„ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ"

proeqti kanoni birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sesaxeb Tavi I muxli 1. kanonis regulirebis sfero 1. es kanoni aregulirebs samarTlebriv urTierTobebs saxelmwifo xelisuflebis organoebsa da fizikur da iuridiul pirebs Soris, romlebic ewevian birTvul da radioaqtiur masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan dakavSirebul saqmianobas, axorcieleben birTvuli masalebis da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebis usafrTxoebis (daculobis) RonisZiebebs. 2. kanoni adgens: a) radiaoqtiur masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan dakavSirebuli saqmianobis da radiaciuli dasxivebis gamomwvevi nebismieri sxva saqmianobis ganxorcielebis usafrTxoebis principebs; b) maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebisagan adamianisa da garemos dacvis sistemas; g) radiaciuli avariuli sitauciis Sedegad radiaciuli dasxivebis Semcirebis RonisZiebebis gatarebis valdebulebebs; d) radioaqtiur narCenebTan usafrTxo mopyrobis valdebulebebs; e) SesaZleblobis farglebSi bunebrivi radiaciuli dasxivebis Semcirebis RonisZiebebis SemuSavebisa da ganxorcielebis valdebulebebs; v) saxelmwifo kontrolsa da zedamxedvelobas radioaqtiur masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan dakavSirebul da radiaciuli dasxivebis gamomwvev Semdegi saxis birTvul da radiaciul saqmianobebze (garda samxedro miznebiT maionebeli wyaroebis gamoyenebisa): v.a) radioaqtiuri masalebis warmoebaze, flobaze, Senaxvaze, gamoyeneba/moxmarebaze, importze, eqsportze, tranzitze, transportirebaze, agreTve birTvuli teqnologiebis da birTvuli teqnologiuri siaxleebis eqsport-importze; v.b) birTvuli da radiaciuli obieqtebisTvis miwis nakveTis SerCevaze, daproeqtebaze, radiaciuli usafrTxoebis Sefasebaze, saqmianobis an saqmianobis proeqtis modifikaciaze, eqspluataciidan gamoyvanasa da birTvuli da radiaciuli obieqtebis dekomisiaze; 1 v.g) radioaqtiuri narCenebis gadamuSavebaze, Senaxva/dasawyobebasa da ganTavsebaze; v.d) maionebeli gamosxivebis wyaroebis gamoyenebaze samedicino, samrewvelo da samecniero-kvleviT sferoebSi; v.e) maionebeli gamosxivebis wyaroebTan dakavSirebul nebismieri sxva saqmianobaze (maT Soris obieqtebis eqsploataciaSi SeyvanasTan, maT momsaxurebasTan, wiaRiseulis mopovebasTan dakavSirebul saqmianobaze, ukontrolo radioaqtiur wyaroebTan dakavSirebul sakiTxebze). 3. es kanoni ar vrceldeba regulirebidan amoRebul, ganTavisuflebul da gamoricxul radioaqtiur wyaroebsa da saqmianobebze, romelTa doneebi dgindeba normatiuli aqtiT “radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisas”. maregulirebel organos aqvs ufleba gansakuTrebul SemTxvevebSi, gamomdinare realuri situaciidan, daadginos am doneebis gansxvavebuli sidideebi mocemuli SemTxvevisaTvis. muxli 2. kanonis miznebi da amocanebi 1. kanonis miznebia: a) uzrunvelyos birTvuli masalebis, Sesabamisi mowyobilobebisa da teqnikis mSvidobiani gamoyeneba maTi gauvrceleblobis reJimis dacviT; b) daadginos birTvul masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan usafrTxo muSaobis ZiriTadi moTxovnebi; g) uzrunvelyos prevencia da aRkveTos birTvul masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan dakavSirebuli yvela ukanono saqmianoba saqarTvelos kanonmdeblobisa da saqarTvelos mier saerTaSoriso xelSekrulebebiT nakisri valdebulebebis Sesabamisad; d) uzrunvelyos radioaqtiur masalebTan da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebTan dakavSirebuli yvela saxis saqmianobis usafrTxoeba da maTi gamoyeneba mxolod mSvidobiani mizniT, daicvas adamiani da garemo maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebisagan saqarTvelos konstituciis, saqarTvelos kanonmdeblobisa da saqarTvelos mier saerTaSoriso xelSekrulebebiT nakisri valdebulebebis Sesabamisad. 2. kanonis amocanaa: uzrunvelyos saqarTvelos teritoriaze birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebis Sesruleba saerTaSoriso standartebTan harmonizaciis gziT. muxli 3. terminTa ganmartebani 1. avariuli situaciis zona – gansazRvruli zona, sadac xorcieldeba gansakuTrebuli zomebi radiaciuli avariis Sedegebis Sesamcireblad birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis moTxovnaTa Sesabamisad. 2 2. avtorizacia – birTvuli da radiaciuli saqmianobis ganxorcielebisaTvis, maregulirebeli organos mier uflebamosilebis miniWebis mizniT Sesabamisi dokumentis gacemis procedura (licenziebisa da nebarTvebis gacema); 3. birTvuli gauvrceleblobis garantiebi _ valdebulebaTa sistema, romelsac safuZvlad udevs SeTanxmeba atomuri energiis saerTaSoriso saagentosa (IAEA) da mis wevr qveyanebs Soris, romlis Tanaxmadac wevrma qveyanam ar unda gamoiyenos birTvuli masalebi samxedro miznebiT da romlis Tanaxmadac atomuri energiis saerTaSoriso saagento uflebamosilia gaakontrolos wevri saxelmwifos mxridan am xelSekrulebiT aRebuli valdebulebebis Sesruleba. 4. birTvuli da radiaciuli obieqti _ obieqti (nagebobebisa da aRWurvilobis CaTvliT), sadac xorcieldeba maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyroba. 5. birTvuli da radiaciuli usafrTxoeba _ organizaciuli da teqnikuri zomebis erToblioba, romelic uzrunvelyofs adamianis da garemos dacvas maionebeli gamosxivebis zemoqmedebisagan. 6. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefaseba _ licenzirebadi saqmianobis birTvuli da radiaciul usafrTxoebis uzrunvelyofis yovlismomcveli Sefaseba. 7. birTvuli (xleCadi) masala _ urani – 233; urani-235 an 233-iT gamdidrebuli urani; am izotopebis Semcveli urani, romlis Semadgenloba emTxveva bunebrivs, magram ar warmoadgens madans an madnis narCens; gaRaribebuli urani; plutoniumi, garda plutonium – 238-isa, romelSic izotopuri koncentracia aRemateba 80%-s; Toriumi metaluri, Senadnobis, sinjis, qimiuri minarevis an koncentratis saxiT. nebismieri masala, romelic xdeba xleCadi mis SemadgenlobaSi myofi izotopebis neitronebTan urTierTqmedebisas, da romelic warmoqmnis maionebel gamosxivebas birTvuli xleCadi procesis dros; 8. bunebrivi gamosxiveba _ bunebaSi arsebuli radionuklidebis gamosxivebis da kosmosuri gamosxivebis erToblioba. 9. dakvirvebis zona – zona, romelic ar warmoadgens sakontrolo zonas da sadac xorcieldeba profesiuli dasxivebis monitoringi, miuxedavad radiaciuli dacvisa da usafrTxoebis specialuri moTxovnebis ararsebobisa. 10. dasaSvebi dozuri zRvari – individis mier praqtikuli saqmianobis ganxorcielebis Sedegad maionebeli gamosxivebis miRebuli dozis zRvruli mniSvneloba, romelic ar unda iyos gadametebuli. 11. dekomisia – administraciul da teqnikur RonisZiebaTa erToblioba, romelic gamiznulia obieqtis (garda radioaqtiuri narCenebis samarxisa, im obieqtebisa sadac 3 ganlagebulia maionebeli gamosxivebis magenerirebeli mowyobilobebi, samTo mrewvelobis narCenisa da radioaqtiuri wyaroebis gadamuSavebis im sawarmoebisa, romlebmac SeiZlebaSewyviton saqmianoba dekomisirebis gareSe) mTlianad an nawilobriv maregulibeli kontrolidan gamoyvanisTvis; 12. kvalificiuri eqsperti _ fizikuri piri, romelic Sesabamisi struqturebisgan miRebuli sertifikatis, profesiuli licenziis an akademiuri kvalifikaciisa da gamocdilebis safuZvelze, dadgenili wesiT, aRiarebulia Sesabamis sferoSi eqspertizis Catarebis uflebis mqone pirad. 13. maionebeli gamosxiveba – gamosxiveba, romelsac gaaCnia garemoSi ionuri wyvilebis warmoqmnis unari. 14. maionebeli gamosxivebis generatori – danadgari, aseve misi nawilebi, romlebic ar Seicaven radioaqtiur masalebs, magram teqnikuri monacemebis safuZvelze SeuZliaT maionebeli gamosxivebis generireba; 15. maionebeli gamosxivebis wyaro _ radioaqtiuri nivTiereba, misi Semcveli an magenerirebeli mowyobiloba, romelic asxivebs an aqvs unari dasxivebisas gamiowvios nivTierebis ionizacia. 16. maregulirebeli kontroli _ maregulirebeli organos mxridan birTvuli da radiaciuli obieqtebis an saqmianobis kontrolisa da regulirebis nebismieri forma, romlis mizania maionebeli gamosxivebisagan dacvis an/da radioaqtiuri wyaroebis usafrTxoebis da daculobis arsebul moTxovnebTan Sesabamisobis dadgena. 17. maregulirebeli organo _ saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis saministro. 18. monitoringis zona _ zona, romlis sxvadasxva ubnebze warmoebs dasxivebis dozisa da dabinZurebis donis gazomva, dasxivebis kontrolis an/da Sefasebis mizniT. 19. mosaxleobis dasxiveba _ fizikuri pirebis dasxiveba maionebeli wyaros zemoqmedebis Sedegad, profesiuli, samedicino da adgilobrivi bunebrivi normaluri fonuri gamosxivebiT ganpirobebuli dasxivebis garda. 20. muSaki _ nebismieri fizikuri piri, romelic am kanoniT regulirebad saqmianobis farglebSi muSaobs maionebel gamosxivebasTan. 21. operatori _ nebismieri fizikuri an iuridiuli piri, romelsac wardgenili aqvs gancxadeba an Setyobineba am kanoniT regulirebad saqmianobis ganxorcielebaze uflebamosilebis misaRebad an miRebuli aqvs amgvari ufleba. 22. profesiuli dasxiveba _ muSakis mier profesiuli saqmianobis ganxorcielebis dros miRebuli dasxiveba, garda regulirebidan gamoricxuli gamosxivebisa da regulirebidan 4 ganTavisuflebuli wyaroebidan an saqmianobis Sedegad miRebuli dasxivebisa. 23. radiaciuli dacvis programa _ licenziis maZieblis an licenziis mflobelis mier warmodgenili im dokumentebis erToblioba, romelic adasturebs warmomdgenis mier konkretuli saxeobis birTvuli da radiaciuli saqmianobis am kanoniT gansazRvruli radiaciuli usafrTxoebis RonisZiebebis uzrunvelyofis garantiebs. 24. radiaciuli avaria _ nebismieri moulodneli SemTxveva, obieqtis marTvaSi daSvebuli Secdomebis, aRWurvilobis gaumarTavobisa da sxva darRvevebis CaTvliT, romelTa Sedegebis ugulvebelyofa SeuZlebelia radiaciuli dacvis da usafrTxoebis TvalsazrisiT. radiaciuli avaria SesaZlebelia iyos saobieqto, adgilobrivi, erovnuli an transsasazRvro masStabis. 25. radiaciuli dasxiveba _ qmedeba an pirobebi, romlis drosac adamiani imyofeba maionebeli gamosxivebis zemoqmedebis qveS. radiaciuli dasxiveba SeiZleba iyos garegani (dasxiveba sxeulis gareT arsebuli wyaroebidan) da Sinagani (dasxiveba sxeulis SigniT arsebuli wyaroebidan). 26. radiaciuli incidenti nebismieri daugegmavi SemTxveva, romelic ganpirobebulia operatoris SecdomiT, mowyobilobis gaumarTavobiT gamowveuli SemTxveviT; winasaavario situacia, radioaqtiuri wyaros dakargva, unebarTvo qmdeba, rogorc winaswarganzraxuli, ise uneblie, romelTa Sedegebis ugulebelyofa SeuZlebelia birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis uzrunvelyofis TvalsazrisiT. 27. radiaciuli riski _ safrTxis, saSiSroebis, arsebuli an potenciuri dasxivebis Sedegad warmoqmnili mavne Sedegebis albaToba. 28. radioaqtiuri dabinZureba _ nebismier zedapirze, myar, Txevad an airovan masalebSi radioaqtiuri nivTierebebis arseboba, sadac maTi arseboba ar aris mosalodneli da sasurveli, aseve procesebi, romlebic xels uwyoben mis Semdgom ganviTarebas. 29. radioaqtiuri narCeni _ radioaqtiuri masala, romlis Semdgomi gamoyeneba ar aris gaTvaliswinebuli. 30. radioaqtiuri nivTiereba – nivTiereba (radioaqtiuri wyaro an masala), romelic Cveulebriv pirobebSi warmoadgens maionebeli gamosxivebis wyaros. 31. regulirebidan gamoricxvaF – dasxivebis gansakuTrebuli kategoriebis gamiznuli gamoricxva kontrolis sferodan. amgvari dasxiveba aRiniSneba terminiT gamoricxuli dasxiveba. 