2016 წლის 15 აპრილს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა, იმედაძის ქუჩის მიმდებარედ, მის საკუთრებაში არსებული 3997 კვ.მ მიწის ფართიდან (ს/კ 01.14.08.007.081) გამოყო 1 940 კვ.მ მიწის ფართი (ს/კ 01.14.08.007.109). აღნიშნული მიწის ნაკვეთი 2016 წლის 25 მაისს საპრივატიზებოდ გამოტანილია პირობით - „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“, საწყისი ღირებულებით - 205.0 ათასი ლარი. აღნიშნული ნაკვეთი შეიძინა მომიჯნავე მიწის ფართის მესაკუთრემ უკონკურენტო გარემოში, ღირებულებით - 209.1 ათასი ლარი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - არქიტექტურის სამსახურის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, პრივატიზებულ ფართებზე, პირობა „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“ დაწესებული იყო იმის გამო, რომ მოცემულ საკადასტრო ერთეულს არ გააჩნდა სამანქანო მისასვლელი გზა. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები, რომლის შედეგად გაირკვა, რომ აღნიშნულ მიწის ფართს, სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიხედვით, ესაზღვრება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული 2 057 კვ.მ მიწის ფართი (ს/კ 01.14.08.007.108). ფართს გააჩნია სამანქანო მისასვლელი გზა, რომელიც წარმოადგენს კერძო საკუთრებას და დატვირთულია სერვიტუტით მუნიციპალიტეტის სასარგებლოდ. აღსანიშნავია, რომ გზა მდებარეობს რამდენიმე მეტრში პრივატიზებული ფართიდან. აქედან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტს შეეძლო საპრივატიზებოდ გატანილი ობიექტის ისეთი კონფიგურაციით განსაზღვრა, რომ აღნიშნულ ფართს ჰქონოდა სამანქანო მისასვლელი გზა და მისი პრივატიზება განეხორციელებინა შეზღუდვის გარეშე. შესაბამისად, მერიამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ უზრუნველყო კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილება, რომლის მიხედვით, მიწის ფართის დაყოფა უნდა განხორციელდეს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენებისათვის. არსებობს რისკი, რომ აღნიშნული პირობით მიწის ნაკვეთის პრივატიზებამ გამოიწვია კონკურენციის შეზღუდვა, რადგან, იმ პირებისათვის, რომლებიც არ არიან საპრივატიზებო ფართის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები, დაწესებული შეზღუდვა წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას, შედეგად მუნიციპალიტეტმა დაკარგა მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. 11 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 4. იმედაძის ქუჩის მიმდებარედ პრივატიზებული ფართი ს/კ 01.14.08.007.108 მუნიციპალიტეტის საკუთრება ს/კ 01.14.08.007.109 პრივატიზებული საავტომობილო გზა ზემოთ განხილულ მაგალითებში, აუქციონებზე არსებულ უკონკურენტო გარემოს სავარაუდოდ ხელი შეუწყო პირობამ „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“. შედეგად, პრივატიზების პროცესში მონაწილეობას იღებდა მხოლოდ ერთი პრეტენდენტი და მერიამ დაკარგა დამატებითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. შემზღუდავი პირობის დაწესება ხდება სსიპ - არქიტექტურის სამსახურის დასკვნის საფუძველზე. საკითხის შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ კონკრეტულ შემთხვევებში შეზღუდვის დაწესების საქმისწარმოების შესახებ პროცესი მიღებულ წარმართულია გადაწყვეტილებებთან დოკუმენტირების დაკავშირებით, გარეშე. კერძოდ, დოკუმენტურად არ არის განმარტებული (შესაბამისი საფუძვლების მითითებით), თუ რის საფუძველზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება შეზღუდვის დაწესების თაობაზე. სამსახურის განმარტებით, რიგ შემთხვევაში მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველს წარმოადგენს საპრივატიზებო ფართებზე ქაოტური (უსისტემო და შეუსაბამო რეგისტრაცია) მშენებლობის აღკვეთა. აღსანიშნავია, რომ მერიას, ქაოტური მშენებლობის კონტროლი შეუძლია ფართის მესაკუთრის მიერ მშენებლობის ნებართვის მოთხოვნის ეტაპზე, სხვადასხვა ფაქტორების გათვალისწინებით. გამოვლენილი გარემოება 2: 2016 წლის 27 ივლისს შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, მის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართების (ს/კ 01.14.15.001.316 და ს/კ 01.14.15.001.314) მომიჯნავედ, ქ. თბილისში, ნუცუბიძის ქუჩასა და ინტენსიფიკაციის გზას შორის არსებული 3 557 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის პრივატიზების მოთხოვნით. აღსანიშნავია, რომ შპს-ს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები მიღებული აქვს 2016 წელს მერიისაგან ზარალის ანაზღაურების სანაცვლოდ, კომპენსაციის სახით. აღნიშნულ შენობაში ფუნქციონირებდა მიხეილ ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოფიზიკური ობსერვატორია. პრივატიზების შემთხვევაში კომპანია იღებდა ვალდებულებას:  აუქციონში გამარჯვებიდან 2 წლის ვადაში აეშენებინა 200 კვ.მ ცალკე მდგომი შენობანაგებობა; 12 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018  ახალ შენობაში გადაეტანა ინსტიტუტის ფუნქციონირებისათვის საჭირო ტექნიკა, სადაც შემდგომში განთავსდებოდა მიხეილ ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოფიზიკური ობსერვატორია და აღნიშნულ ფართს კომპანია შენობანაგებობის ექსპლოატაციაში მიღებიდან, ერთი თვის ვადაში უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცემდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტს. 2016 წლის 31 აგვისტოს მუნიციპალიტეტმა შპს-ის მიერ მოთხოვნილ ქონებაზე გამოაცხადა აუქციონი. აუქციონზე გამოტანილ იქნა 3 557 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მასზე დამაგრებული 625.6 კვ.მ შენობა-ნაგებობით, საწყისი ღირებულებით 961.0 ათასი ლარი, კომპანიის მიერ მოთხოვნილი პირობების გათვალისწინებით, კერძოდ:  აუქციონში გამარჯვებიდან 2 წლის ვადაში აეშენებინა 200 კვ.მ ცალკე მდგომი შენობანაგებობა;  ახალ შენობაში გადაეტანა ინსტიტუტის ფუნქციონირებისათვის საჭირო ტექნიკა, სადაც შემდგომში განთავსდებოდა მიხეილ ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოფიზიკური ობსერვატორია და აღნიშნულ ფართს კომპანია შენობანაგებობის ექსპლოატაციაში მიღებიდან ერთი თვის ვადაში, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცემდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტს. გარდა ამისა, შესასრულებელ ვალდებულებებს, მერიამ დაამატა „მომიჯნავე საკადასტრო ერთეულთან გაერთიანების“ პირობა. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული პირობის დაწესება გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ მოცემული მიწის ნაკვეთი მდებარეობდა ქაოტურად რეგისტრირებულ არეალზე. იმის გათვალისწინებით, რომ საპრივატიზებო ფართზე ფუნქციონირებდა კოსმოფიზიკური ობსერვატორია, აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა მტკიცებულებები, თუ რატომ იყო შეუძლებელი პრივატიზებული ფართის დამოუკიდებლად განვითარება და შესაბამისად, რამდენად მიზანშეწონილი იყო შემზღუდავი პირობის დაწესება. გამოცხადებული აუქციონი ჩატარდა უკონკურენტო გარემოში და მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“, რომელმაც შეიძინა აღნიშნული ქონება, ღირებულებით - 975.4 ათასი ლარი7. არსებობს რისკი, რომ უკონკურენტო გარემოს ხელი შეუწყო აუქციონის პირობამ, რომლის მიხედვით აუცილებელი მოთხოვნა იყო მომიჯნავე საკადასტრო ერთეულთან გაერთიანება. შედეგად, აუქციონში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ ერთმა პრეტენდენტმა და მერიამ დაკარგა დამატებითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. უნდა აღინიშნოს, რომ საპრივატიზებო ქონების საწყისი ფასი დგინდება დამოუკიდებელი ექსპერტის შეფასების საფუძველზე. საექსპერტო დასკვნების ანალიზით გაირკვა, რომ იმ მიწის ფართების შეფასებისას, რომლებზეც დაწესებულია პირობა „დარეგისტრირებული კონფიგურაციით მშენებლობის უფლების გარეშე“/„მომიჯნავე საკადასტრო ერთეულთან გაერთიანება“, ექსპერტი ამცირებს საპრივატიზებო ფართის ღირებულებას, ვინაიდან განსაზღვრულია როგორც შეზღუდული გამოყენების ობიექტი. ზემოთ განხილულ მაგალითებში პრივატიზებული მიწის ფართების საექსპერტო დასკვნების ანალიზით გაირკვა, რომ ს/კ 01.18.01.002.136/01.18.01.002.138 რეგისტრირებულ ფართზე შემზღუდავი პირობის 7 საწყის ფასს + ბიჯი (961.0 ათასი ლარი + 14.4 ათასი ლარი) 13 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გამო საპრივატიზებო ღირებულება შემცირებულია 40%-ით. დანარჩენ შემთხვევებში აღნიშნულია, რომ ფასის განსაზღვრისას გათვალისწინებულია ის შეზღუდვა, რომელსაც ითვალისწინებს მიწის მესაკუთრე ქონების გასხვისებისას, ხოლო კონკრეტულად რამდენი პროცენტით დაკორექტირდა ფართის ღირებულება, ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული არ არის. შესაბამისად, საწყისი ფასი დგინდება საბაზროზე ნაკლები ღირებულებით, უმეტეს შემთხვევაში შეზღუდვით გამოცხადებული აუქციონი ტარდება უკონკურენტო გარემოში, გამარჯვებული პრეტენდენტი საწყის ფასს უმატებს მხოლოდ ბიჯს და საბოლოოდ ფართის პრივატიზება ხდება საბაზროზე ნაკლები ღირებულებით. აღსანიშნავია, რომ მყიდველი პრივატიზებულ ფართს აერთიანებს მისსავე საკუთრებაში არსებულ მომიჯნავე ფართთან. შედეგად, მშენებლობაზე დაწესებული შეზღუდვა უქმდება და რიგ შემთხვევაში მიწის მესაკუთრეებს მიღებული აქვთ მშენებლობის ნებართვა. მერიის მიზანს უნდა წარმოადგენდეს მიწის ნაკვეთების იმგვარად დაყოფა, რომ შესაძლებელი იყოს მათი სამშენებლოდ ეფექტიანი განვითარება და პრივატიზების შედეგად მეტი შემოსავლების მიღება. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად, მუნიციპალიტეტმა არ გამოიყენა მის ხელთ არსებული ყველა რესურსი და შესაძლებლობა, რომ თავიდან აეცილებინა ისეთი პირობების დაწესება, რომლებიც იწვევს კონკურენციის შეზღუდვას. აღნიშნულ ფაქტს ადასტურებს ზემოთ განხილული მაგალითები, რომელთა მიხედვით, შესაძლებელი იყო პრივატიზებული ფართების დაყოფა და აუქციონზე გატანა შემზღუდავი პირობების გარეშე. რეკომენდაცია №1: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მიწის ნაკვეთების დაყოფა/გაერთიანება განახორციელოს სამშენებლოდ ეფექტიანი გამოყენების მიზნით. ამასთანავე, გამოიყენოს მის ხელთ არსებული ყველა რესურსი და შესაძლებლობა აუქციონზე კონკურენტული გარემოს შესაქმნელად. მუნიციპალიტეტმა თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართების პრივატიზებისას, გასაყიდი მიწის ფართების კონფიგურაციები, შესაძლებლობის შემთხვევაში განსაზღვროს იმგვარად, რომ აუქციონზე მათი გატანა მოხდეს შემზღუდავი პირობების გარეშე. აღნიშნული ხელს შეუწყობს კონკურენტული გარემოს შექმნას, რაც დადებითად დოკუმენტურად აისახება დაასაბუთოს ის მუნიციპალიტეტის გარემოებები, შემოსავლებზე. რომელთა აგრეთვე გათვალისწინებითაც ხორციელდება მიწის ფართებზე შეზღუდვების დაწესება. მერიამ შესაბამის სამსახურებთან ერთად შეისწავლოს, ჩატარებულ აუქციონებზე რამდენად ობიექტური გარემოებებით იყო განპირობებული შეზღუდვების დაწესება. შეუსაბამობების გამოვლენის შემთხვევაში, შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. სარგებლობის უფლებით გაცემული უძრავი ქონება კრიტერიუმი: სსიპ - ქონების მართის სააგენტოს მიერ ქონების მოსარგებლეებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების მიხედვით: „სარგებლობითი ურთიერთობების განმავლობაში ეროვნული ვალუტის ინფლაციის შემთხვევაში მესაკუთრე უფლებამოსილია გაზარდოს იჯარის ღირებულება შესაბამისი ოდენობით, ასევე ეკონომიკური ცვლილებების გათვალისწინებით ან საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მიწის ნორმატიული ფასის ცვლილების შემთხვევაში იჯარის ღირებულების გადახედვა ურთიერთობის 14 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მონაწილეეების მიერ შესაძლებელია შეთანხმების საფუძველზე“. 2018 შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში მეიჯარეს უფლება აქვს ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება. გამოვლენილი გარემოება: სსიპ - ქონების მართის სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციის მიხედვით, 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ სარგებლობის უფლებით გაცემულია 804 ობიექტი (არასასოფლოსამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მათზე დამაგრებული შენობა-ნაგებობები). მათ შორის, 135 ობიექტი გაცემულია აღნაგობის უფლებით, ხოლო 669 ობიექტი - იჯარით. აღსანიშნავია, რომ 2015 წლამდე სარგებლობის უფლებით გაცემულია სულ 675 ობიექტი. მათ შორის, აუქციონის ფორმით - 211 ობიექტი, ხოლო პირდაპირი განკარგვის ფორმით - 464. ობიექტები გაცემულია 2006-2015 წლებში და იჯარის ხელშეკრულებები მოქმედია 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით. 2015 წლამდე სარგებლობის უფლებით, პირდაპირი განკარგვის წესით გაცემისას, მიწის ფართების იჯარის ღირებულება განისაზღვრებოდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ დადგენილი ნორმატიული ფასის შესაბამისად. 2015 წლიდან შეიცვალა პირდაპირი განკარგვის წესით გაცემულ ქონებაზე სარგებლობის საფასურის განსაზღვრის წესი და იგი დგინდება ექსპერტის შეფასების საფუძველზე, საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით. მიუხედავად იმისა, რომ არსებული პრაქტიკით ძირითად შემთხვევაში საბაზრო ღირებულება აღემატება მიწის ნორმატიულ ფასს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ იჯარის ფასების გადახედვა არ განხორციელებულა 2015 წლამდე გაცემულ ქონებაზე და მოიჯარეებისათვის სარგებლობის საფასური არ არის შეცვლილი. მიწის ნორმატიულ ფასსა და საბაზრო ღირებულებას შორის არსებული სხვაობის დასადასტურებლად, აუდიტის ჯგუფმა განახორციელა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები, კერძოდ, 2015-2016 წლებში პირდაპირი განკარვის გზით გაცემული 10 ობიექტის საბაზრო ღირებულება შეადარა მიწის ნორმატიულ ფასს8. შედეგები მოცემულია ცხრილის სახით. ცხრილი 1. გამოვლენილი სხვაობები პირდაპირი განკარგვის ფორმით, იჯარით გაცემულ მიწების ნორმატიულ ფასსა და საბაზრო ღირებულებას შორის. სარგებლობით № გაცემის ქუჩის დასახელება თარიღი № 1 25.20.746 2015- ალ. ყაზბეგის გამზირი 07-03 №29ა-ს მიმდებარედ 01-4/21; 2 8.09.2015 201509-16 3 აკ. წერეთლის გამზ. სამთო ქიმიის მიმდებარედ 04-1/146 2016- ალ.ყაზბეგის გამზირი № 11-08 31ა-ს მიმდებარედ 1 კვ.მ მიწის 1 კვ მ 1 კვ მ ნაკვეთის ღირებულება ღირებულება ფართი საბაზრო ნორმატიული (კვ.მ) ფასით ფასით 9 133 37 360% 362 20 7 288 % 21 105 37 283% საბაზრო ფასი/ ნორმატიული ფასი (%) 8 ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 28 მარტის №6-7 გადაწყვეტილება „დედაქალაქის ტერიტორიაზე მიწის ნორმატიული ფასის და სასყიდლიანი სარგებლობის საწყისი წლიური ოდენობის დადგენის შესახებ“. 15 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 4 5 6 7 29.07.2015; ლესელიძის ქ. №4-ის 2015-07-29 მიმდებარედ 01-4/34 პუშკინის ქ. №13-27/40-ის 18.09.2015 მიმდებარედ 22.20.661 2015- პუშკინის ქ. №13-27/40-ის 06-08 მიმდებარედ 04-1/110 2016- 2018 39 154 60 257% 41 205 37 554% 80 150 37 405% 484 5 1 455% 22 109 23 474% 30 140 60 233% 120 71 26 272% ვაზისუბნის დასახლება მე3 მიკრორაიონი, I და II 09-14 კვარტალს შორის თამარაშვილის ქ. ფიზიკის 8 04-1/151 2016- ინსტიტუტის 11-10 მოპირდაპირედ არსებული მიწის ნაკვეთი 9 10 22.37.678 2015- ი.აბაშიძის ქ. №24-26-ის 06-16 მიმდებარედ 01-4/92 2016- თამარ მეფის გამზირი 08-08 N13-ის მიმდებარედ ცხრილში წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, 1 კვ.მ მიწის იჯარის საბაზრო ღირებულება მნიშვნელოვნად აღემატება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ იმავე პერიოდში დადგენილ მიწის ნორმატიულ ფასზე დაყრდნობით გაანგარიშებულ საიჯარო საფასურს. რაც შეეხება 2015 წლამდე გაცემულ დანარჩენ მიწის ნაკვეთებს, აუდიტის ჯგუფმა მასშტაბიდან გამომდინარე, ვერ შეძლო ობიექტისათვის საბაზრო და ნორმატიულ ფასებს შორის არსებული სხვაობის განსაზღვრა. შესაბამისად, არსებობს რისკი, რომ 2015 წლამდე იჯარით გაცემული მიწის ფართების საბაზრო ღირებულება დაახლოებით იმავე თანაფარდობით აღემატება ნორმატიულ ფასს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2015 წლამდე იჯარით გაცემულ ფართებზე ძირითადად სარგებლობის საფასური განსაზღვრულია საბაზროზე ნაკლები ღირებულებით, რომლის გადახედვის შესაძლებლობა მერიას არ გამოუყენებია. შედეგად, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი კარგავს მნიშვნელოვან შემოსავლებს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ სარგებლობის უფლებით გაცემულ ქონებაზე იჯარის საფასურის ადმინისტრირებას ახორციელებს სსიპ - ქონების მართვის სააგენტო. მერიის მიერ წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, 2016 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით მოიჯარეების მიერ გადაუხდელმა საიჯარო ქირამ 769,4 ათასი ლარი შეადგინა, რაც 2015 წელს მისაღები საიჯარო თანხის 18%-ია, ხოლო 2017 წლის 5 იანვრის მდგომარეობით გადაუხდელი თანხა გაზრდილია და 1120,9 ათას ლარს შეადგენს, რაც 2016 წელს მისაღები საიჯარო თანხის 23 %-ია9. რეკომენდაცია №2: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ შეისწავლოს სარგებლობის უფლებით გაცემული მიწის ფართების საიჯარო საფასურის შესაბამისობა, მიმდინარე პერიოდში არსებულ საბაზრო ღირებულებებთან. შეუსაბამობების გამოვლენის შემთხვევაში, განიხილოს მოქმედი საიჯარო ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ფასების გადახედვის შესაძლებლობა. ამასთანავე, გადაუხდელი საიჯარო თანხების ამოსაღებად გაატაროს დამატებითი სამართლებრივი ღონისძიებები. 9 769,4 ათასი ლარი და 1120,9 ათას ლარი მოიცავს წინა პერიოდებში არსებულ დავალიანებებსაც. 16 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გზის გაყვანით მიყენებული ზარალის ანაზღაურება კრიტერიუმი: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა უფლებამოსილია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანხმობით ფიზიკურ პირს ან/და კერძო სამართლის იურიდიულ პირს საკუთრებაში გადასცეს თბილისის ქონება თბილისის საკუთრებაში სხვა ქონების გადმოცემის სანაცვლოდ (გაცვლა).10 მუნიციპალიტეტის ორგანოები ქონებრივი უფლებების განხორციელებისას ვალდებული არიან: დაიცვან კანონმდებლობის მუნიციპალიტეტის, შესაბამისად როგორც მიიღონ მესაკუთრის, ყველაზე კანონიერი ოპტიმალური ინტერესები; გადაწყვეტილება; უზრუნველყონ განსაკარგავად არსებული ქონებიდან რაც შეიძლება მეტი შემოსავლის მიღება. გამოვლენილი გარემოება: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2016 წლის 30 მარტისა და მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 15 აპრილის განკარგულებების საფუძველზე, შპს „ბი ეს არ სი დი ჯი დეველოპმენტს“ მის საკუთრებაში არსებული 2 302 კვ მ მიწის ფართის სანაცვლოდ გადასცა, ქ. თბილისში დელისის ქუჩის მიმდებარედ ორი ნაკვეთი, 1 193 კვ.მ11 და 5 515 კვ.მ12. საკითხის შესწავლისას გაირკვა, რომ შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტი“ 2007 წლიდან ქ. თბილისში, მზიურის მიმდებარე ტერიტორიაზე ფლობდა 19 297 კვ.მ მიწის ნაკვეთს13. 2012 წლის დეკემბერში კომპანიამ მიწის ნაკვეთი დაყო სამ საკადასტრო ერთეულად; ნაკვეთი I 2 246 კვ.მ14, ნაკვეთი II – 2 302 კვ.მ15, ნაკვეთი III – 14 749 კვ.მ16; სურათი 5: 2012 წელს შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტის“ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები (დაყოფამდე - ს/კ 01.14.14.005.117) ნაკვეთი I 01.14.14.005.171 ნაკვეთი II 01.14.14.005.172 ნაკვეთი III 01.14.14.005.173 2012 წელს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ გაყვანილ იქნა ვარაზისხევისა და თამარაშვილის ქუჩის დამაკავშირებელი ახალი გზიდან მე-9 საავადმყოფოსთან ამომავალი 10 საქართველოს ორგანული კანონი ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი”. 1181-ე მუხლის მეხუთე პუნქტი. 11 ს/კ 01.14.15.001.314; 12 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით. ს/კ 01.14.15.001.316; 13 ს/კ 01.14.14.005.117 14 ს/კ 01.14.14.005.171 15 ს/კ 01.14.14.005.172 16 ს/კ 01.14.14.005.173 17 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 გზა (ავალიშვილის ქუჩა). აღნიშნული გზის დაახლოებით 97-მეტრიანმა მონაკვეთმა17 გაიარა შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტის“18 საკუთრებაში არსებულ ნაკვეთზე. კერძოდ, დაიკავა ნაკვეთი II – 2 302 კვ.მ. 2013 წლის 10 იანვარს19 შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ კერძო სამართლის იურიდიულ პირზე გაასხვისა თავის საკუთრებაში, მზიურის მიმდებარე ტერიტორიაზე, არსებული სამი ნაკვეთიდან ორი: ნაკვეთი I – 2 246 კვ.მ და ნაკვეთი III – 14 749 კვ.მ, ხოლო ნაკვეთი II – 2 302 კვ.მ დარჩა შპს-ის საკუთრებაში. აღნიშნული 2 მიწის ნაკვეთი საერთო ფართით - 16 995 კვ.მ სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან მოპოვებული, მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტის“ მიერ გასხვისებული იქნა 2 300.0 ათას აშშ დოლარად, ანუ 1 კვ.მ 135 აშშ დოლარად, რაც იმ დროს არსებული კურსის მიხედვით შეადგენს დაახლოებით 223 ლარს20. 2014 წლის 4 დეკემბერს შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ წერილით მიმართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერს და მოითხოვა გზის გაყვანით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება ფულადი კომპენსაციის ან სხვა მიწის ნაკვეთის ჩანაცვლების გზით. წერილში აღნიშნულია, რომ კომპანია მიყენებული ზარალის კომპენსაციისათვის 2012 წლიდან ითხოვდა ზარალის ფულად ანაზღაურებას. თუმცა მერია არ დათანხმდა ფულადი სახსრების არქონის მიზეზით და სანაცვლოდ კომპენსაციის სახით შესთავაზა სხვა მიწის ნაკვეთი. როგორც წერილშია აღნიშნული, იმ დროისათვის ვერ მოხერხდა შეთანხმების მიღწევა, რადგან შეთავაზებული მიწის ნაკვეთები კომპანიისთვის მისაღები არ იყო. აუდიტის ჯგუფმა ჩატარებული დამატებითი აუდიტორული პროცედურების შედეგად ვერ მოიპოვა დოკუმენტური მტკიცებულება, თუ რა რაოდენობის ზარალის ანაზღაურებას ითხოვდა კომპანია. 2014 წლის 4 დეკემბრის წერილზე მერიის მიერ კომპანიაზე პასუხი გაცემული არ არის. თუმცა როგორც აუდიტის ჯგუფის მიერ მოპოვებული დოკუმენტებიდან ირკვევა, 2015 წლის 12 ივნისს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ21 3 მიწის ნაკვეთი22 საკუთრებაში გადასცა სახელმწიფოს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ - სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს იმ პირობით, რომ ის ზარალის ანაზღაურების სანაცვლოდ საკუთრებაში გადასცემდა შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტს“. სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 1 ივნისის დასკვნის მიხედვით, სამივე მიწის ნაკვეთის ღირებულება შეადგენდა 3220.0 ათას ლარს. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი 17 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებგვერდზე არსებული ელექტრონული რუკებისა და მზომელის მიხედვით. 18 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიხედვით, მესაკუთრეები 2012 წლის მდგომარეობით: 50% - სს „ქონთრაქშენ ენდ დეველოფმენთ გრუპ“; 50% - შპს „გიბორ ბსრ იუროპ ბი-ვი“. 19 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო - სანოტარო წესით დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების დამოწმების თარიღი. 20 135USD * 1.649 = 222.615 GEL. კურსი 1 USD = 1.649 GEL კურსი დაფიქსირებულია ნასყიდობის ხელშეკრულებაში 21 ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 28 აპრილის №124 განკარგულება; 2015 წლის 22 მაისის №152 განკარგულება. 22 2 მიწის ნაკვეთი ქ.თბილისში, ნუცუბიძის ქუჩისა და ინტენსიფიკაციის გზას შორის ნაკვეთი I – 1193 კვ.მ (ს.კ. 01.14.15.01.314 ) და ნაკვეთი II – 5515 კვ.მ (ს/კ 01.14.15.001.316) და ნუცუბიძე - ვაშლიჯვრის დამაკავშირებელი გზის მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთი ნაკვეთი III - 2173 კვ.მ (ს/კ 01.10.11.001.168). 18 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 განვითარების სამინისტროს სსიპ - სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოში გაგზავნილ წერილში მითითებულია, რომ რადგანაც მოქმედი კანონმდებლობა მუნიციპალიტეტისათვის არ ითვალისწინებდა პირდაპირი განკარგვის ფორმით მიწების კერძო კომპანიებისათვის გადაცემას, ამის გამო ხდებოდა მიწების სახელმწიფოსათვის გადაცემა. ქონების გადაცემაზე გადაწყვეტილება უნდა მიეღო საქართველოს მთავრობას, ხოლო საკითხის ინიცირება უნდა განხორციელებულიყო საქართველოს ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ23. ეკონომიკის სამინისტროს მიწის ფართების გადაცემის შესახებ ინიცირება არ განუხორციელებია. აღნიშნულთან დაკავშირებით აუდიტის ჯგუფმა ვერ მოიპოვა დოკუმენტური მტკიცებულება, თუ რა მიზეზით არ განახორციელა სამინისტრომ საკითხის გადაწყვეტა. 2016 წლის 11 იანვარს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ წერილით მიმართა საქართველოს ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების მინისტრს და ითხოვა გადაცემული მიწების უკან დაბრუნება. აღნიშნული წერილის საფუძველზე, 2016 წლის 3 თებერვალს მიწები საკუთრებაში დაუბრუნდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტს. 2016 წლის 29 თებერვალს შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ კვლავ მიმართა მერიის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს 2 302 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ, ზარალის ანაზღაურება განხორციელებულიყო კომპანიისთვის 3 მიწის ნაკვეთის ჩანაცვლებით. კერძოდ: 2 მიწის ნაკვეთი ქ.თბილისში, ნუცუბიძის ქუჩისა და ინტენსიფიკაციის გზას შორის ნაკვეთი I – 1 193 კვ.მ (ს/კ 01.14.15.01.314 ) და ნაკვეთი II – 5 515 კვ.მ (ს/კ 01.14.15.001.316) და ნუცუბიძე ვაშლიჯვრის დამაკავშირებელი გზის მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთი III - 2 173 კვ.მ (ს/კ 01.10.11.001.168). აღნიშნულ წერილზე 2016 წლის 22 მარტს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს უფროსმა უპასუხა წერილობით (№018/1820), რომ „გაცვლის საკითხები განიხილება უფლებამოსილი ორგანოების მიერ, რომელთა გადაწყვეტილების შესაბამისად, სააგენტო გაატარებს შესაბამის პროცედურებს.“ 2016 წლის 25 მარტს კომპანიამ კვლავ მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს და ამჯერად მოითხოვა შპს-ს საკუთრებაში არსებული 2 302 კვ.მ მიწის ფართის სანაცვლოდ, ქ. თბილისში დელისის ქუჩის მიმდებარედ ორი ნაკვეთი: ნაკვეთი I – 1 193 კვ.მ24, ნაკვეთი II – 5 515 კვ.მ25. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2016 წლის 30 მარტისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 15 აპრილის განკარგულებებით შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტის“ მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. გასაცვლელი მიწის ნაკვეთები შეაფასა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ, რომლის მიხედვით, შპს-ის საკუთრებაში არსებული 2 302 კვ.მ მიწის ღირებულებამ 2016 წლის 11 მარტის მდგომარეობით შეადგინა 2 615.1 ათასი ლარი, ხოლო მერიის მიერ გადაცემული მიწის ნაკვეთების ღირებულებამ - 2 980.2 ათასი ლარი. ფასთა შორის არსებული სხვაობა - 365.5 ათასი ლარი, შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ გადაუხადა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტს. 23 „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის მე-3 პუნქტი. 24 ს/კ 01.14.15.001.314. 25 ს/კ 01.14.15.001.316. 19 შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2018 შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტისათვის“ მიყენებული ზარალის შეფასებისა და ანაზღაურების შესწავლისას გამოვლინდა შემდეგი გარემოება: შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტს“ გზის გაყვანით შესაძლო ზარალი მიადგა 2012 წელს. მერიის მიერ ზარალის შეფასება და ანაზღაურება კი განხორციელდა 2016 წლის 11 მარტის მდგომარეობით მიწის საბაზრო ღირებულების მიხედვით. მიწის ნაკვეთზე გზის გაყვანით მიყენებული ზარალის სანაცვლოდ, მერიამ 1 კვ.მ-ზე გადაიხადა 1 136 ლარი26, ჯამში 2 302 კვ.მზე - 2 615.1 ათასი ლარი. მაშინ, როდესაც გზის გაყვანით ზარალის მიღების პერიოდში27 შპს „ბი ეს არ - სი დი ჯი დეველოპმენტმა“ მის საკუთრებაში არსებული 2 მიწის ნაკვეთი, რომლებიც მდებარეობდა 2 302 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, გაასხვისა 1 კვ.მ - 223 ლარად. შესაბამისად, თანხობრივი სხვაობა არის 2012 წლის მდგომარეობით ზარალის სავარაუდო ღირებულებასა და კომპენსაციას შორის. კერძოდ, თუ გავითვალისწინებთ 1 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ღირებულებად 223 ლარს, 2 302 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფასი და გასაცემი კომპენსაცია ზარალის მიყენების პერიოდში იქნებოდა დაახლოებით 513.3 ათასი ლარი28, მაშინ, როდესაც პროცესის გაჭიანურების გამო, მერიის მიერ ზარალი შეფასდა და ანაზღაურდა 2 615.1 ათასი ლარის ღირებულების მიწის ნაკვეთით. აღსანიშნავია, რომ აუდიტის ჯგუფმა ჩატარებული დამატებითი აუდიტორული პროცედურების მიუხედავად, ვერ მოიპოვა დოკუმენტური მტკიცებულება 2016 წლის 29 თებერვლამდე, თუ რა რაოდენობის ფულადი ზარალის ანაზღაურებას ითხოვდა კომპანია. უნდა აღინიშნოს, რომ სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიხედვით, 2016 წლის 29 თებერვალს (ზარალი ანაზღაურდა მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 15 აპრილის განკარგულებების საფუძველზე) კომპანიის მფლობელებმა 100%-იანი წილი გაასხვისეს სხვა კერძო სამართლის იურიდიულ პირზე, ღირებულებით 232.0 ათასი აშშ დოლარი (დაახლოებით 580.0 ათასი ლარი)29. აღნიშნული ინფორმაცია განთავსებულია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებგვერდზე, რომელიც საჯაროა და ხელმისაწვდომია ნებისმიერი დაინტერესებული პირისათვის, მათ შორის, მერიის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირებისათვის. აღსანიშნავია, რომ წილის გასხვისების თანხა დაახლოებით იგივეა, რაც მიწის ფართზე, გზის გაყვანით მიყენებული ზარალის სავარაუდო ღირებულება. საბოლოოდ, კომპანიის ახალმა მფლობელმა, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 15 აპრილის განკარგულებების საფუძველზე, კომპენსაციის სახით მიიღო 2 მიწის ნაკვეთი, ღირებულებით - 2 615.1 ათასი ლარი. რეკომენდაცია №3: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა შესაბამის სამსახურებთან ერთად შეისწავლოს მიწის ფართების ჩანაცვლების სახით ზარალის ანაზღაურების საკითხი და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. 26 2 615 100 ლარი / 2302კვ.მ =1 136 ლარი. გზამ შპს-ის მიწაზე გაიარა 2012 წლის დეკემბერში, ხოლო მომიჯნავე მიწები შპს-მ გაყიდა 2013 წლის 10 იანვარს. 28 2302კვ.მ * 223 ლარი = 513 346 ლარი. 27 29 1 USD = 2.5 GEL. - იმ დროს არსებული კურსით. 20 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ.თბილისი, 0144, წმ. ქეთევან დედოფლის გამზირი N96 +995 32 243 84 38 SAO.GE

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 11/36 ბორჯომის მუნიციპალიტეტი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ (პროგრამის კოდი: 05.02) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა ................................................................................................................. 3 რეკომენდაციები ................................................................................................................................. 4 შესავალი .............................................................................................................................................. 7 ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ .............................................. 9 ძირითადი ტექსტი .............................................................................................................................12 1. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა ..........12 1.1. შრომის ანაზღაურება ..............................................................................................................12 1.2. საქონელი და მომსახურება.....................................................................................................15 1.2.1. მივლინება ქვეყნის გარეთ................................................................................................16 1.2.2. საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება ..........................................................18 1.2.3. საკონსულტაციო მომსახურება .......................................................................................20 1.2.4. სატრანსპორტო საშუალებები და საწვავის ხარჯი ........................................................20 2. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამა. ............22 2.1. ხიდების რეაბილიტაცია .........................................................................................................23 2.2. კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია .....26 2.3. კეთილმოწყობის ღონისძიებები ............................................................................................30 2.4. სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა ..........................................................................................32 3. შიდა აუდიტი..................................................................................................................................35 4. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე .................................37 4.1. პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ..................................................37 4.2. პირობითი მოსაზრების საფუძვლები .................................................................................38 4.2.1. მოთხოვნები დარიცხული ჯარიმებით, სანქციებითა და საკუთრებასთან დაკავშირებული სხვა შემოსავლებით .....................................................................................38 4.2.2. მოთხოვნები საქონლის და მომსახურების მიღებაზე წინასწარი გადახდებით.........38 4.2.3. შენობა-ნაგებობები............................................................................................................39 4.2.4. დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივი..............................................................................39 5. ბორჯომის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა ............................................................40 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი .......................................................................................42 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები .................................................................................42 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი 03 00) და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ (პროგრამის კოდი 05 02) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  მუნიციპალიტეტმა არ გაითვალისწინა საქართველოს მთავრობის რეკომენდაცია და არ მიიღო პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესი. გაცემული პრემიების რაოდენობა და ჯერადობა აღემატება რეკომენდებულ ზღვრულ ნორმას. მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული საბიუჯეტო თანხების რაციონალური და ეკონომიური ხარჯვის ვალდებულება.  მუნიციპალიტეტში ყოველთვიური დანამატი დაწესებული იყო წინასწარ, მთელი წლის განმავლობაში. აუდიტის ობიექტს არ შეეძლო წინასწარ განესაზღვრა მთელი წლის განმავლობაში, რომელი საჯარო მოხელე იმუშავებდა ზეგანაკვეთურად და ექნებოდა განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვა. აქედან გამომდინარე, არ არის დასაბუთებული დანამატის გაცემის ობიექტური საჭიროება და მიზანშეწონილობა.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირებზე ანაზღაურებულია უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები. მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურდება საკრებულოს მხოლოდ არათანამდებობის პირებზე. შედეგად მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირებზე ხარჯების ანაზღაურება ეწინააღმდეგება ორგანული კანონით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებული პირების მიერ მიღებული ცოდნისა და გამოცდილების თანამშრომლებისათვის გაზიარების პროცესი გაუმართავია. ზოგიერთ შემთხვევაში არ არის წარმოდგენილი დოკუმენტური მტკიცებულებები იმისა, თუ რა აუცილებელი მუნიციპალური საჭიროებიდან იყო გამოწვეული მოსამსახურეთა მივლინება. შედეგად, ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებული პირების ვიზიტი რამდენიმე შემთხვევაში არ შეესაბამება მუნიციპალიტეტის მიერ დასახულ მიზნებს და მასზე გაწეული ხარჯი არ არის მიზნობრივი.  ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ვერ დაასაბუთა რა აუცილებელი საჭიროებით იყო განპირობებული საკონსულტაციო მომსახურების შესყიდვა, ვინაიდან მუნიციპალიტეტს გააჩნია შრომითი რესურსი და ვალდებულია საკუთარი რესურსებით უზრუნველყოს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელება. ამდენად, გამგეობის მიერ საკონსულტაციო მომსახურებაზე გაწეულია არაგონივრული ხარჯი. 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  ინფრასტრუქტურული პროექტის დაგეგმვასა და კონტროლში არსებულმა მართვის სისუსტეებმა ერთ შემთხვევაში გამოიწვია უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების ჩაბარება. შედეგად ინფრასტრუქტურული პროექტი მოსახლეობას მიეწოდება ხარვეზებით.  დაგეგმვაში არსებულმა სისუსტეებმა ერთ შემთხვევაში ვერ უზრუნველყო გონივრულ ვადაში ინფრასტრუქტურული პროექტით განსაზღვრული მიზნების მიღწევა, ხოლო გრძელვადიან პერიოდში მიზნის მიღწევის შესაძლებლობა რისკის მატარებელია. შედეგად, პროექტის მოწყობაზე გაწეული ხარჯი არ იყო ეფექტიანი.  მუნიციპალიტეტმა რამდენიმე შემთხვევაში არ შეისწავლა შესრულებულ სამუშაოზე არსებული ხარვეზების გამომწვევი რეალური მიზეზები: სამუშაოების არასათანადო დაგეგმვა, უხარისხოდ შესრულება ან/და არასწორი მოვლა-პატრონობა. შედეგად, ინფრასტრუქტურული პროექტის ხარვეზზე არასათანადო რეაგირების გამო, მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო დასახული მიზნების მიღწევა. მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული შედეგი.  ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, რამდენიმე შემთხვევაში მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ობიექტის დასრულება და ფუნქციონირება, რადგან არ გაითვალისწინა საჭირო ფინანსური რესურსი. შედეგად მოსახლეობა შექმნილი მატერიალური სიკეთით ვერ სარგებლობს და პროექტებზე გაწეული ხარჯი არ არის ეფექტიანი.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე. წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევანაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეთა წახალისების ფორმების შესახებ. მიღებული წესით, უნდა დარეგულირდეს, მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასების და დასაბუთების საფუძველზე, წახალისების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №2. ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ მოახდინოს საკრებულოს განხორციელებასთან არათანამდებობის დაკავშირებული ხარჯების პირებზე ანაზღაურება უფლებამოსილების შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, ხოლო საკრებულოს თანამდებობის პირებზე არ დაუშვას უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ანაზღაურება. მნიშვნელოვანია, რომ საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა, სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი უზრუნველყოფს საკრებულოს კანონმდებლობის წევრის მოთხოვნებთან. არაანაზღაურებადი აღნიშნული საქმიანობის შესახებ, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. მუნიციპალიტეტმა შეისწავლოს საკრებულოს დაკავშირებული თანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების ხარჯების ანაზღაურების კანონიერების განხორციელებასთან საკითხი, გამოავლინოს პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს სამართლებრივი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №3: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს წესი საჯარო მოხელის ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინების შესახებ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს მივლინების მიზნები, რომელიც შეესაბამება მუნიციპალიტეტის საჭიროებებს და ინტერესებს. ასევე მივლინებულ პირს უნდა ევალებოდეს ანგარიშის წარმოდგენა მივლინების შედეგების შესახებ. ანგარიში უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას მივლინების მიმდინარეობის, მიღწეული მიზნებისა და შედეგების შეფასების შესახებ. აღნიშნული უზრუნველყოფს მივლინებაში მიღებული ცოდნისა და გამოცდილების თანამშრომლებს შორის გაზიარებას. მუნიციპალიტეტმა შეისწავლოს ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებაზე არამიზნობრივად გაწეული ხარჯების საკითხი და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, გონივრულობის პრინციპის გათვალისწინებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №5: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა არ განახორციელოს ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებული საკონსულტაციო მომსახურებაზე ხარჯის გაწევა, რადგან მსგავსი საქმიანობის განხორციელება გამგეობის თანამშრომელთა ვალდებულებაა. აღნიშნული უზრუნველყოფს საბიუჯეტო თანხების დაზოგვას და რაციონალურად ხარჯვას. რეკომენდაცია №6: ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას საჭიროა მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და დააწესოს შესაბამისი პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს შესრულებული სამუშაოების შესაბამისობას სამშენებლო ნორმებთან და სტანდარტებთან. ამასთანავე, შესრულებულ სამუშაოებზე ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტმა დაუყონებლივ მიმართოს მიმწოდებელს, რათა საგარანტიო ვადაში გამოასწოროს უხარისხობით გამოწვეული დაზიანებები. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების ხარვეზების გარეშე მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ხარვეზების გამოვლენაზე პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს მათ მიმართ კანონმდებლობით გათვალისწინებული შესაბამისი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №7: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და დანერგოს ქონების მოვლა-პატრონობის წესი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება კონტროლის პროცედურები, მოვლა-პატრონობასა და ექსპლოატაციასთან დანერგილმა დაკავშირებული ინსტრუქციები, ასევე პასუხისმგებელი პირები. კონტროლის ინფორმირებულობა მექანიზმებმა ობიექტის უნდა დაზიანებასა და უზრუნველყოს მუნიციპალიტეტის ექსპლოატაციასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. ამ მიზნით, ორგანიზაციამ რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი. დაზიანებული ობიექტის გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დროულად გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამოვლენის შემთხვევაში, ვალდებულია საგარანტიო ვადაში მოსთხოვოს მიმწოდებელს ხარვეზების გამოსწორება. ანგარიშში ასახულ ხარვეზებზე მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რეკომენდაცია №8: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა დაგეგმოს ისეთი ინფრასტრუქტურული პროექტები, რომლებიც გონივრულ ვადაში უზრუნველყოფს პროექტებით განსაზღვრული მიზნების მიღწევას და დანიშნულებისამებრ გამოყენებას. მნიშვნელოვანია, მუნიციპალიტეტმა მიიღოს შესაბამისი ზომები და გონივრულ პერიოდში რკინაკონსტრუქციას მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა. რეკომენდაცია №9: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორების გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს ფინანსური და მატერიალური რესურსები და აქედან გამომდინარე განსაზღვროს, თუ რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. აღნიშნული ხელს შეუწყობს თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ აღწეროს დაუსრულებელი და უფუნქციო პროექტები. მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტმა, მოიძიოს დამატებითი ფინანსური სახსრები, გონივრულ ვადებში დაასრულოს დაწყებული ობიექტების მშენებლობა და განსაზღვროს მათი გამოყენების მიმართულებები. აღნიშნული უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის მიერ შექმნილი მატერიალური სიკეთის მოსახლეობისთვის დროულ და ხარისხიან მიწოდებას. რეკომენდაცია №10: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა კანონმდებლობის შესაბამისად განახორციელოს შიდა აუდიტის სამსახურის ჩამოყალიბება. შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესავალი აუდიტის საგანი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი 03 00) და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ (პროგრამის კოდი 05 02) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:     მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა. საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა. შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები. ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 25 284.8 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსოეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების 2015-2016 წლებში დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გამოყენებული კრიტერიუმები1 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება; – „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – – „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ; „მოსამსახურეთათვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის №231 ბრძანებულება; – „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილება; – „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის – 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება; „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება; – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ ბორჯომის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, განკარგავს საკუთარ ქონებასა და ბიუჯეტს. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 38 ადმინისტრაციულ ერთეულს, მათ შორის, 1 ქალაქს, 3 დაბასა და 34 სოფელს2. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1189 კვ.კმ, მოსახლეობის რიცხოვნობა შეადგენს 32.6 ათასს კაცს3. ადმინისტრაციული ცენტრია - ქალაქი ბორჯომი. მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ ევროპული ქარტიის“, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის, საქართველოს საბიუჯეტო 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით 2 http://mreg.reestri.gov.ge/ 3 http://borjomi.org.ge/ 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიხედვით. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშებზე დაყრდნობით, გადასახდელები განისაზღვრა 34 416.6 ათასი ლარით. აქედან, „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა გადასახდელების 16%, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა გადასახდელების 48%, ხოლო „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა გადასახდელების 9% შეადგინა. აღნიშნულ პროგრამებზე ჯამში დახარჯულია 25 284.8 ათასი ლარი4. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა5 . 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა გასწია 5 500.4 ათასი ლარის ხარჯი. მათ შორის, 2015 წელს - 2 640.4 ათასი, ხოლო 2016 წელს - 2 860 ათასი ლარი. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია ცხრილ №1-ში. ცხრილი №1. 2015-2016 წლებში 01 00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) 2015 წელი 2016 წელი ჯამი 2432.1 2732.1 5164.2 შრომის ანაზღაურება 1557.8 1827.8 3385.6 საქონელი და მომსახურება 802.3 836.8 1639.1 პროცენტი 43.3 30.2 73.5 სოციალური უზრუნველყოფა 5.1 19.1 24.2 სხვა ხარჯები 23.6 18.2 41.8 არაფინანსური აქტივების ზრდა 101.0 33.0 134.0 ვალდებულებების კლება 107.3 94.9 202.2 გადასახდელები 2640.4 2860.0 5500.4 ხარჯები „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამა. ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამაზე მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 16 670.7 ათასი ლარი. მათ შორის, 2015 წელს 6 919.5 ათასი, ხოლო 4 „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა - 5 500.4 ათასი ლარი, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის" პროგრამა - 16 670.7 ათასი ლარი და „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამა - 3 113.7 ათასი ლარი 5 აღსანიშნავია, რომ „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა არ მოიცავს თავდაცვასა და უსაფრთხოებაზე გაწეულ ხარჯებს, რომელმაც 2015-2016 წლებში 196.2 ათასი ლარი შეადგინა. ეს ხარჯები ფინანსდება მიზნობრივი ტრანსფერით, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების მიერ მუნიციპალიტეტისთვის დელეგირებულია და ცალკე პროგრამული კოდით არის ბიუჯეტში წარმოდგენილი - „ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ხელშეწყობა“ (პრ. კოდი 0202). შედეგად, აუდიტის მასშტაბში არ შედის. 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2016 წელს - 9 751.2 ათასი ლარი. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია ცხრილში №2. ცხრილი №2. 2015-2016 წლებში 03 00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) 2015 წელი 2016 წელი ჯამი 2 179.0 3 326.0 5 505.0 საქონელი და მომსახურება 732.7 537.3 1 270.0 სუბსიდიები 1 203.7 1 711.9 2 915.6 სხვა ხარჯები 242.6 1 076.8 1 319.4 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4 662.1 6 417.1 11 079.2 ვალდებულებების კლება 78.4 8.1 86.5 გადასახდელები 6 919.5 9 751.2 16 670.7 ხარჯები „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში დაფინანსებულია შემდეგი ქვეპროგრამები:  საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა - 5 364.6 ათასი ლარი.  კომუნალური ინფრასტრუქტურის ექსპლოატაცია - 7 133.9 ათასი ლარი. მშენებლობა-რეაბილიტაცია და  მუნიციპალტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები - 2 402.7 ათასი ლარი.  „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ - 935.6 ათასი ლარი.  ტრანსპორტის სუბსიდირება - 833.9 ათასი ლარი. „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამა ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში „კულტურის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამაზე მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 3 113.7 ათასი ლარი. მათ შორის, 2015 წელს - 1 664.7 ათასი და 2016 წელს - 1 449 ათასი ლარი. პროგრამის ფარგლებში 2 774.7 ათასი ლარი დაიხარჯა მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებზე:  ა(ა)იპ - მუსიკალური სკოლების გაერთიანება - 405.4 ათასი ლარი;  ა(ა)იპ - საბიბლიოთეკო გაერთიანება - 416.4 ათასი ლარი;  ა(ა)იპ - ბორჯომის კულტურისა და ხელოვნების ცენტრი - 719.1 ათასი ლარი;  ა(ა)იპ - თოჯინების სახელმწიფო თეატრი - 209.2 ათასი ლარი;  ა(ა)იპ - ბორჯომის ცენტრალური (ისტორიული) პარკი - 1 024.6 ათასი ლარი. დანარჩენი 339.0 ათასი ლარით დაფინანსებულია ეროვნული და ადგილობრივი დღესასწაულების მოწყობა (313.1 ათასი ლარი) და ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტერიოტორიაზე კლუბების და პარკის სარეაბილიტაციო სამუშაოები (25.9 ათასი ლარი). 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ძირითადი ტექსტი 1. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა ზოგადი მიმოხილვა: „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტის გამართულ ფუნქციონირებას. პროგრამიდან ფინანსდება საკრებულოსა და გამგეობის საქმიანობის უზრუნველყოფისათვის საჭირო ხარჯები. იგი მოიცავს ორგანიზაციაში დასაქმებულ პირთა შრომის ანაზღაურებას, მათ შორის, თანამდებობრივი სარგო, პრემია, დანამატი. აგრეთვე, სამივლინებო, ოფისის, სატრანსპორტო საშუალებებით უზრუნველყოფის და მათი მოვლა-შენახვის ხარჯებს და სხვ. 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 5 500.4 ათასი ლარი. 1.1. შრომის ანაზღაურება 2015-2016 წლებში ბორჯომის აღმასრულებელი ორგანოების მუნიციპალიტეტის მიერ წარმომადგენლობითი და პროგრამით, მოსამსახურეთა შრომის ანაზღაურებაზე დაიხარჯა 3 385.5 ათასი ლარი, მათ შორის, პრემია გაიცა 776.2 ათასი ლარი, ხოლო დანამატი - 55.8 ათასი ლარი. ცხრილი №3: ბორჯომის მუნიციპალიტეტის შრომის ანაზღაურება 2015 2016 სულ თანამდებობრივი სარგო 1 139.4 1 414.1 2 553.5 პრემია 400.1 376.1 776.2 დანამატი 18.3 37.5 55.8 სულ 1 557.8 1 827.7 3 385.5 პრემია კრიტერიუმი: „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის №449 დადგენილების საფუძველზე, პრემია გაიცემა საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირების მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების (საჯარო დაწესებულებაში სამუშაოს შეფასების სისტემის არსებობის შემთხვევაში) ან/და დასაბუთების საფუძველზე. საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირზე ერთჯერადად გაცემული პრემიის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს აღნიშნული პირის თანამდებობრივ სარგოს. საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირზე პრემია შეიძლება გაიცეს კვარტალში ერთხელ. პრემია შესაძლებელია გაიცეს, არაუმეტეს წელიწადში სამჯერ, საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრულ უქმე დღეებთან დაკავშირებით, ამ წესით დადგენილი ზღვრული ოდენობისა და პრინციპების დაცვით. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს ეთხოვათ პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესის მიღება, აღნიშნული სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული წესისა და პრინციპების შესაბამისად. 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გამოვლენილი გარემოება: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა სამართლებრივი აქტი პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესის შესახებ. საქართველოს მთავრობის დადგენილება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მიმართ სარეკომენდაციო ხასიათისაა. მიუხედავად ამისა, საბიუჯეტო თანხების რაციონალური და ეკონომიური ხარჯვის ვალდებულებიდან გამომდინარე, ბორჯომის მუნიციპალიტეტს უნდა ეხელმძღვანელა აღნიშნული სამართლებრივი აქტის მოთხოვნებით, რაც არ შეასრულა. 2015 წელს მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებსა და მოსამსახურეებზე, ჯამში 112 თანამშრომელზე წახალისება გაიცა 418.4 ათასი ლარი, მათ შორის, პრემია - 400.1 ათასი ლარი, ხოლო დანამატი - 18.3 ათასი ლარი. მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულია, რომ მოსამსახურეზე ერთჯერადად გაცემული პრემიის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს აღნიშნული პირის თანამდებობრივ სარგოს, ამასთან პრემია შეიძლება გაიცეს კვარტალში ერთხელ. ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა საქართველოს მთავრობის რეკომენდაცია არ გაითვალისწინა არც პრემიების ჯერადობისა და რაოდენობის მხრივ. კერძოდ:   2015 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 69 მოსამსახურეზე წლის განმავლობაში პრემია გაიცა 5-ჯერ და მეტჯერ, მათ შორის, 10 მოსამსახურეზე6, წლის განმავლობაში პრემია გაიცა 7 - ჯერ. მუნიციპალიტეტის 4 მოსამსახურეზე, რომელთაც პრემია აღებული აქვთ წლის განმავლობაში 7-ჯერ, აგრეთვე გაიცა დანამატი ყოველთვიურად, თითოეულზე 250 ლარიდან 530 ლარამდე ოდენობით.  2015 წლის დეკემბერში 79 მოსამსახურეზე გაცემული წახალისება მერყეობს თანამდებობრივი სარგოს 120%-დან 200 %-მდე. 2016 წელს მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებსა და მოსამსახურეებზე, ჯამში 113 თანამშრომელზე პრემია გაიცა 376.1 ათასი ლარი, ხოლო დანამატი 37.5 ათასი ლარი. 2016 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 3 თანამდებობის პირზე7, პრემია გაიცა წლის განმავლობაში 4-ჯერ, ხოლო დანამატი ყოველთვიურად. ცხრილი №4: 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებზე გაცემული წახალისება 2015 წელი № თანამდებობა 1 გამგებელი 2016 წელი თანამდებ ობრივი სარგო სულ წახალი სება წახალისება/ თანამდებობრივი სარგო - % თანამდე ბობრივი სარგო სულ წახალი სება წახალისება/ თანამდებობრივი სარგო - % 31 800 27 030 85 % 31 169 21 788 70 % 20 124 15 275 76 % 24 836 10 462 42 % 19 767 13 536 68 % 0 0 0 15 130 11 652 77 % 18 600 8 822 47 % გამგებლის 2 პირველი მოადგილე 3 4 გამგებლის მოადგილე8 სამსახურის უფროსი9 6 მათ შორის, 6 თანამდებობის პირი - გამგებელი, გამგებლის მოადგილე, საკრებულოს თავმჯდომარე, სამსახურის უფროსები. 7 გამგებელი, გამგებლის მოადგილე, სამსახურის უფროსი. 8 2016 წელს განთავისუფლებულია თანამდებობიდან. 9 იურიდიული კონსულტირების, სასამართლო საქმეთა წარმოების, კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი. 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აღსანიშნავია, რომ ბორჯომის მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებზე გაცემული წახალისების პროცენტული მაჩვენებელი თანამდებობრივ სარგოსთან მიმართებაში, 2015 წელს მერყეობს 68 %-დან 85 %-მდე, ხოლო 2016 წელს - 42 %-დან 70 %-მდე. 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტს არ განუსაზღვრავს მოსამსახურეთა წახალისების გაცემის წესი. მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულია საჯარო დაწესებულებებისათვის პრემიის გაცემის პოლიტიკა. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული დადგენილება სარეკომენდაციო ხასიათისაა თვითმმართველი ერთეულებისათვის, საჯარო ფინანსების მართვის ერთიანი მიდგომიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტს წახალისების გაცემის დროს უნდა გაეთვალისწინებინა კანონმდებლობით რეკომენდებული ზღვრული ნორმები, რაც არ განახორციელა. დანამატი კრიტერიუმი: მუშაობისა მუნიციპალიტეტი და განსაკუთრებით მოსამსახურეზე დანამატს საპასუხისმგებლო გასცემს, ფუნქციური ზეგანაკვეთური დატვირთვისათვის. დანამატის გაცემისას, მუნიციპალიტეტმა ყოველ ჯერზე სათანადოდ უნდა დაასაბუთოს მისი გაცემის ობიექტური საჭიროება და მიზანშეწონილობა. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის10 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს. სამართლებრივი აქტის სახეებია: ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტი. ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დადგენილების სახით გამოცემის უფლებამოსილება, მუნიციპალიტეტში გააჩნია მხოლოდ საკრებულოს, რომელიც არის კოლეგიური ორგანო და გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა შეუძლია საკრებულოს განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებს, ბრძანების სახით. ნორმატიული აქტების შესახებ საქართველოს კანონის მიხედვით11, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება (გამოცემა). გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანებით, მოსამსახურეებზე დანამატის სახით გაცემულია 55.8 ათასი ლარი. შესწავლილი დოკუმენტებით ირკვევა, რომ ყოველთვიური დანამატი დაწესებული იყო წინასწარ, მთელი წლის განმავლობაში. ბრძანებაში დანამატის გაცემის საფუძვლად მითითებულია მოხელის ზეგანაკვეთური მუშაობა და განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვა. ყოველთვიური დანამატი დაუწესდა გამგებელს, გამგებლის მოადგილეებს, სამსახურის უფროსს და განყოფილების უფროსს. აუდიტის ობიექტს არ შეეძლო წინასწარ განესაზღვრა მთელი წლის განმავლობაში, რომელი საჯარო მოხელე იმუშავებდა ზეგანაკვეთურად და 10 მუხლი 61, პუნქტი 2 და პუნქტი 3. 11 საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“, მუხლი 2. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ექნებოდა თუ არა განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვა. აქედან გამომდინარე, არ არის დასაბუთებული დანამატის გაცემის ობიექტური საჭიროება და მიზანშეწონილობა. აღსანიშნავია, რომ ბორჯომის საფუძველს წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის გამგებლის მიერ გამგეობაში დანამატების გამოცემული გაცემის ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტი - ბრძანებები . გამგებლის მიერ გამოცემული 12 ბრძანებები ადგენს დანამატის გაცემის დროებით და მრავალჯერადი გამოყენების წესს და თავისი შინაარსით წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გამგებელმა გამოსცა ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტი, რომლის გამოცემის უფლება არ გააჩნდა. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად ნორმატიული აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, დადგენილების სახით. საჯარო ფინანსების რაციონალური ხარჯვის პრინციპიდან გამომდინარე, ზეგანაკვეთური მუშაობისა და განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვისათვის დანამატი უნდა გაიცეს, შესასრულებელი დავალებების სირთულის მიხედვით. მუნიციპალიტეტმა დანამატის გაცემისას სათანადოდ ვერ დაასაბუთა მისი გაცემის ობიექტური საჭიროება და მიზანშეწონილობა. ამდენად, სამართლებრივი აქტები, რომლის საფუძველზეც 2015-2016 წლებში გაიცა 55.8 ათასი ლარის დანამატი, თავისი შინაარსით არ შეესაბამება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. რეკომენდაცია №1: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეთა წახალისების ფორმების შესახებ. მიღებული წესით უნდა დარეგულირდეს მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასების და დასაბუთების საფუძველზე, წახალისების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. 1.2. საქონელი და მომსახურება „საქონელი და მომსახურების“ მუხლით ძირითადად ფინანსდება მხარჯავი დაწესებულების გამართული ფუნქციონირებისათვის საჭირო ხარჯები და მიმართულია ამა თუ იმ სახის მოთხოვნილებისა და საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. 12 გამგებლის ბრძანებები: 1. №2-1018, 03.10.2014. 2. №2-1043, 08.10.2014. 3. №02-90, 25.01.2016. 4. №02 - 526, 21.04.2016; 5. №02 -1784, 24.10.2016. 6. №02 - 2677, 20.12.2016. 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, „საქონელი და მომსახურების“ მუხლით, ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 1 639.1 ათასი ლარი. აღნიშნული მუხლით დაფინანსებულია შტატგარეშე მოსამსახურეთა ანაზღაურება, მოსამსახურეთა სამივლინებო ხარჯები, კავშირგაბმულობისა და კომუნალური ხარჯები, წარმომადგენლობითი ხარჯები, საწვავის ხარჯი, შენობა-ნაგებობების დაცვის ხარჯი, საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებისათვის საჭირო ხარჯები და სხვ. 1.2.1. მივლინება ქვეყნის გარეთ მუნიციპალიტეტმა საკუთარი ინტერესებიდან და საჭიროებიდან გამომდინარე, მოსამსახურე შესაძლებელია გააგზავნოს მივლინებით ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, იქ არსებული პრაქტიკის გასაცნობად. მივლინების მიზნებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია, რომ პირმა მივლინებაში ყოფნის პერიოდში მიღებული ცოდნა და გამოცდილება ანგარიშის სახით წარმოადგინოს მუნიციპალიტეტში და გაუზიაროს თანამშრომლებს. ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას მივლინების მიმდინარეობის, შესრულებული სამუშაოებისა და მიღწეული შედეგების შესახებ. საბოლოოდ, თანამშრომლებმა მივლინების შედეგებით მიღებული ცოდნა და გამოცდილება უნდა გამოიყენონ მუნიციპალიტეტის საქმიანობასა და მისი მიზნების მიღწევის პროცესში. 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების მოსამსახურეთა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებისას, 20 შემთხვევაში დახარჯა 64.5 ათასი ლარი13. მივლინებული პირების მიერ არ არის მომზადებული ანგარიში მივლინების მიმდინარეობის, შედეგებისა და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ. მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულება იმისა, მივლინებაში მყოფმა პირებმა მიიღეს თუ არა რაიმე ცოდნა ან გამოცდილება, ხოლო მიღებული ცოდნისა და გამოცდილების შემთხვევაში გაუზიარეს ან გადასცეს თუ არა თანამშრომლებს. წარმოდგენილი მივლინების დოკუმენტების შესწავლით, აგრეთვე გამოვლინდა მნიშვნელოვანი ხარვეზები. კერძოდ:  2015 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა, დაბა ბაკურიანის ადმინისტრაციული ერთეულში გამგებლის წარმომადგენლის, ლატვიასა და იტალიაში მივლინებაზე დახარჯა 5.0 ათასი ლარი. მათ შორის, ლატვიის მივლინებისთვის ანაზღაურდა 1.9 ათასი ლარი, ხოლო იტალიის მივლინებისთვის - 3.1 ათასი ლარი14. 2015 წელს გამგებლის წარმომადგენელი მიწვეულ იქნა ლატვიაში, მთის კურორტ სიგულდაში. გამგებლის წარმომადგენელმა მოხსენებითი ბარათით15, დამატებით მოითხოვა იტალიის კურორტ ლოზანოში მივლინება. მივლინების მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა სამთო-საკურორტო ინფრასტრუქტურის 13 2015 წელი - 41.4 ათასი ლარი, 2016 წელი - 23.1 ათასი ლარი. 14 2015 წლის 12 ნოემბრის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანებით, აღნიშნული პირი ლატვიის საციგაო სპორტის ფედერაციის მიწვევით მივლინებულ იქნა ქ. რიგაში 2015 წლის 21 ნოემბრიდან 24 ნოემბრის ჩათვლით, ხოლო გამოცდილების მიღების მიზნით, მივლინებულ იქნა იტალიაში - 25 ნოემბრიდან 2 დეკემბრის ჩათვლით. 15 გამგებლის წარმომადგენელის 2015 წლის 10 ნოემბრის მოხსენებითი ბარათი მუნიციპალიტეტის გამგებელს. 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გაცნობა, ზამთრის სახეობათა ოლიმპიური თამაშების, მათი სპეციფიკისა და გამოცდილების გაზიარება. აღნიშნულის საფუძველზე, მუნიციპალიტეტის გამგებელმა გამოსცა ბრძანება მოხელის ლატვიაში 4 დღით და იტალიაში 9 დღით მივლინების შესახებ. მივლინებული პირი, მისივე განმარტებით, ლატვიის კურორტ სიგულდაში ვიზიტისას შეხვდა ლატვიის საციგაო სპორტის ფედერაციის წარმომადგენლებს. განმარტების თანახმად, იტალიაში ვიზიტისას ის სამ-სამი დღე-ღამე იმყოფებოდა ქალაქებში - მილანში, ფლორენციასა და რომში, ასევე მილანიდან ერთი დღით გადასული იყო ლოზანოში. აღსანიშნავია, რომ გამგებლის წარმომადგენელს ოფიციალური შეხვედრები იტალიაში არ გაუმართავს. მივლინების მიზანი - ლოზანოში ვიზიტი, სამთო-სათხილამურო ინფრასტრუქტურის გაცნობა და მიღებული გამოცდილების გაზიარება, ვერ იქნა მიღწეული, ვინაიდან მივლინებული პირი ლოზანოში იმყოფებოდა მხოლოდ ერთი დღით, ხოლო დანარჩენი დღეები გაატარა იტალიის სხვადასხვა ქალაქებში. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ იტალიის მივლინებისათვის ანაზღაურებული თანხა, 3.1 ათასი ლარი წარმოადგენს არამიზნობრივ ხარჯს.  2015 წელს მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე, საკრებულოს თავმჯდომარე და სამსახურის უფროსი16, სულ 3 პირი მივლინებული იქნა ლატვიაში 8 დღით. აღნიშნულ მივლინებაში მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 8.0 ათასი ლარი. მოწვევა იყო ქალაქ მადონადან, სადაც იმართებოდა ფესტივალი 4 ივნისიდან 11 ივნისამდე. გამგებლის ბრძანებით, ქალაქის ფესტივალის ღონისძიებაზე დასასწრებად პირები მივლინებული იქნენ მადონაში 4 ივნისიდან 8 ივნისამდე, ხოლო სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურულ-ტურისტული თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით - ქალაქ რიგაში, 8 ივნისიდან 11 ივნისამდე. მივლინებული პირებისათვის რიგაში სასტუმროს მომსახურებისათვის ანაზღაურებულ იქნა 1.8 ათასი ლარი. აღსანიშნავია, რომ ქალაქ რიგაში გასამართი ღონისძიებების შესახებ მოწვევაში არ იყო მითითებული. გამგეობამ ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულება იმისა, ჰქონდათ თუ არა მივლინებულ პირებს რიგაში ოფიციალური შეხვედრები და აღნიშნული სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურულ-ტურისტული თანამშრომლობით რა შედეგი მიიღო მუნიციპალიტეტმა.  2015 წელს საკრებულოს თავმჯდომარე 20 მაისიდან 26 მაისის ჩათვლით მივლინებული იქნა ლიტვაში, ქალაქ კაუნასში, კულტურის ეროვნული ცენტრის მიწვევის საფუძველზე17. მივლინებულ პირს მიმწვევი მხარე უზრუნველყოფდა სასტუმროს მომსახურებით, ქალაქ კაუნასში. წარმოდგენილი დოკუმენტებით ირკვევა, რომ საკრებულოს თავმჯდომარემ 2 დღე-ღამის განმავლობაში სასტუმროს მომსახურებით ისარგებლა ქალაქ ვილნიუსში. მუნიციპალიტეტმა მივლინებულ პირს აუნაზღაურა ვილნიუსში სასტუმროს მომსახურების ღირებულება 0.5 ათასი ლარი, რადგან მიმწვევი მხარე ითვალისწინებდა მხოლოდ კაუნასში სასტუმროს ღირებულების ანაზღაურებას. მუნიციპალიტეტმა ვერ დაასაბუთა, რა აუცილებელი საჭიროებით იყო განპირობებული მივლინებული პირის ქალაქ კაუნასის ნაცვლად, ქალაქ ვილნიუსის სასტუმროს მომსახურებით სარგებლობა. 2015-2016 წლებში ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებული პირების მიერ არ არის მომზადებული ანგარიში მივლინების მიმდინარეობის, შედეგებისა და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ. შესაბამისად, არ ხდება მივლინებით მიღწეული შედეგების განხილვა და 16 იურიდიული კონსულტირების, სასამართლო საქმეთა წარმოების, კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი. 17 სულ მივლინებულ პირს აუნაზღაურდა 2.3 ათასი ლარი. 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შედარება დასახულ მიზნებთან. ბორჯომის მუნიციპალიტეტში არ არის დანერგილი პრაქტიკა, რომელიც უზრუნველყოფს მივლინებაში მიღებული გამოცდილების თანამშრომლებისათვის გაზიარებას. მუნიციპალიტეტმა 3 შემთხვევაში ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულებები იმისა, თუ რა აუცილებელი მუნიციპალური საჭიროებიდან იყო გამოწვეული მოსამსახურეთა მივლინება. შედეგად მივლინებული პირების ვიზიტი ქვეყნის ფარგლებს გარეთ არ შეესაბამებოდა მუნიციპალიტეტის მიერ დასახულ მიზნებს. ამდენად, გამგეობის მიერ ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მოსამსახურეთა მივლინებებში, რომელზეც დაიხარჯა 64.5 ათასი ლარი, მიღებული ცოდნისა და გამოცდილების თანამშრომლებისათვის გაზიარების პროცესი გაუმართავია. გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტის მიერ 3 შემთხვევაში ანაზღაურებული სამივლინებო თანხა, ჯამში 5.4 ათასი ლარი, წარმოადგენს არამიზნობრივ ხარჯს. რეკომენდაცია №3: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს წესი საჯარო მოხელის ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინების შესახებ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს მივლინების მიზნები, რომელიც შეესაბამება მუნიციპალიტეტის საჭიროებებს და ინტერესებს. ასევე მივლინებულ პირს უნდა ევალებოდეს ანგარიშის წარმოდგენა მივლინების შედეგების შესახებ. ანგარიში უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას მივლინების მიმდინარეობის, მიღწეული მიზნებისა და შედეგების შეფასების შესახებ. აღნიშნული უზრუნველყოფს მივლინებაში მიღებული ცოდნისა და გამოცდილების თანამშრომლებს შორის გაზიარებას. მუნიციპალიტეტმა შეისწავლოს ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მივლინებაზე არამიზნობრივად გაწეული ხარჯების საკითხი და პასუხისმგებელი პირების მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. 1.2.2. საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის ექვემდებარება ანაზღაურებას 18 საკრებულოს თანამდებობის პირის საქმიანობა და მათზე თანხები გაიცემა „შრომის ანაზღაურების“ მუხლიდან. მოქმედი კანონმდებლობა საკრებულოს თანამდებობის პირებზე სხვა სახის ხარჯების ანაზღაურებას არ ითვალისწინებს. საკრებულოს არათანამდებობრივ მუნიციპალიტეტის საქმიანობასთან წევრებზე კანონმდებლობა დაკავშირებული ითვალისწინებს ხარჯის ანაზღაურებას. მუნიციპალიტეტი ანაზღაურებს საკრებულოს კომისიებისა და სამუშაო ჯგუფების სხდომებში მონაწილეობისათვის, ასევე საკრებულოსა და საკრებულოს თავმჯდომარის დავალებების შესრულებისათვის ყოველთვიურად გაწეულ ხარჯებს. გამგეობის მიერ აღნიშნული ხარჯის ანაზღაურება უნდა განხორციელდეს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს რომელშიც აღინიშნება 18 წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, დოკუმენტის (ფორმის) დასახელება, მისი შედგენის თარიღი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 41, პუნქტი 1. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხისმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები . 19 გამოვლენილი გარემოება: 2014 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ დადგენილებით მიიღო საკრებულოს წევრებზე (თანამდებობის და არათანამდებობის პირები) უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი20. აღნიშნული წესის მიხედვით, 2015 წლის 7 თვეში საკრებულოს თანამდებობის პირებზე: საკრებულოს თავმჯდომარე, მოადგილე, ფრაქციებისა და კომისიების თავმჯდომარეები გაცემულია უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, ჯამში 33.3 ათასი ლარი. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის თანახმად21, უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურდება საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე. შედეგად, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ მიღებული დადგენილება ეწინააღმდეგება ორგანული კანონით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. შესაბამისად, აღნიშნული ხარჯები საკრებულოს თანამდებობის პირებზე ანაზღაურებულია კანონმდებლობის დარღვევით. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით 2015-2016 წლებში გაცემული თანხა სულ შეადგენს 108.9 ათას ლარს22. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დეპუტატებზე ხარჯები ანაზღაურებულია ისე, რომ არც ერთ შემთხვევაში მათ არ წარმოუდგენიათ ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ მიღებული წესი ეწინააღმდეგება ორგანული კანონის მოთხოვნებს. შესაბამისად, აღნიშნული წესის საფუძველზე, 2015 წელს საკრებულოს თანამდებობის პირებზე 33.3 ათასი ლარი გაცემულია კანონმდებლობის დარღვევით. 20152016 წლებში მუნიციპალიტეტის მიერ საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე, უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, თანხით 108.9 ათასი ლარი, არ უნდა გაცემულიყო შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე. რეკომენდაცია №2: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ მოახდინოს საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, ხოლო საკრებულოს თანამდებობის პირებზე არ დაუშვას უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება. მნიშვნელოვანია, რომ საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა, სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. აღნიშნული 19 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 20 აღნიშნულ წესში ცვლილება შევიდა 2015 წლის 21 აგვისტოს, რითაც განისაზღვრა უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯის ანაზღაურება მხოლოდ საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე 21 საქართველოს ორგანული კანონი - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის 41-ე მუხლი. 22 2015 წელი - 60.2 ათასი ლარი, 2016 წელი - 48.7 ათასი ლარი. 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში უზრუნველყოფს საკრებულოს წევრის არაანაზღაურებადი საქმიანობის შესახებ, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო საკრებულოს სახსრების დასაბუთებულ თანამდებობის ხარჯვას. პირებზე მუნიციპალიტეტმა უფლებამოსილების შეისწავლოს განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების კანონიერების საკითხი, გამოავლინოს პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს სამართლებრივი ღონისძიებები. 1.2.3. საკონსულტაციო მომსახურება 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტი შპს „დაუ+“-გან გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით ახორციელებდა თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებული მომსახურების შესყიდვას, ღირებულებით 9.6 ათასი ლარი. მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, შპს „დაუ+“-სს ევალებოდა ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესრულებისა და ანგარიშგების, ბიუჯეტების პროექტების შედგენის, განხილვის, მიღების, ცვლილების შეტანის, შესრულების, ანგარიშგების, გარე და შიდა აუდიტის ჩატარების თაობაზე ახალი ნორმატიული აქტების, მათში შეტანილი ცვლილებებისა და სხვა მასალების მიწოდება. გარდა ამისა, საფინანსო-საბიუჯეტო საქმიანობის შესახებ კონსულტაციის მომზადება და მიწოდება. საკანონმდებლო სიახლეები ხელმისაწვდომია ყველა თვითმმართველი ერთეულისათვის. მუნიციპალიტეტის თანამშრომლები ვალდებული არიან გააჩნდეთ კანონმდებლობის სათანადო ცოდნა და შეძლონ მათი საქმიანობაში გამოყენება. 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურსა და იურიდიულ განყოფილებაში სულ დასაქმებულია 14 მოსამსახურე, რომელთა შრომის ანაზღაურებამ 409.2 ათასი ლარი შეადგინა. ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ვერ დაასაბუთა რა აუცილებელი საჭიროებით იყო განპირობებული საკონსულტაციო მომსახურების შესყიდვა, ვინაიდან მუნიციპალიტეტს გააჩნია შრომითი რესურსი და ვალდებულია საკუთარი რესურსებით უზრუნველყოს აღნიშნული საქმიანობის განხორციელება. გამომდინარე აქედან, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელ პირებს არ უნდა განეხორციელებინათ საკონსულტაციო მომსახურების შესყიდვა და ხარჯის გაწევა. ამდენად, მუნიციპალიტეტის მიერ საკონსულტაციო მომსახურებაზე გადახდილი 9.6 ათასი ლარი წარმოადგენს არაგონივრულ ხარჯს. რეკომენდაცია №5: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა არ განახორციელოს ფინანსურ მენეჯმენტთან დაკავშირებული საკონსულტაციო მომსახურებაზე ხარჯის გაწევა, რადგან მსგავსი საქმიანობის განხორციელება გამგეობის თანამშრომელთა ვალდებულებაა. აღნიშნული უზრუნველყოფს საბიუჯეტო თანხების დაზოგვას და რაციონალურად ხარჯვას. 1.2.4. სატრანსპორტო საშუალებები და საწვავის ხარჯი კრიტერიუმი 1: მუნიციპალიტეტს ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროება საკუთარი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომელთა რიცხოვნობა თვითმმართველობებისათვის კანონმდებლობით დარეგულირებული არ არის. საქართველოს მთავრობამ შეიმუშავა 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დადგენილება23, სადაც საბიუჯეტო ორგანიზაციებში განისაზღვრა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა, ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. მთავრობის დადგენილება თვითმმართველობებისათვის საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია მისი შესრულება. გამოვლენილი გარემოება: საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად, ბორჯომის მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად 20152016 წლებში რეკომენდებული იყო 6 ავტომანქანა. 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სარგებლობდა ბალანსზე რიცხული 13 ერთეული ავტომანქანით. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. კრიტერიუმი 2: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის24 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს. სამართლებრივი აქტის სახეებია: ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტი. ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დადგენილების სახით გამოცემის უფლებამოსილება, მუნიციპალიტეტში გააჩნია მხოლოდ საკრებულოს, რომელიც არის კოლეგიური ორგანო და გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა შეუძლია საკრებულოს განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებს, ბრძანების სახით. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით25, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება (გამოცემა). გამოვლენილი გარემოება: 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების საწვავის ხარჯმა შეადგინა 224.3 ათასი ლარი26. 2015-2016 წლებში ბორჯომის საკრებულოში სამსახურებრივი საავტომობილო საწვავის თავმჯდომარის ბრძანებები. მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და უფლებამოსილების გამოყოფის საფუძველია აღნიშნული ბრძანებები განსახორციელებლად საჭირო გამგებლის და საკრებულოს მოქმედი კანონმდებლობით27 23 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის დამტკიცების შესახებ“. 24 მუხლი 61, პუნქტი 2 და პუნქტი 3. 25 საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“, მუხლი 2. 26 2015 წელი - 104.2 ათასი ლარი, 2016 წელი - 120.1 ათასი ლარი. 27 საქართველოს ორგანული კანონის - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 პუნქტი. 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში წარმოადგენს თანამდებობის პირის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. მუნიციპალიტეტის გამგებლისა და საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გამოცემული ბრძანებები ადგენენ საწვავის ლიმიტის გაცემის მუდმივ და მრავალჯერადი გამოყენების წესს და თავისი შინაარსით წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გამგებელმა და საკრებულოს თავმჯდომარემ გამოსცა ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტი, რომლის გამოცემის უფლება არ გააჩნდა. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ნორმატიული აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გააჩნია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, დადგენილების სახით. რეკომენდაცია №4: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, გონივრულობის პრინციპის გათვალისწინებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. 2. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამა. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესაბამისად, ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობად განსაზღვრულია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება, რაც ბიუჯეტის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. კერძოდ, პროგრამის შესაბამისად დაიგეგმა საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, ხიდების რეაბილიტაცია, სასმელი წყლისა და საკანალიზაციო სისტემების მოწყობა, დასასვენებელი პარკებისა და სკვერების კეთილმოწყობა, გარე განათების ქსელის გაფართოება, დასუფთავების ღონისძიებები, ნაგვის კონტეინერების შესყიდვა და სხვ. გარდა ამისა, პრიორიტეტის ფარგლებში პროგრამა ითვალისწინებს არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვას. ცხრილი №5. ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის პროგრამის სტრუქტურა (ათასი ლარი) პროგრამის კოდი დასახელება 2015 წელი 2016 წელი სულ 03 00 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 6 919,5 9 751,2 16 670,7 03 01 საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა 2 321,9 3 042,7 5 364,6 03 02 კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია 2 888,5 4 245,4 7 133,9 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 03 03 მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები 992,8 1 409,9 2 402,7 03 05 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებები 347,5 588,1 935,6 03 06 ტრანსპორტის სუბსიდირება 368,8 465,1 833,9 2.1. ხიდების რეაბილიტაცია კრიტერიუმი: ინფრასტრუქტურული პროექტების სამშენებლო ნორმებთან და სტანდარტებთან შესაბამისობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს სამუშაოების დაგეგმვა და სათანადო კონტროლის მექანიზმების განსაზღვრა. საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური ხარჯვის პრინციპიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია შეამოწმოს შესრულებული სამუშაოების ხარისხის გადახდილ ფასთან შესაბამისობა. პროექტის შესრულებაზე დანერგილმა კონტროლის პროცედურებმა უნდა უზრუნველყოს ხარისხიანი სამუშაოების ჩაბარება. მუნიციპალიტეტში ინფრასტრუქტურული სამუშაოების ეფექტიანად განხორციელების აუცილებელ პირობას, ხელშეკრულების პირობების დაცვაზე სათანადო კონტროლის მექანიზმების არსებობა განაპირობებს. შესრულებულ სამუშაოებზე ხარვეზების გამოსწორების მიზნით, ხელშეკრულების პირობებში გათვალისწინებულია საგარანტიო პერიოდი. აღნიშნულ პერიოდში უხარისხობით გამოწვეული დაზიანებების გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია მიმწოდებელს მოსთხოვოს ხარვეზების გამოსწორება. გამოვლენილი გარემოება: 2015 წლის 11 ნოემბერს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება28 გაუფორმა შპს „პემს“. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ. ბორჯომში, რუსთაველის ქუჩიდან კოსტავას მოედანზე გადასასვლელი საავტომობილო ხიდის (ე.წ. „სილამაზის ხიდი“) რეაბილიტაციის სამუშაოები. ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელდა ხიდის ლითონის კონსტრუქციის კოროზიისგან გაწმენდა და შეღებვა, სავალ ნაწილზე ასფალტის დაგება და ტროტუარზე არსებული ლითონის ფურცლების შეცვლა პოლიმერული მასალით. სარეაბილიტაციო სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის 9 თებერვალს, პროექტის ღირებულებამ შეადგინა 110.4 ათასი ლარი. ხელშეკრულების თანახმად, შესრულებული სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 5 წელს. აღნიშნულ პერიოდში, უხარისხობით მუნიციპალიტეტი გამოწვეული დაზიანებების ვალდებულია გამოსწორების მიმართოს თაობაზე. მიმწოდებელს სატენდერო დოკუმენტაცია და ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა ხარისხის ექსპერტიზას. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტმა პროექტის მიღება-ჩაბარება განახორციელა ისე, რომ დადასტურებული არ იყო შეესაბამებოდა თუ არა შესრულებული სამუშაოების ხარისხი სამშენებლო ნორმებსა და სტანდარტებს. წარმოდგენილი მონაცემებით ირკვევა, რომ ხიდის ექსპლოატაციაში შესვლიდან მოკლე დროში, 2016 წლის მაისში, გამოვლინდა ხარვეზები. კერძოდ: ხიდის ასფალტობეტონის საფარზე წარმოიშვა პროგრესირებადი ბზარები, ფეხით სავალ ნაწილზე დაზიანდა 28 ხელშეკრულება №438 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პოლიმერული ფილები და კოროზია გაუჩნდა შეღებილ ლითონის კონსტრუქციებს. გამგეობამ ხარვეზების აღმოფხვრის მიზნით, 3-ჯერ წერილობით მიმართა შემსრულებელს29. მიმწოდებლის განცხადებით, დაზიანება გამოწვეულია მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით. კერძოდ: ხიდზე სამშენებლო ტექნიკისა და თვითმცლელების ინტენსიურმა მოძრაობამ განაპირობა ხის კოჭების დაზიანება და მათი დეფორმირება, რის გამოც მიმწოდებელმა არ გამოასწორა დაზიანებები. აღნიშნულ საკითხზე, 2016 წლის ოქტომბრიდან 2017 წლის აპრილამდე, მუნიციპალიტეტსა და მიმწოდებელს შორის მიმდინარეობდა სასამართლო დავა. მუნიციპალიტეტს არ ჰქონდა მტკიცებულება შესრულებული სამუშაოების უხარისხობის შესახებ, რის გამოც სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მისი სარჩელი. 2017 წლის ივნისში ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა შესრულებული სამუშაოების ხარისხის დადგენის მიზნით, შეისყიდა ექსპერტიზის მომსახურება. ექსპერტიზის დასკვნით ირკვევა, რომ ხიდზე ასფალტობეტონის ზედაპირს გააჩნია ბზარები, რაც გამოწვეულია ლითონის „დეფორმაციული ნაკერის“ მოწყობის სამუშაოების არასწორად და უხარისხოდ შესრულებით. „დეფორმაციული ნაკერები“ მთლიანად მოსახსნელია, ხოლო ასფალტო-ბეტონის საფარი აღსადგენი. ასევე ფეხით სავალი ნაწილის საფარის დრეკადობა, 3-ჯერ ნაკლებია ნორმატივით გათვალისწინებულ მაჩვენებელზე. მისი შეცვლა საჭიროა უფრო დრეკადი, ნაკლებად ხისტი ტექნიკური მაჩვენებლების მქონე ფილებით. ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დაადგინა, რომ გამოვლენილი დაზიანებების მიზეზს წარმოადგენდა უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები. აღნიშნულის შესახებ მუნიციპალიტეტისათვის ცნობილი იყო 2017 წლის ივნისში, მიუხედავად ამისა, არ მიუმართავს მიმწოდებლისათვის გარანტიის ფარგლებში გამოესწორებინა ექსპერტიზით დადასტურებული ხარვეზები. 2017 წლის აგვისტოში აუდიტის ჯგუფმა დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. შედეგად გამოვლინდა, რომ არსებული ხარვეზები არ არის გამოსწორებული. ასფალტის საფარი დაზიანებულია, ლითონის კონსტრუქციებზე აღინიშნება კოროზია, ხოლო ფეხით სავალ ნაწილზე ალაგ-ალაგ აყრილია ფილები. 29 წერილები: 13.05.2016. №02/3651; 01.07.2016. №02/5131; 03.08.2016. №02/6027 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი №1: ბორჯომის მუნიციპალიტეტში „სილამაზის ხიდის“ რეაბილიტაცია აუდიტის მიმდინარეობისას, ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა უზრუნველყო მხოლოდ ფეხით სავალ ნაწილზე დაზიანებული ფილების შეცვლა, ხოლო ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნული სხვა ხარვეზები აუდიტის მიმდინარეობისას გამოსწორებული არ იყო. გამომდინარე იქედან, რომ სამუშაოების დაზიანების მიზეზს წარმოადგენდა შესრულებული სამუშაოების უხარისხობა, მუნიციპალიტეტი ვალდებული იყო დაუყონებლივ მოეთხოვა მიმწოდებლისთვის ხარვეზების გამოსწორება. ამასთან უნდა მოეთხოვა უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, მათ შორის საექსპერტო მომსახურების ღირებულება. მუნიციპალიტეტმა აღნიშნული ღონისძიებები არ გაატარა. მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა ხიდის რეაბილიტაციის სამუშაოები ვერ დაგეგმეს ყველა საჭირო კონტროლის მექანიზმის გათვალისწინებით, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნებოდა ინფრასტრუქტურული პროექტის შესაბამისობა სამშენებლო ნორმებთან და სტანდარტებთან. დაგეგმვასა და კონტროლში არსებულმა მართვის სისუსტეებმა გამოიწვია უხარისხოდ შესრულებული პროექტის ჩაბარება. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტმა ხიდის რეაბილიტაციაზე დახარჯა 110.4 ათასი ლარი, ობიექტი დაზიანებულია და საჭიროებს აღდგენითი სამუშაოების ჩატარებას. რეკომენდაცია №6: ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და საჭიროა დააწესოს შესაბამისი პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს შესრულებული სამუშაოების 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესაბამისობას სამშენებლო ნორმებთან და სტანდარტებთან. ამასთანავე, შესრულებულ სამუშაოებზე ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტმა დაუყონებლივ მიმართოს მიმწოდებელს, რათა საგარანტიო ვადაში გამოასწოროს უხარისხობით გამოწვეული დაზიანებები. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების ხარვეზების გარეშე მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს ხარვეზების გამოვლენაზე პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს მათ მიმართ კანონმდებლობით გათვალისწინებული შესაბამისი ღონისძიებები. 2.2. კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით შესრულებული ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა იყოს ხარისხიანი, მისგან მიღებული შედეგი დადებითად უნდა აისახებოდეს მოსახლეობაზე და გონივრულ პერიოდში შესაძლებელი უნდა იყოს ამ შედეგით სარგებლობა. ინფრასტრუქტურული პროექტების გრძელვადიან პერიოდში სარგებლობა გარკვეულწილად დამოკიდებულია მის სწორ ექსპლოატაციაზე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტი ვალდებულია უზრუნველყოს განხორციელებული პროექტების მოვლა-პატრონობა, ექსპლოატაციის პირობების შემოწმება ხარვეზების და კონტროლი. შესრულებულ სამუშაოებზე გამოსწორების მიზნით, ხელშეკრულების პირობებში გათვალისწინებულია საგარანტიო პერიოდი. აღნიშნულ პერიოდში უხარისხობით გამოწვეული დაზიანებების გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია მიმწოდებელს მოსთხოვოს ხარვეზების გამოსწორება. სოფელ ზანავში წყალსადენის სისტემის მოწყობა გამოვლენილი გარემოება: 2016 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა ადგილობრივი ბიუჯეტით შეისყიდა სოფელ ზანავში წყალსადენის სისტემის მოწყობის სამუშაოები. სოფელში ფუნქციონირებდა ძველი წყლის სისტემა, სადაც მოწყობილი იყო სათავე ნაგებობა, წყლისშემკრები ავზი და აღნიშნული სისტემის მეშვეობით მოსახლეობას მიეწოდებოდა წყალი. არსებული წყლის რესურსი არ იყო საკმარისი სოფლის მოსახლეობისათვის, რისთვისაც მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა ახალი სათავე ნაგებობის მოწყობა და მისი დაერთება ძველ წყლისშემკრებ ავზთან. სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის 5 დეკემბერს, პროექტის ღირებულებამ შეადგინა 92.1 ათასი ლარი30. 2017 წლის 29 აგვისტოს მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ მოწყობილი ახალი სისტემა არ ფუნქციონირებდა. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ახალ სისტემაში წყალი დაბინძურებულია და სასმელად უვარგისია. 30 ხელშეკრულება №173. 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი №2. სოფელ ზანავში სასმელი წყლის სისტემის მოწყობა 2017 წლის მაისიდან სოფელ ზანავში მოწყობილი წყლის სისტემა მოვლა/პატრონობისთვის გადაეცა ა(ა)იპ „ბორჯომის სოფლის წყალს“. მუნიციპალიტეტმა სასმელი წყლის ვარგისიანობის დასადგენად 2017 წლის 30 ივლისს ჩაატარა ექსპერტიზა. ექსპერტის დასკვნით ირკვევა, რომ წყალი, რომლითაც ივსება სათავე ნაგებობა, ვარგისია სასმელად. მიუხედავად ამისა, სათავე ნაგებობიდან წყალშემკრებ ავზს დაბინძურებული წყალი მიეწოდება. ა(ა)იპ-ის დირექტორის განმარტებით, წყლის დაბინძურების მიზეზს წარმოადგენდა დაზიანებული მილები და არასათანადოდ მოწყობილი სათავე-ნაგებობა31. ა(ა)იპ-ის მიერ 14 სხვადასხვა მონაკვეთზე შეკეთდა დაზიანებული მილები, გაიწმინდა და დაიქლორა სათავე ნაგებობა. მისივე განმარტებით, პროექტით სარგებლობისათვის ჩატარებული სამუშაოები არ არის საკმარისი, რადგან არასწორად მოწყობის გამო, სათავე-ნაგებობას სისტემატურად ესაჭიროება გაწმენდა და დაქლორვა. პრობლემის მოსაგვარებლად ის საჭიროდ თვლის სათავე ნაგებობაზე დამატებითი სარეაბილიტაციო დაკავშირებით, განსხვავებულია სამუშაოების ჩატარებას. მუნიციპალიტეტის წყლის დაბინძურებასთან ინფრასტრუქტურის სამსახურის წარმომადგენლის მოსაზრება. მისი განმარტებით, სათავე ნაგებობაში წყლის დაბინძურება ხდება წვიმების გამო. 31 პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სათავე ნაგებობაზე მოწყობილი დამცლელი არასაკმარისია. 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პროექტზე არსებული ხარვეზების გამომწვევ რეალურ მიზეზებს, შეიძლება წარმოადგენდეს სამუშაოების არასათანადო დაგეგმვა, უხარისხოდ შესრულება ან/და არასწორი მოვლაპატრონობა. წყლის სისტემის გამოუყენებლობის მიზეზებთან დაკავშირებით, განსხვავებული პოზიცია აქვთ მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებს. თვითმმართველ ერთეულს არ შეუსწავლია წყლის დაბინძურების გამომწვევი რეალური მიზეზი და პრობლემის მოსაგვარებლად არ გაუტარებია შესაბამისი ღონისძიებები. მუნიციპალიტეტმა არსებულ ხარვეზზე არასათანადო რეაგირებების გამო, ვერ უზრუნველყო დასახული მიზნების მიღწევა. მიუხედავად იმისა, რომ სოფლის წყალმომარაგებისათვის დაიხარჯა 92.1 ათასი ლარი, წყლის სისტემა გამოუყენებელია და მოსახლეობა შესრულებული სამუშაოებით ვერ სარგებლობს. სოფელ ვარდგინეთში წყლის სისტემის მოწყობა გამოვლენილი გარემოება: 2015 წელს მუნიციპალიტეტმა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში სოფელ ვარდგინეთში მოაწყო წყლის მილი, ღირებულებით 7.6 ათასი ლარი32. აღნიშნული მილი უნდა დაერთებოდა კერძო კომპანიის საკუთრებაში არსებულ მაგისტრალს. შესწავლის შედეგად ირკვევა, რომ მუნიციპალიტეტს არ ჰქონდა კერძო კომპანიისგან ოფიციალური ნებართვა დაერთების შესახებ. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სამუშაოების დასრულების შემდეგ, კერძო კომპანიამ საკუთარ მაგისტრალზე მუნიციპალიტეტს არ დააერთებინა მოწყობილი წყლის სისტემა. შედეგად, შესრულებული სამუშაოები 2015 წელს გამოუყენებელი იყო და მოსახლეობა ვერ სარგებლობდა. 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა წყლის რესურსის გაზრდის მიზნით, კერძო კომპანიის საკუთრებაში არსებულ მაგისტრალზე, დაგეგმა სათავე ნაგებობის მოწყობა. პროექტი დასრულდა 2017 წლის იანვარში და შესრულებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 6.9 ათასი ლარი33. 2017 წლის 29 აგვისტოს მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ წყალგაყვანილობის სისტემა არ ფუნქციონირებს და მოსახლეობას წყალი არ მიეწოდება. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, წყლის სისტემა ექპლოატაციაში არ შესულა, რადგან მოწყობილი მილი მოკლე მონაკვეთზე დაზიანებული აღმოჩნდა34. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტისათვის აღნიშნული პრობლების შესახებ ცნობილი იყო, პრობლემის გამოსწორების მიზნით, შესაბამისი ღონისძიებები არ გაუტარებია. შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ ხარვეზები გამოიწვია მუნიციპალიტეტში დაგეგმვისა და მოვლა-პატრონობის ეტაპზე არსებულმა კონტროლის სისუსტეებმა. მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები დაგეგმა არასათანადოდ. კერძოდ, არ ჰქონდა ოფიციალური ნებართვა კერძო კომპანიის მაგისტრალის გამოყენების თაობაზე. გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტმა აღმოჩენილ დაზიანებებზე დროული რეაგირება არ მოახდინა. მიუხედავად იმისა, რომ 2015-2016 წლებში 32 ხელშეკრულება №337 33 ხელშეკრულება №320 34 მილის დაზიანება გამოიწვია ნალექიან ამინდში მაღალი გამავლობის სატრანსპორტო საშუალების გადაადგილებამ. 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში წყლის სისტემის მოწყობაზე დაიხარჯა 14.5 ათასი ლარი, პროექტი გამოუყენებელია და მოსახლეობა შესრულებული სამუშაოებით ვერ სარგებლობს. ქალაქის სიმბოლიკის სარეაბილიტაციო სამუშაოები გამოვლენილი გარემოება: 2015 წელს მუნიციპალიტეტმა ბორჯომის შესასვლელში ქალაქის სიმბოლიკის რეაბილიტაციის სამუშაოების35 შესყიდვაზე ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „მშენებელს“. შესრულებული სამუშაოების ღირებულებამ 11.9 ათასი ლარი შეადგინა. ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელდა ქალაქის სიმბოლიკის რეაბილიტაცია, ასევე სიმბოლიკასთან არსებულ წყაროს კეთილმოწყობისა და მიმდებარე ტერიტორიის მოპირკეთების სამუშაოები. 2017 წლის 23 ოქტომბერს, აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ შესრულებული სამუშაოები დაზიანებულია. კერძოდ, წყაროს წყალი გადმოედინება მოპირკეთებულ ფილებზე, ხოლო მოპირკეთებული ფილების გვერდულები დაზიანებულია. სურათი №3: „სტელას“ რეაბილიტაცია ხელშეკრულების პირობების თანახმად, შესრულებული სამუშაოების საგარანტიო ვადა შეადგენს 3 წელს. შეტყობინებისთანავე აღნიშნულ პერიოდში მიმწოდებელს ეკისრება ვალდებულება გამოასწოროს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოები. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, 2016 წელს მოპირკეთებული ფილების გვერდულები დაზიანდა, ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებელს გარანტიის ფარგლებში გამოასწორებინა აღნიშნული ხარვეზები, 2017 წელს მოპირკეთებული ფილების გვერდულები ისევ დაზიანდა. გამგეობას საგარანტიო მიმწოდებლისთვის აღარ მიუმართავს. ვალდებულებების შესრულების მიზნით, ბორჯომის მუნიციპალიტეტი ვალდებული იყო გამოეყენებინა ხელშეკრულების პირობებით განსაზღვრული გარანტიის მექანიზმი და მოეთხოვა მიმწოდებლისთვის დაზიანებების 35 ხელშეკრულება №151. 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გამოსწორება, რაც არ განუხორციელებია. შედეგად, დღეის მდგომარეობით ობიექტი დაზიანებულია და საჭიროებს აღდგენითი სამუშაოების ჩატარებას. რეკომენდაცია №7: მუნიციპალიტეტის საკრებულომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და დანერგოს ქონების მოვლა-პატრონობის წესი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება კონტროლის პროცედურები, მოვლა-პატრონობასა და ექსპლოატაციასთან დანერგილმა დაკავშირებული ინსტრუქციები, ასევე პასუხისმგებელი პირები. კონტროლის ინფორმირებულობა მექანიზმებმა ობიექტის უნდა დაზიანებასა და უზრუნველყოს მუნიციპალიტეტის ექსპლოატაციასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. ამ მიზნით, ორგანიზაციამ რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი. დაზიანებული ობიექტის გამოვლენის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია დროულად გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამოვლენის შემთხვევაში, ვალდებულია საგარანტიო ვადაში მოსთხოვოს მიმწოდებელს ხარვეზების გამოსწორება. ანგარიშში ასახულ ხარვეზებზე მუნიციპალიტეტმა დაადგინოს შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. 2.3. კეთილმოწყობის ღონისძიებები 2015 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა ქალაქში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე არსებული სკვერის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, ღირებულებით 549.3 ათასი ლარი36. ხელშეკრულების ფარგლებში სკვერში ორ სხვადასხვა ადგილზე მოეწყო ლითონის კონსტრუქცია, რომელზეც პროექტის მიხედვით უნდა გაშენებულიყო მცენარეთა ხეივანი. რკინის კონსტრუქციის მოწყობაზე დაიხარჯა 26.0 ათასი ლარი. 2017 წლის 23 ოქტომბერს, მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა, რომ სკვერში მოწყობილია რკინა-კონსტრუქცია და მიმდებარე ტერიტორიაზე დარგულია ყვავილები, თუმცა მას არ აქვს პროექტით განსაზღვრული მცენარეთა ხეივნის სახე. 36 ხელშეკრულება №192 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი №4: სკვერის მოწყობა პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, 2015 წლის ოქტომბერში მიმდებარე ტერიტორიაზე დაირგო ყინვაგამძლე მცენარეები, კერძოდ: „სურო“, „გლიცინია“, მხვიარა ვარდი და „ტეკომა“. აღნიშნული ყვავილებით დაიგეგმა რკინა-კონსტრუქციაზე გამწვანების გაშენება. ცხრილი №6: ინფორმაცია ყვავილებით ხეივნის მოწყობის საშუალო პერიოდის შესახებ ყვავილის ზრდადობა წლის განმავლობაში დარგული ყვავილების დასახელება I მონაკვეთი II მონაკვეთი რკინა რკინა ხეივნის მოსაწყობად კონსტრუქციის სიმაღლე კონსტრუქციის სიგანე საჭირო საშუალო პერიოდი „გლიცინია“ 0.5 მ -1 მ 2.8 მ 4-6 მ 8წ მხვიარა ვარდი 0.5 მ - 1 მ 2.8 მ 4-6 მ 8წ „ტეკომა“ 0.4 მ - 0.8 მ 2.8 მ 4-6 მ 10 წ „სურო“ 0.4 მ 6.7 მ37 4.9 მ 29 წ წარმოდგენილი დოკუმენტური მტკიცებულებების თანახმად, ყვავილების ზრდადობისა და რკინა-კონსტრუქციის ზომებზე დაყრდნობით, ყვავილების ხეივნის მოსაწყობად, დაახლოებით, საჭიროა რამდენიმე ათეული წელი. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის მიერ სკვერში რკინის კონსტრუქციის მოწყობის სამუშაოები უფუნქციოა და დანიშნულებისამებრ არ გამოიყენება. საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური ხარჯვის პრინციპიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტმა ვერ დაგეგმა ინფრასტრუქტურული პროექტი, რომელსაც გონივრულ ვადაში ექნებოდა ფუნქციური დატვირთა და მისი გამოყენება შესაძლებელი იქნებოდა კონკრეტული 37 მიზნებისათვის. ამდენად, დაგეგმვაში არსებულმა სისუსტეებმა ვერ მოზაიკის კედლის ჩათვლით 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში უზრუნველყო გონივრულ ვადაში პროექტით განსაზღვრული მიზნების მიღწევა, ხოლო გრძელვადიან პერიოდში შესაბამისად, 2015 მიზნის წელს მიღწევის მუნიციპალიტეტის შესაძლებლობა მიერ რისკის მატარებელია. რკინა-კონსტრუქციის მოწყობაზე დახარჯული 26.0 ათასი ლარი წარმოადგენს არაეფექტიან ხარჯს. რეკომენდაცია №8: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა დაგეგმოს ისეთი ინფრასტრუქტურული პროექტები, რომლებიც გონივრულ ვადაში უზრუნველყოფს პროექტებით განსაზღვრული მიზნების მიღწევას მუნიციპალიტეტმა და მიიღოს დანიშნულებისამებრ შესაბამისი ზომები და გამოყენებას. გონივრულ მნიშვნელოვანია, პერიოდში რკინა- კონსტრუქციას მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა. 2.4. სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა კრიტერიუმი: 2015-2016 წლებში ბორჯომის მუნიციპალიტეტში ხორციელდებოდა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“, რომელიც მიმართული იყო სოფლის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო პრობლემების მოსაგვარებლად. ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების მიზანს მოსახლეობის კონკრეტული საჭიროებების დაკმაყოფილება და სარგებლის მიღება წარმოადგენს. მუნიციპალიტეტმა შეზღუდული რესურსების პირობებში მნიშვნელოვანია დააფინანსოს ისეთი პროექტები, რომელიც დააკმაყოფილებს მოსახლეობის საჭიროებას და თვითმმართველი ერთეულის გრძელვადიანი განვითარების პირობებს შექმნის. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა გაითვალისწინოს საჭირო ფინანსური და მატერიალური რესურსების რაოდენობა და შესაბამისად განსაზღვროს მიზნის მიღწევის შესაძლებლობა. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია უზრუნველყოს მოსახლეობის საჭიროების მოგვარება და ამ მიზნით დაგეგმილი პროექტების დასრულება. სოფელ ჭიხარულაში სპორტული დარბაზის მშენებლობა გამოვლენილი გარემოება: 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ განახორციელა სოფელ ჭიხარულაში სპორტული დარბაზის მოწყობის სამუშაოები, ღირებულებით 12.4 ათასი ლარი. პროექტის ფარგლებში მოეწყო შენობის სახურავი და ფანჯრები, ამოშენდა კედელი. 2017 წლის 30 აგვისტოს გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა ადგილზე დაათვალიერა შესრულებული დათვალიერებით გამოვლინდა, რომ პროექტი დაუსრულებელია და სამუშაოები. სპორტული დარბაზი არ ფუნქციონირებს. პროექტის დასასრულებლად საჭიროა იატაკის, ჭერის, შენობის სარემონტო სამუშაოების განხორციელება, ასევე სპორტული დარბაზის შესაბამისი ინვენტარით უზრუნველყოფა. პასუხისმგებელი პირების განმარტებით, აღნიშნული პროექტების დასასრულებლად მიმდინარე წელს გამოყოფილი თანხა საკმარისი არ იყო, მისი შესყიდვა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ იგეგმებოდა მომდევნო წელს. მათივე განმარტებით, პროექტი ვერ დასრულდა, რადგან 2017 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ პროექტების 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დაფინანსება შეწყდა, ხოლო მუნიციპალიტეტს ადგილობრივი ბიუჯეტით პროექტების მოწყობა არ დაუგეგმავს. სურათი №5. სოფელ ჭიხარულაში სპორტული დარბაზი სოფელ სადგერში მილების შესყიდვა გამოვლენილი გარემოება: 2016 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში, სოფელ სადგერში კანალიზაციის მოსაწყობად შეისყიდა პლასტმასის მილები, ღირებულებით 5.7 ათასი ლარი38. 2017 წლის 30 აგვისტოს გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა დაათვალიერა შესყიდული მასალები. გამოვლინდა, რომ აღნიშნული მასალები დასაწყობებულია ადმინისტრაციული ერთეულის სპეციალისტის კუთვნილ ეზოში. სურათი №6. სოფელ სადგერში კანალიზაციის მოწყობა პასუხისმგებელი პირების განმარტებით, მიმდინარე წელს გამოყოფილი თანხა 38 აღნიშნული პროექტების დასასრულებლად საკმარისი არ იყო, მისი შესყიდვა „სოფლის ხელშეკრულება №335 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მხარდაჭერის პროგრამით“ იგეგმებოდა მომდევნო წელს. მათივე განმარტებით, პროექტი ვერ დასრულდა, რადგან 2017 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ პროექტების დაფინანსება შეწყდა, ხოლო მუნიციპალიტეტს ადგილობრივი ბიუჯეტით პროექტების მოწყობა არ დაუგეგმავს. სოფელ სადგერში სკვერის მოწყობა გამოვლენილი გარემოება: 2016 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ შეისყიდა სოფლის გასასვლელში მდებარე ფართის შემოღობვის სამუშაოები, ღირებულებით 4.9 ათასი ლარი. სამუშაოების შესყიდვის მიზანს წარმოადგენდა შემოღობილ ტერიტორიაზე სამომავლოდ სკვერის მოწყობა. აუდიტის ჯგუფმა დაათვალიერა შესრულებული სამუშაოები. შესრულების შედეგად გამოვლინდა, რომ შემოღობილ ტერიტორიაზე სკვერი მოწყობილი არ არის. სურათი №7: სოფელ სადგერში სკვერის მოწყობა პასუხისმგებელი პირების განმარტებით, მიმდინარე წელს გამოყოფილი თანხა აღნიშნული პროექტების დასასრულებლად საკმარისი არ იყო, მისი შესყიდვა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ იგეგმებოდა მომდევნო წელს. მათივე განმარტებით, პროექტი ვერ დასრულდა, რადგან 2017 წელს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ პროექტების დაფინანსება შეწყდა, ხოლო მუნიციპალიტეტს ადგილობრივი ბიუჯეტით პროექტების მოწყობა არ დაუგეგმავს და სკვერის მოწყობის პერსპექტივა ჯერჯერობით არ განიხილება. „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ თავისი არსით არ იყო მრავალწლიანი, შესაბამისად, მისი დაფინანსება მთავრობის გადაწყვეტილებით შესაძლებელია აღარ გაგრძელებულიყო მომდევნო წლებში. ბორჯომის მუნიციპალიტეტს პროექტების რეაბილიტაციის სამუშაოების დაგეგმვისას უნდა გაეთვალისწინებინა აღნიშნული გარემოება. შესაბამისად, პროექტი არ უნდა დაგეგმილიყო იმ გათვლით, რომ მისი დასრულება მხოლოდ „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამით“ იქნებოდა შესაძლებელი. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელმა პირებმა პროექტის დაგეგმვისას ვერ გაითვალისწინეს საჭირო ფინანსური რესურსები. 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მიუხედავად იმისა, რომ გამგეობამ დახარჯა 23.0 ათასი ლარი, პროექტები დაუსრულებელია და მოსახლეობა შესრულებული სამუშაოებით ვერ სარგებლობს. რეკომენდაცია №9: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული სამუშაოები უნდა დაგეგმოს ყველა იმ ფაქტორების გათვალისწინებით, რამაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს პროექტის წარმატებით დასრულებას. კონკრეტული პროექტის დაგეგმვის დროს მუნიციპალიტეტმა უნდა შეისწავლოს ფინანსური და მატერიალური რესურსები და აქედან გამომდინარე განსაზღვროს, თუ რამდენად შესაძლებელია პროექტის განხორციელება და დასახული მიზნის მიღწევა. აღნიშნული ხელს შეუწყობს თავიდან აიცილოს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლითაც მოსახლეობა ვერ სარგებლობს. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ პროექტები. მიზანშეწონილია აღწეროს მუნიციპალიტეტმა, დაუსრულებელი მოიძიოს და უფუნქციო დამატებითი ფინანსური სახსრები, გონივრულ ვადებში დაასრულოს დაწყებული ობიექტების მშენებლობა და განსაზღვროს მათი გამოყენების მიმართულებები. აღნიშნული უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის მიერ შექმნილი მატერიალური სიკეთის მოსახლეობისთვის დროულ და ხარისხიან მიწოდებას. 3. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, შიდა აუდიტის სუბიექტი ანგარიშვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის წინაშე და დაწესებულების სხვა სუბიექტებისგან ფუნქციურად დამოუკიდებელია. შიდა აუდიტის სუბიექტი ფუნქციურად დამოუკიდებელია ასევე შიდა აუდიტის დაგეგმვის, განხორციელებისა და ანგარიშგების პროცესში. მუნიციპალიტეტის წარმატებული საქმიანობისათვის მნიშვნელოვანია სისტემის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული შიდა აუდიტის სამსახურის შექმნა. კონტროლისა და შიდა აუდიტის განყოფილების მიზანია გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის სრულყოფა, ფინანსების მართვის გაუმჯობესება, მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვა და ეფექტიანობის გაზრდის ხელშეწყობა; გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირების შიდა აუდიტორული შემოწმება; მოსალოდნელი დარღვევების, სამსახურებრივი გადაცდომების პრევენცია, რისკფაქტორების გამოვლენა, ანალიზი და მათი მიზეზების აღმოფხვრის მიზნით შესაბამისი რეკომენდაციების გაცემა. შიდა აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციები უნდა დაეხმაროს ხელმძღვანელობას ორგანიზაციაში ჩამოაყალიბოს ისეთი სისტემები, რომელიც გააუმჯობესებს ფინანსების მართვას, ორგანიზაციის აქტივების დაცვას, ბუღალტრული აღრიცხვის სათანადო წარმოებას და სხვ. რეკომენდაციების დახმარებით ორგანიზაციამ უნდა შეძლოს ეფექტიანი შიდა კონტროლის სისტემის დანერგვა, რომლითაც შესაძლებელი იქნება ტექნიკური და ფუნქციური ხარვეზების აღმოჩენა, თაღლითობისა და შეცდომების გამოვლენა და პრევენცია. 35 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, თავის მხრივ, ვალდებულია გაითვალისწინოს შიდა აუდიტის ანგარიშში ასახული რეკომენდაციები და უზრუნველყოს მისი დროული შესრულება. გამოვლენილი გარემოება: ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შექმნილია იურიდიული კონსულტირების, სასამართლო საქმეთა წარმოების, კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახური. სამსახური შედგება 2 განყოფილებისაგან: 1. იურიდიული კონსულტირებისა და სასამართლო საქმეთა წარმოების განყოფილება. 2. კონტროლისა და შიდა აუდიტის განყოფილება. შიდა აუდიტის განყოფილება მუნიციპალიტეტის სხვა სუბიექტისგან არ არის ფუნქციურად დამოუკიდებელი, რადგან გაერთიანებულია იურიდიულ განყოფილებასთან. აღნიშნული გარემოება ეწინააღმდეგება საქართველოში მოქმედ კანონმდებლობას. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის იურიდიული კონსულტირების, სასამართლო საქმეთა წარმოების, კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ 2015-2016 წლებში დამტკიცებული შიდა აუდიტორული ანგარიშების შესწავლით გამოვლინდა შემდეგი:  2015-2016 წლებში სამსახურს არ შეუსწავლია გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების საქმიანობა. სამსახურს არ შეუფასებია შეესაბამება თუ არა მუნიციპალიტეტის საქმიანობა დაგეგმილ მიზნებსა და ამოცანებს, რამდენად კანონიერად, მიზნობრივად და ეფექტიანად ხდება დაფინანსების გამოყენება, დანერგილია თუ არა ადეკვატური მართვისა და კონტროლის მექანიზმები და  სხვ. შესაბამისად, არ განუხორციელებია შესაძლო დარღვევებისა და ხარვეზების იდენტიფიცირება. 2016 წელს სამსახურს ჩატარებული აქვს მხოლოდ გამგეობის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირების და ადმინისტრაციულ ერთეულებში მუნიციპალიტეტის გამგებლის წარმომადგენლობების შესაბამისობის აუდიტი. ჩატარებულ აუდიტებზე სამსახურის მიერ არ გაცემულა რეკომენდაციები. ამდენად, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის იურიდიული კონსულტირების, სასამართლო საქმეთა წარმოების, კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახურს არ გაუცია რეკომენდაციები, რაც უზრუნველყოფდა რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას. აღნიშნული მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანდა ეკონომიურად გამოყენებაში, გამგეობის წინაშე მუნიციპალიტეტის არსებული ამოცანების რესურსების ეფექტურად შესრულებასა და მუნიციპალიტეტის მიერ დასახული მიზნების მიღწევაში. რეკომენდაცია №10: ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა, კანონმდებლობის უზრუნველყოს შიდა აუდიტის სამსახურის ჩამოყალიბება. შიდა შესაბამისად, აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება არსებული რისკების შეფასებითა და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 4. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე 4.1. პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი, რომელიც მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებას, 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების ფორმები, რომლებზეც გაიცა აუდიტორული მოსაზრება, შეიცავს: 1. ბალანსს. 2. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით. 3. ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 4. ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 5. ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ. 6. ანგარიშს არასაბიუჯეტო საქმიანობით მიღებული სახსრების მოძრაობის შესახებ. 7. ანგარიშს მიზნობრივი დაფინანსებისა და მიზნობრივი გრანტების შესახებ. 8. ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ. 9. ანგარიშს არასაოპერაციო შემოსავლებისა და არასაოპერაციო ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ. 10. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე. 11. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ. 12. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანების შესახებ. 13. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. 14. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსაზრებით, პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი სამართლებრივი აქტების შესაბამისად:  საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“; 37 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების მყოფი დამტკიცების შესახებ“. 4.2. პირობითი მოსაზრების საფუძვლები 4.2.1. მოთხოვნები დარიცხული ჯარიმებით, სანქციებითა და საკუთრებასთან დაკავშირებული სხვა შემოსავლებით ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი მონაცემებით, 2016 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, გადაუხდელი და მისაღები საიჯარო ქირის ოდენობა საურავის ჩათვლით, შეადგენს 58.4 ათას ლარს, ხოლო 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით - 65.7 ათას ლარს. მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ბალანსის „მოთხოვნები დარიცხული ჯარიმებით, სანქციებითა და საკუთრებასთან დაკავშირებული სხვა შემოსავლების“ მუხლის ნაშთი წლის დასაწყისისათვის შეადგენს 49.2 ათას ლარს, ხოლო ნაშთი წლის ბოლოსათვის - 49.1 ათას ლარს. შესაბამისად, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) „მოთხოვნები დარიცხული ჯარიმებით, სანქციებით და საკუთრებასთან დაკავშირებული სხვა შემოსავლების“ მუხლის ნაშთი წლის დასაწყისისათვის შემცირებულია 9.2 ათასი ლარით, ხოლო ნაშთი წლის ბოლოსათვის - 16.6 ათასი ლარით. გარდა ამისა, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ინფორმაცია დებიტორული დავალიანების შესახებ ორგანიზაციულ ჭრილში - ფორმა №9) შემცირებულია 16.6 ათასი ლარით. 4.2.2. მოთხოვნები საქონლის და მომსახურების მიღებაზე წინასწარი გადახდებით 2015 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა სოფელ საკირეში სტიქიის შედეგად დაზიანებული მონაკვეთის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, ღირებულებით 153.9 ათასი ლარი39. 2015 წლის ბოლოს მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებელს ავანსის სახით ჩაურიცხა 46.1 ათასი ლარი. სამუშაოების შესრულება 2015 წელს არ განხორციელებულა. შესაბამისად, 46.1 ათასი ლარი მუნიციპალიტეტის მიერ აღრიცხული უნდა იყოს ბალანსის მუხლში „მოთხოვნები საქონლის და მომსახურების მიღებაზე წინასწარი გადახდებით“, რაც არ განხორციელებულა. შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) „მოთხოვნები საქონლის და მომსახურების მიღებაზე წინასწარი გადახდებით“, საწყისი მუხლი შემცირებულია 46.1 ათასი ლარით. 39 2015 წლის ხელშეკრულება №465. 38 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 4.2.3. შენობა-ნაგებობები 2016 წელს ბორჯომის მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტები: თავშეყრის ადგილების კეთილმოწყობა, სკვერის შემოღობვა, რიტუალების სახლის მოწყობა და სხვ., საერთო ღირებულებით - 55.5 ათასი ლარი40. აღნიშნული სამუშაოები წარმოადგენს ორგანიზაციის არაფინანსური აქტივის ზრდის ოპერაციას და უნდა აღირიცხოს „შენობა-ნაგებობების“ მუხლში. ფინანსურ ანგარიშგებაში, ოპერაცია ნაცვლად აქტივისა, წარმოდგენილია ხარჯებში, კერძოდ „სხვა ხარჯების“ მუხლში. შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში (ფორმა №1; ფორმა №2-1; ფორმა №5) „შენობანაგებობების“ მუხლი შემცირებულია 61.2 ათასი ლარით; ფინანსურ ანგარიშგებაში (ფორმა №2; ფორმა №3) „სხვა ხარჯების“ მუხლი გაზრდილია 55.5 ათასი ლარით. გარდა ამისა, შესრულებული სამუშაოები წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის აქტივს და უნდა დაერიცხოს ცვეთა, რაც არ განხორციელებულა. დასარიცხი ცვეთის თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ფორმა №2; №3 და №5) „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლი არასწორად არის წარმოდგენილი. ასევე, დასარიცხი ცვეთა გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 4.2.4. დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილ ფინანსურ ანგარიშგებაში „შენობანაგებობების“ მუხლში 2016 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით არის აღრიცხული 46.2 ათასი ლარის41, ხოლო 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით 321.9 ათასი ლარის ისეთი აქტივი42, რომლებიც არის გარდამავალი პროექტები და მათი საბოლოო მიღება არ მომხდარა საანგარიშგებო წელს. ამასთანავე, აღნიშნულ აქტივებს ერიცხება ცვეთა. მუნიციპალიტეტის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, აღრიცხულ არაფინანსურ აქტივებზე სამუშაოები არ არის დასრულებული. შესაბამისად, სამეურნეო ოპერაცია ასახული უნდა იყოს არა „შენობა-ნაგებობების“ მუხლში, არამედ „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივში“ და არ უნდა ერიცხებოდეს ცვეთა. შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში „შენობა - ნაგებობების“ მუხლის 2016 წლის საწყისი ნაშთი გაზრდილია 46.2 ათასი ლარით, ხოლო საბოლოო ნაშთი - 321.9 ათასი ლარით. შესაბამისად, იმავე თანხით შემცირებულადაა წარმოდგენილი „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივის“ მუხლის საწყისი და საბოლოო ნაშთები (ბალანსი - ფორმა №1, ფორმა №2-1, ფორმა №5). გარდა ამისა, ცვეთის დარიცხვის გამო, არასწორადაა წარმოდგენილი „ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“, „ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ და „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“ (ბალანსის დანართი ფორმა №2, ფორმა №3 და ფორმა №5). 40 2016 წლის ხელშეკრულებები: №316, №320, №327, №289, №331. 41 2015 წლის ხელშეკრულება №438, №379. 42 2016 წლის ხელშეკრულება №369, №338. 39 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 5. ბორჯომის მუნიციპალიტეტში წინა პერიოდში ჩატარებული აუდიტის შედეგად გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების მდგომარეობა 2013 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2009-2012 წლების საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის შესაბამისობის და 2012 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი, რომლის შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანება. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტის მიმდინარეობისას გაირკვა, რომ შესაბამისი ღონისძიებები გატარებულია სხვადასხვა დარღვევა-ნაკლოვანების გამოსასწორებლად და ანგარიშში მოცემული გარემოებები მუნიციპალიტეტის მიერ შემდგომი რეაგირებისათვის გადაგზავნილია სამართალდამცავ ორგანოებში. კერძოდ:  შპს „მშენებელი XXI+“-სს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში 2012 წელს შესრულებული აქვს სხვადასხვა შენობის სახურავების სარებილიტაციო სამუშაოები. წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოს აქტების (ფორმა №2) მიხედვით, შესრულებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 310.9 ათასი ლარი, ექსპერტიზით კი ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების ღირებულება შეადგენს 287.4 ათასი ლარს, ხოლო გამგეობის მიერ ანაზღაურებულია 295.5 ათასი ლარი. ამდენად, შპს „მშენებელი XXI+“-სს დაუსაბუთებლად ჩაერიცხა 8.1 ათასი ლარი. აღნიშნული თანხა დაბრუნდა ბიუჯეტში.  