საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ წარმოდგენილი კომიტეტის 2024 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში

2-1536/25 07-02-2025 საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსს ქალბატონ ეთერ სვიანაიძეს ქალბატონო ეთერ, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 44-ე მუხლის შესაბამისად, გიგზავნით ანგარიშს საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს გაწეული საქმიანობის შესახებ. დანართი: 96 ფურცლად. პატივისცემით, კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძე თბილისი 0118, რუსთაველის გამზ. № 8 საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679, ელ-ფოსტა contact@parliament.ge

საქართველოს პარლამენტი საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი საქართველოს პარლამენტის საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში თბილისი 2025 სარჩევი საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის მიმართვა საზოგადოებას .................... 4 შესავალი ............................................................................................................................................... 8 ზოგადი ინფორმაცია კომიტეტზე ................................................................................................... 8 მთავარი მიღწევები და გამოწვევები ............................................................................................... 9 სამოქმედო გეგმის მონიტორინგის შედეგები.............................................................................. 12 საერთაშორისო ვალდებულებები .................................................................................................. 12 სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების (PEFA) ეფექტიანობა .. 13 საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია (PFMRS) ............................................ 14 გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG) ................................................................... 15 კომიტეტისთვის სპეციფიკური საქმიანობა ................................................................................. 16 საბიუჯეტო საქმიანობა ................................................................................................................ 16 „ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის (2024-2027)“ საბოლოო, დაზუსტებული ვარიანტი ................................................................................... 16 ინფორმაცია „ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“ (2025-2028 წლებისათვის) .. 16 „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/3, 6.12.2024).......................................................... 17 „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (N 07 -2/ 421; 25.11.2024; 29.11.2024) ...................................................................... 20 კანონმდებლობით გათვალისწინებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტების ფორმირება.................................................................................................................................. 27 2025−2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ ....................................................................................................... 28 კანონშემოქმედებითი მიმართულება ........................................................................................... 29 საზედამხედველო მიმართულება .................................................................................................. 58 საბიუჯეტო კონტროლი ............................................................................................................... 58 კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის საქმიანობა..................................................................... 59 საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის ანგარიში ......................................................... 66 საქართველოს ეროვნული ბანკის არააუდიტირებული საბალანსო უწყისები ................. 67 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის საქმიანობის ანგარიში ............................. 67 სსიპ საპენსიო სააგენტოს 2023 წლის ანგარიში ...................................................................... 69 სსიპ - საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2023 წლის ანგარიში ................................................. 70 2 სსიპ - საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს 500 Georgia, L.P. ვენჩერულ საინვესტიციო ფონდში მონაწილეობასთან დაკავშირებული 2023 წლის ანგარიში .......................................................................................................................................... 71 კანონქვემდებარე აქტების კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმება......................... 73 წარმომადგენლობითი მიმართულება .......................................................................................... 73 საერთაშორისო ხელშეკრულებები ............................................................................................ 73 საზოგადოებასთან ურთიერთობა .............................................................................................. 76 საკანონმდებლო წინადადებები ................................................................................................. 76 საერთაშორისო თანამშრომლობა ............................................................................................... 81 ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ .......................................................................................... 81 პარლამენტის წევრის საბიუჯეტო კალენდარი .................................................................. 81 ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დემოკრატიული მმართველობა ............................................................................................. 81 საერთაშორისო თანამშრომლობის ფარგლებში შემდგარი შეხვედრები ........................ 82 ინსტიტუციური გაძლიერების მიმართულება ............................................................................ 85 ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ TWINNING ........................................................................ 85 საერთაშორისო ურთიერთობები ................................................................................................... 91 ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2023-2026..................................................................................... 91 ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ .............................................................................................. 92 ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) საჯარო მმართველობის პროგრამა 2022-2027 .......................................................................... 93 სხვა სპეციფიური საქმიანობა.......................................................................................................... 93 დროებითი კომისიები.................................................................................................................. 94 კომიტეტის საქმიანობის ანგარიში ............................................................................................ 95 საქართველოს მთავრობის კანონშემოქმედებითი მოკლევადიანი საქმიანობის გეგმა .... 95 რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემა (ARIS) .......... 95 3 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის მიმართვა საზოგადოებას წარმოგიდგენთ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიშს. შეიძლება ითქვას, რომ 2024 წელი წინა წლების მსგავსად წარმატებული იყო. 2024 წელს შენარჩუნდა ბოლო წლების ეკონომიკური ზრდის მაღალი ტემპი, რაც არსებული პროგნოზით 2025 წელსაც გაგრძელდება. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წინასწარი შეფასებით, 2024 წლის საშუალო რეალური ზრდა 9.5%-ია. ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის მაღალ მოსალოდნელ მაჩვენებელს ადასტურებს საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებისა და სარეიტინგო სააგენტოების საპროგნოზო შეფასებებიც. ასე მაგალითად, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ოქტომბერში გამოქვეყნებული განახლებული პროგნოზით 2024 წელს საქართველო ეკონომიკური ზრდის ტემპით უპირობო ლიდერია და მსოფლიოს 190 ქვეყანას შორის მე-6 ადგილზეა. ამასთან, საქართველოს აქვს უფრო მაღალი ზრდის ტემპი, ვიდრე ევროკავშირის წევრ, ისე ევროკავშირის კანდიდატ და მეზობელ ქვეყნებს. ამავე პროგნოზების მიხედვით ასევე ერთ-ერთი საუკეთესოა საქართველოს 2024 წლის ბიუჯეტის მაკროფისკალური მაჩვენებლები, როგორც ევროკავშირის წევრ, ისე ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნების ანალოგიურ მაჩვენებლებთან შედარებით. კერძოდ, ევროკავშირის 27 წევრ ქვეყანას შორის საქართველოს აქვს მთავრობის ვალის მშპსთან თანაფარდობის ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებელი და იმყოფება მე-7 ადგილზე, ხოლო ბიუჯეტის დეფიციტის მაჩვენებლით - მე-11 ადგილზე, ასევე, ევროკავშირის 10 კანდიდატ ქვეყნას შორის ბიუჯეტის დეფიციტის მაჩვენებლით მე-3 ადგილზეა, ხოლო მთავრობის ვალის თანაფარდობით მშპ-სთან - მე-5 ადგილზე. 2024 წლის ეკონომიკური ზრდის მაღალმა ტემპმა ხელი შეუწყო ქვეყნის ფისკალური პარამეტრების მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას. კერძოდ, 2024 წლის ბიუჯეტი დაგეგმილი იყო 5.2%-იანი ეკონომიკური ზრდით. დაგეგმილთან შედარებით მაღალმა ეკონომიკურმა ზრდამ შესაძლებელი გახადა განხორციელებულიყო ცვლილება 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში. კერძოდ, ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობები გაიზრდა 1.4 მილიარდი ლარით, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები - 1.1 მილიარდი ლარით, რომლის 95.4% გადასახადებიდან მიღებული შემოსავალია. ამრიგად, 2024 წელს ბიუჯეტის ზრდა განპირობებული იყო პრაქტიკულად ეკონომიკური ზრდით გამოწვეული საგადასახადო შემოსავლებით. გარდა ამისა, ხაზი უნდა გაესვას იმ ფაქტსაც, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის მსგავსი ოდენობით ზრდის მიუხედავად, ბიუჯეტის ყველა მაკრო-ფისკალური მაჩვენებლები ევროპული და ქართული კანონმდებლობით დადგენილი საუკეთესო პრაქტიკით განსაზღვრულ დონეზე შენარჩუნდა. მოდიფიცირებულმა დეფიციტმა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის 4 პროგრამით შეადგინა 2.5%, ხოლო მშპ-ის მიმართ მთავრობის ვალის მაჩვენებელმა 36.8%, ასევე, გაიზარდა ინვესტიციების ოდენობა 24.1 მილიარდ ლარამდე და ა.შ. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 2024 წლის წლიური ინფლაციის დონემ 1.9%, ხოლო საშუალო წლიური ინფლაციის დონემ 1.1% შეადგინა. ქვეყანაში ბოლო წლების, მათ შორის 2024 წლის მაღალი ეკონომიკური ზრდა არის ის მთავარი მიღწევა, რომელიც დადებით გავლენას ახდენს ქვეყნის განვითარებასა და მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის კომპეტენციით გათვალისწინებული საკითხებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აქტიური თანამშრომლობა საქართველოს მთავრობასთან, რომლის დროსაც საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი ხელმძღვანელობს პარლამენტის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის როგორც დამტკიცების, ისე შესრულებაზე ზედამხედველობის პროცესს. საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის საპარლამენტო განხილვებს. კომიტეტმა განიხილა 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი, სხვა კომიტეტების, ფრაქციების, ეროვნული ბანკის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის და კომიტეტში შემოსული სხვა დასკვნები. ამ დასკვნების, საკუთარი შენიშვნებისა და მოსაზრებების საფუძველზე მოამზადა საბოლოო დასკვნა 24 რეკომენდაციით, რომელიც პარლამენტის მიერ გადაიგზავნა საქართველოს მთავრობაში. მთავრობამ გაითვალისწინა 22 რეკომენდაცია, ხოლო 2 რეკომენდაციასთან დაკავშირებით მუშაობას აგრძელებს. კომიტეტის პირველ რეკომენდაციად, როგორც ყოველთვის, მოთხოვნილი იყო, რომ ბიუჯეტის დეფიციტისა და მთავრობის ვალის მაჩვენებლები უნდა იყოს ქართული და ევროპული კანონმდებლობით დადგენილ ფარგლებში შემცირების ტენდენციის გათვალისწინებით. საანგარიშო 2024 წელს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა გაუწია, ასევე, „საქართველოს ორგანიზება 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის საპარლამენტო სახელმწიფო ბიუჯეტის განხილვებს. კანონში კომიტეტმა ცვლილებების განიხილა პროექტი და 2024 წლის კომიტეტში შემოსული დასკვნები. ამ დასკვნების, საკუთარი შენიშვნებისა და მოსაზრებების საფუძველზე მოამზადა საბოლოო დასკვნა, რომელიც პარლამენტის მიერ გადაიგზავნა საქართველოს მთავრობაში. მნიშვნელოვანია, აგრეთვე, ბიუჯეტის შესრულებაზე ზედამხედველობის პროცესიც. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია პარლამენტში მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კვარტალური შესრულების მიმოხილვასა და წინა წლის ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის განხილვებს. კომიტეტის მიერ აღნიშნული ანგარიშების განხილვა მოხდა სამინისტროების მონაწილეობით. ასევე, კომიტეტთან არსებულმა მუდმივმოქმედმა აუდიტის ჯგუფმა განიხილა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ საქართველოს 5 პარლამენტში წარმოდგენილი ცენტრალური დონის ყველა აუდიტის ანგარიში. აუდიტის ჯგუფმა განხილულ ანგარიშებთან დაკავშირებით კომიტეტს წარუდგინა რეკომენდაციების პროექტები, რომელიც კომიტეტმა დაამტკიცა რეკომენდაციები. აღნიშნული რეკომენდაციების შესრულებაზე კომიტეტის მიერ ხორციელდებოდა მონიტორინგი. აუდიტის ჯგუფისა და კომიტეტის ეფექტიანი მუშაობა დადებითად აისახება საერთაშორისო შეფასებებში. სახელმწიფო ხარჯებისა და ფინანსური ანგარიშვალდებულების შეფასების (PEFA) მიხედვით უმაღლესი (A) შეფასებები მიიღო. მნიშვნელოვანია ფარგლებში საფინანსო-საბიუჯეტო განხორციელებული კომიტეტის საზედამხედველო კომპეტენციის საქმიანობა, რომელიც მოიცავს, ასევე, აქტიურ თანამშრომლობას საქართველოს ეროვნულ ბანკთან და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან. კერძოდ, 2024 წელს კომიტეტმა განიხილა ეროვნული ბანკისა და აუდიტის სამსახურის საქმიანობის წლიური ანგარიშები, მოამზადა დასკვნები და ანგარიშებთან ერთად წარუდგინა პარლამენტს განსახილველად. ასევე, საანგარიშო წელს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს „2025-2027 წლების ფულადსაკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ“ დოკუმენტი, მოამზადა დასკვნა და საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი „2025-2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ“, რომლებიც გადაეგზავნა პარლამენტს განსახილველად. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის განმავლობაში ჩაატარა კომიტეტის 28 სხდომა, რომელზეც განხილულ იქნა 287 საკითხი, მათ შორის, 103 კანონპროექტი (18 წამყვანი, 85 სავალდებულო). კომიტეტის მიერ განხილულ იქნა პარლამენტისადმი ანგარიშვალდებული ორგანოების 13 სხვადასხვა სახის ანგარიში (10 წამყვანი, 3 სავალდებულო), 20 საერთაშორისო ხელშეკრულება (18 წამყვანი, 2 სავალდებულო), სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი 18 ანგარიში ( 18 წამყვანი) და 110 რეკომენდაცია. განხილული იქნა 6 საბიუჯეტო განაცხადი და 20 სხვადასხვა საკითხი. მნიშვნელოვანია, რომ კომიტეტის მიერ განხილულ კანონპროექტებს შორის იყო ისეთი კანონპროექტებიც, რომლებმაც ხელი შეუწყო ფისკალური სფეროს და ფინანსური სექტორის მარეგულირებელი კანონმდებლობის იმ მიმართულებით დახვეწა-გაუმჯობესებას, რომელიც ორიენტირებული იყო უპირატესად მდგრადი ეკონომიკური აქტივობის ზრდის ხელშეწყობაზე. კომიტეტის მიერ გაწეული საქმიანობის შედეგები დადებითად აისახება საერთაშორისო შეფასებებში. არსებული შეფასებებით, 2023 წლის ღია ბიუჯეტის ინდექსის (Open Budget Index) მიხედით საქართველო 87 ქულით (100 ქულიდან) საბიუჯეტო გამჭვირვალობის მხრივ მსოფლიოს 125 ქვეყანას შორის კვლავ პირველ ადგილს იკავებს. 6 2023 წელს დაიწყო ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience)“, რომელიც გაგრძელდება 2026 წლის ბოლომდე. კომიტეტის მიერ 2024 წელს განხორციელებული წარმატებული საქმიანობა, საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულება და მუშაობის კიდევ უფრო გაუმჯობესება ქმნის იმის წინაპირობას, რომ მიღწეული შედეგები შენარჩუნდება. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი მუდმივად ახორციელებდა სხვადასხვა ღონისძიებებს ინსტიტუციური გაძლიერების მიზნით, რისთვისაც აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. მათ შორის აღსანიშნავია ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“, რომელიც საქართველოს პარლამენტში, 2022 წლის ივნისიდან 2024 წლის ივნისამდე წარმატებით განხორციელდა. ვფიქრობთ, 2025 წელი ძალიან საინტერესო იქნება მაღალი ეკონომიკური ზრდისა და კარგი მაკრო-ფისკალური მაჩვენებელების შესანარჩუნებლად და კიდევ უფრო გასაუმჯობესებლად. 7 საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში შესავალი საანგარიშო პერიოდში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის საქმიანობის ძირითადი მიმართულება იყო საქართველოს პარლამენტიდან და საქართველოს მთავრობიდან შემოსულ კანონპროექტებზე მუშაობა, საფინანსო სექტორში არსებული პრობლემების შესწავლა, პარლამენტის გადაწყვეტილებათა შესრულებისათვის ხელის შეწყობა, პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობის კონტროლი (მათ შორის, სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებაზე ხელშეკრულებებზე, ოპერატიული შეთანხმებებსა მოქალაქეების/ორგანიზაციების კონტროლი), და წერილებზე საერთაშორისო კონვენციებზე რეაგირება მუშაობა, და კომიტეტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სპეციფიკიდან გამომდინარე სხვა მიმართულებები. ზოგადი ინფორმაცია კომიტეტზე საქართველოს უფლებამოსილება პარლამენტის და საქმიანობის წესი განისაზღვრება საქართვლოს კონსტიტუციით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტითა და კომიტეტის დებულებით. საფინანსო-საბიუჯეტო კომპეტენციის ფარგლებში კომიტეტი სახელმწიფო ხელმძღვანელობს ბიუჯეტის პარლამენტის მიღებისა და მასში ცვლილებების შეტანის პროცესს. კომიტეტი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში საფინანსო-საბიუჯეტო, ფულად-საკრედიტო, სავალუტო, საგადასახადო-საბაჟო სფეროებში შეიმუშავებს, განიხილავს და საკანონდებლო პარლამენტის აქტების, პლენარული პარლამენტის სხდომისათვის დადგენილებებისა ამზადებს და სხვა გადაწყვეტილებების პროექტებს. ახორციელებს საფინანსო-საბიუჯეტო, ფულად საკრედიტო, საგადასახადოსაბაჟო და სავალუტო სისტემაში გასატარებელ ღონისძიებათა მოსალოდნელი შედეგების შეფასებას და შესაბამისი დასკვნების, ცნობების, რეკომენდაციებისა და გადაწყვეტილებების მომზადებას. ახორციელებს საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით მისთვის მინიჭებულ სხვა უფლებამოსილებებს. 8 კომიტეტში 2024 წლის ბოლოსთვის პროპორციული წარმომადგენლობის კვოტებით დადგენილი ადგილების რაოდენობის შესაბამისად, გაწევრებული იყო საქართველოს პარლამენტის 11 წევრი. 1. პაატა კვიჟინაძე (კომიტეტის თავმჯდომარე); 2. გოგი მეშველიანი (კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე); 3. ბეჟან წაქაძე (კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე); 4. რომან გოცირიძე; 5. ირაკლი ზარქუა; 6. ირაკლი კირცხალია; 7. ბექა ლილუაშვილი; 8. ზაალ მიქელაძე; 9. ანტონ ობოლაშვილი; 10. ალექსანდრე რაქვიაშვილი; 11. დილარ ხაბულიანი. მთავარი მიღწევები და გამოწვევები საერთაშორისო შეფასებები საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წელს ეფექტიანად და წარმატებით განახორციელა თავისი საქმიანობა. შეასრულა კომიტეტის ყველა საერთაშორისო ვალდებულება. კომიტეტის მიერ გაწეული საქმიანობის შედეგები აისახა საერთაშორისო შეფასებებში: საქართველოს პარლამენტისა და მთავრობის ერთობლივი ძალისხმევის შედეგად საქართველო 2023 წლის ღია ბიუჯეტის კვლევის შესაბამისად მსოფლიოს 125 ქვეყანას შორის კვლავ პირველ ადგილს იკავებს. საქართველო პირველ ადგილზეა საპარლამენტო საბიუჯეტო პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მხრივაც, ხოლო მეოთხეა ბიუჯეტზე ზედამხედველობის განხორციელებით; აღსანიშნავია, რომ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი, აქტიური საკანონმდებლო და საზედამხედველო საქმიანობით ხელს უწყობს საბიუჯეტო პროცესის გამჭვირვალობას და ანგარიშვალდებულებას. სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების 2022 წლის შეფასების (PEFA) მიხედვით უმაღლესი (A) შეფასება მიიღო საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის მიერ ბიუჯეტზე განხორციელებულმა კონტროლმა (PI-18) 9 და საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის მიერ აუდიტის ანგარიშებზე დაყრდნობით მთავრობის საქმიანობის ზედამხედველობამ (PI-31); საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი განიხილავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად პარლამენტისთვის წარდგენილ ყველა ცენტრალური დონის აუდიტის ანგარიშს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის, აუდიტის ობიექტების და ყველა დაინტერესებული მხარის მონაწილეობით, რითაც აკმაყოფილებს PEFA-ს უმაღლესი (A) შეფასების ყველა მოთხოვნას. მიმდინარეობს ევროკავშირის ახალი პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2023-2026. 2024 წელს განხორციელებული წარმატებული საქმიანობა, უმაღლესი საერთაშორისო შეფასებები და საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულება და მუშაობის კიდევ უფრო გაუმჯობესება ქმნის იმის წინაპირობას, რომ მიღწეული შედეგები შენარჩუნდება. საერთაშორისო ვალდებულებები ევროკავშირის ვალდებულებები საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა წარმატებით შეასრულა ევროკავშირის პროგრამით „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2024 წლისთვის განსაზღვრული კომიტეტის ყველა ვალდებულება და ინდიკატორი; მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG) და 2030 დღის წესრიგი საქართველოს პარლამენტის 2022-2024 წლების მდგრადი განვითარების მიზნების განხორციელების სამოქმედო გეგმის შესაბამისად საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის რეკომენდაციით ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე მოხდა სახელმწიფო დამატებით კიდევ განსახორციელებელ ბიუჯეტის ერთი პროგრამების სამინისტროს პროგრამებში განმახორციელებლებიდან იდენტიფიცირება, სრულად აისახება რომლის გაეროს მიერ მდგრადი 10 განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისი ინდიკატორები და მიზნობრივი მაჩვენებლები. კომიტეტმა, ასევე, განახორციელა სახელმწიფო ბიუჯეტის პროგრამებში მდგრადი განვითარების მიზნების ინტეგრაციის კვარტალური და წლიური მონიტორინგი. მიუხედავად წინა წლებში და 2024 წელს მიღწეული წარმატებებისა, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი კვლავ აგრძელებს სხვადასხვა ღონისძიებების განხორციელებას ინსტიტუციური გაძლიერების მიზნით და აქტიურად თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. აღსანიშნავია ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“, რომელიც საქართველოს პარლამენტში პირველად, 2022 წლის ივნისიდან 2024 წ. ივნისამდე წარმატებით განხორციელდა. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი პროექტის ფარგლებში აქტიურად თანამშრომლობდა ნიდერლანდების სამეფოს პარლამენტთან და ფინანსურ აკადემიასთან. საანგარიშო პერიოდში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის საქმიანობის ძირითადი მიმართულება იყო საქართველოს პარლამენტიდან და საქართველოს მთავრობიდან შემოსულ კანონპროექტებზე მუშაობა, საფინანსო სექტორში არსებული პრობლემების შესწავლა, პარლამენტის გადაწყვეტილებათა შესრულებისათვის ხელის შეწყობა, პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობის კონტროლი (მათ შორის, სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებაზე ხელშეკრულებებზე, ოპერატიული შეთანხმებებსა მოქალაქეების/ორგანიზაციების კონტროლი), და წერილებზე საერთაშორისო კონვენციებზე რეაგირება მუშაობა, და კომიტეტის სპეციფიკიდან გამომდინარე სხვა მიმართულებები. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის განმავლობაში ჩაატარა კომიტეტის 28 სხდომა, რომელზეც განხილულ იქნა 287 საკითხი, მათ შორის 103 კანონპროექტი (18 წამყვანი, 85 სავალდებულო). კომიტეტის მიერ განხილულ იქნა პარლამენტისადმი ანგარიშვალდებული ორგანოების 13 სხვადასხვა სახის ანგარიში (10 წამყვანი, 3 სავალდებულო ), 20 საერთაშორისო ხელშეკრულება (18 წამყვანი, 2 სავალდებულო), სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი 18 ანგარიში ( 18 წამყვანი) და 110 რეკომენდაცია. განხილული იქნა 6 საბიუჯეტო განაცხადი და 17 სხვადასხვა საკითხი. კომიტეტის საერთაშორისო მიერ საანგარიშო ხელშეკრულება, პერიოდში შეთანხმება განხილული იქნა კონვენცია, რომელთა და 20 უმეტესობაში კომიტეტი იყო წამყვანი. კერძოდ, წამყვანი იყო 18 საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებაზე, სავალდებულო - 2-ზე. განხილული 11 საერთაშორისო ხელშეკრულებები, შეთანხმებები და კონვენციები უშუალოდ ეხებოდა კომიტეტის კომპეტენციას მიკუთვნებულ ისეთ საკითხებს, როგორიცაა: სესხის აღებისა და მისი მიღების პირობები, პროცენტები, გრანტები, ბიუჯეტის მხარდამჭერი სესხები და ა.შ. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს განხილული საკითხები ხელშეკრულება 20 ანგარიში 13 საბიუჯეტო განაცხადი 6 კანონპროექტები 103 სხვა საკითხები 17 აუდიტის ჯგუფის მიერ განხილული ანგარიშები 18 სამოქმედო გეგმის მონიტორინგის შედეგები საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის თანახმად, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის საგაზაფხულო სესიის დაწყებამდე შეადგინა და კომიტეტის გადაწყვეტილებით დაამტკიცა „საქართველოს პარლამენტის საფინანსო- საბიუჯეტო კომიტეტის მუშაობის 2024 წლის სამოქმედო გეგმა“ რომელშიც აისახა ყველა ის ძირითადი საქმიანობა, რომლის განხორციელებასაც გეგმავდა ან პარლამენტის რეგლამენტით ევალებოდა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს. კომიტეტის სამოქმედო გეგმა წარედგინა საქართველოს პარლამენტის ბიუროს და გამოქვეყნდა პარლამენტის ვებგვერდზე. საერთაშორისო ვალდებულებები 1. ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2023-2026 ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი Sustainable Governance and მმართველობა Resilience) წარმოადგენს ევროკავშირსა და 12 საქართველოს შორის 2023 წ. 17 აგვისტოს გაფორმებულ შეთანხმებას. აღნიშნული შეთანხმების მე-7 ინდიკატორის - „საფინანსო ზედამხედველობის გაძლიერება“ შესრულებაზე პასუხისმგებელია საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი. აღნიშნული ინდიკატორი მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს: • საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფი 2023წ. საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიის განმავლობაში სამოქალაქო საზოგადოების და სხვა დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით სისტემატიურად იხილავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშებს ( 2023 წ. ვალდებულება). • 2023წ. პარლამენტისთვის წარდგენილი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განხილვა გახორციელდება ანგარიშების მიღებიდან 6 თვის განმავლობაში 2024წ. საგაზაფხულო სესიის დასრულებამდე (2024წ. ვალდებულება). • ფისკალური საბჭო ფუნქციონირებს და წარმოადგენს საჯარო ფინანსების მართვის სისტემის შემადგენელ ნაწილს არა ევრო ზონის ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების მოთხოვნების შესაბამისად (2026წ. ვალდებულება). საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024წ. ვალდებულება წარმატებით შესრულებულია (იხ.