საქართველოს 2022 − 2030 წლების ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია

სარჩევი

სარჩევი II

აბრევიატურა V

მოკლე მიმოხილვა VII

წინათქმა VII

ჯანდაცვის სისტემის მიმოხილვა VII

ძირითადი მიზნები IX

სტრატეგიული ჩარჩო IX

რესურსების გეგმა XI

სტრატეგიის განხორციელება XI

1. შესავალი 1

1.1 ძირითადი ფასეულობები 1

1.2 სტრატეგიის კავშირი ეროვნული პოლიტიკის ჩარჩო დოკუმენტებთან 2

1.3 სტრატეგიის კავშირი საერთაშორისო განვითარების ჩარჩო დოკუმენტებთან 3

1.4 სტრატეგიის შემუშავების პროცესი 4

2. სიტუაციური ანალიზი – მიღწევები და გამოწვევები 5

2.1 დემოგრაფია და ეკონომიკა 6

2.2 ჯანმრთელობის მდგომარეობა და რისკ-ფაქტორები 7

2.3 ჯანდაცვის სექტორის მართვა 14

2.4 ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემა 17

2.5 ადამიანური რესურსები ჯანდაცვაში 20

2.6 მაღალი ხარისხის, ეფექტურ და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობა 24

2.7 ჯანმრთელობის მართვის საინფორმაციო სისტემები 26

2.8 სამედიცინო სერვისების მიწოდება და მომსახურების ხარისხი 28

2.9 საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, გადაუდებელ მდგომარეობებზე მზადყოფნა და რეაგირება 33

3. სტრატეგიის გრძელვადიანი ხედვა და სექტორული პრიორიტეტები 37

3.1. მისია, მიზნები და სტრატეგიული ჩარჩო 37

3.2. მიზანი 1: ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება 40

3.2.1 მიმოხილვა 40

3.2.2 სტრატეგიული ამოცანები 41

3.3. მიზანი 2: ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება 47

3.3.1 მიმოხილვა 47

3.3.2 სტრატეგიული ამოცანები 49

3.4 მიზანი 3: ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება 52

3.4.1 მიმოხილვა 53

3.4.2 სტრატეგიული ამოცანები 54

3.5 მიზანი 4: მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა 58

3.5.1 მიმოხილვა 58

3.5.2 სტრატეგიული ამოცანები 58

3.6 მიზანი 5: ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემის გაძლიერება 63

3.6.1 მიმოხილვა 63

3.6.2 სტრატეგიული ამოცანები 65

3.7 მიზანი 6: ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება 70

3.7.1 მიმოხილვა 71

3.7.2 სტრატეგიული ამოცანები 72

3.8 მიზანი 7: საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად 84

3.8.1 მიმოხილვა 84

3.8.2. სტრატეგიული ამოცანები 86

4. სტარტეგიის ლოგიკური ჩარჩო 91

5. განხორციელება 163

5.1 სამოქმედო გეგმა 163

5.2 ბიუჯეტი 163

5.3. სტრატეგიის განხორციელება და კოორდინაცია 166

5.5. მონიტორინგი და შეფასება 167

5.6. რისკები და მათი შემცირება 170

გამოყენებული ლიტერატურა 172

დანართი 1: პრობლემის ხის ანალიზი 163

მიზანი 1: ჯანდაცვის სექტორში მმართველობის გაძლიერება 163

მიზანი 2: ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტურობის გაუმჯობესება 165

მიზანი 3: ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება 166

მიზანი 4: მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა 167

მიზანი 5: ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაძლიერება 168

მიზანი 6 ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება 169

მიზანი 7. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად 171

დანართი 2: ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმა 2022-2024 173

აბრევიატურა

ამრ	ანტიმიკრობული რეზისტენტობა
არვ	ანტირეტროვირუსული თერაპია
დკსჯეც	სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი
CME	უწყვეტი სამედიცინო განათლება
CPD/უპგ	უწყვეტი პროფესიული განვითარება
CRVS	სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციისა და დემოგრაფიული სტატისტიკური მონაცემების სისტემა
DRG	დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფები
EBRD	ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი
EIDSS	დაავადებათა ზედამხედველობის ელექტრონული ინტეგრირებული სისტემა
eHN	ევროპის ელექტრონული ჯანდაცვის ქსელი
EHR	ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები
BNSR	აბრეშუმის გზის ბიოზედამხედველობის ქსელი
EPW	ევროპული სამუშაო პროგრამა
GDP	კარგი დისტრიბუციის პრაქტიკა
GMP	კარგი საწარმოო პრაქტიკა
GPW 13	ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიაციის მე-13 ზოგადი სამუშაო პროგრამა
HCV	ვირუსული ჰეპატიტი C
HiAP	ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში
HMIS	ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემა
IT	ინფორმაციული ტექნოლოგიები
ICESCR	ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტი
IHME	ჯანმრთელობის გაზომვებისა და შეფასების ინსტიტუტი
IHR	ჯანმრთლობის საერთაშორისო რეგულაციები
IPC	ინფექციის პრევენცია და კონტროლი
IMS	შემთხვევების მართვის სისტემა
ITA	სსიპ - ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო
ISO	სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია
JEE	ერთობლივი გარე შეფასება (ჯანმო)
LIMS	ლაბორატორიის ინფორმაციის მართვის სისტემა
MDR	მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზი
NHA	სსიპ - ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო
NEHAP-2	საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების სამოქმედო გეგმა
PAR	ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების პროექტი „საჯარო მმართველობის რეფორმის მხარდასაჭერად“
PIC/S	ფარმაცევტული პროდუქციის ინსპექტირებაში თანამშრომლობის სქემა
PPP	საჯარო და კერძო თანამშრომლობა
PHEOC	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების ოპერირების ცენტრი
ProQA	სამედიცინო პრიორიტეტულობის სადისპეჩერო სისტემა
SDGs	მდგრადი განვითარების მიზნები
SOC	საინფორმაციო უსაფრთხოების მონიტორინგის ცენტრი
SOPs	სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები
SRAMA	სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო
UHC index	საყოველთაო ჯანდაცვის მოცვის ინდექსი
UNAIDS	გაეროს აივ/შიდსის პროგრამა
UNICEF	გაეროს ბავშვთა ფონდი
WASH	წყალი, სანიტარია და ჰიგიენა
WHO/ჯანმო	ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია

მოკლე მიმოხილვა

წინათქმა

საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრიორიტეტია მოსახლეობისთვის მაღალხარისხიან და ეფექტიან ჯანმრთელობის სერვისებზე საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. შესაბამისად, ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია, მტკიცებულებებზე დამყარებული პოლიტიკის საფუძველზე, ადგენს ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის განვითარების მკაფიო გეზს 2030 წლამდე და მისი განხორციელებისთვის საჭირო სტრატეგიულ მიმართულებებს განსაზღვრავს. აღნიშნული სტრატეგიის მიზნები და ამოცანები ასახავს მთავრობის ხედვას ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში და, ამავე დროს, ეფუძნება საერთაშორისოდ აღიარებულ პრინციპებს და სექტორის პრიორიტეტებზეა ფოკუსირებული.

ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის დოკუმენტი მოიცავს შემდეგ ძირითად ნაწილებს:

სიტუაციური ანალიზი: აღწერს ჯანდაცვის სისტემის მიმდინარე მდგომარეობას, ქვეყნის მონაცემებს ადარებს გლობალური და ევროპის რეგიონის ტენდენციებს.

სტრატეგიული ჩარჩო: განსაზღვრავს ძირითად სტრატეგიულ მიმართულებებს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ჯანდაცვის სისტემების ე.წ. „სამშენებლო ბლოკების“ მიხედვით. ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგია მოიცავს შვიდ ძირითად პრიორიტეტულ მიმართულებას, რადგან კოვიდ-19 პანდემიის გათვალისწინებით, ჯანმოს ჯანდაცვის სისტემის ექვს ბლოკს დაემატა ერთი, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყნის საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გაძლიერებას.

სამოქმედო გეგმა, რომელიც მოიცავს პრიორიტეტული მიმართულებების შესასრულებლად დროში გაწერილ კონკრეტულ ქმედებებს, პასუხისმგებელი მხარეების და შესაბამისი შედეგის ინდიკატორების მითითებით. სამოქმედო გეგმა კვარტალური პრინციპით არის გაწერილი და მოიცავს განხორციელების სამწლიან პერიოდს.

ჯანდაცვის სისტემის მიმოხილვა

მსოფლიო ბანკის კლასიფიკაციით, საქართველო მიეკუთვნება საშუალოზე მაღალი შემოსავლების ქვეყნების ჯგუფს (2020). მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე ბოლო ათწლეულში $3233-დან (2010) $4256-მდე გაიზარდა (საქსტატი). შემცირდა სიღარიბის მაჩვენებლებიც (აბსოლუტური სიღარიბის მაჩვენებელი 1.9$ დღეში - 2010 წელი - 12%, ხოლო 2019 წელს - 3.8% (საქსტატი)). ეკონომიკის სფეროში არსებულმა მიღწევებმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე, რაც დადებითად აისახა მდგრადი განვითარების ჯანდაცვასთან დაკავშირებული მიზნების მიღწევის პროგრესზე.

სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას ბოლო სამი ათწლეულის მანძილზე სტაბილურად იზრდებოდა, თუმცა 2020 წელს, ახალი კორონავირუსის პანდემიის ფონზე 0.7 წლით შემცირდა და 73.4 წელი შეადგინა (2010 წელი - 71.3 წელი). მნიშვნელოვანი განსხვავებაა ქალთა და მამაკაცთა სიცოცხლის მოსალოდნელ ხანგრძლივობას შორის - 8.6 წელი. სტატისტიკა უჩვენებს, რომ ქალებში სიცოცხლის ხანგრძლივობა 8.6 წლით მაღალია მამაკაცებთან შედარებით.

ქვეყანამ მნიშვნელოვან წინსვლას მიაღწია გადამდები დაავადებების ტვირთის შემცირების კუთხით. 2015 წელს ამოქმედებული C ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამის შედეგად, ვირუსული C ჰეპატიტის (HCV) სეროპრევალენტობა ქვეყანაში 7.7%-დან (2015 წელი) 6.8%-მდე (2021 წელი) შემცირდა, ხოლო აქტიური დაავადება კი 5.4%-დან 1,8%-მდე.

2013 წელს, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებამ, რეალურ დროში გადამდები დაავადებების ეპიდზედამხედველობამ, იმუნიზაციის გაუმჯობესებამ და პრევენციისა და კონტროლის ეფექტიანმა პროგრამებმა, მათ შორის, ინფექციების კონტროლის შეფასების ინსტრუმენტის დანერგვამ, ხელი შეუწყო სხვა გადამდები დაავადებების ინციდენტობის მაჩვენებლების სტაბილური შემცირების ტენდენციას. ტუბერკულოზის ყველა ფორმის ახალი შემთხვევების მაჩვენებელი ასიათას მოსახლეზე 2010-2020 წლებში თითქმის განახევრდა (98.4 – 2010 წელი და 39.7 – 2020 წელი). 2015 წლიდან ასევე აღინიშნება აივ/შიდსის ახალი შემთხვევების კლების დინამიკა (2015 წელი - 19.2 ასიათას მოსახლეზე და 2020 წელი - 14.3 ასიათას მოსახლეზე). ხელშესახები წინსვლის მიუხედავად, ქვეყანას კვლავ გააჩნია მთელი რიგი გამოწვევები ჯანმრთელობის მსოფლიო სტრატეგიით ან ეროვნული პრიორიტეტით განსაზღვრული რიგი ინფექციური დაავადების ელიმინაციის კუთხით.

მიღწევების მიუხედავად, ადრე არსებული და ახლად წარმოშობილი გადამდები დაავადებები კვლავ უქმნის გამოწვევას ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემას. ამის საუკეთესო მაგალითი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული გლობალური პანდემიაა, რომელიც საქართველოში 2020 წლის თებერვალში დაიწყო და 2022 წლის 29 მარტის მდგომარეობით, კორონავირუსით (SARS-CoV-2) დაინფიცირდა 1.6 მლნ. ადამიანზე მეტი ქვეყნის მასშტაბით, ხოლო გარდაიცვალა 16,730. 2022 წლის 29 მარტისთვის მოზრდილი მოსახლეობის მოცვა მინიმუმ ერთი დოზა ვაქცინით 47.3%-ს შეადგენს, ხოლო სრულად აცრილია მოზრდილი მოსახლეობის 43.7%.

არაგადამდები დაავადებების ტვირთი და მათი რისკ-ფაქტორები საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მთავარი საზრუნავია, რადგან ქვეყანაში საერთო სიკვდილიანობის 94% არაგადამდები დაავადებებით არის გამოწვეული, საიდანაც ნაადრევი გარდაცვალების ალბათობა (30-70 წლის პირებში) 25%-ს შეადგენს.

დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტს წარმოადგენს და ბოლო ათწლეულის მანძილზე ამ მიმართულებით არაერთი წარმატებული რეფორმა განხორციელდა. შედეგად გაუმჯობესდა ბავშვთა ჯანმრთელობის მაჩვენებლები. ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვთა სიკვდილიანობა ათას ცოცხალშობილზე 13.4-დან (2010 წელი) 9.3-მდე შემცირდა (2020). საჭიროა უფრო დიდი ძალისხმევა, რათა დაჩქარდეს დედათა სიკვდილიანობის შემცირება მდგრადი განვითარების 2030 სამიზნის მისაღწევად.

2013 წელს საქართველოში ამოქმედდა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა. 2017 წლიდან პროგრამის დაფინანსების ძირითადი პრინციპი მოქალაქეთა შემოსავალს დაეფუძნა, რომლის მიხედვითაც სერვისების ყველაზე ფართო პაკეტით სოციალურად დაუცველი მოქალაქეები სარგებლობენ. საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამამ წარმატებით შეამცირა ეროვნულ დონეზე ჯანდაცვის დაფინანსების ფრაგმენტაცია. ამავდროულად, გაიზარდა მთავრობის დანახარჯები ჯანდაცვაზე და გადაიდგა ქმედითი ნაბიჯები საყოველთაო მოცვის მიღწევისკენ.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დანერგვის შედეგად, თითქმის გახუთმაგდა ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯები (2012 წელი - 450 მლნ. ლარი, 2021 წელი - 2329.9 მლნ. ლარი), რაც სახელმწიფო ბიუჯეტის განაწილების პროცესში ჯანდაცვის მზარდ პრიორიტეტულობაზე მიუთითებს. ამის მიუხედავად, ევროპის რეგიონის სხვა ქვეყნების გამოცდილების გათვალისწინებით, კვლავ იკვეთება მშპ-ში ჯანდაცვაზე გაწეული სახელმწიფო დანახარჯების ზრდის საჭიროება (2020 წელს 3.6%).

ძირითადი მიზნები

საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა შეიმუშავა საქართველოში ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ხედვა 2030 წლისთვის. ხედვა ეფუძნება ჯანმრთელობის ფუნდამენტურ უფლებას, რომლის განსახორციელებლად აუცილებელია ეფექტიანი ჯანდაცვის სისტემა, და საქართველოს თითოეული მოქალაქისთვის ჯანდაცვის ხარისხიან სერვისებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ფინანსური რისკების გარეშე.

მოსახლეობის ჯანმრთელობის პრიორიტეტულობა, ასევე ხაზგასმულია 2021-2024 წლების სამთავრობო პროგრამაში „ევროპული სახელმწიფოს მშენებლობისთვის", როგორც ადამიანური კაპიტალის განვითარების მნიშვნელოვანი მიმართულება.

ამასთანავე, ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია შესაბამისობაშია გაეროს მდგრადი განვითარების 2030 წლის დღის წესრიგთან და ევროასოცირების შეთანხმებასთან, სადაც მხარეები დაინტერესებულნი არიან გააუმჯობესონ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის უსაფრთხოება და უზრუნველყონ ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა, როგორც მდგრადი განვითარებისა და ეკონომიკური ზრდის აუცილებელი წინაპირობა.

სტრატეგიული ჩარჩო

ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია მომზადდა პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის თანახმად (საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის N629 დადგენილება).

სტრატეგიის შემუშავების პროცესში ასევე გათვალისწინებულ იქნა საერთაშორისო გამოცდილება და საუკეთესო პრაქტიკა. დოკუმენტზე მუშაობისას თანამშრომლობა შედგა სამთავრობო უწყებებთან, არასამთავრობო და დონორ ორგანიზაციებთან, ჯანდაცვის სექტორის ყველა ძირითად დაინტერესებულ მხარესთან, როგორც საჯარო, ისე არასაჯარო/კერძო სექტორიდან. სტრატეგიის შემუშავების პროცესში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს (შემდგომში - სამინისტროს) ტექნიკურ დახმარებას უწევდა ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების პროექტი „საჯარო მმართველობის რეფორმის მხარდასაჭერად“.

ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის გრძელვადიანი ხედვაა საქართველოს მოსახლეობის უზრუნველყოფა ხარისხიანი, საჭიროებებზე მორგებული ჯანდაცვის სერვისებით და მისი დაცვა ჯანმრთელობის საფრთხეებისგან ფინანსური რისკების გარეშე.

სტრატეგიის ზოგადი მიზანია მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ჯანდაცვის სერვისებზე საყოველთაო ხელმისაწვდომობის და ფინანსური ტვირთის თანაბარი გადანაწილების გზით.

სტრატეგიული მიზნები მიმართულია საქართველოში ჯანდაცვის სისტემის განვითარებისა და გაძლიერებისკენ:

სტრატეგიული მიზანი 1 - ჯანდაცვის სექტორის მართვის გაუმჯობესება, გულისხმობს: ჯანდაცვის სისტემაში მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მიღების გაძლიერებას, მეცნიერულად დასაბუთებული პოლიტიკის ფორმირების მიზნებისთვის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობას; სამინისტროს სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერებას; ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესებას; სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევების ხელშეწყობას; საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაძლიერებას

სტრატეგიული მიზანი 2 - ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება, გულისხმობს: პირველადი ჯანდაცვის სისტემის და სპეციალიზებული სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესებას; რესურსების მობილიზებასა და ეფექტურ გამოყენებას; სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებზე მორგებით ფინანსური რისკებისაგან დაცვის გაუმჯობესებას

სტრატეგიული მიზანი 3 - ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება გულისხმობს: ადამიანური რესურსების დაგეგმვას საჭიროებებზე დაფუძნებული მიდგომით; პროფესიული ასოციაციების მხარდაჭერით, უწყვეტი პროფესიული განვითარების მდგრადი სისტემის შექმნას; სამედიცინო პერსონალის მოტივაციის გაზრდას.