32. regulirebidan amoReba – maregulirebeli organos mier radioaqtiuri masalebis an birTvuli da radiaciuli 5 obieqtebis amoReba Semdgomi regulirebis sferodan daSvebuli saqmianobebis farglebSi; 33. regulirebidan amoRebis done _ maregulirebeli organos mier dadgenili done, gamoxatuli kuTri aqtivobis an sruli (mTliani) aqtivobis erTeulebSi, romlis miRwevisas an am doneze ufro dabali maCveneblis arsebobisas radiaciuli wyaro SesaZlebelia amoRebuli iqnas regulirebidan. 34. regulirebidan ganTavisufleba _ SemTxveva, rodesac usafrTxoebis normebis zogierTi moTxovnebi SeiZleba ugulebelyofil iqnas. 35. regulirebidan ganTavisuflebis done _ maregulirebeli organos mier dadgenili sidide, gamosaxuli kuTri aqtivobis, sruli aqtivobis, dozis simZlavris an radiaciuli energiis erTeulebSi, romlis miRwevisas an romlis qvemoT radiaciuli wyaro SesaZlebelia amoRebul iqnes kontrolis sferodan; 36. sagangebo situacia - obieqtze, garkveul teritoriaze an akvatoriaSi bunebrivi movlenebis, stiqiuri ubedurebis, xanZris, avariis, katastrofis an sxva saxis ubedurebebis, agreTve dazianebis sabrZolo saSualebaTa gamoyenebis Sedegad warmoqmnili situacia, rodesac irRveva adamianTa cxovrebisa da saqmianobis normaluri pirobebi, safrTxe emuqreba maT sicocxlesa da janmrTelobas, zaraldeba mosaxleoba da ziandeba bunebrivi garemo; 37. avariuli dasxiveba – nebismieri fizikuri piris mier miRebuli dasxiveba sagangebo situaciis dros. sagangebo situaciis Sedegebis Serbilebis RonisZiebebSi monawile pirebisTvis igi warmoadgens sagangebo situaciiT ganpirobebuli aragegmiuri da muSaobis normalur pirobebSi miRebuli dasxivebis jamur mniSvnelobas. 38. sakontrolo zona _ gansazRvruli zona, romelSic, profesiuli dasxivebis kontrolis mizniT (dasxiveba miRebuli obieqtis normaluri muSaobis reJimSi), SemoRebulia an SesaZlebelia SemoRebul iqnas dacvis specialuri zomebi an usafrTxoebis moTxovnebi, raTa normalur samuSao pirobebSi Tavidan iqnas acilebuli dabinZurebis gavrceleba da dasxiveba, aseve moxdes potenciuri dasxivebis donis SezRudva. 39. samedicino dasxiveba _ dasxiveba, romelsac iRebs: pacienti samedicino diagnostikisa an mkurnalobis dros; pirebi, romlebic gamiznulad da nebayoflobiT exmarebian pacients komfortuli pirobebis SeqmnaSi (garda profesionaluri dasxivebis qveS myofi pirebisa); aseve studentebi da moxaliseebi, romlebic swavlebis farglebSi CarTulni arian mediko-biologiur programebSi. 40. ukontrolo (upatrono) radioaqtiuri wyaro _ radioaqtiuri wyaro, romelic ar imyofeba saxelmwifo kontrolis qveS (es 6 wyaro an arasdros iyo maregulirebeli kontrolis qveS, an iqna mitovebuli, dakarguli, gadaadgilebuli an/da masze ganxorcielda ukanono qmedeba). 41. fizikuri dacva _ avtorizebul obieqtebze maionebeli gamosxivebis wyaroebis dacvis RonisZiebebaTa sistema, mimarTuli birTvuli da radioaqtiuri masalebis mitacebis an ukanono gadatanis aRkveTaze an am sistemis mimarT sabotaJis dauSveblobaze. 42. fizikuri usafrTxoebis (daculobis) sistema _ samarTlebrivi, kvleviTi da sainJinro RonisZiebebi, romelTa mizania birTvuli terorozmis, birTvuli da radioaqtiuri masalebis datacebis an maTTan nebismieri arakanonieri mopyrobis Tavidan acileba. 43. Setyobineba _ dokumenti, romelic waredgineba maregulirebel organos fizikuri an iuridiuli piris mier am kanoniT regulirebadi saqmianobis ganxorcielebis an gamoricxuli maionebeli gamosxivebis wyaroebis nebismieri sxva gamoyenebis Taobaze; an samTavrobo an saerTaSoriso organizaciebisaTvis droulad warmodgenili angariSi sagangebo situaciis an SesaZlo sagangebo situaciis detalebis aRweriT; an rigi zomebisa, gatarebuli sagangebo situaciis Sedegad Seqmnili pirobebis gasarkvevad, am situaciaze reagirebis pasuxismgeblobis mqone yvela organizaciis gangaSis reJimSi Setyobinebis mizniT. 44. Careva _ qmedeba, romlis mizania im maionebeli gamosxivebis wyaroebiT ganpirobebuli dasxivebis an dasxivebis potenciuri riskis Semcireba an Tavidan acileba, romlebic ar imyofebian kontrolis qveS an ar kontroldebian radiaciuli avariis Semdeg. muxli 4. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis ZiriTadi principebi 1. kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis “v” qvepunqtiT gansazRvruli birTvuli da radiaciuli saqmianobebis ganmaxorcielebeli piris da maregulirebeli organos qmedebebi unda emyarebodes birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Semdeg ZiriTad principebs: a) pasuxismgebloba usafrTxoebaze _ radiaciul usafrTxoebaze pasuxismgebloba pirvel rigSi ekisrebaT im iuridiul da fizikur pirebs, romlebic axorcieleben am kanoniT regulirebad, radiaciuli riskis mqone saqmianobas; b) usafrTxoebis marTva da menejmenti _ yvela dainteresebuli organizaciisa da maRali radiaciuli riskis mqone obieqtebis, aseve radiaciuli riskis mqone samuSaoebis warmoebis usafrTxoebis efeqturi 7 mmarTvelobisa da menejmentis Camoyalibeba, ganxorcieleba da SenarCuneba; g) dasabuTeba _ radiaciuli riskis mqone obieqtebis funqcionirebisa da amgvari riskis mqone samuSaoebis warmoebis Sedegad miyenebuli SesaZlo ziani ar unda aRematebodes miRebul sargebels; d) radiaciuli dacvis optimizacia _ radiaciuli dacva optimizirebuli unda iyos imgvarad rom ganxorcielebuli iqnas radiaciuli usafrTxoebis gonivrulad misaRwevi umaRlesi done; e) calkeuli individisTvis riskis SezRudva _ radiaciuli riskebis kontrolis RonisZiebebis ganxorcielebis gziT calkeuli individisaTvis dauSvebeli riskis, an zianis acilebis uzrunvelyofa; v) axlandeli da momavali Taobebis dacva _ adamianebisa da garemos, dRevandeli da momavali Taobebis dacva radiaciuli riskebisagan; z) avariebis Tavidan acileba _ radiaciuli avariebisagan prevenciis mizniT yvela aucilebeli praqtikuli qmedebebis gatareba; T) radiaciul avariebze mzadyofna da maTze reagireba _ potenciur birTvul da radiaciul avariebze reagirebisaTvis mzadyofnis, amgvari avariebis ganviTarebisas maTi Sedegebis mitigaciisa da likvidaciisaTvis aucilebeli RonisZiebebis ganxorcielebis uzrunvelyofa; i) dacviTi RonisZiebebi arsebuli da araregulirebadi radiaciuli riskebis Sesamcireblad _ arsebuli da araregulirebadi radiaciuli riskebis Sesamcireblad gasatarebeli dacviTi qmedebebis dasabuTeba da optimizacia; k) fizikuri usafrTxoebis (daculobis) principi _ birTvuli da radioaqtiuri masalebis, sxva maionebeli gamosxivebis wyaroebis, nou-haus arasanqcirebuli da aradaniSnulebisamebr gamoyenebis, ukanonod dauflebisa da sabotaJisagan saxelmwifos mier garantirebuli dacva, aseve terorostuli aqtebis, birTvuli da radioqtiuri masalebis arasanqcirebuli gadatanis da maTi Senaxvisa da transportirebisas SesaZlo zianis Tavidan acileba. saxelmwifos mxridan fizikuri usafrTxoebis (daculobis) safuZvels warmoadgens etapobriv midgomaze dafuZnebuli saxelmwifo moTxovnebi, gamomdinare potenciuri safrTxis Sefasebidan. Tavi II birTvuli da radiaciuli saqmianobis saxelmwifo regulireba muxli 5. birTvuli da regulirebis ZiriTadi mizani radiaciuli saqmianobis usafrTxoebis 1. kanonis me-4 muxlSi moyvanili birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis ZiriTadi principebis praqtikuli ganxorcieleba 8 uzrunvelyofs usafrTxoebis ZiriTad mizans – daculi iqnas mosaxleoba da garemo maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebisagan. 2. kanonis me-4 muxliT gansazRvruli birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis ZiriTadi principebis praqtikuli ganxorcieleba unda moxdes Semdegi ZiriTadi qmedebebis gziT: a) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis saxelmwifo politikis gansazRvra da strategiis dadgena; b) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi saxelmwifo programebis SemuSaveba da damtkiceba; g) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi kontrolis intergirebuli sistemis Seqmna da am sistemis koordinaciis uflebamosilebis delegireba maregulirebeli organosadmi; d) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi dadebuli saerTaSoriso xelSekrulebebiT nakisr valdebulebaTa Sesruleba; e) radiaciuli avariis Sedegad dabinZurebul teritoriebze sacxovrebeli da sameurneo moRvaweobis gansakuTrebuli sagangebo reJimis pirobebis dadgena; v) radioaqtiuli narCenebis marTvis politikis gansazRvra da strategiis dadgena, radioaqtiuli narCenebis marTvis erovnuli sistemis Seqmna; z) radioaqtiuri masalebis da wyaroebis regulirebidan amoRebis da maregulirebeli kontrolidan ganTavisuflebis doneebis gansazRvra misi SeuzRudavi an SezRuduligamoyenebisTvis; T) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis, daculobisa da fizikuri dacvis sferoebSi normatiuli aqtebis miReba; muxli 6. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis saxelmwifo regulireba 1. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis saxelmwifo regulirebas axorcielebs maregulirebeli organo - saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis saministro (SemdgomSi _ saministro). 2. saministros sistemaSi birTvuli da radiaciuli usafrTxoebaze uSualo kontrols axorcielebs birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis departamenti (SemdgomSi departamenti). 3. rogorc maregulirebeli organo, saministro pasuxismgebelia maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebisagan adamianisa da garemos dacvaze, am kanoniT regulirebadi saqmianobebis saxelmwifo kontrolze, dasxivebis dozuri zRvrebis dadgenaze, maregulirebeli RonisZiebebisaTvis sakanonmdeblo safuZvlebisa da normatiuli aqtebis Seqmnaze, qveynis teritoriaze radiaciuli situaciis kontrolze, radiaciuli avariebis prevenciisaTvis aucilebeli RonisZiebebis dagegmvaze da maT kontrolze, sagangebo situaciebze reagirebis gegmebis damtkicebaze, fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofis samarTlebrivi safuZvlebis Seqmnaze. saministro uzrunvelyofs dainteresebuli qveynebisaTvis informaciis miwodebas saqarTvelos 9 sagareo saqmeTa saministros meSveobiT. saministro uflebamosilia, daamyaros pirdapiri kontaqti atomuri energiis saerTaSoriso saagentosTan (IAEA) rogorc yoveldRiuri saqmianobis reJimSi, ise sagangebo situaciebSi sagareo saqmeTa saministros gareSe, misi SemdgomSi informirebiT. muxli 7. maregulirebeli organos ZiriTadi funqciebi am kanonis me-6 muxlis mesame punqtiT gansazRvruli pasuxismgeblobis farglebSi saministrom unda ganaxorcielos: a) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebis, SeTanxmebebisa da saqarTvelos kanonmdeblobis Sesrulebis uzrunvelyofa; b) radiaciuli usafrTxoebis regulirebis sferoSi kanonproeqtebisa da sxva normatiuli aqtebis SemuSaveba; g) saxelmwifo regulireba da kontroli birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi; d) kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis “v” qvepunqtiT gansazRvruli birTvuli da radiaciuli saqmianobebis avtorizacia; e) birTvuli da radiaciuli obieqtebis, garemos mdgomareobis, maionebeli gamosxivebis wyaroebis, birTvuli masalebisa da dasxivebis gamomwvevi saqmianobis kontroli. am mizniT inspeqtirebis Catareba am kanonis me-6 TavSi moyvanili moTxovnebis Sesabamisad; v) kanonis pirveli muxlis me-3 punqtiT gansazRvruli regulirebidan amoRebuli, ganTavisuflebuli da gamoricxuli maionebeli gamosxivebis wyaroebis da saqmianobebis doneebis da kriteriumebis dadgena; z) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi CarTuli sxvadasxva saxelmwifo, kerZo da arasamTavrobo organizaciebis saqmianobis koordinacia; T) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi saxelmwifo