გვ.65). საფინანსო შეთანხმების აღნიშნული ინდიკატორის 2023-2024წლების ვალდებულებები თანხვედრაშია ევროკავშირისა და მსოფლიო ბანკის სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური კომპონენტებთან, ანგარიშვალდებულების რომლებიც დადგენილია შეფასების საპარლამენტო (PEFA-ს) კონტროლის შეფასებისთვის( Performance Indicator(PI) 31). PEFA-ს 2022წ. გლობალური ანგარიშის მიხედვით საქართველომ 31 ინდიკატორიდან 20 ინდიკატორში(PI) უმაღლესი (A) შეფასება მიიღო. უმაღლესი A შეფასება მიიღო ინდიკატორმა PI-31- აუდიტის ანგარიშებზე დაყრდნობით საპარლამენტო კონტროლის განხორციელება. საფინანსო-საბიუჯეტო თვალსაზრისით კომიტეტი საქართველოს ახორციელებს პარლამენტის საფინანსო კონტროლის რეგლამენტით დადგენილ უფლებამოსილებებს, მათ შორის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშებზე დაყრდნობით მთავრობაზე ზედამხედველობის განხორციელებასთან მიმართებით და შესაბამისად უზრუნველყოფს მიღწეული მაღალი შედეგების შენარჩუნებას. სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების (PEFA) ეფექტიანობა საქართველოს პარლამენტმა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა საქართველოს მთავრობასთან თანამშრომლობით ბოლო წლების მანძილზე საჯარო 13 ფინანსების მართვის კუთხით მნიშვნელოვანი რეფორმები და საკანონმდებლო ცვლილებები განახორციელა. მმართველობის მიღწეული და საჯარო ფისკალური მნიშვნელოვანი ფინანსების მართვის, ანგარიშვალდებულების პროგრესი საქართველოს ეკონომიკური თვალსაზრისით პარლამენტისა და საქართველოს მთავრობის ერთობლივი ძალისხმევის შედეგია. აღნიშნულზე მეტყველებს საჯარო ფინანსების მართვის ბოლო ორი წლის საერთაშორისო შეფასებები, მათ შორის, სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების (PEFA) ეფექტიანობის შეფასება 2022 და ღია ბიუჯეტის კვლევა 2023. სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების შეფასება (PEFA) 2022 წელს საქართველოში ევროკავშირისა და მსოფლიო ბანკის ექსპერტების მიერ განხორციელდა. PEFA საჯარო ფინანსების მართვას შემდეგი 7 ძირითადი მიმართულებით აფასებს: ბიუჯეტის სანდოობა, საჯარო ფინანსების გამჭვირვალობა, აქტივების და ვალდებულებების მართვა, პოლიტიკაზე დამყარებული ფისკალური სტრატეგია და ბიუჯეტირება, ბიუჯეტის შესრულების პროგნოზირებადობა და კონტროლი, აღრიცხვა და ანგარიშგება, გარე კონტროლი და აუდიტი. საქართველომ 2022 წლის PEFA-ს შედეგების მიხედვით შეფასების 31 ინდიკატორიდან 20 ინდიკატორში (PI) უმაღლესი (A) შეფასება მიიღო. მათ შორის, აღსანიშნავია უშუალოდ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისა და კომიტეტის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი აუდიტის ჯგუფის მიერ გაწეული საქმიანობის უმაღლესი A შეფასება შემდეგ ინდიკატორებში: ბიუჯეტის საკანონმდებლო შეფასება და საპარლამენტო კონტროლის განხორციელება აუდიტის ანგარიშებზე დაყრდნობით. 2024 წელს განხორციელებული წარმატებული საქმიანობა ქმნის იმის წინაპირობას, რომ მიღწეული შედეგები შენარჩუნდება. საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია (PFMRS) საჯარო ფინანსების მართვის სისტემაში განსაკუთრებული როლი აკისრია საპარლამენტო საფინანსო ზედამხედველობას. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისა და აუდიტის ჯგუფის თანმიმდევრული და აქტიური საქმიანობა ხელს უწყობს ამ პროცესებს, კერძოდ, მთავრობაზე საპარლამენტო საფინანსო ზედამხედველობის გაძლიერებას, რაც, იმავდროულად, საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. აუდიტის რეკომენდაციების განხილვაში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის წევრების ჩართულობა ხელს უწყობს საჯარო ფინანსების მართვის თვალსაზრისით არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრას, სახელმწიფო 14 სერვისების გაუმჯობესებას და ქვეყნის ფინანსური რესურსების ეფექტიანად გამოყენებას. 2024 წლის პერიოდში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო PFMRS-ის საკოორდინაციო საბჭოს სხდომებში, სადაც წარდგენილი იყო აღნიშნული სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტისა და აუდიტის ჯგუფის აქტივობების შედეგები. გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG) საქართველოს პარლამენტის 2022-2024 წლების სამოქმედო გეგმით მდგრადი განვითარების მიზნების განხორციელებისა და მონიტორინგისთვის განსაზღვრულია საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის ვალდებულებები, რომლის შესაბამისად კომიტეტმა 2024 წელს განახორციელა შესაბამისი აქტივობები: საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების კვარტალური და შესაბამისი წლის წლიური შესრულების შესახებ ანგარიშების განხილვისას მუდმივად ახორციელებდა 2024 წლის ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამებისა (სახელმწიფო ბიუჯეტის პროგრამული ბიუჯეტის დანართით შესახებ კანონის მე-5 გათვალისწინებული თავი) და შესაბამისი სამინისტროს მიერ განხორციელებული პროგრამების და მდგრადი განვითარების მიზნების ურთიერთშესაბამისობის მონიტორინგს. ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების მდგრადი განვითარების მიზნებთან ინტეგრაციისა და მასთან შესაბამისობის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით საბიუჯეტო პროცესში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან და დარგობრივ სამინისტროებთან გაიმართა კონსულტაციები. კერძოდ, 2024 წლის ივნისში საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების შესახებ ინფორმაციის განხილვის ეტაპზე კომიტეტმა შეიმუშავა რეკომენდაცია პროგრამული ბიუჯეტის დანართში საბიუჯეტო პროგრამებისა და მდგრადი განვითარების მიზნების ინტეგრაციის მიზნით, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე მოხდეს დამატებით კიდევ ერთი განსახორციელებელ სამინისტროს პროგრამებში იდენტიფიცირება, რომლის მიერ სრულად აისახება გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისი ინდიკატორები და მიზნობრივი მაჩვენებლები. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის რეკომენდაცია გათვალისწინებულია საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში. გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისი ინდიკატორები და მიზნობრივი მაჩვენებლები ასახულია სამინისტროების მიერ განსახორციელებელ პროგრამებში (სულ შვიდი სამინისტროს პროგრამებში). კომიტეტი ახორციელებდა აღნიშნული პროგრამების კვარტალურ და წლიურ მონიტორინგს. 15 კომიტეტისთვის სპეციფიკური საქმიანობა საბიუჯეტო საქმიანობა „ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის (2024-2027)“ საბოლოო, დაზუსტებული ვარიანტი მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კომიტეტმა შეისწავლა და გაანალიზა 2025 წლის იანვარში საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის შესაბამისი „ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის (2024-2027)“ საბოლოო, დაზუსტებული ვარიანტი. ინფორმაცია „ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“ (2025-2028 წლებისათვის) საანგარიშო პარლამენტს პერიოდში წარუდგინა საქართველოს ინფორმაცია მთავრობამ „ძირითადი საქართველოს მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“ (2025-2028 წლებისათვის). კომიტეტმა, როგორც საბიუჯეტო პროცესებზე ზედამხედველმა ორგანომ, 2024 წლის ივნისში დარგობრივ კომიტეტებში დაიგეგმა ამ მნიშვნელოვანი დოკუმენტის განხილვა. ინფორმაციის განხილვის ეტაპზე კომიტეტმა შეიმუშავა რეკომენდაცია საბიუჯეტო პროგრამებისა და მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) ინტეგრაციის მიზნით, ყოველწლიურად, ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე განმახორციელებლებიდან სახელმწიფო დამატებით კიდევ ბიუჯეტის პროგრამის ერთი სამინისტროს იდენტიფიცირება, რომლის მიერ განსახორციელებელ პროგრამებში სრულად აისახება გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისი ინდიკატორები და მიზნობრივი მაჩვენებლები. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის და სხვა კომიტეტების მიერ გამოთქმული წინადადებები და რეკომენდაციები გადაეგზავნა საქართველოს მთავრობას. 16 „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/3, 6.12.2024) 2024 წლის დეკემბერში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილ „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონის პროექტის საფინანსო-საბიუჯეტო განხილვებს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს პარლამენტში. აღნიშნული კანონპროექტი, კომიტეტში შემოსული სხვა კომიტეტების, საბიუჯეტო ოფისის, საქართველოს პარლამენტის იურიდიული დეპარტამენტის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და ეროვნული ბანკის დასკვნები, მოამზადა საბოლოო დასკვნა და წარუდგინა საქართველოს პარლამენტის გადასაგზავნად. თავმჯდომარეს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს აღნიშნული მთავრობაში კანონპროექტის გადამუშავებული ვარიანტიც და შესაბამისი დასკვნა წარუდგინა საქართველოს პარლამენტს. „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილება განპირობებული იყო 2024 წელს დაფიქსირებული მაღალი ეკონომიკური ზრდის შედეგების გათვალისწინებით მაკროეკონომიკური და ფისკალური ცვლადების საგეგმო მაჩვენებლების განახლების საჭიროებით. კერძოდ, ბიუჯეტში დამატებით მობილიზებული რესურსები გადანაწილდა სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებების სრულყოფილად დაფინანსებაზე, ქვეყნის როგორც სოციალური, ინფრასტრუქტურის განვითარების ისე თავდაცვისა გაუმჯობესებისა მიმართულებების, მუნიციპალიტეტებში მომხდარი და უსაფრთხოების, და მათ ეკონომიკური შორის სხვადასხვა მოვლენების სალიკვიდაციო მაკროეკონომიკური პარამეტრების სტიქიური სამუშაოების დაფინანსებაზე. 2024 წლის კორექტირებული შესაბამისად დაზუსტდა საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების და გადასახდელების მაჩვენებლები. კერძოდ, გაიზარდა ბიუჯეტის როგორც შემოსულობები, ისე გადასახდელები, შემცირდა ერთიანი ბიუჯეტის დეფიციტისა და მთავრობის ვალის მშპ-ს მიმართ პროცენტული თანაფარდობის მაჩვენებლები. ბიუჯეტის კანონპროექტით 2024 წელს მშპ-ს რეალური ზრდის ტემპი განისაზღვრა 9%-ით, ნაცვლად დაგეგმილი 5.2%-ისა, ხოლო ნომინალური მშპ განისაზღვრა 90,895.2 მლნ ლარით, ნაცვლად 85,980.9 მლნ ლარისა. ინვესტიციების ოდენობა იზრდება 21,622.8 მლნ ლარიდან 24,131.9 მლნ ლარამდე ანუ იზრდება 2,509.1 მლნ ლარით. წარმოდგენილი პროექტით 2024 წლის ერთიანი ბიუჯეტის დეფიციტის მაჩვენებელი განსაზღვრულია 2.4%-ით ნაცვლად გეგმით გათვალისწინებული 2.5%-ისა (საქართველოს 17 კანონმდებლობით განსაზღვრული ზედა ზღვარი 3%-ია). არ იცვლება 2024 წლის ნაერთი ბიუჯეტის მიხედვით განსაზღვრული მოდიფიცირებული დეფიციტის (სსფ-ის პროგრამით) მაჩვენებელი და შენარჩუნებულია 2.5%-ის დონეზე. მცირდება მშპ-ის მიმართ მთავრობის ვალის მაჩვენებელი და ნაცვლად 38.0%-ისა იგეგმება 36.8%-ის დონეზე. მნიშვნელოვანია, რომ საშუალო პერიოდის ინფლაციის საპროგნოზო მაჩვენებელი 2.8%-დან მცირდება 1.0%-მდე. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების მოცულობა დაგეგმილთან შედარებით იზრდება 1,126.5 მლნ ლარით და ნაცვლად 24,569.5 მლნ ლარისა განისაზღვრება 25,696.0 მლნ ლარით. აღნიშნული ზრდა განპირობებულია გადასახადებიდან და არაფინანსური (პრივატიზაციიდან) მისაღები აქტივების შემოსავლების კლებიდან ზრდით. კერძოდ, გადასახადებიდან მისაღები შემოსავლები იზრდება 1,075.0 მლნ ლარით და განისაზღვრება 20,190.0 მლნ ლარით. ზრდა იგეგმება ყველა გადასახადის მიხედვით, იმპორტის გადასახადის კლებიდან (პრივატიზაციიდან) გარდა. მისაღები არაფინანსური შემოსავლების აქტივების ზრდა იგეგმება 100.0 მლნ ლარის ოდენობით და ხდება 300.0 მლნ ლარი. წარმოდგენილი ცვლილებით ბიუჯეტის გადასახდელების მიაღწევს 25,930.4 ხმარდება მლნ ოდენობა ლარს. სხვადასხვა მოქმედ გეგმასთან შედარებით იზრდება 900.0 ლარით დამატებით მლნ მობილიზებული მხარჯავი და რესურსები დაწესებულებების მიერ განსახორციელებელ ჯანმრთელობის დაცვის, სოციალურ, ეკონომიკურ და ინფრასტრუქტურულ პროგრამებს, მუნიციპალიტეტებში სალიკვიდაციო რესურსების შორის სხვადასხვა სტიქიური მოვლენების შედეგების დაფინანსებას. კერძოდ, დამატებითი მომხდარი სამუშაოების განაწილება ხდება მათ შემდეგი უწყებებისა და პროგრამების მიხედვით. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები იზრდება 240.0 მლნ ლარით და განისაზღვრა 8,069.2 მლნ ლარით. მომატებული თანხის ძირითადი ნაწილი გათვალისწინებულია საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების დახმარებების და პენსიებისა და კომპენსაციების დასაფინანსებლად და ა.შ. (პენსიებისა და კომპენსაციების დაფინანსების ზრდა განპირობებულია წლის განმავლობაში პენსიის საქართველოს ბენეფიციართა განათლების, რაოდენობის მეცნიერებისა და მატებით); ახალგაზრდობის სამინისტროს დაფინანსება იზრდება 37.0 მლნ ლარით და შეადგენს 2,545.0 მლნ ლარს. დამატებული თანხით გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების დაფინანსება; 18 საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს დაფინანსება იზრდება 34.5 მლნ ლარით და განისაზღვრება 506.5 მლნ ლარით. მომატებული თანხა ძირითადად მოხმარდება საერთაშორისო ტურნირებში მიღწეული წარმატებების ანაზღაურებას, ასევე, ტურნირებში შესაბამისად სპორტსმენებისათვის სხვადასხვა ეროვნული ნაკრებების საერთაშორისო მონაწილეობის საქართველოს ჯილდოების რეგიონული ხარჯების განვითარებისა დაფინანსებას; და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ასიგნებები იზრდება 347.0 მლნ ლარით და განისაზღვრება 3,747.7 მლნ ლარით. სამინისტროს ასიგნებების ფარგლებში ხორციელდება პროექტებს შორის თანხების გადანაწილებაც, ხოლო დამატებული თანხები ძირითადად მიიმართება დაფინანსებაზე, წყლისა ასევე მუნიციპალური და იზრდება წყალარინების საგზაო ინფრასტრუქტურის ინფრასტრუქტურის ინფრასტრუქტურისა გაუმჯობესების და ასიგნებების დაფინანსება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ასიგნებები იზრდება 50.0 მლნ ლარით და განისაზღვრება 738.0 მლნ ლარის ოდენობით. დამატებითი თანხები მიიმართება რთველის პერიოდში გაზრდილი მოსავლის შესაბამისად დამატებითი ხარჯების, ასევე, შეღავათიანი აგროკრედიტის პროგრამის ფარგლებში გაზრდილი სესხების შესაბამისი საპროცენტო საქართველოს შინაგან ხარჯების საქმეთა სუბსიდირებისთვის; სამინისტროს ასიგნებები იზრდება 20.0 მლნ ლარით შრომის ანაზღაურების შეუფერხებელი დაფინანსების მიზნით და შეადგენს 1,280.0 მლნ ლარს; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ასიგნებები იზრდება 210.0 მლნ ლარით, რომელიც გაუმჯობესების, ანაზღაურებისა განკუთვნილია თავდაცვის ინფრასტრუქტურული და სხვა მიმდინარე და შესაძლებლობების პროექტების, ლოჯისტიკური შრომის ხარჯებისთვის. სამინისტროს მთლიანი ასიგნებები განსაზღვრულია 1,590.0 მლნ ლარით და ა.შ.; საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების ფარგლებში: - სახელმწიფო გამოყოფილი მცირდება - რიგი ვალდებულებების მომსახურებისა ასიგნებები, არსებული 175.0 მუნიციპალიტეტის და დაფარვისთვის ეკონომიის გათვალისწინებით მლნ ლარის ოდენობით; ბიუჯეტებში არსებული დეფიციტების დასაფინანსებლად გამოიყოფა 15.0 მლნ ლარს; - საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის მოცულობა იზრდება 160.0 მლნ ლარით და ხდება 740.0 მლნ ლარი. აღნიშნული მატება მოხმარდება როგორც დაწყებული 19 ინფრასტრუქტურული პროექტების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებს, ასევე სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებში მომხდარი სტიქიური მოვლენების სალიკვიდაციო სამუშაოებს; - დონორების მიერ დაფინანსებული მნიშვნელობის გადასახდელების მცირდება მლნ 31.0 ლარით, საერთო-სახელმწიფოებრივი ფარგლებში რაც გამოყოფილი დაკავშირებულია რიგი ასიგნებები პროექტების ფარგლებში თანხების ჩამორიცხვის ვადების ცვლილებასთან. მნიშვნელოვანია, რომ ბიუჯეტის შემოსულობებისა ისე გადასახდელების ზემოთ აღნიშნული ცვლილებების პირობებში, ნაშთის გამოყენება, გეგმით გათვალისწინებული 460.9 მლნ ლარის ნაცვლად, დაიგეგმა 234.4 მლნ ლარის ოდენობით. „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (N 07 -2/ 421; 25.11.2024; 29.11.2024) 2024 წლის ოქტომბერში კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილ „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონპროექტის, - „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის“ დოკუმენტისა და „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის მოხსენების საპარლამენტო განხილვებს. საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა და შეაფასა სხვა კომიტეტების, საბიუჯეტო ოფისის, საქართველოს პარლამენტის იურიდიული დეპარტამენტის, აგრეთვე, საქართველოს სამსახურის ეროვნული დასკვნები. ბანკისა ამ და დასკვნების, სახელმწიფო საკუთარი აუდიტის შენიშვნებისა და მოსაზრებების საფუძველზე, მოამზადა საბოლოო დასკვნა, რომელიც წარუდგინა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს საქართველოს მთავრობაში გადასაგზავნად. კომიტეტმა ასევე განიხილა „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონპროექტისა და „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის“ დოკუმენტის საბოლოო ვარიანტი. საქართველოს პარლამენტმა „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონპროექტი მიიღო 2024 წლის 10 დეკემბერს. 2025 დასკვნებში წლის ასახული ბიუჯეტის პროექტთან დაკავშირებით კომიტეტის წინადადებებისა და რეკომენდაციების გადამწყვეტი უმრავლესობა საქართველოს მთავრობის მიერ გათვალისწინებული იქნა. 20 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პარამეტრები განსაზღვრულია ქვეყანაში დაფიქსირებული ეკონომიკური განვითარების პროცესების შესაბამისი მაკროეკონომიკური პროგნოზების მიხედვით, რომელიც თან ერთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის საბოლოო ვერსიას. 2025 წლისთვის რეალური ეკონომიკური ზრდა დაგეგმილია 6%-ის დონეზე და ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) გათვალისწინებულია 99,239.4 მლნ ლარის ოდენობით, რაც 2024 წლის შესაბამის დაზუსტებულ მოსალოდნელ მაჩვენებელზე 8,344.2 მლნ ლარით მეტია (2024 წლის თავდაპირველ გეგმას აჭარბებს 13,258.5 მლნ ლარით). ეკონომიკური ზრდა ნავარაუდევია საშუალოვადიანი პერიოდის განმავლობაშიც და 2028 წლისათვის ნომინალური მშპ 126,133.2 მლნ ლარს მიაღწევს. 2025 წლის სამომხმარებლო ფასების ინდექსი (საშუალო პერიოდის) განსაზღვრულია 3.2%-ის, ხოლო დეფლატორი - 3%-ის დონეზე. როგორც სამომხმარებლო ფასების ინდექსის, ისე მშპ-ს დეფლატორის მაჩვენებლები 2026-2028 წლების განმავლობაში განსაზღვრულია 3%-ის დონეზე. 2025 წლისთვის ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი (მოდიფიცირებული) მშპ-ს მიმართ განსაზღვრულია 2.5%-ით. ასევე, მშპ-ს 2.5%-ს შეადგენს „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფოს 2025 წლის ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო (კანონით დადგენილი ზედა ზღვარი მშპ-ს 3%-ია). 2025 წლისთვის მთავრობის ვალის პროცენტული ფარდობა მშპ-ს მიმართ მცირდება 2024 წლის მოსალოდნელ (36.8%) მაჩვენებლებთან შედარებით და განსაზღვრულია 35.9%-ის დომეზე.გაგრძელდება აღნიშნული მაჩვენებლის კლება საშუალოვადიან პერიოდშიც და 2028 წლისათვის შეადგენს 34.4%-ს. საქართველოს 2025 წლის ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობები განისაზღვრა 31.9 მილიარდი ლარის ოდენობით, რაც 2024 წლის გეგმასთან შედარებით 3.6 მილიარდი ლარით მეტია. 2025 წლის მთლიანი შემოსულობებიდან 25.3 მილიარდი ლარი საგადასახადო შემოსავლებია. ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი ჯამურად შეადგენს 32.4 მილიარდ ლარს და 2024 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 3.7 მილიარდი ლარით აჭარბებს. წარმოდგენილი პროექტით, 2025 წლისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები გათვალისწინებულია 27,560.8 მლნ ლარის ოდენობით, რაც 2024 წლის თავდაპირველი გეგმით განსაზღვრულ ანალოგიურ მაჩვენებელს 2,991.2 მლნ ლარით აჭარბებს. გადასახადებიდან მისაღები შემოსავლები შეადგენს 21,885.0 მლნ ლარს, რაც 2024 წლის თავდაპირველი გეგმით განსაზღვრულ შესაბამის მაჩვენებელზე 2,770.0 მლნ ლარით მეტია. ზრდა დაიგეგმა ყველა გადასახადის მიხედვით, გარდა იმპორტის გადასახადისა. 21 არაფინანსური აქტივების კლებიდან (პრივატიზაციიდან) მისაღები შემოსავლები 2024 წელთან შედარებით იზრდება 100.0 მლნ ლარის ოდენობით და განისაზღვრა 300.0 მლნ ლარით. ფინანსური აქტივების კლებიდან (ბიუჯეტიდან ადრე გაცემული სესხების დაბრუნება) მისაღები შემოსავლები 2024 წელთან შედარებით იზრდება 100.0 მლნ ლარის ოდენობით და განისაზღვრა 400.0 მლნ ლარით. 2025 წლისთვის ვალდებულებების ზრდიდან (ახალი სესხების აღება) მისაღები შემოსავლები იგეგმება 3,425.9 მლნ ლარის ოდენობით, რომელიც 2024 წლის დამტკიცებულ მაჩვენებელს აჭარბებს 87.4 მლნ ლარით. 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტით გადასახდელები განისაზღვრა 27,941.8 მლნ ლარის ოდენობით, რომელიც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას 2,911.3 მლნ ლარით აჭარბებს. გადასახდელების მატების დიდი ნაწილი გათვალისწინებულია ხარჯების ზრდაზე, მათ შორის, შრომის ანაზღაურებაზე, სოციალურ უზრუნველყოფაზე და ასე შემდეგ, ასევე, მოიმატა გადასახდელების სხვა მიმართულებებმაც. კერძოდ, არაფინანსური აქტივების ზრდის (კაპიტალურ ხარჯების) ასიგნებები შეადგენს 4,258.9 მლნ ლარს, ფინანსური აქტივების ზრდის (ახალი სესხების გაცემა) ასიგნებები 424.1 მლნ ლარია და 118.6 მლნ ლარით აჭარბებს 2024 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს, ხოლო სახელმწიფო ვალდებულებების კლებაზე (ვალების დაფარვაზე) წარმოდგენილი გაზრდილი გათვალისწინებულია 1,416.7 მლნ ლარი. 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით რესურსების ფარგლებში გათვალისწინებულია იმ მიმართულებების დამატებითი დაფინანსება, რაც გაწერილია სამთავრობო პროგრამაში „მხოლოდ მშვიდობით, ღირსებით, კეთილდღეობით, ევროპისკენ“. კერძოდ, 2024 წელთან შედარებით 2025 წლის ბიუჯეტში დამატებით მობილიზებული რესურსები მოხმარდება ისეთი პროგრამებისა და მიმართულებების დაფინანსების ზრდას, როგორიცაა მოსახლეობის სოციალური მხარდაჭერა და ჯანდაცვის პროგრამები, განათლების პროგრამები და მეცნიერების მიმართულებები, თავდაცვისა და უსაფრთხოების, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისა და ეკონომიკური განვითარების მიმართულებები და ა.შ. შესაბამისად, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის წარმოდგენილ პროექტში პრიორიტეტებად განსაზღვრულია ისეთი მნიშვნელოვანი მიმართულებები, როგორიცაა მოსახლეობის სოციალური დაცვა, თავდაცვა და უსაფრთხოება, განათლება, ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობის მიმართულებები და საჯარო სექტორის მდგრადობის უზრუნველყოფა. ეს პრიორიტეტები ითვალისწინებს: სოციალური მიმართულებით: 22 • ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები ჯამში შეადგენს 8,820.0 მლნ ლარს, რომლის ფარგლებში: • 70 წლის და მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია იზრდება 35 ლარით და განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით. ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში თითქმის 540 ლარს გაუტოლდება; • 70 წლამდე პირთა პენსია, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად ასევე იზრდება 35 ლარით და განისაზღვრება 350 ლარის, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 420 ლარის ოდენობით; • გარდა პენსიისა, გათვალისწინებულია შეზღუდული შესაძლებლობის პირთა სოციალური გასაცემლის ზრდა 35 ლარით; • ჯამში სოციალური პროგრამების დაფინანსება შეადგენს 6.35 მილიარდ ლარს; • ჯანდაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად გამოყოფილია 1.96 მილიარდ ლარი, მათ შორის გათვალისწინებულია პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის ხელფასების 10%-იანი ზრდა; • დევნილთა სახლებით უზრუნველყოფის მიზნით გათვალისწინებულია 240.0 მლნ ლარი.  განათლების მიმართულებით: განათლების და მეცნიერების მიმართულებით დაფინანსება ჯამურად შეადგენს 3,085.0 მლნ ლარს, რომლის ფარგლებშიც გათვალისწინებულია: • საჯარო სკოლების დაფინანსების ზრდა, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება 2024 წლის ივლისიდან გაზრდილი ხელფასების სრულად დაფინანსება; • საჯარო სკოლების ადმინისტრაციული პერსონალის და მანდატურის ხელფასების 10%-იანი ზრდა; • საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაციისთვის - 600.0 მლნ ლარზე მეტი; • საბავშვო ბაღების მშენებლობა-რეაბილიტაციაზე - 225.0 მლნ ლარზე მეტი; გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტების გაზრდილი შემოსავლების ფარგლებში შესაძლებელი იქნება საბავშვო ბაღების თანამშრომელთა ხელფასების ზრდა.  კულტურისა და სპორტის დაფინანსებაზე სახელმწიფო ბიუჯეტის ფარგლებში გათვალისწინებულია 600.0 მლნ ლარამდე, ხოლო მთლიანობაში ნაერთი ბიუჯეტიდან - 1 მილიარდ ლარზე მეტი;  თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით: • თავდაცვის, შინაგან საქმეთა სამინისტროს და უსაფრთხოების სამსახურების დაფინანსება იზრდება 500.0 მლნ ლარზე მეტით, რომლის 23 ფარგლებშიც განხორციელდება პოლიციელებისა და ჯარისკაცების ხელფასების 10%-იანი ზრდა; • თავდაცვის განვითარებისათვის ინფრასტრუქტურასა და გათვალისწინებულია შესაძლებლობების 490.0 მლნ ლარი (გასათვალისწინებელია რომ ამ მიმართულებებით 2024 წლისთვის დამატებით დაიგეგმა 160.0 მლნ ლარამდე გამოყოფა);  ინფრასტრუქტურა: ჯამში, ნაერთი ბიუჯეტიდან ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე მიიმართება 7.9 მილიარდ ლარზე მეტი, მათ შორის გათვალისწინებულია: • საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე - 1.4 მილიარდ ლარამდე, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობაზე - 900 მილიონ ლარამდე; • მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის - 2.6 მილიარდ ლარამდე; • წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორის გაუმჯობესებაზე - 500.0 მლნ ლარზე მეტი; • საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურაზე -1 მილიარდ ლარზე მეტი; • ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე - 150.0 მლნ ლარზე მეტი; • სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაციაზე, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად გამოყოფილია 200.0 მლნ ლარი, მათ შორის გათვალისწინებულია თბილისში ახალი საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობის დაწყება. ასევე, 2025 წელს გათვალისწინებულია:  მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით 240.0 მლნ ლარზე მეტი, ხოლო ინოვაციების ხელშეწყობის მიმართულებით - 45.0 მილიონ ლარზე მეტი;  სოფლის მეურნეობის პროგრამების დაფინანსებისთვის 681.3 მლნ ლარამდე;  გარემოს დაცვის პროგრამების დაფინანსებისთვის 245.0 მლნ ლარზე  საჯარო მოხელეთა შრომის ანაზღაურების ზრდა 10%-ით. მეტი; 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გათვალისწინებული რესურსების განაწილება საბოლოო ვერსიით ხდება შემდეგი უწყებებისა და მათი პროგრამების მიხედვით. - ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები იგეგმება 8,820.0 მლნ ლარის ოდენობით, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ მომატებული გეგმასთან შედარებით თანხის გაზრდილია 990.9 ძირითადი მლნ ლარით. ნაწილი 24 გათვალისწინებულია პენსიებისა და კომპენსაციების, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების დახმარებების, მათ შორის შეზღუდული შესაძლებლობის პირთა სოციალური გასაცემლის, საყოველთაო ჯანდაცვის, მაღალმთიან დასახლებაში სოციალური შეღავათების, სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის პროგრამების დასაფინანსებლად, იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობაზე და ა.