სტრატეგიული მიზანი 4 - მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა გულისხმობს: ფარმაცევტული პროდუქტების ხარისხისა და უსაფრთხოების გაზრდას; მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის, განფასების სისტემის გაუმჯობესებას, სახელმწიფოს მხრიდან მედიკამენტების დაფინანსების გაზრდას, გენერიკული მედიკამენტების პოპულარიზაციას; ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაუმჯობესებას.

სტრატეგიული მიზანი 5 - ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემის გაძლიერება, გულისხმობს: ელექტრონული ჯანდაცვის ეროვნული ჩარჩოს, ციფრული ჯანდაცვის მმართველობის გაუმჯობესებას; ელექტრონული ჯანდაცვის არქიტექტურისა და მომსახურების გაძლიერებას; მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემის და ხარისხის გაუმჯობესებას; ციფრული ჯანდაცვის ტექნოლოგიებისა და ტელემედიცინის სერვისების გაძლიერებას

სტრატეგიული მიზანი 6 – ჯანდაცვის სერვისების ხარისხის გაუმჯობესება გულისხმობს: სამედიცინო სერვისების მიწოდების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაუმჯობესებას; სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების მიწოდების გაძლიერებას სტრატეგიული სამედიცინო დაწესებულებების გაერთიანებით - სახელმწიფო სამედიცინო ჰოლდინგის გაძლიერებით; პაციენტზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული ზრუნვის უზრუნველყოფას; პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებას; პირველადი, მეორეული, მესამეული დონის სამედიცინო სერვისებს შორის კავშირების გაძლიერებას; სასწრაფო სამედიცინო მომსახურეობის შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაზრდას; ნაციონალურ დონეზე სამედიცინო სერვისების ხარისხის მართვის მექანიზმების განვითარებას.

სტრატეგიული მიზანი 7 - საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად, გულისხმობს: საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების მართვისა და დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესებას; ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერებას; ლაბორატორიული შესაძლებლობების გაზრდასა და სამედიცინო საპასუხო ზომების გაძლიერებას საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის; მრავალმხრივი ეფექტური საკომუნიკაციო კამპანიის უზრუნველყოფას.

რესურსების გეგმა

2022-2030 წლების ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების სამწლიანი სამოქმედო გეგმის განსახორციელებლად საჭირო ბიუჯეტი შეადგენს 42,8 მილიონ ლარს. აქედან სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯი 9.3 მილიონი ლარია, ხოლო გარე ფინანსირების წყაროებიდან და საქართველოში არსებული სხვა წყაროებიდან გამოყოფილი თანხები შეადგენს 12.0 მილიონ ლარს. გეგმის სრულად განხორციელებისთვის დამატებით საჭირო იქნება 21.5 მილიონი ლარის მობილიზება.

სტრატეგიის განხორციელება

იმის გათვალისწინებით, რომ პოლიტიკის ციკლი ინტერაქტიული პროცესია და მისი ეფექტურობის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ ყველა დაინტერესებული მხარის ჩართულობით, სამინისტრო უზრუნველყოფს სტრატეგიის განხორციელების პროცესის კოორდინაციას. საკოორდინაციო მექანიზმი მოიცავს თანამშრომლობას საკოორდინაციო ორგანოსა და პასუხისმგებელ უწყებებს, პარტნიორ სააგენტოებსა და ყველა სხვა დაინტერესებულ მხარეს შორის

ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის განმახორციელებელი ძირითადი საჯარო უწყებები შემდეგია:

• საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო

• სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი (დკსჯეც)

• სსიპ - ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო (NHA)

• სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო (SRAMA)

• სსიპ - ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო

• სსიპ - საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი.

სამინისტროს დონეზე შეიქმნება უწყებათაშორისი საბჭო ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების რეგულარული მონიტორინგის და ანგარიშგების უზრუნველსაყოფად. ტექნიკურ დონეზე შეიქმნება სამუშაო ჯგუფები. საკოორდინაციო მექანიზმის ეფექტური მუშაობის უზრუნველსაყოფად, სამინისტროს პოლიტიკის დეპარტამენტის პოლიტიკის სამმართველო შეასრულებს სამდივნოს ფუნქციას. სხვა დაინტერესებული მხარეები (არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციები, საექსპერტო წრეები, კერძო სექტორი და სამეცნიერო წრეები) ასევე ჩაერთვებიან სტრატეგიის განხორციელების პროცესში.

რეგულარული მონიტორინგი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული შეფასება განხორციელდება ჯანდაცვის ეროვნულ სტრატეგიაში განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების მიღწევის და სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელების პროგრესის შესაფასებლად. სამოქმედო გეგმის შესრულების მონიტორინგის წლიური ანგარიში მომზადდება, საანგარიშო წლის დასრულებიდან 60 კალენდარული დღის ვადაში, ხოლო პროგრესის ანგარიში კი - 6 თვეში ერთხელ.

ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის შეფასება განხორციელდება ორ ეტაპად. სტრატეგიის შუალედური შეფასება მოხდება 2026 წლის პირველ ნახევარში, როდესაც სტრატეგიის ლოგიკურ ჩარჩოში წარმოდგენილი ინდიკატორების შესახებ საჭირო მონაცემები სრულად იქნება ხელმისაწვდომი, ხოლო საბოლოო შეფასება მოხდება პოლიტიკის ციკლის ბოლო ეტაპზე, მაგრამ არა უგვიანეს 2031 წლის პირველი ნახევრისა.

1. შესავალი

1.1 ძირითადი ფასეულობები

ჯანმრთელობა არა მხოლოდ ინდივიდუალური პასუხისმგებლობაა, არამედ საერთო საზოგადოებრივი მიზანს წარმოადგენს

ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკა ეფუძნება ისეთ ძირითად ფასეულობებს, როგორიცაა ადამიანის უფლებათა დაცვა და სამართლიანობა, რაც, სხვა მიმართულებებთან ერთად, მოიცავს სამედიცინო მომსახურების თანაბარი ხელმისაწვდომობის კუთხით უთანასწორობის აღმოფხვრას და გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მონაწილეობის უფლებას.

ჯანდაცვის სექტორში არსებულ მიღწევებსა და გამოწვევებზე დაყრდნობით, სამინისტრომ შეიმუშავა სტრატეგია, რომელიც ეფუძნება ქვეყნის ჯანდაცვის სექტორის განვითარების ძირითად პრინციპებს - უნივერსალიზმს, მდგრადობას, ხარჯთ-ეფექტურ დაფინანსების სისტემას, გამჭვირვალე მმართველობას და ჯანდაცვის მიზნებისათვის უწყებათაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერებას.

წინამდებარე დოკუმენტი წარმოადგენს საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების სტრატეგიულ დოკუმენტს 2022-2030 წლებისათვის, ასახავს მომდევნო 9 წლის განმავლობაში ჯანმთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ხედვას ქვეყანაში და განსაზღვრავს ძირითად ღირებულებებსა და პრინციპებს ჯანმრთელობის დაცვის უფლებასთან მიმართებით.

აღნიშნული ფასეულობების, პრინციპებისა და არგუმენტების საფუძველს წარმოადგენს საერთაშორისო და ეროვნულ დონეზე აღიარებული პოლიტიკური დეკლარაციები და სამოქმედო პლატფორმები.

ეროვნული სტრატეგიის დოკუმენტი ერთი მხრივ, გამოძახილია საქართველოსა და ევროასოცირების ვალდებულებების, რომელიც მოიცავს თანამშრომლობას საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის უსაფრთხოების ამაღლებისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით, რაც წარმოადგენს მდგრადი განვითარებისა და ეკონომიკური ზრდის უმთავრეს კომპონენტს (კარი VI, თავი 15). მეორე მხრივ, იგი ეხმიანება 2030 წლისთვის გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნებს, განსაკუთრებით კი მესამე მიზანს „ჯანმრთელი ცხოვრებისა და კეთილდღეობის მიღწევა ყველა ასაკის ადამიანისათვის“ მთლიანად მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვასა და ჯანდაცვაში სამართლიანობის მიღწევას ეძღვნება.

1.2 სტრატეგიის კავშირი ეროვნული პოლიტიკის ჩარჩო დოკუმენტებთან

ეროვნულ დონეზე სტრატეგია ეყრდნობა შემდეგ პოლიტიკის დოკუმენტებს: 2021-2024 წლების სამთავრობო პროგრამა „ევროპული სახელმწიფოს მშენებლობისთვის", საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის „საქართველოში ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ხედვას 2030 წლისთვის“.

„საქართველოში ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ხედვა 2030 წლისთვის“ შემუშავდა 2017 წელს საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის მიერ და ეფუძნება ჯანმრთელობის ფუნდამენტურ უფლებას, რომლის რეალიზაციისათვის აუცილებელია ეფექტური ჯანდაცვის სისტემა და საქართველოს თითოეული მოქალაქისთვის ხარისხიან ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ფინანსური რისკების გარეშე. ჯანმრთელი მოსახლეობა ქვეყნის კეთილდღეობისა და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების საწინდარია.  

„ევროპული სახელმწიფოს მშენებლობისთვის" 2021-2024 წლების სამთავრობო პროგრამის (დამტკიცდა 20.02.2021) ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრიორიტეტია ჯანმრთელობის დაცვა, რომელიც მიმართულია ხარისხიანი და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი, სოციალური სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შენარჩუნებასა და შემდგომ განვითარებაზე.

სტრატეგია ეფუძნება შემდეგ საკანონმდებლო ჩარჩოს:

1. საქართველოს კონსტიტუცია;

2. საქართველოს კანონი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“;

3. საქართველოს კანონი „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“;

4. საქართველოს კანონი „პაციენტის უფლებების შესახებ;“

5. საქართველოს კანონი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“;

6. საქართველოს კანონი „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“.

საქართველოს კონსტიტუციით განმტკიცებულია ჯანმრთელობის დაცვის უფლება, რაც გულისხმობს მოქალაქის უფლებას ხელმისაწვდომ და ხარისხიან ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურეობაზე (მუხლი 28). კონსტიტუციაში ასევე ხაზგასმულია, რომ საქართველო წარმოადგენს სოციალურ სახელმწიფოს, რომელიც ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობასა და სოციალურ დაცვაზე, სოციალური სამართლიანობისა და სოციალური თანასწორობის პრინციპების განმტკიცებაზე (მუხლი 5).

საქართველოს კანონი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ერთ-ერთ პრინციპად აღიარებს მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების საყოველთაო და თანაბარ ხელმისაწვდომობას, ისევე როგორც - ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვას, პაციენტის პატივის, ღირსებისა და ავტონომიის აღიარებას (მუხლი 4).

საქართველოს კანონი „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ მიზნად ისახავს მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების ხელშეწყობას; ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფას; რეპროდუქციული ჯანმრთელობის დაცვის ხელშეწყობასა და გადამდები და არაგადამდები დაავადებების გავრცელების თავიდან აცილებას (მუხლი 1).

„პაციენტის უფლებების“ შესახებ საქართველოს კანონი უზრუნველყოფს მოქალაქეთა უფლებების დაცვას ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში, და წარმოადგენს მათი პატივისა და ღირსების ხელშეუხებლობის გარანტს (მუხლი 1).

„საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტების შესაბამისი პროფესიული განათლების და პრაქტიკული მომზადების უზრუნველყოფა, მათ პროფესიულ საქმიანობაზე სათანადო სახელმწიფო ზედამხედველობის დაწესება და უფლებების დაცვა.

სანდო ფარმაცევტულ პროდუქტზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის ზრდის ხელშეწყობასთან, ისევე როგორც ეფექტიანი, უსაფრთხო და ხარისხიან ფარმაცევტული პროდუქტის საქართველოს ბაზარზე მიმოქცევასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება საქართველოს კანონით „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“.

1.3 სტრატეგიის კავშირი საერთაშორისო განვითარების ჩარჩო დოკუმენტებთან

ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია პასუხობს 2015 წლის 25 სექტემბერს ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის სამიტზე, მიღებულ ახალი დღის წესრიგის დოკუმენტს „ჩვენი მსოფლიოს გარდაქმნა: მდგრადი განვითარების დღის წესრიგი 2030 წლამდე“, რომელიც ჩამოყალიბდა ე.წ მდგრადი განვითარების გლობალურ მიზნებად და მსოფლიოს პერსპექტიული განვითარების ფართომასშტაბიან სტრატეგიას წარმოადგენს. 2019 წელს საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა მდგრადი განვითარების მიზნების ეროვნული დოკუმენტი 2030 წლისთვის და აიღო მათი შესრულების ვალდებულება.

მდგრადი განვითარების მე-3 მიზანი - „ჯანმრთელი ცხოვრებისა და კეთილდღეობის მიღწევა ყველა ასაკის ადამიანისათვის“ მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვასა და ჯანდაცვაში სამართლიანობის მიღწევას ეძღვნება და სამინისტროს ზედამხედველობის ქვეშ ხორციელდება.

SDG-ის ზოგადი პროგრესის შესაფასებლად, შემუშავებულ იქნა ე.წ. SDG-ის გლობალური ინდექსი, რომელიც წარმოადგენს ყველა მიზნის შესრულების შეჯერებულ მაჩვენებელს. ამ ინდექსით საქართველო 72.2 ქულით 56-ე ადგილს იკავებს 165 ქვეყანას შორის და 0.8%-ით აჭარბებს რეგიონის საშუალო მაჩვენებელს (ჯანმრთელობის გაზომვებისა და შეფასების ინსტიტუტის (IHME)).

ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის დოკუმენტში ასევე ინტეგრირებულია „ერთის მხრივ, საქართველოსა და მეორეს მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით“ გათვალისწინებული ვალდებულებები.

ევროასოცირების დოკუმენტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თავის პრეამბულაში¹ გაჟღერებული პოსტულატი - საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის უსაფრთხოების გაუმჯობესება და ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვის უზრუნველყოფა (მე-6 კარი, მე-15 თავი) წარმოადგენს ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის მთავარ პრიორიტეტებს.

ასოცირების ხელშეკრულების 356-ე მუხლით განსაზღვრული ვალდებულებები, როგორიცაა ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობა, გადამდებ/არაგადამდებ დაავადებათა კონტროლი, ადამიანის ბიოლოგიური მასალის ხარისხი და უსაფრთხოება, ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციისა და ცოდნის გაძლიერება, სრულადაა ასახული სტრატეგიულ ამოცანებში.

სტრატეგიაში ასევე ხაზგასმულია სამეცნიერო კვლევების განვითარების აუცილებლობა, რაც ითვალისწინებს კვლევითი შესაძლებლობების გაზრდას, კვლევითი პროექტების ხელშეწყობას, ტექნოლოგიების განვითარებასა და ტრენინგებს ყველა სფეროში და მობილობის პროგრამების უზრუნველყოფას მეცნიერებისა და მკვლევარებისთვის (342-343 მუხლი).

348-ე მუხლის თანახმად, სტრატეგიული ამოცანის - „ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ დანერგვის ხელშეწყობით, გაძლიერდება თანამშრომლობა ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების, სოციალური დიალოგის, სოციალური დაცვის, სოციალური ჩართულობის, გენდერული თანასწორობისა და კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის ხელშესაწყობად, რაც მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს განვითარებისა და გაუმჯობესებული ცხოვრების დონის უზრუნველყოფაში.

1.4 სტრატეგიის შემუშავების პროცესი

სტრატეგიის შემუშავებისას გამოყენებული სისტემური მიდგომები და პროცესი სრულად შეესაბამებოდა ქვეყნის კანონმდებლობას. ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავების პროცესი დაეფუძნა პოლიტიკის დოკუმენტების დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების წესის სახელმძღვანელოს (საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის დადგენილებაში №629).

სტრატეგიის შემუშავების პროცესში ასევე გათვალისწინებულ იქნა საერთაშორისო გამოცდილება/საუკეთესო პრაქტიკა და დაცულ იქნა ერთიანი მიდგომისა და თანამშრომლობითი პრინციპები. დოკუმენტის შემუშავებისას თანამშრომლობა შედგა სამთავრობო უწყებებთან და ჯანდაცვის სექტორის ყველა ძირითად დაინტერესებულ მხარესთან, როგორც საჯარო, ისე არასაჯარო/კერძო სექტორიდან, რომლებიც მოქმედებდნენ თანამშრომლობითი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომის შესაბამისად. ჯანმრთელობის დაცვის სტარატეგიის ჩარჩო მოწონებულ იქნა საყოველთაო ჯანდაცვის ეფექტიანობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის საბჭოს მიერ, რომელიც მონაწილეობდა მთელი პროცესის ზედამხედველობაში. ხოლო ქვესექტორული სტრატეგიული მიმართულებების განსაზღვრისას, კონსულტაციები გაიმართა სამინისტროს შესაბამისი სსიპ-ების, დეპარტამენტების თანამშრომლებთან, განათლებისა და მეცნიერების, გარემოსა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროების წარმომადგენლებთან და სხვადასხვა დაინტერესებულ მხარეებთან. პოლიტიკის დოკუმენტისა და სტრატეგიის დაგეგმვის პროცესში არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა დაინტერესებული მხარეების სწორად განსაზღვრასა და დოკუმენტის საჯაროობას.

ჯამურად, საჯარო კონსულტაციებისას დაინტერესებული მხარეებიდან წარმოდგენილ იქნა სხვადასხვა ტიპის და მოცულობის 349 რეკომენდაცია და კომენტარი. ყველა წარმოდგენილი რეკომენდაცია/კომენტარი დეტალურად იქნა განხილული სტრატეგიის სამუშაო ჯგუფის მიერ, მომზადდა დასაბუთებული პასუხი შემოთავაზების გათვალისწინების სტატუსის შესახებ.