programebis ganxorcielebaze kontrolis daweseba; i) radioaqtiuri masalebis, maionebeli gamosxivebis generatorebis, radioaqtiuri narCenebis, maTi mflobeli licenzirebuli organizaciebis da profesiuli dozebis uwyebrivi reestris Seqmna da misi warmoebis wesis damtkiceba; k) saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministrosTan SeTanxmebiT radiaciul avariebze sagangebo reagirebis gegmisa da Sesabamisi procedurebis SemuSaveba da damtkiceba; l) adgilobriv radiaciul avariebze sagangebo reagirebis gegmebis damtkiceba; m) mniSvnelovani radiaciuli avariebis SemTxvevaSi sagangebo situaciebis marTvis samTavrobo komisiis an/da krizisebis marTvis sauwyebaTSoriso operatiul centrisTvis Sesabamisi rekomendaciebis wardgena; 10 n) saerTaSoriso organizaciebTan kavSiris ganxorcieleba da radiaciuli situaciis Taobaze maTTvis informaciis miwodebis wesis Sesaxeb debulebis SemuSaveba; o) maRali radiaciuli riskis obieqtis mSeneblobisaTvis gamoyofili miwis nakveTis da proeqtis eqspertizis wesis dadgena kanonqvemdebare normatiuli aqtiT _ `radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisadmi~; p) licenziantis gakotrebis SemTxvevaSi, saWiroebisamebr, Sesabamisi kompetenturi organizaciis gansazRvra dezaqtivaciis samuSaoTa Catarebisa da obieqtis eqspluataciidan gamoyvanis mizniT (dekomisiisaTvis); J) birTvuli da radiaciul obieqtebis saqmianobaze licenziis gauqmeba an/da gadawyvetilebis gamotana am saqmianobis regulirebis sferodan amoRebis Taobaze; r) birTvuli da radiaciuli obieqtebis aralicenzirebuli saqmianobis gamovlena da saqarTvelos kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli qmedebis ganxorcieleba; s) qveyanaSi arsebuli radiaciuli mdgomareobis Sesaxeb saqarTvelos mTavrobisaTvis yovelwliuri angariSis wardgena; t) sazogadoebis informireba radiaciuli mdgomareobis im aspeqtebis Sesaxeb, romlebic ar warmoadgenen saxelmwifo an/da komerciul saidumloebas. u) radioaqtiuri narCenebis usafrTxo marTvaze kontrolis ganxorcieleba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. f) birTvul da radiaciul saqmianobasTan dakavSirebuli Sesabamisi licenziebisa da nebarTvebis gacema da gauqmeba. q) licenziis pirobebis darRvevis SemTxvevaSi kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli Sesabamisi RonisZiebebis gatareba licenziis mflobelis mimarT. R) kompetenciis farglebSi birTvuli masalebis gauvrceleblobis garantiebze qveynis pasuxismgeblobis uzrunvelyofa. muxli 8. afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis da adgilobrivi TviTmmarTvelobis Sesabamisi organoebis kompetencia birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi 1. afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis Sesabamisi organoebis da adgilobrivi TviTmmarTveli erTeulebis (municipalitetebis) kompetencia birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi ganisazRvreba saqarTvelos konstituciiT, am kanoniT da sxva normatiuli aqtebiT. 2. am kanonis miznebidan gamomdinare birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis 11 organoebis da adgilobrivi TviTmmarTveli erTeulebis (municipalitetebis) kompetencias ganekuTvneba: a) saxelmwifo politikis ganxorcielebis xelSewyoba; b) saxelmwifo programebis ganxorcielebaSi monawileoba; g) maregulirebeli organos mxardaWera misi uflebamosilebis ganxorcielebaSi maTi iurusdiqciaSi myof teritoriebze saqarTvelos kanonmdeblobiT gansazRvrul farglebSi; d) maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebis Sedegad dazaralebuli mosaxleobisaTvis kanonmdeblobiT dadgenili wesiT daxmarebis gaweva; e) maTi iurisdiqciis farglebSi arsebul teritoriebze momatebuli radiaciuli riskis birTvuli da radiaciuli obieqtebis ganTavsebaze an maTi eqspluataciis Sewyvetaze gadawyvetilebis miRebaSi monawileoba. muxli 9. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi uflebamosili sxva aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebulebebi birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi uflebamosili aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebulebebia: a) saqarTvelos ekonomikisa da mdgradi ganviTarebis saministro _ birTvuli da radiaciuli obieqtebis mSeneblobaze da ormagi daniSnulebis produqciis eqsportis, importis, reeqsportis an tranzitis nebarTvis gacema; b) saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministro _ erovnul da transsasazRvro radiaciul avariebze mzadyofnis da maTi Sedegebis likvidaciis, birTvuli da radiaciuli obieqtebis (garda maionebeli gamosxivebis generatorebis Semcveli obieqtebisa) fizikuri dacvis uzrunvelyofa da kontroli; radioaqtiuri masalebis gadazidvebis import-eqsportis, tranzitis da usafrTxoebis uzrunvelyofa, radioaqtiuri masalebis aralegaluri mimoqcevis prevenciisa da aRkveTis RonisZiebebis koordinacia. g) saqarTvelos Tavdacvis saministro _ Tavdacvis saministros daqvemdebarebuli birTvuli da radiaciuli obieqtebis usafrTxoeba da fizikuri dacva, birTvuli avariis SemTxvevaSi – sagangebo situaciaze reagirebis gegmebis farglebSi avariis Sedegebis likvidaciis da kanoniT gaTvaliswinebul sxva saqmianobaSi monawileoba; d) saqarTvelos garemos dacvis saministro _ garemoSi bunebrivi radiaciuli fonis monitoringi; e) saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministro _ birTvuli da radiaciuli avariis dros dozuri zRvrebis dadgena, avariuli reagirebis gegmis farglebSi avariis Sedegebis likvidaciaSi monawileoba, radiofarmacevtuli preparatebis registracia, dasxivebis qveS myof muSakTa perioduli samedicino Semowmebis wesis dadgena. v) saqarTvelos soflis meurneobis saministro _ sasoflosameurneo produqtebSi, sursaTSi, sasmel wyalSi, cxovelis sakvebSi da 12 niadagSi radionuklidebis Semcvelobaze kontrolis ganxorcielebis uzrunvelyofa. z) sagareo saqmeTa saministro – saerTaSoriso xelSekrulebebiT nakisr valdebulebaTa Sesrulebaze kontroli. saerTaSoriso organizaciebTan urTierTobis koordinireba. T) saqarTvelos finansTa saministro _ saqarTvelodan da saqarTvelos teritoriaze birTvuli da radioaqtiuri masalebis eqsport-importis da tranzitis kontroli. muxli 10. saministros maregulirebeli da makontrolebeli funqciebi 1. saministros maregulirebeli funqciebia: a) normatiuli aqtebis SemuSaveba da xelSewyoba maT danergvaSi; b) radiaciuli usafrTxoebis uzrunvelyofis monitoringis programebis SemuSavebis, maionebeli gamosxivebis wyaroebisa da birTvuli masalebis reestris warmoebis, profesiuli dasxivebisa da radioaqtiuri narCenebis marTvis, dasxivebis dasaSvebi da sakontrolo doneebis da regulirebidan amoRebis doneebis dadgenis, fizikuri usafrTxoebis (daculobis) pirobebisa da meTodebis da adgilobrivi avariuli gegmebis SemuSavebis koordinacia; g) usafrTxoebis moTxovnaTa darRvevis SemTxvevaSi aucilebeli iZulebiTi RonisZiebebis gatareba; d) qveyanaSi radiaciuli mdgomareobis monitoringis koordinacia; e) saxelmwifo da arasamTavrobo organizaciebTan, kerZo struqturebTan, adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebTan da masobrivi informaciis saSualebebTan informaciis gacvla kompetenciis farglebSi v) Tavisi maregulirebeli funqciebis gaZlierebis mizniT ganaxorcielos usafrTxoebis sferoSi kvleviTi samuSaoebis inicireba, koordinacia da monitoringi; z) uzrunvelyos birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis departamentis personalis individualuri dozebis monitoringi da samedicino gamokvlevebi; T) ganaxorcielos birTvuli iaraRis da birTvuli masalebis gauvrceleblobis kontroli. 2. birTvuli da radiaciul saqmianobis usafrTxoebaze saministros makontrolebeli funqciebia: a) saqarTvelos kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul moTxovnaTa Sesrulebaze saxelmwifo kontrolis ganxorcieleba; b) licenziis (nebarTvis) mflobelis mier birTvuli da radiaciuli saqmianobis usafrTxoebaze warmodgenili informaciis Sefaseba, rogorc 13 am saqmianobis warmoebaze licenziis (nebarTvis) gacemamde, aseve mas Semdeg, dadgenili periodulobiT. g) birTvuli da radiaciuli obieqtebis gegmiuri da aragegmiuri inspeqtireba (am kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis “v” qvepunqtiT gansazRvruli birTvuli da radiaciuli saqmianobebisaTvis), birTvuli da radiaciuli usafrTxoebisa da fizikuri usafrTxoebis (daculobis) moTxovnebis Sesrulebaze kontrolis mizniT; d) kontroli radioaqtiuri wyaros mflobelobis Secvlaze; e) radioqtiuri narCenebis marTvis kontroli; v) birTvuli da radiaciuli TvalsazrisiT saxifaTo an potenciurad saxifaTo mdgomareobis aRmoCenis SemTxvevaSi maT aRmosafxvrelad adeqvaturi qmedebebis gatarebis uzrunvelyofa; z) birTvuli da radiaciuli masalebis da sxva maionebeli gamosxivebis wyaroebis (maionebeli gamosxivebis generatorebis garda) transportirebisa da Senaxva/dasawyobebisaTvis gankuTvnili konteinerebis Sesabamisobis dadgenaze kontroli; T) licenziantis mier warmodgenili yovelwliuri usafrTxoebis angariSis da usafrTxoebis Sefasebis ganxilva Semdgomi reagirebis mizniT; i) yoveldRiur samuSao reJimsa da avariuli situaciebis ganviTarebisas radiaciuli dasxivebis Sefasebaze kontroli; k) profesiuli dozuri dasxivebis optimizaciis mizniT, individualuri profesiuli dozuri dasxivebis monitoringis kontroli; l) upatrono radioaqtiur wyaroebTan mopyrobaze da sagangebo situaciebSi gadaudebeli aRdgeniTi samuSaoebis Catarebaze kontroli. 4. usafrTxoebis Sefasebis mizniT saministro uflebamosilia ganaxorcielos Semdegi damatebiTi funqciebi: a) Caataros damoukidebeli radiologiuri monitoringi birTvuli da radiaciuli obieqtebis mimdebare teritoriebze; b) Caataros damoukidebeli kvlevebi da xarisxis kontrolis gazomvebi; Tavi III birTvuli da radiaciuli usafrTxoeba muxli 11. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebi 1. dauSvebelia birTvuli da radiaciuli saqmianobis ganxorcieleba avtorizaciis gareSe (rogorc mocemulia am kanonis IV TavSi). saministro adgens birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebs kanonqvemdebare normatiuli aqtiT `radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisas~. 14 2. avtorizaciis mizniT saqmianobis ganmaxorcielebeli (operatori) saministroSi waradgens radiaciuli dacvis programas an saqmianobis radiaciuli riskidan gamomdinare, birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefasebas, romelSic asaxuli unda iqnas birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebis Sesrulebis gzebi. 3. maRali radiaciuli riskis saqmianobaze licenziis mflobeli piri valdebulia yovel aT weliwadSi erTxel maregulirebel organos dasamtkiceblad warudginos birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefasebis ganaxlebuli angariSi. 4. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefasebis angariSi SeiZleba wardgenil iqnas maregulirebel organoSi, am ukanasknelis moTxovnis Tanaxmad da mis mier dawesebul vadebSi. maregulirebelma organom angariSis ganxilvisaTvis SeiZleba moiTxovos damatebiTi informacia da daamtkicos angariSi an uari Tqvas mis damtkicebaze. 5. ZiriTadi moTxovnebi maRali radiaciuli riskis mqone birTvuli da radiaciuli saqmianobis usafrTxoebis Sefasebisa da misi angariSisadmi wesdeba energetikisa da bunebrivi resursebis ministris calkeuli Sesabamisi normatiuli aqtiT. 