გადაწყვეტილება

010210017001680626

საქმე №2-114/17წ

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

 

12 აპრილი, 2018 წელი ქ. ბათუმი

 

შესავალი ნაწილი

 

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია

 

მოსამართლე ხათუნა ბოლქვაძე

სხდომის მდივანი ცირა ქარცივაძე

 

მოსარჩელე სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

წარმომადგენელი რ-------------–---–-

 

მოპასუხე თ-------------------ე

წარმომადგენელი მ--–------------

 

დავის საგანი თანხის დაკისრება

 

აღწერილობითი ნაწილი

 

1. სასარჩელო მოთხოვნა

 

1.1 მოპასუხე თ-------------------ეზე სსიპ ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სასარგებლოდ სტუდენტად ყოფნის პერიოდში გადაუხდელი სწავლის საფასურის 2250 ლარის ოდენობით დაკისრება.

 

2. მოპასუხის პოზიცია

 

მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს და განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არის უსაფუძვლო, ასევე ხანდაზმული, რის გამოც სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

3. ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.1 უდავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

უდავო ფაქტობრივი გარემოებები არ არის.

 

3.2 სადავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.2.1. 2008 წლის 04 მარტის №3-370 ბრძანებით თ-------------------ე ჩაირიცხა სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში საბაზო და საშუალო განათლების ფაკულტეტის მათემატიკისა და კომპიუტერული ტექნოლოგიების მასწავლებლობის სპეციალობაზე სამაგისტრო საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში.

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის ბრძანება №3-370, 04.03.2008წ;

 

3.2.2. 2008 წლის 31 ოქტომბერს სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და თ-------------------ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით სტუდენტმა აიღო ვალდებულება, რომ კეთილსინდისიერად შეასრულებდა სწავლასთან დაკავშირებით უნივერსიტეტის მიერ მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს, დაწესებულების შინაგანაწესს, ეთიკის კოდექსს, ბსუ-ს მართვის ორგანოების მიერ გამოცემულ აქტებს;

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- ხელშეკრულება.

 

3.2.3. სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის მიერ 2009 წლის 5 ივნისს მიღებული იქნა №3-255 ბრძანება, რომლის თანახმად 2007-2008 სასწავლო წლის და 2008-2009 სასწავლო წლის პირველი სემესტრის სწავლის საფასურის გადაუხდელობის გამო, 2009 წლის 05 ივნისის მდგომარეობით ფინანსური დავალიანების გამო შეუჩერდა მაგისტრის სტატუსი თამარ ფუტკარაძეს, ხოლო 2014 წლის 08 აგვისტოს უნივერსიტეტის რექტორის N01-09/315 ბრძანებით საერთოდ შეუწყდა სტუდენტის სტატუსი. მოსარჩელის მტკიცებით 2009 წლის 05 ივნისისათვის თამარ ფუტკარაძეს ერიცხებოდა დავალიანება 2250 ლარის ოდენობით.

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის ბრძანება №3-255, 05.06.2009წ.

- სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის ბრძანება №01-09/315, 08.08.2014წ.

 

3.2.4. სასამართლო იზიარებს მოპასუხის წარმომადგენლის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ თამარ ფუტკარაძეს საერთოდ არ მიუღია მომსახურება. შესაბამისად წარმოდგენილი მასალებით არ დასტურდება თამარ ფუტკარაძის მიერ უნივერსიტეტისაგან ამ პერიოდში (2008-2009 სასწ/წელი) მომსახურების მიღება; მასზე არ გაცემულა ასევე სწავლის საფეხურის გავლის დამადასტურებელი საბუთი;

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- მხარეთა ახსნა-განმარტება.

 

3.2.5. დადგენილია, რომ თამარ ფუტკარაძეს სტუდენტის სტატუსი ფინანსური დავალიანების გამო შეუჩერდა 2009 წლის 05 ივნისს, ხოლო სარჩელი თამარ ფუტკარაძის მიმართ სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა 2017 წლის 16 იანვარს.

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- სასარჩელო განცხადება.

- სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის ბრძანება №3-255, 06.06.2009წ;

 

სამოტივაციო ნაწილი

 

4. შემაჯამებელი სასამართლო დასკვნა

 

სასამართლომ საქმის განხილვით, საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა შესწავლით და ანალიზით მიიჩნია, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

5. კანონები, რომლებითაც სასამართლომ იხელმძღვანელა

 

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 316-ე, 317-ე, 327-ე, 361-ე, 629-ე, 128-ე, 129-ე, 130-ე, 144-ე მუხლებით, ასევე ,,უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 43-ე, 44-ე მუხლებით.