სტრატეგიის შემუშავების პროცესში სამინისტროს მხარს უჭერდა ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების პროექტი „საჯარო მმართველობის რეფორმის მხარდასაჭერად“ (PAR). სამუშაო შესრულებულ იქნა ერთობლივად სამინისტროს ექსპერტებისა და ეროვნული და საერთაშორისო კონსულტანტების მიერ.

სტრატეგიის შემუშავების აღნიშნული პრინციპი წარმოადგენს წინაპირობას, რომ საბოლოო პროდუქტი იყოს მაღალი ხარისხის, ითვალისწინებდეს ეროვნულ კონტექსტსა და არსებულ მტკიცებულებებს, და ეფუძნებოდეს განხორციელებად და ეფექტურ გადაწყვეტილებებს.

სტრატეგიის შემუშავების პროცესი სრულად იქნა დოკუმენტირებული, მეთოდოლოგიების, შეხვედრების ოქმებისა და ტექნიკური დისკუსიების შედეგების ჩათვლით. პროცესის ეტაპებისა და წინასწარი შედეგების შესახებ ინფორმირებულ იქნა პროცესში ჩართული ყველა დაინტერესებული მხარე.

შედეგად, ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგია განსაზღვრავს ჯანდაცვის სისტემის მიზნებსა და ქმედებებს სისტემის ე.წ. „სამშენებლო ბლოკების“ თანახმად. თუმცა, კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეულმა გლობალურმა პანდემიამ არაერთი გამოწვევა შეუქმნა ჯანდაცვის სისტემას, როგორც საერთაშორისო, ასევე ეროვნულ დონზე და დაადასტურა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გაუმჯობესების აუცილებლობა. შედეგად, სისტემის ე.წ. „სამშენებლო ბლოკებზე დაფუძნებულ ექვს სტრატეგიულ მიმართულებას დაემატა მეშვიდე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გაძლიერებაზე მიმართული სტრატეგიული მიზანი.

2. სიტუაციური ანალიზი – მიღწევები და გამოწვევები

სიტუაციის ანალიზისთვის გამოყენებული იქნა პრობლემების ხის მეთოდოლოგია (იხ. დანართი 1). თანდართული „პრობლემის ხის ანალიზის“ მიხედვით, სტრატეგიის სიტუაციის ანალიზში მოცემულია 26 პრობლემა, მათი გამომწვევი 43 ფაქტორი და 23 შესაძლო უარყოფითი შედეგი.

2.1 დემოგრაფია და ეკონომიკა

საქართველოს მოსახლეობის რიცხოვნობა 2021 წლის მდგომარეობით 3 728 573 ადამიანს შეადგენს (საიდანაც 51.8% ქალია, ხოლო 48.2% კაცი). აქედან 32% დედაქალაქ თბილისში ცხოვრობს.² ბოლო სამი ათწლეულის მანძილზე ქვეყნის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შემცირდა (1994 წელი – 4.8 მლნ. და 2020 წელი 3.7 მლნ), რაც დიდწილად მოსახლეობის მასშტაბური გადინებითა და დაბალი შობადობით არის გამოწვეული.³

გამომდინარე ზემოაღნიშნულიდან, შეიცვალა მოსახლეობის ასაკობრივი სტრუქტურა და საქართველო, ევროპის ქვეყნების მსგავსად, განიცდის დემოგრაფიული „დაბერების“ პროცესს. გაეროს პროგნოზით, საქართველოს 60 წელს გადაცილებული მოსახლეობის რაოდენობა, თუ 2020 წლისთვის მთლიანი მოსახლეობის 22%-ს შეადგენდა, 2025 წლისთვის 25%-ს მიაღწევს. გასათვალისწინებელია, რომ ასაკის მატებასთან ერთად, იზრდება ჯანდაცვის სერვისების მოხმარების საჭიროება. ამიტომ ჯანსაღი და აქტიური დაბერების პოლიტიკის ხელშეწყობა მეტად კრიტიკულია საქართველოსთვის.

მსოფლიო ბანკის კლასიფიკაციით, საქართველო მიეკუთვნება საშუალოზე მაღალი შემოსავლების ქვეყნების ჯგუფს (2020). მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე ბოლო ათწლეულში $3233-დან (2010) $4256-მდე გაიზარდა (საქსტატი). შემცირდა სიღარიბის მაჩვენებლებიც (აბსოლუტური სიღარიბის მაჩვენებელი 1.9$ დღეში - 2010 წელი - 12%, ხოლო 2019 წელს - 3.8% (საქსტატი).

უკანასკნელი დეკადის მანძილზე დადებითი ტენდენციები აისახება სოციალური უთანასწორობის მაჩვენებელის (ჯინის კოეფიციენტი - 0.42 – 2010 წელს და 0.36, - 2020 წელს)⁴ და უმუშევრობის დონის შემცირების მიმართულებით (27.2% – 2010 წელი და 20.6% -2021 წელი).⁵

ეკონომიკის სფეროში არსებული მიღწევები დადებითად აისახა მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე, რამაც გავლენა მოახდინა ძირითად ინდიკატორებზე და მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევის პროგრესზე (გაიზარდა სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა; შემცირდა ჩვილთა და 5 წლამდე ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი და ა.შ).

2.2 ჯანმრთელობის მდგომარეობა და რისკ-ფაქტორები

სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას, ბოლო ორი ათწლეულის მანძილზე, სტაბილურად იზრდება. 2019 წელს დაფიქსირდა ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი - 74.1 წელი. თუმცა, 2020 წელს ახალი კორონავირუსით გამოწვეული პანდემიის გამო, იგი კვლავ 0.7 წლით შემცირდა. ქვეყანაში საკმაოდ მაღალი განსხვავებაა ქალებისა და მამაკაცების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობას შორის (საშუალოდ 8-9 წელი). ამ განსხვავების გამომწვევი მიზეზები არა ბიოლოგიური, არამედ სოციალური და სქესთან დაკავშირებულია (სურათი 1).

სურათი 1. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა დაბადებისას

Geostat, 2021

სტატისტიკა უჩვენებს, რომ თუ ბოლო ოცი წლის განმავლობაში 3 წლით მოიმატა ჯანმრთელი ცხოვრების ხანგრძლივობამ, ამავე პერიოდში სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა მხოლოდ 0,8 წლით გაიზარდა (სურათი 2) ქალები საშუალოდ კაცებთან შედარებით მეტად ხანგრძლივად ცოცხლობენ ჯანმრთელ მდგომარეობაში.

სურათი 2: სიცოცხლის და ჯანმრთელი სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას (წლები)

წყარო: ჯანმო, 2021

1000 მოსახლეზე სიკვდილიანობის საერთო მაჩვენებელი სტაბილური რჩება და ბოლო 10 წლის მანძილზე 13.5-სა და 12.5-ს შორის მერყეობს.⁶

საქართველომ მნიშვნელოვან წინსვლას მიაღწია გადამდები დაავადებების საერთო ტვირთის შემცირების კუთხით. ბოლო წლებში გლობალური ფონდის მხარდაჭერით მიმდინარე ტუბერკულოზის წინააღმდეგ ბრძოლის წარმატებული ღონისძიებების შედეგად, ტუბერკულოზის ყველა ფორმის ახალი შემთხვევების მაჩვენებელი ასიათას მოსახლეზე 2010-2020 წლებში თითქმის განახევრდა (98.4 – 2010 წელი და 39.7 – 2020 წელი) (სურათი 3).

2016 წლიდან ჯანმო აღარ მიაკუთვნებს საქართველოს მულტი რეზისტენტული ტუბერკულოზის მხრივ მაღალი ტვირთის მქონე მსოფლიოს ქვეყანათა რიცხვს. ბოლო წლებში მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზის მართვაში წინ გადადგმულ ნაბიჯს წარმოადგენს ახალი მედიკამენტების გამოყენება. 2020 წელს რეზისტენტული ტუბერკულოზის დიაგნოზი (RR/MDR) დაუდგინდა 202 პაციენტს. 2020 წელს RR/MDR ტუბერკულოზის ახალი და ნამკურნალები შემთხვევების ხვედრითი წილი ფილტვის ტუბერკულოზის შემთხვევებში 10.7% და 26.8% იყო შესაბამისად.

სურათი 3: ტუბერკულოზით ავადობა 100,000 მოსახლეზე

წყარო: დკსჯეც: სტატისტიკური ცნობარი, 2021

საქართველო აივ ინფექციის დაბალი პრევალენტობის ქვეყნად ითვლება. 2015 წლიდან ასევე აღინიშნება აივ/შიდსის ახალი შემთხვევების კლების დინამიკა (2015 წელი - 19.2 ასიათას მოსახლეზე და 2020 წელი - 14.3 ასიათას მოსახლეზე). გაეროს აივ/შიდსის პროგრამის (UNAIDS) 90:90:90 სამიზნეებიდან⁷ 2020 წელს მნიშვნელოვანი წინსვლა აღინიშნა მეორე და მესამე სამიზნის კუთხით. აივ ინფიცირებულთა 87% იმყოფებოდა ანტირეტროვირუსულ (არვ) მკურნალობაზე, მათგან 91%-ს მიღწეული აქვს აივ-სუპრესია. თუმცა ქვეყანა მნიშვნელოვნად ჩამორჩება პირველ სამიზნეს - აივ ინფექციის ახალი შემთხვევებიდან, 34.2% დიაგნოსტირებულია უკვე შიდსის სტადიაზე,⁸ რაც მნიშვნელოვანწილად განპირობებულია გვიანი დიაგნოსტიკით.

საქართველოს მთავრობამ მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადადგა C ჰეპატიტის ელიმინაციის მიმართულებით. 2015 წლისთვის, ვირუსული C ჰეპატიტის (HCV) სეროპრევალენტობა ქვეყანაში 7.7%-ს შეადგენდა, ხოლო აქტიური დაავადება 5.4%-ს გამოუვლინდა. იმავე წელს, ამერიკის შეერთებული შტატების დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის, ჯანმო-სა და სხვა პარტნიორების ტექნიკური დახმარებით, ქვეყანამ მსოფლიოში პირველი C ჰეპატიტის ელიმინაციის ეროვნული პროგრამა ამოქმედდა. შემუშავდა ელიმინაციის სტრატეგია და სამუშაო გეგმა. პროგრამის ფარგლებში ქვეყანაში სრულად ხელმისაწვდომი გახდა C ჰეპატიტის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის სერვისები. 2015 წლიდან 2021 წლის ივნისამდე C ჰეპატიტის პირველადი (სკრინინგული) კვლევა ჩაუტარდა საქართველოს 2,5 მილიონ მოქალაქეს. გამოვლენის მაჩვენებელი 6.5%-ს შეადგენს (სურათი 4). C ჰეპატიტის მკურნალობის პროგრამაში ჩაერთო 74 000 პირზე მეტი. მათ შორის განკურნების მაჩვენებელმა 99%-ს მიაღწია. გატარებული ღონისძიებების შედეგად, 2021 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, მნიშვნელოვანი პროგრესი: სეროპრევალენტობა 6.8%-მდე ხოლო აქტიური დაავადება კი 1,8%-მდე შემცირდა.

სურათი 4. ქრონიკული C ჰეპატიტის ინფექციის აქტიური შემთხვევები ასაკობრივ ჯგუფებში (სეროპრევალენტობის კვლევის შედეგები)

წყარო: დკსჯეც

ვირუსული ჰეპატიტის გლობალური ელიმინაციის სფეროში ქვეყნის წარმატებამ ხელი შეუწყო საქართველოსთვის ევროპის ღვიძლის შემსწავლელი ასოციაციისა (EASL) და ღვიძლის საერთაშორისო ფონდის მიერ C ჰეპატიტთან ბრძოლის სანიმუშო ქვეყნის სტატუსის მინიჭებას.⁹

უნდა აღინიშნოს, რომ C ჰეპატიტთან წარმატებული ბრძოლის პროცესში გადამწყვეტ როლს საქართველოში სისხლის უსაფრთხოების სისტემის გაძლიერება და სახელმწიფოს მიერ "უსაფრთხო სისხლის" პროგრამის წარმატებული განხორციელება ასრულებს, იმის გათვალისწინებით, რომ 2015 წლის სეროპრევალენტობის კვლევის თანახმად, სისხლის გადასხმა C ჰეპატიტის მეორე უმნიშვნელოვანეს რისკ ფაქტორად დასახელდა საინექციო ნარკოტიკის გამოყენების შემდეგ .

ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში, დასრულდა მუშაობა უსაფრთხო სისხლისა და ორგანოთა ტრანსპლანტაციის კანონმდებლობაზე, რაც უზრუნველყოფს საქართველოს კანონმდებლობის ჰარმონიზაციას ევროკავშირის სტანდარტებთან. სისტემის შემდგომი გაძლიერება მოხდება ანაზღაურებადიდან სრულად ნებაყოფლობით სისხლის დონაციის პრინციპზე გადასვლით, სისხლის შეგროვების, დამუშავებისა და ტესტირების სისტემის ცენტრალიზაციის გზით, რაც საბოლოოდ ხელს შეუწყობს ქვეყანაში სისხლის გადასხმასთან დაკავშირებული ინფექციის შემცირებას.

იმუნიზაცია წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის წამყვან პრიორიტეტს, რასაც ნათლად ადასტურებს იმუნიზაციაზე გამოყოფილი თანხების მნიშვნელოვანი ზრდა (4 მლნ. ლარი 2012 წელი და 29.8 მლნ ლარი - 2021 წელი). იმუნიზაციის ეროვნული კალენდარი მოიცავს ვაქცინაციას 13 გადამდები დაავადების წინააღმდეგ: ტუბერკულოზი, ჰეპატიტი B, დიფტერია, ყივანახველა, ტეტანუსი, პოლიომიელიტი, წითელა, ყბაყურა, წითურა, Hib ჰემოფილუს ინფლუენცა, Rota ვირუსი, პნევმოკოკური ინფექცია, ადამიანის პაპილომავირუსული ინფექცია. ჯანმო-სა და გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) მონაცემების მიხედვით, იმუნიზაციის მოცვამ 2020 წელს 96%-ს მიაღწია. (სურათი 5). მიუხედავად იმუნიზაციის ზოგადად მაღალი მოცვისა, ზოგიერთ რეგიონში, ის კვლავ დაბალი რჩება. ამასთან, კოვიდ-19-ის პანდემიამ ვაქცინაციის რუტინულ პროცესს ხელი შეუშალა, რამაც ვაქცინაციის მოცვის შემცირება გამოიწვია.

სურათი 5 იმუნიზაციის მოცვა საქართველოში (2020)

წყარო: დკსჯეც, სტატისტიკური ცნობარი, 2020

მიღწევების მიუხედავად, ადრე არსებული და ახლად წარმოშობილი გადამდები დაავადებები კვლავ უქმნის გამოწვევას ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემას. ამის საუკეთესო მაგალითი ახალი კორონავირუსის გლობალური პანდემიაა, რომელიც საქართველოში 2020 წლის თებერვალში დაიწყო და მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია როგორც ჯანდაცვის, ასევე სხვა სექტორების ოპერატიულ და სტრატეგიულ დღის წესრიგზე. ოფიციალური სტატისტიკით, პანდემიის დაწყებიდან, 2022 წლის 29 მარტის მდგომარეობით, კორონავირუსით (SARS-CoV-2) დაინფიცირდა 1.6 მლნ. ადამიანზე მეტი ქვეყნის მასშტაბით, ხოლო გარდაიცვალა 16,730. COVID-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ტემპი და მოცვა მნიშვნელოვნად ჩამორჩება COVID-19-ის ვაქცინის დანერგვის ეროვნული გეგმის სამიზნე მაჩვენებელს - მოზრდილი მოსახლეობის 60%. 2022 წლის 29 მარტისთვის მოზრდილი მოსახლეობის მოცვა მინიმუმ ერთი დოზა ვაქცინით 47.3%-ს შეადგენს, ხოლო სრულად აცრილია მოზრდილი მოსახლეობის 43.7%.

პანდემიამ გამოწვევა შეუქმნა ჯანდაცვის სისტემის სხვადასხვა რგოლს და თვალსაჩინო გახადა მისი სისუსტეებიც და ძლიერი მხარეებიც. განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა პირველადი ჯანდაცვის მოქნილობის გაძლიერებამ ორმაგი მიდევნების სერვისების (dual track services) მეშვეობით, რაც გულისხმობს რუტინული ჯანდაცვის სერვისების შენარჩუნების პარალელურად ზედამხედველობის, კონტაქტების მიდევნების, პირველადი რეაგირების, შემთხვევების მართვისა და რეაბილიტაციის ფუნქციის გაძლიერებას. ინფექციის პიკმა 2021 წლის აგვისტო-სექტემბერში გამოწვევა ჰოსპიტალურ სექტორსაც შეუქმნა, მიუხედავად ამისა, ქვეყანამ შეძლო რესურსის მნიშვნელოვანი გაძლიერება და პანდემიით გამოწვეული საჭიროებების დაკმაყოფილება მომდევნო გამწვავებების დროს.

არაგადამდები დაავადებების ტვირთი და მათი რისკ-ფაქტორები საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მთავარი საზრუნავია. საქსტატის მონაცემებით, საერთო სიკვდილიანობის 76% არაგადამდები დაავადებებით არის გამოწვეული, საიდანაც ნაადრევი გარდაცვალების ალბათობა (30-70 წლის პირებში) 25%-ს შეადგენს (სურათი 6)¹⁰. ჯანმოს შეფასებით, არაგადამდები დაავადებებით სიკვდილიანობა გაცილებით მაღალია და 91% იყო 2019 წლისთვის. „არაგადამდები დაავადებების რისკ-ფაქტორების STEPS კვლევის“¹¹¹² მონაცემების გენდერული ანალიზი აჩვენებს, რომ ქრონიკული დაავადებების რისკ-ფაქტორები განსხვავებულია კაცებსა და ქალებში. შესაბამისად, გენდერულად დისაგრეგირებული მონაცემების გათვალისწინება ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ან პრევენციული ზომების უკეთესად შეფასების და სქესზე მორგებული ინტერვენციების უკეთესად დაგეგმვის საშუალებას იძლევა.

სურათი 6: სიკვდილიანობის სტრუქტურა საქართველოში, 2020

წყარო: დკსჯეც, სტატისტიკური ცნობარი

ჯანდაცვის სისტემაზე არაგადამდები დაავადებებისა და მათი რისკ-ფაქტორების ტვირთს კიდევ უფრო ამძიმებს მოსახლეობის დაბალი ცნობიერება ამ დაავადებების პრევენციისა და ადრეული გამოვლენის მნიშვნელობის შესახებ.