6. dauSvebelia operatoris mier, saministros Tanxmobis gareSe saqmianobaSi iseTi cvlilebis Setana, romelic gavlenas moaxdenen muSakTa an/da garemos radiaciul usafrTxoebaze. muxli 12. sursaTiT, sasmeli da mineraluri wyliT nedleuliTa da niadagiT gamowveuli dasxivebis SezRudva 1. radionuklidebis Semcvelobis dasaSveb doneebs sursaTSi, sasmel da mineralur wyalSi, nedleulsa da niadagSi saministro adgens kanonqvemdebare normatiuli aqtiT, “radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisadmi~. 2. akrZalulia dabinZurebuli nedleulis, sakvebi produqtebis, sasmeli da mineraluri wylis, aseve am masalebTan SexebaSi myofi produqciis da saqonlis import-eqsporti da damuSaveba, Tu dabinZurebis done aRemateba dadgenil dabinZurebis dasaSveb doneebs. 3. sasmeli wylis mimwodebeli fizikuri Tu iuridiuli piri pasuxismgebelia misawodebeli wylis radionuklidur Semcvelobaze kontrolis ganxorcielebaze, kontrolis Sedegebis Senaxvasa daanalizze. muxli 13. bunebrivi wyaroebiT gamowveuli dasxivebis SezRudva 1. bunebrivi radionuklidebiT mosaxleobis dasxivebis SezRudvis mizniT, saministro kanonqvemdebare normatiuli aqtiT, “radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisadmi”, adgens SenobebSi, samuSao adgilebze, wiaRis mopovebis adgilebze da garemoSi bunebrivi dasxivebis gazomvebis Catarebis wess. 15 2. wiaRis mopovebis samuSaoebi unda warmoebdes birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefasebis safuZvelze. 3. saministro Sesabamisi kanonqvemdebare normatiuli aqtiT adgens radonis moculobiTi aqtivobis dasaSveb dones samuSao adgilebze da samSeneblo saqmianobisaTvis gankuTvnili miwis nakveTebis radiaciuli mdgomareobis Sefasebis pirobebs. saministro, aseve kanonqvemdebare normatiuli aqtiT, “radiaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisadmi”, adgens samSeneblo masalebisa da mSeneblobisTvis gankuTvnili produqciis dabinZurebis dasaSveb doneebs. aRniSnuli masalebi da produqcia eqvemdebarebian radiaciul kontrols. 4. saSeni masalebis mwarmoeblebi valdebuli arian, uzrunvelyon saSen masalebSi radionuklidebis Semcvelobis gazomva, awarmoon Sedegebis aRricxva da miRebuli Sedegebis Sefaseba. muxli 14. samedicino dasxiveba 1. samedicino miznebisaTvis (diagnostika, Terapia) gamoiyeneba mxolod saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros mier registrirebuli radiofarmacevtuli preparatebi. 2. samedicino dasxivebisadmi moTxovnebi, dasxivebis rekomendirebuli doneebi, dasxivebis xarisxis garantiebi, moTxovnebi muSakTa specialuri profesiuli ganaTlebisadmi ganisazRvreba am kanonis me-11 muxlis pirvel punqtSi miTiTebuli kanonqvemdebare normatiuli aqtiT. Tavi IV birTvuli da radiaciuli saqmianobis avtorizaciis sistema muxli 15. birTvuli da radiaciuli saqmianobis avtorizacia 1. birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi avtorizaciis sistema moicavs licenziisa da nebarTvis gacemis procedurebs. muxli 16. birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenzia 1. saministro licenzias gascems ,,licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT. licenzia gaicema ganusazRvreli vadiT. 2. birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenzia gaicema Semdegi saxis saqmianobaze: a) maRali riskis birTvuli da radiaciuli obieqtis daproeqteba; b) maRali birTvuli da radiaciuli riskis obieqtebis eqsploatacia; g) maRali birTvuli da radiaciuli riskis obieqtebis eqsploataciidan gamoyvana da dekomisia; d) radioaqtiuri masalebis warmoeba (damzadeba), maTi floba, droebiTi Senaxva, gamoyeneba-realizacia; 16 e) maionebeli gamosxivebis generatoris gamoyeneba samedicino mizniT; v) maionebeli gamosxivebis wyaros gamoyeneba samedicino (samkurnalo) mizniT; z) radioaqtiuri nivTierebebis (radiofarmpreparatebis) gamoyeneba samedicino diagnostikis mizniT; T) radioaqtiuri nivTierebebis (radiofarmpreparatebis) gamoyeneba samedicino samkurnalo mizniT; i) maionebeli gamosxivebis generatoris da/an radioaqtiuri masalebis gamoyeneba momsaxurebis miwodebis mizniT; k) maionebeli gamosxivebis generatoris gamoyeneba samrewvelo mizniT; l) maionebeli gamosxivebis wyaros gamoyeneba samrewvelo mizniT; m) maionebeli gamosxivebis generatoris gamoyeneba samecnierokvleviTi da saswavlo mizniT; n) maionebeli gamosxivebis wyaros gamoyeneba samecniero-kvleviTi da saswavlo mizniT; o) maionebeli gamosxivebis generatoris da radiaoqtiuri masalis Semcveli danadgarebis saremonto da maTi momsaxureobis samuSaoebi; p) birTvuli masalebis, radioaqtiuri wyaroebis da radioaqtiuri narCenebis transportireba; J) radioaqtiuri wyaroebis da narCenebis kondicireba, Senaxva da damarxva, radioaqtiuri nivTierebebiT dabinZurebuli mowyobilobebis, teritoriis an/da saTavsoebis dekontaminacia r) radioaqtiuri wyaroebisa da narCenebis gadazidvisa da SenaxvisaTvis gankuTvnili konteinerebis damzadeba; s) maionebeli gamosxivebis wyaroebis saeqsperto instrumentaluri gazomvebi, metrologia, iustireba, montaJi. 3. birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenzia SeiZleba gacemul iqnes rogorc am muxlis me-2 punqtiT gaTvaliswinebuli saqmianobebisaTvis kompleqsurad, aseve calkeuli saqmianobisaTvis an saqmianobis ganxorcielebis calkeuli etapebis Sesabamisad. 4. maRali radiaciuli riskis mqone birTvuli da radiaciuli obieqtebis ganmsazRvrel kriteriumebi ganisazRvreba am kanonis me-11 muxlis pirvel punqtSi miTiTebuli kanonqvemdebare normatiuli aqtiT. 5. licenzia ar gaicema am kanonis pirveli muxlis me-3 punqtiT gaTvaliswinebul gamoricxul saqmianobebze da maionebeli gamosxivebis magenerirebeli wyaroebis transportirebasa da Senaxvaze. 6. ucxo qveynis mier gacemuli licenziis da nebarTvis aRiareba regulirdeba `licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 2-e muxlis me-4 punqtiT. muxli 17. licenziis gacemis wesi 17 1. operatori licenziis misaRebad warudgens saministros werilobiT gancxadebas. gancxadebis wardgena, ganxilva da warmoebaSi miReba xorcieldeba `licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT. 2. `licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb’’ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli sabuTebis garda, licenziis misaRebad warsadgen gancxadebas unda daerTos: a) monacemebi (saqmianobis konkretuli saxeobis aRwera, monacemebi maionebeli gamosxivebis wyarosa da misi ganlagebis adgilis Sesaxeb, informacia radiaciul usafrTxoebaze pasuxismgebel pirze, warmoqmnil narCenebze da maTTan mopyrobaze); b) radiaciuli dacvis programa, romelSic wyaros kategoriis, SesaZlo riskis, aseve saqmianobis saxeobis gaTvaliswinebiT, gansazRvrulia radiaciuli usafrTxoebis ZiriTadi principebis Sesrulebis pirobebi da meTodebi, danadgaris an/da wyaros teqnikuri monacemebi, aseve fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofis pirobebi; g) muSakTa sia da maTi kvalifikaciisa da profesiuli codnis damadasturebeli dokumentebi; d) muSakTa samedicino Semowmebis monacemebi; e) radioaqtiuri wyaroebis saqarTveloSi Semotanis da saqarTvelodan gatanis gegma-grafiki. v) ucxouri kompaniis saqarTveloSi saqmianobaze licenzirebis SemTxvevaSi damatebiT warmosadgenia: v.a) xelSekrulebis an proeqtis asli, saqarTvelos teritoriaze konkretuli saqmianobis Sesrulebis Taobaze; v.b) kompaniis sagarantio werili samuSaos damTavrebis Semdeg Semotanili radioaqtiuri wyaroebis gatanis Taobaze, gatanis vadis miTiTebiT. 3. maRali radiaciuli riskis mqone saqmianobis licenzirebis SemTxvevaSi radiaciuli dacvis programis nacvlad wardgenili unda iqnas birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sefaseba, romelic moicavs radiaciuli dacvis programas da dekomisiis (an obieqtis daxurvis, saqmianobis saxidan gamomdenare) gegmas. 4. licenziis gacemis mizniT saministros mier dawyebul administraciul warmoebaSi (garda me-16 muxlis me-2 punqtis ~e~, ~z~, ~T~, ~k~, ~m~, ~o~, ~r~ da ~s~ qvepunqtebiT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa) saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministro monawileobs dainteresebuli administraciuli organos saxiT `licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Sesabamisad. 5. operatoris mier wardgenili dokumentebis analizis safuZvelze saministro iRebs gadawyvetilebas licenziis gacemis an gacemaze uaris Tqmis Sesaxeb. licenziis gacemis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis SemTxvevaSi, saministro uflebamosilia operators individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtiT ganusazRvros salicenzio pirobebi. 18 6. salicenzio pirobebi SeiZleba gadaixedos saministros mier operatoris Setyobinebis safuZvelze, ganxorcielebuli saqmianobis Secvla-modificirebis SemTxvevaSi. 7. salicenzio pirobebis Sesrulebaze kontrols awarmoebs saministro. muxli 18. nebarTvis gacemis pirobebi 1. saministro nebarTvis gacemis Taobaze gadawyvetilebas iRebs “licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadenili wesiT. 2. nebarTva gaicema, rogorc erTjeradi qmedebis ganxorcielebis ufleba licenziis farglebSi da misi moqmedebis vada ganisazRvreba araumetes 1 wliT, garda am muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa. 3. nebarTvis aRebas eqvemdebareba: a) radioaqtiuri masalebis SeZena da gadacema; b) radioaqtiuri masalebis, nedleulis, romlebidanac SesaZlebelia birTvuli masalis miReba an warmoeba, danadgarebis, romlebic Seicaven radioaqtiur nivTierebebs, birTvuli teqnologiebis an nou-haus importeqsporti, agreTve radioaqtiuri wyaroebis eqsporti, importi da tranziti. g) radioaqtiuri narCenebis eqsporti; 4. “licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb’’ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli sabuTebis garda, am muxlis me-3 punqtis “a”qvepunqtiT gaTvaliswinebul saqmianobaze nebarTvis misaRebad warsadgen gancxadebas unda daerTos: a) myidvelis da gamyidvelis birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenziis aslebi; b) monacemebi radioaqtiuri masalis an maionebeli gamosxivebis wyaros Sesaxeb (saxeoba, aqtivoba da sxva sapasporto monacemebi, agregatuli mdgomareoba), wyaros ganTavsebis adgili da fizikuri dacvis sistemis aRwera; g) saWiroebis SemTxvevaSi transportirebaze licenziis asli; d) birTvuli masalis tranzitis SemTxvevaSi damatebiT warmosadgenia _ tvirTis gamgzavn da mimReb mxareebs Soris gaformebuli SeTanxmeba (xelSekruleba); e) am muxlis me-3 punqtis “b” qvepunqtiT GgaTvaliswinebul saqmianobebze, “licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb’’ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli sabuTebis garda warsadgeni sabuTebi gansazRvrulia am kanonis 39-e, 40-e da 41-e muxlebiT; v) am muxlis me-3 punqtis “g” qvepunqtiT GgaTvaliswinebul saqmianobebze, “licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb’’ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli sabuTebis garda warsadgeni sabuTebi gansazRvrulia am kanonis 39-e da 41-e muxlebiT. 19 4. samedicino daniSnulebiT radiofarmpreparatebis importisas am muxlis me-3 punqtis “b” qvepunqtiT gaTvaliswinebuli nebarTva SeiZleba gaices mravaljeradi qmedebisaTvis 1 wlis vadiT, rodesac aRniSnul saqmianobas axorcielebs am kanonis me-16 muxlis me-2 punqtis “z” an/da “T” qvepunqtebiT gaTvaliswinebuli saqmianobis ganmaxorcielebeli birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenziis mqone piri. 5. am muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi, amave muxlis me-3 punqtis “b” qvepunqtiT gaTvaliswinebuli nebarTvis safuZvelze, misi moqmedebis 1 wlis ganmavlobaSi, radiofarmpreparatebis importisas Semosavlebis samsaxuris mier Sesabamisi informacia miewodeba saministrosa da saqarTvelos Tavdacvis saministrosTan arsebul samxedro-teqnikur sakiTxTa mudmivmoqmed komisias. warsadgeni informaciis nusxa ganisazRvreba saqarTvelos mTavrobis dadgenilebiT. muxli 19. uari licenziis an nebarTvis gacemaze licenziis an nebarTvis gacemaze uaris Tqmis safuZvels da mis gacemaze uaris gasaCivrebis wess gansazRvravs “licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni. muxli 20. kontroli salicenzio da sanebarTvo pirobebis Sesrulebaze, licenziis an nebarTvis gauqmeba 1. licenziis da nebarTvis pirobebze kontrols axorcielebs saministro. 