შ.; - განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის სამინისტროს ასიგნებები განისაზღვრება 3,085.0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ ასიგნებას აღემატება 577.0 მლნ ლარით; - ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 947.0 მლნ ლარს და 146.0 მლნ ლარით აღემატება 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ მაჩვენებელს; - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ასიგნებები განსაზღვრულია 3,125.0 მლნ ლარით; - გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 808.1 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ ასიგნებას აღემატება 120.1 მლნ ლარით; - თავდაცვის სამინისტროს ასიგნებები განისაზღვრება 1,730.0 მლნ ლარის ოდენობით, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას 350.0 მლნ ლარით აღემატება; - შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაფინანსება მიაღწევს 1,395.0 მლნ ლარს, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას აღემატება 135.0 მლნ ლარით; - 2025 წლისთვის კულტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 297.6 მლნ ლარით; - 2025 წლისთვის სპორტისა სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 298.4 მლნ ლარით; - იუსტიციის სამინისტროს ასიგნებები განსაზღვრულია 442.0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას 27.3 მლნ ლარით აღემატება; - საგარეო საქმეთა სამინისტროს ასიგნებები განსაზღვრულია 215.0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმაზე 27.5 მლნ ლარით მეტია. გაზრდილი თანხა ძირითადად მოხმარდება საელჩოების საჭიროებების დაფინანსებას; 25 - ფინანსთა სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 121.0 მლნ ლარს და 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას აჭარბებს 7.0 მლნ ლარით და ა.შ. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის მოცულობა შეადგენს 5,400.3 მლნ ლარს, რაც გადასახდელების მთლიანი 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას 604.1 მლნ ლარით აჭარბებს. აღნიშნული ასიგნებების ფარგლებში გათვალისწინებულია: ● საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებასა და დაფარვაზე 2 215.0 მლნ ლარი; ● საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებასა და დაფარვაზე 940.0 მლნ ლარი; ● საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი - 90.0 მლნ ლარი; ● წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი - 10.0 მლნ ლარი; ● საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი - 760 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმას 180.0 მლნ ლარით აჭარბებს; ● მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი - 20.0 მლნ ლარი; ● დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსების ფონდი - 470.0 მლნ ლარი; ● საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა - 30.0 მლნ ლარი; ● დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახდელებისთვის - 165.0 მლნ ლარი; ● ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები - 665.8 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის თავდაპირველ დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია110.0 მლნ ლარით და ა. შ.. მუნიციპალიტეტების მიერ დღგ-ის სახით მისაღები შემოსავლები შეადგენს 2,034.0 მლნ ლარი (ჯამური დღგ-ის 20%), რაც 2024 წლის თავდაპირველი დამტკიცებული გეგმით გათვალისწინებულ ანალოგიურ მაჩვენებელს 300.9 მლნ ლარით აჭარბებს. გათვალისწინებულია, საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა, პოლიციელებისა და ჯარისკაცების, პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის, საჯარო სკოლების ადმინისტრაციული პერსონალისა და მანდატურის ხელფასების 10%იანი ზრდა; გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტების გაზრდილი შემოსავლების ფარგლებში შესაძლებელი იქნება საბავშვო ბაღების თანამშრომელთა ხელფასების ზრდა; 26 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონპროექტს თან ერთვის: ინფორმაცია საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული კაპიტალური პროექტების შესახებ, მათ შორის, პროექტებისა და პროგრამების განმახორციელებლების გამოყოფით; ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამების მოსალოდნელი შედეგები და ინდიკატორები; „ფისკალური რისკების ანალიზის დოკუმენტი“; მთავრობის ვალის მდგრადობის ანალიზი; ინფორმაცია მთავრობის ვალის შესახებ; საგადასახადო დანახარჯების შეფასების ანგარიში; მაკროეკონომიკური სცენარები და მათი ანალიზი საბაზისო, ოპტიმისტური და პესიმისტური სცენარების ჭრილში; საშუალოვადიანი პროგნოზების შედარება და „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით განსაზღვრულ ფისკალურ წესებთან შესაბამისობის მიმოხილვის დოკუმენტი. აღნიშნული ინფორმაცია წარმოდგენილია ბიუჯეტის კანონპროექტთან ერთად დანართების სახით, რაც ზრდის საბიუჯეტო სახსრების ტრანსპარენტულობისა და გამჭვირვალობის დონეს. კანონმდებლობით გათვალისწინებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტების ფორმირება საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ფორმირების პროცესიდან გამომდინარე, საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 სახელმწიფო აუდიტის და წლის საქართველოს განაცხადები ივნისში განიხილა სამსახურის, საქართველოს ცენტრალური პარლამენტის, საარჩევნო კომისიის პარლამენტთან არსებული ორგანიზაციების საბიუჯეტო და მოამზადა შესაბამისი დასკვნები და გადაწყვეტილებები. კერძოდ, კომიტეტის მიერ განხილულ იქნა: 1. საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი „საქართველოს პარლამენტის 2025 წლის ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცების შესახებ“; 2. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2025 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; 3. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის 2025 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; 4. საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს 2025 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; 5. საქართველოს პარლამენტთან არსებული კვლევითი ცენტრის 2025 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; 6. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის 2025 წლის საბიუჯეტო განაცხადი. 27 საქართველოს პარლამენტის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და ცენტრალური საარჩევნო კომისიის საბიუჯეტო განაცხადებზე კომიტეტის დასკვნები და შესაბამისი დადგენილებების პროექტები გადაეგზავნა საქართველოს პარლამენტს განსახილველად. საქართველოს პარლამენტთან არსებული ორგანიზაციების - კვლევითი ცენტრის, ეროვნული ბიბლიოთეკისა და ჰერალდიკის საბჭოს საბიუჯეტო განაცხადების პროექტების შესახებ საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის გადაწყვეტილებები შესაბამისი წლის ბიუჯეტის პროექტში გასათვალისწინებლად გადაეგზავნა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს საქართველოს მთავრობაში გადასაგზავნად. 2025−2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის 4 დეკემბერს განიხილა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 61-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საქართველოს პარლამენტში წარმოდგენილი „2025-2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების“ პროექტი, რომლის თანახმად, ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი 2025-2027 წლებისთვის შეადგენს 3%-ს. „2025-2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების“ პროექტი წარმოადგინა საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელმა, ეროვნული ბანკის პირველმა ვიცე-პრეზიდენტმა - ნათია თურნავამ. საშუალოვადიან პერიოდში ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებლის შენარჩუნების მიზნით საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ 2025-2027 წლების განმავლობაში ძირითადად გამოყენებული იქნება მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი (რეფინანსირების განაკვეთი) რომლის ცვლილება ეკონომიკას გადაეცემა მონეტარული პოლიტიკის შემდეგი ინსტრუმენტებით: რეფინანსირების სესხები, ღია ბაზრის ერთთვიანი ინსტრუმენტი, მუდმივმოქმედი ინსტრუმენტები, სადეპოზიტო სერტიფიკატები, მეორადი ბაზრის ოპერაციები მთავრობის ფასიანი ქაღალდებით, სავალუტო ინტერვენციები, მინიმალური სარეზერვო მოთხოვნები და სხვა ინსტრუმენტები. 2025−2027 წლების განმავლობაში სამომხმარებლო ფასების მოსალოდნელ დინამიკაზე გარეგანი ფაქტორებიდან მოქმედი შესაძლო რისკებია მსოფლიო სასაქონლო ბაზრებზე ენერგორესურსების, ნედლეულისა და საკვები პროდუქტების ფასების ცვლილება, გეოპოლიტიკური რისკების გამწვავება, 28 რეგულირებადი ფასების ცვლილება, განვითარებული ქვეყნების ცენტრალური ბანკების მიერ მკაცრი პოლიტიკიდან მოსალოდნელზე ნელი ტემპით გამოსვლა და სხვა. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკა არ მოახდენს რეაგირებას გარეგანი ფაქტორების შედეგად ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებლიდან დროებითი გადახრისას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც გადახრა იმდენად ძლიერია, რომ გავლენას ახდენს ინფლაციაზე მოქმედ ფუნდამენტურ ფაქტორებზე. პარლამეტში წარმოდგენილ 2025-2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების პროექტს თანდართული ჰქონდა განმარტებითი ბარათი, რომელშიც აღწერილი და მიმოხილული იყო შესაძლო საბაზო სცენარი და არაპროგნოზირებადი შოკები. კომიტეტმა გააანალიზა და შეისწავლა ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ პროექტი. კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა სამომხმარებლო ფასების მოსალოდნელ დინამიკაზე მოქმედი შესაძლო რისკები, არსებული გამოწვევები, რისკები და სხვა აქტუალური საკითხები. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. 2025-2027 წლების ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ პროექტის დამტკიცებასთან დაკავშირებით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა მოამზადა კომიტეტის დასკვნა და პარლამენტის დადგენილების პროექტი. კანონშემოქმედებითი მიმართულება საფინანსო-საბიუჯეტო საკანონმდებლო კომიტეტის ინიციატივებისა მომზადებისათვის და მიერ საკანონდებლო საანგარიშო პერიოდში საკითხების წინასწარ განხორციელებულ საქმიანობაში აღსანიშნავია ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი კანონპროექტები: წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტები: „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (07-2/342; 29.11.2023) კანონში განხორციელებული ცვლილებები მიზნად ისახავდა ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ საქართველოს მარეგულირებელი სტანდარტებთან კანონმდებლობის და ევრო დაახლოებას დირექტივასთან, კერძოდ საერთაშორისო საზოგადოებრივი 29 დაინტერესების პირების კონკრეტული მოთხოვნებისა სავალდებულო აუდიტთან დაკავშირებული და 2005/909/EC გადაწყვეტილების კომისიის გაუქმების თაობაზე ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2014 წლის 16 აპრილის (EU) 537/2014 რეგულაციით გათვალისწინებული დებულებების საქართველოს კანონმდებლობაში ასახვას. კანონპროექტით შემოდის ახალი ტერმინი „ქსელი“, როგორც - თანამშრომლობაზე ორიენტირებული ფართო ორგანიზაციული სტრუქტურა, რომელშიც გაერთიანებულია აუდიტორი ან აუდიტორული ფირმა. ასევე, ზუსტდება საერთაშორისო სტანდარტის სათაური, ისევე როგორც ეს განსაზღვრულია ორიგინალ ვერსიაში. ნაცვლად სიტყვა ,,სტანდარტებისა“ განისაზღვრა სიტყვა ,,სტანდარტი“. შემოდის ახალი ნორმა, რომლის თანახმადაც იმ სუბიექტის ბუღალტრული აღრიცხვა და ფინანსური აუდიტორული ფირმების ანგარიშგება, სახელმწიფო რომელიც რეესტრში, რეგისტრირებულია სულ მცირე უნდა შეესაბამებოდეს მცირე და საშუალო საწარმოების ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტს (IFRS for SMEs). განისაზღვრა, რომ მე-9 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული საგამონაკლისო ნორმა, არ ვრცელდება აუდიტორულ ფირმებზე, რომლებიც არიან მეოთხე კატეგორიის საწარმოები. სამსახური ვალდებული იქნება წარდგენილი ანგარიშგება გამოაქვეყნოს მათი წარდგენიდან 1 თვის ვადაში. დგინდება, რომ გარიგების პარტნიორი არ არის უფლებამოსილი დასაქმებული იყოს გარიგების პარტნიორად ერთზე მეტ აუდიტორულ ფირმაში ან აუდიტორულ ფირმაში გარიგების პარტნიორად ყოფნის პარალელურად ინდივიდუალურად ახორციელებდეს აუდიტორულ მომსახურებას. კანონის მე-14 მუხლის შემდეგ ემატება 141 მუხლი, რომლითაც განისაზღვრება იმ აკრძალული არააუდიტორული მომსახურებების ჩამონათვალი, რომლის გაწევის უფლებაც სდპ-სათვის აუდიტორული მომსახურების გამწევ აუდიტორულ ფირმებს არ ექნებათ, გარდა საგამონაკლისო შემთხვევებისა. ცვლილება ხორციელდება კანონის მე-19 მუხლში, რომლის თანახმად, იცვლება სამსახურის მიერ მონიტორინგის განხორციელების მოთხოვნის შესახებ განცხადების განხილვის ვადა. გარდა ამისა, დგინდება გამჭვირვალობის ანგარიშის გასაჯაროების ვალდებულება. კანონის 221 მუხლის მე-4 პუნქტის ახალი რედაქციით დგინდება, რომ მატერიალური ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტის სუბიექტის/პირის/აუდიტორის/აუდიტორული ფირმის მიერ ჩაუბარებლობის შემთხვევაში იგი სუბიექტს/პირს/აუდიტორს/აუდიტორულ ფირმას განმეორებით ეგზავნება, ხოლო განმეორებით ჩაუბარებლობის შემთხვევაში, სამსახური 30 უფლებამოსილია სამსახურის ვებგვერდზე (www.saras.gov.ge) გაასაჯაროოს ინფორმაცია ჩაუბარებელი დოკუმენტის შესახებ, რაც ჩაბარებულად მიიჩნევა გასაჯაროებიდან მე-10 კალენდარულ დღეს. რაც შეეხება ანგარიშგების ვებგვერდის მეშვეობით წარდგენილ ინდივიდუალურ -ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, კანონის 221 მუხლის მე-7 პუნქტის ახალი რედაქციით განისაზღვრება, რომ თუ მისი ჩაბარება არ დასტურდება სუბიექტის მხრიდან შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით, მატერიალური ფორმით ჩაბარების ნაცვლად, სამსახური უფლებამოსილია აქტის ხელმოწერიდან 20 სამუშაო დღის გასვლის შემდეგ გაასაჯაროოს დოკუმენტი ანგარიშგების პორტალზე, რომელიც ჩაბარებულად ჩაითვლება გასაჯაროებიდან მე-10 კალენდარულ დღეს. კანონის 221 მუხლისთვის დასამატებელი 71 პუნქტით განისაზღვრება, რომ სამსახური კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნების დარღვევასთან დაკავშირებული სანქციის დაკისრების თაობაზე სამართლებრივი აქტის გასაჯაროებამდე, არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, სუბიექტის მიმართ გაცემულ ფულადი ჯარიმის აქტთან დაკავშირებულ შეტყობინებას უგზავნის საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს - შემოსავლების სამსახურს, რომელიც სავალდებულო შეტყობინების ფორმით გაუგზავნის ადრესატს ინფორმაციას აქტის თაობაზე. ასევე ხორციელდება ცვლილება კანონის 26-ე მუხლის მე-2 პუნქტში და ზუსტდება, რომ სამართალდარღვევის შემთხვევაში სამსახური გამოიყენებს ჯერ წერილობით გაფრთხილებას, აღმოუფხვრელობის შემთხვევაში საჯარიმო სანქციას და მხოლოდ ამის შემდეგ, მოხდება ჯარიმის გაორმაგება. ზედიზედ ორ საანგარიშგებო პერიოდზე ანგარიშგების წარუდგენლობის შემთხვევაში, სამსახური უფლებამოსილია სუბიექტი დააჯარიმოს საწარმოს კატეგორიისთვის განსაზღვრული ჯარიმის ხუთმაგი ოდენობით. ამასთან განისაზღვრება, რომ სდპ-ს, პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოების და პირველი და მეორე კატეგორიების ჯგუფების მიერ საკუთარი ფინანსური აუდიტის ანგარიშგების/კონსოლიდირებული კანონმდებლობით დადგენილი ფინანსური წესით ანგარიშგების განუხორციელებლობის შემთხვევაში, სუბიექტს პირველ ეტაპზე ეგზავნება წერილობითი გაფრთხილება და მხოლოდ მოთხოვნის კვლავ შეუსრულებლობის შემთხვევაში - ჯარიმა. ასევე, სამსახური სუბიექტს აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგების წარსადგენად დამატებით ვადას განუსაზღვრავს ფულადი ჯარიმის აქტით. სამსახურის მიერ სუბიექტისათვის განსაზღვრული ვადა არ უნდა იყოს 1 თვეზე ნაკლები და 6 თვეზე მეტი. აღნიშნულ ვადაში სუბიექტის მიერ აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგების წარუდგენლობა 31 წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და ორგანული კანონის პროექტების: „საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№073/422; 28.02.2024) საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს და განსაზღვრავს საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთათვის თანამდებობრივი სარგოებისათვის დადგენილ კოეფიციენტების ზედა ზღვრებს. ანაზღაურების წესი ადგენს რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საბაზისო ხელფასი მრავლდება, კონკრეტული თანამდებობის პირისათვის დადგენილ სახელფასო კოეფიციენტზე, კოეფიციენტის მინიჭება კი დადგენილი ზედა ზღვრის ფარგლებში ხდება უშუალოდ საჯარო აღწერილობისა და დაწესებულების ფუნქციური მიერ, დასაქმებული დატვირთვის პირის შესაბამისად. სამუშაო აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებით წესრიგდება წინამდებარე კანონის დანართი N3 ცხრილი N3-ით გათვალისწინებულ პოლიტიკური თანამდებობის პირების ანაზღაურების წესი. სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირთა ფუნქცია მოვალეობები შეიძლება შეიცვალოს მხოლოდ კანონმდებლობის ან მთავრობის დადგენილებების ცვლილების საფუძველზე, ამდენად აზრს კარგავს კანონში არსებული დისკრეცია ზედა ზღვრის შესახებ, მითუმეტეს იმ პირობებში როდესაც მაგ: პრეზიდენტს შეუძლია განსაზღვროს თავისი ხელფასი, კანონით დაწესებული ზედა ზღვრის ფარგლებში. წარმოდგენილი კანონპროექტის საფუძველზე, მოხდება კონკრეტიზაცია და თანამდებობის პირების გათვალისწინებული დანართი N3 ცხრილი ანაზღაურება კოეფიციენტის N3-ში გათვალისწინებული განისაზღვრება საბაზო ამავე ცხრილით თანამდებობრივ სარგოზე ნამრავლით, მნიშვნელოვანია რომ ზედა ზღვრის კოეფიციენტების ცვლილება არ ხდება, საკანონმდებლო ცვლილების საფუძველზე მოხდება ცხრილით გათვალისწინებული თანამდებობის პირების კოეფიციენტების კონკრეტიზაცია. კანონპროექტის მიღების საფუძველზე, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების“ შესახებ საქართველოს კანონის დანართი N3-ის ცხრილი N3-ში გათვალისწინებული სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირებისათვის დადგინდება თანამდებობრივი კანონპროექტის შესაბამისად, სარგოს კონკრეტული პარლამენტის წევრებთან კოეფიციენტები. მიმართებაში, საქართველოს პარალმენტის რეგლამენტი განსაზღვრავს პარლამენტის წევრის ხელფასს, პარლამენტის წევრის თანამდებობრივი სარგოს ზედა ზღვრის კოეფიციენტი არ უნდა აღემატებოდეს „საჯარო დაწესებულებაში შრომის 32 ანაზღაურების“ შესახებ საქართველოს კანონის N3 დანართის N3 ცხრილით გათვალისწინებულ უმაღლესს კოეფიციენტს. საკანონმდებლო ცვლილების შედეგად, ცვლილება შედის „საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში რომლის მოქმედი რეგულაციის შესაბამისად, საქართველოს სახალხო დამცველის შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის ანაზღაურების ოდენობის შესაბამისად. ვინაიდან, საქართველოს სახალხო დამცველს ირჩევს და ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე, მიზანშეწონილია, რომ მისი სახელფასო ანაზღაურება დაკავშირებული იყოს პარლამენტის თავმჯდომარის სასამართლოებს, მათ მოადგილის შორის ხელფასთან. საკონსტიტუციო ამას გარდა, სასამართლოს, როგორც სახელმწიფოს ცალკე მდგომ ხელისუფლების შტოს, ანაზღაურების საკუთარი სისტემა აქვს, რომელიც რეგულირდება შესაბამისი ორგანული კანონით. წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივის საფუძველზე, სახალხო დამცველს ეძლევა თანამდებობრივი სარგო საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. ცვლილება შედის საქართველოს ორგანულ კანონში „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“. მოქმედი კანონმდებლობის პირობებში, გენერალური აუდიტორი იღებს ანაზღაურებას, პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილის ფაქტობრივი ხელფასის შესაბამისად, საქართველოს პარლამენტის რომელიც რეგლამენტით. გათვალისწინებულია საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის ცვლილების საფუძველზე, მოხდა პარლამენტის თანამდებობის პირებისა და წევრების ანაზღაურების ცვლილება, რომელიც ძალაში შევა 2025 წლის 1 იანვრიდან. წარმოადგენს კანონპროექტით საქართველოს წარმოდგენილი, პარლამენტის ცვლილების რეგლამენტის, საფუძველს წინამდებარე ცვლილებების ძალაში შესვლამდე არსებულ პერიოდში, გენერალური აუდიტორის ანაზღაურების წინმსწრებად სტანდარტიზება პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილის სახელფასო კოეფიციენტთან. წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/421; 28.02.2024) საქართველოში მეთამბაქეობა ძირითადად გავრცელებულია მაღალმთიან აჭარაში, მარნეულსა და ლაგოდეხში. 2020 წლის მონაცემებით, მაღალმთიან აჭარაში თამბაქო გაშენებული იყო 140 ჰა-ზე, მიღებულმა მოსავალმა შეადგინა 314 ტონა და მეთამბაქეობით დაკავებული იყო 1000-მდე საოჯახო მეურნეობა. დარგის განვითარება დგას გარკვეული პრობლემებისა როგორიცაა გადამუშავების რთული და და გამოწვევების ძვირადღირებული წინაშე, ტექნოლოგია; 33 კვალიფიციური კადრების და ლაბორატორიების არ არსებობა; არალეგალური სიგარეტის წილის ზრდა, რომლის ფასი უტოლდება დაფასოებული ე.წ. მოსაწევი თამბაქოს ფასს და აღნიშნულ პროდუქტს არაკონკურენტულს ხდის. ასევე აღსანიშნავია, რომ 2019 წლიდან, მას შემდეგ რაც საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ცვლილების საფუძველზე გათანაბრდა უფილტრო და ფილტრიანი სიგარეტის აქციზის ფასი, მზარდი ტენდენციით ხასიათდება არალეგალური სიგარეტის იმპორტის მოცულობა. შესაბამისად, ადგილი აქვს გადასახადებისგან თავის არიდებას საგადასახადო და სახელმწიფო შემოსავლებს. დარგის ბიუჯეტი ყოველწლიურად განვითარების კარგავს სტიმულირებისთვის, კონკურენტუნარიანობის ზრდისთვის და არალეგალური სიგარეტის იმპორტის შემცირებისთვის საჭიროა პირველ რიგში ეკონომიკური ბერკეტების ამოქმედება, კერძოდ, ბაზრის გარკვეული სეგმენტისთვის გადასახადების შემცირება. თამბაქოს ნედლეულის, თამბაქოს ნარჩენების, ჩილიმით მოსაწევი თამბაქოს, „ჰომოგენიზებული“ ან „აღდგენილი“ თამბაქოს, საღეჭი ან საყნოსი (ბურნუთი) თამბაქოს და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 2403 19 („დანარჩენი“) კოდით აღნიშნული თამბაქოს ნაწარმის სახეობაზე აქციზის განაკვეთის შემცირების შედეგად მოსალოდნელია ბაზარზე არალეგალური პროდუქტის ლეგალურით ჩანაცვლება, დაფასოებული ე.წ. მოსაწევი თუთუნის ღირებულების შემცირება და მეთამბაქეობის სექტორისთვის ჯანსაღი კონკურენციის პირობების უზრუნველყოფა. წარმოდგენილი კანონპროექტით ცვლილება შედის საგადასახადო კოდექსის 188-ე მუხლის პირველ ნაწილში, კერძოდ 30 ლარამდე მცირდება აქციზის განაკვეთი თამბაქოს ნედლეულის, თამბაქოს ნარჩენების, ჩილიმით მოსაწევი თამბაქოს, „ჰომოგენიზებული“ ან „აღდგენილი“ თამბაქოს, საღეჭი ან საყნოსი (ბურნუთი) თამბაქოს და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 2403 19 („დანარჩენი“) კოდით აღნიშნული თამბაქოს ნაწარმის სახეობაზე. წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/437; 10.04.2024) კანონპროექტის საგადასახადო მიხედვით დავალიანება 2021 წლის ჩამოეწერებათ 1 იანვრამდე ფიზიკურ პირებს, დარიცხული რომლებიც საგადასახადო დავალიანების გამო პრაქტიკულად ვეღარ საქმიანობენ, რადგან მათ მიმართ მიმდინარეობს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული საგადასახადო ვალდებულების განმავლობაში დაგროვილი უზრუნველყოფის საგადასახადო ღონისძიებები. დავალიანების წლების ჩამოწერით, ხორციელდება ფიზიკური პირების ხელშეწყობა და სტიმულირება. მათ ეძლევათ 34 შესაძლებლობა ხელახლა, საგადასახადო ვალდებულების გარეშე, განაახლონ თავისი საქმიანობა. საქართველოში ინვესტიციის დაბანდება ხშირად ხორციელდება შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში (ოფშორში) რეგისტრირებული უცხოური საწარმოების მიერ, რომლებიც საქართველოში საქმიანობენ შვილობილი საწარმოების მეშვეობით, რაც მოიცავს გადასახადისგან თავის არიდების რისკს და ხელს უშლის ეფექტურ საგადასახადო ადმინისტრირებას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გადასახადისგან თავის არიდების პრევენციის, საქმიანობის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის და გადასახადის ადმინისტრირების გამარტივებისთვის მნიშვნელოვანია ხელი შეეწყოს შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული კომპანიებიდან აქტივების საქართველოში გადმოტანის პროცესს. ამასთანავე, ე.წ. „ოფშორული კომპანიის“ მიერ ყველა აქტივის საქართველოში გადმოტანის პროცესი შესაძლებელია შეაფერხოს იმ საგადასახადო ვალდებულებებმა, რომელიც ამ აქტივების გადაცემისას წარმოიშობა. კანონპროექტის მიზანია, შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული უცხოური საწარმოდან აქტივების საქართველოში გადმოტანის პროცესის წახალისება, ამ ოპერაციებზე დროებითი საგადასახადო შეღავათების დადგენის გზით კანონპროექტის მიხედვით 2021 წლის 1 იანვრამდე დარიცხული საგადასახადო დავალიანება და შესაბამისი საურავი ჩამოეწერებათ ფიზიკურ პირებს. აღსანიშნავია, რომ დღეის მდგომარეობით 145 842 გადასახადის გადამხდელ ფიზიკურ პირს ერიცხება საგადასახადო დავალიანება, რომელიც წარმოშობილია 2021 წლის 1 იანვრამდე. წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივის ფარგლებში აღნიშნულ პირებს ჩამოეწერება 2021 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით არსებული საგადასახადო დავალიანება, რომელიც ჯამურად შეადგენს დაახლოებით 591 458 571 ლარს. მათ შორის, გადასახადი -225 746 111 ლარი; ჯარიმა - 138 611 457 ლარი და საურავი - 227 101 003 ლარი. კანონპროექტის მიღებით წესდება საგადასახადო შეღავათები შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული უცხოური საწარმოს ყველა აქტივზე საკუთრების უფლების საქართველოს საწარმოსთვის გადაცემის ოპერაციებზე, რომლებიც განხორციელდება 2028 წლის 1 იანვრამდე. კერძოდ, შესაბამისი ოპერაციები გათავისუფლდება მოგების გადასახადისგან, საშემოსავლო გადასახადისა და ქონების გადასახადისგან, ასევე, ამ ოპერაციის ფარგლებში, აქტივის/საქონლის საქართველოში შემოტანა/იმპორტი გათავისუფლდება იმპორტის გადასახდელებისგან. 35 წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტები: „საგადასახადო დავალიანებებისა და სახელმწიფო სესხების რესტრუქტურიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-2/329; 20.10.2023) „საგადასახადო დავალიანებებისა და სახელმწიფო სესხების რესტრუქტურიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქცია ადგენს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი საწარმოების, როგორც სასესხო, ისე ვადაგადაცილებული საგადასახადო დავალიანებების რესტრუქტურიზაციის პირობებს. კანონპროექტი მიზნად ისახავს, საგადასახადო დავალიანებასთან დაკავშირებული საკითხები სრულად რეგულირდებოდეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულია შემთხვევაში გადასახადის შესამსუბუქებლად, საგადასახადო ინსტრუმენტები გადამხდელისათვის როგორიცაა დავალიანების „საგადასახადო საკმარისი საჭიროების საგადასახადო ტვირთის მაგალითად: საგადასახადო შეთანხმება, გადახდევინების გადავადება. შესაბამისად, სახელმწიფო სესხების დავალიანებებისა და რესტრუქტურიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან ამოღებული უნდა იქნას ჩანაწერები, რომლებიც ეხება საგადასახადო დავალიანებათა მიღებით საგადასახადო დავალიანების რესტრუქტურიზაციას. კანონპროექტის რესტრუქტურიზაციასთან დაკავშირებული საკითხები აღარ იქნება რეგულირებული „საგადასახადო დავალიანებებისა და სახელმწიფო სესხების რესტრუქტურიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით და საგადასახადო დავალიანებასთან დაკავშირებული საკითხები სრულად იქნება გათვალისწინებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსით. წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/14; 04.12.2024) საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის აუცილებლობა გამოწვეულია სათამაშო ბიზნესისა და თამბაქოს ინდუსტრიის სფეროში ცალკეული საკითხების მოწესრიგების აუცილებლობით. კანონპროექტის მიხედვით, იცვლება სათამაშო აპარატების სალონის მომწყობის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზატორის მიერ მიღებული მოგების საშემოსავლო/მოგების გადასახადის და გაცემულ დივიდენდზე დადგენილი გადასახადის განაკვეთი. 