საქართველოს მთავრობამ განახორციელა არაერთი მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე მიმართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მულტისექტორული ქმედება. 2013 წელს შემუშვებულ და დამტკიცებულ იქნა თამბაქოს კონტროლის 2013-2018 სამოქმედო გეგმა. 2017 წელს, საქართველოს პარლამენტის ამიერ „თამბაქოს კონტროლის შესახებ“ კანონში შეტანილი ცვლილებებით, 2018 წლის პირველი მაისიდან ქვეყანაში თამბაქოს მოწევა აიკრძალა დახურული ტიპის შენობებში და ასევე აიკრძალა თამბაქოს და მისი  ნაწარმის ნებისმიერი სახის რეკლამირება და სპონსორობა. 2021 წელს მიღებულ იქნა თამბაქოს კონტროლის განახლებული სტრატეგია, აღნიშნული ქმედებები მნიშვნელოვანი წინგადაგმული ნაბიჯებია ჯანმრთელობის რისკის შემცველი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქცევის დასაძლევად.¹³

საქართველოს მთავრობის კიდევ ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა მოსახლეობის ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესება. საფრანგეთის განვითარების სააგენტოს - Expertise France მიერ 2020 წელს ჩატარებული კვლევის მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობის სულ მცირე 5%-ს აღენიშნება ფსიქიკური აშლილობა. დეპრესიული აშლილობის ეპიზოდების მაჩვენებელი უკანასკნელი თორმეტი თვის განმავლობაში შეადგენს 3.03%-ს. საქართველოს მოსახლეობის 2.01%-ს ბოლო თორმეტი თვის განმავლობაში აღენიშნება შფოთვითი აშლილობის ზოგადი სიმპტომები. არსებული სუიციდური ფიქრების სიხშირე საკმაოდ მაღალია და თითქმის თანაბარია ქალებსა და კაცებში (14.0%). ჯანმოს მიერ სუიციდის გავრცელების მაჩვენებელი საქართველოში შეფასებულია (სტანდარტიზებული) 4.5 ადამიანით ყოველ 100 000 პირზე.

უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო სრულად ფარავს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრევენციის, მკურნალობისა და ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის ხარჯებს. 2021 წელს მომზადდა და დამტკიცდა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სტრატეგია 2022-2030, რომლის გრძელვადიან ხედვას წარმოადგენს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა უფლებების პატივისცემა, ცხოვრების უმაღლესი ხარისხის მიღწევის თანაბარი შესაძლებლობის უზრუნველყოფა სტიგმისა და დისკრიმინაციის შემცირების გზით.

მსოფლიო მასშტაბით, სიკვდილიანობის 23% გარემოს მოდიფიცირებად ფაქტორებს უკავშირდება.¹⁴ მდგრადი განვითარების არაერთ სამიზნეს სწორედ გარემო ფაქტორების გაუმჯობესება წარმოადგენს, როგორიცაა, მაგალითად, საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა საბაზისო მომსახურებითა (SDG 1.4) და უსაფრთხო სასმელი წყლით (SDG 6.1). 2018 წელს, საქართველოს მოსახლეობის 97.5% სასმელი წყლის გაუმჯობესებული წყაროებით სარგებლობდა.¹⁵ გარემოს დაცვა და ჯანმრთელობაზე მისი ზეგავლენა საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტულ მიმართულებად იქცა. 2016 წელს, გარემოს მდგომარეობის დაცვისა და გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად, მთავრობამ დაამტკიცა, რიგით მეორე, საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების სამოქმედო გეგმა (NEHAP-2), სადაც ჩამოყალიბებულია საქართველოს გარემოს დაცვის სფეროში არსებული პრობლემების გადაჭრის გზები სხვადასხვა პარტნიორებსა და დაინტერესებულ მხარეებთან კოორდინირებული მოქმედებით. NEHAP-2-ის იმპლემენტაცია მხარდაჭერილია ევროკავშირის მიერ.¹⁶

დედათა, ბავშვთა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობა წლების განმავლობაში საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტს წარმოადგენს. ბოლო ათწლეულის მანძილზე ამ მიმართულებით არაერთი წარმატებული პროგრამა თუ რეფორმა განხორციელდა, რის შედეგადაც შემცირდა როგორც დედათა, ისე ბავშვთა სიკვდილიანობა. საქართველომ მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია 5 წლამდე სიკვდილიანობისა (2020 წელი 9.3 ათას ცოცხალშობილზე, 2023 წლის სამიზნე - 6) და ნეონატალური სიკვდილიანობის (2020 წელი 5.3 ათას ცოცხალშობილზე, 2030 წლის სამიზნე 5) შემცირების მიმართულებით.

საქართველოში ბავშვთა ჯანმრთელობის გაუმჯობესებასთან ერთად გამოწვევად რჩება დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი (28.9/100 000 ცოცხალშობილზე, 2020), რაც ჯერ კიდევ აღემატება მდგრადი განვითარების სამიზნე მაჩვენებელს (12/100 000 ცოცხალშობილზე).¹⁷ დედათა მაღალი სიკვდილიანობის მიზეზები კომპლექსურია, რომელთა აღმოფხვრისთვის აქტიურად ხორციელდება ანტენატალური და სამეანო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების ღონისძიებები.

2017 წლიდან, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში დაინერგა სამეანო და პერინატალური სერვისების ხარისხზე ორიენტირებული სელექციის კრიტერიუმები და 2019 წლიდან ძალაში შევიდა რეგიონალიზაციის პრინციპით სამეანო დაწესებულებების ამოქმედების პროგრამა. 2018 წლიდან სახელმწიფო სრულად აფინანსებს 8 ანტენატალურ ვიზიტს ჯანმოს უახლესი პროტოკოლის მიხედვით. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ გამოწვევად რჩება შშმ ორსული ქალებისთვის ანტენატალური სერვისების მიმწოდებელი დაწესებულებების ადაპტირების საკითხი.

2017 წელს საქართველომ შეიმუშავა და დაამტკიცა დედათა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის ხელშეწყობის 2017-2030 წლების ეროვნული სტრატეგია და მისი განხორციელების 2017-2019 წლების სამოქმედო გეგმა, განახლებული 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმა დამტკიცდა 2021 წლის ბოლოს.¹⁸ სტრატეგიის გრძელვადიანი ხედვაა, რომ 2030 წლისთვის: ყველა ქალს ექნება უნივერსალური წვდომა მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ ჩასახვამდელ, ანტენატალურ, სამეანო, ნეონატალურ და მშობიარობისშემდგომ მომსახურებაზე; დედათა და ახალშობილთა სამედიცინო მომსახურების ხარისხი გაუმჯობესდება, მოხდება სერვისების ინტეგრაცია და სტანდარტიზაცია; მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება მოსახლეობის ინფორმირებულობა და ცოდნა ჯანსაღი ქცევის, მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების სტანდარტებისა და პაციენტთა უფლებების შესახებ; ოჯახის დაგეგმვის სერვისები ადვილად ხელმისაწვდომი იქნება ყველა შესაბამისი საჭიროების მქონე პირისათვის და დააკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს; ახალგაზრდებისათვის სრულად ხელმისაწვდომი იქნება ასაკის შესაბამისი განათლება სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხებზე და ექნებათ სრული წვდომა რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მომსახურებაზე.

2.3 ჯანდაცვის სექტორის მართვა

სამინისტროს საქმიანობის სფეროა ჯანმრთელობისა დაცვის სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა და ხარისხიან ჯანდაცვის სერვისებზე თანაბარი წვდომის უზრუნველყოფა.

სსიპ - ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო ადმინისტრირებას უწევს სამედიცინო სერვისების შესყიდვას საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამისა და ჯანდაცვის ვერტიკალური პროგრამების ფარგლებში.

სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო, ახორციელებს სახელმწიფო კონტროლს სამედიცინო, საექიმო საქმიანობის, სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის, სააღმზრდელო საქმიანობის, წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის სფეროში, ასევე სამედიცინო სერვისებთან დაკავშირებულ პაციენტების საჩივრების შესწავლას.

სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი პასუხისმგებელია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის და ბიოლოგიური უსაფრთხოების სფეროში, ქვეყანაში კეთილსაიმედო ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის და ბიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე.

სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მომსახურების უზრუნველყოფას ეროვნულ დონეზე, ახორციელებს და კოორდინირებას უწევს სსიპ - საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი.

დარგობრივი პროფესიული ასოციაციები პასუხისმგებელნი არიან ჯანდაცვის პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობაზე, კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების, უწყვეტი სამედიცინო განათლების (უსგ) სასწავლო პროგრამების, კომპეტენციების ჩარჩოებისა და სხვა მნიშვნელოვანი დოკუმენტების/პროგრამების შემუშავებაზე.

უკანასკნელ წლებში ჯანდაცვის სისტემაში მნიშვნელოვნად განვითარდა სტრატეგიული დაგეგმარების პროცესი, შემუშავდა ეროვნული და ქვესექტორული სტრატეგიები საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული გაილდაინის შესაბამისად (მაგ., საქართველოში არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული სტრატეგია 2022-2025; საექთნო საქმის განვითარების სტრატეგია; თამბაქოს კონტროლის სახელმწიფო სტრატეგია 2021-2025; საქართველოს ფსიქიკური ჯანმრთელობის 2022-2030 წლების სტრატეგია, საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების სამოქმედო გეგმა და ა.შ). სტრატეგიული დაგეგმარების განვითარების მიუხედავად, შემდგომ დახვეწას და გაუმჯობესებას საჭიროებს ზედამხედველობის მექანიზმები სტრატეგიებისა და სამოქმედო გეგმების იმპლემენტაციის პროცესსა თუ შედეგებზე.

სამინისტროში მთელი რიგი კოორდინირებული მექანიზმები მოქმედებს, რომლებიც სამთავრობო, არასამთავრობო, სამოქალაქო საზოგადოების მონაწილეობისა და გადაწყვეტილებების ერთობლივად მიღების პლატფორმის ფუნქციას ასრულებს (მაგალითად, საქართველოში ათწლეულზე მეტია მოქმედებს აივ ინფექცია/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა ქვეყნის ერთიანი საკოორდინაციო საბჭო, რომელიც ეროვნულ დონეზე საჯარო და კერძო პარტნიორობის მექანიზმს წარმოადგენს). ამის მიუხედავად, ანგარიშგებისა და გამჭვირვალობის, კერძოდ, კი სამოქალაქო საზოგადოების ფინანსურ და პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებსა და ჯანდაცვის სერვისების შედეგებზე ზედამხედველობაში მონაწილეობის ფორმალური მექანიზმები მეტ განვითარებას საჭიროებს მოქნილობის და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის კუთხით.

გარდა ამისა, ანგარიშვალდებულების ასამაღლებლად, საჭიროა ჯანდაცვის სერვისების მიმწოდებლების მიერ მიღწეული შედეგების შესახებ საჯარო ანგარიშგების პრაქტიკის დანერგვა. ინტერნეტ პლატფორმებმა, კერძოდ e-სერვისების სისტემამ (ელექტრონული რეცეპტის სისტემა, საერთო საინფორმაციო პორტალი, სამედიცინო შემთხვევების რეგისტრაციის მოდული, სამედიცინო დაწესებულებების ანგარიშგების მოდული და სხვ.) ჯანდაცვის პროვაიდერების მხრიდან მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა სამინისტროსთვის შესრულებული სამუშაოს შესახებ ინფორმაციის მიწოდების და ანგარიშვალდებულების პრაქტიკა. გარკვეული წინსვლა აღინიშნება სამოქალაქო საზოგადოებისთვის ჯანდაცვასთან დაკავშირებული ინფორმაციის გაზიარების კუთხით. დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ მონაცემებს რეგულარულად აგროვებს, აანალიზებს და აქვეყნებს. ასევე აქვეყნებს საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამასთან და სხვა სახელმწიფო პროგრამებთან დაკავშირებულ დეტალურ ინფორმაციას ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო¹⁹. ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაზრდას ხელს ასევე უწყობს ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიერ ინიცირებული ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამებით სარგებლობის კმაყოფილების კვლევა²⁰. გარდა ამისა, სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო მოქალაქეებისთვის უკუკავშირის მიწოდების მექანიზმებს უზრუნველყოფს და სამედიცინო დაწესებულებების მიერ გაწეულ სერვისებთან და ფარმაცევტულ საქმიანობასთან დაკავშირებულ ოფიციალურ საჩივრებზე ახდენს რეაგირებას.

ანგარიშვალდებულების მექანიზმების გაძლიერებას ახალი კორონავირუსის პანდემიამაც შეუწყო ხელი. სოციალური და ტრადიციული მედია პლატფორმების გამოყენებით, საზოგადოებას მიეცა შესაძლებლობა უკეთ გარკვეულიყო საქართველოს ჯანდაცვის სექტორში, გაზრდილი ინფორმირებულობა კი ხელს უწყობს მოქალაქეზე ორიენტირებული მმართველობის პრაქტიკის გაუმჯობესებას.

საქართველო ასევე ასრულებს ჰელსინკის შეთანხმებით “ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში” (Health in All Policies (HiAP)) გათვალისწინებულ ვალდებულებებს²¹, რაც ხელს უწყობს პოლიტიკის შემქმნელთა ვალდებულების ზრდას, გაითვალისწინონ მოსახლეობის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საკითხები პოლიტიკის შემუშავების ყველა დონეზე. მიუხედავად იმისა, რომ HiAP-ის მიდგომის ასამოქმედებლად საქართველოში გამოიყენება სამართლებრივი და მარეგულირებელი ჩარჩოებით მხარდაჭერილი მულტისექტორული კოორდინაციის შეთანხმებები და საერთო დაფინანსების მექანიზმები, HiAP პრინციპების გათვალისწინება საჭიროა მუდმივად სამთავრობო სტრუქტურების მიერ გადაწყვეტილებების მიღებისას ეროვნულ და ადგილობრივ დონეებზე. შესაბამისად, აუცილებელია თანმიმდევრული და ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება და ინტერსექტორული კოლაბორაცია საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად, ჯანდაცვის სფეროში თანასწორობის ასამაღლებლად, ჯანმრთელობის სოციალური დეტერმინანტების გასაუმჯობესებლად, როგორიცაა კლიმატის ცვლილება, ტრანსპორტის უსაფრთხოება, საცხოვრებელი პირობების უსაფრთხოება, განათლების ხარისხი, ჯანსაღი საკვების ხელმისაწვდომობა და ა.შ.

მნიშვნელოვანია მონაცემების შეგროვებას, ანალიზსა და პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებს შორის კავშირის გამყარება. ჯანდაცვის მართვის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის ფრაგმენტულობა და ანალიტიკური ინსტრუმენტებისა და ადამიანური რესურსების ნაკლებობა აფერხებს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მიღებას და აბრკოლებს ჯანდაცვის სისტემის ეფექტიან მართვას.

სამინისტროს ახლად ჩამოყალიბებული (2021 წელი) ანალიტიკური ერთეულის მოვალეობას სწორედ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესის გაუმჯობესების მიზნით, მონაცემების შეგროვება და ანალიზი წარმოადგენს. გარდა ამისა, დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი ახორციელებს მონაცემების ანალიზს თემატური მიმართულებებით, რაც ქმნის სრულყოფილ ბაზას მოსახლეობის ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციის გაანალიზებისთვის.

კვლევითი შესაძლებლობების შემდგომი განვითარება და ჯანდაცვის პრიორიტეტულ საკითხებზე სამეცნიერო კვლევების მიმართვა კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება საქართველოსთვის. შესაბამისად, მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების ეროვნული სისტემის განვითარება მნიშვნელოვანია და ევროკავშირისა და საქართველოს ასოცირების შეთანხმების ერთ-ერთ მიმართულებას წარმოადგენს.

2.4 ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემა

2013 წლიდან მთავრობამ საფუძველი ჩაუყარა მოსახლეობის ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე ორიენტირებულ ჯანმრთელობის პოლიტიკას. ამოქმედდა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა, რომლითაც სახელმწიფომ თითოეული მოქალაქისათვის შექმნა სამედიცინო მომსახურების კატასტროფული დანახარჯებისაგან დაცვის მექანიზმი. 2017 წლიდან პროგრამის დაფინანსების ძირითადი პრინციპი მოქალაქეთა შემოსავალს დაეფუძნა და უფრო მეტად საჭიროებაზე ორიენტირებული და სოციალურად სამართლიანი გახდა.

მიზნობრივი ჯგუფების სახელმწიფო დაზღვევის²² მოდელის საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამით ჩანაცვლებამ წარმატებით შეამცირა ეროვნულ დონეზე ჯანდაცვის დაფინანსების ფრაგმენტაცია. ამავდროულად, გაიზარდა მთავრობის დანახარჯები ჯანდაცვაზე და გადაიდგა ქმედითი ნაბიჯები საყოველთაო მოცვის მიღწევისკენ.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დანერგვის შედეგად, თითქმის გახუთმაგდა ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯები (2012 წელი - 450 მლნ. ლარი, 2020 – 1680 ლარი, ხოლო 2021 წელი - 2330 მლნ. ლარი), რაც სახელმწიფო ბიუჯეტის განაწილების პროცესში ჯანდაცვის მზარდ პრიორიტეტულობაზე მიუთითებს. ამასთან აღსანიშნავია, რომ 2020-2021 წლებში, ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯების მკვეთრი ზრდა დიდ წილად უკავშირდება ახალი კორონავირუსის პანდემიას. მკვეთრი ზრდის მიუხედავად, ევროპის რეგიონის სხვა ქვეყნებთან შედარებით, მშპ-ში ჯანდაცვაზე გაწეული სახელმწიფო დანახარჯების წილი (3%) ჯერ კიდევ ჩამორჩება გაეროს უნივერსალური ჯანდაცვის დეკლარაციით განსაზღვრულ ზღვარს 5%-ს (სურათი 8).

სურათი 8: ჯანდაცვაზე გაწეული სახელმწიფო დანახარჯების წილი სახელმწიფო ბიუჯეტსა და მშპ-ში

* 2021 წლის მონაცემები დაზუსტდება 2022 წლის ბოლოს.