2. konkretul saqmianobasTan dakavSirebuli momatebuli riskis gaTvaliswinebiT, maionebeli gamosxivebis mavne zemoqmedebisagan mosaxleobisa da garemos dasacavad, saministrom SeiZleba miiRos gadawyvetileba licenziis an/da nebarTvis gauqmebis Sesaxeb. 3. salicenzio an sanebarTvo pirobebis Sesrulebaze kontroli da licenziis an nebarTvis gauqmebis procedurebi ganisazRvreba “licenzirebisa da nebarTvebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT. 4. licenziis gauqmeba ar aTavisuflebs pasuxismgeblobisagan mis mflobels uzrunvelyos maionebeli gamosxivebis wyaroebis radiaciuli an fizikuri dacva da saministros warudginos inventarizaciisa da profesiuli dasxivebis dozebis monacemebi dadgenili wesiT. M muxli 21. salicenzio an sanebarTvo mowmobis dakargva an dazianeba salicenzio an sanebarTvo mowmobis dakargvis an dazianebis SemTxvevaSi dublikatis gacemis wess gansazRvravs “licenziebisa da nebarTvis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni. Tavi V licenziis mflobelis ufleba-movaleobani 20 M L muxli 22. licenziis mflobelis uflebebi licenziis mflobeli uflebamosilia: a) awarmoos licenziaSi miTiTebuli saqmianoba; b) licenziis gacemaze uaris Tqmis SemTxvevaSi miiRos werilobiTi ganmarteba; g) licenziis gacemaze uaris an licenziis gauqmebis SemTxvevaSi, gaasaCivros aRniSnuli kanonmdeblobiT dadgenili wesiT; muxli 23. licenziis mflobelis (operatori) movaleobebi licenziis mflobeli (operatori) licenziiT gansazRvruli saqmianobis Sesabamisad valdebulia: a) uzrunvelyos birTvuli da radiaciuli usafrTxoeba, fizikuri dacva da sagangebo situaciebisadmi mzadyofna; b) Tanamedrove teqnikuri da samecniero donis gaTvaliswinebiT sistematurad Seafasos licenziiT gansazRvruli pirobebis Sesruleba da praqtikaSi danergos Sefasebis Sedegebi; g) daicvas salicenzio pirobebi, dauyovnebliv gamoiZios am pirobebis nebismieri darRveva, miiRos zomebi maT aRmosafxvrelad da darRvevebis ganmeorebis Tavidan asacileblad. Ddasxivebis dasaSvebi donis gadaWarbebis yvela SemTxvevisas Caataros mokvleva da Sedegebis Sesaxeb werilobiT acnobos saministros; d) maregulirebeli organos werilobiT Setyobinebis saqmianobasTan dakavSirebuli nebismieri cvlilebis an saqmianobis gafarToebis Taobaze da warmoadginos am cvlilebasTan dakavSirebuli Sesabamisi dokumentacia da radiaciuli dacvis ganaxlebuli programa; e) maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobis yvela etapze daicvas radiaciuli dacvis programiT gansazRvruli valdebulebebi, romelic moicavs xarisxis uzrunvelyofisa da monitoringis programebs da radiaciul avariaze reagirebis gegmas. v) daicvas administraciuli da teqnologiuri pirobebiT gansazRvruli gazomvebis Catarebis da gamzomi xelsawyoebis unificirebis moTxovnebi; z) miiRos mxolod iseTi maionebeli gamosxivebis wyaroebi, romlebsac gaaCniaT Sesabamisi Tanmxlebi dokumentacia da niSnuli, romelic moTavsebulia Sesabamisi markirebis mqone damcav SefuTvaSi _ konteinerSi. z) maionebeli gamosxivebis wyaroebTan da radioaqtiur narCenebTan muSaobis ufleba mianiWos mxolod im pirebs, romlebsac gaaCniaT specialuri profesiuli codna, akmayofileben kanonmdeblobiT dadgenil pirobebs da ar gaaCniaT aRniSnuli saqmianobisaTvis samedicino ukuCveneba; T) dauyovnebliv Seatyobinos saministros teqnologiur procesebSi momxdari gadaxrebis, aseve fizikuri dacvis pirobebis an/da avariuli mzadyofnis darRvevebis Sesaxeb, romlebic mniSvnelovania birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis TvalsazrisiT. 21 i) uzrunvelyos sazogadoebis informireba birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis im sakiTxebze, romlebic ar warmoadgenen saxelmwifo an komerciul saidumloebas; k) uzrunvelyos saTanado pirobebi saministros mier Seuferxebeli inspeqtirebisaTvis; l) organizeba gauwios da finansurad uzrunvelyos muSakTa janmrTelobis yovelwliuri profesiuli Semowmeba. Semowmebis uaryofiTi Sedegebis dadgenisas gadaiyvanos muSaki sxva profilis samuSaoze; m) uzrunvelyos kavSiris organizeba adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebTan birTvuli da radiaciuli avariebis drouli SetyobinebisaTvis; n) moamzados da gadasces Sesabamis fizikur an iuridiul pirs transportirebisaTvis gankuTvnili radiaciuli masalebi, radioaqtiuri wyaroebi da sacavSi gadasacemi radioaqtiuri narCenebi saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili moTxovnebis dacviT; o) uzrunvelyos obieqtebze damswre da xelSekrulebiT momuSave pirTa radiaciuli usafrTxoeba; p) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis, fizikuri dacvis moTxovnebis Sesrulebis uwyveti kontrolis damyarebis mizniT radiaciuli dacvis pasuxismgebel pirad daniSnos Sesabamisi codnis mqone muSaki, xolo maRali radiaciuli riskis mqone obieqtze Seqmnas radiaciuli usafrTxoebis samsaxuri; J) uzrunvelyos birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis, aseve fizikuri dacvis sakiTxebSi muSakTa specialuri profesiuli swavleba da regularuli treningi; r) birTvuli da maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebis gadacemis an gayidvis SemTxvevaSi aRniSnuli procedura ganaxorcielos mxolod Sesabamisi Setyobinebis da Tanxmobis miRebis Semdeg; s) awarmoos maionebeli gamosxivebis wyaroebis, birTvuli masalebis da warmoqmnili radioaqtiuri narCenebis aRricxva, aseve, aRricxos muSakTa (daqiravebulTa CaTvliT) profesiuli dasxivebis dozebi da inventarizaciis Sedegebi yovelwliurad acnobos saministros. t) maRali radiaciuli riskis obieqtis operatorma SeimuSaos dekomiisiis gegma, risTvisac awarmoos birTvuli da radiaciuli obieqtis Sesabamisi gamokvleva da monitoringi da uzrunvelyos Sesabamisi Setyobinebis wardgena saministrosadmi; u) mosaxleobis janmrTelobis, garemoze mavne zemoqmedebis Tavidan acilebis, radiaciuli usafTxoebis da fizikuri dacvis uzrunvelyofis mizniT Seasrulos saministros mier dawesebuli yvela moTxovna; f) maRali radiaciuli riskis mqone saqminobis ganxorcielebisas 10 weliwadSi erTxel Caataros usafrTxoebis Sefaseba da Sesabamisi daskvna warudginos saministros. 22 muxli 24. licenziis mflobelis (operatori) movaleobebi radiaciuli avariis an/da incidentis SemTxvevaSi 1. radiaciuli avariis an/da incidentis SemTxvevaSi operatori valdebulia: a) radiaciuli incidentis SemTxvevaSi adgilobrivi avariuli gegmis Tanaxmad Seatyobinos saministros, xolo avariis SemTxvevaSi – aseve adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da radiaciul avariaze reagirebis gegmiT gaTvaliswinebul sxva organoebs, raTa miiRon Sesabamisi gadaudebeli zomebi; b) radiaciuli avariis SemTxvevisas dauyovnebliv uzrunvelyos mosaxleobis informireba mosalodneli safrTxis Sesaxeb; g) Searbilos radiaciuli avariis an/da incidentis Sedegebi da gaataros misi mavne zemoqmedebisagan muSakTa da sxva pirebis dacvis zomebi; d) uzrunvelyos muSakebis dasxivebisa da radionuklidebis garemoSi gavrcelebis monitoringi; e) SezRudos da gaakontrolos radiaciuli avariis an/da incidentis salikvidacio samuSaoebSi monawile muSakTa dasxiveba; v) radiaciuli avariis an/da incidentis Tavidan acilebisa da misi Sedegebis likvidaciis mizniT Seasrulos kanonmdeblobiT gansazRvruli RonisZiebebi. Tavi VI inspeqtireba muxli 25. inspeqtirebis pirobebi 1. am kanonis me-10 muxlis me-2 punqtis “b” qvepunqtis Tanaxmad saministro inspeqtirebas axorcielebs inspeqtirebis proceduris wesebis Tanaxmad, romelic ganisazRvreba saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis ministris kanonqvemdebare normatiuli aqtiT _ `birTvuli da radiaciuli saqmianobis inspeqtirebis ganxorcielebis wesi~. 2. saministro SeimuSavebs sakvalifikacio moTxovnebs inspeqtirebis ganmaxorcielebel TanamSromelTaTvis (inspeqtorebisTvis) da xels uwyobs maTTvis saswavlo kursebis organizebas. 3. saministro uflebamisilia miavlinos inspeqtori salicenzio saqmianobis adgilze an im saqmianobis an samuSaoTa warmoebis adgilze, romelTaTvisac dadgindeba amgvari inspeqtirebis aucilebloba. 4. inspeqtirebis ganxorcielebisaTvis saministrom unda uzrunvelyos inspeqtirebis aRsrulebis mxardaWera saTanado finansebiT, teqnikuri da adamianuri resursebiT. muxli 26. inspeqtirebis ganxorcieleba 1. saministro uflebamosilia ganaxorcielos inspeqtireba da yvela saWiro RonisZieba, romelic aucilebelia saqarTvelos kanonmdeblobis 23 moTxovnebisa da licenziis pirobebTan Sesabamisobis uzrunvelyofis dasadgenad. 2. inspeqtorebisTvis xelmisawvdomi unda iyos birTvuli da radiaciuli obieqtis nebismieri ubani, sadac mimdinareobs Sesabamisi saqmianoba, raTa: a) birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis pirobebis moTxovnebTan Sesabamisobis dadgenis mizniT Caataron aucilebeli instrumentaluri gazomvebi da miiRon amisaTvis saWiro informacia; b) darwmundnen saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnaTa da licenziis pirobebis SesrulebaSi; g) daadginon radiaciuli avariebisa an/da incidentebisadmi mzadyofnis xarisxi da maTi dadgomis SemTxvevaSi Catarebuli salikvidacio samuSaoebis Sesabamisoba damtkicebul gegmasTan; d) gaesaubron nebismiers muSaks, romelisganac mosalodnelia inspeqtirebisTvis sasargeblo informacias miReba. 3. inspeqtireba xorcieldeba: a) birTvuli da radiaciuli saqmianobis usafrTxoebis pirobebis Sesafaseblad; b) salicenzio saqmianobis ganxorcielebisas; g) licenziis gauqmebisas; d) licenziis farglebSi calkeuli saxeobis saqmianobis uflebis gauqmebisas; 4. inspeqtireba SesaZlebelia iyos gegmiuri da aragegmiuri: a) gegmiuri inspeqciebi xorcieldeba SemuSavebuli da damtkicebuli inspeqtirebis programis mixedviT. aseTi inspeqtirebis Catarebis win saministro ugzavnis dasabuTebul Setyobinebas licenziis mflobels inspeqtirebis Catarebis Taobaze; b) aucileblobis SemTxvevaSi, aralicenzirebuli saqmianobis SemTxvevebis CaTvliT, inspeqtireba SesaZlebelia Catardes inspeqtirebis programiT dadgenili grafikis gauTvaliswineblad (aragegmiuri inspeqtireba). 5. radiaciuli avariebis, gauTvaliswinebeli SemTxvevebis an savaraudo kanondarRvevisas dasaSvebia operatiuli inspeqtireba licenziis mflobelis winaswari Setyobinebis gareSe. 6. saministros gadawyvetilebiT SeiZleba Catardes kompleqsuri inspeqtireba saministros TanamSromlebTan erTad sxva mowveuli specialistebis (maT Soris atomuri energiis saerTaSoriso saagentos inspeqtorebis) monawileobiT. 7. Seqmnili pirobebidan gamomdinare saministros gaaCnia saqmianobis konkretuli ubnis inspeqtirebis ufleba. 8. arsebuli situaciidan gamomdinare SeiZleba Catardes inspeqtireba licenziantis winaswari gafrTxilebis gareSe. 9. inspeqtirebis Sedegebi aisaxeba adgilze gaformebul inspeqciis aqtSi. licenziatze dakisrebuli sajarimo sanqciebi fiqsirdeba Sesabamisi administraciul samarTaldarRvevaTa oqmiT. 