2012 წელს ბორჯომის განხორციელებულია 1180.9 მუნიციპალიტეტის ათასი ლარის მიერ 57 შემთხვევაში სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული შესყიდვა ისე, რომ არ არის მოთხოვნილი და მიმწოდებლების მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივი დანახარჯები და ქვეკონტრაქტორების მიერ შესრულებული სამუშაოები. გათვალისწინებულია აღნიშნული ხარვეზი და სამშენებლო სამუშაოების გამარტივებული შესყიდვის დროს თანხის ანაზღაურება ხდება „ტექნიკური რეგლამენტი - სამშენებლო სამუშაოების სახელმწიფო შესყიდვისას ზედნადები ხარჯებისა და გეგმური მოგების განსაზღვრის წესის“ დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილების შესაბამისად.  2009 წელს ხელშეკრულებაში გაუთვალისწინებლად და საბანკო გარანტიის წარდგენის გარეშე, შპს ,,ბორჯომის კეთილმოწყობაზე“ ავანსად ჩარიცხულია 26.0 ათასი ლარი. 2010 წელს შპს „ბიზნეს ჯგუფი 2010“-ზე ხელშეკრულებაში ჩასარიცხი ავანსის პროცენტის მითითების გარეშე, ავანსად ჩარიცხულია 64.0 ათასი ლარი. 2011 წელს ი/მ „იოსებ ტალახაძეზე“ ავანსად ჩარიცხულია 85.0 ათასი ლარი, მაშინ, როდესაც ხელშეკრულება წინასწარ ანგარისწორებას არ ითვალისწინებდა. ხარვეზის გამოვლენის შემდგომ, ავანსის გაცემა ხდება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად.  2009-2012 წლებში გამგეობის მიერ არ მომხდარა იჯარით გაცემული ქონებიდან მისაღები შემოსავლის სათანადო აღრიცხვა; არ იყო გამოყვანილი გადაუხდელი 40 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში საიჯარო ქირის ნაშთები; არ იყო დარიცხული და გამოთხოვილი მოიჯარეებზე საჯარიმო სანქციები. 14 მოიჯარის გადაუხდელი საიჯარო ქირა შეადგენდა 13.5 ათას ლარს, ხოლო ქირის დროულად ჩაურიცხაობაზე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საჯარიმო სანქცია (საურავი) შეადგენდა 13.5 ათას ლარს. გამგეობამ მოაწესრიგა იჯარით გაცემული ქონების შემოსავლის აღრიცხვა, ყოველი თვის ბოლოს ხდება როგორც ძირითადი საიჯარო ქირის, ასევე დარიცხული საურავის ნაშთების გამოყვანა. შემდგომი რეაგირების მიზნით, შეტყობინებები ეგზავნებათ (ხელშეკრულებების მოიჯარეებს. პირობების) დავალიანების შემთხვევაში, არ გადახდის ინფორმაცია მიეწოდება მუნიციპალიტეტის გამგებელს. გატარებული ღონისძიებების შედეგად 20142016 წლებში იჯარით გაცემულ ქონებებზე იჯარის თანხები მთლიანად არის დაფარული.  2010 წელს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული შენობა, ღირებულებით 167.4 ათასი ლარი, საკრებულოს თანხმობისა და მუნიციპალიტეტისათვის ალტერნატიული ფართის ფლობის გარეშე გადაცემულია სახელმწიფოსათვის. ამას გარდა, აღნიშნული ქონება 2011-2012 წლებში გამგეობის ბალანსიდან მოხსილი არ იყო და ერიცხებოდა 3.5 ათასი ლარის ცვეთა. 2014 წელს აღნიშნული შენობა მოიხსნა მუნიციპალიტეტის ბალანსიდან.  2012 წელს სრულად ამორტიზებული ძირითადი აქტივები, რომლის პირვანდელი ღირებულება 104.3 ათასი ლარია, არ იყო მოხსნილი ბალანსიდან და გადატანილი ბალანსის საცნობარო მუხლში „ამორტიზებული ძირითადი აქტივები“ (08). ამორტიზებული ძირითადი აქტივი მოხსნილია ბალანსიდან და გადატანილია შესაბამის საცნობარო მუხლში.  2012 წლის მუნიციპალიტეტის ბალანსზე ირიცხებოდა 29.9 ათასი ლარის მატერიალური ფასეულობები, რომლებიც ისე იყო გადაცემული სხვადასხვა ორგანიზაციებზე, რომ ხელშეკრულებები არ გაფორმებულა ქონების რაიმე ფორმით გადაცემაზე. გამოვლენილი გარემოების შემდგომ, მატერიალური ფასეულობების გადაცემა ხდება მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანების საფუძველზე, რაზეც ფორმდება შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტი.  2012 წელს მუნიციპალიტეტში არ მომხდარა მუნიციპალიტეტის ბალანსზე რიცხული ქონების (უძრავი და მოძრავი) ინვენტარიზაცია საქართველოს ფინასთა სამინისტროს მიერ დადგენილი წესით. ინვენტარიზაციის კომისიის შექმნის მიუხედავად, ინვენტარიზაციები დამთავრებული არ იყო, ასევე არ იყო შედგენილი შედარების უწყისი და გამოყვანილი ინვენტარიზაციის შედეგები. გამოვლენილი გარემოების შემდგომ, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. ინვენტარიზაცია დასრულებულია  შპს „ბიზნეს ჯგუფი 2010“-ისგან მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა 80.0 ათასი ლარის ღირებულების ნაგავმზიდი ავტომანქანა, რომლის მიწოდებაც 11 დღის დაგვიანებით მოხდა. თუმცა, მუნიციპალიტეტის მიერ საჯარიმო სანქცია გატარებულია მხოლოდ სამ დღეზე. 8 დღის ვადაგადაცილებაზე დაურიცხავი ჯარიმა შეადგენს 6.4 ათას ლარს. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული საკითხი გადაგზავნილია პროკურატურაში. 41 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N 13/36 გარდაბნის მუნიციპალიტეტი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტის, 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯებისა და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა .............................................................................................................................3 რეკომენდაციები..............................................................................................................................................5 შესავალი............................................................................................................................................................8 ძირითადი ტექსტი ....................................................................................................................................... 13 1. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01.00)............................................................................................................................................................ 13 1.1 შრომის ანაზღაურება ............................................................................................................... 13 1.2 საქონელი და მომსახურება..................................................................................................... 16 2. ორგანიზაციული და პერსონალის მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზები..................... 26 3. შესყიდვების მართვა ........................................................................................................................ 27 3.1 გაფორმებული ხელშეკრულებისა და თანამდევი დოკუმენტების სისტემაში ატვირთვა ............................................................................................................................................... 27 3.2 შესყიდვების მონეტარული ზღვრები................................................................................... 28 3.3 სატენდერო კომისიის საქმიანობა ......................................................................................... 29 4. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03.00)............................................................................................................................................................ 31 5. 6. 4.1 კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია. 31 4.2 მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები........................................................ 33 4.3 გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები ...................................... 33 4.4 შესყიდვის ობიექტების მიწოდების ვადების ცვლილებები............................................. 35 4.5 შესრულებული სამუშაოების ხარისხი ................................................................................. 37 4.6 სოფლის მხარდაჭერის პროგრამები...................................................................................... 39 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე ............................... 41 5.1 პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ................................................ 41 5.2 პირობითი მოსაზრების საფუძვლები................................................................................... 42 სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების ხაზგასმა ................................................................................. 48 6.1 ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა ....................................................................... 48 7. წინა აუდიტის დროს გამოვლენილი დარღვევები..................................................................... 49 8. შიდა აუდიტი .................................................................................................................................... 49 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი .................................................................................................. 51 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები......................................................................................... 51 2 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯებისა და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი დარღვევა-ნაკლოვანებები:  მუნიციპალიტეტმა არ გაითვალისწინა საქართველოს მთავრობის რეკომენდაცია და არ მიიღო პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესი გამგეობის საჯარო მოსამსახურეებზე. გაცემული პრემიების ჯერადობა აღემატება რეკომენდებულ ზღვრულ ნორმას. მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული საბიუჯეტო თანხების რაციონალური და ეკონომიური ხარჯვის ვალდებულება.  მუნიციპალიტეტმა შტატით გათვალისწინებულ საჯარო მოხელეებზე დანამატები გასცა სათანადო დასაბუთების გარეშე. კერძოდ, სამართლებრივი აქტები არ შეიცავს მითითებას მოხელის ზეგანაკვეთური მუშაობის, საპასუხისმგებლო ფუნქციური კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა გარემოებების შესახებ.  მუნიციპალიტეტმა შტატგარეშე მოსამსახურეები დაიქირავა დატვირთვისა და მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად, რაც არ შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას. ასევე, დაქირავებულების რაოდენობა აღემატება თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილ ზღვრულ ნორმას.  მუნიციპალიტეტმა შტატგარეშე მოსამსახურეებზე საპრემიო თანხები გასცა სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე, რაც არ არის განპირობებული დაქირავებულის საქმიანობის ხარისხით და სირთულით.  მუნიციპალიტეტმა შტატგარე მოსამსახურეებზე დანამატები გასცა კანონშეუსაბამოდ, რადგან მოქმედი კანონმდებლობა დანამატის გაცემას ითვალისწინებს მხოლოდ საჯარო მოხელეებზე.  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა მუნიციპალიტეტში აღემატება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. შედეგად, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯის გაწევისას არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები. აგრეთვე, ავტომანქანების ნაწილი არ იძებნება ან დაზიანებულია ავტო-სატრანსპორტო შემთხვევების შედეგად.  მუნიციპალიტეტმა, ზოგიერთ შემთხვევაში, არასწორად გამოიყენა გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივი და ტენდერის გარეშე შეისყიდა სამუშაოები და მომსახურება, რომელთა 3 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში წინასწარი დაგეგმვა შეიძლებოდა. მუნიციპალიტეტმა დაკარგა სატენდერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. გარდა ამისა, გამარტივებული შესყიდვის დროს მიწოდების ფასი დგინდება არაკონკურენტულ გარემოში, მხარეების მოლაპარაკების საფუძველზე. ხელშეკრულების ფასი შეიძლება განსხვავდებოდეს საბაზრო ღირებულებისაგან და შეიცავს საბიუჯეტო თანხების არაეკონომიური ხარჯვის რისკებს.  მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიამ, სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელებისას, რიგ შემთხვევებში პრეტენდენტებს დისკვალიფიკაცია არასწორად მისცა. შედეგად, გაიზარდა შესყიდვის ღირებულება, რაც არაეკონომიურად განკარგული საბიუჯეტო რესურსია.  დასახლებულ ტერიტორიაზე დაგვა-დასუფთავებისა და ნარჩენების მართვის მომსახურების გაწევა გათავისუფლებულია დამატებული ღირებულების გადასახადისაგან. მუნიციპალიტეტმა რიგ შემთხვევებში მომსახურება შეისყიდა ამ გადასახადის დარიცხვით და გასწია ზედმეტი საბიუჯეტო ხარჯი.  ცალკეული ხელშეკრულების შესრულებისას, მუნიციპალიტეტმა შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადები გაზარდა არაობიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით და/ან არ გამოიყენა საჯარიმო სანქციები. შედეგად, მოსახლეობამ დადგენილ დროში ვერ მიიღო დაგეგმილი ეკონომიკური სიკეთე, ხოლო მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი ფინანსური რესურსი.  მუნიციპალიტეტმა რიგი სამშენებლო სამუშაოები შეისყიდა გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით. ობიექტები ჩაბარებულია და ანგარიშსწორება განხორციელებულია ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და არსებული პრაქტიკით იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას.  აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ ინფრასტრუქტურული პროექტების გარკვეული ნაწილი დაზიანებულია. მუნიციპალიტეტს არ მიუმართავს მიმწოდებლებისათვის ხელშეკრულების პირობების მიხედვით საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოსწორების მოთხოვნით. შედეგად, მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული სარგებელი გრძელვადიან პერიოდში.  მუნიციპალიტეტმა განახორციელა ცალკეული ობიექტების რეაბილიტაცია, რომლებსაც არ აქვს ფუნქციური დატვირთვა. აღნიშნული განაპირობა ფინანსური რესურსების ხარჯვისა და სამუშაოების დაგეგმვაში არსებულმა ხარვეზებმა. მუნიციპალიტეტმა გასწია არაეფექტიანი ხარჯი, რადგან ვერ მიაღწია ღონისძიების ფარგლებში დასახულ მიზანს.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე.  მუნიციპალიტეტი სრულად არ აღრიცხავდა საიჯარო ხელშეკრულებებს და არ ჰქონდა დაწესებული კონტროლი კუთვნილი თანხების მიღებაზე. ამასთანავე, მუნიციპალიტეტი არ ფლობდა ინფორმაციას სხვა სუბიექტის მიერ მისი ქონებით სარგებლობის შესახებ. 4 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. დარღვევა - რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტის განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. რეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ, აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეებზე დამატებითი ანაზღაურების გაცემის შესახებ. მიღებული წესით, მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასებისა და დასაბუთების საფუძველზე, უნდა დარეგულირდეს დამატებითი ანაზღაურების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №3: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას შრომითი ხელშეკრულებით დაქირავება კანონმდებლობით დადგენილი ზღვრის დარღვევით. ამასთანავე, ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად1. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. რეკომენდაცია №4: წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევისას, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დააფინანსოს ისეთი ღონისძიებები, რომლებიც უშუალოდ არ უკავშირდება მუნიციპალიტეტის საქმიანობას, მის მიზნებსა და ამოცანებს; მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების კატეგორია, მიზანი, მიღების ფორმა, გამასპინძლების ეტიკეტი, ანგარიშსწორებისათვის წარმოსადგენი დოკუმენტების ჩამონათვალი და კონტროლის სხვა მექანიზმები, რაც ხარჯებს საჯაროს და შედეგზე ორიენტირებულს გახდის. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა პირველ რიგში გაითვალისწინონ ის 1„ საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციით. 5 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის რეკომენდაცია №5: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ, აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. მუნიციპალიტეტმა დაიწყოს სამართლებრივი ღონისძიებები საგზაოსატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაზიანებული და დანაკლისი ავტომანქანების დაბრუნების/კომპენსირების მიზნით და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ. რეკომენდაცია №6: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება დოკუმენტის ხარჯის წარმოდგენის გაწევის გარეშე; დამადასტურებელი მნიშვნელოვანია, რომ პირველადი აღრიცხვის საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია №7: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის, მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. რეკომენდაცია №8 გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადების ცვლილება არ განახორციელოს დაუსაბუთებელი გარემოებებით, გაითვალისწინოს მხოლოდ ობიექტური და ფორსმაჟორული საფუძვლების არსებობობა. ყველა დანარჩენ შემთხვევაში ვადებისა და სხვა პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ პროდუქტის მიღება, რომელიც 6 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დაგეგმილია ადგილობრივი თვითმართველობის განვითარებისათვის და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად. ამასთანავე, მუნიციპალიტეტმა მოსახლეობის შეისწავლოს მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №9: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა, სამუშაოების შესყიდვისას, დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, თუ რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ რეგულარულად უნდა აწარმოოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე, მუნიციპალიტეტმა გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. რეკომენდაცია №10: მუნიციპალიტეტმა ინფრასტრუქტურული დახვეწოს პროექტების ობიექტების დაგეგმვისას, მშენებლობა-რეაბილიტაციის გარდაბნის შესახებ გადაწყვეტილებების მიღების პროცედურები. შეისწავლოს მოსახლეობის საჭიროებები, განსახორციელებელი პროექტების მოსალოდნელი შედეგები, შესაძლო ხელშემშლელი ფაქტორები და აღნიშნულის გათვალისწინებით, პრიორიტეტულად განსაზღვროს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლებიც გააუმჯობესებს მოსახლეობის სოციალ-ეკონომიკურ მდგომარეობას; უზრუნველყოს საერთო საზოგადოებრივი აზრის შესწავლა და შედეგების მაქსიმალური გათვალისწინება, რაც გამორიცხავს გაწეული არაეფექტიანი ხარჯების მსგავს შემთხვევებს; უკვე შესყიდულ ობიექტებს, შესაძლო მოკლე ვადაში, მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა ან განკარგოს ისინი სხვა ფორმით, რათა უზრუნველყოს შექმნილი მატერიალური სიკეთის მოსახლეობისთვის დროული და ხარისხიანი მიწოდება. რეკომენდაცია №11: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საარქივო მასალებისა და სარგებლობაში გაცემული ქონების ფაქტობრივი მდგომარეობის ანალიზით, დააზუსტოს ქონების მოსარგებლეთა მონაცემები და იზრუნოს გადაუხდელი თანხებისა და საურავის ბიუჯეტში მობილიზებისათვის. ამასთანავე, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებიც ვალდებული იყვნენ ქონების აღრიცხვასა და განკარგვაზე, გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. რეკომენდაცია №12: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს ზოგადად თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება, არსებული რისკების მარეგულირებელ ნორმებთან რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის შეფასებით შესაბამისობის და მოქმედ კანონმდებლობასა დადგენის გზით. ამასთანავე, საქმიანობის ეკონომიურობის, და შეიმუშაოს ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. 7 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესავალი აუდიტის საგანი - გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი; - 2015-2016 წლებში ,,წარმომადგენლობითი და აღმასრულებებლი ორგანოების დაფინანსების" (პროგრამის კოდი: 01.00), ,,ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის" (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი; - მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა.  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა.  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის მასშტაბი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსურმა აუდიტმა, მოიცვა ფინანსური ანგარიშგების საბალანსო ნაშთი - 88 533.7 ათასი ლარი, 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 33 832.5 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და 8 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში განკარგვის შესაბამისობის აუდიტის მასშტაბი გავრცელდა 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით მუნიციპალიტეტის ბალანსზე აღრიცხულ 79 519.7 ათასი ლარის არაფინანსურ აქტივებზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა მიზნებიდან პასუხისმგებელია გამომდინარე, სახელმწიფო მოწოდებული აუდიტის ინფორმაციის სამსახურისთვის, სისრულესა და აუდიტის სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტი წარიმართა აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810, 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას იმ მიზნით, რათა მიღებული იქნეს გონივრული რწმუნება იმასთან დაკავშირებით, შეესაბამება თუ არა მუნიციპალიტეტის საქმიანობა მოქმედ კანონმდებლობას, აუდიტის საგნის შესაბამისად. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. აუდიტის ჯგუფის მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები2 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“; – საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“; 2 საანგარიში პერიოდში მოქმედი რედაქციების მიხედვით. 9 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში – საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის #449 დადგენილება „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ”; – საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“; – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქცია“; – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული – ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“; სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის N9 ბრძანება „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესახებ გარდაბნის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც ჰყავს აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოები, აქვს საკუთარი ქონება და ბიუჯეტი. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 19 ადმინისტრაციულ ერთეულს და მოიცავს 43 სოფელს და ერთ ქალაქს3. მუნიციპალიტეტი საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს ორგანული კანონის - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად. კანონმდებლობით მუნიციპალიტეტს გააჩნია საკუთარი და დელეგირებული უფლებამოსილებები. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი და საბიუჯეტო პროგრამები. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშებზე დაყრდნობით, 2015-2016 წლების შემოსულობებმა - 49 397.0 ათასი ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 45 317.0 ათასი ლარი შეადგინა. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტები 2013 წლიდან პროგრამულად იგეგმება. პროგრამა წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში. პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული. მის ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს მისაღები საბოლოო და შუალედური შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე 3 http://mreg.reestri.gov.ge/ 10 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გადანაწილებული რესურსები. პრიორიტეტების დოკუმენტით პარალელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების შესრულებაზე პასუხისმგებელია გარდაბნის მუნიციპალიტეტი და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირები. შესრულების წლიური ანგარიშების მიხედვით, 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამების ფარგლებში გაწეულმა ხარჯმა 33 832.5 ათასი ლარი შეადგინა. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 ცხრილში: ცხრილი №1. მუნიციპალიტეტის მიერ 2015-2016 წლებში გაწეული ხარჯი პროგრამების მიხედვით (ათასი ლარი) კოდი 01 00 03 00 დასახელება წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია სულ 2015 წელი 2016 წელი სულ 4 997.7 5 401.2 10 398.9 10 077.4 13 356.2 23 433.6 15 075.1 18 757.4 33 832.5 შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა 2015 წლის პროგრამული ხარჯი 15 075.1 ათასი ლარის, ხოლო 2016 წელს - 18 757.4 ათასი ლარის ოდენობით. ნაშთის ცვლილება. 2015 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, გარდაბნის მუნიციპალიტეტს საბიუჯეტო ნაშთის სახით ერიცხებოდა 4 865.7 ათასი ლარი. აღნიშნული თანხიდან გამგეობამ 2015 წელს დაგეგმა 4 678.7 ათასი ლარის გამოყენება, თუმცა ფაქტობრივად დახარჯა 933.8 ათასი ლარი და შესაბამისად, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 3 931.9 ათასი ლარის ფულადი სახსრები. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთი იყო 2 705.5 ათასი ლარი. 2016 წლის ბიუჯეტით გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა 3 753.1 ათასი ლარის ნაშთის გამოყენება და საბოლოო ნაშთის 178.8 ათას ლარამდე შემცირება. მიუხედავად ამისა, წლის განმავლობაში 5013.7 ათასი ლარის ნაშთის დაგროვების გამო, წლის ბოლოს ნაშთად დარჩა 8 945.6 ათასი ლარი. მათ შორის, თავისუფალი ნაშთია 7 817.1 ათასი ლარი. 2015 წელს მუნიციპალიტეტის გადასახდელების ფაქტობრივმა შესრულებამ 20 346.6 ათასი ლარი შეადგინა, ხოლო აუთვისებელი დარჩა 3 931.9 ათასი ლარის ფულადი სახსრები. 2016 წელს გადასახდელების ფაქტობრივი შესრულება 24 970.4 ათასი ლარია. მუნიციპალიტეტმა ვერ აითვისა 8 945.6 ათასი ლარი4. 2016 წელს ნაშთის დაგროვება ძირითადად „არაფინანსური 4 მუნიციპალიტეტს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 2016 წელს მიღებული აქვს ტრანსფერი 7 171.8 ათასი ლარი. 11 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აქტივების ზრდის“ მუხლის შეუსრულებლობამ განაპირობა. კერძოდ, ნაცვლად 14 032.1 ათასი ლარისა, გაიხარჯა 10 931.3 ათასი ლარი (78%). შესაბამისად, არ დაგეგმილა და/ან არ შესრულდა 3 100.8 ათასი ლარის ღირებულების სამუშაოები. მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო ბიუჯეტით გათვალისწინებული ინფრასტრუქტურული პროექტების შესრულება და ნაშთად რიცხული თავისუფალი საბიუჯეტო თანხები ვერ მიმართა მოსახლეობის საჭიროებისათვის. 2016 წელს, წინა წელთან შედარებით, წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების შრომის ანაზღაურება გაზრდილია 400 ათას ლარზე მეტი თანხით. საბიუჯეტო ნაშთის ზრდა მნიშვნელოვნად განაპირობა შემოსულობების, კერძოდ, არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადის არასწორმა დაგეგმვამ. 2015 წელს მიწის გადასახადის ფაქტობრივი შესრულება 4 347.3 ათასი ლარით განისაზღვრა, ხოლო 2016 წელს მუნიციპალიტეტმა დაგეგმა მხოლოდ 2 049.2 ათასი ლარის შემოსავალი. საბოლოოდ, 2016 წელს ამ გადასახადით მობილიზებულმა თანხამ 5 857.2 ათასი ლარი შეადგინა. პასუხისმგებელმა პირებმა სათანადოდ ვერ განმარტეს მიწაზე ქონების გადასახადის გეგმის შემცირების მიზეზები. დიაგრამა №1. ბიუჯეტის გადასახდელები, აუთვისებელი და თავისუფალი ნაშთები 2015-2016 წლებში (ათასი ლარი) 2015 წელი 24 970.4 2016 წელი 20 346.6 8 945.6 3 931.9 7 817.1 2 705.5 რეკომენდაცია №1: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ საბიუჯეტო სახსრების ეფექტიანი მართვის უზრუნველყოფის მიზნით, ბიუჯეტი დაგეგმოს იმგვარად, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს მუნიციპალიტეტის საჭიროებისათვის და საკუთარ ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები მიმართოს სხვადასხვა პრიორიტეტული პროექტის განსახორციელებლად. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის წინაშე არსებული პრობლემების დროულ მოგვარებას. 12 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ძირითადი ტექსტი 1. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება (პროგრამის კოდი: 01.00)5 ზოგადი მიმოხილვა: „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტის გამართულ ფუნქციონირებას. პროგრამიდან ფინანსდება საკრებულოსა და გამგეობის შენახვის ხარჯები, მათ შორის, თანამდებობრივი სარგო, პრემია, დანამატი და სხვ. პროგრამა ასევე მოიცავს არაფინანსური აქტივების ზრდას, გრანტებს, წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანებების დაფარვასა და სხვადასხვა ხარჯებს. 2015-2016 წლებში აღნიშნული პროგრამის დაფინანსებისათვის გაიხარჯა 10 398.9 ათასი ლარი. პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები მუხლობრივად ჩაშლილია №2 ცხრილში: ცხრილი №2. 2015-2016 წლებში 01 00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) პროგრამის დასახელება 2015 წელი 2016 წელი 4 997.7 5 401.2 10 398.9 4 620.0 4 989.3 9 609.3 შრომის ანაზღაურება 3 130.6 3 556.7 6 687.3 საქონელი და მომსახურება 1 383.9 1 217.1 2 601.0 პროცენტი 67.9 51.1 119.0 გრანტები 0 45.0 45.0 სოციალური უზრუნველყოფა 23.8 31.7 55.5 სხვა ხარჯები 13.8 87.7 101.5 არაფინანსური აქტივების ზრდა 122.5 157.6 280.1 ვალდებულებების კლება 255.2 254.3 509.5 კოდი 01 00 წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსება ხარჯები სულ 1.1 შრომის ანაზღაურება საჯარო მოსამსახურეს საჯარო სამსახურში საქმიანობის პერიოდში მიეცემა შრომის ანაზღაურება, რომელიც მოიცავს ხელფასებს და სოციალურ შენატანებს. ხელფასები გაიცემა თანამდებობრივი სარგოს, პრემიის (წახალისება), კანონით გათვალისწინებული დანამატების, ჰონორარის და სხვა სახით. წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საშტატო ნუსხით განსაზღვრულ საჯარო მოხელეებზე 2015-2016 წლებში შრომის ანაზღაურების სახით გაცემულია სულ 6 687.3 ათასი ლარი. მათ შორის, 2015 წელს - 3 130.6 ათასი ლარი და 2016 წელს - 3 556.7 ათასი ლარი. წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების საქმიანობა, გარდა 01.00 პროგრამისა, მიზნობრივი ტრანსფერის ფარგლებში დაფინანსებულია აგრეთვე 02.00 პროგრამით. კერძოდ, 2015-2016 წლებში პროგრამის გადასახდელებმა საგანგებო სიტუაციების მართვისა და სამხედრო აღრიცხვისა და გაწვევის სამსახურებისათვის 708.6 ათასი ლარი შეადგინა. 5 13 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ცხრილი №3. 2015-2016 წლებში გაცემული შრომის ანაზღაურება (ათასი ლარი) შრომის ანაზღაურება 2015 სულ 2016 თანამდებობრივი სარგო 1 818.7 2 777.6 4 596.3 პრემია 700.6 734.5 1 435.1 ფულადი ჯილდო 76.5 42.9 119.4 დანამატი 534.8 1.7 536.5 3 130.6 3 556.7 6 687.3 სულ 1.1.1. პრემია და დანამატი კრიტერიუმი: სახელმწიფო დაქვემდებარების საჯარო დაწესებულებებში პრემიის გაცემის ჯერადობა და რაოდენობა განსაზღვრულია საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად6. კერძოდ, პრემია გაიცემა დასაქმებული პირების მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების (საჯარო დაწესებულებაში სამუშაოს შეფასების სისტემის არსებობის შემთხვევაში) ან/და დასაბუთების საფუძველზე. დასაქმებულ პირზე ერთჯერადად გაცემული პრემიის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს აღნიშნული პირის თანამდებობრივ სარგოს. პირზე პრემია შეიძლება გაიცეს კვარტალში ერთხელ. პრემია შესაძლებელია გაიცეს, ასევე, არა უმეტეს წელიწადში სამჯერ, საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრულ უქმე დღეებთან დაკავშირებით, ამ წესით დადგენილი ზღვრული ოდენობისა და პრინციპების დაცვით. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს ეთხოვათ პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესის მიღება, აღნიშნული სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული წესისა და პრინციპების მიხედვით. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად7, საჯარო მოხელეს სახელფასო დანამატი ეძლევა: საკლასო ჩინის მიხედვით, ზეგანაკვეთური მუშაობისა და განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვის გათვალისწინებით, დამატებითი ფუნქციების დაკისრებისას, სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისაგან გათავისუფლების გარეშე8. გარემოება: საქართველოს მთავრობის დადგენილება პრემიის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ, ადგილობრივი თვითმმართველობის მიუხედავად ამისა, საბიუჯეტო ორგანოების თანხების მიმართ სარეკომენდაციო რაციონალური და ხასიათისაა. ეკონომიური ხარჯვის ვალდებულებიდან გამომდინარე, გარდაბნის მუნიციპალიტეტს (შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს) უნდა ეხელმძღვანელა აღნიშნული სამართლებრივი აქტის მოთხოვნებით, რაც არ შეასრულა. კერძოდ, დადგენილების მუნიციპალიტეტმა საფუძველზე მიღებული ვერ წარმოადგინა სამართლებრივი საქართველოს აქტი მთავრობის გამგეობის საჯარო მოსამსახურეებისათვის პრემიების ოდენობის განსაზღვრისა და გაცემის წესის შესახებ. 6 „საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 ივლისის #449 დადგენილება. 7 2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად. 8 საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“, მუხლები 37, 57, 71. 14 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პრემიის, მათ შორის ფულადი ჯილდოს სახით, 2015 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საჯარო მოხელეებზე გაიცა 777.1 ათასი ლარი. პრემიების გაცემაზე, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის მიერ გამოცემულია 34 ბრძანება. მათ შორის, 23 შემთხვევაში 522.0 ათასი ლარი საჯარო მოხელეებზე გაცემულია დაკისრებული მოვალეობის სანიმუშო შესრულებისათვის, 4 შემთხვევაში 126.7 ათასი ლარი გაიცა სადღესასწაულო პრემიის სახით, ხოლო 7 სამართლებრივი აქტი არ შეიცავს დასაბუთებას 128.4 ათასი ლარის პრემიის გაცემაზე. საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად, საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულმა წლის განმავლობაში პრემია შესაძლებელია აიღოს არა უმეტეს 4-ჯერ. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 2015 წელს საქართველოს მთავრობის რეკომენდაცია არ გაითვალისწინა არც პრემიების ჯერადობის მხრივ. კერძოდ, 2015 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 110 მოსამსახურეზე პრემია გაიცა 5-ჯერ და მეტჯერ, მათ შორის, 37 მოსამსახურეზე, წლის განმავლობაში პრემია გაიცა 8-ჯერ, ხოლო 1 მოსამსახურეზე - 9-ჯერ. 2016 წელს პრემიის, ფულადი ჯილდოსა და დანამატის სახით გაიცა სულ 779.1 ათასი ლარი, რაც თანამდებობრივი სარგოს - 2 777.6 ათასი ლარის 28%-ია. 2 მოსამსახურეზე წლის განმავლობაში პრემია გაიცა 6-ჯერ, ხოლო 13 მოსამსახურეზე - 5-ჯერ. საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტის საფუძველზე გარდაბნის მუნიციპალიტეტს არ განუსაზღვრავს გამგეობის საჯარო მოსამსახურეებზე პრემიების გაცემის წესი. თვითმმართველი ერთეულებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათის მიუხედავად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულია პრემიის გაცემის პოლიტიკა საჯარო დაწესებულებებისათვის და მიმართულია საბიუჯეტო თანხების ეკონომიური და რაციონალური ხარჯვის ვალდებულების დაცვისაკენ. საჯარო ფინანსების მართვის ერთიანი მიდგომიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტს პრემიების გაცემის დროს უნდა გაეთვალისწინებინა კანონმდებლობით რეკომენდებული ზღვრული ნორმები, რაც არ განახორციელა. აღსანიშნავია, რომ გარდა საპრემიო თანხებისა, მუნიციპალიტეტის საჯარო მოსამსახურეები ასევე იღებდნენ დანამატს. 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის თანამშრომლებზე გამგებლის ბრძანებების შესაბამისად, გაცემულია დანამატი 536.5 ათასი ლარის ოდენობით. მათ შორის, 2015 წელს - 534.8 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 1.7 ათასი ლარი. 21 შემთხვევაში 24.3 ათასი ლარის დანამატი გაცემულია შესაბამისი საფუძვლის მითითების გარეშე. 15 სამართლებრივ აქტში 512.2 ათასი ლარის დანამატის გაცემის მოტივად მითითებულია სამსახურებრივ მოვალეობათა სანიმუშოდ შესრულება, რაც შეიძლება წარმოადგენდეს პრემიის და არა დანამატის გაცემის პირობას. ბრძანებები არ შეიცავს ინფორმაციას საჯარო მოსამსახურის ზეგანაკვეთური მუშაობის, საპასუხისმგებლო ფუნქციური დატვირთვის ან სხვა გარემოების შესახებ, გაცემის ობიექტური საჭიროება და მიზანშეწონილობა სათანადოდ არ არის დასაბუთებული და არ შეესაბამება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ 2015 წელს გაცემული პრემიის, ჯილდოსა და დანამატის ანალიზი იძლევა შემდეგ სურათს: საჯარო მოხელეების დამატებითმა ანაზღაურებამ შეადგინა 1 311.9 ათასი ლარი, რაც თანამდებობრივი სარგოს 72%-ია. ერთმა მოხელემ დამატებითი 15 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ანაზღაურება მიიღო 13-ჯერ, 16-მა მოხელემ - 12-ჯერ, 56-მა მოხელემ 11-ჯერ, ხოლო 102-მა მოხელემ - 10-ჯერ. ერთ მოსამსახურეზე დამატებითი ანაზღაურება გაცემულია წლიური თანამდებობრივი სარგოს 110%-ის ოდენობით, 3-მა მიიღო სარგოს 100%-ის, 12-მა 90%-ზე მეტი მოცულობით და ა.შ. საკრებულოს თავმჯდომარემ, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილემ და აპარატის უფროსმა 2015 წელს დამატებითი ანაზღაურება მიიღეს 8-ჯერ, გამგებელმა - 10-ჯერ, გამგებლის მოადგილეებმა - 11-12-ჯერ. შრომის ანაზღაურების სტრუქტურა ნაჩვენებია დიაგრამაზე: დიაგრამა №2. შრომის ანაზღაურების სტრუქტურა (2015 წელი) პრემია 22% თანამდებობრივი სარგო 58% დამატებითი ანაზღაურება 42% ჯილდო 3% დანამატი 17% რეკომენდაცია №2: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ, აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, შეიმუშაოს წესი მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ მოსამსახურეებზე დამატებითი ანაზღაურების გაცემის შესახებ. მიღებული წესით, მოსამსახურეთა მიერ შესრულებული სამუშაოების შეფასების და დასაბუთების საფუძველზე, უნდა დარეგულირდეს დამატებითი ანაზღაურების გაცემის ოდენობა და მიზანშეწონილობა. აღნიშნულის მიზანია საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა მოტივაციის გაზრდა, აგრეთვე დასაქმების ბაზარზე არსებული კონკურენციის გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება და მოზიდვა. ამასთანავე, მიზანშეწონილია შემუშავებული წესი თავსებადი იყოს საქართველოს მთავრობის შესაბამის დადგენილებასთან. 1.2 საქონელი და მომსახურება „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლით ძირითადად ფინანსდება მხარჯავი დაწესებულების გამართული ფუნქციონირებისათვის გათვალისწინებული ხარჯები და მიმართულია ამა თუ იმ სახის მოთხოვნილებისა და საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. 2015-2016 წლებში, „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, „საქონლისა და მომსახურების“ მუხლით, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა გასწია 2 601.0 ათასი ლარის ხარჯი. მათ შორის, დაფინანსებულია შტატგარეშე მოსამსახურეთა 16 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ანაზღაურება, კავშირგაბმულობისა და კომუნალური ხარჯები, წარმომადგენლობითი ხარჯები, საწვავის ხარჯი, შენობა-ნაგებობების დაცვის ხარჯი, საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრების ხარჯები და სხვ. 1.2.1 შტგარეშე მოსამსახურეების ანაზღაურება კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტს, თავისი უფლებამოსილებებს განხორცილებისას, გარდა შტატით გათვალისწინებული პირებისა, შეუძლია დაიქირაოს შტატგარეშე მოსამსახურეები9. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, შტატგარეშე მოსამსახურე არის პირი, რომელიც დანიშვნით ან შრომითი ხელშეკრულებით გარკვეული ვადით მიიღება სამსახურში, არამუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად10. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით11, მუნიციპალიტეტის შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რიცხოვნობის 10%-ს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შტატგარეშე მოსამსახურეს შორის ურთიერთობები და უფლება-მოვალეობები რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით შრომითი ურთიერთობის შესახებ. მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად დაქირავება. 