წყარო: ჯანმო-ს გლობალური ჯანდაცვის დანახარჯების მონაცემთა ბაზა, სოტდშჯსდს

ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯების ზრდამ და საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებამ წარმატებით შეამცირა ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით არსებული ფინანსური ბარიერები და, შესაბამისად, გაზარდა მომსახურებით სარგებლობა განსაკუთრებით იმ პირებისთვის, რომელთა მოცვა აქამდე არ ხდებოდა (საყოველთაო ჯანდაცვის სერვისებით მოცვის ინდექსი - 1996 - 46.7% და 2019 – 68.1%). შემცირდა ჯანდაცვაზე ჯიბიდან გადახდების წილი და 2020 წელს, პირველად სახელმწიფო დანახაჯების წილმა გაადააჭარბა ჯიბიდან გადახდებს (სურათი 9). თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ჯიბიდან გადახდების წილი, კვლავ აღემატება ჯანმოს მიერ დადგენილ 30%-იან დონეს, რაც ავადმყოფობასთან დაკავშირებული კატასტროფული დანახარჯების მატების რისკზე მიუთითებს.

სურათი 9. ჯანდაცვაზე დანახარჯების დინამიკა

წყარო: ჯანმო-ს გლობალური ჯანდაცვის დანახარჯების მონაცემთა ბაზა

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამამ უზრუნველყო პაციენტებისთვის სამედიცინო დაწესებულებების თავისუფალი არჩევანი, თუმცა, პირველადი ჯანდაცვის, როგორც სისტემის ეგრეთ წოდებული „მეკარიბჭის“ ფუნქცია, კვლავ სუსტი რჩება. ამიტომ პირველადი ჯანდაცვის სერვისების არასაკმარისად გამოყენება განაპირობებს ძვირადღირებული სპეციალიზებული მოვლის არარაციონალურ გამოყენებას და ფინანსური რესურსების არაეფექტიანად ხარჯვას, რისი მიზეზებიც დამატებით მოკვლევას საჭიროებს.

პირველადი ჯანდაცვის სფეროში მოქმედი გადახდის მოდელები: საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში - ე.წ. სულადობრივი (კაპიტაციური) ანაზღაურება და სოფლის ექიმებისთვის/ექთნებისთვის ხელფასი, ნაკლებად წარმოადგენს პაციენტის პირველადი ჯანდაცვის დონეზე მართვის სტიმულს, ამიტომაც მაღალია რეფერალი მეორეულ ჯანდაცვაში.

პჯდ სისტემის გაძლიერების მიზნით, მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ინიცირება და 2020 წლიდან პირველადი ჯანდაცვის სფეროში სელექტიური კონტრაქტირების დანერგვა, რის შედეგადაც მოხდა მწირი შესაძლებლობების და დატვირთვის მქონე დაწესებულებების გამოთიშვა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამიდან ისე, რომ შენარჩუნდა გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა.

საერთო ჯამში, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებას მოყვა სამედიცინო სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა, სამედიცინო სერვისების უტილიზაციის მატება, ფინანსური ბარიერების შემცირება და მოცვის გაფართოვება. თუმცა, რეაბილიტაციის, გრძელვადიანი მოვლისა და პალიატიური მოვლის სერვისების სრული მოცვა სრულყოფილად ჯერ არ არის უზრუნველყოფილი.

საყოველთაო ჯანდაცვის მზარდი ხარჯების შეკავების მიზნით, 2019 წელს კარდიოქირურგიის და კარდიოინტერვენციის სერვისებისთვის და გადაუდებელი მდგომარეობების მართვისთვის დაიწყო უნიფიცირებული ტარიფების სისტემის დანერგვა. ხარჯების დაზოგვის მიზნით დაიწყო ძვირადღირებული კარდიოდეფიბრილატორების ცენტრალიზებული შესყიდვა, რამაც მნიშვნელოვნად დაზოგა საბიუჯეტო და პაციენტის მიერ გადასახდელი თანხები.

სამედიცინო სერვისების მოცვის ზრდასთან ერთად, გამოწვევად რჩება ისეთი საკითხები, როგორიცაა: სტაციონარული და გადაუდებელი სერვისების პრიორიტიზაცია პირველად ჯანდაცვასთან შედარებით; ამბულატორიული მედიკამენტებით შეზღუდული მოცვა; თანაგადახდების კომპლექსური სისტემა; ლიმიტის ფარგლებში პროგრამული თანხის ანაზღაურება, ხოლო თანაგადახდებზე ზედა ზღვარის არარსებობა, ბიუროკრატიული პროცედურები და სხვ.²³

არსებული პრობლემების აღმოსაფხვრელად, სტრატეგიული შესყიდვის მექანიზმების დანერგვისთვის, 2020 წელს შეიქმნა ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო, რომელიც ადმინისტრირებას უწევს სამედიცინო სერვისების შესყიდვას და ზედამხედველობას საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამისა და ჯანდაცვის ვერტიკალური პროგრამების ფარგლებში. იგი თანამშრომლობს 462 სამედიცინო დაწესებულებასთან. მისი ამოქმედების შემდეგ, მოწესრიგდა კლინიკებისადმი ფინანსური ანგარიშსწორების სისტემა და ვადები. თუმცა აღსანიშნავია, რომ სააგენტოს ორგანიზაციული შესაძლებლობები და მართვისა და ანგარიშვალდებულების მექანიზმები შემდგომ განვითარებასა და გაძლიერებას საჭიროებს მის აქტიური შემსყიდველად ჩამოყალიბების კუთხით.

2.5 ადამიანური რესურსები ჯანდაცვაში

საქართველო ევროპის რეგიონში ერთ-ერთი ქვეყანაა, სადაც მაღალი და სწრაფად მზარდია ექიმთა რაოდენობა. ჯანმო-ს მონაცემით, ქვეყანა 100 000 მოსახლეზე ექიმების რაოდენობით მნიშვნელოვნად უსწრებს ევროპის რეგიონის, ევროკავშირისა და დსთ-ს ქვეყნებს (2020 წლის მონაცემებით, ქვეყანაში ყოველ 100 ათას მოსახლეზე 647.4 ექიმია, მაშინ როდესაც ევროპის რეგიონში საშუალო რიცხვი 314-ია). ექიმების სიჭარბე კონტრასტს ქმნის ექთნების მწვავე დეფიციტთან (594.3 ასიათას მოსახლეზე), რაც დიდწილად გამოწვეულია საქართველოში საექთნო საქმის დაბალი პოპულარობით და სოციალური აღიარებით, არასათანადო განვითარებითა და შრომის ანაზღაურებით (სურათი 10).²⁴

სურათი 10: ექიმებისა და ექთნების რაოდენობა 100 000 მოსახლეზე

მიუხედავად გამოხატული სიჭარბისა, ექიმები არათანაბრად არიან განაწილებული ქვეყნის მასშტაბით და, ძირითადად, დედაქალაქში კონცენტრირდებიან (70%). დისბალანსი ასევე თვალსაჩინოა სხვადასხვა სპეციალობას შორის: სპეციალობათა ნაწილი (მაგ., რადიოლოგია, კარდიოქირურგია, ტრავმატოლოგია და ა.შ.) განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს, მაშინ როდესაც სხვა სპეციალობები, განსაკუთრებით თერაპიული (ფსიქიატრია, ლაბორანტის სპეციალობა, პათოლოგიური ანატომია და ა.შ.) შრომის ანაზღაურებაში არსებული განსხვავებების გამო, მზარდ და საფრთხის შემცველ დეფიციტს განიცდის. არსებული ტენდენციის დასაბალანსებლად, სამინისტრომ უფასო რეზიდენტურის პროგრამები დანერგა, რათა ხელი შეეწყო დასაქმებისთვის სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებსა და დეფიციტურ პროფესიებში.

ასევე გამოწვევას წარმოადგენს ჯანდაცვის მუშაკების მზარდი საშუალო ასაკი, რაც ძირითადად სოფლის ტიპის დასახლებებში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებებში შეიმჩნევა. ქვეყანაში ასევე გამოკვეთილია სამედიცინო პერსონალის მზარდი მიგრაცია ევროპის რეგიონში (ე.წ. „ინტელექტის გადინება“), რაც განპირობებულია კვალიფიციური ჯანდაცვის მუშაკებისთვის უცხოეთში მიმზიდველი სამუშაო პირობებით.

უმაღლესი სამედიცინო საგანმანათლებლო დაწესებულების კურსდამთავრებულთა დიდი რაოდენობა განაპირობებს ექიმების სიჭარბეს საქართველოში (სურათი 10). უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დასრულების შემდეგ, ახალგაზრდა სპეციალისტები აგრძელებენ დიპლომისშემდგომ და უწყვეტი სამედიცინო განათლების პროგრამებზე სწავლას. დიპლომირებული მედიკოსის ერთსაფეხურიანი საგანმანათლებლო პროგრამის კურსდამთავრებულთა რაოდენობა 100 000 მოსახლეზე ევროკავშირის შესაბამის მაჩვენებლებს ორ ჯერზე მეტად აღემატება.²⁵

სურათი 11: სამედიცნო ფაკულტეტის კურსდამთავრებულები, 100 000 მოსახლეზე

წყარო: სამინისტრო (2019) და ჯანმო-ს მონაცემთა ბაზა „ჯანმრთელობა ყველასათვის“

აღსანიშნავია, რომ ექიმებსა და ექთნებს შორის არსებული დისბალანსი ექთანი-ექიმის თანაფარდობაზეც აისახება. საქართველოს ექთანი-ექიმის თანაფარდობის მაჩვენებელი 0.9 -ს უტოლდება, მაშინ როცა ევროკავშირის ქვეყნებში ის დაახლოებით 2-2.7-ს შეადგენს.²⁶

უკანასკნელი წლების განმავლობაში, მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა საქართველოში საექთნო დეფიციტის შესავსებად და პროფესიის პოპულარიზაციისთვის.

საექთნო საქმეში განათლების გასაძლიერებლად ხუთ უნივერსიტეტში დაარსდა საექთნო საქმის საბაკალავრო პროგრამა, ხოლო ერთ უნივერსიტეტში - საბებიო საქმის შემსწავლელი საბაკალავრო პროგრამა. სასწავლო პროგრამების შემუშავებისას გასათვალისწინებელია სასწავლო კურიკულუმებში ციფრული/ელექტრონული ჯანდაცვისა და გერონტოლოგიის/ გერიატრიის საკითხების შეტანა, რაც ექთანთა ძირითადი კომპეტენციების ნაწილს უნდა წარმოადგენდეს. დღეის მდგომარეობით, „საექთნო განათლების“ პროფესიული საგანმანათლებლო სტანდარტის (ჩარჩო დოკუმენტის) საფუძველზე შემუშავებულ   მეხუთე დონის 32 პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამას მთელი საქართველოს მასშტაბით ახორციელებს 21 დაწესებულება (4 საჯარო და 17 კერძო) თბილისის, ქვემო ქართლის, იმერეთის, შიდა ქართლის, კახეთის, სამეგრელო-ზემო სვანეთის, აჭარისა და სამცხე-ჯავახეთის რეგიონებში. პროფესიულ სტუდენტთა ადგილების ჯამური რაოდენობაა - 3328. 3. მისანიჭებელი კვალიფიკაცია  - უმაღლესი პროფესიული კვალიფიკაცია საექთნო საქმეში.

საექთნო/საბებიო საქმის საბაკალავრო პროგრამებზე სტუდენტთა მცირე რაოდენობა საქართველოში საექთნო პროფესიის დაბალ პოპულარობაზე მიუთითებს. ამასთან, არ არსებობს ექთანთა სპეციალიზაცია, სერტიფიცირება და უწყვეტი სამედიცინო განათლების სისტემა; ექთნის პროფესია კვლავ დაბალი აღიარებითა და შრომის დაბალი ანაზღაურებით ხასიათდება.

2020 წლის მარტში, სამინისტროსა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს (EBRD) შორის ხელი მოეწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს საქართველოში საექთნო საქმის გასაძლიერებლად. მთავრობამ ასევე დაამტკიცა საექთნო საქმის განვითარების სტრატეგია.²⁷ სტრატეგიის მთავარი მიზანია ხარისხიან ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება საექთნო სფეროში კვალიფიციური ადამიანური რესურსის შექმნის და პროფესიული რეგულირების მდგრადი სისტემის ჩამოყალიბების გზით. სტრატეგიის კონკრეტული ამოცანებია კვალიფიციური საექთნო ადამიანური რესურსის შექმნის საჭიროებებზე ორიენტირებული ჯანდაცვის სისტემის განვითარება; უწყვეტი პროფესიული განვითარებისა და პროფესიული რეგულირების მდგრადი სისტემის შექმნა; და საექთნო საქმის პოპულარიზაცია და ცნობიერების ამაღლება.

ექიმთა ჭარბწარმოება და მათი არათანაბარი განაწილება ჯანდაცვის სისტემაში ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის ნაკლებობისა და საერთო, განახლებადი საინფორმაციო პლატფორმის არარსებობის შედეგია. შესაბამისად, ადამიანური რესურსების სწორად დაგეგმვასა და განვითარებას ჯანდაცვის ახალ ეროვნულ სტრატეგიაში განსაკუთრებული ყურადღება ენიჭება.

სამედიცინო პერსონალთან მიმართებაში, ასევე ყურადღებას და შემდგომ განვითარებას საჭიროებს საქართველოში რეაბილიტაციასა და გრძელვადიან მოვლაზე პასუხისმგებელი სპეციალობები (ფიზიკური თერაპევტი, მეტყველებისა და ენის თერაპევტი, ოკუპაციური თერაპევტი, პროთეზისტი, ფსიქოლოგი, სოციალური მუშაკი და სხვ). აღნიშნული პროფესიების ნაწილი ჯერ კიდევ დანერგვის პროცესშია, თუმცა მეტად მნიშვნელოვანია მოვლის უწყვეტობის უზრუნველსაყოფად და საჭიროა მოიაზრებოდნენ ჯანდაცვის მუშაკების ერთიან კონცეფციაში. მომზადებულია საქართველოში სარეაბილიტაციო მომსახურების განვითარების სტრატეგია (2022-2026), რომელიც მოიცავს დეტალურ ღონისძიებებს რეაბილიტაციის სერვისებთან დაკავშირებით ადამიანური რესურსების შესაძლებლობის გაძლიერებასთან მიმართებაში.

კორონავირუსის პანდემიამ გამოავლინა, რომ საქართველოში სამედიცინო პერსონალი ფართო სპექტრის უნარ-ჩვევებს ფლობს, რამაც გადაუდებელ მდგომარეობებში სწრაფად ადაპტირებისა და არსებულ გამოწვევებზე გამკლავების შესაძლებლობა გააჩინა. სამედიცინო პერსონალის მხარდაჭერა, მათ შორის, დამაკმაყოფილებელი შრომის ანაზღაურებით უზრუნველყოფა, მნიშვნელოვანია „მშვიდობიან“ პერიოდში, რათა სამედიცინო პერსონალს კრიტიკული და გადაუდებელი მდგომარეობების დროს ეფექტიანად მუშაობისა და სამუშაო ადგილებზე დარჩენის მოტივაცია ჰქონდეთ.

უწყვეტი პროფესიული განვითარება (CPD)/უწყვეტი სამედიცინო განათლება (CME) წარმოადგენს სამედიცინო სისტემის მაღალი კომპეტენციისა და კვალიფიკაციის მქონე სამედიცინო პერსონალით უზრუნველს საფუძველს. თუმცა, საქართველოში არსებული დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლების პროგრამები ხელს არ უწყობს სათანადო კლინიკური უნარ-ჩვევების განვითარებას. ბოლო ათწლეულის მანძილზე, საქართველოში ხდება უწყვეტი პროფესიული განვითარების პროგრამების ინტენსიური შემუშავება, თუმცა სერვისების ხარისხის გაზრდას ხელს უშლის სერტიფიცირების სისტემის ხარვეზები. ექიმის სერტიფიკატი გაიცემა განუსაზღვრელი ვადით და არ არსებობს რესერტიფიცირების, უწყვეტი პროფესიული განვითარების ვალდებულება. 2021 წლის ივლისის თვის მონაცემით, ქვეყანაში 174 აკრედიტირებული დიმპლომისშემდგომი პროგრამა მოქმედებს, პროგრამის საფასურს ექიმები ან მათი დამქირავებლები იხდიან.

რეზიდენტურის ეროვნული პროგრამების საერთაშორისო სტანდარტებთან მიახლოვების მცდელობების მიუხედავად, საქართველოში გაცემული სამედიცინო დიპლომი ევროპის ქვეყნებში შეზღუდული აღიარებით სარგებლობს. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია უმაღლესი განათლების ეროვნული სისტემის სრულ შესაბამისობაში მოყვანა ევროკავშირის სისტემასთან.

საქართველოში, თითქმის ყველა კლინიკურ მიმართულებაში ერთი ან რამდენიმე პროფესიული ასოციაცია ფუნქციონირებს. პროფესიული ასოციაციები კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების შექმნით და სასწავლო პროგრამების შემუშავებითა და განხორციელებით ჯანდაცვის სამედიცინო პერსონალის განვითარებაში მზარდ როლს ასრულებენ. თუმცა პროფესიული გაერთიანებების შესაძლებლობებისა და სამედიცინო პერსონალის პროფესიულ განვითარებაში მათი როლის შემდგომ გაძლიერებას უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება.

2.6 მაღალი ხარისხის, ეფექტურ და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობა

საქართველოში ფარმაცევტული პროდუქტების ხელმისაწვდომობის, ხარისხისა და უსაფრთხოების სამართლებრივ და მარეგულირებელ ჩარჩოს „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“ 1997 წელს მიღებულ კანონში 2009 წელს შესული ძირეული ცვლილებები ქმნის. საქართველოს ფარმაცევტული ბაზარი იმპორტზეა დამოკიდებული და წამლების დაახლოებით 90% ქვეყნის გარედან შემოდის. ფარმაცევტული პოლიტიკის აღსრულება ხორციელდება სამინისტროს მიერ, სსიპ - ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო პასუხისმგებელია წამლების სახელმწიფო შესყიდვებზე ვერტიკალური პროგრამების ფარგლებში, ხოლო ვაქცინების შესყიდვას დკსჯეც ახორციელებს. სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო ახორციელებს კონტროლს ფარმაცევტული საქმიანობის სფეროში, გასცემს ნებართვებს აფთიაქის ტიპის დაწესებულებებზე, და შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით ამოწმებს ფარმაცევტული პროდუქტის ხარისხს, უსაფრთხოებასა და ეფექტურობას. სააგენტო არეგულირებს წამლების იმპორტს, წარმოებას, ექსპორტსა და ბაზარზე დაშვებას.