24 10. saministro axdens inspeqtirebis Sedegebis registracias, dokumentirebas da Sefasebas. Sefasebis safuZvelze saministro SeimuSavebs daskvnas, romelsac is warudgens licenziis mflobels. daskvnaSi moyvanili moTxovnebis Sesruleba saqmianobis ganmaxorcielebelisTvis savaldebuloa. Tavi VII iZulebiTi zomebi muxli 27. iZulebiTi zomebi 1. am kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis “v” qvepunqtSi moyvanil saqmianobaze licenziis mflobeli valdebulia daicvas saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnebi da saqmianobaze gacemuli licenziis pirobebi. winaaRmdeg SemTxvevaSi maTze gavrceldeba saqarTvelos kanonebiT dadgenili iZulebiTi qmedebebi. 2. pasuxismgebloba araavtorizirebuli birTvuli da radiaciuli saqmianobisaTvis ganisazRvreba moqmedi kanonmdeblobiT. 3. fizikuri an/da iuridiuli piris mier saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnaTa an/da licenziis pirobebis darRvevis aRmoCenis SemTxvevaSi, saministro valdebulia ganaxorcielos saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebuli qmedebebi. 4. saministro gamovlenili darRvevebis aRmofxvrisaTvis adgens gonivrul vadas da werilobiT atyobinebs damrRvevs. 5. saministro uflebamosilia licenziis mflobels, romlis saqmianobamac SesaZlebelia miayenos ziani mosaxleobas an/da daabinZuros garemo, wauyenos damatebiTi pirobebi, an/da gaauqmos licenzia kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. 6. am kanoniT regulirebadi saqmianobis ganxorcielebisas sisxlis samarTlis danaSaulis Cadenis SemTxevaSi, fizikuri an/da iuridiuli piri pasuxs agebs saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsiT dadgenili wesiT. muxli 28. iZulebiTi zomebis ganxorcieleba inspeqtirebisas 1. im SemTxvevaSi, rodesac birTvuli da radiaciuli usafrxoebis sferoSi regulirebis obieqtis saqmianoba xorcieldeba radiaciuli usafrTxoebis normebis darRveviT, an/da am saqmianobis Sedegad SeiZleba myisieri da uSualo safrTxe Seeqmnas adamianis sicocxles an janmrTelobas, garemos an Sesabamis mtkicebulebebs, inspeqtors aqvs ufleba droebiT SeaCeros regulirebis obieqtis saqmianoba am nawilSi (saWiroebis SemTxvevaSi daluqos obieqti, danadgari, agregati, mowyobiloba), da dauyovnebliv Seatyobinos saministros. saministro 25 mimarTavs Sesabamisi SuamdgomlobiT kanonmdeblobis Sesabamisad. sasamarTlos, saqarTvelos 2. inspeqtors aqvs ufleba moTxovos licenziis mflobels im muSakis samuSaoze ar daSveba, romelic ar Seesabameba am samuSaosTvis dadgenil moTxovnebs. 3. am muxlis pirvel puqtSi aRweril SemTxvevebSi licenziis mflobeli ar Tavisufldeba mis mier warmoebuli da SeCerebuli saqmianobis Sedegad darCenili radioaqtiuri masalebis usafrTxoebisa da fizikur dacvis uzrunvelyofisagan. 4. iZulebiTi zomebis ganxorcielebis mizniT inspeqtoris mier inspeqtirebis masalebis, maT Soris instrumentuli gazomvebis, testirebis Sedegebis, licenziis mflobelis axsna-ganmartebebis da sxva informaciis safuZvelze dgeba Sesabamisi oqmi. Tavi VIII radiaciul avariebze mzadyofna da reagireba muxli 29. radiaciul avariebze reagirebis erovnuli politika 1. mTavroba gansazRvravs radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis saxelmwifo strategias. 2. licenziis mflobeli valdebulia ixelmZRvanelos radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis gegmiT saobieqto radiaciuli avariis SemTxvevaSi. 3. radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis gegmebi unda iTvaliswinebdes avariis da/an incidentis moxdenis SesaZleblobis, masStabis, mosalodneli poteciuri zianis Sefasebas, maT Soris riskis qveS myofi mosaxleobisa da teritoriisadmi zianis miyenebis SesaZleblobas. 4. radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis gegmaSi aisaxeba Carevis doneebi da pirobebi, Casatarebeli dacviTi RonisZiebebis SerCevis kriteriumebi. muxli 30. saobieqto radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis gegma 1. licenziis mflobeli radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis mizniT valdebulia: a) gansazRvros pirveli reagirebis organizacebTan daxmarebis miRebis procedurebi, komunikaciisaTvis saWiro mosamzadebeli samuSaos CaTvliT; b) dauyovnebliv Seatyobinos saministros nebismieri situaciis Taobaze, romelic radiologiuri riskis gamo qmnis sagangebo situaciis gamocxadebis winapirobas; 26 g) aRweros potenciuri radiaciuli incidentis an/da avariis da misi Sedegebis Sefasebis meTodologia, maTi likvidaciisaTvis saWiro aRWurvilobis gaTvaliswinebiT; d) sagangebo mzadyofnis mizniT momsaxure personalis swavlebisa da praqtikuli treningis Catarebis moTxovnebi; e) uzrunvelyos avariul zonebad dayofis moTxovnebis Sesruleba; v) gansazRvros wesi mosaxleobis im nawilis winawari Setyobinebis Taobaze, romlebzedac SesaZlebelia gavrceldes avariiT gamowveuli zemoqmedeba. 2. licenziis mflobeli valdebulia, ganaxorcielos sagangebo sitauciebze reagirebis gegmebis perioduli mimoxilva da saWiroebis SemTxvevaSi ganaxleba. muxli 31. erovnuli radiaciuli avaria radiaciul sagangebo situaciebze reagirebis erovnulma gegmam unda gansazRvros yvela saWiro valdebulebebi da qmedebebi da gamijnos isini Sesabamis samTavrobo da arasamTavrobo struqturebs Soris, am struqturebs Soris komunikaciisa da sazogadoebis SetyobinebisaTvis aucilebeli mosamzadebeli samuSaoebis Catarebis CaTvliT. muxli 32. transsasazRvro avaria 1. radiaciuli avariis SemTxvevaSi, romelmac SesaZlebelia warmoqmnas saqarTvelos farglebs gareT radioaqtiuli dabinZurebis riski, saqarTvelos mTavroba valdebulia dauyovnebliv gaugzavnos Setyobineba atomuri energiis saerTaSoriso saagentos da im qveynebis Sesabamis uflebamosil organoebs, romlebisTvisac avariis Sedegebi mniSvnelovania radiologiuri TvalsazrisiT. 2. saministro warmoadgens sakontaqto dawesebulebas birTvuli da radiaciuli avariebze mzadyofnisa da reagirebis sferoSi saqarTvelos mier ratificirebuli saerTaSoriso dokumentebiT dadgenili pirobebis Sesrulebaze. muxli 33. radiaciuli avariis da incidentis gamokvleva 1. nebismieri radiaciuli avaria da incidenti, damoukideblad masStabisa, unda iqnes gamokvleuli, raTa dadgindes gamomwvevi mizezebi da Tavidan iqnes acilebuli misi ganmeoreba. 2. licenziis mflobeli valdebulia gamoikvlios licenzirebuli saqmianobis procesSi momxdari saobieqto radiaciuli avaria an/da incidenti Tanaxmad am kanonis 23-e muxlis moTxovnebisa. 3. saministro valdebulia organizeba gauwios avariebis gamokvlevas sxva pasuxismgebel struqturebTan erTad arsebuli erovnuli reagirebis gegmis mixedviT da Seafasos Catarebuli kvlevis Sedegebi. 27 4. garemosaTvis miyenebuli zianis dadgenis mizniT, radiaciuli avariis Sedegebi unda Sefasdes saministros mier sxva pasuxismgebel struqturebTan erTad. 5. radiaciuli avariis SemTxvevaSi, saministro valdebulia miawodos angariSi saqarTvelos mTavrobas da atomuri energiis saerTaSoriso saagentos, aseve nebismier sxva qveyanas, romelzedac SesaZlebelia gavlena iqonios avariis Sedegebma. Tavi IX radioaqtiuri narCenebi muxli 34. radioaqtiuri narCenebis marTva 1. radioaqtiuri narCenebis marTva warmoebs am kanoniT, saqarTvelos kanoniT ‘’radioaqtiuri narCenebis Sesaxeb’’ da Sesabamisi kanonqvemdebare normatiuli aqtebiT dadgenili principebisa da moTxovnebis safuZvelze. 2. radiaoqtiuri narCenebis marTvis usafrTxoebis da maTi fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofis mizniT mTavroba ayalibebs saxelmwifo strategias aRniSnul sferoSi. 3. radioaqtiuri narCenebis marTvis saxelmwifo strategiis safuZvelze saministro adgens: a) radiaciuli usafrTxoebisa da fizikuri usafrTxoebis (daculobis) moTxovnebsa da wesebs, romelTa mizania adamianis janmrTelobisa da garemos dacva radioaqtiur narCenebTan mopyrobiT gamowveuli mavne zemoqmedebisagan; b) radioaqtiur narCenebis mopyrobasTan dakavSirebuli saqmianobebis avtorizaciis sistemas; g) radioaqtiur narCenebis mopyrobasTan dakavSirebuli saqmianobebis instituciuri kontrolis, inspeqtirebis da am saqmianobebze dokumentaciis Sedgenisa da angariSgebis sistemas; g) iZlulebiT zomebs, raTa uzrunvelyofili iqnes radioaqtiuri narCenebis mopyrobasTan dakavSirebuli saqmianobebis Sesabamisoba kanonmdeblobiT dadgenil wesebTan da moTxovnebTan, avtorizaciis pirobebTan. muxli 35. pasuxismgebloba radioaqtiuri narCenebis usafrTxoebasa da fizikur dacvaze 1. licenziis mflobeli pasuxismgebelia radioaqtiuri narCenebis usafrTxoebisa da fizikuri dacvis uzrunvelyofaze. 2. saxelmwifo pasuxismgebelia im radioaqtiuri narCenebis (maT Soris upatrono wyaroebis) usafrTxoebisa da fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofaze, romelTa mflobelis dadgena SeuZlebelia. muxli 36. radioaqtiuri narCenebis eqsporti. 28 1. akrZalulia saqarTvelos teritriaze radioaqtiuri narCenebis tranziti da saqarTveloSi mis farglebs gareT warmoqmnili radioaqtiuri narCenis importi. 2. radioaqtiuri narCenebis eqsporti dasaSvebia mxolod saministros mier gacemuli Sesabamisi nebarTvis safuZvelze. 3. akrZalulia saqarTveloSi warmoebuli radioaqtiuri narCenebis eqsporti samxreT ganedis me-60 gradusis samxreTiT misi dasawyobebisa da ganTavsebis mizniT. 4. Tu radioaqtiuri narCenebis eqsporti ver sruldeba saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnaTa da nebarTvis pirobebis dacviT, warmoebs misi ukan dabruneba mis mflobelTan im vadiT, sanam ar iqneba uzrunvelyofili kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli usafrTxoebis da fizikuri dacvis moTxovnebi. Tavi X radioaqtiuri masalebis transportireba muxli 37. radioaqtiuri masalebis transportirebis regulireba 1. radioaqtiuri masalebis usafrTxo transportirebis moTxovnebi dgindeba am kanoniT da Sesabamisi kanonqvemdebare normatiuli aqtebiT. 2. radioaqtiuri masalebis usafrTxo gadazidva saWiroebs Sesabamisi fizikuri dacvis RonisZiebebis ganxorcielebas. 3. akrZalulia radioaqtiuri masalebis gadazidva saministros mier gacemuli Sesabamisi licenziis gareSe. Tavi XI radioaqtiuri masalebis eqsport-importi muxli 38. radioaqtiuri masalebis eqsportis, importisa da tranzitis kontroli 1. am kanoniT dadgenili miznebis misaRwevad saxelmwifo awesebs kontrols saqarTvelos teritoriaze radioaqtiuri masalebis eqsportze, importsa da tranzitze. 2. saxelmwifo am kanonis me-9 muxliT gansazRvruli kompetenciis farglebSi, amyareben kontrols radioaqtiuri masalebis eqsportze, importsa da tranzitze, energetikisa da bunebrivi resursebis saministros mier gacemuli nebarTvis safuZvelze. 3. birTvuli teqnologiebis an nou-haus import-eqsportis SemTxvevaSi nebarTvis misaRebad ar aris saWiro am teqnologiebis gamcemis da mimRebis licenziis aslis wardgena. muxli 39. radioaqtiuri masalebis eqsporti 29 1. saqarTvelodan radioaqtiuri masalebis eqsporti warmoebs saerTaSoriso standartebis Sesabamisad da saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. 2. radioaqtiuri masalebis eqsportis safuZvels warmodgens saministros mier am kanonis me-18 muxliTa da ,,licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT gacemuli nebarTva. 3. radioaqtiuri masalebis eqsportze nebarTvis gacema iTvaliwinebs: a) gamgzavni mxaris Setyobinebas radioaqtiuri masalebis gagzavnis Taobaze; b) radioaqtiuri masalebis mimRebi mxaris garantias masalebis miRebis Sesaxeb; g) gadamzidavi organizaciis licenziis asls; d) informacias gadasazidi radioaqtiuri masalis da damcavi konteinerebisa maxasiaTeblebze; e) gadazidvis usafrTxoebis da fizikuri dacvis uzrunvelyofas. 