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა შრომითი ხელშეკრულებები გააფორმა და შტატგარეშე მოსამსახურეები დაიქირავა შემდეგი ფუნქციების შესასრულებად: - სამხედრო აღრიცხვისა და გაწვევევის სამსახურის სპეციალისტის ფუნქცია; - კონსულტანტი ფინანსურ საკითხებში; ადმინისტრაციული სამსახურის წარმომადგენლების კოორდინაციის განყოფილების სპეციალისტის ფუნქციები; - გამგებლის მრჩეველი ეთნიკურ უმცირესობათა საკითხებში; - საფინანსო-საბიუჯეტო და შესყიდვების სამსახურის სპეციალისტის ფუნქციები და სხვ. ეს ხელშეკრულებები, გარდა მომსახურების დასახელებისა, არ შეიცავს დროში განსაზღვრულ რაიმე კონკრეტულ დავალებას, შესასრულებელი სამუშაოს ან გასაწევი მომსახურების სპეციფიკას და აქედან გამომდინარე, შრომით ურთიერთობებს ხანგრძლივი ვადით, ფაქტობრივად მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად აწესრიგებს. დაქირავებულების ფუნქციები ფაქტობრივად არ განირჩევა შტატით დასაქმებული თანამშრომლების საქმიანობისაგან. აღნიშნული ეწინააღმდეგება შტატგარეშე მოსამსახურის დაქირავების პრინციპს, რომელიც სამსახურში მიიღება გარკვეული ვადით, არამუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად. 2015-2016 წლებში არასწორი წესით დაქირავებულ შტატგარეშე მოსამსახურეებზე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში გაიცა სულ 280.5 ათასი ლარის ანაზღაურება. 9 2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად, მუხლი 5. 10 მუხლი 8. 11 მუხლი 156, პუნქტი 2. 2015-2016 წლებში მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად. 17 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შტატგარეშე მოსამსახურეთა რაოდენობა. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობისა და საკრებულოს აპარატის საჯარო მოსამსახურეთა დამტკიცებული საშტატო რიცხოვნობა 2015-2016 წლებში ძირითადად შეადგენდა 218 ერთეულს. გამომდინარე აქედან, მუნიციპალიტეტს შეეძლო ერთდროულად დაექირავებინა არა უმეტეს 22 შტატგარეშე მოსამსახურე. წარმოდგენილი ინფორმაციის შესწავლით გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტის (შესაბამისმი პასუხისმგებელი პირების) მიერ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დაწესებული ზღვარი მნიშვნელოვნად არის დარღვეული. კერძოდ, 2015-2016 წლებში ერთდროულად დაქირავებულ შტატგარეშეთა რაოდენობა სხვადასხვა თვეებში იცვლებოდა 23-დან 41 მოსამსახურემდე, რაც 119 ერთეულით აღემატებოდა კანონით დადგენილ ნორმას. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის ნორმები საჯარო მოსამსახურეთა საშტატო რაოდენობის, დაქირავებულთა ზღვრული რიცხოვნობის, შრომის ანაზღაურების მოცულობის ბიუჯეტით დამტკიცებულ ხარჯებთან შეფარდების შესახებ და სხვა მიმართულია საჯარო ფინანსების რაციონალური ხარჯვისაკენ და მათი შესრულება მუნიციპალიტეტისათვის სავალდებულოა. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) დაარღვია საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი მოთხოვნები. პრემია. შტატგარეშე მოსამსახურის გასამრჯელო, როგორც წესი, რეგულირდება მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. სახელშეკრულებო ანაზღაურების მოცულობა მოქმედი კანონმდებლობით არ არის დარეგულირებული და სამუშაოს სპეციფიკიდან გამომდინარე, შეიძლება იყოს შტატით გათვალისწინებული მოხელის თანამდებობრივ სარგოზე მეტი ან ნაკლები. კანონმდებლობა არ კრძალავს დაქირავებულ პირებზე პრემიის გაცემას, რაც შესაძლოა განისაზღვროს მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით. პრემია შეიძლება გაიცეს ხელშეკრულებით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების წარმოშობისას, დაკისრებული მოვალეობის განსაკუთრებული ხარისხით შესრულებისათვის და სხვა მსგავს შემთხვევებში, საჯარო დაწესებულების ინტერესებიდან გამომდინარე. გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 2015-2016 წლებში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე პრემიებს გასცემდა მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის ბრძანებებით. კერძოდ, 462.5 ათასი ლარის სახელშეკრულებო ანაზღაურებასთან ერთად, პრემია გაცემულია 144.1 ათასი ლარის ოდენობით12. პრემიის გაცემაზე 2015-2016 წლებში მიღებულია მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის 28 ბრძანება. მათ შორის, 10 შემთხვევაში 68.7 ათასი ლარი შტატგარეშე მოსამსახურებზე გაცემულია დაკისრებული მოვალეობის სანიმუშო შესრულებისათვის, 10 შემთხვევაში 35.9 ათასი ლარი გაიცა სადღესასწაულო პრემიის სახით, ხოლო 8 სამართლებრივი აქტი არ შეიცავს დასაბუთებას 39.5 ათასი ლარის საპრემიო თანხების გაცემაზე. პრემია გაიცემოდა მთლიანი ან ნახევარი თვის სახელშეკრულებო თანხის ოდენობით. აუდიტის ჯგუფი შეუსაბამოდ მიიჩნევს შტატგარეშე მოსამსახურეების პრემირებას სადღესასწაულო დღეებთან დაკავშირებით და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე. აღნიშნული არ არის განპირობებული დაქირავებულის საქმიანობის ხარისხით და სირთულით. წლის 12 2015 წელს - 83.1 ათასი ლარი, 2016 წელს - 61.0 ათასი ლარი. 18 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში განმავლობაში ერთი და იმავე დავალების შესრულებისათვის შესაძლებელია დაქირავებული იყოს რამდენიმე შტატგარეშე მოსამსახურე. მუნიციპალიტეტის მიერ შემუშავებული პრემირების პრინციპის მიხედვით, დამატებით ანაზღაურებას (პრემია) მიიღებს მხოლოდ სადღესასწაულო დღეების პერიოდში დაქირავებული პირები. აღნიშნულმა შეიძლება გამოიწვიოს არათანაბარი და არასამართლიანი მიდგომა შტატგარეშე მოსამსახურეების მიმართ. კერძოდ, არასადღესასწაულო პერიოდში დაქირავებული პირი ვერ მიიღებს საპრემიო თანხას. ამასთანავე, პრემია არ უნდა გაიცემოდეს ავტომატურად, როცა არ არსებობს შესაბამისი საფუძველი, რაც მოვალეობის შესრულებას უკავშირდება. ამდენად, შტატგარეშე მოსამსახურეების საპრემიო ანაზღაურებიდან, 75.4 ათასი ლარი გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) გასცა სათანადო დასაბუთების გარეშე. დანამატი. გარდაბნის მუნიციპალიტეტში შტატგარეშე მოსამსახურეებზე 2015 წელს გამგებლის ბრძანებებით გაცემულია დანამატი 65.1 ათასი ლარის ოდენობით. 5 შემთხვევში დანამატი გაიცა დაკისრებული მოვალეობის სანიმუშო შესრულებისათვის, ხოლო 4 ბრძანებაში საფუძველი არ არის მითითებული. დანამატის ძირითადი მოცულობა დაქირავებულებზე გაიცა შტატით გათვალისწინებულ საჯარო მოხელეებთან ერთად. საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“13 დანამატების გაცემას ითვალისწინებს მხოლოდ საჯარო მოხელეზე, რომელიც ინიშნება ან აირჩევა სახაზინო დაწესებულების საშტატო (შტატით გათვალისწინებულ) თანამდებობაზე. გამომდინარე აქედან, შტატგარეშე მოსამსახურეებზე მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 65.1 ათასი ლარის დანამატი გასცა მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით. რეკომენდაცია №3: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას შრომითი ხელშეკრულებით დაქირავება კანონმდებლობით დადგენილი ზღვრის დარღვევით. ამასთანავე, ხელშეკრულებები გააფორმოს საჯარო სამსახურის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ დამხმარე ან არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად14. აღნიშნული ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტში დასაქმებულთა რაოდენობის ოპტიმიზაციას და საბიუჯეტი თანხების რაციონალურ ხარჯვას. 1.2.2 წარმომადგენლობითი ხარჯები 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა გასწია 50.4 ათასი ლარის წარმომადგენლობითი ხარჯი15. კანონმდებლობის შესაბამისად, წარმომადგენლობითი ხარჯები მოიცავს მიღებების, წვეულებებისა და ღონისძიებებისათვის (პრეზენტაციები, ოფიციალური სადილები და ა.შ.), საექსკურსიო და კულტურულ-სანახაობითი ღონისძიებების, სუვენირების შეძენა/დამზადების, სატრანსპორტო მომსახურებისა და მგზავრობის, აგრეთვე სასტუმროში მომსახურების ხარჯებს16. 13 მუხლი 6; მუხლი 37, პუნქტი 2 (2017 წლის 1 ივლისამდე მოქმედი რეგულაციების შესაბამისად). 14„ საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციით. 15 2015 წელს - 23.2 ათასი ლარი, 2016 წელს - 27.2 ათასი ლარი. 16 „საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 25 აგვისტოს №672 ბრძანება. 19 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მუნიციპალიტეტმა საბიუჯეტო მუხლის ძირითადი ნაწილი, კერძოდ, 49.8 ათასი ლარი დახარჯა კვების ობიექტებში, ოფიციალური სტუმრების გამასპინძლებისას. წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევის პროცედურა და მასთან დაკავშირებით შესადგენი დოკუმენტაცია, მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, კონკრეტულად არ არის განსაზღვრული. მიუხედავად ამისა, საბიუჯეტო სახსრების ეკონომიურად და რაციონალურად ხარჯვის ვალდებულებიდან გამომდინარე, წარმომადგენლობითი ხარჯების მიზანშეწონილობა უნდა იყოს დოკუმენტურად სათანადოდ დასაბუთებული. აუდიტის ობიექტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ წარმოადგინა ინფორმაცია წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზნობრიობის, მიღებული სტუმრების კატეგორიისა და რაოდენობის, ასევე ეტიკეტის შესაბამისად დამხვედრი მხარის შემადგენლობის შესახებ. არ არის შემუშავებული შიდა ინსტრუქცია/წესი, რომლის მიხედვითაც თანხები წარმომადგენლობითი ხარჯების მუხლიდან გაიცემა. თანხები ძირითადად ანაზღაურდებოდა მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტებისა და სასაქონლო ზედნადებების წარმოდგენის საფუძველზე. 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეული 49.8 ათასი ლარის წარმომადგენლობითი ხარჯის მიზანშეწონილობა დოკუმენტურად არ არის დადასტურებული. გამომდინარე აქედან, შეუძლებელია განისაზღვროს რამდენად აუცილებელი და შედეგიანი იყო სტუმრების კვების ორგანიზება კონკრეტული ღონისძიების ფარგლებში და შეესაბამება თუ არა ამ ღონისძიების შედეგი გადახდილ საბიუჯეტო რესურსს. რეკომენდაცია №4: წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევისას, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დააფინანსოს ისეთი ღონისძიებები, რომლებიც უშუალოდ არ უკავშირდება მუნიციპალიტეტის საქმიანობას, მის მიზნებსა და ამოცანებს; მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტის საკრებულომ შეიმუშაოს შესაბამისი წესი, რომელიც უზრუნველყოფს წარმომადგენლობითი ხარჯების გაწევას რაციონალურად, ეკონომიურად და გამჭვირვალედ. აღნიშნული წესით უნდა განისაზღვროს სტუმრების კატეგორია, მიზანი, მიღების ფორმა, გამასპინძლების ეტიკეტი, ანგარიშსწორებისათვის წარმოსადგენი დოკუმენტების ჩამონათვალი და კონტროლის სხვა მექანიზმები, რაც ხარჯებს საჯაროს და შედეგზე ორიენტირებულს გახდის. ამასთანავე, არსებული ფინანსური რესურსის განაწილების პროცესში ხარჯების დაგეგმვისას, გამგეობის შესაბამისმა სამსახურებმა პირველ რიგში გაითვალისწინონ ის პრიორიტეტები, რომლებიც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად იქნება მიმართული. 1.2.3 სატრანსპორტო საშუალებები კრიტერიუმი 1: საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა, ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა განსაზღვრულია საქართველოს მთავრობის დადგენილებით17. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. 17 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება. 20 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად18, საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ თანამშრომლისთვის სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისას პირად მფლობელობაში არსებული ავტომობილისათვის საწვავის უსასყიდლოდ გადაცემით მიღებული სარგებელი. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად19, ნარჩენი ღირებულების მქონე გამოყენებისათვის უვარგისი აქტივები, რომლებიც არ ექვემდებარება აღდგენას, საერთო საინვენტარიზაციო აღწერილობებში არ შეიტანება და ჩამოიწერება. ავტომანქანების რიცხოვნობა. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობით და აღმასრულებელ ორგანოებს გამართული ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროება ავტოსატრანსპორტო საშუალებები. საშტატო რიცხოვნობიდან გამომდინარე, გარდაბნის მუნიციპალიტეტისათვის, სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად, რეკომენდებულია 7 ერთეული სამორიგეო ავტომანქანა. გარდაბნის მუნიციპალიტეტი, საბალანსო მონაცემების მიხედვით, განკარგავდა 50 ერთეულ მსუბუქ ავტომანქანას. აქედან, ფაქტობრივად არის 45 ავტომობილი, საიდანაც ვარგისია 23. დიაგრამა №3. მუნიციპალიტეტის განკარგვაში არსებული მსუბუქი ავტომანქანების განაწილება 2 სატრანსპორტო საშუალება არ მოიძებნა 3 სატრანსპორტო საშუალება დაზიანებულია საგზაოსატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად 21 სატრანსპორტო საშუალება - წარმოადგენს სამორიგეო ავტომანქანას 50 მსუბუქი ავტომანქანიდან 22 სატრანსპორტო საშუალება დაზიანებული და ექსპლუატაციისათვის უვარგისია საქართველოს მთავრობის დადგენილება 2 სატრანსპორტო საშუალება გამოიყენება პერსონალური დანიშნულებით მუნიციპალიტეტებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მისი შესრულება პრიორიტეტულია. მიუხედავად ამისა, მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა მნიშვნელოვნად აღემატება დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. კერძოდ, რეკომენდებული 7 ერთეულის ნაცვლად, მუნიციპალიტეტი 18 მუხლი 82, პუნქტი 1. 19„საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის“ დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. 21 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში განკარგავდა 21 სამორიგეო ავტომანქანას. ავტომანქანები მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე გადაცემულია სამსახურისა და განყოფილების უფროსებისათვის, საკრებულოს მაჟორიტარი დეპუტატებისათვის, სპეციალისტისათვის და სხვ. 21 სამორიგეო და 2 პერსონალური ავტომანქანის გარდა, მუნიციპალიტეტი (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) 2015 წელს საწვავს ყოველთვიურად გასცემდა საჯარო მოსამსახურეების სარგებლობაში არსებულ 70-დან 85 ავტომანქანაზე, ხოლო 2016 წელს - 60-დან 75 ავტომანქანაზე. საწვავი გამოეყოფოდა საკრებულოს ფრაქციის თავმჯდომარეებს, საკრებულოს წევრებს20, სპეციალისტებს, დაქირავებულ მოსამსახურეებს, გამგებლის წარმომადგენლებს და სხვ. ამდენად, მუნიციპალიტეტს არ გააჩნია რაციონალური მიდგომა ფუნქციონირებისათვის საჭირო ავტოტრანსპორტის გამოყენებასთან დაკავშირებით. აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა ცალკეული თანამდებობის პირებისა და დაქირავებული მოსამსახურეების სამსახურებრივი დებულებები, ფუნქციები და სამუშაო ადგილის აღწერილობები. გაირკვა, რომ ზოგიერთი მათგანი მიღებულ საწვავს ვერ გამოიყენებდა სამსახურებრივი დანიშნულებით, რადგან როგორც წესი, ფუნქციონალურად არ უხდებოდა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადაადგილება და დავალებების შესრულება. ამდენად, მიღებული საწვავი მათთვის წარმოადგენდა დამატებით სარგებელს, შრომის ანაზღაურებასთან ერთად. შესაბამისად, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, საწვავის მიმღები ასეთი მოსამსახურე უნდა დაბეგრილიყო საშემოსავლო გადასახადით21, რაც მუნიციპალიტეტის მიერ არ ხორციელდებოდა. 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა საკუთარი მოხმარებისათვის დახარჯა 400 ტონამდე საწვავი, ღირებულებით 613.4 ათასი ლარი. ავტომანქანების ექსპლუატაციის, მოვლაშენახვის და სათადარიგო ნაწილების შეძენისათვის გადახდილია 88.2 ათასი ლარი. ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯები მუნიციპალიტეტის მიერ გაწეულია საბიუჯეტო ასიგნებების ეკონომიური და რაციონალური ხარჯვის ვალდებულების დაცვის გარეშე. ავტომანქანების განკარგვა. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ბალანსზე 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული მსუბუქი ავტომობილების ინვენტარიზაცია. შედეგად გაირკვა, რომ საკუთრებაში არსებული 2 ავტომანქანა არ მოიძებნა. კერძოდ, მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა ინფორმაცია MITSUBISHI PAJERO 3500 V6/24V-სა და GAZ31029-ის მარკის ავტომანქანების მდებარეობისა და მდგომარეობის შესახებ22. გარდა ამისა, საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაზიანებულია 2010 წლის შემდეგ ახლადშეძენილი 3 ავტომანქანა . მათ შორის, WOLKSKWAGEN PASSAT 2013 წლის თხოვების 23 ხელშეკრულებით გადაცემული ჰქონდა საქართველოს პარლამენტის წინა მოწვევის მაჟორიტარ 20 მათ შორის არათანამდებობის პირებს, რომლებსაც ხარჯების ანაზღაურების სახით ყოველთვიურად დამატებით გამოეყოფოდათ შესაბამისი თანხები. 21 თანდაყოლილი რისკების გამო, აუდიტის პროცესში ვერ მოხერხდა საწვავის ზუსტი მოცულობისა და ღირებულების დადგენა. 22 MITSUBISHI-ის მარკის სატრანსპორტო საშუალების ღირებულება 15.3 ათასი ლარია და შეძენილია 2007 წელს. GAZ-ის მარკისათვის მონაცემები არ იძებნება. 23 WOLKSKWAGEN PASSAT - შესყიდვის ღირებულება 60.0 ათასი ლარი, KIA RIO - თითოეული ღირებულება 24.8 ათასი ლარი. 22 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში დეპუტატს. 2 ავტომანქანას - KIA RIO-ს, 2012 და 2015 წლებიდან განკარგავდნენ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრები. აღნიშნულ პიროვნებებს მუნიციპალური ქონება გადაცემული ჰქონდათ პასუხისმგებელ სარგებლობის უფლებით და პირებს. აუდიტის წარმოადგენდნენ მატერიალურად პერიოდში ავტომობილები მიმდინარეობის ეს მუნიციპალიტეტისათვის დაბრუნებული არ იყო. პასუხისმგებელმა პირებმა წარმოადგინეს დოკუმენტაცია WOLKSKWAGEN PASSAT – ის დაბრუნების მოთხოვნით გაგზავნილი წერილების სახით, თუმცა გატარებული ღონისძიებებით შედეგი არ დამდგარა. 5 ერთეული ავტომანქანა, რომელიც დაზიანებულია ან არ მოიძებნა, თვითმმართველი ერთეულის საჭიროებისათვის არ გამოიყენება. მიუხედავად იმისა, რომ მუნიციპალიტეტს მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი, ქონების/კომპენსაციის მიღების მიზნით, გარდაბნის მუნიციპალიტეტს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები არ გაუტარებია. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი მონაცემებით, ბალანსზე აღრიცხული 22 ავტომანქანა დაზიანებულია. ინვენტარიზაციის მასალებით, ეს სატრანსპორტო საშუალებები ჩათვლილია ექსპლუატაციისათვის უვარგისად. მიუხედავად ამისა, აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში, ქონება ჩამოწერილი არ იყო. კრიტერიუმი 2: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის24 მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ორგანოები და თანამდებობის პირები თავიანთი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოსცემენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს. სამართლებრივი აქტის სახეებია: ნორმატიული აქტი და ინდივიდუალური აქტი. ნორმატიული ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის დადგენილების სახით გამოცემის უფლებამოსილება მუნიციპალიტეტში გააჩნია მხოლოდ საკრებულოს, რომელიც არის კოლეგიური ორგანო და გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა შეუძლია საკრებულოს - განკარგულების, ხოლო მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირებს ბრძანების სახით. ნორმატიული აქტების შესახებ საქართველოს კანონის მიხედვით25, ნორმატიული აქტი უნდა შეიცავდეს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ზოგად წესს, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ერთჯერადი გამოყენების და უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ აქტს. დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური აქტის სახით მიღება (გამოცემა). საწვავის ხარჯვის ლიმიტები. მხარჯავი დაწესებულებები, როგორც წესი, ტექნიკის ექსპლუატაციის პროცესში აწესებენ საწვავის ყოველთვიურ ლიმიტებს. აღნიშნული ხელს უწყობს საწვავის ხარჯის დაგეგმვასა და ოპტიმიზაციას. 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკუთრებასა და დასაქმებულების ტრანსპორტისათვის საწვავის გამოყოფის საფუძველია სარგებლობაში გამგებლისა და არსებული საკრებულოს თავმჯდომარის ბრძანებები. კერძოდ, გამგებლის 2016 წლის 3 აგვისტოს #1392 ბრძანებით, 24 მუხლი 61, პუნქტი 2 და პუნქტი 3. 25 საქართველოს კანონი „ნორმატიული აქტების შესახებ“, მუხლი 2. 23 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სტრუქტურული ერთეულების საწვავის ყოველთვიური ლიმიტი განისაზღვრა 13460 ლიტრით. საკრებულოს თავმჯდომარის 2016 წლის 6 ივნისის #81 ბრძანებით, საკრებულოსთვის დაწესდა ლიმიტი თვეში 5200 ლიტრის ოდენობით. 2016 წლის განმავლობაში ლიმიტების მოცულობა აღარ შეცვლილა. ბრძანებები წარმოადგენს თანამდებობის პირის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ- სამართლებრივ აქტს, რომელიც ერთჯერადი გამოყენების უნდა იყოს. მუნიციპალიტეტის გამგებლისა და საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ გამოცემული ბრძანებები ადგენენ საწვავის გაცემის იმგვარ წესს, რომელიც მუდმივად და მრავალჯერადად გამოიყენება. ასეთი შინაარსის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიეკუთვენება ნორმატიული აქტების კატეგორიას. ამასთანავე, ბრძანებები მიღებულია ერთპიროვნულად, კონკრეტული თანამდებობის პირების მიერ. ნორმატიულ სამართლებრივ აქტს კი კოლექტიური გადაწყვეტილების სახით იღებენ საკრებულოს წევრები, სათანადო განხილვის საფუძველზე, ხმათა უმრავლესობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტის გამგებელმა და საკრებულოს თავმჯდომარემ ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტები გამოსცეს ინდივიდუალური აქტის სახით, რომლებიც არ შეესაბამება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. რეკომენდაცია №5: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ, აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილების, საწვავის ხარჯვის, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციას და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. მუნიციპალიტეტმა დაიწყოს სამართლებრივი ღონისძიებები საგზაოსატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაზიანებული და დანაკლისი ავტომანქანების დაბრუნების/კომპენსირების მიზნით და შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ. 1.2.4 საკრებულოს წევრების ხარჯების ანაზღაურება კრიტერიუმი: მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს - საკრებულოს წევრი, გარდა თანამდებობის პირისა, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს სამსახურებრივი საქმიანობისაგან მოუწყვეტლად და უსასყიდლოდ. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად26, მას შეიძლება აუნაზღაურდეს უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები, როგორიცაა საკრებულოსა და კომისიის სხდომების, დროებითი სამუშაო ჯგუფების მუშაობაში მონაწილეობის მიღების, ამომრჩეველთან შეხვედრების, ასევე საკრებულოს და საკრებულოს თავმჯდომარის ცალკეული დავალების შესრულებისათვის საჭირო ხარჯები. 26 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 41. 24 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად27, ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი, სადაც აღინიშნება დოკუმენტის დასახელება, შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხისმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები. გარემოება: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრების ხარჯები 2015-2016 წლებში გაიცემოდა მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 9 იანვრის #2 დადგენილების საფუძველზე28. დადგენილების შესაბამისად, უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ზღვრულ ოდენობად განისაზღვრა 397.5 ლარი29. ამასთანავე, საკრებულოს წევრის მიერ მისაღები კონკრეტული თანხის მოცულობა დადგინდა საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის, ამომრჩევლებთან მუშაობის, საკრებულოს დავალებების შესრულების შესაბამისად. საკრებულოს არათანამდებობის პირებს, თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, ეძლევათ არა ფიქსირებული გასამრჯელო, არამედ აუნაზღაურდებათ უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯები. შესაბამისად, თანხის გაცემის საფუძველი უნდა იყოს ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. წარმოდგენილი ინფორმაციის მიხედვით, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებს 2015-2016 წლებში, ხარჯების ანაზღაურების სახით, მიღებული აქვთ სულ 181.6 ათასი ლარი. მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულებები საკრებულოს წევრების ხარჯების დასადასტურებლად. თანხების გაცემის საფუძველია საკრებულოს მომართვა საკრებულოს წევრზე ანაზღაურების გაცემის შესახებ სხდომებში მონაწილეობისათვის, დავალებების შესრულებისათვის და სხვ. აღნიშნული დოკუმენტები არ აკმაყოფილებს ხარჯის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის კრიტერიუმს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) 2015-2016 წლებში მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობის პირებზე ხარჯების ასანაზღაურებლად 181.6 ათასი ლარი გასცა შესაბამისი დადასტურების გარეშე, საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ. რეკომენდაცია №6: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე; მნიშვნელოვანია, რომ საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესი და 27 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 28 „გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრის (გარდა საკრებულოს თანამდებობის პირებისა) უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურების წესის დამტკიცების შესახებ“. 29 2015 წლის სექტემბრამდე - 400 ლარი. 25 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პრაქტიკა სრულ შესაბამისობაში იყოს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. 2. ორგანიზაციული და პერსონალის მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზები კრიტერიუმი: სხვადასხვა დანიშნულების მოსაკრებლები წარმოადგენს ბიუჯეტის შესრულების ერთ-ერთ წყაროს. მოსაკრებელი შეიძლება იყოს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი. ადგილობრივ სანებართვო მოსაკრებლებს მიეკუთვნება მოსაკრებელი დასახლებული ტერიტორიის დასუფთავებისათვის30. ადგილობრივი მოსაკრებლის ოდენობას (განაკვეთს) განსაზღვრავს მუნიციპალიტეტის საკრებულო31. გარემოება: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ 2014 წლის 27 ოქტომბრის #29 დადგენილებით32 დაამტკიცა დასუფთავების მოსაკრებელი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ნარჩენების წარმომქმნელი სუბიექტებისათვის. დადგენილების შესაბამისად, მოსაკრებლის ამოღებას (ადმინისტრირებას) ზედამხედველობის სამსახური. ახორციელებს გარდაბნის მუნიციპალიტეტის წინადადების შემუშავება დასუფთავების გამგეობის მოსაკრებლის შემოღებისა და გაუქმების, მისი ოდენობის განსაზღვრის, მოსაკრებლის ადმინისტრირების საკითხზე, დებულების შესაბამისად, ევალება ადგილობრივი მოსაკრებლების განყოფილებას. განყოფილების ფუნქციაში ასევე დაქვემდებარებული პირების მიმართ. შედის გადახდის მონიტორინგი, მოსაკრებელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტს 2015-2016 წლების ადგილობრივი ბიუჯეტის შემოსულობებში მოსაკრებელი დასახლებული ტერიტორიის დასუფთავებისათვის არ დაუგეგმავს. მუნიციპალიტეტს მოსაკრებელი არც ფაქტობრივად ამოუღია და შემოსავლის ამ სახის შესრულება ბიუჯეტში ნულოვანია. ადგილობრივი მოსაკრებლების განყოფილება ეკონომიკური განვითარებისა და მუნიციპალური ქონების მართვის სამსახურის სტრუქტურული ქვედანაყოფია. სამსახურის შემადგენლობაში შედის მუნიციპალური ქონების მართვის განყოფილებაც, რომელთანაც ქონების განკარგვის პროცესი ფუნქციურად უფრო ახლოსაა. მიუხედავად ამისა, მოსაკრებლების განყოფილება დაკავებულია საჯარო აუქციონების ორგანიზებით, საკუთრებაში და სარგებლობაში გაცემული ქონების ხელშეკრულებების მომზადებით და მონიტორინგით და ვერ ასრულებს ძირითად მოვალეობას. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, სამართლებრივი ბაზის არსებობის პირობებში, ორგანიზაციულად ვერ უზრუნველყო დასუფთავების მოსაკრებლის ამოღების ადმინისტრირება. თავის მხრივ, მუნიციპალიტეტის საკრებულომ 2015-2016 წლებში ადგილობრივი ბიუჯეტის პროექტი დაამტკიცა აღნიშნული მოსაკრებლის ნულოვანი გეგმური მაჩვენებლით და არ განუხილავს მოსაკრებლის გაუქმების (შეჩერების) საკითხი. ორგანიზაციული და პერსონალის 30 საქართველოს კანონი „მოსაკრებლების სისტემის საფუძვლების შესახებ“: მუხლი 5, პუნქტები 1, 3. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 93, პუნქტი 2. 32 „გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დასუფთავების მოსაკრებლის ოდენობის განსაზღვრისა და გადახდის ინსტრუქციის დამტკიცების შესახებ“-ძალადაკარგულია საკრებულოს 2017 წლის 28 თებერვლის #29 დადგენილებით. 31 26 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზების გამო, მუნიციპალიტეტმა დაკარგა ბიუჯეტში დამატებითი შემოსავლების მობილიზების შესაძლებლობა. 3. შესყიდვების მართვა შემსყიდველი დაწესებულება ელექტრონულ სახელმწიფო შესყიდვას ახორციელებს კონკურსის, ელექტრონული ტენდერისა და კონსოლიდირებული ტენდერის საშუალებით. ელექტრონულ ტენდერს ატარებს სატენდერო კომისია, რომელსაც არანაკლებ 3 წევრის შემადგენლობით ქმნის შემსყიდველი ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. სატენდერო კომისიის წევრებად, როგორც წესი, ინიშნებიან შემსყიდველი ორგანიზაციის თანამშრომლები. კომისიას თავმჯდომარეობს შემსყიდველი ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ან მის მიერ დანიშნული პირი. სატენდერო კომისიის საქმიანობის ტექნიკური და ორგანიზაციული უზრუნველყოფის მიზნით, შემსყიდველი ორგანიზაციის ხელმძღვანელის გადაწყვეტილებით, ამ ორგანიზაციის თანამშრომელთაგან იქმნება სატენდერო კომისიის აპარატი, რომელსაც ხელმძღვანელობს სატენდერო კომისიის თავმჯდომარე. სატენდერო კომისია ორგანიზებას უწევს შესყიდვის პროცესს და უზრუნველყოფს მის წარმართვას. შესყიდვის ელექტრონულ სისტემაში კომისია ატვირთავს მიღებულ საოქმო გადაწყვეტილებებს, ტენდერის შერჩევა-შეფასების პროცესთან და ხელშეკრულებების შესრულებასთან დაკავშირებულ დოკუმენტებს. 3.1 გაფორმებული ხელშეკრულებისა და თანამდევი დოკუმენტების სისტემაში ატვირთვა კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების განხორცილებისას, ხელშეკრულება/ცვლილება რეგისტრირდება გაფორმებიდან არაუგვიანეს 10 დღის ვადაში და აიტვირთება შესყიდვების ელექტრონული სისტემის შესაბამის ველში. შემსყიდველი ორგანიზაცია ასევე ვალდებულია ატვირთოს ხელშეკრულებების შესრულების/შეუსრულებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, ასახოს საბოლოო ანგარიშსწორების შესახებ ინფორმაცია და მიანიჭოს ხელშეკრულებას შესაბამისი სტატუსი („შესრულებული ხელშეკრულება“ ან „შეუსრულებელი ხელშეკრულება“)33. გარემოება: 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების) მიერ არ არის დაცული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ანგარიშგების მოთხოვნები. კერძოდ, საანგარიშო პერიოდისათვის წარმოდგენილი 861 ხელშეკრულებიდან34:  სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონულ ველში არასრულად ატვირთულია 526 ხელშეკრულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, საბოლოო ანგარიშსწორების შესახებ ინფორმაცია და სხვა დოკუმენტები;  729 ხელშეკრულებას მინიჭებული აქვს „შეუსრულებელი ხელშეკრულების“ სტატუსი, როცა თანხები სრულადაა ანაზღაურებული და ხელშეკრულების მოქმედების ვადაც ამოწურულია. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს 2011 წლის 10 თებერვლის №2 ბრძანება „შემსყიდველი ორგანიზაციის ანგარიშგების წესის დამტკიცების შესახებ“. 34 სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონული პორტალიდან მონაცემები აღებულია 01.10.2017 მდგომარეობით. 33 27 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოყენებულმა კონტროლის მექანიზმმა ვერ უზრუნველყო განხორციელებული შესყიდვების სრული ანგარიშგება და პროცესის საჯაროობის დაცვა. მნიშვნელოვანია, რომ მუნიციპალიტეტმა გაასწოროს შესყიდვების ანგარიშგების კუთხით არსებული ხარვეზები. 3.2 შესყიდვების მონეტარული ზღვრები კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონმდებლობის შესაბამისად35, გადაუდებელი აუცილებლობა არის ვითარება, რომელიც რეალურ საფრთხეს უქმნის შემსყიდველი ორგანიზაციის ფუნქციონირებას და არ შეიძლებოდა ყოფილიყო წინასწარ განსაზღვრული. ასეთ შემთხვევაში შესაძლებელია გამარტივებული შესყიდვის საშუალების გამოყენება, მიუხედავად შესყიდვის ღირებულებისა. მომდევნო წლის შესყიდვების წლიურ გეგმას შემსყიდველი ორგანიზაციის ხელმძღვანელი წარუდგენს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს არა უგვიანეს მიმდინარე წლის 20 ნოემბრისა, რის შემდეგაც შემსყიდველ ორგანიზაციას შეუძლია დაიწყოს მომდევნო წლისათვის აუცილებელი სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება36. 2015 წლის 1 ნოემბრიდან, გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით გამარტივებული შესყიდვის განხორციელება შემსყიდველმა ორგანიზაციამ უნდა შეათანხმოს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსთან37. გარემოება: წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა, გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით, განახორციელა 88 შესყიდვა, საერთო ღირებულებით 1 171.7 ათასი ლარი. შესყიდვის ელექტრონული პორტალის მონაცემების, შესყიდვის ობიექტების კატეგორიისა და პერიოდის ანალიზით ირკვევა, რომ 2015 წელს 43 სახელმწიფო შესყიდვა38 არ წარმოადგენდა გადაუდებელ აუცილებლობას, რადგან შესაძლებელი იყო წინასწარი დაგეგმვა და ტენდერის ჩატარება. შესყიდვის საშუალებად გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არასწორად გამოიყენა გამარტივებული შესყიდვის ფორმა, რითაც დაკარგა სატენდერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. აღნიშნულ შესყიდვებში 2015 წელს სულ გადახდილია 419.1 ათასი ლარი. გადაუდებელი აუცილებლობის საფუძვლად აუდიტის ობიექტმა ჩათვალა ტერიტორიის დაგვადასუფთავების, ნარჩენების გატანის, გარე განათების მოწყობის, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადების, გზების რეაბილიტაციის, ტერიტორიების კეთილმოწყობის და სხვა სამუშაოების/მომსახურების მიწოდება. ამ შემთხვევებში მუნიციპალიტეტმა არ გამოიყენა შესყიდვების წინასწარი განსაზღვრის, დაგეგმვისა და განხორციელების შესაძლებობა, მაგალითად: 35 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 3, პუნქტი 1, „ლ“ ქვეპუნქტი. 36 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“, მუხლი 9, პუნქტი 4. 37 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს 2015 წლის 17 აგვისტოს №13 ბრძანება. 38 ხელშეკრულებები №№ 8-12, 44-48, 69-72, 99, 106, 162, 164, 198, 199, 228-230, 237, 275, 276, 305-308, 342, 344, 350, 352-354, 369, 370, 380, 383, 385, 392, 397. 28 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში - გადაუდებელი აუცილებლობის მოტივით, მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის 2 ნოემბერს გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულება39 გააფორმა სოფელ სართიჭალა-მუღანლოს საავტომობილო გზის ორმული შეკეთების სამუშაოებზე, ღირებულებით 57.5 ათასი ლარი. გზის მდგომარეობა მუნიციპალიტეტისათვის წინასწარვე უნდა ყოფილიყო ცნობილი და შესაძლებელი იყო ტენდერის ელექტრონული საშუალების გამოყენება. გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტმა გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულების დადების საჭიროება დადგენილი წესით არ შეათანხმა სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსთან. - 2015 წლის 15 იანვარს მუნიციპალიტეტმა გამარტივებული შესყიდვის საშუალება გამოიყენა ტერიტორიის დაგვა-დასუფთავების, ნარჩენების გატანისა და გარე განათების ექსპლუატაციის შესყიდვის მიზნით40. ხელშეკრულებების ფაქტობრივმა შესრულებამ 48.0 ათასი ლარი შეადგინა. აღნიშნულ მომსახურებას მუნიციპალიტეტი ყოველწლიურად შეისყიდის და შეეძლო ელექტრონული შესყიდვის პროცედურები დაეწყო წინა წლის 20 ნოემბრიდან, შესყიდვების წლიური გეგმის სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოში წარდგენის შემდეგ. გამარტივებული შესყიდვის დროს მიწოდების ფასი დგინდება არაკონკურენტულ გარემოში, მხარეების მოლაპარაკების საფუძველზე. ხელშეკრულების ფასი შეიძლება განსხვავდებოდეს საბაზრო ღირებულებისაგან და შეიცავს საბიუჯეტო თანხების არაეკონომიური ხარჯვის რისკებს. აღსანიშნავია, რომ 43 შესყიდვიდან 18 ხელშეკრულება გაფორმებულია სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე, ღირებულებით 237.6 ათასი ლარი. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტს მიმწოდებლებისათვის შესრულებული სამუშაოს ასანაზღაურებლად უნდა მოეთხოვა ფაქტობრივი დანახარჯები, რაც ნაწილობრივ გადაფარავდა გამარტივებული შესყიდვის თანდაყოლილ (არაეკონომიური ხარჯვა) რისკს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა სამუშაოს ღირებულება დააფინანსა წარმოდგენილი ფორმა №2-ების მიხედვით და არ მოუთხოვია რეალური დანახარჯები. აღნიშნული ორი გარემოების თანხვედრის გათვალისწინებით, გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით განხორციელებული გადაუდებელი სამშენებლო სამუშაოები მაღალი რისკის შემცველია და შესაძლებელია თანხები დაიხარჯა არაეკონომიურად. 3.3 სატენდერო კომისიის საქმიანობა კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონმდებლობის შესაბამისად41, სატენდერო კომისიამ, მიმწოდებლების შერჩევა-შეფასების პროცესში უნდა იმსჯელოს, შეესაბამება თუ არა ყველაზე დაბალი ფასის წინადადების მქონე პრეტენდენტის მიერ სისტემაში განთავსებული ტექნიკური დოკუმენტაცია სატენდერო განცხადებითა და სატენდერო დოკუმენტაციით დადგენილ მოთხოვნებს. კომისია, საჭიროების შემთხვევაში, მიმართავს პრეტენდენტს წარმოდგენილი ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტების მოთხოვნით. სატენდერო კომისია ვალდებულია, ზუსტად მიუთითოს პრეტენდენტს დასაზუსტებელი პოზიციის/ნაწილის შესახებ. 39 №391. ხელშეკრულებები №№8,9,12. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 10, პ. 3. 40 41 29 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გარემოება: 2016 წლის 10 ივლისს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ტენდერი42 გამოაცხადა სოფელ ნორიოში ძიუდოს დარბაზის მოწყობის სამუშაოების შესყიდვაზე, სავარაუდო ღირებულებით 563.4 ათასი ლარი. ზეპირი ვაჭრობის შედეგად ყველაზე დაბალი ფასი - 450.7 ათასი ლარი წარმოადგინა შპს „გილანი XXI-მ“. სატენდერო კომისიამ, სხვა სატენდერო დოკუმენტაციასთან ერთად, პრეტენდენტს მოსთხოვა წარმოდგენილი ხარჯთაღრიცხვის დაზუსტება, ვაჭრობის შედეგად დაფიქსირებული საბოლოო ფასის შესაბამისად. საწარმომ მოთხოვნილი დოკუმენტაცია ატვირთა კომისიის მიერ დადგენილ ვადაში. სატენდერო კომისიამ მოახდინა შპს „გილანი XXI-ს“ დისკვალიფიკაცია იმ მოტივით, რომ დაზუსტებული ხარჯთაღრიცხვა შეიცავდა მათემატიკურ უზუსტობებს, რაც საბოლოო ფასის ცდომილებას იწვევდა. პრეტენდენტის მიერ ტენდერის საწყის და დაზუსტების ეტაპებზე ატვირთული ხარჯთაღიცხვების შედარებით ირკვევა, რომ თავდაპირველი დოკუმენტი შეიცავს ანალოგიურ მათემატიკურ ცდომილებებს. გამომდინარე აქედან, სატენდერო კომისია ვალდებული იყო აღნიშნულის შესახებ მიეთითებინა შეფასების საწყის ეტაპზე ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტების დროს43. სხდომის ოქმის მიხედვით, კომისიას ამ საკითხზე არ უმსჯელია. შპს „გილანი XXI-სა“ და შემდგომი დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტის დისკვალიფიკაციის შემდეგ, სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით ხელშეკრულება გაფორმდა შპს „ვლადნეფტპროდუქტის“ წარმომადგენლობასთან საქართველოში“, ღირებულებით 470.0 ათასი ლარი. კომისიის არასწორი გადაწყვეტილების შედეგად, შესყიდვის ღირებულება გაიზარდა 19.3 ათასი ლარით. ანალოგიური ხასიათის დარღვევა გამოვლინდა 2016 წელს სოფელ ზემო თელეთში, სოფელ კუმისსა და სოფელ მთისძირში შიდა გზების რეაბილიტაციის და სოფელ ქვემო თელეთში საავტომობილო გზის სარეაბილიტაციო და გზის გასწვრივ მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობის სამუშაოების შესყიდვაზე . კერძოდ, ტექნიკური დოკუმენტაციის დაზუსტების 44 პროცესში, პრეტენდენტს კომისიამ დისკვალიფიკაცია მიანიჭა ხარჯთაღრიცხვის მათემატიკური ცდომილებების გამო, რაც საბოლოო ფასის ცვლილებას იწვევდა. კომისიამ შეფასების საწყის ეტაპზე საწარმოს არ მიუთითა თავდაპირველი ხარჯთაღრიცხვის დასაზუსტებელი პოზიციების შესახებ, რომელიც ანალოგიურ ცდომილებებს შეიცავდა. შედეგად, ხელშეკრულება გაფორმდა მომდევნო დაბალი ფასის წარმომდგენ პრეტენდენტთან, რამაც შესყიდვის ღირებულება 10.2 ათასი ლარით გაზარდა. 