უკანასკნელ წლებში წამლის ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით მნიშვნელოვან ინიციატივას წარმოადგენდა კარგი საწარმოო (GMP) და კარგი სადისტრიბუციო პრაქტიკის (GDP) სტანდარტების დანერგვა. 2017-2021 წლებში საქართველოს მთავრობამ ჩამოაყალიბა GMP და GDP სტანდარტებთან დაკავშირებული წესები და რეგულაციები.²⁸ ამგვარად, სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო ოფიციალურად პასუხისმგებელი გახდა GMP და GDP სერტიფიკატების გაცემაზე. 2020 წელს დაიწყო ფარმაცევტული სექტორის GMP შემოწმება და საქართველოში პირველად გაიცა GMP სერტიფიკატი. 2022 წლიდან GMP -ის დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით სააგენტომ უზრუნველყო დამატებით ინსპექტორების ტრენინგი, თუმცა GMP ინსპექტირების შესაძლებლობების შემდგომი გაძლიერების აუცილებლობა კვლავაც რჩება.

ქვეყანაში ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად მედიკამენტებზე მაღალი (47% 2019 წელი) ჯიბიდან გადახდები რჩება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, 2017 წლიდან ქრონიკული დაავადებების მქონე პირთათვის ამოქმედდა სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის ინტეგრირება 2020 წლის აპრილში განხორციელდა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში და გამარტივდა ადმინისტრირების მექანიზმები. შედეგად, ბენეფიციართა რაოდენობა 2017 წელს არსებული 134,727-დან 2021 წელს 233,677-მდე გაიზარდა, სახელმწიფო დანახარჯების მოცულობამ კი, შესაბამისად, 14 მლნ ლარიდან 24 მლნ ლარამდე მოიმატა. პროგრამის მზარდი მოხმარება და მოქალაქეებისთვის აუცილებელ მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება პრიორიტეტებს შორის რჩება.

2021 წელს, ონკოლოგიური პაციენტებისთვის ქიმიო-/ჰორმონო და რადიოთერაპიის დაფინანსების ყოველწლიური ზედა ზღვარი 8 000 ლარით გაიზარდა და ასევე პროგრამით გათვალისწინებული თანაგადახდის ხარჯები იფარება რეფერალური მომსახურების სახელმწიფო პროგრამიდან.

2021 წელს, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის, UNICEF ის და ასევე კონკურენციის ეროვნული სააგენტოს მიერ ჩატარებული შეფასებების შედეგად გამოიკვეთა საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე არსებული მთავარი გამოწვევები, რაც აფერხებს ხარისხიან მედიკამენტებზე ფინანსურ ხელმისაწვდომობას. მათ შორის აღსანიშნავია, ევროპის ქვეყნებთან შედარებით ფარმაცევტულ ბაზარზე რეგულაციების სიმცირე, შიდა და გარე რეფერენტული ფასების მექანიზმების არარსებობა, ელექტრონული სარეცეპტო სისტემის არასრული დანერგვა, წამალთდანიშვნის პრაქტიკაზე მონიტორინგის და არარაციონალურ დანიშნულებაზე რეაგირების სუსტი მექანიზმები.

აღსანიშნავია რომ, ორიგინალ ბრენდებთან შედარებით კვლავ ლიმიტირებულია ბაზარზე დაბალი ღირებულების გენერიკული მედიკამენტები და მათი მოხმარება. გენერიკულ მედიკამენტებზე ნდობის გაზრდისთვის მნიშვნელოვანია ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს შესაძლებლობების გაძლიერება, რომელიც უზრუნველყოფს მიმოქცევაში არსებული მედიკამენტების ხარისხსა და უსაფრთხოებას.

ფარმაცევტული კომპანიების მიერ მედიკამენტების მარკეტინგისთვის გამოყენებული სტიმულირების სხვადასხვა მექანიზმები დამატებით გამოწვევას უქმნის მარეგულირებელ და საზედამხედველო ორგანოებს. ფარმაცევტული სფეროს რეგულირების გაძლიერების მიზნით, მნიშვნელოვან წინგადადგმულ ნაბიჯს წარმოადგენს 2020-2021 წელს ფარმაცევტული სფეროს მარეგულირებელი ახალი კანონმდებლობის შემუშავება, რომელიც მიზნად ისახავს რეგულირების ხარვეზების გამოსწორებას მისი გამკაცრების გზით. კანონპროექტის განხილვა საქართველოს პარლამენტის მიერ წინამდებარე სტრატეგიის განხორციელების ადრეულ ეტაპზე მოხდება.

2.7 ჯანმრთელობის მართვის საინფორმაციო სისტემები

2014-2016 წლებში, საქართველოში დაიწყო მონაცემთა ანგარიშგების ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა. ანგარიშგების ელექტრონული სისტემები დაინერგა ყველა სამედიცინო სერვისის მიმწოდებელ სტაციონარულ და ამბულატორიულ დაწესებულებაში, როგორც საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის, ასევე ვერტიკალური პროგრამების ფარგლებში.

ასევე შემუშავდა ჯანმრთელობის რეგისტრები, მათ შორის კიბოს პოპულაციური რეგისტრი და კიბოს სკრინინგის რეგისტრი, რომელიც მიზნად ისახავს ონკოლოგიურ დაავადებათა ზედამხედველობის გაუმჯობესებას. 2016 წელს ქვეყნის მასშტაბით ამოქმედდა ანტენატალური და სამეანო მომსახურების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემა „საქართველოს დაბადების რეგისტრი“, რომელიც უზრუნველყოფს ორსულ ქალთა უწყვეტ მონიტორინგს პირველი ანტენატალური ვიზიტიდან მშობიარობამდე და სამშობიარო სახლიდან გაწერამდე. 2018 წლის შემდეგ, შობადობის რეგისტრი გაფართოვდა და მოიცვა 0-დან 5 წლამდე ბავშვთა ჯანმრთელობის მონიტორინგის ფუნქცია.²⁹ 2019 წელს ქვეყანაში ამოქმედდა იმუნიზაციის მართვის ელექტრონული მოდული (იმემ-ი). პანდემიასთან ბრძოლაში ერთიანი მართვის უზრუნველყოფისთვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი იყო ლაბორატორიის მართვის სისტემის და ტესტირების შედეგების ელექტრონულად რეგისტრაციის პორტალის - LabCov რეგისტრის შექმნა. ასევე საკვანძოდ მნიშვნელოვანი იყო ელექტრონული რიგების სისტემის დანერგვა, რომელიც წარმოადგენს COVID-ვაქცინაციის სერვისის მიღების გამარტივებულ და მოხერხებულ ინსტრუმენტს მთლიანი ვაქცინაციის პროცესის სამართავად ქვეყანაში.

თუმცა, აღნიშნული მიღწევების მიუხედავად, ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემები კვლავაც საჭიროებს გაუმჯობესებას მონაცემთა შეგროვების, ხარისხის, სტანდარტიზაციისა და მტკიცებულებების გენერირების კუთხით. 2021 წელს სამინისტროს სისტემაში დაფუძნდა სსიპ - ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო, რომელიც მოახდენს ელექტრონული ჯანდაცვის ყველა პროდუქტის ერთ პლატფორმაში გაერთიანებას. ახლად შექმნილი სააგენტო შესაძლებლობების ინტენსიურ განვითარებას და რესურსების გაძლიერებას საჭიროებს. ასევე მნიშვნელოვანია ელექტრონული ანალიტიკური ინსტრუმენტების შემუშავება და გაძლიერება ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტიანობის შესაფასებლად და ანალიტიკური ანგარიშების მოსამზადებლად.

ამასთან, საქართველომ განსაზღვრა ელექტრონული ჯანდაცვის არქიტექტურული მოდელი და მონაცემთა დაცვის ეროვნული რეგულაციები შესაბამისობაში მოიყვანა ევროკავშირის სტანდარტებთან.³⁰ საქართველო გამორჩეულია, როგორც აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყანა, სადაც არსებული რეგულაციები პაციენტთა მოკლე ელექტრონული ისტორიის (Patient Summary) ამოქმედების შესაძლებლობას იძლევა (ჯანმრთელობის შესახებ ელექტრონული ჩანაწერების რეგულაციების ფარგლებში). პაციენტთა მოკლე ელექტრონული ისტორიის სისტემა და სამედიცინო პერსონალის პორტალები მთელი ქვეყნის მასშტაბით მოქმედებს. ასევე ქვეყნის მასშტაბით გამოიყენება ელექტრონული რეცეპტი ქრონიკულ დავადებათა მართვის პროგრამის ფარგლებში. ელექტრონული რეცეპტების გამოყენება დაიწყო 2021 წლის 1 მარტიდან ყველგან, გარდა სოფლის ექიმის პროგრამაში მონაწილე პირებისა. იგიგმება ელექტრონული რეცეპტის სისტემის სწრაფი გაფართოვება და საყოველთაო მოცვის მიღწევა.

საერთაშორისო თანამშრომლობისა და ძლიერი პოლიტიკური ნების მეშვეობით, ქვეყნის მასშტაბით გაიზარდა სხვადასხვა ელექტრონული სერვისების მოხმარების მაჩვენებლები, სახეზეა ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემების ხარისხის გაუმჯობესებაც, მათ შორის სერვისების მოხმარების, ეპიდემიოლოგიური მონაცემების, დაბადებისა და გარდაცვალების რეგისტრაციის მიმართულებით. ევროკომისიის ბოლო მიმოხილვის თანახმად, საქართველოში არსებული ელექტრონული ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურა კარგად განვითარებულია, თუმცა მაინც რჩება ხარვეზები მონაცემთა ხარისხის, ხელმისაწვდომობის და თანმიმდევრულობის, პერსონალის შესაძლებლობებისა და უნარ-ჩვევების კუთხით.

ციფრულ პლატფორმებზე და ტელემედიცინის საფუძვლებზე გადასვლა განსაკუთრებულ პრიორიტეტად იქნა აღიარებული 2019 წელს, პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ფარგლებში. მთავრობამ ააშენა და განაახლა 300-ზე მეტი სოფლის ამბულატორია. ყველა სოფლის ექიმს გადაეცა პერსონალური კომპიუტერი და უზრუნველყოფილ იქნა ინტერნეტზე წვდომა. ამასთან, 50 ამბულატორიაში უკვე დაიწყო ტელემედიცინის პროექტის განხორციელება. ხოლო ევროკავშირის ფინანსური დახმარებით, 2022 წელს კიდევ 50 სოფლის ამბულატორიის აღჭურვა მოხდება ციფრული ჯანდაცვის ტექნოლოგიებით.

ქვეყანაში არსებული და სამომავლოდ დაგეგმილი რესურსები ელექტრონული ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის შემდგომი განვითარების და ტექნოლოგიების ათვისების დაჩქარების შესაძლებლობას იძლევა, როგორც რუტინულ სამედიცინო პრაქტიკაში, ასევე საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების დროს. ამასთან უნდა აღინიშნოს, რომ სოფლის ამბულატორიებში მოღვაწე სამედიცინო პერსონალის ნაწილს არ გააჩნია აუცილებელი კომპიუტერული უნარ-ჩვევები, რაც აფერხებს ელექტრონული ჯანდაცვის ტექნოლოგიების ათვისებას და ციფრული ტექნოლოგიების პრაქტიკაში გამოყენებას.

კოვიდ-19-ის პანდემიამ აჩვენა, რომ მოსახლეობის ყველა სეგმენტს (განსაკუთრებით შშმ პირებს) არ აქვს ციფრულ ტექნოლოგიებზე თანაბარი წვდომა. შესაბამისად, არსებობს რისკი, რომ ციფრული ინსტრუმენტების გამოყენება ხელს შეუწყობს უთანაბრობას ჯანდაცვის მიმართულებით. მოქალაქეები/ოჯახები, რომლებსაც ინტერნეტზე შეზღუდული წვდომა გააჩნიათ, ან სმარტფონებით არ სარგებლობენ, სავარაუდოდ ვერ შეძლებენ ციფრულ ფორმატში მიწოდებული სერვისებითა და ინფორმაციით სარგებლობას. ციფრული ბარიერების დაძლევა ხელს შეუწყობს ინკლუზიურობას და თავიდან იქნება აცილებული ციფრული ტრანსფორმაციით გამოწვეული უთანაბრობის გაღრმავება.

ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ მნიშვნელოვანია მოსახლეობის ციფრული უნარების განვითარებაზე ზრუნვა, რათა მათ ეფექტიანად ისარგებლონ ხელმისაწვდომი ციფრული სერვისებით.

2.8 სამედიცინო სერვისების მიწოდება და მომსახურების ხარისხი

გასული ორი ათწლეულის მანძილზე პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში გატარებული არაერთი რეფორმის მიუხედვად, საქართველომ ვერ მიაღწია სასურველ შედეგს პირველადი ჯანდაცვის გაძლიერების კუთხით სხვადასხვა მიზეზთა გამო. მათ შორის: სპეციალიზებულ და ძვირადღირებულ სამედიცინო სერვისებზე მოსახლეობის მიერ უპირატესობის მინიჭების წლების განმავლობაში დამკვიდრებული პრაქტიკა; ნაკლებად მიმზიდველი და ნაკლებად მოქნილი პირველადი ჯანდაცვის სისტემა, რომელიც არ არის სრულად მორგებული მოსახლეობის საჭიროებებზე; პირველადი ჯანდაცვის დონეზე დაავადებების მართვის დაბალი მოტივაცია და ანგარიშვალდებულება სერვისების ანაზღაურების არსებული მექანიზმების გამო; შეზღუდული დაფინანსება და ა.შ.^31,32 შედეგად, ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების სისტემა კვლავ ჰოსპიტალურ სერვისებზეა ორიენტირებული, ხოლო პირველადი ჯანდაცვის „მეკარიბჭის“ როლი შეზღუდული რჩება.

პირველადი ჯანდაცვის ქსელი წარმოდგენილია 320 პჯდ დაწესებულებით ქალაქის/მუნიციპალიტეტის დონეზე, ხოლო სოფლად მსახურობს 1250 სოფლის ექიმი და 1556 სოფლის ექთანი. ქალაქად/მუნიციპალიტეტებში პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების უმეტესობაც ასევე კერძო სექტორს მიეკუთვნება, ხოლო სოფლად ამბულატორების დიდი ნაწილი მუნიციპალიტეტების/სახელმწიფო საკუთრებაშია.

ერთ სულ მოსახლეზე წლის განმავლობაში ამბულატორიული ვიზიტების საშუალო რაოდენობა ევროპის რეგიონსა და დსთ-ს ქვეყნებში დაახლოებით 7-ს შეადგენს. საქართველოში ეს მაჩვენებელი 2014 წლამდე 2.0-2.2-ის ფარგლებში მერყეობდა. თუმცა, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დანერგვის შემდეგ, ვიზიტების რაოდენობა თანდათან იმატებს და 2020 წელს 3.6 -ს შეადგენდა ერთ სულ მოსახლეზე (სურათი 11).³³

პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაუმჯობესების კუთხით მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია 2020 წელს პჯდ დაწესებულებების სელექციის შედეგად, მწირი შესაძლებლობების და დატვირთვის მქონე დაწესებულებების გამოთიშვა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამიდან ისე, რომ შენარჩუნდა გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა.

სურათი12: ამბულატორიული ვიზიტები ერთ სულზე

NCDC 2020

საყოველთაო ჯანდაცვის უზრუნველყოფა და მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევა და შენარჩუნება მხოლოდ პირველადი ჯანდაცვის გაძლიერებით, მაღალი ხარისხის, ეფექტური, უსაფრთხო, დროული სერვისების მიწოდებით არის შესაძლებელი.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ტექნიკური დახმარებით, სამინისტრო ამზადებს პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის გზამკვლევს 2022-2025 წლებისთვის, რომელიც მიზნად ისახავს მაღალი ხარისხის, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული, ადამიანზე ორიენტირებული პირველადი ჯანდაცვის სერვისების განვითარების კონცეფციის დანერგვას, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელი იქნება ცალკეულ პირთა ჯანმრთელობის საჭიროებების 80% -მდე მართვა მთელი მათი ცხოვრების განმავლობაში, მათ შორის პრევენცია, მკურნალობა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გრძელვადიანი მართვა.

2020 წლისთვის ქვეყანაში ფუნქციონირებდა 265 საავადმყოფო 18,560 საწოლით (საწოლით უზრუნველყოფის მაჩვენებელი 1000 მოსახლეზე 5,0). ახალი კორონავირუსის პანდემიის ფონზეც, საწოლების დატვირთვის მაჩვენებელმა 52.2% შეადგინა (ევროკავშირის საშუალო - 74%). საწოლის ბრუნვა შეადგენდა 34.0. ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელი 2020 წელს ყოველ 100 მოსახლეზე იყო 14.6-ს. 2020 წელს აღინიშნა ჰოსპიტალური ლეტალობის შედარებითი მატება - 3.2% (2019 წელს – 2.5%), რაც კოვიდ პანდემიით გამოწვეული ლეტალობით შეიძლება აიხსნას

2007 წლის პრივატიზაციის რეფორმის შედეგად, ჯანდაცვის სექტორის დიდი ნაწილი კერძო საკუთრებაში გადავიდა, რამაც ქვეყანაში ჯანდაცვის სერვისების მონოპოლიზაციის საფრთხე შექმნა. საპასუხოდ, 2014 წლიდან, მთავრობამ ჯანდაცვის სტრატეგიული დაწესებულების სახელმწიფო საკუთრებაში დაბრუნება დაიწყო. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჰოსპიტლების ქსელი ბოლო დროს მნიშვნელოვნად გაძლიერდა ა(ა)იპ საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით, რომელიც აერთიანებს 26 სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებას. სახელმწიფო სამედიცინო ჰოლდინგის ჩამოყალიბების შედეგად და კოვიდ-19-ის პანდემიის საპასუხოდ, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჰოსპიტალური საწოლების რაოდენობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა 683-დან (2020 წელს) 1660-მდე (2021 წელს). მონოპროფილური საავადმყოფოები (მ.შ. ფსიქიატრიის, ტუბერკულოზის, ინფექციური სერვისები) უმეტესად სახელმწიფო მფლობელობაში რჩება.³⁴

აღსანიშნავია, რომ ქვეყნის ტერიტორიაზე საავადმყოფო საწოლები არათანაბრად არის განაწილებული, მათი უმეტესობა თავმოყრილია დედაქალაქსა და რეგიონულ ცენტრებში.³⁵ საწოლების მთლიანი რაოდენობის (18,560) დაახლოებით 84% კერძო საკუთრებაშია.