 

6. სამართლებრივი შეფასება

 

6.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების, ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

 

ხელშეკრულება ვალდებულების წარმოშობისათვის ყველაზე გავრცელებული საფუძველია. ხელშეკრულება ეს არის მხარეთა შეთანხმება მათი ურთიერთობის არსებით და მნიშვნელოვან მომენტებზე, რომელიც გავლენას ახდენს მათ უფლება-მოვალეობების წარმოშობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის, ან შეწყვეტისაკენ. გარიგების დადება მხარეებს წარმოუშობს ამ გარიგებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობებს.

 

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად კი დადგენილია, რომ ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. შესრულდა თუ არა ხელშეკრულებაში მითითებული პირობები ჯეროვნად, შესაძლებელია მხოლოდ ამ ხელშეკრულებაში მითითებული პირობების გონივრული გააზრებით.

 

მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის გაფორმებული წერილობითი ხელშეკრულება ურთიერთვალდებულების განმსაზღვრელია ერთმანეთის მიმართ, მათ შორის ამჟამად დავის საგანზეც, - სწავლის საფასურის გადახდის წესზე.

 

იმ დროს კი, როგორც თავად მოსარჩელე განმარტავს, მოქმედებდა უნივერისტეტის შიდასამართლებრივი აქტი სწავლის საფასურის გადახდის წესის და ვადების შესახებ, სადაც განსაზღვრულია სწავლის გადახდის წესი და ვადა და ამავე წესით სწავლის საფასურის გადახდის ვადის რაიმე ფორმით გაგრძელება დაუშვებელია;

 

6.2. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის თანახმად ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს შეთანხმებული საზღაური.

 

ფაქტიურად მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა გამომდინარეობს ნარდობის ხელშეკრულებიდან; მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით მოსარჩელემ აიღო ვალდებულება შეესრულებინა სამუშაო, მოწინააღმდეგე მხარეს კი უნდა გადაეხადა შესრულებული სამუშაოს საფასური;

 

მოპასუხეს კი იმ შემთხვევაში წარმოეშობოდა გადახდის ვალდებულება, თუ მოსარჩელე ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოს შეასრულებდა.

 

ზემოთმითითებული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე იგულისხმება მხარეთა შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მითითებული ურთიერთ ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულება.

 

მხარის - კონკრეტულ შემთხვევაში - უნივერსიტეტის ვალდებულებას შეადგენდა მომსახურების გაწევა, ხოლო მოპასუხის ვალდებულებას - მომსახურებისათვის შეთანხმებული საზღაურის გადახდა;

 

იგივე გამომდინარეობს საქართველოს კანონის ”უმაღლესი განათლების შესახებ” 79-ე მუხლის მეორე პუნქტიდან, სადაც უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დაფინანსების ერთერთი წყაროა სწავლის საფასური.

 

შესაბამისად კანონით დადგენილია საზღაურის გადახდა და გადახდის ვალდებულება სწავლისათვის მომსახურების მიღებისას და არა სტუდენტად ყოფნისათვის; აქედან გამომდინარე სტუდენტი ვალდებულია გადაიხადოს სწავლის საფასური იმ შემთხვევაში, თუ მას ექნება შესაძლებლობა მიიღოს შესაბამისი მომსახურება უმაღლესი სასწავლებლისაგან: ისწავლოს, ან მიიღოს სწავლების შესაბამისი საფეხურის გავლის დამადასტურებელი საბუთი;

 

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ არ წარმოდგენილა მტკიცებულება რომელიც დაადასტურებდა უნივერსიტეტის მიერ მოპასუხეზე 2008-2009 სასწავლო წელს მომსახურების გაწევას; შესაბამისად მოპასუხეს არ ჰქონდა ვალდებულება გადაეხადა აღნიშნულ სასწავლო წელს შეთანხმებული საზღაური (სწავლის საფასური.)

 

6.3. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე მოპასუხისაგან მოითხოვს 2007-2008 სასწავლო წლის გაზაფხულის სემესტრის და 2008-2009 სასწავლო წლის დავალიანების გადახდას, ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხეს სტუდენტის სტატუსი შეუჩერდა სწორედ დავალიანების გამო 2009 წლის 05 ივნისს, ხოლო სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა 2017 წლის 16 იანვარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლო იზიარებს მოპასუხის მტკიცებას მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არის ხანდაზმული შემდეგ გარემოებათა გამო:

 

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად დადგენილია, რომ სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი იმპერატიულადაა დადგენილი, რომ სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს. ხოლო ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან; მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო, ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ;

 