36 მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით, სათამაშო აპარატების სალონის მომწყობის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზატორის მიერ მიღებული შემოსავალი/მოგება იბეგრება საშემოსავლო გადასახადის/მოგების გადასახადის 15%-იანი განაკვეთით (გარდა უცხო ქვეყნის მოქალაქეების სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებულ აზარტულ თამაშობებში მონაწილეობის შედეგად, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზატორის დასაბეგრი შემოსავლისა), ხოლო რეზიდენტი საწარმოს მიერ ფიზიკური პირისთვის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირისთვის ან არარეზიდენტი საწარმოსთვის გადახდილი დივიდენდები იბეგრება გადახდის წყაროსთან გადასახდელი თანხის 5-პროცენტიანი განაკვეთით. აღნიშნული დაბეგვრის სისტემა ქმნის უთანასწორო პირობებს სათამაშო ბიზნესის ორგანიზატორ ფიზიკურ პირებსა და საწარმოებს შორის, რისი აღმოფხვრაც ხორციელდება წარმოდგენილი კანონპროექტით. კერძოდ, სათამაშო აპარატების სალონის მომწყობის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზატორის მიერ მიღებული შემოსავალი/მოგება დაიბეგრება 20 პროცენტით, ნაცვლად დღეს მოქმედი 15 პროცენტისა, ხოლო აღნიშნული პირების მიერ გადახდილი დივიდენდები დაიბეგრება გადახდის წყაროსთან გადასახდელი თანხის 0-პროცენტიანი განაკვეთით, ნაცვლად მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული - 5 პროცენტისა. აღნიშნული, უზრუნველყოფს სამართლიან დაბეგვრას და სექტორის კონკურენტუნარიანობას, ასევე ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდას ამასთანავე, თამბაქოს ნაწარმზე აქციზის ფიქსირებული კომპონენტის დღეს მოქმედი განაკვეთები დადგენილია 2016 წელს და ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით ვერ პასუხობს არსებულ გამოწვევებს. სიგარეტზე გაზრდილი მოთხოვნის შესამცირებლად აუცილებელია აქციზის განაკვეთის მატება. შესაბამისად, კანონპროექტის შემუშავება გამოწვეულია საქართველოს მიერ აღებული საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულების, სიგარეტზე ხელმისაწვდომობის შემცირების და ამ გზით ჯანსაღი ცხოვრების წესის წახალისების აუცილებლობით. კანონპროექტის მიღებით ხორციელდება უთანასწორო პირობების აღმოფხვრა სათამაშო ბიზნესის დაბეგვრის სექტორში, რადგან აღნიშნული სფეროს მარეგულირებელი დაბეგვრის სისტემა ქმნის უთანასწორო პირობებს სათამაშო ბიზნესის ორგანიზატორ ფიზიკურ პირებსა და საწარმოებს შორის კანონპროექტის მიხედვით, სათამაშო აპარატების სალონის მომწყობის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ორგანიზატორის მიერ მიღებული ფორმით აზარტული შემოსავალი/მოგება თამაშობების დაიბეგრება 20 37 პროცენტით, ნაცვლად დღეს მოქმედი 15 პროცენტისა, ხოლო აღნიშნული პირების მიერ გადახდილი დივიდენდები აღარ დაიბეგრება. აღნიშნულის, შედეგად, უზრუნველყოფს სამართლიან დაბეგვრას და სექტორის კონკურენტუნარიანობას, ასევე ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდას. კანონპროექტის მიხედვით იცვლება სიგარის, სიგარილას, ფილტრიანი/უფილტრო სიგარეტის და წვის პროცესის გარეშე ინჰალაციისთვის განკუთვნილი პროდუქციის აქციზის განაკვეთი. შედეგად, თამბაქოზე აქციზის მატებით მოსალოდნელია აღნიშნულ საქონელზე მოხმარების შემცირება და ამავდროულად, ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდა. წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (07-2/4; 25.11.2024) წარმოდგენილი პროექტის მომზადების მიზანია მუნიციპალიტეტებს შორის დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მოცულობის უფრო თანაბარი გადანაწილება, მუნიციპალიტეტების მიერ დაგეგმილი პროგრამების შეუფერხებელი განხორციელების უზრუნველსაყოფად. გარდა ამისა დასაზუსტებელია საჯარო სკოლების და სამთავრობო სექტორს მიკუთვნებული სახელმწიფო საწარმოების სახაზინო მომსახურებაზე გადმოსვლის ვადები. მუნიციპალიტეტებში ფინანსური რესურსის უფრო თანაბარი განაწილება და რიგი ორგანიზაციების სახაზინო მომსახურებაზე გადმოყვანის ვადების დაზუსტება, მოითხოვს შესაბამისი ცვლილების განხორციელებას საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში. პროექტის მიხედვით კანონით განსაზღვრული დღგ-ს ზრდის შეზღუდვა აღარ ვრცელდება იმ მუნიციპალიტეტებზე, რომელთა დღგ-ს საპროგნოზო მაჩვენებელი 15.0 მლნ ლარზე ნაკლებია. ასევე, იმ მუნიციპალიტეტებს, რომლებზეც ძალაში რჩება ზემოაღნიშნული შეზღუდვა, დღგ-ს მოცულობა განესაზღვრებათ არანაკლებ 15.0 მლნ ლარამდე. ცვლილების შედეგად, 14 მუნიციპალიტეტს დღგ-დან მისაღები შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი გაეზრდებათ ჯამში 66,766.8 ათასი ლარის ოდენობით, ხოლო აღნიშნული ოდენობით შემცირდება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები საპროგნოზო შემოსავალი. ამასთან, დეპუტატების საქართველოს მიერ პარლამენტის აღინიშნა, მუნიციპალიტეტებისათვის რომ საკომიტეტო მოსმენისას მიზანშეწონილია გაიზარდოს გასანაწილებელი დღგ-ის წილი, რისი 38 გათვალისწინებითაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მუნიციპალიტეტებისათვის გასანაწილებელი დღგ-ის წილის 1%-ით (19%-ის 20%-მდე) გაზრდის შესახებ, რაც ნომინალურ გამოხატულებაში შეადგენს 101,700.0 ათას ლარს. განახლებული პროცენტული გადანაწილებით მუნიციპალიტეტების კუთვნილი დღგ-ის ჯამური მოცულობა 2025 წელს შეადგენს 2,034.0 მლნ ლარს. გარდა დღგ-ს განაწილების ცვლილებისა, კანონპროექტი ითვალისწინებს რიგი ორგანიზაციების სახელმწიფო ხაზინის მომსახურებაზე გადმოსვლის ვადების დაზუსტებას, კერძოდ: • საჯარო სკოლების სახაზინო მომსახურებაზე სრულად გადმოყვანა დაგეგმილი იყო 2024 წლის ბოლომდე. ამ მიმართულებით 2023 წლიდან აქტიურად დაიწყო საჯარო სკოლების საფინანსო სამსახურების თანამშრომელთა ტრენინგები და ტრენინგების შემდგომ შესაბამისი სკოლების გადმოყვანა. ამ ეტაპზე სახაზინო მომსახურებაზე გადმოსულია 1 235 სკოლა და ეს პროცესი გაგრძელდება მიმდინარე წლის ბოლომდე, თუმცა დარჩენილ პერიოდში შეუძლებელია ყველა საჯარო სკოლის თანამშრომელთა ტრენინგი, რის გარეშეც მათი ხაზინის მომსახურებაზე გადმოყვანამ შესაძლოა შეფერხებები შეუქმნას რიგ სკოლებს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, წარმოდგენილი ცვლილებით საჯარო სკოლების ხაზინის მომსახურებაზე სრულად გადმოყვანის ვალდებულება იქნება 2025 წლის ბოლომდე. • სამთავრობო სექტორს მიკუთვნებული სახელმწიფო საწარმოების სახაზინო მომსახურებაზე გადმოყვანის ვალდებულება განისაზღვრა 2022 წლის ბოლოს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით. თავდაპირველად დაგეგმილი იყო მათი სრულად გადმოყვანა 2025 წლის ბოლომდე და ამ მიმართულებით აქტიურად დაიწყო სამუშაოები 2023 წლიდან. აღსანიშნავია, რომ საჯარო სკოლებისგან განსხვავებით, სახელმწიფო საწარმოები ფინანსების აღრიცხვას აწარმოებდნენ განსხვავებული კლასიფიკაციით და პირველ ეტაპზე საჭირო იყო აღნიშნული კლასიფიკაციების ერთმანეთთან დაკავშირება. ამ ეტაპზე უკვე ხაზინის მომსახურებაზე გადმოყვანილია 6 სახელმწიფო საწარმო, მათ შორის ოპერაციების სიმრავლის და სირთულის კუთხით მნიშვნელოვანია შპს „გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია“. მომდევნო წელს აქტიურად გაგრძელდება საწარმოების წარმომადგენელთა ტრენინგები და შესაბამისად საწარმოების ხაზინის მომსახურებაზე გადმოყვანის პროცესი, თუმცა ერთწლიან პერიოდში შეუძლებელი იქნება მათი სრული მოცვა. 2025 წლის განმავლობაში დაგეგმილია 150 საწარმოს ხაზინის მომსახურებაზე გადმოყვანა (საჯარო სკოლების პარალელურად), ხოლო დარჩენილი ნაწილის გადმოყვანა განხორციელდება 2026 წელს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სამთავრობო 39 სექტორს მიკუთვნებული სახელმწიფო საწარმოების ხაზინის მომსახურებაზე გადმოსვლის ვადა ხანგრძლივდება 1 წლით, 2027 წლის პირველ იანვრამდე. წამყვანი საქართველოს კანონის პროექტი „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-3/10; 04.12.2024) დაუმთავრებელი მშენებლობები, რომლებიც მშენებლებმა დაიწყეს და შემდეგ ობიექტური თუ სუბიექტური მიზეზების გამო აღარ დაასრულეს, სამწუხაროდ თბილისში მრავლად იყო. ამ პრობლემის მოგვარების მიზნით არაერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნა გადადგმული, განხორცილდა საჭირო ცვლილებები როგორც საკანონმდებლო ასევე კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებში, რის საფუძველზეც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ შესაძლებელი გახდა დაუმთავრებელი მშენებლობების დასრულების მიზნით განხორციელებულიყო შესაბამისი ხელშემწყობი ღონისძიებები. ერთ-ერთი ასეთი ცვლილება 2020 წელს განხორციელდა „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში და კანონს დაემატა 175 მუხლი. ამ მუხლის მიხედვით სპეციალური დაუმთავრებელი (ზონალური) მშენებლობები შეთანხმების გათავისუფლდნენ გაცემისათვის მოსაკრებლის გადახდისაგან, თუმცა იმ დათქმით, რომ ეს ობიექტი შემდეგ 2025 წლის 1 იანვრამდე უნდა იყოს მიღებული ექსპლუატაციაში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით აქვე ამავე მუხლით, საქართველოს მთავრობას დაევალა განესაზღვრა ობიექტები, რომლების ჩაითვლებოდნენ დაუმთავრებელ მშენებლობებად. აღნიშნულის საფუძველზე საქართველოს მთავრობის მიერ 2020 წლის 10 ივლისს მიღებულ იქნა #428 დადგენილება „ობიექტის დაუმთავრებელ მშენებლობად განსაზღვრის შესახებ“. აღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლებით, შესაბამისი დაუმთავრებელი ობიექტები დღემდე სარგებლობენ ამ შეღავათით. თუმცა, დღეის მდგომარებით, ზოგიერთი ეს ობიექტი 2025 წლის 1 იანვრამდე ვერ ახერხებს ობიექტის დასრულებას და მის ექსპლუატაციაში მიღებას. აღნიშნულის მიზეზად, მათ შორის, აღსანიშნავია პანდემიის ხანგრძლივი პერიოდი. ამდენად, იმის გათვალისწინებით რომ ეს მშენებლობები არის დაუმთავრებელი, რომლის დასრულებასაც ელოდება უამრავი დაზარალებული პირი, შესაბამისად ამ ობიექტების მიმართ არსებობს მაღალი საჯარო ინტერსი, 40 მიზანშეწონილი რომ „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელდეს ცვლილება და კანონის 175 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირობის ვადა (ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების მიზნით უფლებამოსილი ორგანოს მიერ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის 2025 წლის 1 იანვრამდე გამოცემა) 2025 წლის 1 იანვრის ნაცვლად გადაიწიოს 2028 წლის 1 იანვრამდე. „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს 2018 წლის 20 ივნისის №3214 კანონის მე-2 მუხლის მიხედვით, „ამ კანონის ამოქმედებამდე გაცემული სპეციალური ზონალური შეთანხმებისთვის გადაიხდება ამ კანონის ამოქმედებამდე დადგენილი მოსაკრებელი.“ შესაბამისად, გათავისუფლდეს იმისათვის სპეციალური რომ დაუმთავრებელი (ზონალური) მშენებლობები შეთანხმების გაცემისათვის მოსაკრებლის გადახდისაგან, აუცილებელი იყო შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილების განხორციელება და ახლაც, იმისათვის რომ ეს საკანონმდებლო შეღავათის მოქმედების ვადა გაგრძელდეს, საჭიროა კანონში განხორციელდეს ცვლილება. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ კოდექსში ცვლილების შეტანის თაობაზე (07-2/391; 22.05.2024) კანონპროექტის მიღების მიზანს წარმოადგენდა კანონმდებლობაში • 2020 წლის 17 სექტემბერს ევროპის საბჭოს ფულის გათეთრების წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა შემფასებელ რჩეულ ექსპერტთა (Moneyval) კომიტეტის მე-60 პლენარულ ტერორიზმის ფინანსური სხდომაზე დაფინანსების ქმედების დამტკიცებული აღკვეთის სპეციალური ფულის მექანიზმების ჯგუფის (FATF) გათეთრებისა და ეფექტურობისა და რეკომენდაციებთან შესაბამისობის საქართველოს მეხუთე რაუნდის შეფასების ანგარიშში, ევროპის საბჭოს მიერ მოცემული რეკომენდაციების ასახვა. ყველა განხორციელებული ცვლილება ეხება „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრას. • კერძოდ, MONEYVAL-ის ექსპერტების შეფასების საფუძველზე, „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში განიმარტება საფუძვლიანი ეჭვი; • ცვლილებით საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალება საეჭვო ანგარიშგებების ფინანსური მონიტორინგის სამსახურში გაგზავნა და 41 პრევენციული ღონისძიებების გატარება. კერძოდ, ყიდვა-გაყიდვის გარიგების ან ჩუქების გარიგების საფუძველზე უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შემთხვევაში სააგენტო ვალდებული იქნება განახორციელოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პრევენციული ღონისძიებები: ა) განახორციელოს კლიენტის იდენტიფიკაცია და სანდო და დამოუკიდებელ წყაროზე დაყრდნობით მისი ვერიფიკაცია; ბ) განახორციელოს ბენეფიციარი მესაკუთრის იდენტიფიკაცია და მიიღოს გონივრული ზომები სანდო წყაროზე დაყრდნობით მისი ვერიფიკაციისთვის; გ) დაადგინოს საქმიანი ურთიერთობის მიზანი და განზრახული ხასიათი; დ) განახორციელოს საქმიანი ურთიერთობის მონიტორინგი. • ტრასტის ან ტრასტის მსგავსი სამართლებრივი სტრუქტურის მქონე პირის მიმართ პრევენციული ღონისძიებების განხორციელებისას მოთხოვნილი იქნება ტრასტის შექმნის დოკუმენტი. • განგრძობითი მონიტორინგი დაეყრდნობა განახლებულ ინფორმაციას; ლატარიის ორგანიზატორს, აზარტული ან მომგებიანი თამაშობის ორგანიზატორს დაევალება პრევენციული ღონისძიებების შედეგად მიღებული ინფორმაციის დაკავშირება განხორციელებულ გარიგებებთან. • მესამე პირზე/შუამავალზე დაყრდნობის შემთხვევაში ანგარიშვალდებული პირი დარწმუნდება რომ მესამე პირის/შუამავლის სისტემები საკმარისად ადეკვატურია და აქვს შესაძლებლობა პრევენციული ღონისძიებების გატარების/ინფორმაციის შენახვის. • კანონის 171 მუხლის მოთხოვნები გავრცელდება ფინანსურ ინსტიტუტზეც, ასევე, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, დაზუსტდება ვირტუალური აქტივის გადაცემის ტერმინი - კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემა არის ოპერაცია, რომლის მიზანია ვირტუალური აქტივის გადაცემა ვირტუალური აქტივის განაწილებული აღრიცხვის ერთი მისამართიდან, ვირტუალური მოწყობილობიდან, რომელიც აქტივის ანგარიშიდან იძლევა ვირტუალური ან სხვა ნებისმიერი აქტივის შენახვის შესაძლებლობას, მეორეზე. ასევე მოხდება საეჭვო ანგარიშგების წარდგენასთან დაკავშირებით ნორმის გაფართოება, რომელიც მიმღებ მომსახურების პროვაიდერთან ერთად, ასევე გავრცელდება ვირტუალური აქტივის მომსახურების შუამავალ პროვაიდერზეც და საეჭვოობის საფუძვლად გათვალისწინებული იქნება არამარტო გადამცემის და მიმღების საიდენტიფიკაციო მონაცემების, არამედ სხვა მონაცემების არასრულად წარმოდგენაც. • შესაბამისობის კონტროლის სისტემის ფუნქციონირებაზე პასუხისმგებელი პირი მენეჯმენტის დონის იერარქიაში იქნება განსაზღვრული ანგარიშვალდებულ პირად. • ანგარიშვალდებულ პირს მიეცემა შესაძლებლობა აუდიტის თაობაზე ინფორმაცია გაცვალოს ჯგუფს შიგნით. 42 გაძლიერებული პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება არ • იქნება დაკავშირებული პრევენციული ღონისძიებების საფუძვლებთან, როდესაც საქმე ეხება მაღალი რისკის იურისდიქციასთან დაკავშირებულ ფიზიკურ და იურიდიულ პირს. საზედამხედველო • ორგანო შემოწმების მიზნებისთვის ანგარიშვალდებული პირის რისკის დონეს, რაოდენობას და მრაფალფეროვნებას გაითვალისწინებს. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ და თანმდევი კანონპროექტები (№07-2/383; 24.04.2024) 2018 წელს დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონის მიღების შემდეგ წლების მანძილზე გამოიკვეთა მმართველობითი სტრუქტურის დახვეწის საჭიროება. კანონში განხორციელებული ცვლილებები ითვალისწინებს არსებული საპენსიო სააგენტოს მმართველობითი სტრუქტურის ცვლილებას და საპენსიო სააგენტოში არსებული ორი საბჭოს: სამეთვალყურეო საბჭოს და საინვესტიციო საბჭოს გაერთიანებას ერთ მმართველობით საბჭოში და საპენსიო სააგენტოს საპენსიო ფონდად სახელწოდების ცვლილებას. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტები: „ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/360; 29.12.2023) ცვლილებები გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან და ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელი ხელშეკრულებიდან, რომელსაც საქართველო 2017 წლიდან შეუერთდა ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ ოქმით. ასოცირების შეთანხმება ითვალისწინებს საქართველოს კანონმდებლობის აპროქსიმაციას ევროკაშირის მოთხოვნებთან, რომელთა მიზანია ენერგეტიკის სფეროში კონკურენტული ბაზრის ჩამოყალიბება. ასოცირების შეთანხმების XXV დანართში მოცემულია ენერგეტიკის სფეროში მოქმედი ევროკავშირის იმ დირექტივების და რეგულაციების ჩამონათვალი, რომელთა აპროქსიმაციის ვალდებულება ეკისრება საქართველოს. ცვლილებების მიზანია დირექტივასთან შესაბამისობა. რაც, ამასთანავე, ხელს შეუწყობს ენერგიის დაზოგვის სამიზნე მაჩვენებლის მიღწევას. 43 დირექტივასთან შესაბამისობის მიზნით, განისაზღვრება ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება მის მფლობელობაში და საკუთრებაში არსებულ შენობებში მოახდინოს მინიმალური ენერგეტიკული მახასიათებლების მიღწევის მიზნით ფართობის განახლება. მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას მის მფლობელობაში არსებულ შენობებზე. პროექტის მიზნების შესრულება უზრუნველყოფს ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესებასა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან აღებული ვალდებულებების შესრულებას. ენერგეტიკული გაერთიანების მიმართ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების გათვალისწინებული საქართველოს პოლიტიკის მიერ გარდა, ტიპის ენერგეტიკული კანონის პროექტით ღონისძიებები თანხვედრაშია სექტორის უსაფრთხოების, კონკურენტუნარიანობისა და მდგრადობის ამაღლების პოლიტიკის მიზნებთან. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტები: „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/454; 19.06.2024) წარმოდგენილი კანონპროექტის მიზანია, მოაწესრიგოს სანებართვო საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა საკითხები, იმ მიზნით რომ, ხელი შეეწყოს სანებართვო პირობების მონიტორინგის, გამჭვირვალობისა ელექტრონულ სისტემაში დაზუსტებას. და ინფორმაციის კერძოდ, ეფექტური აღრიცხვიანობის (კონტროლის გენერირების გამარტივება) მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ბაზის თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანისათვის. კანონპროექტის მიღებით გაიზრდება ერთი მხრივ საქართველოში ნებართვის მაძიებელთა რიცხვი, ხოლო მეორე მხრივ - არსებული ნებართვის მფლობელების მიერ სისტემურ- ელექტრონული ფორმით ორგანიზებულ თამაშობებში მონაწილე უცხო ქვეყნის მოქალაქეობის მქონე მოთამაშეების რაოდენობა. ნებართვის მფლობელებისთვის განისაზღვრა ინტერნეტ-დომენების და ვებგვერდების ოდენობა და მათი ოპერირების წესი. ამასთან, ნებართვის მფლობელებს დაემატათ ვალდებულებები საქართველოს ტერიტორიიდან თამაშების მართვა/ორგანიზებასთან მიმართებით და ასევე სასერვერო ინფრასტრუქტურის საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსების ნაწილში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის დამატებითი საჭიროება წარმოიშვა „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ 44 საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებული ცვლილებებიდან გამომდინარე. კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ხორციელდება ცვლილებები, რომელიც შეეხება სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზატორი პირების, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზატორი პირებისა და ასევე, სისტემურელექტრონული ფორმით აზარტულ ან/და სისტემურელექტრონული ფორმით ტოტალიზატორის თამაშობებში უცხო ქვეყნის მოქალაქის მონაწილეობის შედეგად, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული ან/და სისტემურელექტრონული ფორმით ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზატორის მიერ მიღებული დასაბეგრი შემოსავლებისა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მიერ სისტემურ-ელექტრონული საკითხების სათამაშო მოწესრიგებას. ანგარიშიდან კანონპროექტის გატანილი მიღების თანხების შედეგად, კანონი შესაბამისობაში მოვა „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტთან. რაც ასევე, უზრუნველყოფს უფრო ეფექტურ მონიტორინგსა და აღრიცხვიანობას. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი - „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-2/385; 24.04.2024) კანონპროექტის მომზადება გამოწვეულია „ერთის მხრივ, საქართველოსა და მეორეს მხრივ ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ“ შეთანხმებით (შემდგომში – ასოცირების შეთანხმება). ასოცირების შეთანხმების თანახმად, საქართველოს აღებული აქვს ვალდებულება თავისი კანონმდებლობა დაუახლოვოს ევროკავშირის კანონმდებლობას. ასოცირების შეთანხმების მე-3 თავის 47-ე მუხლის მიხედვით, საქართველომ უნდა მოახდინოს ეროვნული კანონმდებლობის დაახლოება ასოცირების შეთანხმების III-A და III-B დანართში მითითებულ ევროკავშირის რეგულაციებიდან საქართველოს და საკანონმდებლო საჭიროებს კანონის აქტებთან. სექტორული ნორმების გადმოტანას კონკრეტული „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ შესაბამის თავებში და მუხლებში. ცვლილება ითვალისწინებს სისტემის ჩამოყალიბებას. ახორციელებს საჯარო ბაზარზე ზედამხედველობის ეფექტიანი ბაზარზე სამართლის ზედამხედველობას იურიდიული საქართველოში პირი − ბაზარზე ზედამხედველობის სააგენტო (შემდგომში - სააგენტო) იმ პროდუქტებზე, რომელთა მიმართ დადგენილია მოთხოვნები შესაბამისი ტექნიკური 45 რეგლამენტებით და რომლებისთვისაც ბაზარზე ზედამხედველობის ორგანოდ განსაზღვრული წარმოადგენს არის სააგენტო. საქართველოს ბაზარზე ბაზარზე ზედამხედველობის საქართველოს მიზანს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისი პროდუქტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რაც ემსახურება ისეთი მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესების დაცვას, როგორიცაა ადამიანის სიცოცხლე, ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება, მომხმარებელთა უფლებების დაცვა, გარემოს დაცვა, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების თუ საკუთრების დაცვა, სამართლიანი კონკურენციის პირობების შექმნა და განვითარება. შეუსაბამო ან/და საფრთხის შემცველი პროდუქტები რისკის ქვეშ აყენებს არა მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეებს, სამართლიან კონკურენციას კერძო არამედ, ასევე, ხელს უშლის სექტორის წარმომადგენლებს შორის. შესაბამისად, აუცილებელია ბაზარზე ზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება, ეკონომიკური ოპერატორებისთვის მკაფიო, გამჭვირვალე და ყოვლისმომცველი წესების დადგენით, შესაბამისობის კონტროლის გაძლიერებითა და აღმასრულებელი ორგანოების შესაძლებლობების განვითარებით. აღნიშნული მიზნით, სააგენტო, კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, უფლებამოსილია, გამოიყენოს შეუსაბამო ან/და საფრთხის შემცველი პროდუქტის რეალიზაციის შეჩერების, ბაზრიდან ამოღების, ბაზრიდან გამოთხოვის ან/და განადგურების შესახებ შემზღუდველი ღონისძიებები. აღნიშნული შემზღუდველი ღონისძიებების გამოყენების შესახებ სააგენტოს დადგენილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, კოდექსის მოქმედი რედაქცია ითვალისწინებს ფულად ჯარიმებს შესაბამისი ეკონომიკური ოპერატორებისთვის, თუმცა ჯარიმების არსებული განაკვეთი იმდენად დაბალია, რომ უმეტეს შემთხვევაში ვერ განიხილება დარღვევის სიმძიმის პროპორციულად და ეკონომიკური ოპერატორებისათვის შემაკავებელი ეფექტის მქონედ. ამასთან, კოდექსის მოქმედი რედაქცია არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ სახდელს საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შეუსაბამო ან/და საფრთხის შემცველი პროდუქტის ბაზარზე განთავსებისათვის, რაც მნიშვნელოვნად აბრკოლებს საზედამხედველო ღონისძიებების ეფექტიანად განხორციელებას და ბაზარზე ზედამხედველობის მიზნის მიღწევას. შედეგად კი, ხშირ შემთხვევაში მომხმარებელი დაუცველი რჩება შეუსაბამო ან/და საფრთხის შემცველი პროდუქტების წინაშე. შესაბამისად, აუცილებელია, სსიპ ბაზარზე ზედამხედველობის სააგენტოს სამართლებრივი შესაძლებლობები გაძლიერდეს იმგვარად, რომ შესაძლებელი გახდეს პროდუქტებიდან მომდინარე საფრთხეების პროპორციული ღონისძიებების გატარება. კანონპროექტის მომზადებისას გათვალისწინებულ იქნა პოლონეთის, ლიეტუვის რესპუბლიკის, გერმანიისა და ესტონეთის გამოცდილება ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროში საჯარიმო 46 პოლიტიკის მიმართულებით, ევროკავშირის რეგულაციების მოთხოვნების ეროვნულ კანონმდებლობაში იმპლემენტაციის კუთხით. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „დნმ-ის მონაცემთა ბაზის შესახებ“ და თანმდევი კანონპროექტები (№07-2/407; 05.07.2024) წარმოდგენილი კანონპროექტის შემუშავება უპირველესად განპირობებულია დანაშაულის გახსნისა და გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდის საჭიროებით. განვითარების თანამედროვე ეტაპზე სწრაფი და ეფექტიანი გამოძიების უზრუნველყოფა საშუალებების გამოყენებაზე. მეტწილად დამოკიდებულია აპრობირებულ ტექნიკური საერთაშორისო პრაქტიკას წარმოადგენს დნმ-ის ნიმუშის პროფილირება და დნმ-ის მონაცემთა ბაზის მეშვეობით მისი შემდგომი დამუშავება, რაც ხელს უწყობს დამნაშავე პირთა დროულ იდენტიფიკაციას. საექსპერტო-კრიმინალისტიკურ საქმიანობაში ერთერთ ქმედით ინსტრუმენტს წარმოადგენს ბიოლოგიური ნიმუშებისგან გენეტიკური პროფილის შექმნა, რასაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გამოძიების ადრეულ ეტაპზე. კერძოდ, ადამიანის ორგანიზმიდან ან დანაშაულის შემთხვევის ადგილიდან აღებული ბიოლოგიური ნიმუშის (მაგალითად: სისხლი, თმა) ანალიზის შედეგად მიღებული გენეტიკური პროფილის მეშვეობით, რომელიც არის უნიკალური, შესაძლებელია პირის იდენტიფიკაცია დნმ-ის მონაცემთა ბაზაში დაცულ გენეტიკურ პროფილთან შედარების გზით. საგულისხმოა, რომ ბრალდებულ და მსჯავრდებულ პირთა გენეტიკური პროფილების შენახვის აუცილებლობა განპირობებულია დასახელებული სუბიექტებისგან მომდინარე საფრთხით, რაც მათ მიერ ქმედების ხელახლა ჩადენის შემთხვევაში გაადვილებს პირის იდენტიფიკაციას. გარდა ამისა, დნმ-ის მონაცემთა ბაზის დანერგვა შესაძლებელს ხდის საერთაშორისო თანამშრომლობის ფარგლებში დნმ-ს მონაცემთა ბაზაში დაცული გენეტიკური პროფილების ქვეყნებს შორის ტრანსნაციონალურ გაცვლას, რაც ორგანიზებულ განსაკუთრებით დანაშაულთან მნიშვნელოვანია ბრძოლისთვის, ასევე, დაკარგულ პირთა იდენტიფიკაციისთვის. ცალკეული გაზიარებით, ქვეყნების საქართველოს კანონმდებლობისა და შინაგან სამინისტროს საქმეთა არსებული პრაქტიკის (შემდგომ − სამინისტრო) მიერ შემუშავდა „დნმ-ის მონაცემთა ბაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს დნმ-ის მონაცემთა ბაზის შექმნისთვის საჭირო საკანონმდებლო რეგულაციის შექმნას და ამ გზით საგამოძიებო ორგანოების შესაძლებლობების გაძლიერებას. 47 საქართველოში დნმ-ის მონაცემთა ბაზის შექმნისა და ფუნქციონირებისთვის აუცილებელია არსებობდეს სამართლებრივი რეგულაციები, შესაბამისად, საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელების გზით დნმ-ის მონაცემთა ბაზის ფორმირებისთვის შეიქმნება საკანონმდებლო ჩარჩო. კანონპროექტის მიღების შედეგად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდგომ − ბიურო) ბაზაზე შეიქმნება დნმ-ის მონაცემთა ბაზა, რომელშიც შეინახება „დნმ-ის მონაცემთა ბაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრული გენეტიკური პროფილები. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „გურიის ეროვნული პარკის შექმნისა და მართვის შესახებ“ (N07-2/353; 26.12.2023) კანონი არეგულირებს ძირითად სამართლებრივ ურთიერთობებს გურიის ეროვნული პარკის შექმნისა და მართვის სფეროში. კანონპროექტის მიღების შედეგად, ჩოხატაურისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 15 310 ჰა ფართობს მიენიჭება „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით განსაზღვრული ეროვნული პარკის სტატუსი და შეიქმნება ახალი დაცული ტერიტორია გურიის ეროვნული პარკი. ასევე, უქმდება საქართველოს კანონი „პონტოს მუხის აღკვეთილის შექმნისა და მართვის შესახებ“, ვინაიდან ამ კანონით განსაზღვრულ 443 ჰექტარს ენიჭება ეროვნული პარკის კატეგორია და შევა გურიის ეროვნული პარკის საერთო ფართობში. დაგეგმილია ახალი დაცული ტერიტორიების დაარსება და ზოგიერთი არსებული დაცული ტერიტორიის გაფართოება (სულ, დაახლოებით, 185 000 ჰა), შეიქმნება ახალი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა. კანონპროექტის ძალაში შესვლა გათვალისწინებულია 2024 წლის 1 ივლისიდან. კანონპროექტით გათვალსიწინებული ვალდებულებების შესრულებისთვის, 2024 წელს სსიპ - დაცული ტერიტორიების სააგენტოსთვის საჭიროა დაახლოებით 767,590 ლარი, საიდანაც ძირითადი ნაწილის 713,590 ლარის დაფინანსება მოხდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ხოლო ნაწილის 54,000 ლარის კი სააგენტოს საკუთარი შემოსავლებიდან. აღიშნული ასიგნებები გათვალსიწინებულია სსიპ - დაცული ტერიტორიების სააგენტოს 2024 წლის საბიუჯეტო განაცხადში და ასახულია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2024 წლის ბიუჯეტში. მომდევნო სამ წელიწადში (2025-2027 წწ), ყოველწლიურად სააგენტოსთვის საჭირო იქნება 48 დამატებით არანაკლებ 399,180 ლარი, საიდანაც ნაწილი 327,180 ლარი დაფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ხოლო ნაწილი 72,000 ლარი კი სააგენტოს საკუთარი შემოსავლებიდან. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/386; 29.04.2024) ზოგადი განათლების ხანგრძლივობა დაწყებით საფეხურზე 6 წელს (I-VI კლასი), საბაზო საფეხურზე 3 წელს (VII-IX კლასი) და საშუალო საფეხურებზე 3 წელს (X-XII კლასი) მოიცავს. შესაბამისად, აუცილებელია, რომ მოსწავლემ საბაზო საფეხურის ჩათვლით სკოლაში 9 წელი ისწავლოს და დაძლიოს ორივე - დაწყებითი და საბაზო საფეხური. წარმოდგენილი ცვლილებით, საბაზო საფეხური ერთი წლით ხანგრძლივდება და იქნება 4-წლიანი. მოსწავლეს მეათე კლასის დამთავრების შემდეგ შეეძლება სკოლიდან გასვლა. საშუალო საფეხური მცირდება 2 წლამდე - XI და XII კლასი. 2023 წლის მონაცემებით 3 222-მდე მოსწავლემ დაასრულა საბაზო საფეხური და გავიდა სკოლიდან. სავარაუდოა, რომ ცვლილება აღნიშნული რაოდენობის ბავშვების განათლების ხარჯის გაზრდას გამოიწვევს დამატებით ერთი წლის განმავლობაში, რაც წლიურად საშუალოდ გულისხმობს 3.62 მლნ ლარს. დაფინანსება ხორციელდება „ზოგადსაგანმანათლებლო წლიური დაწესებულებების ბიუჯეტის პროგრამის დაფინანსება“ ფარგლებში (პროგრამული კოდი 32 02 01) გამოყოფილი ასიგნებებიდან. კანონპროექტი ითვალისწინებს გარდამავალი დებულებების დამატებას, რომელიც აკონკრეტებს ახალი საკანონმდებლო ნორმის ძალაში შესვლასთან დაკავშირებულ სპეციფიკურ დეტალებს. კერძოდ, ზოგადი განათლების საბაზო საფეხურის ხანგრძლივობის ცვლილება, ასევე შეეხება იმ მოსწავლეებს, რომლებიც 2024-2025 სასწავლო წელს იქნებიან IX კლასში, რაც ნიშნავს, 2024-2025 სასწავლო წელს IX კლასელი მოსწავლეების X კლასში გადაყვანას საფეხურის დაძლევის გარეშე, ანუ 2024-2025 სასწავლო წელს IX კლასის მოსწავლეებს გაუხანგრძლივდებათ სავალდებულო საბაზო განათლება 1 წლით. გარდამავალი დებულებებით ასევე დადგენილია, რომ 2024-2025 სასწავლო წლის ჩათვლით ზოგადი განათლების საშუალო საფეხურის X კლასში სტატუს შეჩერებული მოსწავლეები, რომლებიც სტატუსს აღიდგენენ 2025-2026 სასწავლო წლიდან, სწავლას აგრძელებენ ზოგადი განათლების საშუალო საფეხურის XI კლასში, ვინაიდან მათ უკვე დაძლეული აქვთ საბაზო საფეხური, ხოლო 2025-2026 სასწავლო წლიდან საშუალო საფეხური 2 წლიანია. ასევე, დადგენილია 49 სპეციფიკური ჩანაწერი იმ მოსწავლეებისთვის, რომლებმაც 2024-2025 სასწავლო წელს ვერ დაძლიეს საშუალო საფეხურის X კლასისთვის ეროვნული სასწავლო გეგმით დადგენილი მიღწევის დონე. ისინი 2025-2026 სასწავლო წელს სწავლას აგრძელებენ საშუალო საფეხურის XI კლასში, ვინაიდან, ამ პერიოდისათვის X კლასი უკვე მიეკუთვნება საბაზო საფეხურს, რაც მათ დაძლეული აქვთ. აკადემიური ჩამორჩენის აღმოფხვრას სკოლა უზრუნველყოფს რემედიაციის პროგრამით, რაც რეგულირებულია ეროვნული სასწავლო გეგმით. გარდამავალი დებულებების ბოლო საგანმანათლებლო ორი პუნქტი პროგრამის განათლების საშუალო საფეხურის ეხება (რომელშიც საშუალო პროფესიული ინტეგრირებულია ზოგადი სწავლის შედეგები) განმახორციელებელ საგანმანათლებლო დაწესებულებებს. კერძოდ დაწესებულება უფლებამოსილი იქნება 3 წლიან საშუალო პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამაზე სწავლის დასრულების შესაძლებლობა მისცეს იმ პირებს, რომლებიც ჩაირიცხნენ 2025 წლის 1 ივლისამდე გამოცხადებული პროფესიულ სტუდენტთა მიღების საფუძველზე. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტები „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/372; 13.03.2024) წარმოდგენილი კანონპროექტის შესაბამისად, დირექტორის მოადგილის შვებულების/მივლინების/დროებითი შრომისუუნარობის შემთხვევაში, ან იმ შემთხვევაში, როდესაც მოადგილის თანამდებობა ვაკანტურია, სკოლის დირექტორს/დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელს ექნება უფლებამოსილება, მის მიერ მოვალეობის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სკოლის სხვა თანამშრომელს დააკისროს დირექტორის მოვალეობის შესრულება; ასევე, პირს, რომელიც კანონის 612 მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, 2024 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით დასაქმებულია ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში, მიეცემა უფლება დარეგისტრირდეს მასწავლებლობის მაძიებლად(მასწავლებლობის მაძიებლობის მსურველი) მასწავლებლის ვაკანტურ თანამდებობაზე ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების მიერ გამოცხადებულ კონკურსში. დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში, იგი სკოლაში დასაქმდება მასწავლებლობის მაძიებლად და საშუალება მიეცემა 2 წლის განმავლობაში გაიაროს პროფესიული განვითარების აკადემიური და პრაქტიკული კურსი. პრაქტიკულ კურსს მასწავლებლობის მაძიებელი გადის სკოლაში, რასაც სკოლის მხრიდან არ სჭირდება დამატებითი ფინანსური რესურსის გამოყოფა. მასწავლებლობის მაძიებლობის პროგრამის აკადემიური კურსი კი ითვალისწინებს უკვე არსებული თვითრეგულირებადი დისტანციური კურსის გავლას, რაც ასევე არ მოითხოვს სახელმწიფოს მხრიდან დამატებით ფინანსურ ხარჯს. 50 კანონს დაემატა 6311 მუხლი, რომელიც არეგულირებს საჯარო სკოლის მასწავლებლის 2024 წლის საშვებულებო ანაზღაურების საკითხს. კერძოდ, საჯარო სკოლის მასწავლებლისათვის, რომელიც 2024 წლის კუთვნილი შვებულებით სარგებლობს/ისარგებლებს 2024 წლის 1 ივლისიდან, საშვებულებო ანაზღაურება განისაზღვრება შვებულების წინა 3 თვის საშუალო შრომის ანაზღაურებიდან, თუ მის მიერ მუშაობის დაწყების ან ბოლო შვებულების შემდეგ ნამუშევარი დრო 3 თვეზე ნაკლებია – ნამუშევარი თვეების საშუალო შრომის ანაზღაურებიდან (საშვებულებო ანაზღაურების მიზნებისათვის 2024 წლის აპრილის, მაისის და ივნისის თვეების შრომის ანაზღაურება დაანგარიშდეს 2024 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით მოქმედი ,,საჯარო სკოლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების მინიმალური ოდენობისა და პირობების“ შესაბამისად). თუ აღნიშნული წესის შესაბამისად განსაზღვრული საშვებულებო ანაზღაურება ნაკლები იქნა იმ თანხაზე, რომელსაც მასწავლებელი მიიღებდა 2024 წლის 30 ივნისს მდგომარეობით მოქმედი ,,საჯარო სკოლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების მინიმალური დაანგარიშებული ოდენობისა საშვებულებო და პირობების“ შესაბამისად მაშინ მასწავლებლის ანაზღაურებით, საშვებულებო ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მდგომარეობით მოქმედი ,,საჯარო სკოლების 2024 წლის 30 ივნისს მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების მინიმალური ოდენობისა და პირობების“ შესაბამისად. კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებული აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყაროა შესაბამისი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი. კანონპროექტით განსაზღვრული ღონისძიებების დაფინანსება დაიწყება 2024 წელს, ხოლო გაგრძელდება შემდგომ წლებში. დაკავშირებით მასწავლებელთა ანაზღაურების ზრდასთან მიმდინარეობს მუშაობა ახალი სახელფასო პოლიტიკის ჩამოყალიბებაზე, რომელიც 2024 წლის პირველი ივლისიდან ამოქმედდება. ახალი სახელფასო პოლიტიკის თანახმად, სრულ განაკვეთზე მომუშავე მასწავლებელთა ანაზღაურება საშუალოდ 500 ლარით და მეტით გაიზრდება, აღნიშნული ერთ წელიწადში ხელფასების საშუალო მაჩვენებლის დაახლოებით 35%-იანი მატებას გულისხმობს. შედეგად გაიზრდება საჯარო სკოლების დაფინანსების ოდენობა წლიურად დაახლოებით 250.0 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო 2024 წლისთვის 125.0 მლნ ლარის ოდენობით. იქიდან გამომდინარე, რომ 2023-2024 სასწავლო წელი მთავრდება ივნისის თვეში და ივლისის თვიდან მასწავლებლები გადიან კუთვნილ ანაზღაურებად შვებულებაში, შესაბამისად კანონპროექტი ითვალისწინებს საშვებულებო ანაზღაურების გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად დაანგარიშებას. ამ მიმართულებით სკოლების მიერ გასაწევი ხარჯების დაფინანსება განხორციელდება ზემოაღნიშნული გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში და არ გამოიწვევს დამატებით რესურსის მობილიზების საჭიროება. წარმოდგენილი კანონპროექტის შესაბამისად, ცვლილება შედის „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონში, 51 რომლის თანახმადაც სახელმწიფო უზრუნველყოფს მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, საქართველოს სამინისტროს მიერ განათლების, დაფუძნებული მეცნიერებისა სსიპ – და ახალგაზრდობის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების მასწავლებლისთვის საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად დანამატის მიცემას, რომელიც სრული დატვირთვის შემთხვევაში განსაზღვრულია 150 ლარის ოდენობით, ხოლო არასრული დატვირთვის შემთხვევაში, საათობრივი დატვირთვის პროპორციულად. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტები „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის „განათლების ხარისხის განვითარების შესახებ“ თაობაზე“ და საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/370; 13.03.2024) „განათლების ხარისხის განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონსა და თანმდევ კანონებში განხორციელებული ცვლილების საფუძველზე გამოცემულ იქნა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრისა და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ერთობლივი ბრძანება „საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანოების მიერ გაცემული დოკუმენტების, ასევე საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში გაცემული დოკუმენტების აპოსტილით დამოწმების/ლეგალიზაციის უზრუნველსაყოფად საჭირო ინფორმაციის გამოთხოვისა და მიწოდების წესის დამტკიცების შესახებ“, რომლის მიხედვითაც სსიპ - განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი განისაზღვრა დოკუმენტების აპოსტილით დამოწმებისა და ლეგალიზაციის პროცესში მონაწილე ერთ-ერთ სუბიექტად. კანონპროექტის მიღების შედეგად გაუქმდება სახელმწიფო ბაჟის სახით საფასურის გადახდა ა) საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანოების მიერ გაცემული დოკუმენტების, აგრეთვე საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში გაცემული დოკუმენტების აპოსტილით დამოწმებისათვის და ბ) საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანოების მიერ გაცემული დოკუმენტების, აგრეთვე საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში გაცემული დოკუმენტების ლეგალიზაციისათვის. შესაბამისად, ამ ცვლილებით მოხდება საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანოების მიერ გაცემული დოკუმენტების, ასევე საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში გაცემული 52 დოკუმენტების აპოსტილით უზრუნველსაყოფად მიწოდების საჭირო პროცესში დამოწმებისათვის/ლეგალიზაციის ინფორმაციის ცენტრის მოძიებისა და მონაწილეობისათვის დამოწმებისათვის/ლეგალიზაციისათვის დოკუმენტების სააგენტოსთვის ზემოაღნიშნული განსაზღვრული საფასურის აპოსტილით შესაბამისი დაწესებულებების ანგარიშზე ნაწილობრივ (50 პროცენტის ოდენობით) ჩარიცხვის უზრუნველყოფა. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და თანმდევი კანონპროექტები (07-3/439; 17.04.2024) 2023 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების მიღებით საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ სტაჟიორთა საქმიანობა ანაზღაურებადი გახდა, რაც ხელს უწყობს საჯარო დაწესებულებათა სისტემაში შესაბამისი განათლების მქონე ახალგაზრდა, ენერგიული კადრების მოზიდვას. წარმოდგენილი კანონპროექტის შესაბამისად ცვლილება შედის „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში. კერძოდ, ანაზღაურებად სტაჟიორთა რიცხოვნობა, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს საჯარო დაწესებულების მთლიანი საშტატო რიცხოვნობის 10% - ს, იცვლება 20%ით. საჯარო დაწესებულებაში სტაჟიორების რიცხოვნობის ზრდასთან დაკავშირებული ხარჯების დაფინანსების წყარო იქნება შესაბამისი საჯარო დაწესებულების ბიუჯეტი. საჯარო სამართლის იურიდიული პირისა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სტაჟიორის შემთხვევაში აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების სამართლის იურიდიული პირისა თუ წყარო იქნება არასამეწარმეო შესაბამისი საჯარო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ბიუჯეტი. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და თანმდევი კანონპროექტები (№07-2/374; 13.03.2024). „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ კანონპროექტით და თანმდევი კანონპროექტებით: უნივერსიტეტებში ელექტრონული სწავლება ყალიბდება ახლებურად, კერძოდ: - ბაკალავრიატში, მაგისტრატურასა და დოქტორანტურაში ნაწილობრივ იქნება დაშვებული ელექტრონული სწავლება, რაც ნიშნავს იმას, რომ მინისტრი დაადგენს სწავლის სფეროების ჩამონათვალს, სადაც 53 შესაძლებელი იქნება ელექტრონული სწავლების კომპონენტის ნაწილობრივ ან სრულად გამოყენება. - შესაძლებელი იქნება მაგისტრატურაზე სწავლა განხორციელდეს სრულად ელექტრონულად, იმ შემთხვევაში თუ პროგრამა ხელახლა გაივლის აკრედიტაციას; - იცვლება უნივერსიტეტის განმარტება და ყალიბდება იმგვარად, რომ იგი ითვალისწინებს ,,სასწავლო უნივერსიტეტის“ ცნებასაც; - კანონს ემატება გარდამავალი დებულება, რომლის თანახმადაც საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს დაევალება ონლაინ უნივერსიტეტის კონცეფციის/მოდელის და სტანდარტის შემუშავება 2026 წლამდე; პროექტის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯები დაიფარება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. ამასთან, ონლაინ უნივერსიტეტის კონცეფციის/მოდელის და სტანდარტის შემუშავებასთან დაკავშირებით ექსპერტული დახმარების საჭიროების შემთხვევაში გამოყენებულ იქნება დონორთა პროგრამები. საჭირო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებითი ასიგნებების გამოყოფა იქნება სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებულმა უმაღლესმა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ელექტრონული სწავლების ფორმით საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელების შემთხვევაში ლიცენზირებული პროგრამების შესაძენად; - მაგისტრატურის საფეხურზე ელექტრონული სწავლების ფორმით პროგრამის განხორციელებისას აკრედიტაცია დაკავშირებულია დადგენილი საფასურის გადახდასთან, რომლის დაფარვა შეიძლება საჭირო გახდეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. თუ უნივერსიტეტებს გააჩნიათ საკუთარი შემოსავლები, ხარჯების გაწევა შეიძლება მოხდეს საკუთარი შემოსავლებიდან. შესაბამისად ამ შემთხვევაში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებითი ასიგენებების გამოყოფის საჭიროება არ იარსებებს. კანონპროექტის მიღება გავლენს იქონიებს ბიუჯეტის შემოსავლებზეც: სწავლების მოსალოდნელია ფორმით მაგისტრატურის პროგრამის საფეხურზე განხორციელების ელექტრონული მოთხოვნის გამოიწვევს აკრედიტაციის საფასურის გადახდის ზრდას. ზრდა შესაბამისად, გაიზრდება განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის საკუთარი შემოსავლები, საიდანაც 10% მიემართება სახელმწიფო ბიუჯეტში; - უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებს შესაძლებლობა მიეცემათ დისტანციურად განხორციელებული პროგრამების ხარჯზე გაზარდონ და მრავალფეროვანი გახადონ პროგრამების რაოდენობა. შესაბამისად, 54 გაიზრდება უნივერსიტეტების შემოსავლები, რაც გაზრდის მათ მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახდელ თანხებს; - მაგისტრანტობის კანდიდატები, რომლებსაც სურვილი ექნებათ რომ 60 კრედიტიან სამაგისტრო პროგრამაზე საერთო სამაგისტრო გამოცდებით ჩაირიცხონ (სახელმწიფო დაფინანსების მიღების მიზნით), გადაიხდიან გამოცდის რეგისტრაციის საფასურს, რომლის 10%-ი სსიპ - შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მიემართება სახელწიფო ბიუჯეტში. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და და თანმდევი კანონპროექტები (№07-2/347; 13.12.2023). კანონპროექტით „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და თანმდევი კანონპროექტებით იცვლება: - დღეს არსებული კომპენსაციის მაქსიმალური ზღვარი - 560 ლარი, იზრდება და განისაზღვრება 1000 ლარით; - ოჯახის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში დადგენილი ყოველთვიური კომპენსაციის ოდენობა 1000 ლარის ნაცვლად იქნება 1200 ლარი. - სამხედრო წოდებისა და სახელმწიფო სპეციალური წოდების მქონე პირების კომპენსაციის გაანგარიშებისათვის დღეისათვის დადგენილი ფულადი სარგო იზრდება შემდეგი ოდენობებით. 65 წლის ან 65 წელზე მეტი ასაკიდან კომპენსაციის გასაანგარიშებლად, პენსიის ოდენობას დაემატება: ა) საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის სამხედრო მოსამსახურისთვის (გარდა ოფიცრისა) ან უმცროსი სპეციალური წოდების მქონე პირისთვის – ნამსახურობის წლების ოდენობის ნამრავლი 5 ლარზე (ახლა არის 2 ლარი); ბ) უმცროსი ოფიცრის სამხედრო წოდების მქონე პირისთვის ან საშუალო სპეციალური წოდების მქონე პირისთვის – ნამსახურობის წლების ოდენობის ნამრავლი 10 ლარზე (ახლა არის 5 ლარი); გ) უფროსი ოფიცრის სამხედრო წოდების მქონე პირისთვის ან უფროსი სპეციალური წოდების მქონე პირისთვის – ნამსახურობის წლების ოდენობის ნამრავლი 15 ლარზე (ახლა არის 10 ლარი); დ) უმაღლესი ოფიცრის სამხედრო წოდების მქონე პირისთვის ან უმაღლესი სპეციალური წოდების მქონე პირისთვის – ნამსახურობის წლების ოდენობის ნამრავლი 25 ლარზე (ახლა არის 15 ლარი); 55 - ცვლილებით, კომპენსაციის მიღებ პირთა არეალს ემატება საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურებიდან დათხოვნილი პირები; - ზუსტდება კომპენსაციის დასანიშნად ნამსახურობის წლების განსაზღვრის წესი. კომპენსაციების გაზრდისათვის ახალი ხარჯების დასაფინანსებლად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ყოველწლიურად დამატებით საჭირო იქნება სავარაუდოდ 44, 612, 555 ლარი. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ“ და თანმხლები კანონპროექტები (№072/359; 29.12.2023) „გარეული ფრინველების კონსერვაციის შესახებ“ 2009/147/EC დირექტივის შესაბამისად ქვეყანამ უნდა უზრუნველყოს: - ეროვნული კანონმდებლობის მიღება და კომპეტენტური ორგანო(ებ)ის განსაზღვრა; - ფრინველთა იმ სახეობების შეფასება, რომლებიც საჭიროებენ კონსერვაციის განსაკუთრებულ ზომებს, ასევე ფრინველთა რეგულარულად მიგრირებადი სახეობების შეფასება; - ფრინველთა სახეობებისათვის დაცვის სპეციალური არეალების განსაზღვრა და დაწესება (მუხლი 4(1)); - რეგულარულად მიგრირებადი სახეობების დაცვის მიზნით კონსერვაციის სპეციალური ზომების მიღება (მუხლი 4(2)). - დაცვის ზოგადი სისტემის შექმნა გარეულ ფრინველთა ყველა სახეობისთვის, რომელთაგანაც სანადირო ფრინველები სპეციალურ ქვეჯგუფს მიეკუთვნება და დატყვევების/მოკვლის გარკვეული ხერხების აკრძალვა (მუხლები 5, 6, 7 და 8 და მუხლი 9(1) და 9(2)). „ბუნებრივი ჰაბიტატებისა და ველური ფაუნისა და ფლორის კონსერვაციის შესახებ“ 92/43/EC დირექტივის შესაბამისად ქვეყანამ უნდა უზრუნველყოს: - ეროვნული კანონმდებლობის მიღება და კომპეტენტური ორგანო(ებ)ის განსაზღვრა; - ზურმუხტის ქსელის ტერიტორიების ინვენტარიზაცია აღნიშნული ტერიტორიების მითითება და მათი მართვისათვის პრიორიტეტების განსაზღვრა (მუხლი 4); - მსგავსი ტერიტორიების კონსერვაციისათვის საჭირო ზომების შემუშავება (მუხლი 6); - საქართველოში გავრცელებული ჰაბიტატებისა და დაცული სახეობების კონსერვაციის სტატუსის მონიტორინგის სისტემის ჩამოყალიბება (მუხლი 11); - სახეობების დაცვის მკაცრი რეჟიმის დაწესება იმ სახეობებისთვის, რომელთა ჩამონათვალიც ამ დირექტივის IV დანართშია მოცემული, როგორც ეს განსაზღვრულია საქართველოს მიერ და შეესაბამება ველური ბუნებისა და ბუნებრივი ჰაბიტატების დაცვის ევროპის საბჭოს კონვენციის ფარგლებში საქართველოს მიერ ზოგიერთ სახეობაზე დაწესებულ დათქმებს (მუხლი 12); - განათლების ხელშეწყობისა და საზოგადოების ზოგადი ინფორმირების უზრუნველსაყოფად მექანიზმის ჩამოყალიბება (მუხლი 22(c)). 56 არსებული პრობლემის საქართველოში მიზეზად გადასაჭრელად ბიომრავალფეროვნების მიჩნეულია კანონის მიღების დეგრადაციის ბიომრავალფეროვნების აუცილებლობა: გამომწვევ დაცვისა და ერთერთ ბიოლოგიური რესურსებით სარგებლობის რეგულირების სფეროში არსებული საკანონმდებლო ხარვეზები. დღეისათვის, საკანონმდებლო და ბიომრავალფეროვნების კანონქვემდებარე სფეროში ნორმატიული არსებული აქტები არ არის შესაბამისობაში ბიომრავალფეროვნების დაცვის, შენარჩუნებისა და მდგრადი მართვის პრინციპებთან და სრულად არ მოიცავს ქვეყნის საერთაშორისო ვალდებულებების ამ მიმართებით. შესაბამისად ვერ უზრუნველყოფს ეკოსისტემების, ჰაბიტატების, სახეობებისა და გენეტიკური რესურსების დაცვას, შენარჩუნებას და მდგრად სარგებლობას. არსებულ ნორმატიულ აქტებში არსებული ხარვეზები და კოლიზიები განაპირობებს მათ წინააღმდეგობას როგორც ერთმანეთთან, ისე ქვეყანაში მოქმედ სხვა საკანონმდებლო აქტებთან. კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფი ეკოსისტემებისა და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების, ასევე, გენეტიკური რესურსების შენარჩუნება სამართლებრივი აქტების მიღებასა და შემუშავების მიზანია საჭიროებს შესაბამისი მათ აღსრულებას. კანონპროექტის სამართლებრივი საფუძვლების შექმნა ბიომრავალფეროვნების დაცვის, ხანგრძლივვადიანი შენარჩუნებისა და მდგრადი მართვის ეფექტური სისტემის ჩამოყალიბებისათვის, საქართველოს მიერ ბუნების დაცვის სფეროში რატიფიცირებული მრავალმხრივი ხელშეკრულებებით და ასოცირების შესახებ შესრულებისათვის, შეთანხმებით ასევე, განსაზღვრული ვალდებულებების ქვეყნის პოლიტიკის ევროპის ბუნების დაცვის სტრატეგიებთან ჰარმონიზებისათვის. სავალდებულო საქართველოს კანონის პროექტი „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (07-2/384; 24.04.2024) „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების მიზანს წარმოადგენს სოფელ ტბათანისა და მიმდებარე ტერიტორიებისთვის დაცული ლანდშაფტის სტატუსის მინიჭება და თუშეთის დაცული ლანდშაფტის საზღვრებში მოქცევა ამ უკანასკნელის გაფართოების გზით. კანონპროექტის მიღების შედეგად თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ფართობი გაიზრდება 2 245 ჰათი და გახდება 34 280 ჰექტარი. კანონპროექტის მიღების შედეგად, თუშეთის დაცული ლანდშაფტის გაფართოების შემდეგ, შესაბამისი მართვის ორგანოს - ა(ა)იპ თუშეთის დაცული 57 ლანდშაფტის ადმინისტრაციის სრულფასოვანი ფუნქციონირებისთვის, საჭირო პერსონალით დაკომპლექტებისა და შესაბამისი აღჭურვილობისთვის, 2025 წელს, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ახმეტის მუნიციპალიტეტისთვის დამატებით უნდა გამოიყოს 315 350 ლარი. 2025-2028 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტებიდან ზემოაღნიშნული მუნიციპალიტეტისთვის გამოყოფილი უნდა იქნას ჯამში დაახლოებით 584 130 ლარი (2025 წ - 315 350 ლარი, 2026 წ - 85 300 ლარი; 2027 წ – 87 700 ლარი; 2028 წ – 95 780 ლარი). აღნიშნული თანხა მიმართული იქნება დელეგირებული უფლებამოსილების განსახორციელებლად ახმეტის მუნიციპალიტეტში და მოხმარდება ა(ა)იპ თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაციის პერსონალის ხელფასებს და მიმდინარე ხარჯების დაფინანსებას (მივლინება, საკანცელარიო, სამეურნეო, ტრანსპორტის მოვლა/შენახვა და სხვა). საზედამხედველო მიმართულება საბიუჯეტო კონტროლი საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი მუდმივად ახორციელებს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მონიტორინგს, კერძოდ: სახაზინო სამსახური ყოველდღიურად აქვეყნებს ოპერატიულ ინფორმაციას საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის შესახებ საბალანსო ცხრილის ფორმით. ყოველთვიურად, თვეში ერთხელ (ნაზარდი ჯამით), სახაზინო სამსახური საქართველოს პარლამენტში წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშს შემოსულობების, გადასახდელების, ნაშთის, დეფიციტისა და ფისკალური მაჩვენებლების შესახებ დეტალური ინფორმაციის ფორმით. საანგარიშო პერიოდში ხორციელდებოდა კომიტეტში შემოსული ყველა ზემოაღნიშნული ინფორმაციის დინამიკაში დაკვირვება, შესწავლა, ანალიზი და შესაბამისი მასალები წარედგინებოდა კომიტეტის ხელმძღვანელობას. ყოველი კვარტლის დასრულებიდან 1 თვეში ფინანსთა სამინისტრო წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის კვარტალურ მიმოხილვას, ნაზარდი ჯამით. საანგარიშო პერიოდში კომიტეტმა დაგეგმა და კოორდინაცია გაუწია საქართველოს პარლამენტში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილ საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კვარტალური შესრულების მიმოხილვების განხილვას. კერძოდ, მომზადდა აღნიშნული დოკუმენტების ანალიზი და 2024 წლის პირველი კვარტლის, 6 თვისა და 9 თვის შედეგები განხილული იქნა კომიტეტის სხდომებზე. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2024 წლის ივნისში საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილ „2023 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური 58 ანგარიშის” საკომიტეტო განხილვებს საქართველოს პარლამენტში. საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა „2023 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში”, მოისმინა აუდიტის სამსახურის მოხსენება აღნიშნული ანგარიშის თაობაზე, მოამზადა დასკვნა და საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტში შემოსული დასკვნები, კომიტეტის დასკვნასთან ერთად წარუდგინა საქართველოს პარლამენტს. „2023 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში” განხილული იქნა პარლამენტის სხდომაზე და დამტკიცებულ იქნა 2024 წლის 27 ივნისს. კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის საქმიანობა  ძირითადი საკანონმდებლო ჩარჩო აუდიტის კომიტეტთან ჯგუფი წარმოადგენს პარლამენტის არსებულ სახელმწიფო აუდიტის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის ანგარიშების განმხილველ მუდმივმოქმედ აუდიტის ჯგუფს (შემდგომში – აუდიტის ჯგუფი), რომელიც პარლამენტის რეგლამენტის 165-ე მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტების შესაბამისად იქმნება საჯარო სახსრების მართვის საპარლამენტო კონტროლის მიზნით, რომელსაც პარლამენტი უზრუნველყოფს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მეშვეობით. აუდიტის ჯგუფის წევრთა რაოდენობა და შემადგენლობა განისაზღვრება პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის გადაწყვეტილებით. X მოწვევის პარლამენტში აუდიტის ჯგუფი შექმნილი იყო საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის 2020 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე და შედგებოდა ამავე კომიტეტის 7 წევრისგან, ხოლო XI მოწვევის პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობის შემდეგ, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის 2024 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ამავე კომიტეტის 4 წევრისგან შექმნილი აუდიტის ჯგუფი განაგრძობს საქმიანობას ამ მიმართულებით. ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე დამტკიცდა „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი აუდიტის ჯგუფის დებულება“. აუდიტის ჯგუფი თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, პარლამენტის რეგლამენტის, სხვა საკანონმდებლო აქტების, კომიტეტის დებულების და აუდიტის ჯგუფის დებულებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში. 59 პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფის ძირითადი საქმიანობაა „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშების განხილვა და შესაბამისი რეკომენდაციების პროექტის პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისთვის წარდგენა. შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფი შეიმუშავებს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის გადაწყვეტილების პროექტს, შესაბამისი რეკომენდაციებით და წარუდგენს აღნიშნულ კომიტეტს. პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აუდიტის ანგარიშებს საქართველოს პარლამენტს წარმოუდგენს დაუყოვნებლივ. ამასთანავე, წელიწადში ორჯერ – მიმდინარე წლის 10 სექტემბრამდე და მომდევნო წლის 10 თებერვლამდე – სახელმწიფო აუდიტის სამსახური წარმოადგენს აგრეთვე წერილობით ინფორმაციას წარდგენილი ანგარიშებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ანგარიშების თაობაზე. აუდიტის ჯგუფი ვალდებულია პარლამენტის მორიგი სესიის განმავლობაში სულ მცირე ერთხელ წარუდგინოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს თავისი საქმიანობის შესახებ მოხსენება. აუდიტის ჯგუფის სხდომები საჯაროა. აუდიტის ჯგუფი ვალდებულია პარლამენტის მორიგი სესიის განმავლობაში თვეში ერთი სხდომა მაინც მოიწვიოს. აუდიტის ჯგუფი ანგარიშვალდებულია პარლამენტის საფინანსო- საბიუჯეტო კომიტეტის წინაშე. აუდიტის ჯგუფის დებულებას პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის წარდგინებით ამტკიცებს პარლამენტის ბიურო.  აუდიტის ჯგუფის მიერ გაწეული საქმიანობის ძირითადი შედეგები: 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში (საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიის განმავლობაში) მოქმედი კანონმდებლობისა და ევროკავშირის პროგრამების ფარგლებში აღებული ვალდებულების შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა, დაამუშავა და განიხილა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ საქართველოს პარლამენტში ცენტრალურ დონეზე წარმოდგენილი ყველა აუდიტის ანგარიში. დიაგრამა 1. განხილული აუდიტის ანგარიშები 2020 100% 100% 100% 100% 2021 2022 2023 2024 2021 წლიდან აუდიტის ჯგუფი 100%-ით იხილავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ საქართველოს პარლამენტში წარმოდგენილ ყველა აუდიტის ანგარიშს. 60 დიაგრამა 2. 2024 წელს განხილული აუდიტის ანგარიშების განაწილება სახეების მიხედვით 2024 წლის პერიოდში აუდიტის ჯგუფმა ჯამურად გამართა 7 სხდომა. მათ შორის X მოწვევის პარლამენტის ფარგლებში შექმნილმა სამუშაო ჯგუფმა გამართა 6 სხდომა, განიხილა სახელმწიფო აუდიტის 3 სამსახურის 18 8 ანგარიში მიერ წარმოდგენილი 18 ცენტრალური დონის აუდიტის ანგარიში 7 რაზეც მომზადებულ იქნა საფინანსო- საბიუჯეტო კომიტეტის გადაწყვეტილების შესაბამისობის აუდიტი პროექტები, ჯამურად 116 რეკომენდაციით. ეფექტიანობის აუდიტი ხოლო ფინანსური აუდიტი XI მოწვევის პარლამენტის ფარგლებში შექმნილმა სამუშაო ჯგუფმა გამართა 1 სხდომა, სადაც განხილული იყო საორგანიზაციო საკითხები. აუდიტის ჯგუფს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისათვის წარდგენილი აქვს შესაბამისი ყველა რეკომენდაციის პროექტები, რომელებიც დაამტკიცა კომიტეტმა. 2024 წლის პერიოდში ჯამურად გაცემულ იქნა 116 რეკომენდაცია 46 უწყებასა და ორგანიზაციაზე. დიაგრამა 3. 2020-2024 წლებში განხილული აუდიტების განაწილება სახეობების მიხედვით 11 7 3 2020 8 8 8 15 7 7 6 3 2021 2022 2023 2024 შესაბამისობის აუდიტი ეფექტიანობის აუდიტი 11 8 6 7 ფინანსური აუდიტი 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში, აუდიტის ჯგუფის მიერ საჯარო სახსრების მართვის საპარლამენტო კონტროლის ფუნქციის შესრულების ფარგლებში განხილულია 18 აუდიტის ანგარიში და გაცემულია 116 რეკომენდაცია 46 უწყების მიმართ; ხოლო წინა პერიოდში გაცემული რეკომენდაციების შესრულების შესახებ ობიექტების მხრიდან წარმოდგენილ იქნა წერილობითი ინფორმაცია გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარების, ვადებისა და გატარებული/გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ. 61 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში აუდიტის ჯგუფის მიერ განხილულ  აუდიტის ანგარიშების ნუსხა: 1. „აგროდაზღვევის პროგრამის განვითარების და მართვის პროფესიული განვითარების ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 2. „სამედიცინო პერსონალის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 3. „ზოგადი განათლების მართვის მოდელის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 4. „ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 5. „სსიპ-საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2018-2020 წლებში განხორციელებული სახელმწიფო შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში“; 6. „სამომხმარებლო, ინდუსტრიული და სამშენებლო პროდუქტების უვნებლობის უზრუნველსაყოფად სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 7. „დევნილთა საცხოვრებელი ბინებით უზრუნველყოფის 2020-2021 წლების შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში“; 8. „სამხედრო განათლების სისტემის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“; 9. „შპს საქართველოს გაზის ტრანსპორტირების კომპანიის 2022 წლის შესაბამისობის აუდიტის ანგარიში “; 10. წლის „საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს 2022 31 დეკემბრით დასრულებული საანგარიშგებო პერიოდისთვის კონსოლიდირებული ფინანსური აუდიტის ანგარიში“; 11. „საქართველოს ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2022 წლის 31 დეკემბრით დასრულებული საანგარიშგებო პერიოდისთვის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის ანგარიში“; 12. „საქართველოს რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს პერიოდისთვის 2022 წლის 31 დეკემბრით კონსოლიდირებული დასრულებული ფინანსური საანგარიშგებო ანგარიშგების აუდიტის ანგარიში“; 13. “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2022 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის ანგარიში“; 14. “საქართველოს სამინისტროს პერიოდისთვის 2022 წლის გარემოს 31 დაცვისა დეკემბრით კონსოლიდირებული და სოფლის დასრულებული ფინანსური მეურნეობის საანგარიშგებო ანგარიშგების აუდიტის ანგარიში“; 62 15. “საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2022 წლის 31 დეკემბრით დასრულებული საანგარიშგებო პერიოდისთვის კონსოლიდირებული ფინანსური აუდიტის ანგარიში“; 16. „საქართველოს პროკურატურის 2022 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის ანგარიში“; 17. „სსიპ-სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ განხორციელებული პროექტის - „მცენარეთა დაცვის სისტემის ინიციატივა“ 2022 წლის 1 აპრილიდან 2023 წლის 1 აპრილამდე პერიოდის ფინანსური აუდიტის ანგარიში“; 18. „ფსიქიკური ჯანმრთელობის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში“.  აუდიტის ჯგუფის სხდომის გამართვის პროცესი აუდიტის ჯგუფის მიერ სხდომის მოწვევა ხდებოდა პარლამენტის რეგლამენტისა და აუდიტის ჯგუფის დებულებით განსაზღვრულ მოთხოვნათა სრული დაცვით. აუდიტის ჯგუფი თავის საქმიანობას ახორციელებდა საჯაროდ და გამჭირვალედ. კერძოდ, აუდიტის ჯგუფის სხდომის გამართვამდე 3 დღით ადრე საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდზე საჯაროდ იყო გაცხადებული მისი გამართვის ადგილი, დრო და დღის წესრიგი. ამასთანავე, აუდიტის ჯგუფის სხდომები გადაიცემოდა პირდაპირი ეთერით და საჯარო იყო დაინტერესებული პირებისათვის. საანგარიშო პერიოდში გამართულ აუდიტის ჯგუფის ყველა სხდომას ესწრებოდნენ: აუდიტის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი ჯგუფის წევრები, გენერალური აუდიტორი, გენერალური აუდიტორის მოადგილე და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პასუხისმგებელი თანამდებობის პირები, აუდიტის ობიექტებიდან შესაბამისი მინისტრის მოადგილეები და აუდიტის ობიექტების სხვა პასუხისმგებელი თანამდებობის პირები. ასევე, როგორც წესი, სხდომებზე მოწვეული იყვნენ და ესწრებოდნენ განხილული ანგარიშების შესაბამისი პროფილური კომიტეტის წევრები. აგრეთვე, სხდომებს ესწრებოდნენ დაინტერესებული პარლამენტის წევრები, კომიტეტის აპარატის თანამშრომლები და საზოგადოების სხვა დაინტერესებული პირები. აუდიტის ჯგუფის სხდომის პროცესში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის წარმომადგენლები სხდომის მონაწილეებს წარუდგენდნენ აუდიტის ანგარიშს. აუდიტის პრეზენტაციები მოიცავდა აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი ძირითადი მიგნებების შეჯამებას, რეკომენდაციებს და გამოყენებული აუდიტის მეთოდოლოგიის მიმოხილვას. პრეზენტაციისას აუდიტის ჯგუფის წევრები დეტალურად იხილავდნენ აუდიტის ანგარიშს. აანალიზებდნენ ანგარიშში ასახულ მიგნებებსა და რეკომენდაციებს, აფასებდნენ მათი განხორციელების მნიშვნელობასა და შედეგებს. მოწვეული აუდიტის ობიექტების უფლებამოსილი პირები (მინისტრის 63 მოადგილეები, შესაბამისი შემოწმებული უწყების ხელმძღვანელები და სხვა მაღალი პასუხისმგებელი მაღალი თანამდებობის პირები) წარმოადგენდნენ დამატებით ინფორმაციასა და განმარტებებს გამოვლენილ მიგნებებთან დაკავშირებით, ასევე, ინფორმაციას რეკომენდაციების შესრულების ვადებისა და გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ. აუდიტის ჯგუფის წევრებს და სხდომებში მონაწილე ყველა დაინტერესებულ პირს შესაძლებლობა ჰქონდათ ემსჯელათ, დაესვათ შეკითხვები და დაეფიქსირებინათ პოზიციები.  გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობასთან მონიტორინგი აუდიტის ჯგუფის მიერ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განხილვის შედეგებიდან გამომდინარე, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ დამტკიცებული და გაცემული რეკომენდაციების შემდგომი შესრულებისა და განხორციელების მონიტორინგი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია საჯარო რესურსების გამოყენების ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად. 2024 წლის პერიოდში რეკომენდაციების ადრესატი უწყების/ორგანიზაციის მიერ შესაბამისი ვადების გათვალისწინებით წარმოდგენილი იქნა წერილობითი ინფორმაცია გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარების შესახებ, მათ შორის, შესრულების ვადებისა და გატარებული/გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ. აუდიტის ჯგუფი პერმანენტულად აწარმოებდა მონიტორინგის პროცესს გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობასთან დაკავშირებით. საქართველოს პარლამენტში, მოცემული პერიოდისათვის, რეკომენდაციების ადრესატი უწყებების მიერ წარმოდგენილია წერილობითი ინფორმაცია გაცემული რეკომენდაციების შესრულების ინფორმაციების მიხედვით მდგომარეობის თაობაზე. წარმოდგენილი რეკომენდაციების უდიდესი ნაწილი სახელმწიფო უწყებების მიერ შესრულებულია ან შესრულების პროცესშია. აღსანიშნავია, რომ მოქმედი კანონმდებლობით, საქართველოს პარლამენტს რეკომენდაციების ბერკეტი, კერძოდ: შესრულების პარლამენტის მონიტორინგისთვის დადგენილებაში აქვს მნიშვნელოვანი შესაძლებელია აისახოს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აუდიტის ჯგუფის მიერ შემუშავებული და კომიტეტის გადაწყვეტილებით მიღებული რეკომენდაციები, მათი შესრულების ვადების მითითებით. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი აუდიტის ჯგუფის მეშვეობით ზედამხედველობას უწევს ამ დადგენილების აღსრულებას და აღსრულების შესახებ ინფორმაციას, საჭიროების შემთხვევაში, წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს. პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებით, ეს ინფორმაცია შესაძლებელია წარედგინოს პარლამენტის პლენარულ სხდომას და მისი განხილვის საგანი გახდეს. 64 აუდიტის ჯგუფმა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 165-ე მუხლის მე-10 პუნქტის შესაბამისად, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს ორჯერ წარუდგინა წერილობითი მოხსენება საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიის განმავლობაში თავისი საქმიანობის შესახებ. ძირითად პარტნიორებთან თანამშრომლობა  ევროკავშირის წარმომადგენლობა საქართველოში აუდიტის ჯგუფი წარმომადგენლობასთან მჭიდროდ თანამშრომლობს საქართველოში. განსაკუთრებით ევროკავშირის აღსანიშნავია ევროკავშირის მიერ განხორციელებული პროგრამა: „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა(EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2023-2026 წლებისთვის, რომელიც ითვალისწინებს ევროკავშირის მხრიდან საბიუჯეტო დახმარებას. აუდიტის ჯგუფმა წარმატებით შეასრულა ევროკავშირის პროგრამით 2024 წლისთვის განსაზღვრული ვალდებულება და ინდიკატორი, რაც ითვალისწინებს 2023 წელს პარლამენტისთვის წარდგენილი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განხილვას ანგარიშების მიღებიდან 6 თვის განმავლობაში 2024 წლის საგაზაფხულო სესიის დასრულებამდე.  საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია (PFMRS) საჯარო ფინანსების მართვის სისტემაში განსაკუთრებული როლი აკისრია საპარლამენტო საფინანსო ზედამხედველობას. აუდიტის ჯგუფის თანმიმდევრული და აქტიური საქმიანობა ხელს უწყობს ამ პროცესებს, კერძოდ, მთავრობაზე საპარლამენტო საფინანსო ზედამხედველობის გაძლიერებას, რაც იმავდროულად საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის სხდომების გამართვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის, აუდიტის ობიექტებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით, აუდიტის რეკომენდაციების განხილვა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის წევრების ჩართულობა ხელს უწყობს საჯარო ფინანსების მართვის თვალსაზრისით არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრას, სახელმწიფო სერვისების გაუმჯობესებას და ქვეყნის ფინანსური რესურსების ეფექტიანად გამოყენებას. აუდიტის ჯგუფი მჭიდროდ თანამშრომლობს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემის (ARIS) საქართველოს პარლამენტში დანერგვაზე. 65 2024 წლის საგაზაფხულო სესიის პერიოდში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო PFMRS-ის საკოორდინაციო საბჭოს სხდომებში, სადაც წარდგენილი იყო აღნიშნული სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული აუდიტის ჯგუფის აქტივობების შედეგები.  ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დემოკრატიული მმართველობის USAID-ის პროგრამის ხელშეწყობით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატში სტაჟირებას გადიოდნენ კონკურსის წესით შერჩეული წარმატებული სტუდენტები, რომლებიც ორგანიზაციული და შინაარსობრივი თვალსაზრისით დახმარებას უწევენ კომიტეტის აპარატს აუდიტის ჯგუფის სხდომების, სათანადო დოკუმენტაციის მომზადებასა და რეკომენდაციების მონიტორინგის განხორციელებაში.  პროფილური/დარგობრივი კომიტეტები აუდიტის ჯგუფი მჭიდროდ თანამშრომლობს პარლამენტის კომიტეტებთან, კერძოდ, აუდიტის სხდომებზე მოწვეული იყვნენ და ესწრებოდნენ განხილული ანგარიშების შესაბამისი პროფილური/დარგობრივი კომიტეტის წევრები.  ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ საანგარიშო პერიოდში დასრულდა 2-წლიანი ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“. აუდიტის ჯგუფი პროექტის ფარგლებში აქტიურად და მჭიდროდ თანამშრომლობდა ნიდერლანდების სამეფოს პარლამენტთან და ფინანსურ აკადემიასთან. საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის ანგარიში 27 მაისს კომიტეტის სხდომაზე საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა „საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის ანგარიში“ „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტისა და 61-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, ეროვნულმა ბანკმა პარლამენტს წარმოუდგინა საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დამტკიცებული „საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის წლიური ანგარიში“. ანგარიში წარმოადგინა საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ნათია თურნავამ. 66 საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის წლიური ანგარიში „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ ორგანული კანონის მე-60 და 61-ე მუხლების შესაბამისად საზედამხედველო მოიცავს პოლიტიკის ფულად-საკრედიტო, მიმოხილვას, სავალუტო აუდიტირებულ და ფინანსურ ანგარიშგებას. კომიტეტმა გაანალიზა და შეისწავლა საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის ანგარიში. კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა ეროვნული ბანკის წინაშე არსებული გამოწვევები, რისკები და სხვა აქტუალური საკითხები. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. კომიტეტის მიერ ეროვნული ბანკის 2023 წლის საქმიანობის ანგარიშთან დაკავშირებით მიღებულ დასკვნაში აღინიშნა, რომ „საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია საქართველოს ეროვნული ბანკის 2023 წლის ფულად-საკრედიტო, სავალუტო და საზედამხედველო პოლიტიკის განხორციელების შესახებ 2023 წლის ანგარიშის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილვა და დამტკიცება. საქართველოს ეროვნული ბანკის არააუდიტირებული საბალანსო უწყისები საქართველოს ეროვნული ბანკი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-60 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ყოველთვიურად საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს წარუდგენს არააუდიტირებულ საბალანსო უწყისებს საანგარიშგებო თვის ბოლო სამუშაო დღის მდგომარეობით. ახორციელებდა საანგარიშო შემოსული პერიოდში ზემოაღნიშნული კომიტეტი ყოველთვიურად ინფორმაციის დინამიკაში დაკვირვებას, შესწავლასა და ანალიზს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის საქმიანობის ანგარიში 19 ივნისის კომიტეტის სხდომაზე საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის საქმიანობის ანგარიში“ „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლისა და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 165-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა საქართველოს პარლამენტს წარმოუდგინა „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის საქმიანობის შესახებ ანგარიში“. ანგარიშს დანართის სახით ერთვის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფინანსური აუდიტის შედეგები, კერძოდ, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფინანსური აუდიტის განმახორციელებელი აუდიტორული ფირმის – შპს „ფრაისუოთერჰაუსკუპერს საქართველო“-ს (PwC) მიერ აუდიტირებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფინანსური ანგარიშგება 2023 წლისათვის და შესაბამისი აუდიტის დასკვნა. 67 კომიტეტის სხდომაზე ანგარიში წარმოადგინა საქართველოს გენერალურმა აუდიტორმა ცოტნე ყავლაშვილმა. ანგარიში მოიცავს ინფორმაციას 2023 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობის შესახებ. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის ანგარიშის თანახმად: - ჩატარდა 51 აუდიტი, მათ შორის, 15 − ფინანსური, 24 − შესაბამისობის, 2 − უწყებათაშორისი შესაბამისობისა და 10 ეფექტიანობის აუდიტი; - ჩატარებული 15 ფინანსური აუდიტიდან პირობითი მოსაზრება გაიცა 10 შემთხვევაში, უპირობო მოსაზრება გაიცა ერთ შემთხვევაში, ხოლო მოსაზრებების 27% (4 მოსაზრება) იყო უარყოფითი; - ეფექტიანობის აუდიტების წილმა მთლიან აუდიტორულ საქმიანობაში 20% შეადგინა; - ნაერთი ბიუჯეტის თანხობრივი დაფარვის მაჩვენებელმა 89% შეადგინა; - სამსახურმა ჩაატარა 2 უწყებათაშორისი შესაბამისობის აუდიტი, რომელთა ფარგლებში თემატურად დაიფარა 13 საჯარო უწყება; - 2023 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების 3 აუდიტი: მსოფლიო ბანკის (WB) პროექტის ეფექტიანობის აუდიტი, მსოფლიო ბანკის (WB) პროექტის ფინანსური აუდიტი და USAID-ის პროექტის ფინანსური აუდიტი; - სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სრულად გადავიდა რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონულ სისტემაზე; - არსებული მდგომარეობით, სისტემაში ჩართულია 11 სამინისტრო, ორივე ავტონომიური რესპუბლიკა, 51 მუნიციპალიტეტი და ყველა სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია. კომიტეტმა გაანალიზა და შეისწავლა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის ანგარიში. კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა სამსახურის საქმიანობის შედეგები, ასევე, სამსახურის წინაშე არსებული გამოწვევები და სხვა აქტუალური საკითხები. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. სახელმწიფო დაკავშირებით აუდიტის სამსახურის საფინანსო-საბიუჯეტო ანგარიშის კომიტეტმა დამტკიცებასთან მოამზადა საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი, პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილულ იქნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2023 წლის საქმიანობის ანგარიში და დაამტკიცა საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი. 68 სსიპ საპენსიო სააგენტოს 2023 წლის ანგარიში 10 ივნისს კომიტეტის სხდომაზე საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა „სსიპ საპენსიო სააგენტოს 2023 წლის ანგარიში“ და „IFRS და IPSAS სტანდარტების მიხედვით მომზადებული ფინანსური ანგარიშგება 2023 წლისათვის“ „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სსიპ საპენსიო სააგენტო პარლამენტს წარუდგენს „სსიპ საპენსიო სააგენტოს 2023 წლიურ ანგარიშს“, ასევე, საპენსიო სააგენტოს ანგარიშგების გარე აუდიტის განმახორციელებელი აუდიტორული ფირმის (გარე აუდიტორი) - შპს ‘დელოიტი და ტუში“ -ს მიერ IFRS და IPSAS სტანდარტების მიხედვით მომზადებულ ფინანსურ ანგარიშგებას 2023 წლისთვის. კომიტეტის სხდომაზე ანგარიში წარმოადგინა საპენსიო სააგენტოს დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა გიორგი ჭიჭინაძემ გაწეული საქმიანობის ანგარიში მოიცავდა ინფორმაციას 2023 წელს სააგენტოს მიერ განხორციელებული საქმიანობის შესახებ, მათ შორის, საპენსიო სქემაში გაწევრიანებისა საოპერაციო და საქმიანობაზე, ფონდის მოცულობაზე, დაგროვებით საპენსიო ასევე, ინფორმაციას სქემაში გაწევრიანების სტატისტიკას, სააგენტოს საოპერაციო საქმიანობას, ნომინალური მფლობელობის ანგარიშების მართვასა და საპენსიო შენატანებზე სარგებლის დარიცხვის შესახებ, დაგროვებითი საპენსიო სქემიდან გასვლის პროცესის მართვასა და პენსიებისა და საპენსიო აქტივების გაცემაზე, ასევე, ინფორმაციას საინვესტიციო საქმიანობასა და რისკის კონტროლის სამსახურის საქმიანობის შესახებ. გარდა აღნიშნულისა, ძირითადი სტატისტიკური მონაცემები წარმოდგენილი იყო ცხრილის სახით. სააგენტოს 2023 წლის საქმიანობის ანგარიშთან ერთად წარმოდგენილი იყო საპენსიო სააგენტოს და დაგროვებითი საპენსიო ფონდის ფინანსური ანგარიშგებების დამოუკიდებელი აუდიტორული ფირმის მიერ „IFRS და IPSAS სტანდარტების მიხედვით მომზადებული ფინანსური ანგარიშგება 2023 წლისათვის“. კერძოდ, წარმოდგენილი იყო „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საპენსიო სააგენტოს 2023 წლის ანგარიშგების გარე აუდიტის განმახორციელებელ აუდიტორული ფირმის შპს „დელოიტი და ტუში“ -ს მიერ განხორციელებული 2023 წლის საპენსიო სააგენტოს ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი IPSAS-ის შესაბამისად და საპენსიო ფონდის ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი IFRS-ის შესაბამისად. ასევე, წარმოდგენილი იყო დამოუკიდებელი აუდიტორის შესაბამისი დასკვნები. 2023 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით საინვესტიციო მიზნებისთვის განკუთვნილი აქტივების წმინდა ღირებულება 4,358 მლნ ლარს მიაღწია, საიდანაც საინვესტიციო საქმიანობის შედეგად მიღებული წმინდა ამონაგები 867.0 მლნ ლარია. საინვესტიციო მიზნებისთვის განკუთვნილი აქტივების წმინდა ამონაგებმა 2019 წლის 1-ლი იანვრიდან 2023 წლის 31 დეკემბრამდე 58.2%, ხოლო რეალურმა 69 ამონაგებმა ინფლაციის გათვალისწინებით 14.8% შეადგინა. საინვესტიციო პორტფელის 79.7% განთავსებული იყო ლარში, ხოლო 20.3% უცხოურ ვალუტაში დენომინირებულ აქტივებში. რაც შეეხება პორტფელის განაწილებას ინსტრუმენტების მიხედვით, საანგარიშო პერიოდის ბოლოს 45.1% განთავსებული იყო 7 ქართულ კომერციულ ბანკში სადეპოზიტო სერტიფიკატებსა და ვადიან ანაბრებში, რომელთაც ერიცხებათ ფიქსირებული სარგებელი, ხოლო 15.4% ნომინალური მფლობელობის სარგებლიან მიმდინარე ანგარიშებზე, რომლებსაც ერიცხება ცვლადი სარგებელი. უცხოურ აქციებში ინვესტირებული იყო პორტფელის 19.2%, ხოლო სახაზინო ფასიანი ქაღალდების წილი პორტფელის 18.7%-ს შეადგენდა. საინვესტიციო მიზნებისთვის განკუთვნილი აქტივების 0.6% ევროობლიგაციებში იყო განთავსებული, 1.0% კი ადგილობრივ კორპორაციულ ობლიგაციაში. 2023 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, საინვესტიციო მიზნებისთვის განკუთვნილი აქტივების 90.4% განთავსებული იყო მინიმუმ ქვეყნის საკრედიტო რეიტინგზე 1 საფეხურით ნაკლები რეიტინგის მქონე კომერციულ ბანკებში და ფასიან ქაღალდებში. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, საინვესტიციო სამსახური თანხების ინვესტირებას არ ახორციელებს საკრედიტო რეიტინგის არმქონე ბანკებსა და ფინანსურ ინსტრუმენტებში. კომიტეტმა გაანალიზა და შეისწავლა საპენსიო სააგენტოს 2023 წლის ანგარიში. კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა საპენსიო სააგენტოსა და საპენსიო ფონდის წინაშე არსებული გამოწვევები, რისკები და სხვა აქტუალური საკითხები. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. სსიპ - საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2023 წლის ანგარიში 19 განიხილა ივნისს სსიპ კომიტეტის - სხდომაზე საზოგადოებრივი საფინანსო-საბიუჯეტო მაუწყებლის სამეურვეო კომიტეტმა საბჭოს მიერ წარმოდგენილი „სსიპ - საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2023 წლის ანგარიში“ „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 35-ე მუხლის შესაბამისად, საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭომ საქართველოს პარლამენტს წარუდგინა სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2023 წლის საქმიანობის შესახებ ანგარიში, რომელსაც დანართის სახით ერთვის სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2023 წლის შიდა აუდიტის დასკვნა. ანგარიში კომიტეტის წევრებსა და დაინტერესებულ საზოგადოებას სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარემ ვასილ მაღლაფერიძემ წარუდგინა. ანგარიში მოიცავს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ კანონმდებლობით განსაზღვრული ფუნქციების შესრულების მიზნით მიღწეულ შედეგებს. ანგარიშში წარმოდგენილია ინფორმაციები საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამაუწყებლო 70 პოლიტიკის, პრიორიტეტების, პროგრამებისა და მათი პროგრამათა მწარმოებლების, განრიგის, დამოუკიდებელი საზოგადოებრივი აზრისა და სამაუწყებლო ბაზრის კვლევის, საზოგადოებრივი მაუწყებლის ტექნიკისა და ტექნოლოგიების შესახებ, ასევე, ორგანიზაციის 2023 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებელი“ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის შესაბამისად, ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, რაც მისი საქმიანობისათვის საჭირო ფულადი სახსრების ძირითად ნაწილს წარმოადგენს. გარდა სახელმწიფო ასიგნებებისა, საზოგადოებრივი მაუწყებელი, ასევე, გარკვეული ფულადი სახსრების აკუმულირებას ახდენს საკუთარი კომერციული საქმიანობიდან. ანგარიშის თანახმად, „საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სამეურვეო საბჭოს მიერ დამტკიცებული 2023 წლის მთლიანმა ბიუჯეტმა შეადგინა 164,899,253 ლარი. „საზოგადოებრივი მაუწყებლის” მიერ 2023 წლის განმავლობაში ჯამურად მიღებულმა საკასო შემოსავალმა შეადგინა 111,309,774 ლარი. აქედან, 85,559,610 ლარი შეადგინა სახელმწიფო ასიგნებამ, 15,363,600 ლარი შეადგინა შენობის რეალიზაციიდან მიღებულმა თანხამ, ხოლო - 10,386,564 ლარი კომერციული საქმიანობიდან მიღებულმა შემოსავალმა. 2023 წლის განმავლობაში მაუწყებლის მიერ გაწეულმა ჯამურმა საკასო ხარჯმა შეადგინა 102,335,957 ლარი. 2023 წლის დასაწყისში მაუწყებლის ანგარიშზე აკუმულირებული ფულადი ნაშთი შეადგენდა 54,609,908 ლარს, წლის დასასრულს დარჩენილმა საკასო ნაშთმა შეადგინა 63,583,725 ლარი. კომიტეტმა გაანალიზა და შეისწავლა სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2023 წლის საქმიანობის შესახებ ანგარიში. კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ კანონმდებლობით განსაზღვრული ფუნქციების შესრულების მიზნით მიღწეული შედეგები, მათ შორის, ბიუჯეტის შესრულების მაჩვენებლები, ასევე, არსებული გამოწვევები და სხვა აქტუალური საკითხები. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. კომიტეტმა ანგარიშთან დაკავშირებული შენიშვნები წარუდგინა წამყვან კომიტეტს. სსიპ - საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს 500 Georgia, L.P. ვენჩერულ საინვესტიციო ფონდში მონაწილეობასთან დაკავშირებული 2023 წლის ანგარიში 19 ივნისს კომიტეტის სხდომაზე საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „სსიპ - საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს 500 Georgia, L.P. ვენჩერულ საინვესტიციო ფონდში მონაწილეობასთან დაკავშირებული 2023 წლის ანგარიში“ ანგარიში მოიცავს 2023 წლის 1 იანვრიდან 2023 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდს. 71 500 Georgia L.P. წარმოადგენს ვენჩერულ საინვესტიციო ფონდს, რომელიც თავის მხრივ დაფუძნებულია დელავერის შტატში კომანდიტური საზოგადოების (Limited Partnership) ფორმით. აღნიშნული კომანდიტური საზოგადოების კომპლემენტარს (General Partner) წარმოადგენს, ასევე, დელავერში დაფუძნებული 500 Georgia, L.L.C. (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება), ხოლო სსიპ საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო წარმოადგენს კომანდიტური საზოგადოების კომანდიტს (Limited Partner) - ფონდის ინვესტორს. 500 Georgia L.P. არის დახურული საინვესტიციო ფონდი, რაც ნიშანავს იმას, რომ მას გააჩნია საქმიანობის კონკრეტული, წინასწარ განსაზღვრული ვადა, რის გასვლის შემდგომაც ფონდი თვითლიკვიდირდება და ინვესტორებს უბრუნებს შესაბამის ამონაგებს. ფონდის ვადა შეადგენს 10 წელს. 500 Georgia L.P. ვენჩერული საინვესტიციო ფონდის მთავარ მიზანს წარმოადგენს 500 Startup აქსელერაციის პროგრამაში (რომელიც ხორციელდება სსიპ - საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს მხარდაჭერით) მონაწილე კომპანიებისათვის საწყისი კაპიტალის მიწოდება. დაფინანსების შედეგად, 500 Georgia L.P. გახდება დაფინანსებული კომპანიების წილობრივი მონაწილე. დაფინანსების მოსაპოვებლად საჭიროა კომპანიები შეესაბამებოდნენ კონკრეტულ საინვესტიციო კრიტერიუმებს. აღნიშნული კომპანიების საქმიანობის სფეროს უნდა წარმოადგენდეს საინფორმაციო ტექნოლოგიები, კომუნიკაციები ან ინტერნეტ ტექნოლოგიები. ვენჩერული საინვესტიციო ფონდი კომპანიებში მონაწილეობითა და აქსელერაციის პროგრამის მხარდაჭერით, ინვესტირებულ კომპანიებს გაუწევს მხარდაჭერას და სხვადასხვა მომსახურებას, რაც მიმართული იქნება ამ კომპანიების მასშტაბირებასა და ზრდაზე. ანგარიშის შესაბამისად, საანგარიშო პერიოდში ფონდმა ინვესტიცია განახორციელა 34 სტარტაპში 3.4 მლნ. ამერიკული დოლარის ოდენობით. დაფინანსებული სტარტაპები ინდუსტრიების მიხედვით შემდეგნაირად ნაწილდება: HRTech – 18% (6 კომპანია); Fintech – 15% (5 კომპანია); AdTech / MarTech – 15% (5 კომპანია); Edtech – 15% (5 კომპანია); სხვა ინდუსტრიები - 37% (13 კომპანია). სსიპ - საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს 500 Georgia L.P.-ის კაპიტალში მონაწილეობა განსაზღვრულია მაქსიმუმ 5,000,000 აშშ დოლარით, რაც მოიცავს აგრეთვე ფონდის საკომისიოსა და სხვა ხარჯებს. თავად ფონდის ჯამურ სამიზნე ზომას წარმოადგენს 20,000,000 აშშ დოლარი. „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სსიპ საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს წილობრივი მონაწილეობა არ აღემატება ფონდის ჯამური კაპიტალის 25%-ს წილს/ერთეულებს. 72 კომიტეტმა გაანალიზა და შეისწავლა წარმოდგენილი ანგარიში. საკომიტეტო განხილვა კითხვა-პასუხის ინტერაქტიურ რეჟიმში წარიმართა. კომიტეტმა ანგარიშთან დაკავშირებული შენიშვნები წარუდგინა წამყვან კომიტეტს. კანონქვემდებარე აქტების კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმება საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 39-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საანგარიშო პერიოდში კომიტეტი მიკუთვნებულ სფეროში ამოწმებდა პარლამენტის გარდამავალი დებულებებით დაწესებულებებისათვის მისი გამგებლობისათვის ნორმატიული აღმასრულებელი განსაზღვრული დავალებების აქტების ხელისუფლების დადგენილ ვადაში შესრულებას. კომიტეტის მიერ შემოწმდა პარლამენტის მიერ მიღებული 2 ნორმატიული აქტის გარდამავალი შესრულების დებულებებით მდგომარეობა. კერძოდ, გათვალისწინებული შესწავლილ და დავალებების გამოთხოვილ იქნა აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებებიდან საჭირო ინფორმაციები. მომზადდა შესაბამისი ინფორმაციები, რომლებიც საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად მიეწოდა პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს. შემოწმების შედეგად გამოიკვეთა, რომ ნორმატიული აქტების გარდამავალი დებულებებით გათვალისწინებული დავალებები შესრულებულია. საანგარიშო პერიოდში კომიტეტის მიერ შემოწმდა შემდეგი ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებული დავალებების შესრულების მდგომარეობა: 1. საქართველოს კანონი „ფინანსურ კონგლომერატში შემავალი რეგულირებული საწარმოების დამატებითი ზედამხედველობის შესახებ“ №3768-XIIIმს-Xმპ, 29.11.2023 -გარდამავალი დებულებების მოთხოვნის შესრულებაზე კონტროლი. 2. საქართველოს კანონი „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ XIIIმს-Xმპ, 15.12.2023 მუხლი 30-ით №3926- გათვალისწინებული გამოსაცემი ნორმატიული აქტები შესრულებაზე კონტროლი წარმომადგენლობითი მიმართულება საერთაშორისო ხელშეკრულებები საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ განხილული საერთაშორისო ხელშეკრულებები: 73 1. „საქართველოს მთავრობასა და ომანის სასულთნოს მთავრობას შორის საჰაერო მიმოსვლის შესახებ“ შეთანხმება (07-2/356; 28.12.2023) (სავალდებულო); 2. 2022 წლის 30 მარტის „საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების (საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა)“ N1 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“(07-2/362; 29.12.2023) (წამყვანი); 3. „2013 წლის 19 დეკემბრის „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის სასესხო ხელშეკრულების (სპეციალური ოპერაციები) (ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების საინვესტიციო პროგრამა- პროექტი 3)“ N5 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“(07-2/368; 01.03.2024) (წამყვანი); „2015 წლის 26 ოქტომბრის „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის სასესხო ხელშეკრულების (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების საინვესტიციო პროგრამა- პროექტი 5)“ და „2015 წლის 26 ოქტომბრის სასესხო „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის ხელშეკრულების (სპეციალური ოპერაციები) (ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების საინვესტიციო პროგრამა- პროექტი 5)“ N5 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“ (07-2/369; 01.03.2024) (წამყვანი); 4. „2017 წლის 12 ივნისის „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (ბათუმის შემოვლითი გზის პროექტი)“ N4 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“ (07-2/337; 17.11.2023) ( წამყვანი); 5. 2017 წლის 17 ივნისის „საქართველოსა და აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების (ბათუმის შემოვლითი გზის პროექტი)“ N1 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“ (07-2/343; 30.11.2023) ( წამყვანი); 6. „საქართველოსა ყოვლისმომცველი და არაბთა გაერთიანებულ ეკონომიური პარტნიორობის საამიროებს შეთანხმება“ შორის (07-2/365; 19.02.2024) (სავალდებულო); 7. „საქართველოსა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს შორის სასესხო შეთანხმება (თბილისის ნარჩენების გადამუშავების პროექტი) (07-2/366; 29.02.2024) ( წამყვანი); 8. „2018 წლის 5 იანვრის „საქართველოსა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების (ენგურის 74 ჰიდროელექტროსადგურის რეაბილიტაციის პროექტი - კლიმატური პირობებისადმი მდგრადობის გაუმჯობესება)“ N 2 ცვლილების შეთანხმება (072/367; 29.02.2024) (წამყვანი); 9. „საქართველოს მთავრობასა და საფრანგეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის საქართველოში საფრანგეთის განვითარების სააგენტოსა და ეკონომიკური თანამშრომლობის ხელშეწყობისა და განვითარების საზოგადოების დაფუძნებისა და საქმიანობის შესახებ 2014 წლის 13 მაისის შეთანხმებაში, ხელმოწერილი თბილისში, ცვლილების შეტანის შესახებ“ შეთანხმება (07-2/388; 13.05.2024) (წამყვანი); 10. „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების (ჩვეულებრივი ოპერაციები)(ჯანდაცვის სექტორის გაძლიერების პროგრამა) (07-2/389;16.05.2024) (წამყვანი); 11. 2015 წლის 12 მაისის „საქართველოსა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს შორის სასესხო ხელშეკრულების (ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი) N1 ცვლილების შეთანხმება (07-2/400; 13.06.2024) (წამყვანი); 12. „საქართველოსა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს შორის სასესხო შეთანხმება (თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი)“ (07-2/402; 17.06.2024) (წამყვანი); 13. „რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკსა (KFW), მაინის ფრანკფურტი, და საქართველოს, წარმოდგენილს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ (მსესხებელი), შორის სასესხო შეთანხმება (პოლიტიკაზე დაფუძნებული სესხი (საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლა) ფაზა I)“ (07-2/403; 18.06.2024) (წამყვანი); 14. „2015 წლის 15 ოქტომბრის „საქართველოსა და ევროპის საინვესტიციო ბანკს შორის ფინანსური ხელშეკრულების (ქუთაისის წყალარინება) N3 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“ (07-2/406; 01.07.2024) (წამყვანი); 15. „რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკსა (KFW), მაინის ფრანკფურტი, და საქართველოს, წარმოდგენილს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ („მსესხებელი“), შორის სასესხო შეთანხმება (მდგრადი ურბანული განვითარება - ურბანული მობილობა ბათუმში)“07-2/410; 09.07.2024) (წამყვანი);( 75 16. „საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს სასესხო შორის შეთანხმება (ენერგეტიკული უსაფრთხოების გაძლიერება ენერგეტიკული ურთიერთკავშირისა და განახლებადი ენერგიის პროგრამის მეშვეობით მრავალფაზიანი პროგრამული მიდგომის I ფაზა) (07-2/405; 01.07.2024) (წამყვანი); 17. „საფრანგეთის განვითარების სააგენტოსა (გამსესხებელი) და საქართველოს (მსესხებელი) შორის საკრედიტო შეთანხმება (ქალაქ ხაშურის წყალარინების სისტემის მომსახურების გაუმჯობესება) (07-2/419; 09.08.2024) (წამყვანი); 18. „საქართველოსა ხელშეკრულების და ევროპის საინვესტიციო (საქართველოს ბანკს სატრანსპორტო შორის ფინანსური კომუნიკაცია II)“ N2 ცვლილების წერილ-შეთანხმება“ (07-2/424 ; 18.10.2024) (წამყვანი); 19. „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის დაფინანსების შეთანხმება (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარება)“ (07-2/425 ; 18.11.2024) (წამყვანი). საზოგადოებასთან ურთიერთობა საანგარიშო პერიოდში კომიტეტის მიერ დამუშავებული იქნა მოქალაქეთა 79 მომართვა, სხვადასხვა ორგანიზაციების 249 საქმიანი კორესპონდენცია, 11 საჯარო ინფორმაცია. ასევე შიდა კორესპონდენციები. საკანონმდებლო წინადადებები საანგარიშო პერიოდში კომიტეტის მიერ განხილული იქნა 2 საკანონმდებლო წინადადება კერძოდ: ა(ა)იპ „საქართველოს ავტო იმპორტიორთა ასოციაციის“ (ლაშა დარბაისელი) მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო წინადადება „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტთან დაკავშირებით (№1-6951/23; 16.05.2023). საკანონმდებლო წინადადებით იცვლება იმპორტის დაბეგვრის რეჟიმი ისეთი მსუბუქი ავტომობილებისთვის, რომელთა დაშლაც დაგეგმილია ნაწილებად. კერძოდ, შემოთავაზებულია, რომ მსგავსი ავტომობილები აქციზის გადასახადის ნაცვლად დაიბეგროს დამატებული ღირებულების გადასახადით. საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის 26 მარტს განიხილა საკანონმდებლო წინადადება. 76 წინადადებასთან დაკავშირებით კომიტეტში წარმოდგენილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიცია, რომლის თანახმადაც სამინისტროები ზოგადად წინადადების მიმართ წინააღმდეგი არ არიან, თუმცა აქვთ შენიშვნები. კომიტეტი იზიარებს სამინისტროების შენიშვნებს და აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი წინადადება საჭიროებს დახვეწას, ასევე, საკითხის მოწესრიგება მოითხოვს კომპლექსურ სამინისტროების შესწავლას ჩართულობას. და დარგობრივი შესაბამისად, ამ მიმართულების სახით მისი მიღება მიზანშეწონილი არ არის. აქედან გამომდინარე, კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია, რომ ეთხოვოს საქართველოს მთავრობას (ფინანსთა სამინისტროს) საკითხის დარეგულირების მიზნით გააგრძელოს მუშაობა და მოამზადოს შესაბამისი ინიციატივა. ყოველივე ზემოთაღნიშნულის გათვალისწინებით კომიტეტს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საკანონმდებლო წინადადებით შემოთავაზებული ინიციატივის მსგავსი შინაარსით მიღება და საკანონმდებლო პროცესის გაგრძელება. საქართველოს საკანონმდებლო მოქალაქე ზურაბ წინადადება კეკელიძეს საქართველოს მიერ ინიცირებული კანონში „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ ცვლილების შესაძებ”(N114833/23; 21.11.2023) პირველი ცვლილებით კანონის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით - რეესტრში რეგისტრაციით დაინტერესებული იურიდიული პირი აუდიტორულ ფირმაში უნდა ფლობდეს არანაკლებ 50%-ზე მეტი ხმის უფლებას. მოქმედი რედაქცია ადგენს 50%-ზე მეტი ხმის უფლების ფლობის მოთხოვნას. ცვლილების მიზეზია აუდიტორულ საქმიანობაზე ნეგატიური გავლენა, რაც გამოიხატება ფირმის რეგიტრაციის მიზნებისთვის სერტიფიცირებული ბუღალტრის სახელზე წილის ფაქტიური გაფორმებისა და გარიგების პარტნიორის აუდიტორულ დასკვნაზე ხელის მოწერის პრაქტიკით. ცვლილება ასევე შედის იმავე მუხლის მე-5 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტში. ახალი რედაქციით მმართველობითი ორგანოს წევრთა სულ მცირე ნახევარი უნდა შედგებოდეს აუდიტორებისაგან, ნაცვლად მოქმედი წესისა, რომელიც წევრთა უმრავლესობის მოთხოვნას ადგენს. ინიციატორის დასაბუთებით არასერტიფიცირებულ პირსაც კანონით უნდა ჰქონდეს უფლება მაქსიმუმ თანაბარი წილით შექმნას აუდიტორული ფირმა. 77 საკანონმდებლო წინადადება ითვალისწინებს 28-ე მუხლის მე-13 პუნქტის ცვლილებას, რითაც საქართველოს პარლამენტთან არსებული აუდიტორული საქმიანობის საბჭოს მიერ 2005-2006 წლებში გაცემული აუდიტის სერთიფიკატი გახდება სერტიფიცირებულ ბუღალტრად აღიარების საფუძველი და უვადო. საკომიტეტო მოსმენაზე, კომიტეტმა ასევე განიხილა ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურის და ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი პოზიცია აღნიშნულ საკანონმდებლო წინადადებაზე. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის შემდგომ - კანონი) 28-ე მუხლის მე-13 პუნქტის თანახმად, „საქართველოს პარლამენტთან არსებული აუდიტორული საქმიანობის საბჭოს მიერ გაცემული აუდიტორის სერტიფიკატის მფლობელი, რომლის სერტიფიკატი ძალაშია 2013 წლის 1 იანვრისათვის, და ამ კანონის ამოქმედების თარიღისთვის აკრედიტებული ორგანიზაციის მიერ გაცემული პროფესიონალი ბუღალტრის სერტიფიკატის მფლობელი ითვლებიან სერტიფიცირებულ ბუღალტრებად. ამ პუნქტით გათვალისწინებულ პირს ამ კანონის მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პირობა დაკმაყოფილებულად ეთვლება, თუ იგი ამ კანონის ამოქმედებამდე აუდიტორულ მომსახურებას დამოუკიდებლად, აუდიტორული ფირმის სახელით, აუდიტორის ან გარიგების პარტნიორის სტატუსით ახორციელებდა, რაც წერილობით დასტურდება.“ კანონის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აუდიტორულ ფირმაში 50%-ზე მეტი ხმის უფლებას უნდა ფლობდეს (ფლობდნენ) რეესტრში რეგისტრირებული აუდიტორი (აუდიტორები) ან/და აუდიტორული ფირმა ან/და ეკონომიკური განვითარებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (OECD) წევრ ქვეყნებში ან/და ევროკავშირის წევრი ქვეყნების აუდიტორულ რეესტრში რეგისტრირებული ფირმა ან/და ეკონომიკური განვითარებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (OECD) წევრ ქვეყნებსა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში არსებული ბუღალტერთა საერთაშორისო ფედერაციის (IFAC) წევრი ორგანიზაციების წევრი ფიზიკური პირი (პირები). წარმოდგენილი ცვლილების თანახმად, სერტიფიცირებულ ბუღალტრებად შესაძლოა აღიარებულ იქნენ ის პირები, რომელთა სერტიფიკატები ძალაში იყო 2005-2009 წლებში. ასევე, შემოთავაზებულია 18 დეკემბერი 2023 N 16/100428 ცვლილება კანონის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტთან მიმართებაში, კერძოდ, პროექტით აუდიტორი უნდა ფლობდეს ფირმაში „არანაკლებ 50%-ზე“ მეტ ხმის უფლებას, რის შედეგადაც არასერტიფიცირებულ პირს მიეცემა საშუალება ფლობდეს 50% ხმის უფლებას. წინამორბედი „ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის შესახებ“ 2012 წლის 13 ივლისის კანონით, სერტიფიცირებულ ბუღალტრებად განსაზღვრულნი იყვნენ ის პირები, ვისაც ჰქონდა ძალაში არსებული სერტიფიკატი 2013 წლის 1 იანვრისათვის. მოქმედმა „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის 78 შესახებ“ 2016 წლის 24 ივნისის კანონმა იმავე სერტიფიკატებს გაუგრძელა მოქმედება. შესაბამისად სულისკვეთება და სამსახურმა მოქმედი გაიზიარა წინამორბედი სერტიფიკატებით პირებს კანონის შეუნარჩუნდათ სერტიფიცირებული ბუღალტრის სტატუსი, რის საფუძველზეც შეუძლიათ დარეგისტრირდნენ აუდიტორები რეესტრში. ამავდროულად გასათვალისწინებელია, რომ პირს, ვისაც არ აქვს ძალაში მყოფი სერტიფიკატები 2013 წლის 1 იანვრისთვის, საქართველოში დღეს მოქმედი კანონმდებლობითაც აქვს შესაძლებლობა მოიპოვოს სერტიფიცირებული ბუღალტრის სტატუსი. კერძოდ, მიმართოს პროფესიონალ პროფესიულ ბუღალტერთა და ორგანიზაციებს (ა(ა)იპ - აუდიტორთა ფედერაციას საქართველოს ან ა(ა)იპ - საქართველოს აუდიტორთა, ბუღალტერთა და ფინანსურ მენეჯერთა პროფესიულ ფედერაციას) და უზრუნველყოს სამსახურის მიერ აღიარებული, სასერტიფიკაციო გამოცდების ჩაბარება ან განცხადებით მიმართოს სამსახურს ,,სერტიფიცირებული ბუღალტრის სტატუსის მინიჭების წესის დამტკიცების თაობაზე“ ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურის 2019 წლის 16 მაისის Nნ-5 ბრძანებით დადგენილი წესით და მოიპოვოს სერტიფიცირებული ბუღალტრის სტატუსი. რაც შეეხება აუდიტორულ ფირმაში 50% ხმის უფლების ფლობას აუდიტორის მიერ, კანონპროექტის შემუშავების საფუძვლად მითითებულია, რომ არასერტიფიცირებულ პირებს ეზღუდებათ კანონმდებლობით თანაბარი წილით აუდიტორული ფირმის შექმნა, რაც არ შეესაბამება სიმართლეს. აუდიტის სფეროს მოქმედი კანონმდებლობა შეეხება ,,ხმის უფლება“-ს და არა წილობრივ მონაწილეობას, გაცნობებთ, რომ კანონის მოქმედი რედაქციის მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ნორმა - აუდიტორულ ფირმაში უმრავლესი ხმის უფლების აუდიტორების/აუდიტორული ფირმების მიერ ფლობასთან დაკავშირებით, შემუშავებულია ევროპარლამენტისა და ევროსაბჭოს 2006 წლის 17 მაისის დირექტივის (N 2006/43/EC) შესაბამისად და სრულად შესაბამისობაშია დირექტივის მოთხოვნებთან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკანონმდებლო ცვლილებების გარეშე, დაინტერესებულ პირებს აქვთ შესაძლებლობა სხვა და სხვა გზით მოიპოვონ სერტიფიცირებული ბუღალტრის სტატუსი. ასევე, ფლობდნენ აუდიტორულ ფირმაში 50% წილს. საფინანსო-საბიუჯეტო გათვალისწინებით კომიტეტმა მიზანშეწონილად წარმოდგენილი არ მიიჩნია არგუმენტების საკონონმდებლო წინადადებისათვის შემდგომი მსვლელობის მიცემა. 79 პეტიცია საანგარიშო პერიოდში კომიტეტის მიერ განხილული იქნა 1 პეტიცია კერძოდ: ა(ა)იპ „ერი და სახელმწიფოს“ (ზვიად ტომარაძე) მიერ წარმოდგენილი საქართველოს 300-ზე მეტი მოქალაქის ხელმოწერილი პეტიცია- „ციფრული ლარის წინააღმდეგ“ (1-10818/23; 02.08.2023). საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 203 მუხლის საფუძველზე საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა ა(ა)იპ „ერი და სახელმწიფოს“ (ზვიად ტომარაძე) მიერ წარმოდგენილი საქართველოს 300ზე მეტი მოქალაქის ხელმოწერილი პეტიცია- „ციფრული ლარის წინააღმდეგ“ (110818/23; 02.08.2023). მოქალაქეების თხოვნის საფუძველზე საკომიტეტო მოსმენის ფორმატში მოწვეული იყვნენ ეროვნული ბანკის თანამდებობის პირები და პეტიციის ავტორები, სადაც ეროვნული ბანკის წარმომადგენლებმა დეტალურად გააცნეს კომიტეტის წევრებს და დამსწრე საზოგადოებას ეროვნული ბანკის საქმიანობა ციფრულ ლართან მიმართებით, მოსალოდნელი ღონისძიებები და თუ რა საქმიანობა განხორციელდა და იგეგმება აღნიშნული მიმართულებით. ეროვნული ბანკის წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ ციფრული ლარი, როგორც ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტა მიმდინარე ეტაპზე ცენტრალური ბანკების უმრავლესობისათვის საკმაოდ აქტუალურია. ციფრული ვალუტების მახასიათებლები და ტექნოლოგიური მხარე განსხვავდება ქვეყნებში იმის მიხედვით, თუ რა მიზნის მისაღწევად იგეგმება მისი გამოყენება. საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა ციფრული ვალუტის ინტერესის შესახებ საჯაროდ 2021 წლის აპრილში განაცხადა და ფინტექ კომპანიები თანამშრომლობისთვის მოიწვია. ეროვნულმა ბანკმა 2022 წლის მანძილზეც გააგრძელა კომუნიკაცია ტექნოლოგიურ კომპანიებთან, რომლებმაც ციფრული ლარის პროექტში ჩართვის სურვილი გამოხატეს. ამჟამად ციფრული ლარის პროექტი განხილვის ეტაპზეა. ეროვნულმა ბანკმა გააცნო საზოგადოებას, რომ განხილვის დროს ხდებოდა ციფრული ლარის საპილოტე რეჟიმის მახასიათებლების დაზუსტება და საპილოტე რეჟიმისთვის ტექნოლოგიური პარტნიორის შერჩევა. 2023 წელს საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა შეარჩია შეზღუდული წვდომის რეალურ გარემოში გასამართი საპილოტე პროექტის ტექნოლოგიური კომპანია Ripple-ი, რომელიც ეროვნულ ბანკთან ერთან მომდევნო წელიწად ნახევრის მანძილზე იმუშავებს ოთხი გამოსაცდელი გამოყენების სცენარის დანერგვაზე. გამოყენების სცენარები მოიცავს სახელფასო ჩარიცხვებს; საკოლექციო მონეტის ტოკენიზაციას; გონიერი კონტრაქტების მეშვეობით უძრავი ქონების შეძენას; და კაპიტალის ბაზრის ფინანსური ინტრუმენტების ტოკენიზაციას. 80 ტექნოლოგიურ პარტნიორთან განისაზღვრა პროექტის განხორციელების ორფაზიანი გეგმა, სადაც მიმდინარეობს პირველი ფაზის ფარგლებში პროექტის განხორციელების გეგმის შემუშავება. აღნიშნული მოიცავს გამოყენების სცენარების დასანერგად ტექნოლოგიური და დიზაინის კომპონენტების განსაზღვრას და შესაბამისი პოტენციური სთეიქჰოლდერების იდენტიფიკაცია/მოზიდვას. 2023 წელს სებ-სა და ციფრული ევროს ასოციაციას შორის გაფორმდა ორმხრივი მემორანდუმი, რომლის ფარგლებშიც მოხდება ციფრული ვალუტების შესახებ ცოდნის გაზიარება, ინოვაციურ პროექტებზე მუშაობა და ერთობლივ საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება, რაც მიზნად ისახავს ციფრული ვალუტების მიმართ ცნობიერების ამაღლებას საზოგადოებაში. საერთაშორისო თანამშრომლობა ევროკავშირის Twinning-ის პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ პარლამენტის წევრის საბიუჯეტო კალენდარი ევროკავშირის Twinning-ის პროექტის მხარდაჭერით კომიტეტმა დაასრულა მუშაობა პარლამენტის წევრის საბიუჯეტო კალენდრის შედგენაზე, მიზანი იყო პარლამენტის წევრებისა და სხვა რომლის დაინტერესებული პირებისათვის მარტივი და გასაგები ფორმით ინფორმაციის მიწოდება საბიუჯეტო პროცესზე, კერძოდ: სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის წარდგენის, განხილვის, დამტკიცების, ბიუჯეტის შესრულების, ანგარიშგებისა და კონტროლის საკვანძო თარიღების შესახებ, ასევე კალენდარში მოცემულია ინფორმაცია საბიუჯეტო პროცესებთან დაკავშირებული სხვა ყველა მნიშვნელოვანი თარიღის შესახებ, შესაბამისი განმარტებებით. ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დემოკრატიული მმართველობა USAID-ის პროგრამის ხელშეწყობით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატში სტაჟირება გაიარეს კონკურსის წესით შერჩეულმა წარმატებულმა სტუდენტებმა, რომლებიც ორგანიზაციული და შინაარსობრივი თვალსაზრისით დახმარებას უწევდნენ კომიტეტის აპარატს აუდიტის ჯგუფის სხდომებისა და რეკომენდაციების მონიტორინგის განხორციელებაში, ასევე სხვადასხვა საკითხებზე სათანადო დოკუმენტაციის მომზადებაში. 81 საერთაშორისო თანამშრომლობის ფარგლებში შემდგარი შეხვედრები 29 იანვარი 2024 • ბორჯომში პარლამენტის საფინანსო - საბიუჯეტო კომიტეტის, პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის, დარგობრივი კომიტეტებისა და პარლამენტის კვლევითი ცენტრის თანამშრომლებისთვის, TWINNG -ის პროექტის ფარგლებში, სემინარი გაიმართა. 13 თებერვალი 2024 • პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ მონაწილეობა მიიღო სემინარში, სადაც საქართველოში ფისკალური საბჭოს ჩამოყალიბების შესაძლებლობები განიხილეს. შეხვედრა TWINNG- ის პროექტის ფარგლებში გაიმართა, სადაც მოწვეულ ევროკავშირის ექსპერტებთან ერთად მოსაზრებები გაცვალეს. შეხვედრას ასევე ესწრებოდნენ: საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის კაბინეტის მოადგილეები გიორგი წევრი ალექსანდრე უფროსი ლევან კაკაურიძე, ეკა რაქვიაშვილი, პარლამენტის მახაშვილი, ფინანსთა გუნცაძე, გენერალური მინისტრის აუდიტორის მოადგილე სოფიო დვალიშვილი, ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტი ეკატერინე მიქაბაძე, საბიუჯეტო ოფისის ხელმძღვანელი ანდრია გვიდიანი, საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლები და ექსპერტები. • 27 თებერვალი 2024 პაატა კვიჟინაძე აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) „საჯარო მმართველობის პროგრამის“ ხელმძღვანელს რიჩარდ ჰეიზელვუდს შეხვდა, სადაც თანამშრომლობის საკითხები განიხილეს. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარემ მადლობა გადაუხადა USAID-ის „საჯარო მმართველობის პროგრამის“ ხელმძღვანელებს და შეთანხმდნენ, რომ სამომავლოდ თანამშრომლობა კიდევ უფრო აქტიურად გაგრძელდება და გაღრმავდება. • 2 მარტი 2024 პაატა კვიჟინაძე საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისიას შეხვდა. განიხილეს: საქართველოს მაკროეკონომიკური სტაბილურობა, ფისკალური და მონეტარული პოლიტიკა, ინფლაცია, საბანკო სექტორში არსებული მდგომარეობა. საუბარი შეეხო სახელმწიფო საწარმოებთან და ეროვნულ ბანკთან დაკავშირებულ შესაძლო საკანონმდებლო ინიციატივებს. • 23 მარტი 2024 82 პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ ეკონომიკური საბჭოს სხდომაში მიიღო მონაწილეობა. საბჭომ, რომელიც განახლებული ფორმატით წელს პირველად შეიკრიბა, ეკონომიკური მაჩვენებლების კუთხით არსებული პროგრესი და მიმდინარე მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტები განიხილა. • 7 აპრილი 2024 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ ეკონომიკური საბჭოს სხდომაში მიიღო მონაწილეობა. საბჭოს წევრებმა მიმდინარე ეკონომიკური საკითხები და სამომავლო გეგმები განიხილეს. • 21 აპრილი 2024 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ ეკონომიკურ საბჭოს სხდომაში მიიღო მონაწილეობა, სადაც სადაზღვევო სექტორსა და საპენსიო დაზღვევის სფეროში განსახორციელებელი რეფორმები, ენერგეტიკულ პროექტებში დაგეგმილი ინვესტიციები და საპრივატიზაციო გეგმები განიხილეს. • 22 აპრილი 2024 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე გოგი მეშველიანი თურქმენეთის საპარლამენტო დელეგაციის წევრებს შეხვდა. მხარეებმა საქართველოსა და თურქმენეთის პარლამენტების სტრუქტურული ორგანიზების საკითხებზე ისაუბრეს. განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის საქმიანობაზე. • 26 აპრილი 2024 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ „ბიზნეს ინსაიდერ საქართველოს“ ორგანიზებით, საქართველოს საინვესტიციო და საგადასახადო პოლიტიკის შესახებ გამართულ ეკონომიკურ ფორუმში მიიღო მონაწილეობა. საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ქვეყნის საინვესტიციო და საგადასახადო პოლიტიკაზე ისაუბრეს, მათ შორის აქცენტი გაკეთდა „საგადასახადო კოდექსში“ ახლად მიღებულ ცვლილებებზე, რომელიც შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე (ოფშორულ) ქვეყნებში რეგისტრირებული საწარმოების საქართველოში გადმოტანის შემთხვევაში დაბეგვრისგან გათავისუფლებას ითვალისწინებს. „შესაძლებლობა გვქონდა აღნიშნულ კანონზე ბიზნეს სექტორის წარმომადგენლებთან გვესაუბრა. მათ სრული მხარდაჭერა გამოხატეს. საინტერესო კითხვები და დისკუსია იყო, მსგავსი შეხვედრები საშუალებას გვაძლევს 83 დაინტერესებულ მხარეებს ობიექტური ინფორმაცია მივაწოდოთ“, - აღნიშნა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძემ. 4 ივნისი 2024 • პაატა კვიჟინაძემ საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისიის ახალ ხელმძღვანელთან, ალეხანდრო ჰაიდენბერგთან, გაცნობითი ხასიათის შეხვედრა გამართა. შეხვედრაზე საუბარი შეეხო სტაბილურობას, ფისკალურ და საქართველოს მაკროეკონომიკურ მონეტარულ პოლიტიკას, ინფლაციას, რეფინანსირების განაკვეთს, საბანკო სექტორში არსებულ მდგომარეობას. ასევე განიხილეს საქართველოსა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდს შორის მიმდინარე საკითხები. 