ბოლო ათწლეულის მანძილზე საქართველოში აღინიშნა მონოპროფილური მცირე ჰოსპიტლების ინტენსიური მატება. 2012-დან 2021 წლამდე, 100 000 მოსახლეზე საავადმყოფოების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა და 4.9-დან 7.1-ს მიაღწია, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება ევროკავშირის ქვეყნებში არსებულ საშუალო მაჩვენებელს (2.9).³⁶ მცირე რესურსის მქონე საავადმყოფოების მკვეთრ ზრდას ხელი შეუწყო არსებული რეგულაციების (მ.შ. „სანებართვო პირობების“) სიმარტივემ და ჯანდაცვის რესურსების ცენტრალიზებული დაგეგმვის მექანიზმის არარსებობამ.

უკანასკნელ წლებში სამინისტრომ მნიშვნელოვნად გაამკაცრა სამედიცინო დაწესებულებების „ზოგადი“ სანებართვო პირობები.³⁷ თუმცა კონკრეტული კლინიკური მიმართულებებისთვის „სანებართვო დანართების“ პირობების უმრავლესობა კვლავ მინიმალური რჩება.

2015-2017 წლებში სამინისტრომ ქვეყნის მასშტაბით მოახდინა არსებული პერინატალური სერვისების საჭიროებების იდენტიფიცირება და დაგეგმვა. თუმცა სხვა კლინიკურ სფეროებში ჯანდაცვის სერვისების საჭიროებების დაგეგმვა ჯერ არ განხორციელებულა, რაც მეტად მნიშვნელოვანია სამედიცინო სერვისების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის უზრუნველსაყოფად.

აღსანიშნავია, რომ საქართველომ ბოლო წლებში სასწრაფო სამედიცინო დახმარების გაძლიერების კუთხით მნიშვნელოვანი ცვლილებები განახორციელა. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მომსახურების უზრუნველყოფას ეროვნულ დონეზე არეგულირებს და კოორდინირებას უწევს საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი. საერთო მმართველობის ქვეშ, თბილისში 14, ხოლო რეგიონებში 64 სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ცენტრი ფუნქციონირებს, რომლებსაც ქვეყნის მასშტაბით 350 სასწრაფო დახმარების ბრიგადა ემსახურება. არსებული რეგულაციის მიხედვით, თითოეული ბრიგადის შემადგენლობაში შედის ექიმი-ექთანი- მძღოლი, ან პარამედიკოსი-ექთანი-მძღოლი ან 2 პარამედიკოსი-მძღოლი. გადაუდებელი დახმარების სერვისების ავტოპარკი 218 ახალი ავტომობილით შეივსო და 57 ახალი რაიონული ადმინისტრაციული შენობა გაიხსნა. ამასთან, შეიქმნა ცენტრალური სადისპეჩერო პუნქტი, გაუმჯობესდა სასწრაფო დახმარების პერსონალის სამუშაო პირობები, გაიზარდა სამედიცინო პერსონალის შრომის ანაზღაურება და ყველა ავტომობილი აღიჭურვა GPS სისტემით. აღნიშნული მიღწევების მიუხედავად, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რეაგირების საშუალო დრო, რთული რელიეფის და გეოგრაფიულად დაშორებულ რეგიონებში, 30-40 წუთს შეადგენს, რაც რეკომენდებულ 8-15 წუთს, 4-5-ჯერ აღემატება.³⁸ იკვეთება პრეჰოსპიტალური პროტოკოლების დანერგვის, მოქალაქეთა მიერ სასწრაფო სამედიცინო სერვისებით ზოგჯერ არამიზნობრივი, არარაციონალური სარგებლობის პრევენციის, ტრიაჟის ციფრული სისტემის, 24/7-ზე მონიტორინგისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების საჭიროება,

პარამედიკოსის პროფესია 2018 წლიდან დაინერგა საქართველოში. ამჟამად, სასწრაფო დახმარების სამსახურში 100 პარამედიკოსი მუშაობს, თუმცა მათი როლი, რაოდენობა და კომპეტენცია კვლავ შეზღუდულ ხასიათს ატარებს და შემდგომ გაფართოებასა და განვითარებას საჭიროებს.

საქართველოს მთავრობამ ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების ხარისხის გასაუმჯობესებლად მნიშვნელოვანი ძალისხმევა გასწია.^39,40,41 საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედება მიზნად სწორედ მოსახლეობისთვის ხარისხიანი ჯანდაცვის სერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას ისახავს. ხარისხის უზრუნველყოფის ისეთი მექანიზმები, როგორიცაა კლინიკური აუდიტი, ჰოსპიტლების საერთაშორისო აკრედიტაცია და კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაციების (გაიდლაინების) სისტემატური დანერგვის ხელშეწყობა სისტემატიზაციას და გაძლიერებას საჭიროებს.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კლინიკური პროტოკოლებისა და გაიდლაინების შემუშავების გზით, მნიშვნელოვანი წინსვლა იქნა მიღწეული კლინიკური მართვის სტანდარტიზაციის კუთხით. თუმცა მეტი ძალისხმევა და პროფესიულ ასოციაციებთან ნაყოფიერი თანამშრომლობაა საჭირო, რათა ჩამოყალიბდეს პროტოკოლების/ გაიდლაინების შემუშავებისა და განახლების რუტინული პრაქტიკა და, რაც მნიშვნელოვანია, უზრუნველყოფილ იქნეს მათი იმპლემენტაცია, როგორც მთელი მოსახლეობის, ასევე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, რათა სრულად აღმოიფხვრას ჯანდაცვის სექტორში მათ მიმართ სტიგმისა და დისკრიმინაციის ფაქტები.

საქართველოში სამედიცინო ხარისხის კონტროლის სფეროში მთავარი პასუხისმგებელი უწყება სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოა. სააგენტო გასცემს და აკონტროლებს ჯანდაცვისა და ფარმაცევტული დაწესებულებების ლიცენზიებისა და ნებართვების პირობების შესაბამისობას და არეგულირებს სამედიცინო პერსონალის და ფარმაცევტული კომპანიების საქმიანობას. ბოლო წლებში სააგენტომ, მონიტორინგის ვიზიტების ინტენსივობისა და რაოდენობის გაზრდის გზით, გააძლიერა ჰოსპიტალური სერვისის მიწოდებაზე ხარისხის კონტროლი. ამის მიუხედავად, მარეგულირებელი მექანიზმები შემდგომ დახვეწასა და გაუმჯობესებას საჭიროებს.

ჯანდაცვის პროვაიდერების საქმიანობაზე საჯარო ანგარიშგების სისტემა არ არსებობს, რაც ამცირებს ჯანდაცვის მუშაკების მიერ პაციენტისთვის ხარისხიანი მომსახურების გაწევის ანგარიშვალდებულებასა და მოტივაციას.

პერინატალური და პირველადი ჯანდაცვის სერვისების მიმწოდებლებზე სელექტიური კონტრაქტირების ამოქმედებით, მნიშვნელოვანი წინსვლა იქნა მიღწეული ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმების გაძლიერების კუთხით. სელექტიური კონტრაქტირების გაფართოებას და ხარისხის კონტროლის ეფექტიანი ღონისძიებების ინსტიტუციონალიზაციას უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება მაღალი ხარისხის სამედიცინო სერვისების უზრუნველსაყოფად.

ჯანდაცვის დაწესებულებებში წყლის, სანიტარული და ჰიგიენის (WASH) მდგრადი სერვისების არსებობას ასევე არსებითი მნიშვნელობა აქვს პაციენტთა ჯანმრთელობისა და ხარისხიანი მოვლის, ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის, ანტიმიკრობული რეზისტენტობის დაძლევისა და ჯანდაცვის სისტემების ეკოლოგიური მდგრადობის გასაუმჯობესებლად. საქართველო ჯანმო-ს/გაეროს ევროპის ეკონომიკური კომისიის წყლისა და ჯანმრთელობის შესახებ პროტოკოლის ხელმომწერი სახელმწიფოა და მისთვის WASH-ი პრიორიტეტულ სტრატეგიულ მიმართულებას წარმოადგენს.

საქართველოში სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ პროგრამებში მონაწილეობისათვის ერთ-ერთ სავალდებულო მოთხოვნას ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის (IPC) სტანდარტების დაცვა წარმოადგენს. საქართველოში WASH-ის პირობების დაცვის მონიტორინგი IPC-ის სისტემის შეფასებით ხორციელდება, რაც ეფუძნება არსებულ მონიტორინგის ინსტრუმენტს და მოიცავს წყლის მარაგების, ჰიგიენური და სანიტარული ნორმების, სამედიცინო ნარჩენების მართვის, ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის, სტერილიზაციისა და დეზინფექციის ტექნიკურ კონტროლს. მონიტორინგის პროცესი ძირითად სტაციონარულ დაწესებულებებს მოიცავს, პოლიკლინიკებისა და სოფლის ამბულატორიების კონტროლი კი შედარებით ლიმიტირებულია. ჯანმოს მხარდაჭერით შემუშავდა ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის (IPC-ის) მონიტორინგის ინსტრუმენტი პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებისთვის და ჩატარდა საპილოტე შეფასება. იგეგმება ამ ინსტრუმენტის ფართოდ გამოყენება პჯდ-ში ინფექციის კონტროლის პროცესების გაუმჯობესების მიზნით.

და ბოლოს, კოვიდ-19-ის პანდემიამ აჩვენა, რომ, მნიშვნელოვანი გამოწვევების მიუხედავად, საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა დიდ ძალისხმევას დებს სამედიცინო სერვისების სწრაფ მობილიზებაში, რათა ეფექტურად მოხდეს გადაუდებელი სამედიცინო საჭიროებების დაკმაყოფილება, არსებული სერვისების შენარჩუნების პარალელურად. ერთობლივი ძალისხმევით, ქვეყანამ მოახერხა ჰოსპიტალური საწოლების, მათ შორის, ინტენსიური მოვლის საწოლების მობილიზება და მარაგების გაფართოება, რითაც უზრუნველყო კოვიდის მწვავე და კრიტიკული პაციენტების დროულ ჰოსპიტალიზაცია და ხარისხიანი მართვა.

სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ახალი სტაციონარები ბათუმსა და რუხში, რომლებიც 400-ზე მეტი საწოლით არის აღჭურვილი, სრული დატვირთვით ამუშავდა 2020 წელს. ამასთან, შეიქმნა ქმედითი და ინოვაციური ე.წ. „კოვიდ სასტუმროები“ და ეფექტიანად იქნა გამოყენებული ჰოსპიტალური სექტორის გადატვირთვის თავიდან ასაცილებლად. კოვიდის პანდემიამ განსაკუთრებულად გამოკვეთა პირველადი ჯანდაცვის სექტორის როლი დაავადების მართვაში. 2020 წლის აპრილიდან, შეიქმნა და ამოქმედდა ონლაინ კლინიკების პლატფორმა, რომელიც თანდათან გაფართოვდა და 65 ონლაინ კლინიკის 700-მდე ექიმი მოიცვა, რომლებიც პაციენტების მართვას დისტანციურად ახორციელებენ. 2022 წლის თებერვლიდან მოხდა ბინაზე კოვიდ მართვის სერვისის დეცენტრალიზაცია საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში მონაწილე 200-მდე სამედიცინო დაწესებულებაში.

კოვიდ-19-ის კრიზისმა საქართველოში სირთულეების მიუხედავად, შექმნა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები ჰოსპიტალური სექტორის გაძლიერებისა და ახალი ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვისთვის პირველად ჯანდაცვაში. პანდემიის პირობებში დაწყებული ინიციატივები შექმნის კარგ საფუძველს ჰოსპიტალური და პირველადი ჯანდაცვის ქსელის შემდგომი გაძლიერებისთვის წინამდებარე სტრატეგიის მოქმედების პერიოდში.

2.9 საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, გადაუდებელ მდგომარეობებზე მზადყოფნა და რეაგირება

საქართველოში ფუნქციონირებს კარგად განვითარებული  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემა, რომლის მართვასაც ახოციელებს სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლის და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი (დკსჯეც). სისტემა ასევე მოიცავს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის 9 რეგიონული ცენტრისაგან შემდგარ ფართო ქსელს. სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი დკსჯეც, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის საფუძველზე, ასრულებს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მართვის ფუნქციას. დკსჯეც უზრუნველყოფს პრევენციული ჯანდაცვის სერვისებს, ახდენს ჯანმრთელობის ხელშეწყობას, ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციას, მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე დაკვირვებასა და შესწავლას, სამეცნიერო კვლევების განხორციელებას და მოსახლეობის ჯანმრთელობის დასაცავად გასატარებელი ღონისძიებების შემუშავებასა და იმპლემენტაციას. ამასთან, დკსჯეც პასუხისმგებელია ქვეყნის ბიოუსაფრთხოებაზე, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებისთვის მზადყოფნაზე და მათ საპასუხოდ ღონისძიებების გატარებაზე ჯანდაცვის საერთაშორისო რეგულაციების (IHR) შესაბამისად. დკსჯეც წარმოადგენს საქართველოში აღნიშნული რეგულაციების შესრულებაზე პასუხისმგებელ ეროვნულ ცენტრს.⁴²

სამოქალაქო უსაფრთხოებას და ჯანდაცვის გლობალური უსაფრთხოების დღის წესრიგის იმპლემენტაცია ხორციელდება სამოქალაქო უსაფრთხოების ეროვნული გეგმის ფარგლებში. გეგმის მაკოორდინირებელ ფუნქციას „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსდ - საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური ასრულებს. საგანგებო სიტუაციების შემთხვევებში, სააგენტო პასუხისმგებელია ღონისძიებების კოორდინირებაზე. აღნიშნული ღონისძიებების მართვა და შესრულება ხორციელდება სამოქალაქო უსაფრთხოების ეროვნული გეგმის საფუძველზე, რომელიც განსაზღვრავს ყველა მონაწილე უწყების 17 ძირითად ფუნქციას,⁴³ მათ შორის, ჯანდაცვის ფუნქციასაც. დკსჯეც, ჯანდაცვის ფუნქციის ფარგლებში, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების მართვის პროცესის მთავარი მხარეა. ცენტრმა 2016 წელს ჩამოაყალიბა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებზე მზადყოფნისა და რეაგირების სამმართველო, რომლის ფარგლებში გაიხსნა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების მართვის ცენტრი, რომელიც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებისთვის ოპერატიული ინფორმაციისა და რესურსების კოორდინირებას ახდენს.⁴⁴

რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი, რომელიც კავკასიაში ბიოუსაფრთხოების მე-2 (ბუდ-2) და მე-3 დონის (ბუდ-3) ერთადერთი ლაბორატორიაა,⁴⁵ წარმოადგენს საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მნიშვნელოვან რესურსსა და რეფერალურ ლაბორატორიას, რომელიც ახორციელებს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციების მართვაში ჩართული ლაბორატორიების ხარისხის მონიტორინგს. დკსჯეც-ის ლაბორატორიების ქსელის ფარგლებში მოქმედებს ხარისხის კონტროლის სისტემა, თუმცა ქსელის მიღმა არსებულ დამოუკიდებელ ლაბორატორიებში სანებართვო პირობების დაკმაყოფილება ეფუძნება სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოსთვის სავალდებულო შეტყობინების გაგზავნას და ყოველთვის არ ექვემდებარება გადამოწმებას. ლაბორატორიების სერტიფიცირება სააგენტოს პასუხისმგებლობას წარმოადგენს, თუმცა ხარისხის სტანდარტების შესრულების მონიტორინგი სათანადოდ განვითარებული არ არის. საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების გასაუმჯობესებლად აუცილებელია რეგულაციების სისტემის გაძლიერება, ხარისხის უკეთესი კონტროლისა და რეგიონალური ლაბორატორიების შესაძლებლობების გაძლიერება.

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ცენტრები ასრულებენ „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფუნქციებს და დკსჯეც-ის პოლიტიკასა და რეკომენდაციებს, თუმცა იმყოფებიან მუნიციპალურ დაქვემდებარებაში. მათი შესაძლებლობები ადამიანური რესურსის, დაფინანსებისა და ინფრასტრუქტურის მხრივ შემდგომ გაძლიერებას საჭიროებს.

ასევე მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების ზომების გაძლიერება, როგორც პირველადი ჯანდაცვის, ისე ჰოსპიტალურ დონეზე. ინფექციების პრევენციასა და კონტროლს, წყალსა და ჰიგიენას, ჯანდაცვის ნარჩენების მართვას, გარემოს სისუფთავეს, დეზინფექციას და ხელების ჰიგიენას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ჯანდაცვის აუცილებელი სერვისების უზრუნველსაყოფად და წარმოადგენს საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირების აუცილებელ კომპონენტებს.