სსიპ შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენლობითი საბჭოს მიერ 2007 წლის 23 ოქტომბერს მიღებული №13 გადაწყვეტილების თანახმად დამტკიცდა ამავე უნივერსიტეტის სტუდენტთა მიერ სწავლის საფასურის გადახდის წესი; კერძოდ, მოცემული წესის თანახმად სწავლის საფასურის გადახდის საფუძველია სასწავლო წლის დასაწყისში მასთან გაფორმებული ხელშეკრულება, რომელშიც უნდა აისახოს სხვა ვალდებულებებთან ერთად სწავლის საფასურის გადახდის პირობები და ვადები;

 

მოცემული წესის მეოთხე მუხლის თანახმად, სტუდენტი ვალდებულია დადგენილი წესითა და ვადებით გადაიხადოს სწავლის საფასური; ამავე წესის მეოთხე მუხლის მეხუთე პუნქტის თანახმად, - დაუშვებელია სწავლის საფასურის დადგენილ ვადებში გადაუხდელობის შემთხვევაში გადახდის ვადის რაიმე ფორმით გაგრძელება;

 

მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მიმართ უნდა გავრცელდეს სწავლის საფასურის გადახდის წესის ის მოთხოვნები, რომლებიც არსებობდა მოპასუხესთან ხელშეკრულების გაფორმების პერიოდში;

 

ამდენად საქმის განხილვით დადგენილია, რომ თამარ ფუტკარაძეს 2007-2008 სასწავლო წლის გაზაფხულის სემესტრის და 2008-2009 სასწავლო წლის გადასახადი უნდა გადაეხადა თითოეული სემესტრის დაწყებიდან ერთი თვის ვადაში. ამდენად თანხის გადახდის მოთხოვნის უფლებაც მოსარჩელეს ამ დროიდან წარმოეშვა.

 

ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხეს სტუდენტის სტატუსი ფინანსური დავალიანების გამო შეუჩერდა 2009 წლის 05 ივნისს და ამ დროისათვის მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო მისი უფლების დარღვევის თაობაზე. ამდენად მოსარჩელე თუ თვლიდა, რომ მოპასუხეს დარჩენილი ქონდა გადასახდელი სწავლის საფასური, მას ამის თაობაზე მოთხოვნა უნდა დაეყენებინა სულ მცირე 2009 წლის 05 ივნისიდან სამი წლის ვადაში.

 

სასამართლო განმარტავს, რომ ხანდაზმულობა არ არის აბსტრაქტული სამართლებრივი კატეგორია. კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი დაწყებისა და დამთავრების დროის მონაკვეთს, კერძოდ, ხანდაზმულობა იწყება მაშინ, როცა უფლებამოსილმა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში მხარეებს შორის სადაო არ არის ის გარემოება, რომ სტუდენტის სტატუსის შეჩერების დროისათვის, ანუ 2009 წლის 05 ივნისს მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხისაგან დავალიანების გადახდას და მისთვის ამ დროისათვის ცნობილი იყო მისი უფლების დარღვევის თაობაზე, თუმცა სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა 2017 წლის 16 იანვარს, ანუ სამი წლის გასვლის შემდეგ.

 

ამდენად, სასამართლო მოცემულ სამართლებრივ დავაზე ადგენს, რომ გასულია სახელშეკრულებო მოთხოვნებიდან გამომდინარე ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.

 

სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის თანახმად კი დადგენილია, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემთხვევაში ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე, რაც სარჩელის დასაბუთებულობის მიუხედავადაც მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

 

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

7. საპროცესო ხარჯები

 

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

 

მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეს წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი უნდა ჩაეთვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად.

 

სარეზოლუციო ნაწილი

 

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 39-ე, 53-ე, 243-ე, 244-ე, 249-ე, 257-ე, 2591-ე, 364-ე და 369-ე მუხლებით და

 

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

 

1. არ დაკმაყოფილდეს სსიპ ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სარჩელი თამარ ფუტკარაძის მიმართ გადაუხდელი სწავლის საფასურის ანაზღაურების თაობაზე;

 

2. სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილია.

 

3. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს 14 დღის ვადაში სააპელაციო წესით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში (ქ.ქუთაისი, ნიუ-პორტის ქ.32), ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მეშვეობით (ქ.ბათუმი, ს. ზუბალაშვილის ქ. 30) მხარისათვის დასაბუთებული გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან ამ გადაწყვეტილების მეოთხე პუნქტში მითითებული წესების დაცვით

 

4. გადაწყვეტილების გასაჩივრების მსურველი მხარე, თუ ის ესწრება გადაწყვეტილების გამოცხადებას, ან მისთვის ცნობილია გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი, ვალდებულია გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არ უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა, გამოცხადდეს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილების ასლი. წინააღმდეგ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს; ამ ვადის გაგრძელება და აღდგენა დაუშვებელია;

 

მოსამართლე ხათუნა ბოლქვაძე