2016 წელს, მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიის მიერ პრეტენდენტების შერჩევა-შეფასების ეტაპზე დაშვებული ხარვეზების გამო, შესყიდვების ფასი ჯამში 29.5 ათასი ლარითაა გაზრდილი, რაც შესყიდვების მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზების შედეგად, არაეკონომიურად განკარგულ საბიუჯეტო რესურსს წარმოადგენს. მნიშვნელოვანია, რომ მუნიციპალიტეტის სატენდერო კომისიამ დანერგოს კონტროლის დამატებითი მექანიზმები და არ დაუშვას კანონშეუსაბამო გადაწყვეტილებების მიღება. 42 SPA160019761. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 10, პ. 3. 44 SPA160019986. 43 30 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 4. ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია (პროგრამის კოდი: 03.00) გარდაბნის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესაბამისად, ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელ პირობად განსაზღვრულია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაუმჯობესება, რაც ბიუჯეტის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. კერძოდ, პროგრამის შესაბამისად დაიგეგმა საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, დასასვენებელი პარკებისა და სკვერების კეთილმოწყობა, გარე განათების ქსელის გაფართოება, დაზიანებული სასმელი წყლის და სარწყავი წყლის სისტემების მშენებლობა, დასუფავების ღონისძიებები, ნაგვის კონტეინერების შესყიდვა, ბაგა-ბაღებისა და ადმინისტრაციული შენობების რეაბილიტაცია და სხვ. გარდა ამისა, პრიორიტეტის ფარგლებში პროგრამა ითვალისწინებს არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვას. პროგრამის განხორციელებიდან მოსალოდნელი საბოლოო შედეგები და შეფასების ინდიკატორები, ქვეპროგრამების მიხედვით, აღწერილია მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტში. პროგრამის ბიუჯეტი წლების მიხედვით ნაჩვენებია №3 ცხრილში: ცხრილი №4. ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის პროგრამის სტრუქტურა (ათასი ლარი) პროგრამის დასახელება კოდი 03 00 03 01 03 02 03 03 03 04 ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლუატაცია საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებები 2015 2016 წელი წელი 10 077.4 13 356.2 23 433.6 2 551.7 6 997.3 9 549.0 4 289.5 3 679.2 7 968.7 1 868.7 1 315.2 3 183.9 1 367.5 1 364.5 2 732.0 სულ 4.1 კომუნალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია კრიტერიუმი: საგადასახადო კოდექსის მიხედვით45, 2013 წლის ივნისიდან ადგილობრივი თვითმმართველობებისათვის დასახლებულ ტერიტორიაზე დაგვა-დასუფთავებისა და ნარჩენების მართვის მომსახურების გაწევა გათავისუფლებულია დღგ-ისგან, ჩათვლის უფლების გარეშე. აღნიშნული გულისხმობს, რომ ოპერაცია არ ექვემდებარება დღგ-ის დარიცხვას და არ გამოიყენება ჩათვლის უფლება. გარემოება: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა 2015-2016 წლებში 5 ხელშეკრულების ფარგლებში შეისყიდა ქ. გარდაბნის ტერიტორიის დაგვა-დასუფთავებისა და კონტეინერებიდან ნარჩენების 45 მუხლი 168, პუნქტი 2, ქვეპუნქტი „ჟ“. 31 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გატანის მომსახურება46. ელექტრონული ტენდერების სავარაუდო ღირებულება შეადგენდა 798.8 ათას ლარს. მიუხედავად დამატებული ღირებულების გადასახადისაგან განთავისუფლებისა, მუნიციპალიტეტმა ყველა ტენდერი გამოაცხადა გადასახადის ამ სახეობის გათვალისწინებით.  2015 წელს გაფორმებული №57, №296 და №313 ხელშეკრულებებისათვის, დღგ ასახულია გამარჯვებული საწარმოების ფასების ცხრილშიც. წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, ამ ხელშეკრულებების ფაქტობრივმა ხარჯმა 217.7 ათასი ლარი შეადგინა. შესრულებული სამუშაოების აქტების (ფორმა №2) თანახმად, მომსახურების ღირებულებას, კანონმდებლობის შეუსაბამოდ, დარიცხული აქვს დამატებული ღირებულების გადასახადი, 33.2 ათასი ლარის ოდენობით, რაც ზედმეტად გადახდილ თანხას წარმოადგენს.  ტერიტორიის დაგვა-დასუფთავების მომსახურება 2016 წლისათვის მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა 2015 წლის 17 დეკემბერს გამოცხადებული ტენდერის მეშვეობით47. შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება განისაზღვრა 198.0 ათასი ლარით. ტენდერის ერთადერთმა მონაწილემ შპს SKY GROUP-მა ფასების ცხრილი წარმოადგინა 191.5 ათას ლარზე, საიდანაც მომსახურების ღირებულება შეადგენდა 162.3 ათას ლარს, ხოლო დღგ - 29.2 ათას ლარს. სატენდერო კომისიამ პრეტენდენტს მიმართა ტექნიკური დოკუმენტაციის დასაზუსტებლად და მოითხოვა ფასების ცხრილის კორექტირება, სატენდერო შეთავაზებისა და მათემატიკური უზუსტობების გათვალისწინებით. კომისიას არ მოუთხოვია ფასების ცხრილის დღგ-ის ნაწილის შეცლა. შპს SKY GROUP-მა წარმოადგინა დაზუსტებული ხარჯთაღრიცხვა, სადაც დღგ ასახა ნულოვანი მაჩვენებლით. შემცირებული 29.2 ათასი ლარის სანაცვლოდ, საწარმომ გაზარდა მომსახურების ერთეულის ფასები, საერთო ღირებულების შეუცვლელად. შესაბამისად, პრეტენდენტმა, კომისიის მოთხოვნის გარეშე, საკუთარი ინიციატივით შეცვალა ხარჯთაღრიცხვის არსებითი ნაწილი. პრეტენდენტის მიერ სისტემაში ატვირთული კორექტირებული ფასების ცხრილი არ შეესაბამებოდა კომისიის საოქმო გადაწყვეტილებას, ასევე ტენდერის პირობას, შესყიდვის სავარაუდო ღირებულებაში დღგ-ის გათვალისწინების შესახებ. სატენდერო კომისიამ არ იმსჯელა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაციის შესახებ და საწარმოსთან ხელშეკრულება გააფორმა მოთხოვნილი თანხის - 191.5 ათასი ლარის ღირებულებით. ხელშეკრულების საკასო ხარჯიც 191.5 ათასი ლარია. ტენდერის სავარაუდო ღირებულებაში, 198.0 ათასი ლარიდან უშუალოდ მომსახურების ფასი შეადგენს 167.8 ათას ლარს, ხოლო დღგ - 30.2 ათას ლარს. სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დაგვა-დასუფთავების მომსახურების ღირებულება 191.5 ათას ლარამდე გაიზარდა, საიდანაც 23.7 ათასი ლარი ზედმეტად გადახდილ თანხას წარმოადგენს.  2016 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ნაგვის კონტეინერებიდან ნარჩენების გატანის მომსახურება შეისყიდა 3 თებერვალს გამოცხადებული ტენდერის საშუალებით48. ტენდერი გამოცხადებულია და საწყისი და დაზუსტებული ფასების ცხრილები წარმოდგენილია დღგ-ის 46 SPA150003290, SPA150020941, SPA150020938, SPA150034816, SPA160003843. 47 SPA150034816. 48 SPA160003843. 32 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გათვალისწინებით, თუმცა მუნიციპალიტეტმა გამარჯვებულთან ხელშეკრულება გააფორმა შემცირებული თანხით, გადასახადის ამ სახეობის გარეშე. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, აღნიშნული ტენდერის გამოცხადების შემდეგ, ხელშეკრულების გაფორმებამდე, მათთვის ცნობილი გახდა დასახლებულ ტერიტორიაზე დაგვა-დასუფთავებისა და ნარჩენების მართვის მომსახურების გაწევაზე დაწესებული საგადასახადო შეღავათის შესახებ. 2015-2016 წლებში, შესყიდვების მართვასთან დაკავშირებული ხარვეზების შედეგად, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) კომუნალურ მომსახურებაში ზედმეტად გადაიხადა 56.9 ათასი ლარი. 4.2 მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები კრიტერიუმი: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულებები ითვალისწინებს საჯარიმო სანქციებს შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადის დარღვევისათვის. მიმწოდებელს პირგასამტეხლო, როგორც წესი, ერიცხება ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, ხელშეკრულების ღირებულების 0.1%-ის ოდენობით. გარემოება: 2015 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა სოფელ სართიჭალაში კლუბის შენობის სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოების შესყიდვაზე49. მიმწოდებელთან50 2015 წლის 1 ოქტომბერს გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება, ღირებულებით 247.0 ათასი ლარი. სამუშაოების დასრულების ვადად განისაზღვრა 30 ნოემბერი. მხარეებს შორის ხელშეკრულება ითვალისწინებდა საჯარიმო სანქციებს შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადის დარღვევისათვის. საწარმომ სამუშაოს დასრულებაზე წერილი წარმოადგინა 2016 წლის 13 მაისს. შესაბამისად, შესყიდვის ობიექტის მიწოდება დაგვინდა 165 დღით. ხელშეკრულების პირობის თანახმად, მიმწოდებელს უნდა დაკისრებოდა პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ხელშეკრულების ღირებულების 0.1%-ის ოდენობით, რაც 165 დღეზე გაანგარიშებით 40.8 ათას ლარს შეადგენდა. შემსყიდველის მიერ ჯარიმა დარიცხული არ არის. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) მიმწოდებლის მიმართ არ გამოიყენა საჯარიმო სანქცია, რის შედეგადაც ბიუჯეტში არ მიიმართა შესაბამისი ფინანსური რესურსი. 4.3 გამარტივებული წესით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოები კრიტერიუმი: საქართველოს მთავრობის, ასევე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის სამართლებრივი აქტების შესაბამისად51, 2012 წლის 1 ივლისის შემდეგ, გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ღირებულება მიმწოდებელს უნდა აუნაზღაურდეს შემდეგი წესით: შესრულებული სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრება შესაბამისი ხელშეკრულების ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული ერთეულის ფასების ფარგლებში, ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით. აღნიშნული 49 SPA150023197. შპს „ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“. მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის №55 დადგენილება; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2012 წლის 12 ივლისის №1-1/1463 ბრძანება. 50 51 საქართველოს 33 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში გულისხმობს სამუშაოს ანაზღაურებას რეალურად გაწეული ხარჯების მიხედვით, რაც შესაძლებელია დადასტურდეს სამუშაოს შესრულების პროცესში შედგენილი სასაქონლო ზედნადებით, ანგარიშ-ფაქტურებით, ხელფასის უწყისებით, შესყიდვის აქტებით, იჯარისა და ქირავნობის ხელშეკრულებებით და სხვ. გარემოება: 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გააფორმა 101 გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულება, საერთო ღირებულებით 2 261.6 ათასი ლარი52. ხელშეკრულებების საკასო ხარჯმა 1 865.5 ათასი ლარი შეადგინა. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლებისგან არ ითხოვდა დოკუმენტაციას ფაქტობრივი დანახარჯების შესახებ და ანგარიშსწორებას ახორციელებდა წარმოდგენილი ფორმა №2-ების შესაბამისად. ამასთანავე, შესრულებული სამუშაოების აქტებისა და სახელშეკრულებო ხარჯთაღრიცხვების მაჩვენებლების შედარებით ირკვევა, რომ სამუშაოების ერთეულის ღირებულებები ერთმანეთს ემთხვევა და არ ასახავს ფაქტობრივად გადახდილ თანხებს. აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში აუდიტის ჯგუფმა მუნიციპალიტეტისაგან მოითხოვა ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა სამუშაოების შესყიდვის დროს მიმწოდებელი ორგანიზაციებიდან, რაც არ შესრულებულა. გამარტივებული მიწოდების ფასი დგინდება მიმწოდებელთან ურთიერთშეთანხმებით და შემსყიდველი ორგანიზაცია ვერ იღებს სატენდერო ეკონომიას. ამდენად, საქართველოს მთავრობის, ასევე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის სამართლებრივი აქტები მიმართულია საბიუჯეტო თანხების ეკონომიური ხარჯვისაკენ. გამარტივებული ხელშეკრულების ფორმით შესყიდული სამშენებლო სამუშაოებისათვის, მიმწოდებლებზე თანხის ანაზღაურების დროს მუნიციპალიტეტი (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) არ ითვალისწინებდა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს, რეალურად გაწეული ხარჯების შესახებ. შესაბამისად, 1 865.5 ათასი ლარი შესყიდვების პროცესში ანაზღაურებულია შესაბამისი დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე, რაც, არსებული პრაქტიკით, იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაურებას. რეკომენდაცია №7: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) სამშენებლო სამუშაოების მიწოდებაზე გაფორმებული გამარტივებული შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ანგარიშსწორება არ განახორციელოს მიმწოდებლების მიერ ფაქტობრივი დანახარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე. ამ მიზნით მუნიციპალიტეტის საკრებულომ მიზანშეწონილია შეიმუშაოს გამარტივებული შესყიდვის გზით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტობრივი დანახარჯების დათვლის მეთოდი და კონკრეტული წესი, რომელიც შესაბამისობაში იქნება მოქმედ კანონმდებლობასთან. გასული პერიოდის ხელშეკრულებებისათვის, საჭიროა მუნიციპალიტეტმა მიმწოდებლებისაგან მოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია და გაიანგარიშოს ფაქტობრივი ხარჯები. შეუსაბამობების არსებობის ან დოკუმენტების წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები, მათ შორის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი 52 2015 წელი: 100 ხელშეკრულება, ღირებულებით 2 258.4 ათასი ლარი; 2016 წელი: 1 ხელშეკრულება, ღირებულებით 3.2 ათასი ლარი. 34 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ ანგარიშსწორების აღნიშნული პრინციპის დაცვა. 4.4 შესყიდვის ობიექტების მიწოდების ვადების ცვლილებები კრიტერიუმი: სახელმწიფო შესყიდვების კანონმდებლობის შესაბამისად53, შესყიდვის მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება უნდა შეიცავდეს საქონლის მიწოდების, მომსახურების გაწევის ან/და სამუშაოს შესრულების ვადას. სატენდერო დოკუმენტაციასა და ხელშეკრულებაში ასახული პირობების შესრულება სავალდებულოა შესყიდვებში მონაწილე პირებისთვის. ხელშეკრულების პირობები შეიძლება შეიცვალოს და სამუშაოს დასრულების ვადა გადაიწიოს მხოლოდ წინასწარ გაუთვალისწინებელი მიზეზების გამო. ნებისმიერი ცვლილება დაუშვებელია, რომელსაც მოჰყვება შემსყიდველისათვის პირობების გაუარესება, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა54. გარემოება: 2015-2016 წლებში, ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებისას, გარდაბნის მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლის მოთხოვნით ზოგჯერ ზრდიდა შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადას. შემსყიდველი ორგანიზაცია გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში განსაზღვრავს სამუშაოების დასრულების გონივრულ ვადებს, რადგან სამუშაოების დაგეგმვისას უნდა ითვალისწინებდეს იმ გარე ფაქტორებს, რომლებმაც შესაძლოა ხელი შეუშალოს სამუშაოების დროულად დასრულებას. სახელშეკრულებო პირობები მიმწოდებლისთვის ცნობილი ხდება ტენდერის გამოცხადების ან ხელშეკრულების გაფორმების ეტაპზე და ხელმოწერით ეთანხმება მას. ასეთ შემთხვევაში ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობა არ გამოიწვევს საჯარიმო სანქციების გამოყენებას მხოლოდ ფორს-მაჟორული გარემოებების დადგომის შემთხვევაში, რაც მუნიციპალიტეტის მიერ რიგ შემთხვევებში დაცული არ არის, კერძოდ:  2015 წლის 31 აგვისტოს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა გამარტივებული ხელშეკრულება გააფორმა სოფელ მზიანეთის საბავშვო ბაღის რეაბილიტაციის სამუშაოებზე55. ხელშეკრულების ღირებულებამ შეადგინა 56.9 ათასი ლარი, ხოლო მიწოდების ვადად განისაზღვრა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 60 დღე. 2015 წლის 21 ოქტომბერს მხარეებმა შეთანხმების საფუძველზე შეცვალეს შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადა და 75 დღემდე გაზარდეს. შეთანხმებაში ცვლილების მიზეზად მითითებულია ხარჯთაღრიცხვის შემადგენელი მიმწოდებლისათვის შეკვეთის კომპონენტის დაგვიანება. დეფიციტი, ხელშეკრულების კონკრეტულად ცვლილების მოტივი კი არ წარმოადგენს ობიექტურ გარემოებას და განპირობებულია მიმწოდებელის სუბიექტური მიზეზით. მუნიციპალიტეტმა შესაძლებლად ჩათვალა ვადის გაზრდა მიმწოდებლის ინტერესების გათვალისწინებით, რითაც მისი, როგორც შემსყიდველის პირობები გაუარესდა. ბაღის რეაბილიტაციის სამუშაოები 11 ნოემბერს დასრულდა. მუნიციპალიტეტს არ უნდა სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 19, პუნქტი 6. 54 საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“: მუხლი 21, პუნქტი 5. 55 ხელშეკრულება №310. 53 35 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შეეცვალა მიწოდების ვადა და მიმწოდებელი დაეჯარიმებინა 12 დღით ვადაგადაცილებისათვის 0.7 ათასი ლარის ოდენობით.  მუნიციპალიტეტმა გამარტივებული წესით შეისყიდა სოფელ ნაგების საბავშვო ბაღის მოწყობა, ღირებულებით 97.8 ათასი ლარი56. ხელშეკრულება გაფორმებულია 2015 წლის 31 აგვისტოს და სამუშაოები უნდა დასრულებულიყო 60 დღეში. 28 ოქტომბრის შეთანხმებით, მიწოდების ვადა გაიზარდა 90 დღემდე, ანუ 30 ნოემბრამდე. შეთანხმებაში ცვლილების საფუძვლად მითითებულია სამუშაოების რთული სპეციფიკა და სხვა დოკუმენტაცია არ არის წარმოდგენილი. ობიექტის მშენებლობა დასრულდა 23 დეკემბერს და მიმწოდებელი დაჯარიმდა 22 დღის ვადაგადაცილებისათვის. ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის, მიმწოდებლისათვის ცნობილი იყო შესასრულებელი სამუშაოს ჩამონათვალი, სამუშაოს სპეციფიკა და შესაძლო სირთულე. შესაბამისად, მიწოდების ვადა განსაზღვრულია ურთიერთშეთანხმებით და უნდა გამომდინარეობდეს სამშენებლო პრაქტიკიდან და ხელშეკრულებაზე თანდართული ხარჯთაღრიცხვის ანალიზიდან. გამომდინარე აქედან, მიწოდების ვადის ამოწურვამდე 2 დღით ადრე განხორციელებული სახელშეკრულებო ცვლილება არ ემყარება ფორს-მაჟორულ სიტუაციას და ობიექტურ გარემოებებს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა შესაბამისი დასაბუთების გარეშე გაზარდა მიწოდების ვადა და საჯარიმო სანქცია 54 დღის ნაცვლად გაავრცელა 22 დღეზე. შესაბამისად, მიმწოდებელს დაერიცხა 3.1 ათასი ლარით ნაკლები ჯარიმა.  2016 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა გამარტივებული ელექტრონული ტენდერის საშუალებით შეისყიდა სოფელ ნაგებში სანიაღვრე არხის გაწმენდის, ამბარტაფაში ცენტრალური სარწყავი არხის რეაბილიტაციის და აღთაკლიაში წყლის ქსელის რეაბილიტაციის სამუშაოები. მიმწოდებელთან 2016 წლის 28 ივლისს ხელშეკრულება გაფორმდა 57.4 ათას ლარზე და მიწოდების ვადად განისაზღვრა 50 დღე57. სახელშეკრულებო ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული იყო სარწყავი არხის გაწმენდა, გრუნტის გატანა, ლითონის მილების მოწყობა, რკინა-ბეტონის არხის მოწყობა და სხვა სამუშაოები. 1 სექტემბერს მხარეებს შორის გაფორმდა სახელშეკრულებო შეთანხმება შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადის ცვლილებაზე და სამუშაოების დასრულების დროდ, 16 სექტემბრის ნაცვლად, 31 ოქტომბერი განისაზღვრა. ცვლილების საფუძვლად მითითებულია, რომ სოფელ ამბარტაფაში ცენტრალური სარწყავი არხის რეაბილიტაციის სამუშაოების ჩატარება დაემთხვა სარწყავი სეზონის მიმდინარეობას, რამაც სოფლის მოსახლეობის წინააღმდეგობა და სამუშაოების შეფერხება გამოიწვია. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ტენდერი გამოაცხადა 29 ივნისს და ტენდერის გამოცხადებამდე და ხელშეკრულების გაფორმების პერიოდისათვის მისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო მიმდინარე თუ მოსალოდნელი სარწყავი სეზონის შესახებ. სამუშაოების სპეციფიკის გათვალისწინებით, შესაძლებელი იყო იმის დადგენაც, მიმდინარე 56 ხელშეკრულება №309. 57 ხელშეკრულება №202. 36 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სამუშაოები შეუშლიდა თუ არა ხელს არხის ფუნქციონირებას. ამდენად, ხელშეკრულების ცვლილება გამოწვეულია სამუშაოების არასათანადო დაგეგმვით. წარმოდგენილი შემსყიდველი ხელშეკრულებების ორგანიზაციის შემთხვევაში, პირობები განხორციელებული გაუარესებულია, რაც ცვლილებებით, ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას. აღნიშნული გამოიწვია ხელშეკრულებების ცვლილებებისათვის სუბიექტური ფაქტორების გამოყენებამ და/ან სამუშაოების არასათანადო დაგეგმვამ, რის გამოც მუნიციპალიტეტმა საჯარიმო სანქციები არ გამოიყენა. შედეგად, მოსახლეობამ დადგენილ დროში ვერ მიიღო დაგეგმილი ეკონომიკური სიკეთე, ხოლო მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში არ არის მიმართული შესაბამისი ფინანსური რესურსი. რეკომენდაცია №8: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა შესყიდვის ობიექტის მიწოდების ვადების ცვლილება არ განახორციელოს დაუსაბუთებელი გარემოებებით, გაითვალისწინოს მხოლოდ ობიექტური და ფორსმაჟორული საფუძვლების არსებობობა. ყველა დანარჩენ შემთხვევაში ვადებისა და სხვა პირობების დარღვევისათვის გაავრცელოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საჯარიმო სანქციები. შედეგად, დროულად მოხდება იმ პროდუქტის მიღება, რომელიც დაგეგმილია ადგილობრივი კეთილდღეობის თვითმართველობის უზრუნველსაყოფად. განვითარებისათვის ამასთანავე, და მოსახლეობის მუნიციპალიტეტმა შეისწავლოს მიმწოდებლებზე საჯარიმო სანქციის დაურიცხაობის ყველა ფაქტი, გამოავლინოს გამომწვევი მიზეზები, პასუხისმგებელი პირები და გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. 4.5 შესრულებული სამუშაოების ხარისხი კრიტერიუმი: მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად58, სამუშაოს შესყიდვის შემთხვევაში სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება უნდა შეიცავდეს შესასრულებელი სამუშაოს გონივრულ საგარანტიო ვადას. პროექტის შესრულებაზე შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ დანერგილმა კონტროლის პროცედურებმა უნდა უზრუნველყოს ხარისხიანი სამუშაოების ჩაბარება. ინფრასტრუქტურული სამუშაოების ეფექტიანად განხორციელების აუცილებელ პირობას, ხელშეკრულების მოთხოვნების დაცვაზე სათანადო კონტროლის მექანიზმების არსებობა წარმოადგენს. გარემოება: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულებებით, შესასრულებელი სამშენებლო სამუშაოების ხარისხი უნდა შეესაბამებოდეს საამშენებლო ნორმებითა და წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და სტანდარტებს. ამასთანავე, მიმწოდებელი ვალდებულია გამოასწოროს საგარანტიო პერიოდში წარმოქმნილი ხარვეზი, შემსყიდველის მხრიდან რაიმე დამატებითი ხარჯების გაწევის გარეშე. აუდიტის ჯგუფმა, პასუხისმგებელ პირებთან ერთად, 2017 წლის აგვისტოში შერჩევით დაათვალიერა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურული ობიექტები. ვიზუალური შესწავლის შედეგად, გამოვლინდა უხარისხოდ შესრულებული სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“, მუხლი 19, პუნქტი 6. 58 37 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ცალკეული სამუშაოები, რომელთა ხელშეკრულებით განსაზღვრული საგარანტიო ვადები ამოწურული არ იყო. მაგალითად:  გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა 2015 წელს №258 ხელშეკრულების ფარგლებში შეისყიდა სპორტული მოედნების მოწყობის სამუშაოები სოფელ კუმისსა და სოფელ კრწანისში59. შესყიდვის ღირებულებამ 149.0 ათასი ლარი შეადგინა. გამოვლინდა, რომ სოფელ კუმისში სპორტული მოედნის ერთ მხარეს დარღვეულია ბეტონის ცოკოლის მთლიანობა, რის გამოც ლითონის ღობე მნიშვნელოვნად გადახრილია. დაზიანება სავარაუდოდ არამდგრადობითა და არაარმირებული ბეტონის გამოყენებით. გამოწვეულია გრუნტის სურათი 1. სოფელ კუმისის სპორტული მოედანი  2016 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა ელექტრონული ტენდერის საშუალებით შეისყიდა ქ. გარდაბანში შიდა ეზოების მოასფალტების სამუშაოები60. ხელშეკრულების შესრულების ფაქტობრივი ხარჯი 619.0 ათასი ლარია. სამუშაოების დათვალიერებით აღმოჩნდა, რომ კანალიზაციის ჭები ზოგიერთ ადგილას ნაწილობრივ მოწყობილია უხარისხოდ. კერძოდ, ჭის ზედაპირები არ არის ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში და მათ ირგვლივ ასფალტისა და ბეტონის ფენები დაზიანებულია. დაზიანების სავარაუდო მიზეზია არასაკმარისი სიმტკიცის ასფალტბეტონის გამოყენება.  გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ 2016 წელს შესყიდულია საავტომობილო გზების სარეაბილიტაციო სამუშაოები სოფლებში: ზემო თელეთში, კუმისში, მთისძირსა და ქვემო თელეთში61. შესრულებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 898.0 ათასი ლარი. ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილებების მიხედვით, სკვერის მოწყობის ნაცვლად, გზის გასწვრივ გაშენდა 2-3 მ სიმაღლის 450 ძირი კვიპაროსი და მოეწყო გარე განათება. აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში ნერგების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამხმარი იყო, რადგან არ ირწყვებოდა. ხე-მცენარეების განაშენიანებაში ბიუჯეტიდან გადახდილია 60.5 ათასი ლარი. 59 SPA150016275. 60 SPA160024477. 61 SPA160019986. 38 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში სურათი 2. კვიპაროსის ნარგავები სამივე ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, რომელთა ღირებულება 1 666.0 ათასი ლარია, ობიექტებს გააჩნდა მოქმედი საგარანტიო ვადა. მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ გამოიყენა ხელშეკრულების პირობებით განსაზღვრული გარანტირების მექანიზმი არსებული ხარვეზების აღმოსაფხვრელად. კერძოდ, მუნიციპალიტეტს არ მიუმართავს და შესაბამისად, მიმწოდებელს არ აღმოუფხვრია არსებული ნაკლოვანებები. გარდაბნის მუნიციპალიტეტში დანერგილი კონტროლის სისტემა ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების შესახებ, ზოგ შემთხვევაში ვერ უზრუნველყოფს სამუშაოების დადგენილ ხარისხს. ამასთანავე, არ მუშაობს საგარანტიო პერიოდში არსებული ხარვეზების გამოვლენისა და გამოსწორების მექანიზმი. შედეგად, სამუშაოთა ნაწილისათვის სრულად ვერ იქნა მიღწეული პროგრამით გათვალისწინებული მიზნები, მისი ექსპლუატაციის მთელ პერიოდში. რეკომენდაცია №9: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა, სამუშაოების შესყიდვისას, დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, თუ რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ რეგულარულად უნდა აწარმოოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე, მუნიციპალიტეტმა გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები მუნიციპალიტეტის შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ აღნიშნული გარემოების გამოვლენა და მათზე რეაგირება. 4.6 სოფლის მხარდაჭერის პროგრამები კრიტერიუმი: 2015-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტში ხორციელდებოდა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“, რომელიც მიმართული იყო სოფლის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო 39 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში პრობლემების მოსაგვარებლად. პროგრამის შესაბამისად, გამოყოფილი თანხა გამოიყენებოდა ადგილობრივი მნიშვნელობის ინფრასტრუქტურული ობიექტების მშენებლობის, რეაბილიტაციას ან/და კეთილმოწყობას, საერთო სარგებლობის შენობების აღჭურვის, ან/და გრძელვადიანი სარგებლობის ტექნიკის შესყიდვა-აღჭურვის მიზნით. განსახორციელებელი პროგრამის დადებითი სოციალურ-ეკონომიკური ეფექტი უნდა ასახულიყო სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობაზე62. გარემოება: 2015 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში დააფინანსა სოფლების: ქესალოს, ნაზარლოსა და ყარაჯალარის საბავშვო ბაღების სარეაბილიტაციო სამუშაოები63. შესრულებული სამუშაოების ჯამურმა ღირებულებამ 158.9 ათასი ლარი შეადგინა. შენობების სარეაბილიტაციო სამუშაოები გაგრძელდა 2016 წელს და ადგილობრივი ბიუჯეტიდან დახარჯულია 296.5 ათასი ლარი64. სულ აღნიშნულ ბაღებზე 20152016 წლებში გაწეულია 455.4 ათასი ლარის ხარჯი. 2017 წლის აგვისტოში საბავშვო ბაღები დათვალიერდა მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებთან ერთად. გაირკვა, რომ ობიექტები დანიშნულების მიხედვით არ ფუნქციონირებს65. ამასთანავე, სოფელ ქესალოს საბავშვო ბაღის შენობა საჭიროებს ხელახალ სარემონტო სამუშაოებს. ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, სამუშაოს ხარისხზე გავრცელებულია 2-წლიანი გარანტია, თუმცა მუნიციპალიტეტს ხარვეზების გამოსწორებაზე მიმწოდებლისათვის არ მიუმართავს. გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) ვერ მიაღწია ღონისძიებების ფარგლებში დასახულ მიზანს. კერძოდ, ფინანსური რესურსი მიმართა ისეთი პროექტების დასაფინანსებლად, რომლის დადებითი ეფექტიც ადგილობრივ მოსახლეობაზე დროულად ვერ აისახა. ამდენად, სოფლების: ქესალოს, ნაზარლოსა და ყარაჯალარის საბავშვო ბაღების სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე 455.4 ათასი ლარი დაიხარჯა არაეფექტიანად. რეკომენდაცია №10: ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმვისას, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა გადაწყვეტილებების დახვეწოს ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაციის შესახებ მიღების პროცედურები. შეისწავლოს მოსახლეობის საჭიროებები, განსახორციელებელი პროექტების მოსალოდნელი შედეგები, შესაძლო ხელშემშლელი ფაქტორები და აღნიშნულის გათვალისწინებით, პრიორიტეტულად განსაზღვროს ისეთი პროექტების განხორციელება, რომლებიც გააუმჯობესებს მოსახლეობის სოციალ-ეკონომიკურ მდგომარეობას; უზრუნველყოს საერთო საზოგადოებრივი აზრის შესწავლა და შედეგების მაქსიმალური გათვალისწინება, რაც გამორიცხავს გაწეული არაეფექტიანი ხარჯების მსგავს შემთხვევებს; უკვე შეს ყიდულ ობიექტებს, შესაძლო მოკლე ვადაში, მოუძებნოს ფუნქციური დატვირთვა ან განკარგოს ისინი სხვა ფორმით, რათა უზრუნველყოს შექმნილი მატერიალური სიკეთის მოსახლეობისთვის დროული და ხარისხიანი მიწოდება. 62 „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 19 თებერვლის №67 და 2016 წლის 4 თებერვლის №54 დადგენილებები. 63 ხელშეკრულებები №№278,279,287. 64 SPA160009180, SPA160009015, SPA160009152. 65 პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, დროულად ვერ მოხერხდა საჭირო ინვენტარის შეძენა. 40 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 5. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე 5.1 პირობითი მოსაზრება ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი, რომელიც მოიცავს ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშგებას, 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. ფინანსურმა აუდიტმა მოიცვა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ფინანსური ანგარიშგების საბალანსო ნაშთი - 88 533.7 ათასი ლარი. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების ფორმები, რომლებზეც გაიცა აუდიტორული მოსაზრება, შეიცავს: 1. ბალანსს. 2. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით. 3. ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ 4. ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 5. ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ. 6. ანგარიშს არასაბიუჯეტო საქმიანობით მიღებული სახსრების მოძრაობის შესახებ. 7. ანგარიშს მიზნობრივი დაფინანსებისა და მიზნობრივი გრანტების შესახებ. 8. ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ. 9. ანგარიშს არასაოპერაციო შემოსავლებისა და არასაოპერაციო ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ. 10. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე. 11. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ. 12. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანების შესახებ. 13. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. 14. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსაზრებით, პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი სამართლებრივი აქტების შესაბამისად:  საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი 41 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“; დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“. 5.2 პირობითი მოსაზრების საფუძვლები 5.2.1 შენობა-ნაგებობები ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა #1) არაფინანსური აქტივების „შენობა-ნაგებობების“ საბოლოო ნაშთის მუხლი წარმოდგენილია 63 754.6 ათასი ლარით. მათ შორის, შესყიდვებით წარმოქმნილი აქტივების ღირებულება შეადგენს 10 987.4 ათას ლარს. შესყიდული აქტივების ღირებულება, წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესაბამისად (ცვეთის გარეშე), ფაქტობრივად შეადგენს არა 10 987.4 ათას ლარს, არამედ 10 222.4 ათას ლარს66. კერძოდ: გზის მოხრეშვის სამუშაოებით შესაძლებელია მხოლოდ გზის საწყისი პოტენციალის შენარჩუნება, მაგრამ არ იზრდება მისი სასარგებლო მომსახურების ვადა. მასზე გაწეული დანახარჯები არ აკმაყოფილებს კაპიტალურ ხარჯად აღიარების კრიტერიუმს და წარმოადგენს მიმდინარე ხარჯს. მუნიციპალიტეტმა „შენობა-ნაგებობების“ მუხლით, 12 ხელშეკრულების67 ფარგლებში არასწორად გაატარა გზების მოხრეშვითი სამუშაოებისა და საპროექტო- სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადების ხარჯები, ღირებულებით 346.7 ათასი ლარი. ფინანსურ ანგარიშგებაში გაწეული დანახარჯი ექვემდებარებოდა ხარჯად აღიარებას და „ოფისის ხარჯების“ მუხლში გატარებას. „შენობა-ნაგებობების“ მუხლით, 2 ხელშეკრულების68 ფარგლებში, გატარებულია სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაწეული მომსახურების საფასური, 213.6 ათასი ლარის ოდენობით. აღნიშნული ხარჯი მიეკუთვნება „სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურების“ მუხლს. „შენობა-ნაგებობების“ მუხლს არასწორად მიკუთვნებულია ქ. გარდაბანში პროფტექნიკური სასწავლებლის შენობის სახურავის რეაბილიტაციის სამუშაოების ღირებულება 5.1 ათასი ლარი69. შენობა არ წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ქონებას, ამდენად, დანახარჯი უნდა გატარებულიყო „სხვა ხარჯების“ მუხლში. წარმოდგენილი ინფორმაციის შესაბამისად, 2017 წლის 1 იანვრისათვის, 248.0 ათასი ლარის საერთო ღირებულების დაუსრულებელი ინფრასტრუქტურული პროექტებიდან, მუნიციპალიტეტს 2016 წელს ანაზღაურებული აქვს 199.6 ათასი ლარის სამუშაოები70. დანახარჯი არასწორად არის მიკუთვნებული „შენობა-ნაგებობების“ მუხლს. 66 10222.4=10987.4-346.7-213.6-5.1-199.6. 67 №№85,100,211,248,267, 281,284,288,319,396,415,438. 68 №№1,4. 69 ხელშეკრულება №395. 70 ხელშეკრულებები №№189,218, 270,282. 42 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა #1), ბალანსის დანართ ფორმა #2-1-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა #5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, „შენობა-ნაგებობების“ მუხლი (ცვეთის გარეშე) გაზრდილია 765.0 ათასი ლარით.  ბალანსის დანართ ფორმა №2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“, 346.7 ათასი ლარით შემცირებულია „ოფისის ხარჯების“ მუხლი, 213.6 ათასი ლარით შემცირებულია „სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურების“ მუხლი, 5.1 ათასი ლარით შემცირებულია „სხვა ხარჯების“ მუხლი.  ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში -„ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, 565.4 ათასი ლარით შემცირებულია „საქონელი და მომსახურების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს საბოლოო ნაშთის სისწორეზე.  არაზუსტად გატარებულ აქტივებზე ცვეთის შესაძლო დარიცხვის გამო, ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა #5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღებაგასვლის შესახებ“, არასწორადაა წარმოდგენილი „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. 5.2.2 მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა #1) „მანქანა-დანადგარები და ინვენტარის“ საბოლოო ნაშთის მუხლში ასახულია 1 605.0 ათასი ლარი. მათ შორის, შესყიდულია 266.9 ათასი ლარის აქტივები. შესყიდვებით მიღებული აქტივების ღირებულება (ცვეთის გარეშე), წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შესაბამისად, ფაქტობრივად შეადგენს არა 266.9 ათას ლარს, არამედ 268.8 ათას ლარს71. კერძოდ, ფოტოაპარატი, ღირებულებით 1.9 ათასი ლარი არასწორად გატარებულია „ოფისის ხარჯების“ მუხლით72. დანახარჯი უნდა აღრიცხულიყო „ძირითადი აქტივების“ მიღების მუხლში და შესაბამისად, გაზრდილიყო აქტივის ღირებულება.  ფინანსურ ანგარიშგებაში (ორგანიზაციის ბალანსი - ფორმა #1), ბალანსის დანართ ფორმა #2-1-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ“ და ბალანსის დანართ ფორმა #5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, მუხლი „მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი“ (ცვეთის გარეშე) შემცირებულია 1.9 ათასი ლარით.  ბალანსის დანართ ფორმა №2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“ და ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში -„ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, 1.9 ათასი ლარით გაზრდილია „ოფისის ხარჯების“ მუხლი, რაც გავლენას ახდენს საბოლოო ნაშთის სისწორეზე. 71 268.8=266.9+1.9 72 ხელშეკრულება №232. 43 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 5.2.3 დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“ ინსტრუქციის73 შესაბამისად, დაუმთავრებელ ძირითად აქტივებში აღირიცხება ის აქტივები, რომელთა მშენებლობა ან სხვა ფორმით შექმნა დაწყებულია და ჯერ არ დასრულებულა. მუნიციპალიტეტმა აუდიტის ჯგუფს წარმოუდგინა დაუსრულებლი სამუშაოების შესახებ ინფორმაცია, რომლებიც დაიწყო 2016 წელს და გაგრძელდა მომდევნო წელს. კერძოდ, 2017 წლის 1 იანვრისათვის, 248.0 ათასი ლარის საერთო ღირებულების დაუსრულებელი ინფრასტრუქტურული პროექტიდან, მუნიციპალიტეტს 2016 წელს ანაზღაურებული აქვს 199.6 ათასი ლარის სამუშაოები74. საკასო ხარჯი 2017 წლის 1 იანვრის შემდეგ შეადგენს 48.4 ათას ლარს. მუნიციპალიტეტს, 199.6 ათასი ლარის ნაცვლად, „დაუმთავრებელ ძირითადი აქტივების“ მუხლში გატარებული აქვს 48.4 ათას ლარი.  ორგანიზაციის ბალანსში (ფორმა №1) და ბალანსის დანართ ფორმა №5-ში „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივების“ მუხლი შემცირებულია 151.2 ათასი ლარით.  გარემოება გავლენას ახდენს ბალანსზე (ფორმა №1) და არაფინანსური აქტივების მიღებაგასვლის შესახებ ანგარიშზე (ფორმა №5). 5.2.4 სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურება საოფისე ტექნიკის შეძენა-დამონტაჟების ხარჯები ექვემდებარება „ოფისის ხარჯების“ მუხლით აღრიცხვას. მუნიციპალიტეტის მიერ ამ მიზნით ინტერნეტის მიმღები მოწყობილობის შესაძენად დახარჯული 0.7 ათასი ლარი75 არასწორადაა გატარებული „სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურების“ მუხლში. აღნიშნულ მუხლს არასწორად არის მიკუთვნებული აგრეთვე გარე განათების ხარჯი 266.2 ათასი ლარი, რომელიც ექვემდებარებოდა „ოფისის ხარჯების“ მუხლით გატარებას. მუნიციპალიტეტის მიერ სამხედრო სავალდებულო სამსახურში წვევამდელთა გაწვევისათვის საჭირო ტრანსპორტირების თანხა 5.0 ათასი ლარი76 გატარებულია „სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურების“ მუხლით. დანახარჯი უნდა აღრიცხულიყო „ტრანსპორტის, ტექნიკისა და იარაღის ექსპლოატაციისა და მოვლა-შენახვის ხარჯების“ მუხლით.  ბალანსის დანართ ფორმა №2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“, 271.9 ათასი ლარით გაზრდილია „სხვა დანარჩენი საქონელი და მომსახურების“ მუხლი. 266.9 ათასი ლარით შემცირებულია „ოფისის ხარჯების“ მუხლი, ხოლო 5.0 ათასი ლარით - „ტრანსპორტის, ტექნიკისა და იარაღის ექსპლოატაციისა და მოვლა-შენახვის ხარჯების“ მუხლი. 73 დამტკიცებულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით. 74 ხელშეკრულებები №№189,218, 270,282. 75 ხელშეკრულება №43. 76 ხელშეკრულება №236. 44 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 5.2.5 სხვა ხარჯები მუნიციპალიტეტმა გასწია 255.9 ათასი ლარის ხარჯი წარჩინებული მოსწავლეების მატერიალური დახმარების, დედის დღესთან და ქალთა საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით მოქალაქეების მატერიალური დახმარების, სოციალურად დაუცველი ფენის საოპერაციო ხარჯების, სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის და ვეტერანთა მატერიალური დახმარების სახით, ფულადი ფორმით. დანახარჯი ნაცვლად „სხვა ხარჯების“ მუხლისა, უნდა ასახულიყო „სოციალური უზრუნველყოფის“ მუხლში.  ბალანსის დანართ ფორმა №2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“ და ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ 255.9 ათასი ლარით გაზრდილია „სხვა ხარჯების“ მუხლი. იმავე თანხით შემცირებულია „სოციალური უზრუნველყოფის“ მუხლი. 5.2.6 ძირითადი კაპიტალის მოხმარება ბალანსის დანართ ფორმა №2-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით“ და ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“ „ძირითადი კაპიტალის მოხამარების“ მუხლი წარმოდგენილია 2 059.6 ათასი ლარით. ბალანსის დანართ ფორმა №5-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ“, აღნიშნული მუხლის მოცულობა 2 327.4 ათასი ლარია.  გარემოება გავლენას ახდენს ბალანსის სისწორეზე. 5.2.7 არასაოპერაციო შემოსავლები და არასაოპერაციო ხარჯები 2016 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტს არასაოპერაციო შემოსავლებით და სხვა მიღებებით აღრიცხული აქვს 14 573.4 ათასი ლარის ღირებულების ძირითადი და არაწარმოებული აქტივები. ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, კერძოდ „არასაოპერაციო შემოსავლების“ მუხლში აღნიშნული თანხის ნაცვლად ასახულია 8 537.1 ათასი ლარი. არასაოპერციო ხარჯების მუხლით 2016 წელს აღრიცხული გასული ძირითადი აქტივების ღირებულება 4 448.0 ათასი ლარია. ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, კერძოდ „არასაოპერაციო ხარჯების“ მუხლში აღნიშნული თანხა ასახული არ არის. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, ბალანსის დანართ ფორმა #3-ის „არასაოპერაციო შემოსავლების“ მუხლში გატარებულია სხვაობა აქტივების მიღებასა და გასვლას შორის, რაც არასწორია.  ბალანსის დანართ ფორმა #3-ში - „ორგანიზაციის ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ“, „არასაოპერაციო შემოსავლების“ მუხლი შემცირებულია 6 036.3 ათასი ლარით, ხოლო „არასაოპერაციო ხარჯების“ მუხლი - 4 448.0 ათასი ლარით.  გარემოება გავლენას ახდენს ბალანსის სისწორეზე. 45 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში 5.2.8 ქონების აღრიცხვა ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად77, მუნიციპალიტეტის ქონება იქმნება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების გადაცემით; საკუთარი ბიუჯეტიდან გამოყოფილი სახსრებით; საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ქონების შექმნით, შეძენით, აგრეთვე ქონების ან/და შესრულებული სამუშაოს უსასყიდლოდ მიღებით და სხვ. წარმოდგენილი ინფორმაციის შესაბამისად, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაშია საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული 411 ერთეული შემდეგი ქონება: 1. შენობა-ნაგებობით დატვირთული მიწა - 190 ერთეული, 597.6 ათასი კვ.მ. 2. თავისუფალი მიწა - 41 ერთეული, 1 109.5 ათასი კვ.მ. 3. სკვერი - 15 ერთეული, 74.8 ათასი კვ.მ. 4. ხაზოვანი ნაგებოება - 71 ერთეული, 100.0 ათასი გრძ.მ. 5. ტროტუარი - 43 ერთეული, 45.2 ათასი კვ.მ. 6. სასაფლაო - 44 ერთეული, 1 413.3 ათასი კვ.მ. 7. საძოვარი - 3 ერთეული, 1 628.0 ათასი კვ.მ. 8. კერძო სამართლის სუბიექტების 100%-იანი წილები - 4 ერთეული. 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, მუნიციპალიტეტის ბალანსზე აღრიცხულია სულ 79 519.7 ათასი ლარის არაფინანსური აქტივები, მათ შორის: - საცხოვრებელი შენობები: 1 792.4 ათასი ლარი; - არასაცხოვრებელი შენობები: 19 916.7 ათასი ლარი; - გზები და ხიდები: 19 559.9 ათასი ლარი; - ელექტროხაზები, მილსადენები და წყალგაყვანილობის სისტემები: 17 224.1 ათასი ლარი; - სხვა შენობა-ნაგებობები: 5 261.5 ათასი ლარი; - მანქანა-დანადგარები და ინვენტარი: 1 608.7 ათასი ლარი. - მიწა: 13 930.5 ათასი ლარი; - გრძელვადიანი მცირეფასიანი აქტივები: 226.0 ათასი ლარი. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები მუნიციპალური ქონების ბუღალტრული აღრიცხვის სისრულის შესამოწმებლად. კერძოდ, მუნიციპალიტეტის საბალანსო მონაცემები თავისუფალი და შენობა-ნაგებობების ქვეშ არსებული მიწების შესახებ შედარდა საჯარო რეესტრში აღრიცხულ ანალოგიურ ქონებასთან. აღმოჩნდა, რომ მუნიციპალიტეტი (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) არ აღრიცხავს საკუთრებაში არსებული ქონების ნაწილს. კერძოდ, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საბალანსო მონაცემებში, 2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ასახული არ არის საჯარო რეესტრში თვითმმართველობის საკუთრებად რეგისტრირებული 80 ერთეული ქონება. მათ შორის: შენობა-ნაგებობით დატვირთული - 64 ერთეული, თავისუფალი მიწა - 5 ერთეული, სასაფლაოს ტერიტორია - 10 ერთეული, საძოვარი 1 ერთეული. 77 მუხლი 111. 46 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში აღნიშნული ქონებიდან, 6 უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია 2008-2015 წლებში, ხოლო 74 – 2016 წელს. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, 2016 წელს გადმოცემული ქონება ბალანსში არ აისახა იმის გამო, რომ ღირებულება თანხობრივად არ იყო შეფასებული.  მუნიციპალიტეტის ქონების საბალანსო მონაცემები არასრულია.  აღურიცხავი ძირითადი აქტივები არ არის შეფასებული და არ ერიცხება ცვეთა.  აღურიცხავ აქტივებს ინვენტარიზაციის პროცესი არ შეხებია. ამდენად, არსებობს ქონების არაუფლებამოსილი პირების მიერ განკარგვის რისკები. 5.2.9 ქონების ინვენტარიზაცია „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ დებულების“ მიხედვით78, საფინანსო და ქონებრივი მონაცემების უტყუარობის უზრუნველყოფის მიზნით, ორგანიზაცია ვალდებულია განახორციელოს ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით79, საბიუჯეტო ორგანიზაციაში აქტივებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარება სავალდებულოა ყოველწლიურად, საბიუჯეტო წლის ბოლოს, გარდა უძრავი ქონებისა, რომლის ინვენტარიზაცია ხორციელდება 3 წელიწადში ერთხელ მაინც. საინვენტარიზაციო აღწერის შედეგებს იხილავს ორგანიზაციის ხელმძღვანელობა, რაზეც ფორმდება სპეციალური ოქმი. ოქმში მოყვანილ უნდა იქნეს დაწვრილებითი ცნობები დანაკლისების, დანაკარგებისა და ზედმეტობების მიზეზებისა და დამნაშავე პირების შესახებ, ასევე, გასატარებელი ღონისძიებები ფაქტობრივი მონაცემების საბუღალტრო ჩანაწერებთან განსხვავებების რეგულირების შესახებ. 2016 წელს გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მიერ არ არის დაცული ინვენტარიზაციის ვადა. კერძოდ ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის მიზნით კომისია შეიქმნა გამგებლის 2016 წლის 8 ნოემბრის №2062 ბრძანებით. ინვენტარიზაცია ფაქტობრივად დაიწყო და ჩაატარა გამგებლის 2017 წლის 5 იანვრის №45 ბრძანებით შექმნილმა სამუშაო ჯგუფმა. ინვენტარიზაციის შედეგების სახით წარმოდგენილია შემაჯამებელი ოქმი, რომელიც მოიცავს ინვენტარიზაციის კრებსით მაჩვენებლებს, ქონების შედარების უწყისებს და ინფორმაციას ქონების დანაკლისისა და ზედმეტობის შესახებ. კერძოდ, ინვენტარიზაციის პროცესში გამოვლინდა ქონების დანაკლისი 19.9 ათასი ლარის ღირებულებით. ზედმეტად აღირიცხა 28.3 ათასი ლარის აქტივი. აუდიტის ობიექტმა ვერ წარმოადგინა ინფორმაცია საინვენტარიზაციო აღწერის შედეგების განხილვისა და გატარებული ღონისძიებების შესახებ. 78 დამტკიცებულია საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულებით. 79 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის“ დამტკიცების შესახებ. 47 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში  ინვენტარიზაციის შედეგად არ არის გამოვლენილი პასუხისმგებლი პირები ქონების დანაკლისთან მიმართებაში.  ვერ დგინდება საბუღალტრო ჩანაწერების ფაქტობრივ მონაცემებთან შესაბამისობაში მოყვანის ფაქტი, ინვენტარიზაციის შედეგების გათვალისწინებით. 6. სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების ხაზგასმა 6.1 ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა კრიტერიუმი: ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად80, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ფორმები. მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა ხდება აუქციონის ფორმით ან პირდაპირი განკარგვის წესით. მუნიციპალიტეტის ქონებით მოსარგებლე, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში იხდის ქონებით სარგებლობის საფასურს, ხელშეკრულებით დადგენილი ოდენობით. გარემოება: წარმოდგენილი ინფორმაციის შესაბამისად, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი სამსახურები საკუთრებაში არსებული ქონების სარგებლობისათვის შემონატანებს აღრიცხავდნენ 4 მოსარგებლისათვის. აუდიტის ჯგუფმა ჩაატარა დამატებითი აუდიტორული პროცედურები მუნიციპალური ქონების სხვა შესაძლო განმკარგავი სუბიექტების მოძიების მიზნით, რის საფუძველზეც გამოვლინდა შემდეგი:  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ შპს „ნანას“ (კერძო სასწავლო დაწესებულება) 2012 წლის 19 ივლისის ხელეკრულებით იჯარით გადაეცა სოფელ გამარჯვებაში მდებარე შენობა-ნაგებობა. ობიექტი გაიცა 10 წლის ვადით, ხოლო წლიურმა საიჯარო ქირამ შეადგინა 1000 ლარი, რომელიც მოიჯარეს შესაბამისი ოდენობით ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა. ქირის დაგვიანებით გადახდის შემთხვევაში, გათვალისწინებულია საჯარიმო სანქციები. 2015-2016 წლების სახაზინო შემოსულობების მიხედვით, შპს „ნანას“ საიჯარო ქირის სახით, 2000 ლარის ნაცვლად, გადახდილი აქვს 200 ლარი. აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდეგ, შპს „ნანამ“ 2017 წლის 11-12 ნოემბერს გადაიხადა 1000 ლარი. საიჯარო ხელშეკრულების აღურიცხაობის გამო, მუნიციპალიტეტს არ ჰქონდა დაწესებული კონტროლი კუთვნილი თანხების მიღებაზე.  2015 წლის 15 სექტემბერს სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოდან“ გარდაბნის მუნიციპალიტეტს საკუთრებაში გადმოეცა ქ. გარდაბანში მდებარე ყოფილი საავადმყოფოს შენობის ძირითადი ნაწილი81. შენობის დარჩენილი ნაწილი იმყოფება სსიპ - სასწრაფო დამედიცინო დახმარების ცენტრის განკარგვაში. მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ობიექტების შერჩევითი დათვალიერებისას გამოვლინდა, რომ ყოფილი საავადმყოფოს შენობაში ფუნქციონირებდა აფთიაქი. მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირების განმარტებით, ობიექტს დაკავებული ჰქონდა სსიპ - სასწრაფო დამედიცინო დახმარების ცენტრის კუთვნილი 80 მუხლი 122. 81 საკადასტრო კოდები: 81.15.13.453; 81.15.13.454. 48 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში ფართობი, თუმცა დამადასტურებელი დოკუმენტები ვერ იქნა წარმოდგენილი. დამატებითი აუდიტორული პროცედურებით დადგინდა, რომ აფთიაქი მდებარეობს თვითმმართველობის კუთვნილ ფართში. მუნიციპალიტეტი არ ფლობდა ინფორმაციას სხვა სუბიექტის მიერ კუთვნილი ქონებით სარგებლობის შესახებ. შესაბამისად, არ მომხდარა ფართობის დადგენილი წესით განკარგვა და ქონებით სარგებლობის გადასახადის ბიუჯეტში მიმართვა82. გარდაბნის მუნიციპალიტეტი (შესაბამისი პასუხისმგებელი პირები) არ ფლობს სრულ ინფორმაციას სარგებლობის უფლებით გაცემული და უნებართვოდ დაკავებული ქონების შესახებ. შერჩევითმა შემოწმებამ, რომელმაც მოიცვა მუნიციპალიტეტის განკარგვაში არსებული ქონების ნაწილი, გამოავლინა იჯარის ქირის აღურიცხაობისა და არაუფლებამოსილი პირის მიერ ქონებით სარგებლობის შემთხვევები. ამდენად, არსებობს რისკი, რომ სხვა მუნიციპალური ქონებაც არასწორად არის გამოყენებული და ბიუჯეტში არ მიიმართება კუთვნილი ფულადი რესურსი. რეკომენდაცია №11: გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) საარქივო მასალებისა და სარგებლობაში გაცემული ქონების ფაქტობრივი მდგომარეობის ანალიზით, დააზუსტოს ქონების მოსარგებლეთა მონაცემები და იზრუნოს გადაუხდელი თანხებისა და საურავის ბიუჯეტში მობილიზებისათვის. ამასთანავე, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებიც ვალდებული იყვნენ ქონების აღრიცხვასა და განკარგვაზე, გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. 7. წინა აუდიტის დროს გამოვლენილი დარღვევები გარდაბნის მუნიციპალიტეტში ჩატარებულია 2012-2013 წლების ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. აუდიტის ობიექტის ფინანსური საქმიანობა შეფასდა არადამაკმაყოფილებლად. მუნიციპალიტეტმა ვერ წარმოადგინა ფინანსური ანგარიშგება, არ აწარმოებდნენ ბუღალტრულ აღრიცხვას, ანალიზური და სინთეზური აღრიცხვის დოკუმენტებს, ბრუნვათა უწყისებს, მთავარ წიგნს. ძირითად აქტივებს ცვეთა არ ერიცხებოდა. არ ჩატარებულა ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია. 2015-2016 წლებში აუდიტის ობიექტი აწარმოებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას, მოწესრიგებულია საბუღალტრო დოკუმენტაცია. წარმოდგენილია ფინანსური ანგარიშგებისა და ინვენტარიზაციის მასალები. 8. შიდა აუდიტი კრიტერიუმი: „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, შიდა აუდიტის სუბიექტის შესწავლისა და ანალიზის საგანი შესაძლებელია იყოს დაწესებულების სისტემაში მიმდინარე ყველა პროცესი და საქმიანობის სფერო. შიდა აუდიტი ეხმარება დაწესებულებას საქმიანობის მოქმედ 82 აუდიტის ობიექტმა დაიწყო აფთიაქით დაკავებული ფართის განკარგვის პროცესი, აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდეგ. 49 ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში კანონმდებლობასთან შესაბამისობის კუთხით, ასევე, არსებული რისკების მართვის ხარისხის, ფინანსური და კონტროლის სისტემის ადეკვატურობის შეფასებისათვის. შიდა აუდიტის სამსახურის უპირველეს ფუნქციას სისტემური ხარვეზების შესწავლა და მათ გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული რეკომენდაციების შემუშავება წარმოადგენს. სამსახური ასევე შეიმუშავებს რეკომენდაციებს დაწესებულების საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. რეკომენდაციების დახმარებით, ორგანიზაციამ უნდა შეძლოს ეფექტური შიდა კონტროლის სისტემის დანერგვა, რომლითაც შესაძლებელი იქნება ტექნიკური და ფუნქციური ხარვეზების აღმოჩენა, თაღლითობისა და შეცდომების გამოვლენა და პრევენცია. გარემოება: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შექმნილია შიდა აუდიტის სამსახური. სამსახურის მიზანია გამგეობის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებსა და მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში ჩაატაროს სისტემური, შესაბამისობის, ეფექტიანობის, ფინანსური და ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტი და გასცეს შესაბამისი სამსახურის მიერ 2015-2016 რეკომენდაციები. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის წლებში დამტკიცებული შიდა აუდიტორული ანგარიშების შესწავლით გამოვლინდა შემდეგი:  2015-2016 წლებში შიდა აუდიტის სამსახურს არ შეუსწავლია გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების საქმიანობა. სამსახურს არ შეუფასებია, შეესაბამება თუ არა მუნიციპალიტეტის საქმიანობა დაგეგმილ მიზნებსა და ამოცანებს, რამდენად კანონიერად, მიზნობრივად და ეფექტიანად ხდება დაფინანსების გამოყენება, დანერგილია თუ არა ადეკვატური მართვისა და კონტროლის მექანიზმები და სხვ. შესაბამისად, არ განუხორციელებია შესაძლო დარღვევებისა და ხარვეზების იდენტიფიცირება.  2015-2016 წლებში შიდა აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა მხოლოდ გამგეობის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირების შესაბამისობის აუდიტი და გასცა ზოგადი ხასიათის რეკომენდაციები. შიდა აუდიტის სამსახურს არ გაუცია რეკომენდაციები, რაც მუნიციპალიტეტისათვის უზრუნველყოფდა რისკების მართვისა და შიდა კონტროლის სისტემის გაუმჯობესებას. აღნიშნული მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანდა მუნიციპალიტეტის რესურსების ეკონომიურად გამოყენებაში, გამგეობის წინაშე არსებული ამოცანების ეფექტურად შესრულებასა და მუნიციპალიტეტის დასახული მიზნების მიღწევაში. რეკომენდაცია №12: გარდაბნის მუნიციპალიტეტის შიდა აუდიტის სამსახურმა საქმიანობა წარმართოს ისე, რომ უზრუნველყოს ზოგადად თვითმმართველი ერთეულის საქმიანობის გაუმჯობესება, არსებული რისკების შეფასებით და მოქმედ კანონმდებლობასა და მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენის გზით. ამასთანავე, შეიმუშაოს რეკომენდაციები მუნიციპალიტეტის საქმიანობის ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით. 50 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282

ლ მ სა ახ ური სა ხ ე უდიტის მს ა ფო წი რეგისტრაციის N12/36 ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგებისა და 2015 - 2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01.00), „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03.00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების აუდიტის ანგარიში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 სარჩევი შემაჯამებელი მიმოხილვა .............................................................................................................................3 რეკომენდაციები ..............................................................................................................................................4 შესავალი............................................................................................................................................................6 ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის შესახებ .................................................................................8 „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა. ....................9 საკრებულოს დეპუტატების ანაზღაურება .......................................................................................... 10 სატრანსპორტო საშუალებები ................................................................................................................ 11 „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის" პროგრამა. .............. 13 აფიდავიტის მოთხოვნების დაცვა ......................................................................................................... 14 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საგარანტიო ვადები.......................................................... 18 საწვრთნელი ბაზის რეაბილიტაცია. ................................................................................................. 18 სანიაღვრე არხების მოწყობის სამუშაოები ...................................................................................... 19 შიდა ეზოების მოასფალტება ............................................................................................................. 21 შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარება .................................................................................. 22 სანიაღვრე არხების რეაბილიტაცია ................................................................................................... 22 ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოები .............................................................................................. 23 სკვერის კეთილმოწყობა .......................................................................................................................... 24 პირობითი მოსაზრება 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ............................................ 26 პირობით მოსაზრების საფუძველი ................................................................................................... 27 დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები................................................................................................ 27 ძირითადი კაპიტალის მოხმარება ......................................................................................................... 27 ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ ............................................................................................. 28 წინა აუდიტის დროს გამოვლენილ დარღვევებზე განხორციელებული რეაგირებები................... 28 აუდიტის ანგარიშის გასაჩივრების წესი ............................................................................................... 29 აუდიტის ჯგუფის წევრების ხელმოწერები ......................................................................................... 29 2 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის" (პროგრამის კოდი 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. შედეგად გამოვლინდა:  მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განხორციელებასთან არათანამდებობის დაკავშირებული ხარჯები პირებზე უფლებამოსილების ანაზღაურებულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, შესაბამისი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენის გარეშე.  სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯის გაწევისას არ დაიცვა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები. ასევე დარღვეულია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით, პირს უფლება არ აქვს ქონებრივი გარიგება დადოს იმ სახაზინო დაწესებულებასთან, რომელშიც მას თანამდებობა უჭირავს.  ჩატარებული ტენდერების შესწავლით გამოვლინდა შემთხვევები, როცა მეტი ფინანსური სარგებლის მისაღებად ტენდერში მონაწილე პირები სავარაუდოდ მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებით და არღვევდნენ კანონმდებლობით განსაზღვრულ აფიდავიტის მოთხოვნებს, რამაც გამოიწვია საბიუჯეტო რესურსის არაეკონომიური ხარჯვა.  აუდიტის პროექტების შედეგად გამოვლინდა, გარკვეული ნაწილი რომ შესრულებული დაზიანებულია. ინფრასტრუქტურული მუნიციპალიტეტს ხარვზების გამოსწორების მიზნით არ გაუტარებია შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. შედეგად მოსახლეობამ ვერ მიიღო პროექტით გათვალისწინებული შედეგი გრძელვადიან პერიოდში.  მუნიციპალიტეტში შესრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტების შესწავლით გამოვლინდა, რომ რიგ შემთხვევაში სამუშაოების ნაწილი შესრულებულია პროექტის შეუსაბამოდ და არ აკმაყოფილებს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს.  მუნიციპალიტეტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგების შესწავლისას გამოვლინდა ხარვეზები, რომლებიც არსებით გავლენას ახდენს ანგარიშგებაში წარმოდგენილი მონაცემების სისწორეზე. 3 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში წინამდებარე ანგარიშში განხილულია აუდიტის შედეგად გამოვლენილი 2018 დარღვევა- ნაკლოვანებები ვრცელი ფორმით და გაცემულია შესაბამისი რეკომენდაციები. რეკომენდაციები რეკომენდაცია №1: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე. ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. რეკომენდაცია №2: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ავტოპარკმა გადააჭარბა მთავრობის მიერ რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილებისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციასა და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. რეკომენდაცია №3: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს არ უმსჯელიათ აფიდავიტის დარღვევის შესაძლო რისკებზე, მაშინ, როდესაც ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტები სავარაუდოდ არღვევდნენ აფიდავიტის მოთხოვნებს. მუნიციპალიტეტმა, დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტების მიერ ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის და/ან ხელშეკრულების გაფორმებისგან თავის არიდების შემთხვევებში, ყურადღება გაამახვილოს აფიდავიტის შესაძლო დარღვევის რისკებზე. ამასთანავე, შეიმუშაოს კონტროლის დამატებითი მექანიზმები პრეტენდენტების არაკეთილსინდისიერი ქმედებების გამოსავლენად და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. მუნიციპალიტეტმა იმ პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აფიდავიტის პირობების დარღვევის გამოვლენა და სათანადო რეაგირება, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რეკომენდაცია №4: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო შესრულებულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში გამოვლენილ ხარვეზებზე სათანადო რეაგირების განხორციელება. სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვისას, მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი 4 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, 2018 რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ საგარანტიო პერიოდში ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე წარმოქმნილი დაზიანებების აღმოსაფხვრელად სათანადო რეაგირება, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. რეკომენდაცია №5. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე არსებულმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო შესრულებული სამუშაოების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად განხორციელება. მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომლებიც ხელს შეუწყობს დროულად გამოავლინოს სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე არსებული ხარვეზები, დაადგინოს ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების და ხელშეკრულების პირობებს შორის არსებული შეუსაბამობები. ამასთანავე, გამგეობამ არ დაუშვას შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარება. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესრულებული სამუშაოების პროექტის შესაბამისად განხორციელებას. მუნიციპალიტეტმა გამოავლინოს აღნიშნულ ხარვეზზე პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. 5 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 შესავალი აუდიტის საგანი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი და 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ (პროგრამის კოდი: 01 00) და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ (პროგრამის კოდი: 03 00) პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი. აუდიტის მიზანი ა) დასაბუთებული რწმუნების მოპოვება იმის შესახებ, ფინანსური ანგარიშგება შეიცავს თუ არა განზრახ ან უნებლიე შეცდომით გამოწვეულ არსებით უზუსტობას, რაც აუდიტორს შესაძლებლობას მისცემს, გამოთქვას მოსაზრება აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშგების სისწორეზე - შედგენილია თუ არა ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად; ბ) აუდიტის საგნის მომწესრიგებელ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან (შემდგომში - კრიტერიუმი) შესაბამისობის შესახებ დასკვნების გაკეთება, რეკომენდაციების შემუშავება და აუდიტის ანგარიშის გაცემა. აუდიტის ანგარიშში, მათი გამოვლენის შემთხვევაში, აისახება:  მოქმედ კანონმდებლობასთან და მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამობა - ფინანსური ანგარიშგების მომზადების და წარდგენის, საქმიანობის წარმართვის, საჯარო რესურსების გამოყენების და საბიუჯეტო პროცესის მარეგულირებელი საკანონმდებლო და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დაუცველობა.  საქმიანობის არაეფექტიანობა - აუდიტის ობიექტის მიერ ეკონომიურობისა და პროდუქტიულობის პრინციპების დაუცველობა.  შიდა კონტროლისა და შიდა აუდიტის ფუნქციის სისუსტეები ან/და ნაკლოვანებები.  ნებისმიერი სხვა საკითხი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საჯარო ფინანსების მართვის გასაუმჯობესებლად ან/და საჯარო სექტორში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დასანერგად. აუდიტის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, ანგარიში ვერ უზრუნველყოფს აბსოლუტურ რწმუნებას აუდიტის საგნის კრიტერიუმ(ებ)თან სრული შესაბამისობის შესახებ. ამასთანავე, აუდიტი დაიგეგმა და ჩატარდა პროფესიული განსჯის საფუძველზე, ხარისხობრივი და რაოდენობრივი შერჩევის პრინციპებზე დაყრდნობით და შესაძლებელია არ მოიცვას აუდიტის საგნის ყველა ელემენტი. 6 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 აუდიტის მასშტაბი აუდიტის მასშტაბად განისაზღვრა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების, 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის" პროგრამების ფარგლებში მუნიციპალიტეტის საქმიანობისა და ფინანსური რესურსების ხარჯვის მოქმედ კანონმდებლობასთან და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან შესაბამისობა. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტმა მოიცვა ჯამში 24 225.7 ათასი ლარი. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა აუდიტის ობიექტის ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია განხორციელებული საქმიანობის მოქმედი კანონმდებლობით და სხვა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის აუდიტის მიზნებიდან გამომდინარე მოწოდებული ინფორმაციის სისრულესა და სისწორეზე. ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ასევე მოიცავს შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებას, დანერგვასა და შენარჩუნებას, რაც საჭიროა საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის პროცესის იმგვარი წარმართვისათვის, რომელიც არ შეიცავს შეცდომით ან განზრახ არამართლზომიერი ქმედებით (თაღლითობით) გამოწვეულ არსებით კანონშეუსაბამობებს. აუდიტორის პასუხისმგებლობა აუდიტორი პასუხისმგებელია აუდიტის ანგარიშში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და მიზანშეწონილობაზე. აუდიტი წარიმართა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო სტანდარტების (ISSAI 1000-1810; 4000) შესაბამისად, რაც გულისხმობს პროფესიული ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დაცვას, ასევე აუდიტის დაგეგმვასა და ჩატარებას გონივრული რწმუნების მისაღებად იმის შესახებ, რომ აუდიტის ობიექტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგება და ობიექტის მიერ აღმასრულებელი ორგანოების 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და დაფინანსების“ და „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლოატაციის“ პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობა არ შეიცავს მოქმედ საკანონმდებლო და სხვა მარეგულირებელ ნორმებთან არსებითი შეუსაბამობის ფაქტებს. აუდიტი ჩატარდა შერჩევის პრინციპზე დაყრდნობით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არ ამოწმებს ყველა ფინანსურ ოპერაციას. აუდიტის ანგარიში და დასკვნა არ წარმოადგენს საქმიანობის კანონმდებლობასთან სრულად შესაბამისობის გარანტიას. აუდიტის პროცესის თანდაყოლილი შეზღუდვების გამო, აუდიტის მსვლელობისას არსებობს რისკი, რომ გარკვეული 7 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 შეუსაბამობები დარჩეს შეუმჩნეველი, იმის მიუხედავად, რომ აუდიტი დაიგეგმა და შესრულდა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. აუდიტი ითვალისწინებს პროცედურების ჩატარებას საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულებების მოსაპოვებლად აუდიტორული დასკვნის გამყარების მიზნით. პროცედურები შეირჩევა აუდიტორული განსჯის საფუძველზე, რაც მოიცავს არსებითი რისკების შეფასებას. ჩვენს მიერ განხორციელებული აუდიტორული პროცედურები შესაფერისია არსებული გარემოებისთვის. გამოყენებული კრიტერიუმები1 – ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი; – „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანება; – „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ – საქართველოს კანონი; „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის ინსტრუქციის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანება; – „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება; – „საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 23 ივლისის №605 ბრძანება. ზოგადი ინფორმაცია აუდიტის ობიექტის შესახებ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი არის დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, განკარგავს საკუთარ ქონებასა და ბიუჯეტს. მუნიციპალიტეტი აერთიანებს 16 ადმინისტრაციულ ერთეულს, 1 2015-2016 წლებში მოქმედი რედაქციის მიხედვით 8 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 მათ შორის, 1 ქალაქს და 56 სოფელს. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ფართობია 533 კვ.კმ2, მოსახლეობის რიცხოვნობა შეადგენს 31.3 ათას კაცს3. ადმინისტრაციული ცენტრია - ქალაქი ლანჩხუთი. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი კონსტიტუციის, „ადგილობრივი ადგილობრივი თვითმმართველობის საქმიანობას თვითმმართველობის კოდექსის, წარმართავს საქართველოს შესახებ ევროპული ქარტიის“, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიხედვით. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშებზე დაყრდნობით, გადასახდელები განისაზღვრა 36694.1 ათასი ლარით. აქედან, „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამაზე გაწეულმა ხარჯმა გადასახდელების 12%, ხოლო „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლუატაციაზე" გაწეული ხარჯი გადასახდელების 54%-ია. აღნიშნულ პროგრამებზე ჯამში დახარჯულია 24 255.7 ათასი ლარი4. „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა. 2015-2016 წლებში „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამის ფარგლებში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა გასწია 4 316.7 ათასი ლარის ხარჯი. მათ შორის, 2015 წელს 2 089.0 ათასი, ხოლო 2016 წელს - 2 227.7 ათასი ლარი. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში დაფინანსებულია: მუნიციპალიტეტის საკრებულოსა და გამგეობის საქმიანობის უზრუნველყოფის ხარჯები - 4 271.7ათასი ლარი, ადმინისტრაციული შენობის მოვლაპატრონობის ხარჯები - 44.4 ათასი ლარი, წინა პერიოდში წარმოქმნილი ვალდებულებების დაფარვის ხარჯები - 0.6 ათასი ლარი. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია ცხრილში №1. ცხრილი №1. 2015-2016 წლებში 01 00 პროგრამაზე გაწეული გადასახდელები (ათასი ლარი) გადასახდელები 2015 წელი 2016 წელი 2015-2016 წწ ხარჯები 2 048.6 2 223.1 4 271.7 შრომის ანაზღაურება 1 445.2 1 667.6 3 112.8 საქონელი და მომსახურება 592.6 549.0 1 141.6 სოციალური უზრუნველყოფა 10.6 6.5 17.1 სხვა ხარჯები 0.15 0.1 0.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 40.4 4.0 44.4 ვალდებულებების კლება 0 0.6 0.6 ჯამი 2 089.0 2 227.7 4 316.7 2 www.budgetmonitor.ge 3 geostat.ge (2016 წლის მდგომარეობით) 4 „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“ პროგრამა - 4 316.6 ათასი ლარი, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და ექსპლუატაციის" პროგრამა - 19 939.1 ათასი ლარი. 9 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 საკრებულოს დეპუტატების ანაზღაურება კრიტერიუმი. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი, თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს უსასყიდლოდ. ანაზღაურებადია მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამდებობის პირის საქმიანობა5. კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე მუნიციპალიტეტის საქმიანობასთან დაკავშირებული ხარჯის ანაზღაურებას. მუნიციპალიტეტი ანაზღაურებს საკრებულოს კომისიებისა და სამუშაო ჯგუფების სხდომებში მონაწილეობისათვის, ასევე საკრებულოსა და საკრებულოს თავმჯდომარის დავალებების შესრულებისათვის ყოველთვიურად გაწეულ ხარჯებს. გამგეობის მიერ აღნიშნული ხარჯის ანაზღაურება უნდა განხორციელდეს საკრებულოს წევრის მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე. ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტი რომელშიც აღინიშნება ფორმის დასახელება, მისი შედგენის თარიღი, სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, რაოდენობა, ფასი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეთა დასახელება, დოკუმენტის სწორად გაფორმებისათვის პასუხიმგებელ პირთა ხელმოწერები და სხვა მონაცემები6. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრებზე, გარდა თანამდებობის პირებისა, ასანაზღაურებელი ხარჯების ყოველთვიური რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს ამ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს.7 გარემოება. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიღებული აქვს საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით ხარჯის ანაზღაურების წესი. დადგენილი წესის მიხედვით, საკრებულოს სხდომებსა და მის ორგანოთა მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, ასევე თითოეული დავალების შესრულებასთან დაკავშირებით, საკრებულოს წევრებს (გარდა თანამდებობის პირებისა) 2015 წლის სექტემბრამდე განესაზღვრათ ხარჯების ანაზღაურების ზღვრული მოცულობა 500-600 ლარი8, ხოლო 2015 წლის სექტემბრიდან - 397.5 ლარი. 2015-2016 წლებში ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არაანაზღაურებად წევრებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით სულ გაცემულია 191.1 ათასი ლარი, მათ შორის, 2015 წელს 108.4 ათასი ლარი, ხოლო 2016 წელს - 82.7 ათასი ლარი. წარმოდგენილი ინფორმაციით, ძირითად შემთხვევაში ხარჯები ანაზღაურებულია ლიმიტის მაქსიმალური ოდენობით და არ არის წარმოდგენილი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები. 5 „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ მუხლი 41, პუნქტი 1. 6 საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბერს №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ,,ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლი. 7 „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ მუხლი 156, პუნქტი 5. 8 2015 წლის მაისამდე - 500 ლარი, მაისიდან სექტემბრამდე - 600 ლარი. 10 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 აღსანიშნავია, რომ 2015 წლის 22 ივლისიდან ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით განისაზღვრა საკრებულოს წევრთა ხარჯების ანაზღაურების ყოველთვიური ლიმიტის ოდენობა, რომლის მიხედვით, ასანაზღაურებელი ხარჯების რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი სარგოს მაქსიმალური ოდენობის 15%-ს, რაც ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის შემთხვევაში 397.5 ლარია. მუნიციპალიტეტმა არ გაითვალისწინა აღნიშნული შეზღუდვა და აგვისტოს თვეში საკრებულოს არაანაზღაურებად დეპუტატებზე ხარჯების ანაზღაურების მიზნით თითოეულზე გასცა 600 ლარი. შედეგად, დაირღვა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები და საკრებულოს წევრებზე აგვისტოს თვეში ლიმიტს ზემოთ ანაზღაურებულია 3.6 ათასი ლარი. შედეგად, 2015-2016 წლებში ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს არათანამდებობრივ პირებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით სულ გაცემულია 191.1 ათასი ლარი, ისე, რომ არ არის წარმოდგენილი ხარჯის დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტი. აღნიშნული ქმედებით დაირღვა კანონმდებლობის მოთხოვნები, ამასთანავე, მუნიციპალიტეტმა 2015 წლის აგვისტოში საკრებულოს არათანამდებობის წევრებზე ხარჯების ანაზღაურების სახით, თანხა გასცა თვითმმართველობის კოდექსით განსაზღვრული ლიმიტის გადაჭარბებით, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს. რეკომენდაცია №1: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) არ დაუშვას საკრებულოს წევრების უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურება ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტის წარმოდგენის გარეშე. ხარჯების ანაზღაურების წესი და პრაქტიკა მოიყვანოს მოქმედ კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაში. აღნიშნული უზრუნველყოფს საკრებულოს არაანაზღაურებადი წევრის საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით დადგენილი პრინციპის დაცვას, ასევე საბიუჯეტო სახსრების დასაბუთებულ ხარჯვას. სატრანსპორტო საშუალებები კრიტერიუმი. მუნიციპალიტეტს ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, ფუნქციონირებისათვის რომელთა კანონმდებლობით დარეგულირებული დადგენილება , საბიუჯეტო 9 სადაც არ რიცხოვნობა არის. ორგანიზაციებში ესაჭიროება საკუთარი თვითმმართველობებისათვის საქართველოს განისაზღვრა მთავრობამ მიიღო ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ზღვრული ოდენობა, ავტოპარკის გადანაწილების, სატრანსპორტო საშუალებების კლასიფიკაციისა და შესყიდვის ფორმა. ავტომანქანების ზღვრული ოდენობა დამოკიდებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში საშტატო რიცხოვნობაზე. მთავრობის დადგენილება თვითმმართველობებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა, თუმცა საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილია მისი შესრულება. 9 საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 6 თებერვლის №121 დადგენილება „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციისა და სამსახურებრივი ავტომანქანის შესყიდვის ან ჩანაცვლების წესის დამტკიცების შესახებ“. 11 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში არსებული რეკომენდაციით, 2015-2016 წლებში ლანჩხუთის 2018 მუნიციპალიტეტისათვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად რეკომენდებული იყო 6 ავტომანქანა. „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, თანამდებობის პირს უფლება არ აქვს ქონებრივი გარიგება დადოს იმ სახაზინო დაწესებულებასთან, რომელშიც მას თანამდებობა უჭირავს10. გარემოება. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად 2015 წელს სარგებლობდა ბალანსზე რიცხული 7 ერთეული ავტომანქანით, ხოლო 2016 წელს - 8 ავტომანქანით. აღნიშნული ავტომანქანების ექსპლოატაციისათვის, მუნიციპალიტეტის მიერ დამტკიცებული საწვავის მოხმარების ლიმიტების შესაბამისად, 20152016 წლებში დახარჯულია 172.1 ათასი ლარი11. მუნიციპალიტეტის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა 2015 წელს 1 ერთეულით, ხოლო 2016 წელს - 2 სატრანსპორტო საშუალებით აღემატება მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. 