13 ივნისი 2024 • დაძმობილების პროექტის დასკვნითი შეხვედრა გაიმართა პროექტის მთავარი ბენეფიციარებისა და დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით. შეხვედრის მიზანს პროექტის ძირითადი შედეგებისა და მიღწევების წარდგენა წარმოადგენდა. შეხვედრის დასრულებისას, ნიდერლანდების ფინანსებისა და ეკონომიკის აკადემიასა და საქართველოს პარლამენტს შორის, ურთიერთგაგების მემორანდუმს მოეწერა ხელი. 11 ივლისი 2024 • პაატა კვიჟინაძის ხელმძღვანელობით, საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომა გაიმართა. საბჭოს წევრებს სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსმა, დავით ონოფრიშვილმა სადაზღვევო სექტორის 2023 წლის ანგარიში და 2024 წლის 5 თვის შედეგები გააცნო. 24 ივლისი 2024 • პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე პაატა კვიჟინაძე ევროკავშირის საბიუჯეტო დახმარების პროგრამის „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა“ (EU4 Sustainable Governance and Resilience) შემფასებელი მისიის წარმომადგენლებს: მარკ ლიკის, ჟან ჩარლზ ამეელსის და დავით შოშიტაიშვილს შეხვდა. კომიტეტის თავმჯდომარემ ევროკავშირის შემფასებელთა მისიას, საფინანსო ზედამხედველობის გაძლიერების კუთხით, კომიტეტის 2023 წლის საქმიანობის შედეგები გააცნო. განსაკუთრებული აქცენტი პროგრამის მანდატიდან გამომდინარე, კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის 84 მუშაობის პრინციპზე გაკეთდა. მათ შორის ხაზგასმით აღინიშნა, რომ აუდიტის ჯგუფი სახელმწიფო აუდიტის მიერ წარმოდგენილ ცენტრალური დონის ყველა ანგარიშს იხილავს. ინსტიტუციური გაძლიერების მიმართულება ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ TWINNING ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ საქართველოს პარლამენტში ევროკავშირის პროგრამის „ეკონომიკური მმართველობა და ფისკალური ანგარიშვალდებულება (EU4 Economic Governance and Fiscal Accountability) ფარგლებში 2022 წლის ივნისიდან 2024 წლის ივნისამდე განხორციელდა. პროექტის მიზანს წარმოადგენდა ფისკალური მმართველობის გაძლიერება გაუმჯობესებული საბიუჯეტო პროცესით, გარე აუდიტით, დამოუკიდებელი მონიტორინგით, დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით და საჯარო ფინანსებზე ზედამხედველობით. ევროკავშირის დაძმობილების პროექტის პარტნიორებს საქართველოს პარლამენტის მხრიდან წარმოადგენდნენ: საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი და საბიუჯეტო ოფისი, ხოლო ევროკავშირიდან: ნიდერლანდების სამეფოს ფინანსური აკადემია, ნიდერლანდების პარლამენტის კვლევითი დეპარტამენტი. დაძმობილების პროექტი ორი კომპონენტისგან შედგებოდა: 1. პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის საქმიანობის გაუმჯობესება ინსტიტუციური შესაძლებლობებისა და ხილვადობის გაზრდით და 2. პარლამენტის საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის კომუნიკაციის გაუმჯობესება საბიუჯეტო პროცესის ძირითად მონაწილეებთან. კომპონენტი 2: პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის კომუნიკაციის გაუმჯობესება საბიუჯეტო პროცესის ძირითად მონაწილეებთან თავის მხრივ მოიცავდა ორ ქვეკომპონენტს: 2.1 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის პარლამენტის ეფექტიანობის კომიტეტებთან გაზრდა და და სხვა ინსტიტუტებთან თანამშრომლობის 2.2 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თანამშრომლობის გაუმჯობესება მოქალაქეებთან და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებთან. როგორც აღნიშნულ იქნა ევროკავშირის თვინინგის პროექტის 2024 წლის 20 სექტემბრის საბოლოო ანგარიშში, პროექტის მეორე კომპონენტის ფარგლებში დაგეგმილი ყველა ქვეკომპონენტი წარმატებით განხორციელდა; 2.1 ქვეკომპონენტის ფარგლებში შესრულდა 8 მიზანი, ხოლო 2.2 ქვეკომპონენტის ფარგლებში 4 მიზანი; 85 კერძოდ, 2.1 ქვეკომპონენტის ფარგლებში: 2.1.1 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის მიერ საპარლამენტო რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის გაუმჯობესება; 2.1.2 საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით პარლამენტის მიმართ ეროვნული ბანკის ანგარიშვალდებულების გაუმჯობესება; 2.1.3 საჭიროებათა მატრიცა, რომელიც განსაზღვრავს საბიუჯეტო პროცესის ყველა ეტაპზე ჩართულ შესაბამის ორგანოებს; 2.1.4 დამოუკიდებელ ინსტიტუტებზე ზედამხედველობის გაძლიერება; 2.1.5 საბიუჯეტო პროცესში ჩართული საპარლამენტო კომიტეტების წილი, რომლებმაც ტრენინგი საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით გაიარეს; 2.1.6 ზედამხედველობის ეფექტიანობისა და გამჭვირვალობის გაზრდის მიზნით დამოუკიდებელი ორგანოების ანგარიშების ანალიზი; 2.1.7 ფისკალური სტრატეგიის, ფისკალური რისკების, ბიუჯეტის შესრულების, საშუალო ვადიანი საბიუჯეტო ჩარჩოს, აუდიტის ანგარიშების და სხვა საკითხების სისტემატიურად განხილვის უზრუნველყოფის მიზნით, შესწორებული საპარლამენტო კალენდრის პროექტის მომზადება, 2.1.8 საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის სისტემის შესახებ გაიდლაინის მომზადება, რომლის გამოყენებაც ყველა დაინტერესებულ მხარეს შეეძლება. ხოლო, 2.2 ქვეკომპონენტის ფარგლებში: 2.2.1 სამოქალაქო გათვალისწინების საზოგადოების მიზნით, ორგანიზაციების საბიუჯეტო პროცესში მოსაზრებების ჩართულობის ინსტიტუციონალიზებული მექანიზმების დანერგვა; 2.2.2 პარლამენტში ბიუჯეტის შედგენის ყველა ეტაპზე სამოქალაქო საზოგადოების ეფექტიანი ჩართულობის გაუმჯობესება; 2.2.3 სამოქალაქო ორგანიზაციების ჩართულობის შესახებ ანგარიშის შემუშავება; 2.2.4 პარლამენტში, საბიუჯეტო პროცესებთან დაკავშირებულ საკითხებზე, სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების წარმომადგენლებისთვის ტრენინგებისა და/ან მათთან საინფორმაციო შეხვედრების ჩატარება; 2022 წლის ივნისიდან 2024 წლის ივნისის ჩათვლით თვინინგის პროექტისა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თანამშრომლობით კომპონენტი 2-ის ფარგლებში სულ განხორციელდა 22 აქტივობა. 86 მათ შორის 2022 წელს 8 აქტივობა: • პარლამენტის რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის თემასთან დაკავშირებით ნიდერლანდების პარლამენტისა და ფინანსური აკადემიის ექსპერტების მონაწილეობით განხორციელდა 1 ონლაინ შეხვედრა და 2 ვიზიტი საქართველოს პარლამენტში 2022 წლის ოქტომბერში (მიზანი 2.1.1); • საბიუჯეტო პროცესში მონაწილე ორგანიზაციების საჭიროებათა მატრიცის პროექტის ექსპერტების 1 ვიზიტი შესამუშავებლად განხორციელდა საქართველოს პარლამენტში 2022 წლის ნოემბერ-დეკემბერში (მიზანი 2.1.3) • საბიუჯეტო ზედამხედველობის საკითხებზე საპარლამენტო კომიტეტების აპარატის წარმომადგენლებისთვის გაიმართა 1 ონლაინ შეხვედრა და 2 ტრენინგი (მიზანი 2.1.5); • სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის ორგანიზაციების ინსტიტუციონალიზებული საბიუჯეტო მექანიზმების პროცესში დანერგვის მიზნით 1 ვიზიტი თბილისში. აღნიშნულ პერიოდში პროექტის ექსპერტებმა გამართეს შეხვედრები სხვადასხვა დაინტერესებულ მხარეებთან, მაგ: ეროვნული ბანკთან, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან, სამინისტროებთან, სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსა და საერთაშორისო დონორ ორგანიზაციებთან. დაძმობილების პროექტის ექსპერტების მიერ საანგარიშო პერიოდისთვის შემუშავებულ იქნა მისიის 2 ანგარიში გაუმჯობესების რეკომენდაციების ჩათვლით: 1.სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის მიერ საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის რეკომენდაციების მონიტორინგის გაუმჯობესება და 2. საქართველოს საბიუჯეტო პროცესში ძირითადი დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის გაუმჯობესება. დაძმობილების პროექტის მე-2 კომპონენტის ფარგლებში 2023 წელს 10 აქტივობა განხორციელდა: 1. 2023 წლის თებერვალში ნიდერლანდების ეროვნული ბანკისა და წარმომადგენლობითი პალატის ექსპერტების მონაწილეობით გაიმართა სემინარი თემაზე „ეროვნული ბანკის ანგარიშვალდებულება და გამჭვირვალობა საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისად. ექსპერტების მიერ შემუშავდა შესაბამისი რეკომენდაციები (მიზანი 2.1.2); 2. დამოუკიდებელ ინსტიტუტებთან განხორციელდა ნიდერლანდების თანამშრომლობის გაძლიერება წარმომადგენლობითი - პალატის ექსპერტთა ვიზიტი 2023 წლის მაისში. ექსპერტებმა შეხვედრები გამართეს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან, ეროვნულ ბანკთან ინსტიტუტებთან და ფინანსთა თანამშრომლობის სამინისტროსთან. დამოუკიდებელ გაძლიერების თავლსაზრისით 87 ექსპერტებმა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტს წარუდგინეს მისიის ანგარიში რეკომენდაციების ჩათვლით (მიზანი 2.1.4); 3. დოკუმენტების მიმოხილვა ზედამხედველობის და ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით განხორციელდა ნიდერლანდების წარმომადგენლობითი პალატის ექსპერტთა ვიზიტი 2023 წლის მაისში. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლები გაეცნენ დიუზენბერგის მეთოდს (მიზანი 2.1.6); 4. სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის გაუმჯობესების მიზნით, ნიდერლანდების წარმომადგენლობითი პალატის ექსპერტებმა 2023 წლის მაისში სამუშაო შეხვედრები და ვორკშოპი გამართეს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების და კომიტეტს წარუდგინეს რეკომენდაციების ანგარიში (მიზანი 2.2.3); 5. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თანამშრომლობის გაუმჯობესება მოქალაქეებთან და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან. ნიდერლანდების ფინანსთა სამინისტროს და ფინანსთა აკადემიის ექსპერტებმა 2023 წლის ივნისში კომიტეტის აპარატს მოქალაქეებთან და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან კომუნიკაციის ნიდერლანდური გამოცდილება გაუზიარეს (მიზანი 2.2.2); 6. 2023 წლის ივლისში განხორციელდა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის 10 თანამშრომლის სასწავლო ვიზიტი ნიდერლანდებში. სასწავლო ვიზიტის ფარგლებში გაიმართა შეხვედრები ნიდერლანდების საჯარო ფინანსების მართვის საკითხებზე მომუშავე ყველა მნიშვნელოვანი დაწესებულებების წარმომადგენლებთან, მაღალი რანგის ექსპერტებთან. კერძოდ, შეხვედრები ნიდერლანდების და ფინანსთა საქმიანი ვიზიტები სამინისტროში, განხორციელდა: ფინანსთა აკადემიაში, ნიდერლანდების პარლამენტის ქვედა და ზედა პალატაში და უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციაში (მიზანი 2.1.9); 7. 2023 წლის სექტემბერში თბილისში გაიმართა ტრენერთა ტრენინგი, რომელშიც საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების ღებულობდნენ მონაწილეობას. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებმა პარლამენტის სხვა კომიტეტების აპარატების თანამშრომლებს ჩაუტარეს ტრენინგი თემაზე „დიუზენბერგის მეთოდის გამოყენება სახელმწიფო ბიუჯეტის ანალიზის პროცესში“(მიზანი 2.1.5); 8. პარლამენტის საბიუჯეტო კალენდარის ვიზუალიზაციის მიზნით, ნიდერლანდების წარმომადგენელთა პალატის ექპერტებმა 2023 წლის ოქტომბერში კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებთან ერთად შეიმუშავეს დაინტერესებულ მხარეებზე მორგებული კალენდარის ვიზუალიზირებული ფორმის პროექტი (მიზანი 2.1.7); 9. 2023 წლის ოქტომბერში განხორციელდა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის, თავმჯდომარის მოადგილეების და კომიტეტის წევრების 88 სამუშაო ვიზიტი ნიდერლანდებში. ვიზიტის ფარგლებში გაიმართა შეხვედრები ნიდერლანდების პარლამენტის ზედა და ქვედა პალატის საფინანსო და ნიდერლანდების სახელმწიფო საბიუჯეტო ფინანსთა საბჭოს კომიტეტების მინისტრთან, ვიცე თავმჯდომარეებთან, გენერალურ პრეზიდენტთან და აუდიტორთან, ნიდერლანდების სტატისტიკის სამსახურის გენერალურ დირექტორთან (მიზანი 2.1.9). ვიზიტის დასრულების შემდეგ, საქართველოს პარლამენტის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აუდიტის ჯგუფის რეკომენდაციების ანგარიშების მიერ განმხილველი აუდიტის ანგარიშების შესრულების მონიტორინგის ნიდერლანდების ქვედა პალატის მუდმივმოქმედი საჯარო განხილვა და სისტემა (ARIS) სახსრების კომიტეტის სხდომაზე შეფასებული იქნა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო პრაქტიკა(იხ. კომიტეტის სხდომის ბმული). 10. 2023 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებმა მონაწილეობა მიიღეს ტრენინგში თემაზე: ევროკავშირის ეკონომიკური და ფისკალური მმართველობა. გარდა ამისა, 2023 წელს დაძმობილების პროექტის ფარგლებში საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებმა გაიარეს ტრენინგები ხარჯებისა და სარგებლიანობის ანალიზში, სახელმწიფო პროექტების ეფექტიანობის შეფასებაში, გენდერულ და მწვანე ბიუჯეტირებაში. 2024 წელს სულ განხორციელდა 4 აქტივობა: ⮚ 27-28 იანვარს გაიმართა გასვლითი ტრენინგი ბორჯომში საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის, პარლამენტის სხვადასხვა კომიტეტების აპარატების, საბიუჯეტო თანამშრომლების ოფისის მონაწილეობით და კვლევითი თემაზე: დეპარტამენტის „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“. ⮚ 7-8 თებერვალს გაიმართა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების ონლაინ შეხვედრა ნიდერლანდელ ექსპერტთან ინტერაქტიულ საბიუჯეტო კალენდარის შემუშავებასთან დაკავშირებით. ⮚ 29 აპრილიდან 2 მაისამდე გაიმართა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისა და ჯანდაცვის კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების ერთობლივი ტრენინგი თემაზე“ დუიზენბერგის მეთოდის გამოყენებით სახელმწიფო ბიუჯეტის შერჩეული პროგრამის გაანალიზება“. ⮚ აპირლსა და ივნისში გაიმართა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების ონლაინ შეხვედრები ნიდერლანდელ ექსპერტებთან 89 პარლამენტის წევრის საბიუჯეტო კალენდრის და საბიუჯეტო პროცესის ინფოგრაფიკის შემუშავებასთან დაკავშირებით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა დაძმობილების პროქტის ჰოლანდიელ და ავსტრიელ ექსპერტებთან თანამშრომლობით 2023წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოში ფისკალური საბჭოს შექმნის საკითხზე, რომელიც წარმოადგენს ევროკავშირის საბიუჯეტო დახმარების პროგრამის „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) ერთ-ერთ ვალდებულებას. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით 2023 წელს საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარემ და კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებმა შეხვედრები გამართეს ავსტრიის საბიუჯეტო ოფისის უფროსთან, ნიდერლანდების სახელმწიფო საბჭოს უფროს მრჩეველთან და დაძმობილების პროექტის კომპონენტის ლიდერთან. პროექტის ფარგლებში 2024წელსაც გაგრძელდა აღნიშნულ საკითხზე მუშაობა. კერძოდ, 2024წლის თებერვალში გაიმართა პროექტის ექსპერტთა ჯგუფის შეხვედრები საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის კომიტეტის თანამშრომლებთან. თავმჯდომარესთან ასევე, აღნიშნულ და საკითხთან დაკავშირებით 13 თებერვალს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის, საბიუჯეტო ოფისის, ფინანსთა სამინისტროს, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და ეროვნული ბანკის მონაწილეობით გაიმართა სემინარი თემაზე: დამოუკიდებელი ფისკალური საბჭო საქართველოში, რომელზეც წარმოდენილ იქნა პროექტის ექსპერტთა ჯგუფის მიერ მომზადებული ანგარიში და რეკომენდაციები. დაძმობილების პროექტის ექსპერტების მიერ 2022წლის ივნისიდან 2024წლის ივნისამდე სულ შემუშავებულ იქნა მისიის 12 ანგარიში გაუმჯობესების რეკომენდაციების ჩათვლით: 1. რეკომენდაციები დამოუკიდებელ ინსტიტუციებთან თანამშრომლობის გაძლიერების შესახებ 2. დოკუმენტების მიმოხილვა ზედამხედველობის და ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, 3. საქართველოს საბიუჯეტო პროცესში ძირითადი დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის გაუმჯობესება, 4. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თანამშრომლობის გაუმჯობესება მოქალაქეებთან და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან, 5. საბიუჯეტო პროცესში სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა, 6. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლების სასწავლო ვიზიტი ნიდერლანდებში, 7. პარლამენტის კომიტეტების აპარატების თანამშრომლების ტრენინგი თემაზე „დიუზენბერგის მეთოდის გამოყენება სახელმწიფო ბიუჯეტის ანალიზის პროცესში“, 8. პარლამენტის საბიუჯეტო კალენდარის ვიზუალიზაცია, 9. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის, თავმჯდომარის მოადგილეების და წევრების სამუშაო ვიზიტი ნიდერლანდებში, 10. ევროკავშირის ეკონომიკური და ფისკალური მმართველობა, 90 11. დიუზენბერგის მეთოდის დანერგვის საპილოტე პროექტი, 12. 2026 წლისთვის დამოუკიდებელი ფისკალური ინსტიტუციის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით კანონპროექტის შემუშავების შესახებ რეკომენდაციები 2024წ. 13 ივნისს გაიმართა დაძმობილების პროექტის დახურვის ღონისძიება, რომელზეც საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აპარატის უფროსმა და საბიუჯეტო ოფისის ხელმძღვანელმა ხელი მოეწერეს ნიდერლანდების ფინანსთა აკადემიასთნ შემდგომი თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმებას. საერთაშორისო ურთიერთობები ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance and Resilience) 2023-2026 ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU4 Sustainable Governance საქართველოს შორის and 2023 Resilience) წარმოადგენს ევროკავშირსა და წლის 17 აგვისტოს გაფორმებულ საფინანსო შეთანხმებას, რომელიც გლობალური ევროპის ძირითადი აქტის - „მეზობლობა, განვითარება და საერთაშორისო თანამშრომლობა“ ფარგლებში 2023-2026 წლებში განხორციელდება. საფინანსო შეთანხმების მთლიანი მოცულობა 24 მილიონ ევროს შეადგენს და მოიცავს 2 კომპონენტს: 1) საბიუჯეტო დახმარებას - 12 მილიონ ევროს და დამატებითი მხარდაჭერის კომპონენტს - მაქსიმუმ, ასევე, 12 მილიონი ევროს ოდენობით. საფინანსო შეთანხმებით 2023-2026 წლების მიხედვით განსაზღვრულია საბიუჯეტო დახმარების 7 ინდიკატორი. მე-7 ინდიკატორის „საფინანსო ზედამხედველობის გაძლიერება“ შესრულებაზე პასუხისმგებელია საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი. აღნიშნული ინდიკატორი მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს: • საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფი 2023 წლის საგაზაფხულო და საშემოდგომო სამოქალაქო საზოგადოების და სხვა მონაწილეობით სისტემატიურად სესიის განმავლობაში დაინტერესებული იხილავს სახელმწიფო მხარეების აუდიტის სამსახურის ანგარიშებს ( 2023 წ. ვალდებულება). • 2023 წლის პარლამენტისთვის წარდგენილი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განხილვა გახორციელდება ანგარიშების მიღებიდან 6 თვის განმავლობაში 2024 წლის. საგაზაფხულო სესიის დასრულებამდე (2024 წლის ვალდებულება). • ფისკალური საბჭო ფუნქციონირებს და წარმოადგენს საჯარო ფინანსების მართვის სისტემის შემადგენელ ნაწილს არა ევრო ზონის ევროკავშირის 91 წევრი სახელმწიფოების მოთხოვნების შესაბამისად (2026 წლის ვალდებულება). საფინანსო-საბიუჯეტო ვალდებულებები კომიტეტის წარმატებით მიერ შესრულებულია . 2023-2024 საფინანსო 1 წლების შეთანხმების აღნიშნული ინდიკატორის 2023-2024 წლების ვალდებულებები თანხვედრაშია ევროკავშირისა და მსოფლიო ბანკის სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების დადგენილია შეფასების საპარლამენტო (PEFA-ს) კონტროლის კომპონენტებთან, რომლებიც შეფასებისთვის( Performance Indicator(PI) 31). PEFA-ს 2022 წლის გლობალური ანგარიშის მიხედვით საქართველომ 31 ინდიკატორიდან 20 ინდიკატორში(PI) უმაღლესი (A) შეფასება მიიღო.. უმაღლესი A შეფასება მიიღო ინდიკატორმა PI-31- აუდიტის ანგარიშებზე დაყრდნობით საპარლამენტო კონტროლის განხორციელება. საფინანსო-საბიუჯეტო თვალსაზრისით კომიტეტი საქართველოს ახორციელებს პარლამენტის საფინანსო კონტროლის რეგლამენტით დადგენილ უფლებამოსილებებს, მათ შორის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშებზე დაყრდნობით მთავრობაზე ზედამხედველობის განხორციელებასთან მიმართებით და შესაბამისად უზრუნველყოფს მიღწეული მაღალი შედეგების შენარჩუნებას. ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ ევროკავშირის დაძმობილების პროექტი „საჯარო ფინანსებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერება“ საქართველოს პარლამენტში ევროკავშირის პროგრამის „ეკონომიკური მმართველობა და ფისკალური ანგარიშვალდებულება (EU4 Economic Governance and Fiscal Accountability) ფარგლებში 2022 წლის ივნისიდან 2024 წლის ივნისამდე განხორციელდა. პროექტის მიზანს წარმოადგენდა ფისკალური მმართველობის გაძლიერება გაუმჯობესებული საბიუჯეტო პროცესით, გარე აუდიტით, დამოუკიდებელი მონიტორინგით, დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით და საჯარო ფინანსებზე ზედამხედველობით. ევროკავშირის დაძმობილების პროექტის პარტნიორებს საქართველოს პარლამენტის მხრიდან წარმოადგენდნენ: საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი და საბიუჯეტო ოფისი, ხოლო ევროკავშირიდან: ნიდერლანდების სამეფოს ფინანსური აკადემია, ნიდერლანდების პარლამენტის კვლევითი დეპარტამენტი. დეტალური ინფორმაცია იხილეთ ანგარიშში „კომიტეტთან არსებული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფის საქმიანობა“ 1 92 ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) საჯარო მმართველობის პროგრამა 2022-2027 USAID-ის პროგრამა მიზნად ისახავს საქათველოს მთავრობასთან თანამშრომლობას, რათა უზრუნველყოს მოქალაქეების მიმართ პასუხისმგებელი მმართველობა, რომელიც ეფუძნება უფრო მეტ ანგარიშვალდებულებას, გამჭვირვალობასა და ინსტიტუციურ დამოუკიდებლობას. პროგრამა გააძლიერებს ანგარიშვალდებულების სისტემებს, პროცედურებსა და მექანიზმებს როგორც მმართველ, ისე დამოუკიდებელი ზედამხედველობის ინსტიტუტებში და მათ უნარს, მოემსახურონ და ეფექტიანად დაუკავშირდნენ საზოგადოებას. ეს მოიცავს მოქალაქეებზე პასუხისმგებელი მმართველობის „მოთხოვნის მხარის“ გაძლიერებას, და საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოებისა და კერძო სექტორის უფლებამოსილებას, მოითხოვონ ანგარიშვალდებულება. მმართველობითი პროგრამა პირდაპირ ინსტიტუტების თანხვედრაშია აშშ-ს ადმინისტრაციის ინიციატივასთან, რომელიც დემოკრატიის გადახალისებას გულისხმობს, რაც წარმოადგენს პოლიტიკის მიღწევებისა და საგარეო დახმარების პროგრამების ახალ საეტაპო ნაკრებს. აღნიშნული მნიშვნელოვნად გააფართოებს და განაახლებს აშშ-ს მთავრობის დემოკრატიის გაძლიერების მუშაობას მიმართულებით, ისევე როგორც ადამიანის უფლებების დაცვას გლობალურად. ზემოთაღნიშნულის შესაბამისად პროგრამა მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს: • საჯარო მმართველობის ორგანიზაციების გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების გაზრდა • ზედამხედველობის განმახორციელებელი ინსტიტუციების ეფექტიანობის და დამოუკიდებლობის გაზრდა • მოქალაქეთა მოთხოვნების გაუმჯობესება მთავრობის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის ანგარიშვალდებულების მიმართ. USAID-ის პროგრამის ხელშეწყობით აპარატში 2023 წლის სექტემბრიდან 2024 წლის სექტემბრამდე სტაჟირება გაიარეს კონკურსის წესით შერჩეულმა წარმატებულმა ორგანიზაციული სტუდენტმა, რომლებიც და შინაარსობრივი თვალსაზრისით დახმარებას უწევდნენ კომიტეტის აპარატს კანონპროექტებთან დაკავშირებით სხვადასხვა ინფორმაციის მოძიებაში, აუდიტის ჯგუფის სხდომების, სათანადო დოკუმენტაციის მომზადებასა და რეკომენდაციების მონიტორინგის განხორციელებაში. სხვა სპეციფიური საქმიანობა 93 • საქართველოს მთავრობის დადგენილების პროექტი „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“. საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა 2024 წლის 11 დეკემბერს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კომიტეტის სხდომაზე განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ მიმდინარე წლის 5 დეკემბრის N08-02/89896 წერილით საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტში შესათანხმებლად წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის დადგენილების პროექტი „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“. დადგენილების პროექტის თანახმად, მცირე ბიზნესის განხორციელების ფარგლებში მიღებულ შემოსავალში არ ჩაითვლება სამშენებლო მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, თუ აღნიშნული მომსახურების მიმღებს წარმოადგენს საწარმო, ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი. შესაბამისად ასეთი შემოსავალი 1%-ის ნაცვლად დაიბეგრება საშემოსავლო გადასახადის 20%იანი განაკვეთით. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი ეთანხმება წარმოდგენილ საქართველოს მთავრობის დადგენილების პროექტით შემოთავაზებულ ცვლილებას, იმ პირობით, რომ დადგენილების ამოქმედების თარიღი შეიცვალოს 2025 წლის 1 იანვარის ნაცვლად 2025 წლის 1 თებერვლით. დროებითი კომისიები საფინანსო-საბიუჯეტო გამომდინარე, საქართველოს კომიტეტმა კანონმდებლობის პარლამენტის რეგლამენტის, მოთხოვნებიდან „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონების შესაბამისად, 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში უზრუნველყო საქართველოს ეროვნული ბანკის ანგარიშგების გარე აუდიტისა და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფინანსური აუდიტის განსახორციელებლად პარლამენტისთვის 4 უმსხვილესი აუდიტორული ფირმების სიის წარდგენა. საქართველოს პარლამენტის დადგენილებით შექმნილმა საკონკურსო კომისიებმა კონკურსის შედეგად გამოავლინეს: შპს „KPMG Georgia“ საქართველოს ეროვნული ბანკის 2024-2025 წლების ანგარიშგების გარე აუდიტის განმახორციელებელ დამოუკიდებელ აუდიტორულ ფირმად. ხოლო სახელმწიფო 94 აუდიტის სამსახურის 2024-2025 წლების ფინანსურ აუდიტის განსახორციელებლად – შპს „ფრაპერს საქართველო“. კომიტეტის საქმიანობის ანგარიში საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, კომიტეტმა მოამზადა და პარლამენტს წარუდგინა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის მიერ 2024 წელს გაწეული საქმიანობის წერილობითი ანგარიში. საქართველოს მთავრობის კანონშემოქმედებითი მოკლევადიანი საქმიანობის გეგმა კომიტეტმა შეისწავლა და გაანალიზა საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტში საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიისათვის წარმოდგენილი საქართველოს მთავრობის კანონშემოქმედებითი მოკლევადიანი საქმიანობის გეგმა. რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემა (ARIS) პარლამენტის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე ზედამხედველობაა და ამ საკითხში ძალიან დიდი როლი აქვს აუდიტის სამსახურს, რომელიც აქტიურად მუშაობს საქართველოს პარლამენტში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემის (ARIS)-ის დანერგვასთან დაკავშირებით. სისტემა ხელს შეუწყობს მონეტარული, სახელმწიფო სერვისების ხარისხის, საკადრო რესურსების, აქტივების და ფინანსური სისტემის მართვის გაუმჯობესებას, ასევე სარგებელს მოიტანს შიდა კონტროლის მექანიზმების, კანონის აღსრულების და სოციალური სარგებლის ზრდის მიმართულებით. ARIS სისტემის საქართველოს დანერგვით, პარლამენტისა და თვისობრივად სახელმწიფო ახალ დონეზე აუდიტის გადავა სამსახურის თანამშრომლობა და მათი ერთობლივად მუშაობის შედეგად რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გაიზრდება. 95