4. birTvuli masalis eqsportis SemTxvevaSi nebarTvis gacema, damatebiT iTvaliswinebs: a) mimRebi da gamcemi mxaris mier birTvul masalaze `birTvuli gauvrceleblobis garantiebis~ saerTaSoriso valdebulebebis Sesrulebas. b) birTvuli masalis gadazidva unda Sesruldes `birTvuli gauvrceleblobis garantiebis~ saerTaSoriso valdebulebebis Sesabamisad. muxli 40. radioaqtiuri masalebis importi 1. saqarTvelos teritoriaze radioaqtiuri masalebis importi daSvebulia saministros mier gacemuli nebarTvis safuZvelze. nebarTvis gacemis procedura dadgenilia am kanonis me-18 muxliTa da ,,licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT. 2. radioaqtiuri masalebis importze nebarTvis gacema iTvaliwinebs: a) radioaqtiuri masalebis mimRebis birTvuli da radiaciuli saqmianobis licenziis arsebobas; b) informacias gadasazidi radioaqtiuri masalis da damcavi konteinerebisa maxasiaTeblebze; d) gadazidvisas usafrTxoebis da fizikuri dacvis uzrunvelyofas. 3. birTvuli masalis importis SemTxvevaSi nebarTvis gacema, damatebiT iTvaliswinebs: a) mimRebi mxaris mier misaReb birTvul masalaze `birTvuli gauvrceleblobis garantiebis~ saerTaSoriso valdebulebebis Sesrulebas; b) birTvuli masalis gadazidva iwarmoebs `birTvuli gauvrceleblobis garantiebis~ saerTaSoriso valdebulebebis Sesrulebas. 30 muxli 41. radioaqtiuli masalebis tranziti 1. saqarTvelos teritoriaze radioaqtiuri masalebis tranziti daSvebulia saministros mier gacemuli nebarTvis safuZvelze. nebarTvis gacemis procedura dadgenilia am kanonis me-18 muxliTa da ,,licenziebisa da nebarTvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT. 2. radioaqtiuri masalebis tranzitze nebarTvis gacema iTvaliwinebs: a) informaciis miwodebas radioaqtiuri masalebis daniSnulebis punqtis Sesaxeb; b) radioaqtiuri masalis mimRebi mxaris garantias radioaqtiuri masalebis miRebaze; g) gadamzidis mxridan saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnebis Sesrulebis uzrunvelyofas; d) radioaqtiuri masalis mimReb da gamgzavn mxareebs Soris dadebuli xelSekrulebis aslis warmodgenas; e) informacias gadasazidi radioaqtiuri masalis da damcavi konteinerebisa maxasiaTeblebze; v) gadazidvis usafrTxoebis da fizikuri dacvis uzrunvelyofas. Tavi XII dekomisia muxli 42. birTvuli da radiaciuli obieqtebis dekomisia 1. nebismieri saqmianoba, romelic gaTvaliswinebulia am kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis ~v~ qvepunqtiT unda damTavrdes Sesabamisi birTvuli da radiaciuli obieqtis dekomisiiT (garda radioaqtiuri narCenebis samarxisa), rasac uzrunvelyofs licenziis mflobeli licenziis pirobebis Tanaxmad. 2. saministro adgens dekomisiis moTxovnebs birTvuli da radiaciuli obieqtebis mimarT kanonqvemdebare normatiuli aqtiT _ `birTvuli da radiaciuli obieqtebis dekomisiis Sesaxeb~ da gansazRvravs obieqtis teritoriis Semdgomi gamoyenebis statuss. 3. birTvuli da radiaciuli obieqti eqvemdebareba maregulirebel kontrols manam, sanam licenziis mflobeli ar warudgens saministros dekomisiis gegmiT gansazRvruli saboloo mdgomareobis miRwevis da nebismieri damatebiTi samarTlebrivi moTxovnebis Sesrulebis mtkicebulebebs. muxli 43. dekomisiis gegma 1. birTvuli da radiaciuli obieqtis mSeneblobis stadiaze, dagegmili saqmianobis gaTvaliswinebiT, operatori valdebulia moamzados dekomisiis gegma. dekomisiis gegma Tanxmdeba Sesabamis saxelmwifo organoebTan maTi kompetenciebis farglebSi. 31 2. im SemTxvevaSi, Tu arsebulma garemoebebma ganapirobes mniSvnelovani cvlilebebi dekomisiis sawyis gegmaSi, licenziis mflobeli valdebulia moaxdinos gegmis revizia da misi ganaxleba Secvlili garemoebebis asaxviT. ganaxlebuli gegma waredgineba saministros. 3. licenziis mflobeli pasuxismgebelia dekomisiis gegmiT gaTvaliswinebuli RonisZiebebis usafrTxo ganxorcielebaze da eqspluataciidan gamoyvanis samuSaoebSi monawile momsaxure personalis usafrTxoebis uzrunvelyofaze. 4. saministro axorcielebs saxelmwifo kontrols im dekomisirebuli birTvuli da radiaciuli obieqtebis ganlagebis adgilebze, romlebic dasaSvebia SezRuduli gamoyenebisaTvis. Tavi XIII birTvuli gauvrceleblobis garantiebi muxli 46. birTvuli masalebis mSvidobiani gamoyenebis valdebuleba 1. am kanonis pirveli muxlis me-2 punqtis Tanaxmad birTvuli masalebis gamoyeneba, saqarTvelos mier nakisr saerTaSoriso valdebulebaTa Sesabamisad, dasaSvebia mxolod mSvidobiani miznisaTvis. 2. saqarTvelos teritoriaze akrZalulia birTvuli iaraRis da birTvuli masalebis Semcveli sxva asafeTqebeli mowyobilobebis damzadeba, floba, gadacema, daxmarebis moZieba da miReba birTvuli iaraRisa da birTvuli masalebis Semcveli sxva asafeTqebeli mowyobilobebis Sesaqmnelad. muxli 47. birTvuli gauvrceleblobis garantiebis aRsruleba 1. `birTvuli iaraRis gauvrceleblobis Sesaxeb xelSekrulebasTan dakavSirebiT garantiebis gamoyenebis Taobaze~ (ratificirebulia saqarTvelos parlamentis 2003 wlis 24 aprilis #2112 IIs dadgenilebiT) SeTanxmebidan (SemdgomSi _ SeTanxmeba) gamomdinare saqarTvelos mier nakisr valdebulebaTa Sesrulebis uzrunvelsayofad, atomuri energiis saerTaSoriso saagento uflebamosilia ganaxorcielos saqarTveloSi usafrTxoebis zomebi birTvuli iaraRisa da masalebis gauvrceleblobis mizniT. 2. saministro awarmoebs `birTvuli iaraRis gauvrceleblobis Sesaxeb xelSekrulebasTan dakavSirebiT garantiebis gamoyenebis Taobaze~ SeTanxmebidan da `birTvuli iaraRis gauvrceleblobis Sesaxeb xelSekrulebasTan dakavSirebiT garantiebis Taobaze saqarTvelos respublikasa da atomuri energiis saerTaSoriso saagentos SeTanxmebis damatebiTi oqmi~-dan (ratificirebulia saqarTvelos parlamentis 2003 wlis 24 aprilis N#2111 IIs dadgenilebiT) gamomdinare (SemdgomSi _ 32 damatebiTi oqmi) saqarTvelos mier nakisr valdebulebaTa Sesrulebis organizebasa da koordinacias. 3. saministro uzrunvelyofs: a) SeTanxmebidan da damatebiTi oqmidan gamomdinare saqarTvelos mier nakisr valdebulebaTa ganxorcielebas; b) SeTanxmebisa da damatebiTi oqmis Sesasruleblad aucilebeli informaciis Segrovebasa da miwodebas atomuri energiis saerTaSoriso saagentosaTvis. g) atomuri energiis saerTaSoriso saagentos inspeqtorTa saqmianobas SeTanxmebisa da misi damatebiTi oqmis moTxovnaTa Tanaxmad; d) moqmedebaTa koordinacias sagareo saqmeTa, Sinagan saqmeTa da finansTa saministroebTan SeTanxmebisa da damatebiTi oqmis safuZvelze informaciis gavrcelebasTan (miwodebasTan) dakavSirebiT; e) garantiebis efeqtiani gamoyenebisaTvis saqarTveloSi birTvuli masalebis aRricxvis da kontrolis saxelmwifo sistemis Seqmnasa da danergvas, Sesabamisi sakanonmdeblo aqtis SemuSavebis gziT. muxli 48. TanamSromloba birTvuli gauvrceleblobis garantiebis sferoSi 1. saqarTvelos mTavrobis Sesabamisi struqtura, licenziis mflobelebi valdebulni arian iTanamSromlon atomuri energiis saerTaSoriso saagentosTan garantiebis gamoyenebis sferoSi, rac moicavs: a) saqarTvelosa da atomuri energiis saerTaSoriso saagentos Soris dadebuli SeTanxmebiTa da damatebiTi oqmis gaTvaliswinebuli informaciis droul miwodebas; b) SeTanxmebisa da damatebiTi oqmis safuZvelze atomuri energiis saerTaSoriso saagentos inspeqtorTa daSvebas saqmianobis adgilze; g) inspeqtorTa xelSewyobas maTi amocanebis Sesrulebis procesSi; d) inspeqtorTaTvis saWiro daxmarebis gawevas. muxli 49. inspeqtireba birTvuli gauvrceleblobis garantiebis sferoSi 1. gamomdinare SeTanxmebidan da damatebiTi oqmidan, saministros uflebamosil warmomadgenels da atomuri energiis saerTaSoriso saagentos mier daniSnul inspeqtorebs gaaCniaT nebismier obieqtze, an mis nagebobaSi daSvebis, licenzirebuli saqmianobis Semowmebis ufleba. 2. gamomdinare SeTanxmebidan da damatebiTi oqmidan regulirebis sagnad qceuli saqmianobis ganmaxorcielebeli nebismieri piri valdebulia saSualeba misces atomuri energiis saerTaSoriso saagentos mier daniSnul inspeqtorebs gaataron RonisZiebebi, raTa saqarTvelom Seasrulos zemoxsenebuli dokumentebiT nakisri valdebulebebi. muxli 50. licenziis mflobelTa valdebulebebi gauvrceleblobis garantiebis gamoyenebis sferoSi birTvuli 33 1. pirebi, romlebsac gaaCniaT SeTanxmebebis regulirebis sagnad qceuli birTvuli masalebis flobis, gamoyenebis, gadamuSavebis an am masalebTan mopyrobis licenzia, saqarTvelos kanonmdeblobis, SeTanxmebisa da damatebiTi oqmis moTxovnaTa Sesabamisad valdebulni arian: a) awarmoon maTi aRwera SeTanxmebisa da damatebiTi oqmis moTxovnaTa Sesabamisad; b) dadgenili wesiT, droulad da Sesabamisi formiT, saministros warudginon dokumentebi arsebuli birTvuli masalebis Sesaxeb; g) dadgenili wesiT gaataron birTvuli masalebis gazomvebi da uzrunvelyon am gazomvaTa sistemis kontrolis programis qmediTunarianoba; d) uzrunvelyon saministro informaciiT obieqtis proeqtganlagebis Sesaxeb, Setanili nebismieri cvlilebebis gaTvaliswinebiT; e) dadgenili wesiT awarmoon birTvuli masalebis reestri; v) dadgenili wesiT warudginon winaswari Setyobineba energetikisa da bunebrivi resursebis da ekonomikisa da mdgradi ganviTarebis saministroebs birTvuli masalebis an masan dakavSirebuli aRWurvilobis importis an eqsportis Taobaze; z) dadgenili wesiT uzrunvelyon birTvuli masalebis fizikuri dacva da gaataron usafrTxoebis zomebi; T) dauyovnebliv acnobon energetikisa da bunebrivi resursebis da Sinagan saqmeTa saministroebs daSvebul zRvrebs zeviT birTvuli masalebis danakargis Sesaxeb; k) dadgenili wesiT gaugzavnon saministros informacia dagegmili samomavlo saqmianobis Sesaxeb; Tavi XIV birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi saqarTvelos moqalaqeebis, moqalaqeobis armqone pirebis da ucxo qveynis moqalaqeebis uflebebi da movaleobebi muxli 51. birTvuli da radiaciuli usafrxoebis sferoSi saqarTvelos moqalaqeebis, moqalaqeobis armqone pirebis da ucxo qveynis moqalaqeebis uflebebi da movaleobebi 1. saqarTvelos moqalaqeebi, moqalaqeobis armqone da ucxo qveynis moqalaqeebi valdebulni arian: a) birTvul da radiaciul sferoSi daicvan saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili moTxovnebi; b) miiRon kanonmdeblobiT dadgenili zomebi birTvuli da radiaciuli usafrTxoebisa da avariuli mzadyofnis uzrunvelsayofad; 2. saqarTvelos moqalaqeebs, moqalaqeobis armqone da ucxoel moqalaqeebs ufleba aqvT: a) icxovron da imuSaon radiaciulad usafrTxo garemoSi; 34 b) miiRon sando da drouli informacia birTvul da radiaciuli mdgomareobis Sesaxeb kompetenturi organoebidan; Tavi XV fizikuri usafrTxoebis (daculobis) sistema muxli 52. fizikuri usafrTxoebis (daculobis) regulireba 1. saqarTvelos mTavroba pasuxismgebelia fizikuri usafrTxoebis (daculobis) regulirebis sferoSi saxelmwifo strategiis gansazRvraze. 2. fizikuri daculobis ZiriTadi principebia: a) saxelmwifos pasuxismgebloba – fizikuri usafrTxoebis (daculobis) sistemis Camoyalibeba, danergva da SenarCuneba; b) pasuxismgebloba saerTaSoriso gadazidvebze – radiaciuli masalebis saerTaSoriso gadazidvis SemTxvevaSi saqarTvelos pasuxismgebloba mis adeqvatur dacvaze vrceldeba sanam pasuxismgebloba Sesabamisad ar gadava sxva qveyanaze; g) sakanonmdeblo da maregulirebeli sistema – saqarTvelos mTavroba valdebulia Seqmnas da SeinarCunos fizikuri usafrTxoebis (daculobis) marTvis samarTlebrivi safuZveli, romelic uzrunvelyofs birTvuli da radiaciuli obieqtebis da masalebis fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofis moTxovnebs licenziis mflobelisadmi, am moTxovnaTa Sesrulebis meqanizms. d) licenziis mflobelis pasuxismgebloba _ licenziis mflobelis pasuxismgebloba fizikuri usafrTxoebis (daculobis) sxvadasxva elementebis ganxorcielebaze; e) usafrTxoebis (daculobis) kultura _ fizikuri usafrTxoebis (daculobis) uzrunvelyofis prioritetad aRiareba mis ganxorcielebaSi yvela CarTuli organizaciis mier. v) etapobrivi midgoma _ qmedebaTa Tanamimdevroba, romelic iTvaliswinebs safrTxis Sefasebas mixedviT, fizikuri usafrTxoebis (daculobis) RonisZiebebis uzrunvelyofis etapobriv ganxorcielebas; z) Rrma daculoba _ fizikuri usafrTxoebis (daculobis) moTxovnebSi mravaldoniani dacvisa da dacvis meTodebis (struqturulis an teqnikuris, individualurisa da organizaciulis) asaxva, romelTa gadalaxva mouwevs damrRvevs Tavisi miznebis misaRwevad. T) xarisxis uzrunvelyifa _ fizikuri usafrTxoebis (daculobis) xarisxis programis Seqmna da ganxorcieleba dadgenili moTxovnebis Sesrulebis uzrunvelsayofad. i) sagangebo radiaciul situaciebze reagirebis gegmebi _ licenziis maZieblis mier radiaciuli masalebis ukanono gadaadgilebaze, birTvuli da radiaciuli obieqtis an birTvuli masalebis sabotaJze an amgvari qmedebebis mcdelobaze reagirebis gegmebis SemuSaveba. masze uflebamosilebis mqone saxelmwifo organoebis mxridan kontrolis damyarebis valdebuleba. 