2015-2016 წლებში ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ბალანსზე რიცხული ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გარდა, საკუთარი უფლებამოსილების განსახორციელებლად იყენებს კერძო პირებისგან იჯარით აყვანილ ავტომობილებს. კერძოდ, მუნიციპალიტეტის გამგებელი სარგებლობს 2 ავტომობილით, რაზეც გაფორმებული არის საიჯარო ხელშეკრულებები. აქედან, ერთი ავტომობილი გამგებლის (ზაზა ურუშაძე) საკუთრებაა, ხოლო მეორე ხელშეკრულება გაფორმებულია მუნიციპალიტეტსა და ფ/პ ილია ურუშაძეს შორის12. იჯარის პირობების მიხედვით, მუნიციპალიტეტი უზრუნველყოფს სატრანსპორტო საშუალების მოვლაპატრონობის ხარჯებს. კანონმდებლობის თანახმად13, თანამდებობის პირს უფლება არ აქვს ქონებრივი გარიგება დადოს იმ სახაზინო დაწესებულებასთან, რომელშიც მას თანამდებობა უჭირავს. შესაბამისად აღნიშნული საიჯარო ხელშეკრულებების გაფორმებით დარღვეულია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები. აღსანიშნავია, რომ გამგებლის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა Volkswagen Passat-ის საწვავის გამოყენება არ ფიქსირდება 2016 წლის ივნისი-ოქტომბრის თვეებში, თუმცა ამავე პერიოდში ავტომანქანაზე გაწეულია სხვადასხვა სახის ხარჯი. კერძოდ, შეცვლილია საბურავები, გამოცვლილია ზეთი, ანტიფრიზი და სხვ. შესაბამისად, არსებობს რისკი იმისა, რომ მუნიციპალიტეტმა იჯარით აყვანილ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლოატაციაზე ხარჯები გასწია ისე, რომ მისი გამოიყენება არ მომხდარა მუნიციპალიტეტის საჭიროებებისთვის შესაბამის პერიოდში. 10 მუხლი 10. 11 2015 წელი - 95.8 ათასი ლარი, 2016 წელი - 76.3 ათასი ლარი. 12 გამგებლის მამა 13 „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონი 12 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 რეკომენდაცია №2: ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ავტოპარკმა გადააჭარბა მთავრობის მიერ რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითმა ორგანომ აღმასრულებელ ორგანოსთან შეთანხმებით, შეიმუშაოს და განუხრელად შეასრულოს წესი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად საჭირო ავტოპარკის გადანაწილებისა და შესყიდვის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტი, რომელიც დაფუძნებული იქნება საუკეთესო პრაქტიკაზე, ხელს შეუწყობს მუნციპალიტეტის სატრანსპორტო პარკის ოპტიმიზაციასა და მოვლა-შენახვის ხარჯების რაციონალიზაციას. ამასთანავე, შემუშავებული წესი თავსებადი უნდა იყოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებასთან. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის" პროგრამა. ბიუჯეტის შესრულების „ინფრასტრუქტურის წლიური მშენებლობის, ანგარიშების რეაბილიტაციისა მიხედვით, და 2015-2016 ექსპლოატაციის“ წლებში პროგრამაზე მუნიციპალიტეტმა დახარჯა 19 939.0 ათასი ლარი. მათ შორის, 2015 წელს - 10 466.6 ათასი, ხოლო 2016 წელს - 9472.4 ათასი ლარი. პროგრამის გადასახდელების მაჩვენებლები მოცემულია №1 დიაგრამაზე. დიაგრამა №1. 03 00 პროგრამის გადასახდელები 2015-2016 წლებში (ათასი ლარი) 2015 2016 9 459.7 7 931.9 1 006.9 1 402.8 0.0 ხარჯები 2015-2016 მიხედვით, წლების ლანჩხუთის „ინფრასტრუქტურის არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება მუნიციპალიტეტის მშენებლობის, 137.7 ბიუჯეტის შესრულების რეაბილიტაციისა და ანგარიშის ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლით გაწეულია 17 391.6 ათასი ლარი, „ხარჯების“ მუხლით - 2 409.8 ათასი ლარი, ხოლო „ვალდებულების კლება“ - 137.7 ათასი ლარი. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში დაფინანსებულია შემდეგი ქვეპროგრამები: - გზების მშენებლობა, რეკონსტრუქცია და მოვლა-შენახვა - 9 248. 9 ათასი ლარი; 13 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში - სარწყავი არხების და ნაპირსამაგრი ნაგებობების მოწყობა, 2018 რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია - 4 844.5 ათასი ლარი; - წყლის სისტემის რეაბილიტაცია და ექსპლოატაცია - 778.5 ათასი ლარი; - გარე განათება - 886.4 ათასი ლარი; - დასუფთავების ღონისძიებები - 1 040.1 ათასი ლარი; - ბინათმშენებლობა - 569.5 ათასი ლარი; - მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის ღონისძიებები - 722.8 ათასი ლარი; - „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში განსახორციელებული ღონისძიებები - 1 551.2 ათასი ლარი; - სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის ღონისძიებები - 297.1 ათასი. „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და ექსპლოატაციის“ პროგრამის ფარგლებში განხორციელდა ქალაქის საცხოვრებელი უბნების ეზოების კეთილმოწყობა, მუნიციპალიტეტის დასუფთავება, დასასვენებელი პარკებისა და სკვერების ექსპლოატაციარეაბილიტაცია, გარე განათების ქსელისა და წყალსადენის შიდა ქსელის მოვლა-შენახვა, ნაპირსამაგრი ნაგებობების მოწყობა და სხვ. აფიდავიტის მოთხოვნების დაცვა კრიტერიუმი. ტენდერში პრეტენდენტი მონაწილეობას იღებს სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონული სისტემის მეშვებით. სატენდერო წინადადების წარდგენისას იგი ვალდებულია დაეთანხმოს აფიდავიტის მოთხოვნებს. აფიდავიტზე დათანხმებით პრეტენდენტი ადასტურებს, რომ მის მიერ წარდგენილი სატენდერო წინადადება შედგენილია კონკურენტისგან დამოუკიდებლად, მატერიალური გამორჩენის ან უპირატესობის მიღების მიზნით, პრეტენდენტსა და კონკურენტს შორის არ გამართულა კონსულტაცია, კომუნიკაცია ან მოლაპარაკება შემდეგ საკითხებზე: სატენდერო წინადადების ფასი, სატენდერო წინადადების წარდგენა ან წარდგენისგან თავის შეკავება და სხვ.14 გარემოება. 2015-2016 წლებში ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა შეისყიდა ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოები. შესყიდვის პროცესის შესწავლისას გამოვლინდა, რომ ტენდერში მონაწილე პირები სავარაუდოდ მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებულად და მეტი სარგებლის მიღების მიზნით, არღვევდნენ აფიდავიტის მოთხოვნებს. 2016 წლის 24 ივნისს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა გამოაცხადა ელექტრონული ტენდერი, სავარაუდო ღირებულებით 542.8 ათასი ლარი15. შესყიდვის საგანი იყო სტიქიით დაზიანებული ობიექტების ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოები. სატენდერო დოკუმენტაციით, შესყიდვაში მონაწილეობის მსურველ პირს მიმდინარე და უკანასკნელი 2 წლის განმავლობაში უნდა 14 სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის ბრძანება №9 „გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ 15 SPA160018330 14 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 ჰქონოდა ანალოგიური სამუშაოების (ნაპირსამაგრის მოწყობის) შესრულების გამოცდილება, საერთო ღირებულებით 1.5 მლნ ლარი, შესაბამისი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, ჰყოლოდა სათანადო კვალიფიკაციის მქონე პერსონალი და სხვ. ტენდერში მონაწილეობა მიიღო ხუთმა პრეტენდენტმა. ვაჭრობის შედეგად დაფიქსირებული ფასები მოცემულია ცხრილის სახით. ცხრილი 2. პრეტენდენტების მიერ წარმოდგენილი ფასები (ათასი ლარი) № პრეტენდენტები პრეტენდენტის საწყისი ფასი პრეტენდენტის საბოლოო ფასი შედეგი 1 შპს ,,სამკუთხედი"16 490.0 400.0 დისკვალიფიკაცია - არასაკმარისი სამუშაო გამოცდილება 2 შპს ,,ალფა +"17 490.0 433.0 დისკვალიფიკაცია - არ დააზუსტა ხარჯთაღრიცხვა, გამოცდილება, ტექნიკური ბაზა 3 შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში 488.0 479.9 დისკვალიფიკაცია - არ დააზუსტა გამოცდილება, ტექნიკური ბაზა და ხარჯთაღრიცხვა 4 შპს ,,კაპიტელი"18 497.1 497.1 დისკვალიფიკაცია - არ დააზუსტა გამოცდილება და ტექნიკური ბაზა 5 შპს,,პალადა" 542.8 542.8 გამარჯვებული ტენდერში მონაწილე 5 პრეტენდენტიდან სატენდერო დოკუმენტაციის მოთხოვნების დაკმაყოფილების რესურსი გააჩნდა მხოლოდ ორ პრეტენდენტს: შპს „ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობას საქართველოში“ და შპს „პალადას“. სატენდერო კომისიამ „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობას საქართველოში“ მოსთხოვა დაეზუსტებინა ორგანიზაციის გამოცდილება, მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ხარჯთაღრიცხვა. პრეტენდენტმა არ დააზუსტა აღნიშნული დოკუმენტაცია, რის შედეგადაც მოხდა მისი დისკვალიფიკაცია. ტენდერში გამარჯვებულად გამოცხადდა შპს „პალადა“ და ხელშეკრულება გაუფორმდა, ღირებულებით 542.8 ათასი ლარი. იმ გარემოებას, რომ „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობას საქართველოში“ გააჩნდა სათანადო რესურსი, დაეზუსტებინა ტექნიკური დოკუმენტაცია, ადასტურებს 2015 წლის 6 აგვისტოს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცხადებული ტენდერი მდინარე სუფსაზე ნაპირსამაგრის მოწყობაზე, სადაც გამარჯვებულად გამოცხადდა აღნიშნული კომპანია და გაუფორმდა ხელშეკრულება, ღირებულებით 2 194.4 ათასი ლარი19. 16 შპს „სამკუთხედს“ არ გააჩნდა საკმარისი ანალოგიური სამუშაო გამოცდილება, რომელიც ირკვევა მის მიერ ატვირთული წერილიდან და ტექნიკურ დოკუმენტაციიდან. 17 შპს „ალფა+“ დაფუძნდა 2016 წლის 21 მარტს, ტენდერის გამოცხადებამდე 3 თვით ადრე. სახელმწიფო შესყიდვების ერთიან ელექტრონულ სისტემაში საერთოდ არ უფიქსირდება სამუშაო გამოცდილება რაც ნებისმიერი დაინტერესებული მხარისათვის, მათ შორის პრეტენდენტებისათვის ცნობილი იქნებოდა ტენდერის შერჩევა-შეფასების ეტაპზე, რადგან კანონმდებლობის მიხედვით პრეტენდენტების ვინაობა და ტექნიკური დიკუმენტაცია საჯარო ხდება ტენდერისათვის „წინადადების მიღება დასრულებულია“ სტატუსის მინიჭებისთანავე. 18 შპს ,,კაპიტელს" სახელმწიფო შესყიდვების ერთიან ელექტრონულ სისტემის მიხედვით არ გააჩნდა საკმარისი ნაპირსამაგრი სამუშაო გამოცდილება, რაც ნებისმიერი დაინტერესებული მხარისათვის, მათ შორის პრეტენდენტებისათვის ცნობილი იქნებოდა. 19 ხელშეკრულება № 226, სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის 14 ივნისს. 15 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 არსებობს რისკი იმისა, რომ პრეტენდენტები „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“ და შპს „პალადა“ მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებულად და მეტი სარგებლობის მიღების მიზნით, არღვევდნენ აფიდავიტის პირობებს, რომელის მიხედვით, მატერიალური გამორჩენის ან უპირატესობის მიღების მიზნით, პრეტენდენტსა და კონკურენტს შორის არ უნდა წარიმართოს კონსულტაცია, კომუნიკაცია ან მოლაპარაკება შემდეგ საკითხებზე: სატენდერო წინადადების ფასი, სატენდერო წინადადების წარდგენა ან წარდგენისგან თავის შეკავება. საბოლოოდ, ხელშეკრულება გაუფორმდა შპს „პალადას“20, რომლის ღირებულება 62.9 ათასი ლარით აღემატება „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“ მიერ საბოლოოდ შეთავაზებულ სატენდერო წინადადებას. მსგავსი შემთხვევა დაფიქსირდა 2016 წლის 8 აგვისტოს მუნიციპალიტეტის მიერ სტიქიის შედეგად დაზიანებული გაბიონების აღდგენისათვის გამოცხადებულ ტენდერზე, სავარაუდო ღირებულებით 709.6 ათასი ლარი21. შესყიდვაში მონაწილეობა მიიღო სამმა პრეტენდენტმა, მათ მიერ ვაჭრობის შედეგად წარმოდგენილი ფასები მოცემულია ცხრილის სახით. ცხრილი 3. პრეტენდენტების მიერ წარმოდგენილი ფასები (ათასი ლარი) № პრეტენდენტები პრეტენდენტის საწყისი ფასი პრეტენდენტის საბოლოო ფასი შედეგი 1 შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში 585.0 585.0 დისკვალიფიკაცია - არ დააზუსტა გამოცდილება და ხარჯთაღრიცხვა 2 შპს ,,ალფა +"22 675.0 675.0 დისკვალიფიკაცია - არ დააზუსტა გამოცდილება, ხარჯთაღრიცხვა და ტექნიკური ბაზა 3 შპს,,პალადა" 709.6 709.6 გამარჯვებული „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობამ საქართველოში” არ დააზუსტა ტექნიკური დოკუმენტაცია, მაშინ, როდესაც რეალურად გააჩნდა რესურსი დაეკმაყოფილებინა სატენდერო დოკუმენტაციის გამარჯვებულად გამოცხადდა შპს „პალადა“. მოთხოვნები. საბოლოოდ, გამარჯვებულ პრეტენდენტთან, შპს „პალადასთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების ღირებულება 124.6 ათასი ლარით აღემატება 20 ხელშ. №162; 18.08.2016 21 SPA160022186 22 შპს „ალფა+“ დაფუძნდა 2016 წლის 21 მარტს, ტენდერის გამოცხადებამდე დაახლოებით 4 თვით ადრე. სახელმწიფო შესყიდვების ერთიან ელექტრონულ სისტემაში არ უფიქსირდება სამუშაო გამოცდილება. რაც ნებისმიერი დაინტერესებული მხარისათვის, მათ შორის პრეტენდენტებისათვის ცნობილი იქნებოდა ტენდერის შერჩევა-შეფასების ეტაპზე, რადგან კანონმდებლობის მიხედვით პრეტენდენტების ვინაობა და ტექნიკური დიკუმენტაცია საჯარო ხდება ტენდერისათვის „წინადადების მიღება დასრულებულია“ სტატუსის მინიჭებისთანავე. 16 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“ მიერ საბოლოოდ შეთავაზებულ სატენდერო წინადადებას. მუნიციპალიტეტის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს სავარაუდოდ შეეძლო გამოევლინა აფიდავიტის დარღვევის რისკები, შემდეგი გარემოებების გათვალისწინებით: - ზემოთ განხილულ ორივე ტენდერში, შპს „პალადამ“ გამოცდილების დასადასტურებლად წარმოადგინა ლანჩხუთის ნაპირსამაგრის მოწყობის მუნიციპალიტეტში სამუშაოები. მდინარე აღნიშნული სუფსაზე ჩატარებული პროექტის შესყიდვაზე მუნიციპალიტეტს ხელშეკრულება გაფორმებული ჰქონდა შპს-თან „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“ - ღირებულებით 2 194.4 ათასი ლარი . ხელშეკრულების ფარგლებში შპს „პალადა“ წარმოადგენდა ქვეკონტრაქტორ კომპანიას.24 23 - „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობას საქართველოში“ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტისათვის 2016 წლის 1 აპრილს აკეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესასრულებლად გაფორმებულ ხელშეკრულებაზე წარმოდგენილი ჰქონდა საავანსო ანგარიშსწორების უზრუნველყოფის უპირობო საბანკო გარანტია, სადაც თავდები იყო შპს „პალადას“ დირექტორი25. არსებობს რისკი იმისა, რომ ზემოთ განხილულ ტენდერებზე პრეტენდენტები მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებულად და არღვევდნენ აფიდავიტის მოთხოვნებს. მუნიციპალიტეტში შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს არ უმსჯელიათ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით და არც შესაბამისი ღონისძიებები გაუტარებიათ. თუ შევადარებთ დისკვალიფიცირებული პრეტენდენტის „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობას საქართველოში“ სატენდერო წინადადებას, ორივე ტენდერზე ჯამურად დააფიქსირა 1 064.9 ათასი ლარი, ხოლო მუნიციპალიტეტმა შპს „პალადასთან“ ხელშეკრულებები გააფორმა 1 252.4 ათას ლარზე. ამრიგად, მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა ვერ გამოავლინეს აფიდავიტის შესაძლო დარღვევის ფაქტები, რის გამოც ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოების სახელშეკრულებო ღირებულება 187.5 ათასი ლარით აღემატება დისკვალიფიცირებული პრეტენდენტის მიერ შეთავაზებულ საბოლოო ფასს. შესაბამისად, ადგილობრივი ბიუჯეტიდან 187.5 ათასი ლარი გაიხარჯა არაეკონომიურად. რეკომენდაცია №3. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს არ უმსჯელიათ აფიდავიტის დარღვევის შესაძლო რისკებზე, მაშინ როდესაც ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტები სავარაუდოდ არღვევდნენ აფიდავიტის მოთხოვნებს. მუნიციპალიტეტმა დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტების მიერ ტექნიკური დოკუმენტაციის დაუზუსტებლობის 23 ხელშეკრულება № 226, სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის 14 ივნისს. 24 სამუშაოები შპს „პალადამ“ შეასრულა, 189,4 ათას ლარით ნაკლებად. 25 ხელშეკრულება № 80, ღირებულებით 407.9 ათასი ლარი; SPA160006232. 17 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში და/ან ხელშეკრულების გაფორმებისგან თავის არიდების შემთხვევებში, 2018 ყურადღება გაამახვილოს აფიდავიტის შესაძლო დარღვევის რისკებზე. ამასთანავე, შეიმუშაოს კონტროლის დამატებითი მექანიზმები პრეტენდენტების არაკეთილსინდისიერი ქმედებების გამოსავლენად და გაატაროს შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები. მუნიციპალიტეტმა იმ პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომელთაც ევალებოდათ აფიდავიტის პირობების დარღვევის გამოვლენა და სათანადო რეაგირება, გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საგარანტიო ვადები კრიტერიუმი. შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია შესყიდვის პროცესს ორგანიზება გაუწიოს ისე, რომ თავიდან აიცილოს უხარისხო ან/და დაბალი ხარისხის ობიექტის შეძენა. აღნიშნული გულისხმობს სახელშეკრულებო პირობების განსაზღვრას იმგვარად, რომ მუნიციპალიტეტმა მიიღოს გონივრული რწმუნება სამუშაოების შესაბამისი მოცულობითა და ხარისხით შესრულების შესახებ. ამასთანავე, ხელშეკრულებების პირობების მიხედვით, შემსყიდველის მიერ საგარანტიო ვადაში ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, შემსრულებელი ვალდებულია გამგეობის წერილობითი შეტყობინების საფუძველზე გამოასწოროს დაზიანება საკუთარი ხარჯებით. საწვრთნელი ბაზის რეაბილიტაცია. 2015 წლის 22 ივნისს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა, გრიგოლეთის საწვრთნელი ბაზის რეაბილიტაციაზე ხელშეკრულება გააფორმა შპს „გილმარი 2-თან“, თანხით - 358.9 ათასი ლარი26. შესრულებული სამუშაოების ფაქტობრივმა ღირებულებამ შეადგინა 354.3 ათასი ლარი. ხელშეკრულების მიხედვით, სამუშაოების ზედამხედველი ვალდებულია შესრულებული სამუშაოების მოცულობისა და ხარისხის შემოწმება განახორციელოს მშენებლობის ყველა ეტაპზე. ამასთანავე, მიმწოდებელს ევალებოდა შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზის დადებითი დასკვნის წარმოდგენა. ექსპერტიზის დასკვნით, დადასტურებულია სამუშაოთა მოცულობები, ხოლო ხარისხი შესწავლილი არ არის. შესაბამისად, ზედამხედველსა და ექსპერტიზას არ შეუმოწმებია შესრულებული სამუშაოების ხარისხი. 2017 წლის 28 ივნისს აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად ობიექტის ადგილი დაათვალირა, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ შპს „გილმარი-2-ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოები უხარისხოა. კერძოდ, დაზიანებულია ფასადი, კედლები, იატაკი, ჭერი. 26 ხელშეკრულება № 214; SPA 150015602. 18 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 1. გრიგოლეთის საწვრთნელი ბაზა აღსანიშნავია, რომ ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, ობიექტის საგარანტიო ვადა შეადგენს სამუშაოს მიღებიდან 5 წელს, რომლის განმავლობაშიც მიმწოდებელი ვალდებულია საკუთარი ხარჯებით აღმოფხვრას ექსპლოატაციის პროცესში წარმოქმნილი ხარვეზები. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სამშენებლო სამუშაოები საბოლოო მიღება-ჩაბარებიდან ოთხ თვეში დაზიანდა. აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდგომ ხარვეზების გამოსწორების მიზნით, მუნიციპლიტეტმა 2-ჯერ მიმართა მიმწოდებელს, რომელმაც სამუშაოები მხოლოდ ნაწილობრივ გამოასწორა. მიუხედავად იმისა, რომ შემსრულებელს სრულად არ განუხორციელებია არსებული დაზიანებების აღმოფხვრა, მუნიციპალიტეტის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს შემდგომი სამართლებრივი ღონისძიებები არ გაუტარებიათ, შენობის ექსპლოატაციის პროცესში წარმოქმნილი დაზიანებების გამოსწორების მიზნით. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ გადახდილია 354.3 ათასი ლარი ისეთ სამუშაოებში, რომელიც დაზიანებულია და საჭიროებს დამატებითი სამუშაოების შესრულებას. სანიაღვრე არხების მოწყობის სამუშაოები 2016 წლის 11 აპრილს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა შპს „სამკუთხედთან“ გააფორმა ხელშეკრულება, თანხით 1 175.0 ათასი ლარი27. ხელშეკრულების ერთ-ერთ პუნქტს წარმოადგენდა ქ. ლანჩხუთში 8 ქუჩის რკინა-ბეტონის სანიაღვრე არხების მოწყობა . აღნიშნული 28 27 ხელშეკრულება №86; SPA 160006223. 28 სანიღვრე არხები მოეწყო მუსხელიშვილის, ჭავჭავაძის, ჩაჩავას, ბესიკის, წულაძის, გვარჯალაძის, მშვიდობისა და გორგასლის ქუჩებზე. 19 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 სამუშაოს ღირებულება შეადგენდა 393.6 ათას ლარს. წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით, სამუშაოები დასრულებული და ანაზღაურებულია. 2017 წლის 28 ივნისს აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად ობიექტი ადგილზე დაათვალიერა, რის შედეგად გამოვლინდა, რომ მიმწოდებლის მიერ მოწყობილი რკინა-ბეტონის სანიაღვრე არხები ზოგ ადგილას დაზიანებულია და შეინიშნება სხვადასხვა ზომის ბზარი. სურათი 2. დაზიანებული სანიაღვრე არხები ხელშეკრულების მიხედვით, ობიექტის საგარანტიო ვადა შეადგენს სამუშაოს მიღებიდან 3 წელს, რომლის განმავლობაშიც მიმწოდებელი ვალდებულია საკუთარი ხარჯებით აღმოფხვრას ექსპლოატაციის პროცესში წარმოქმნილი ხარვეზები. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, სამშენებლო სამუშაოები 2016 წლის ნოემბერში დაზიანდა. საგარანტიო ვადაში დაზიანებების გამოსწორების მიზნით, გამგეობამ მიმართა მიმწოდებელს. მიუხედავად იმისა, რომ მიმწოდებელს არ გამოუსწორებია არსებული დაზიანებები, მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა არ გაატარეს შემდგომი სამართლებრივი ღონისძიებები. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ გადახდილია 393.6 ათასი ლარი ისეთ სამუშაოებში, რომლის ნაწილიც დაზიანებულია. აუდიტის ჯგუფის მიერ საკითხით დაინტერესების შემდგომ, გამგეობამ მიმწოდებელს ნაწილობრივ გამოასწორებინა არსებული ხარვეზები. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით დარჩენილი დაზიანებები წარმოიქმნა არა მიმწოდებლის მიზეზით, არამედ ავტოსაგზაო შემთხვევების ან ქუჩების თოვლისგან გაწმენდის სამუშაოების შესრულებისას. მოქმედი კანონმდებლობით, გამგეობა ვალდებულია უზრუნველყოს საკუთარი ქონების სათანადო ექსპლოატაცია ისე, რომ მისი ქმდებით ან უმოქმედობით ზიანი არ მიადგეს მუნიციპალიტეტის საკუთრებას. შესაბამისად იმ შემთხვევაში თუ მუნიციპალური ქონება დაზიანდა ავტოსაგზაო შემთხვევების ან ქუჩების თოვლისგან გაწმენდის სამუშაოების შესრულების დროს, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია შეისწავლოს ქონების დაზიანების მიზეზები და გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, რაც ლანჩხუთის გამგეობის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს არ განუხორციელებია. 20 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 შიდა ეზოების მოასფალტება 2015 წლის 22 დეკემბერს მუნიციპალიტეტმა ქალაქ ლანჩხუთის ცენტრის კეთილმოწყობის სამუშაოების შესყიდვის მიზნით ხელშეკრულება გააფორმა შპს „სამკუთხედთან“29. პროექტის ერთ-ერთი პუნქტის მიხედვით, უნდა განხორციელებულიყო ჟორდანიას ქუჩაზე არსებული შიდა ეზოების მოასფალტება. სამუშაოების დასრულების ვადად განისაზღვრა 2017 წლის 30 ოქტომბერი. შიდა ეზოების სარეაბილიტაციო სამუშაობის მიღება-ჩაბარება განხორციელდა 2017 წლის 2 მარტს. წარმოდგენილი დოკუმენტაციით შესრულებულია 2 508 კვ.მ ასფალტობეტონის გზის საფარის მოწყობა, ღირებულებით 104.8 ათასი ლარი. ხელშეკრულების მიხედვით, ობიექტის საგარანტიო ვადა შეადგენს სამუშაოს მიღებიდან 2 წელს, რომლის განმავლობაშიც მიმწოდებელი ვალდებულია საკუთარი ხარჯებით უზრუნველყოს ექსპლოატაციის პროცესში წარმოქმნილი ხარვეზების აღმოფხვრა. 2017 წლის 28 ივნისს აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად ობიექტი ადგილზე დაათვალიერა, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ სამუშაოები შესრულებულია უხარისხოდ. კერძოდ, ასფალტის საფარის ზედაპირი არასწორია, ზოგ ადგილას ჩავარდნილია, ხოლო რამდენიმე მონაკვეთი ჩაკერებულია ფრაგმენტულად. სურათი 3. ჟორდანიას ქუჩაზის მდებარე შიდა ეზოები აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალიტეტს არ გაუტარებია სათანადო სამართლებრივი ღონისძიებები არსებული ხარვეზების აღმოფხვრის მიზნით. შედეგად, მუნიციპალიტეტის მიერ 104.8 ათასი ლარი გადახდილია ისეთ პროექტში, რომლის ნაწილიც დაზიანებულია და საჭიროებს დამატებით სამუშაოებს. მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო არსებულ დარღვევა-ნაკლოვანებებზე სათანადო რეაგირების განხორციელება. გრიგოლეთის საწვრთნელი ბაზის, სანიღვრე არხებისა და შიდა ეზოების მოასფალტების სამუშაოებს გააჩნდათ მოქმედი საგარანტიო ვადა, მიუხედავად ამისა, ხარვეზების გამოსასწორებლად გამგეობას შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები არ გაუტარებია. შედეგად, მუნიციპალიტეტში მოწყობილი 852.7 29 ხელშეკრულება №343; SPA 150031400. 21 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 ათასი ლარის ღირებულების პროექტები დაზიანებულია, სათანადოდ ვერ ფუნქციონირებს და საჭიროებს აღდგენით სამუშაოებს. აუდიტის ანგარიშის პროექტის მიღების შემდგომ მუნიციპალიტეტმა მიმართა მიმწოდებელს ხარვეზების აღმოფხვრის მიზნით, რომელმაც გამოასწორა არსებული დაზიანებები. რეკომენდაცია №4. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დანერგილმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო მუნიციპალიტეტში შესრულებულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში გამოვლენილ ხარვეზებზე სათანადო რეაგირების განხორციელება. სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვისას, მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომლებიც უზრუნველყოფს მაღალი რწმუნების მიღებას, რამდენად ხარისხიანად შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები. გამგეობამ (შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა) რეგულარულად უნდა განახორციელოს შესყიდული სამშენებლო ობიექტების მდგომარეობის მონიტორინგი და ხარვეზების გამოვლენის შემთხვევაში, გაატაროს სათანადო ღონისძიებები, არსებული ნაკლოვანებების დროულად აღმოფხვრის მიზნით. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესყიდული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებას და მოსახლეობისთვის ინფრასტრუქტურული პროექტების მიწოდებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ასევე გამგეობამ, პასუხისმგებელი პირების მიმართ, რომლებსაც ევალებოდათ წარმოქმნილი საგარანტიო დაზიანებების პერიოდში აღმოსაფხვრელად ინფრასტრუქტურულ სათანადო რეაგირება, პროექტებზე გაატაროს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარება კრიტერიუმი. მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს ხელშეკრულების შესრულების პროცესზე შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ კონტროლსა და ზედამხედველობას30. მუნიციპალიტეტი ვალდებულია სამუშაოების შესყიდვის პროცესი წარმართოს ისე, რომ შესრულებული სამუშაოები სრულად შეესაბამებოდეს სატენდერო დოკუმენტაციისა და ხელშეკრულების პირობებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. სანიაღვრე არხების რეაბილიტაცია 2015 წელს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გააფორმა შპს „სამკუთხედთან“, ღირებულებით 240.0 ათასი ლარი31. ხელშეკრულება გულისხმობდა ქ. ლანჩხუთში დუმბაძისა და წმ. ნინოს ქუჩებზე ცხაურებისა და მონოლითური რკინა-ბეტონის სანიაღვრე არხების მოწყობას. პროექტის მიხედვით, არხში მოწყობილი ბეტონის კედლის სისქე უნდა ყოფილიყო 10 სმ. სამუშაოების საბოლოო მიღება-ჩაბარება განხორციელდა 2015 წლის 17 დეკემბერს. სახელშეკრულებო თანხა ანაზღაურებულია სრულად. აღნიშნული თანხა მოიცავს რკინა ბეტონის სანიაღვრე არხების მოწყობის ღირებულებას - 200.6 ათას ლარს. მუნიციპალიტეტს 30 საქართველოს კანონი სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ, მუხლი 7, პუნქტი 1, ქვეპუნქტი დ. 31 ხელშეკრულება №213; SPA150015749. 22 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 შესრულებული სამუშაოების, ხელშეკრულების პირობების შესაბამისობასთან დადგენის მიზნით, თითოეულ ობიექტზე გამოყოფილი ჰყავდა ზედამხედველი. 2017 წლის 27 ივნისს აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად განახორციელა ობიექტის ადგილზე დათვალირება, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ სანიაღვრე არხების მოცულობები არ შეესაბამებოდა პროექტით გათვალისწინებულს, კერძოდ, დუმბაძის ქუჩაზე მოწყობილი 70 ცალი ანაკრები ბეტონის კედლის სისქე ნაცვლად 10 სმ-ისა, შეადგენს დაახლოებით 8 სმ-ს. ანალოგიური ხარვეზები შეინიშნება წმ. ნინოს ქუჩაზე, სადაც 8 სმ სისქის კედლის მქონე 147 ცალი ბეტონის სანიაღვრე ფილაა. მუნიციპალიტეტის ტექნიკურმა ზედამხედველმა დაადასტურა, რომ მოწყობილი სანიაღვრე სისტემის სარეაბილიტაციო სამუშაოები შეესაბამებოდა ხელშეკრულების პირობებით განსაზღვრულს, მაშინ, როდესაც მშენებლობის ნაწილი არ შეესაბამებოდა საპროექტო დოკუმენტაციით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. ამრიგად, ქალაქ ლანჩხუთში დუმბაძისა და წმ. ნინოს ქუჩებზე რკინა-ბეტონის სანიაღვრე არხების მოწყობის სამუშაოები არ შეესაბამება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. აღნიშნული ხარვეზი გამოიწვია სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე არსებულმა კონტროლის მექანიზმების ნაკლოვანებებმა. კერძოდ, მუნიციპალიტეტის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა ჩაიბარეს პროექტის შეუსაბამოდ შესრულებული ობიექტები. შედეგად, გამგეობამ მიმწოდებელს აუნაზღაურა 200.6 ათასი ლარი ისეთი სამუშაოებში, რომლის ნაწილიც არ შეესაბამება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. რეკომენდაცია №5. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე არსებულმა კონტროლის მექანიზმებმა ვერ უზრუნველყო შესრულებული სამუშაოების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად განხორციელება. მუნიციპალიტეტმა დანერგოს დამატებითი კონტროლის მექანიზმები და განახორციელოს ისეთი პროცედურები, რომლებიც ხელს შეუწყობს დროულად გამოავლინოს სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე არსებული ხარვეზები, დაადგინოს ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების და ხელშეკრულების პირობებს შორის არსებული შეუსაბამობები. ამასთანავე, გამგეობამ არ დაუშვას შეუსრულებელი სამუშაოების ჩაბარება. აღნიშნული ხელს შეუწყობს შესრულებული სამუშაოების პროექტის შესაბამისად განხორციელებას. მუნიციპალიტეტმა გამოავლინოს აღნიშნულ ხარვეზზე პასუხისმგებელი პირები და მათ მიმართ გაატაროს შესაბამისი ღონისძიებები. ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოები ბეტონის სამუშაოების შესყიდვისას შემსრულებელი ვალდებულია მუნიციპალიტეტს წარუდგინოს მიწოდებული ბეტონის ხარისხის დამადასტურებელი ექსპერტიზის დასკვნები. ექსპერტიზის მიზანია განსაზღვროს, რამდენად შეესაბამება შესყიდული საქონლის ხარისხი არსებულ სტანდარტებსა და ხელშეკრულებით მოთხოვნილ მახასიათებლებს. 23 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 2015 წლის 2 სექტემბერს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტმა „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასთან ვლადნეფტპროდუქტის წარმომადგენლობა საქართველოში“ გააფორმა ხელშეკრულება, ღირებულებით 2 194.4 ათასი ლარი32. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა აკეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში, მდინარე სუფსაზე ნაპირსამაგრის მოწყობის სამუშაოები. სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, მიმწოდებელის მიერ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნაში ასახული უნდა იყოს შესრულებული სამუშაოების მოცულობისა და ხარისხის შესაბამისობა ტექნიკურ დოკუმენტაციასთან და საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტთან. მიმწოდებელმა შესრულებულ სამუშაოებზე წარმოადგინა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნა. წარმოდგენილი დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ დასკვნაში ასახულია მხოლოდ შესრულებული სამუშაოების შესაბამისობა პროექტით გათვალისწინებულ მოცულობებთან, ხოლო ხარისხის შემოწმება არ განხორციელებულა. მიუხედავად ამისა მუნიციპალიტეტმა სამუშაოები 2016 წლის 14 ივნისს ჩაიბარა და სრულად აანაზღაურა. ჯამში მიმწოდებელს აუნაზღაურდა 2 194.4 ათასი ლარი. მიზანშეწონილია მუნიციპალიტეტმა მომავალში გაითვალისწინოს მსგავსი გარემოებები და სამუშაოების მიღება-ჩაბარება განახორციელოს ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. შედეგად, გამგეობა სრულად მიიღებს ინფორმაციას რამდენად შეესაბამება შესრულებული სამუშაოების ხარისხი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. სკვერის კეთილმოწყობა 2015 წლის 5 ოქტომბერს კეთილმოწყობის ლანჩხუთის სამუშაოებზე მუნიციპალიტეტმა ხელშეკრულება გაუფორმა სოფელ შპს სუფსის ცენტრის „ჯორჯიან სტოუნს“, ღირებულებით 212.8 ათასი ლარი33. წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოს აქტის მიხედვით, მოწყობილია 1 703 კვ.მ ბეტონის დეკორატიული ფილა, თანხით 44.2 ათასი ლარი. 2017 წლის 28 ივნისს აუდიტის ჯგუფმა გამგეობის წარმომადგენლებთან ერთად ობიექტი ადგილზე დაათვალიერა, რის შედეგად გამოვლინდა, რომ დაგებული ბეტონის დეკორატიული ფილების ნაწილი დაზიანებულია და საჭიროებს დამატებით აღდგენით სამუშაოებს. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, დაზიანება გამოიწვია ფორსმაჟორულმა სიტუაციამ. კერძოდ, სკვერის ტერიტორიაზე გაჩნდა ხანძარი და საჭირო გახდა სახანძრო მანქანის შეყვანა. 32 ხელშეკრულება №266, ხელშეკრულების თავდაპირველმა ღირებულებამ შეადგინა 1995.0 ათასი ლარი, თუმცა სტიქიის შედეგად შესასრულებელი სამუშაოები დაემატა და ხელშეკრულების ღირებულება გაიზარდა 2194.4 ათას ლარამდე. 33 ხელშეკრულება №298; SPA150024802 24 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 სურათი 4. სოფელ სუფსის ცენტრის კეთილმოწყობა აღსანიშნავია, რომ გამგეობა ვალდებულია უზრუნველყოს საკუთარი ქონების სათანადო ექსპლოატაცია ისე, რომ მისი ქმდებით ან უმოქმედობით ზიანი არ მიადგეს მუნიციპალიტეტის საკუთრებას. მუნიციპალიტეტის შესაბამის პასუხისმგებელ პირებს არ გაუტარებიათ სათანადო ღონისძიებები არსებული დაზიანებების აღმოსაფხვრელად. შედეგად, მუნიციპალიტეტმა გადაიხადა 44.2 ათასი ლარი დეკორატიული ფილების მოწყობის სამუშაოებში, რომლის ნაწილიც აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდში დაზიანებულია და საჭიროებს დამატებით აღდგენით სამუშაოებს. 25 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებაზე პირობითი მოსაზრება 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი. აუდიტის ობიექტის ფინანსური ანგარიშება, რომელზეც გამოითქვა აუდიტორული მოსაზრება, მოიცავს: 1. ბალანსს. 2. ანგარიშს ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით. 3. ანგარიშს არაფინანსური აქტივებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 4. ანგარიშს ფინანსური აქტივებითა და ვალდებულებებით საკასო ოპერაციების შესახებ. 5. ანგარიშს წმინდა ღირებულების შესახებ. 6. ანგარიშს არასაბიუჯეტო საქმიანობით მიღებული სახსრების მოძრაობის შესახებ. 7. ანგარიშს მიზნობრივი დაფინანსებისა და მიზნობრივი გრანტების შესახებ. 8. ანგარიშს არაფინანსური აქტივების მიღება-გასვლის შესახებ. 9. ანგარიშს არასაოპერაციო შემოსავლებისა და არასაოპერაციო ხარჯების შედეგად ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილებების შესახებ. 10. ინფორმაციას არაფინანსური აქტივების ანალიზური აღრიცხვის მონაცემებზე. 11. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხულ დებიტორულ დავალიანებათა შესახებ. 12. ინფორმაციას ანგარიშებზე რიცხული კრედიტორული დავალიანების შესახებ. 13. ინფორმაციას დებიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. 14. ინფორმაციას კრედიტორული დავალიანების შესახებ, ორგანიზაციულ ჭრილში. ფინანსური ანგარიშგების ფორმები წარმოდგენილია აუდიტის ანგარიშის დანართის სახით. აუდიტის ჯგუფი არ გამოთქვამს მოსაზრებას 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საწყისი ნაშთების სისწორეზე. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსაზრებით, პირობითი მოსაზრების საფუძვლებში აღწერილი საკითხების გავლენით განპირობებული შესაძლო გავლენის გარდა, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს მუნიციპალიტეტის ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, აგრეთვე მისი საქმიანობის ფინანსურ შედეგებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას იმ წლისთვის, რომელიც დასრულდა მოცემული თარიღით, შემდეგი სამართლებრივი აქტების შესაბამისად:  საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის №70 ბრძანებულება „საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის №1321 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი 26 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი 2018 ორგანიზაციების ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ“;  საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2008 წლის 16 აპრილის №364 ბრძანება „ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების ბუღალტრული ანგარიშგების ფორმების დამტკიცების შესახებ“. პირობით მოსაზრების საფუძველი დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივები მუნიციპალიტეტმა ორი ხელშეკრულების34 ფარგლებში შეისყიდა სამუშაოები, რომლებიც არ დასრულებულა მიმდინარე წელს და მოხდა მათი მიღება-ჩაბარების თარიღის გადავადება მომდევნო წლისათვის. 2017 წლის 1 იანვრისათვის 2 290 ათასი ლარის ღირებულების სამუშაოები ფინანსურ ანგარიშგებაში ნაცვლად „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივების“ მუხლისა, წარმოდგენილია „შენობა-ნაგებობების“ შესაბამის მუხლებში. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა № 1 და ბალანსის დანართი ფორმა №5) „დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივის“ მუხლის ნაშთი წლის ბოლოსათვის შემცირებულია 2 290 ათასი ლარით. - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1; ბალანსის დანართი ფორმა №2-1, ფორმა №5) შენობა-ნაგებობების შესაბამისი მუხლები გაზრდილია 2 290 ათასი ლარით. - დაუმთავრებელ ძირითად აქტივს არ ერიცხება ცვეთა. დარიცხული ცვეთის თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსის დანართები ფორმა №2; №3 და №5) „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების” მუხლი არასწორად არის წარმოდგენილი. - დარიცხული ცვეთა გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე. ძირითადი კაპიტალის მოხმარება ანგარიშში წმინდა ღირებულების შესახებ „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების“ მუხლში ასახულია 644.9 ათასი ლარის ოდენობით. ცვეთის თანხის გაანგარიშებისას მუნიციპალიტეტმა არ ისარგებლა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით, „საბიუჯეტო ორგანიზაციების ძირითადი აქტივების ფიზიკური ცვეთის ნორმებისა და მათი ბუღალტრულ აღრიცხვაში ასახვის შესახებ“ ინსტრუქციით. ასევე მუნიციპალიტეტმა ცვეთა დაარიცხა არა სრულად არსებულ ძირითად აქტივებს, არამედ აქტივების მხოლოდ იმ ნაწილს, რომელიც შეიძინა 2016 წელს. 34 ხელშეკრულება №16, № 237. 27 შესაბამისობის და ფინანსური აუდიტის ანგარიში 2018 ამრიგად, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტს 2016 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში ცვეთის თანხით არ შეუმცირებია აქტივების ღირებულება. შესაბამისად, ბალანსში აქტივების ღირებულება გაზრდილადაა წარმოდგენილი. აღნიშნული გარემოება გავლენას ახდენს ფინანსური ანგარიშგების შემდეგ ფორმებზე: - ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა № 1) ცვეთის თანხით გაზრდილადაა წარმოდგენილი „არაფინანსური აქტივების“ მუხლი. - დარიცხული ცვეთა გავლენას ახდენს ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსი - ფორმა №1) წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლის სისწორეზე - დარიცხული ცვეთის თანხით ფინანსურ ანგარიშგებაში (ბალანსის დანართები ფორმა №2; №3 და №5) „ძირითადი კაპიტალის მოხმარების” მუხლი არასწორად არის წარმოდგენილი. ანგარიში წმინდა ღირებულების შესახებ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის ფინანსური ანგარიშგების ბალანსში „წმინდა ღირებულების“ მუხლი 3 832.2 ათასი ლარით აღემატება დანართ №3-ში წარმოდგენილ წმინდა ღირებულების საბოლოო ნაშთს. პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, იმის გამო, რომ წლების განმავლობაში არ აისახებოდა ცვეთის თანხა, „არაფინანსური აქტივების“ მუხლში გაზრდილადაა წარმოდგენილი აქტივების მაჩვენებელი, რის გამოც აქტივებისა და ვალდებულებების დასაბალანსებლად ბალანსში ციფრი გადმოტანილი არ არის ფორმა №3-დან. აღნიშნულის შედეგად, ფინანსურ ანგარიშგებაში არასწორადაა წარმოდგენილი „წმინდა ღირებულების“ მუხლი. წინა აუდიტის დროს გამოვლენილ დარღვევებზე განხორციელებული რეაგირებები სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარდა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2011-2012 წლების „სოფლის მხარდაჭერის“ პროგრამის და სოციალური უზრუნველყოფის პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი და 2013 წლის 6 თვის ბიუჯეტის შესრულების აუდიტი. აუდიტების შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანება. 2017 წელს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში განხორციელებული აუდიტის მიმდინარეობისას გაირკვა, რომ მუნიციპალიტეტს ყველა დარღვევა-ნაკლოვანებაზე გატარებული აქვს სათანადო ღონისძიებები. 28 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ქ. ქუთაისი. ირ. აბაშიძის N22, 4600 ტელ: +995 32 2438282