35 k) konfidencialoba _ informaciis dacvisaTvis moTxovnaTa Camoyalibeba, birTvuli masalebisa da birTvuli da radiaciuli obieqtebis dacvis usafrTxoebis pirobebis darRvevis Tavidan asacileblad. muxli 53. fizikur usafrTxoebaze (daculobaze) pasuxismgebloba, darRvevebis aRkveTa 1. fizikuri usafrTxoebis (daculobis) politikis ganxorcielebisa da ZiriTadi principebis dacvisaTvis yalibdeba fizikuri usafrTxoebis (daculobis) sistema, romelic uzrunvelyofs: a) pirobebs, romlebic minimumamde daiyvans radiaciuli masalis, maionebeli gamosxivebis sxva wyaroebis arasanqcirebuli dauflebis SesaZleblobas da sabotaJis SemTxvevebs; b) teqnikur daxmarebas da informaciis miwodebas dakarguli birTvuli masalis an maionebeli gamosxivebis wyaroebis aRmoCenis SemTxvevaSi, maT dabrunebaze mimarTuli operatiuli zomebis gatarebas, aseve sabotaJis Sedegebis minimizacias; g) satranzito qveynis mxridan birTvuli masalis da maionebeli gamosxivebis wyaroebis dacvis uzrunvelyofis garantiebis ararsebobisas tranzitis akrZalva; d) birTvuli da radiaciuli masalis fizikur usafrTxoebaze (daculobaze) informaciis dacvis zomebs; Tavi XVI Ppasuximgebloba birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnaTa darRvevisaTvis M muxli 54. pasuximgebloba birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnaTa darRvevisaTvis pasuxismgebloba birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis sferoSi kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnaTa darRvevisaTvis ganisazRvreba saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsiT, administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT da moqmedi kanonmdeblobiT. Tavi XVII Ggardamavali da daskvniTi debulebani muxli 55. am kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT misaRebi normatiuli aqtebi 1. am kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT 2015 wlis pirvel ianvramde miRebul iqnas saqarTvelos kanonebi: `radioaqtiuri narCenebis Sesaxeb~ da "birTvuli da radioaqtiuri nivTierebebis transportirebis Sesaxeb". 2. saqarTvelos mTavrobam 2012 wlis 1 maisamde uzurnvelyos saqarTvelos finansTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piris 36 «Semosavlebis samsaxuris mier saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis saministros da saqarTvelos Tavdacvis saministrosTan arsebuli samxedro teqniukur sakiTxta mudmivmoqmedi komisiisaTvis warsadgeni informaciis nusxis damtkiceba 2. am kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT 2015 wlis pirvel ianvramde gamocemul iqnes saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis ministris Semdegi kanonqvemdebare normatiuli aqtebi: a) `birTvuli da radiaciuli saqmianobis inspeqtirebis ganxorcielebis wesi; b) `radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebi mrewvelobaSi, mecnierebasa da ganaTlebaSi~; g) `metalis jarTis radiaciuli monitoringis wesis Sesaxeb~; d) `maionebeli gamosxivebis wyaroebis, radioaqtiuri narCenebis, avtorizaciis, uwyebrivi reestris Seqmnisa da warmoebis wesi, maionebeli gamosxivebis wyaroebis kategorizacia~; e) `individualuri monitoringis Catarebis wesi, da masze kontroli~; v) `birTvul da radiaciul avariebze mzadyofnisa da reagirebis erovnuli gegma~; z) `birTvuli da radioaqtiuri nivTierebebis aralegalur mimoqcevaze reagirebis wesi~; T) `birTvuli da radioaqtiuri nivTierebebis transportirebis wesis Sesaxeb~; i) `birTvuli da radiaciuli obieqtebis, radioaqtiuri wyaroebis da narCenebis, sxva maionebeli gamosxivebis wyaroebis fizikuri usafrxoebis (daculobis) Sesaxeb~; k) `birTvuli masalebis gauvrceleoblobis garantiebTan dakavSirebuli saqmianobis warmoebis wesis Sesaxeb~; l) `birTvuli da radiaciuli obieqtebis dekomisiis Sesaxeb~; m) `bunebrivi gamosxivebis zemoqmedebis optimizaciis Sesaxeb~; n) `ZiriTadi moTxovnebi maRali radiaciuli riskis mqone birTvuli da radiaciuli saqmianobis usafrTxoebis Sefasebisa da misi angariSisadmi~. o) `ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebis xarisxis uzrunvelyofisa da xarisxis kontrolisadmi~. p) ~ZiriTadi moTxovnebi maRali radiaciuli riskis mqone birTvuli da radiaciuli saqmianobis usafrTxoebis Sefasebisa da misi angariSisadmi~. 3. am kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT 2015 wlis pirvel ianvramde gamocemul iqnes saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministrisa da saqarTvelos energetikisa da bunebrivi resursebis ministris Semdegi erToblivi kanonqvemdebare normatiuli aqtebi: a) `radioaciuli usafrTxoebis normebi da ZiriTadi moTxovnebi maionebeli gamosxivebis wyaroebTan mopyrobisadmi~; 37 b) `radiaciuli usafrTxoebis moTxovnebi samedicino dasxivebis sferoSi~. muxli 56. daskvniTi debuleba am kanonis amoqmedebisTanave Zaladakargulad CaiTvalos saqarTvelos 1998 wlis 30 oqtombris kanoni “birTvuli da radiaciuli usafrTxoebis Sesaxeb”. muxli 57. kanonis amoqmedeba 1. es kanoni garda 55 da 57 muxlebisa amoqmeddes 2012 wlis maisaidan. 2. am kanonis 55-e da 57-e muxlebi amoqmeddes gamoqveynebisTanave. saqarTvelos prezidenti 1 mixeil saakaSvili 38

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონპროექტზე „ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონი ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: წინამდებარე კანონპროექტის მიღების მიზეზს წარმოადგენს დარეგულირებულ იქნეს სამართლებრივი ურთიერთობები სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს შორის, რომლებიც ეწევიან ბირთვულ და რადიოაქტიურ მასალებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან დაკავშირებულ საქმიანობას, ახორციელებენ ბირთვული მასალების და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროების უსაფრთხოების და ფიზიკური დაცვის ღონისძიებებს. ა.ბ) კანონპროექტის მიზანი: წარმოდგენილი კანონპროექტის მიღების მიზანია: ა) უზრუნველყოფილ იქნეს ბირთვული მასალების, შესაბამისი მოწყობილობებისა და ტექნიკის მშვიდობიანი გამოყენება მათი გაუვრცელებლობის რეჟიმის დაცვით; ბ) დადგენილ იქნეს ბირთვულ მასალებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან უსაფრთხო მუშაობის ძირითადი მოთხოვნები; გ) უზრუნველყოს პრევენცია და აღკვეთოს ბირთვულ მასალებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან დაკავშირებული ყველა უკანონო საქმიანობა საქართველოს კანონმდებლობისა და საქართველოს მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესაბამისად; დ) უზრუნველყოს რადიოაქტიურ მასალებთან და მაიონებელი გამოსხივების სხვა წყაროებთან დაკავშირებული ყველა სახის საქმიანობის უსაფრთხოება და მათი გამოყენება მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნით, დაიცვას ადამიანი და გარემო მაიონებელი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებისაგან საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს კანონმდებლობისა და საქართველოს მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესაბამისად. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: მომზადებული კანონის პროექტით განისაზღვრება მარეგულირებელი ორგანო და მის ძირითადი ფუნქციები, ასევე სხვა სახელმწიფო ორგანოების ფუნქციები ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების საკითხებში. რეგულირდება ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების ძირითადი საკითხები. განისაზღვრება სურსათით, სასმელი და მინერალური წყლით ნედლეულითა და ნიადაგით გამოწვეული დასხივების, ბუნებრივი წყაროებით გამოწვეული სამედიცინო დასხივების შეზღუდვებთან დაკავშირებული საკითხები. ასევე რეგულირდება ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის ავტორიზაციის, მათ 39 შორის ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის ლიცენზირებასთან დაკავშირებული საკითხები. წარმოდგენილი კანონპროექტით, ასევე რეგულირდება ნებართვის გაცემასთან დაკავშირებული საქმიანობები, კერძოდ ნებართვის აღებას ექვემდებარება: ა) რადიოაქტიური მასალების შეძენა და გადაცემა; ბ) რადიოაქტიური მასალების, ნედლეულის, რომლებიდანაც შესაძლებელია ბირთვული მასალის მიღება ან წარმოება, დანადგარების, რომლებიც შეიცავენ რადიოაქტიურ ნივთიერებებს, ბირთვული ტექნოლოგიების ან ნოუ-ჰაუს იმპორტექსპორტი, აგრეთვე რადიოაქტიური წყაროების ექსპორტი, იმპორტი და ტრანზიტი. გ) რადიოაქტიური ნარჩენების ექსპორტი; წარმოდგენილი პროექტი განსაზღვრავს სალიცენზიო ან სანებართვო პირობების შესრულებაზე კონტროლის საკითხებს. ლიცენზიის მფლობელის უფლებამოვალეობებს, ლიცენზიის მფლობელის (ოპერატორი) მოვალეობებს რადიაციული ავარიის ან/და ინციდენტის შემთხვევაში, ასევე ლიცენზიის ან ნებართვის გაუქმების პირობებს. აგრეთვე არეგულირებს ინსპექტირებასთან, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირებასთან, რადიოაქტიური ნარჩენების მართვასთან, რადიოაქტიური მასალების ტრანსპორტირებასთან, იმპორტთან, ექსპორტთან, ბირთვული და რადიაციული ობიექტების დეკომისირებასთან, ფიზიკურ დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებს. კანონპროექტი ასევე ითვალისწინებს ბირთვული გაუვრცელებლობის გარანტიებს და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა დარღვევისათვის პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო. კანონპროექტის მიღება არ მოითხოვს ბიუჯეტიდან დამატებითი სახსრების გამოყოფას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე კანონპროექტის მიღება გავლენას არ მოახდენს ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე კანონპროექტის მიღება გავლენას არ იქონიებს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს სახელმწიფოსათვის ახალი ფინანსური ვალდებულებების წარმოქმნას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება 40 კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც გავრცელდება კანონპროექტის მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებელის ან სხვა სახის გადასახდელი ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი) კანონპროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობის განსაზღვრას და შესაბამისად არ ადგენს მისი განსაზღვრის წესს. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებით აღებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან კანონპროექტის მიღება არ არღვევს და არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ დადებულ ორმხრივ და მრავალმხრვ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრ ვალდებულებებს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილეობდნენ სამთავრობო დაწესებულებები. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ. კანონპროექტი ზეპირი შეფასებით მოწონებული იქნა სხვადასხვა სამთავრობო დაწესებულებების ექსპერტების მიერ. დ.გ) კანონპროექტის ავტორი კანონპროექტის ავტორია საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო. დ.დ) კანონპროექტის ინიციატორი კანონპროექტის ინიციატორია საქართველოს მთავრობა 41