კოვიდ პანდემიის დროს საქართველომ გამოავლინა კარგად განვითარებული ეპიდზედამხედველობის შესაძლებლობები. ქვეყანაში მოქმედებს დაავადებათა ზედამხედველობის ელექტრონული ინტეგრირებული სისტემა (EIDSS) მონაცემთა შეტანის 194 პუნქტით. ეპიდზედამხედველობის სისტემის მეშვეობით 72 დაავადება/მდგომარეობა ექვემდებარება შეტყობინებას.⁴⁶

ქვეყანაში ასევე მოქმედებს ტრანს-სასაზღვრო ზედამხედველობის მექანიზმი. საქართველოს წვლილი შეაქვს დაავადებების რეგიონული ეპიდზედამხედველობის პროცესში და იყენებს IHR-ის ფარგლებში შემუშავებულ საერთაშორისო კოორდინაციის მექანიზმებს, მათ შორის, აბრეშუმის გზის ბიოზედამხედველობის ქსელს (BNSR). BNSR-ი ხელს უწყობს „ერთიანი ჯანმრთელობის“ ხედვის შემუშავებას და აღმოსავლეთ ევროპაში კარგად ფუნქციონირებადი დაავადებათა ზედამხედველობის ქსელების შექმნას.⁴⁷ საქართველო ზედამხედველობის ქმედებათა პაკეტის კუთხით ლიდერი ქვეყანაა გლობალური ჯანმრთელობის უსაფრთხოების დღის წესრიგის ფარგლებში. თუმცა, მნიშვნელოვანი წინსვლის მიუხედავად, ეპიდზედამხედველობის სისტემა შემდგომ გაძლიერებას საჭიროებს; მნიშვნელოვანია ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ცენტრების შესაძლებლობების განვითარება და EIDSS-ს, ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემასა და ლაბორატორიების მართვის საინფორმაციო სისტემას შორის კავშირებისა და ინტეროპერაბელურობის გაუმჯობესება. ამასთან, კოვიდ-19-ის პანდემიამ გამოავლინა ეპიდემიოლოგების დეფიციტი ისევე, როგორც მუნიციპალური საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების დიგიტალიზაციის არასაკმარისი დონე. ეპიდზედამხედველობის პროცესში კონტაქტების მიკვლევისა და მონიტორინგისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს ციფრული მონაცემთა ბაზების აპლიკაციების გამოყენებას.

მულტისექტორული თანამშრომლობა და კოორდინაცია მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ საგანგებო სიტუაციების მართვისას, არამედ „ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ პრინციპის განსახორციელებლად ყველა დონეზე: კანონმდებლობის შემუშავების და აღსრულების, მაღალი დონის ორგანიზებისა და კოორდინაციის და ტექნიკურ/ოპერაციულ დონეებზე. სექტორებს შორის ინფორმაციის გაზიარება, რისკების ერთობლივი შეფასება და გადაუდებელი მდგომარეობების ერთობლივი მართვა სტანდარტულ პრაქტიკას უნდა წარმოადგენდეს, რათა გაუმჯობესდეს მულტისექტორული მიდგომების განხორციელება, განსაკუთრებით სოფლის მეურნეობის, გარემოს დაცვისა და სოციალური დაცვის სექტორებს შორის. ასევე მნიშვნელოვანია სამომავლო მულტისექტორული თანამშრომლობის შესაძლებლობების იდენტიფიცირება და სათანადო მექანიზმების განსაზღვრა და ამოქმედება.

საქართველო ხელმომწერი ქვეყანაა გაეროს კატასტროფის რისკის შემცირების სენდაის სამოქმედო ჩარჩო პროგრამაზე,⁴⁸ რომელიც საქართველოს კატასტროფის რისკის შემცირების 2017-2020 წლების ეროვნულ სტრატეგიასა და მის სამოქმედო გეგმას უდევს საფუძვლად. ჩარჩო პროგრამა ქვეყნებისთვის წარმოადგენს საგზაო რუკას, რომელიც ეხმარება მათ მოქნილობის გაძლიერებასა და ბიოლოგიური საფრთხეების მართვასა და შემცირებაში. ჩარჩო პროგრამა ასევე მოიცავს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებისთვის მზადყოფნის ასპექტებს.

კოვიდ-19-ის კრიზისმა მკაფიოდ გამოკვეთა მიმართულებები, რომლებიც გაუმჯობესებასა და შემდგომ განვითარებას საჭიროებენ. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 13 მაისის N347 დადგენილებით დამტკიცებული „განსაკუთრებით საშიშ პათოგენებსა და ბიოლოგიურ ინციდენტებზე რეაგირების გეგმის“ გადახედვა/ განახლება და მშვიდობიან პერიოდში ქვეყნის შესაძლებლობების გაზრდა საკვანძო ტექნიკური და ოპერაციული მიმართულებებით, რათა გადაუდებელ მდგომარეობებს ქვეყანა მზადყოფნაში დახვდეს და უზრუნველყოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებზე ადეკვატური რეაგირება.

ასევე აღსანიშნავია, საგანგებო სიტუაციებში მოსახლეობის მიერ ჯანმრთელობის რისკის დაგვიანებული/არასათანადო აღქმის დაძლევისთვის რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის ნაკლებად უზრუნველყოფა.

საერთო ჯამში, კოვიდ-19-ზე რეაგირებისთვის, საქართველოს მთავრობამ 2020-2021 წლებში ჯანდაცვის ბიუჯეტში 1,317.2 მლნ ლარზე მეტის მობილიზება მოახდინა, კოვიდ-19-ის ინფექციასთან დაკავშირებული სამედიცინო სერვისები სრულად იფარება სახელმწიფოს მიერ.

დაბოლოს, კოვიდ-19-ის პანდემიის მსოფლიო გამოცდილებამ მკაფიოდ დაადასტურა ვაქცინაციის საკვანძო როლი კოვიდ-19-თან დაკავშირებული ავადობის, ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილიანობის შესამცირებლად, ქვეყნების ჩვეული ცხოვრების და ეკონომიკური სტაბილურობის აღსადგენად.

3. სტრატეგიის გრძელვადიანი ხედვა და სექტორული პრიორიტეტები

3.1 მისია, მიზნები და სტრატეგიული ჩარჩო

წინამდებარე ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის ხედვა ასახავს, როგორც დარგის ძირითადი მხარეების, ასევე მოსახლეობის საჭიროებებს, სურვილებს, შეხედულებებსა და ფასეულობებს. გარდა ამისა, იგი შესაბამისობაშია ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ეროვნულ ხედვასთან.

ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის ხედვა შემდეგია: საქართველოს მოსახლეობა უზრუნველყოფილია ხარისხიანი, საჭიროებებზე მორგებული ჯანდაცვის სერვისებით და დაცულია ჯანმრთელობის საფრთხეებისგან ფინანსური რისკების გარეშე.

ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის მისიაა ხელი შეუწყოს მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას ჯანმრთელობის დეტერმინანტების გაუმჯობესებითა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციით, დაავადებებისა და ჯანმრთელობის საფრთხეების უარყოფითი ზეგავლენის პრევენციით, სიკვდილობისა და ავადობის ტვირთის შემცირებით, ფიზიკურად და ფინანსურად ხელმისაწვდომი და ხარისხიანი სამედიცინო სერვისებისა და მედიკამენტების უზრუნველყოფით და ასევე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სერვისების მიწოდებითა და ჯანმრთელობის კრიზისებზე ეფექტური რეაგირებით.

წინამდებარე ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიაში წარმოდგენილია სტრატეგიული მიზნები და ამოცანები ჯანდაცვის სისტემის ძირითადი მიმართულებების პრიორიტეტების შესაბამისად.

სტრატეგიის ზოგადი მიზანია მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ჯანდაცვის სერვისებზე საყოველთაო ხელმისაწვდომობის და ფინანსური ტვირთის თანაბარი გადანაწილების გზით.

სტრატეგიული ჩარჩო აგებულია 7 მიზნის გარშემო, რაც შემდეგი ამოცანების შესრულებით მიიღწევა:

მიზანი 1: ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება

ამოცანა 1.1. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების გაუმჯობესება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა

ამოცანა 1.2. სამინისტროსა და შესაბამისი სტრუქტურულ ერთეულებში სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება

ამოცანა 1.3. ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება

ამოცანა 1.4. სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების გაძლიერება და მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მისაღებად

ამოცანა 1.5. ჯანდაცვის სისტემაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება

მიზანი 2: ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება

ამოცანა 2.1. პირველადი ჯანდაცვის სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად

ამოცანა 2.2. ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისების (მათ შორის, რეაბილიტაციის) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად

ამოცანა 2.3. ფინანსური უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, ჯანდაცვის სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა

მიზანი 3: ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება

ამოცანა 3.1. ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის გაუმჯობესება

ამოცანა 3.2. ადამიანური რესურსების პროფესიული კვალიფიკაციის გაძლიერების ხელშეწყობა

ამოცანა 3.3 ჯანდაცვის სისტემაში ექთნების კომპეტენციების, აღიარებისა და როლის გაზრდა

მიზანი 4: მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა

ამოცანა 4.1. ფარმაცევტული პროდუქტის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესება

ამოცანა 4.2 მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობისა და ფასწარმოქმნის სისტემის გაუმჯობესება

ამოცანა 4.3. ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაძლიერება

მიზანი 5: ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემის გაძლიერება

ამოცანა 5.1. ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება

ამოცანა 5.2. ელექტრონული ჯანმრთელობის (e-Health) სისტემის არქიტექტურისა და სერვისების გაძლიერება, მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემისა და ხარისხის გაუმჯობესება

ამოცანა 5.3. ჯანდაცვის ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა

მიზანი 6: ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება

ამოცანა 6.1. ჯანდაცვის მომსახურების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება

ამოცანა 6.2. სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სტრატეგიული ჯანდაცვის დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით

ამოცანა 6.3. სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტურობის გაძლიერება

ამოცანა 6.4. პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება მაღალი ხარისხის, ინდივიდზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული მომსახურების უზრუნველყოფით

ამოცანა 6.5. გადამდები დაავადებებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობების და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება

ამოცანა 6.6. ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების დახვეწა

ამოცანა 6.7 დედათა და ახალშობილთა და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე/ოჯახის დაგეგმვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობისა და ხარისხის გაუმჯობესება

ამოცანა 6.8 არაგადამდები დაავადებით გამოწვეული შეზღუდული შესაძლებლობის, ავადობისა და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება

ამოცანა 6.9 კლიმატის ცვლილებით და გარემო ფაქტორებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობის და სიკვდილიანობის პრევენცია

მიზანი 7: საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად

ამოცანა 7.1. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მზადყოფნისა და რეაგირების მართვის გაძლიერება

ამოცანა 7.2. ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის

ამოცანა 7.3. ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის

ამოცანა 7.4. სამედიცინო კონტროლის ღონისძიებების გაძლიერება საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის

ამოცანა 7.5. რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის მექანიზმების შემუშავების უზრუნველყოფა

3.2. მიზანი 1: ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება

გავლენის ინდიკატორი 1.1. პოლიტიკის ინდექსი⁴⁹ (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 0.5; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 1)

3.2.1 მიმოხილვა

ჯანდაცვის სექტორის ძლიერი და ქმედითი მართვის სისტემა, რომელიც მიმართულია მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაზე და რომელიც ამკვიდრებს ინტერსექტორული კოლაბორაციის პრაქტიკას ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის 2019-2023 წლების მე-13 ზოგადი სამუშაო პროგრამის (GPW 13)⁵⁰ და ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის 2020-2025 წლების ევროპული სამუშაო პროგრამის (EPW) („საერთო ძალისხმევა ევროპაში უკეთესი ჯანმრთელობისკენ“) საფუძველს წარმოადგენს⁵¹.

როგორც ჯანმოს წევრი ქვეყანა, საქართველომ აიღო უნივერსალური მოცვის ვალდებულება ჯანდაცვის სისტემის მართვის გაძლიერებით, ინტერსექტორული და მულტისექტორული ქმედებების განხორციელებით და „ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ (HiAP) მიდგომის დანერგვით, რათა დაკმაყოფილებულ იქნეს ყველაზე მოწყვლადი და დაუცველი მოსახლეობის საჭიროებები.

საქართველოს მთავრობა მტკიცებულებებზე დამყარებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს უზრუნველყოფს ფუნდამენტურ ფასეულობებზე დაფუძნებული ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავებით. ის ახდენს კანონმდებლობის და მარეგულირებელი ჩარჩოს მოდერნიზაციას, აუმჯობესებს უწყებათაშორის და დარგთაშორის თანამშრომლობას და საერთაშორისო პარტნიორებთან კოორდინაციასა და კოოპერაციას. ჯანმრთელობის დეტერმინანტებზე გავლენა და მათი გაუმჯობესებისთვის საჭირო ქმედებები სცდება ჯანდაცვის სექტორის ფარგლებს. შესაბამისად, ჯანდაცვის მიმართულებით მართვის გაუმჯობესება საჭიროებს არა მხოლოდ ჯანდაცვის სექტორის, არამედ მულტისექტორული მმართველობის გაძლიერებას.

სტრატეგიული ინტერვენციები მიმართულია ეფექტური მმართველობის ჩარჩოს ჩამოყალიბებაზე, საჯარო რესურსების რაციონალური გამოყენების უზრუნველსაყოფად აუდიტის ეფექტური მექანიზმის შემუშავებაზე, ანგარიშვალდებულებისა და მმართველობის გაუმჯობესებაზე, ჯანდაცვის სფეროში მოქმედი ინოვაციური (e-Health) ელექტრონული ტექნოლოგიების (მათ შორის ჯანდაცვის მართვის ინტეგრირებული საინფორმაციო სისტემის) მიერ მხარდაჭერილი ახალი ბიზნეს პროცესების დანერგვაზე და ა.შ.

ეფექტური მართვის ჩარჩო პოლიტიკის კონკრეტულ მიმართულებებსა და სტრატეგიებს მოიცავს და ეფუძნება გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებულ პროცესებსა და პროცედურებს. კარგი მმართველობის საბაზისო პრინციპების შეუსრულებლობასთან დაკავშირებული რისკების შესამცირებლად, მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის სისტემის ადმინისტრირებისა და ჯანდაცვის უწყებების მართვის შემდგომი გაუმჯობესება. სისტემის მმართველობის ეფექტურობა კარგად განსაზღვრული მონიტორინგისა და უკუკავშირის მექანიზმით იზომება, რომელიც უზრუნველყოფს ჯანდაცვის სისტემის თითოეული მიმართულებით დასახული ინდიკატორების შესრულებას მოწოდებულ ვადებში.

3.2.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 1.1. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების გაუმჯობესება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.1. პოლიტიკის იმ დოკუმენტების წილი, რომლებიც მტკიცებულებების დეტალური ანალიზის შედეგად იქნა შემუშავებული (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: N/A; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის პოლიტიკის მონაცემების ანალიზის კუთხით გარე ტექნიკური დახმარების საჭიროება; სანდო მონაცემების სიმწირე, ანალიტიკური შესაძლებლობების შემდგომი გაღრმავების საჭიროება; ოპერაციული კვლევების გაძლიერების საჭიროება.

GPW 13-ის და EPW-ის ფარგლებში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიზანია დაეხმაროს წევრ სახელმწიფოებს სანდო მტკიცებულებათა პლატფორმების ჩამოყალიბებაში. ბოლო ათწლეულის მანძილზე გადადგმულმა ნაბიჯებმა საინფორმაციო სისტემების და ანალიტიკური შესაძლებლობების განვითარების მიმართულებით მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების და ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ანგარიშგების გაუმჯობესების საფუძვლები შექმნა.

მტკიცებულებების გენერირების სისტემების გაუმჯობესებასთან ერთად, სამინისტრო გეგმავს სამინისტროსა და მის კონტროლს დაქვემდებარებული დაწესებულებების თანამშრომელთა ანალიტიკური შესაძლებლობების შემდგომ განვითარებას, რათა მოხდეს მტკიცებულებების სისტემატური და გამჭვირვალე გამოყენება პოლიტიკის ფორმირებისთვის, სახელმწიფო პროგრამის შემუშავებისა და ნაციონალურ დონეზე გადაწყვეტილებების მიღებისთვის.

მართალია, საქართველოს მასშტაბით, მონაცემების შეგროვება მეტნაკლებად თანმიმდევრული გახდა, ჯანდაცვის პოლიტიკისა და პროგრამების ანალიზის ინსტრუმენტები/მექანიზმები შემდგომ გაუმჯობესებას საჭიროებენ. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად, სამინისიტრო მუშაობს მონიტორინგის ჩარჩოების, შესრულების ძირითადი ინდიკატორების, ე.წ. დეშბორდების და სხვა ანალიტიკური ინსტრუმენტების შემუშავებასა და გამოყენების გაძლიერებაზე, რადგან გაუმჯობესებული მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმები არსებითად მნიშვნელოვანია პოლიტიკის შემუშავებისთვის, დაგეგმარებისა და რესურსების მობილიზებისთვის.

სტრატეგიით განსაზღვრულ ვადებში იგეგმება სამინისტროს ანალიტიკური ერთეულის შესაძლებლობების გაძლიერება, მათი ფუნქციების გაფართოვება და ადამიანური რესურსის გადამზადება, რათა უზრუნველყოფილ იქნას პოლიტიკისა და პროგრამების ანალიზის ეფექტური მექანიზმების შემუშავება, რაც საბოლოო ჯამში, ჯანდაცვის მართვის გაუმჯობესებას შეუწყობს ხელს. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარება, რისთვისაც დაგეგმილია შესაბამისი პროცედურების შემუშავება და სტანდარტიზებული მეთოდების გამოყენება, სანდო მტკიცებულებების პოლიტიკის დოკუმენტებსა და გადაწყვეტილებებში ეფექტურად გარდაქმნისა და ინტეგრირებისთვის.

ჯანდაცვის სექტორში ტექნიკური და ადამიანური რესურსების შესაძლებლობების გაძლიერებასთან ერთად, სამინისტრო ასევე გეგმავს ადგილობრივ და საერთაშორისო კვლევით დაწესებულებებსა და ანალიტიკურ ჯგუფებთან თანამშრომლობის გაფართოებას, რაც მიზნად ისახავს საჭიროებებზე დამყარებული ოპერაციული კვლევების გაუმჯობესებას და პოლიტიკის პრიორიტეტებზე მორგებული ჯანდაცვის კვლევების მოწინავე მიდგომების დანერგვას.

ევროპის სამუშაო გეგმის (EPW) გაზომვის ჩარჩოსა და ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის დახმარებით, საქართველო აუმჯობესებს მაღალი ხარისხის მონაცემების მოწოდების შესაძლებლობებს, რომელიც ჯანდაცვის სტატისტიკისთვისა და მტკიცებულებებზე დამყარებული პოლიტიკის შემუშავებისთვის იქნება გამოყენებული.

ჯანდაცვის კვლევების სისტემის გაუმჯობესების ძირითადი პოლიტიკის მიდგომები მოიცავს: ქვეყანაში ჯანდაცვის კვლევის სისტემების არსებული მდგომარეობის ანალიზს; ჯანდაცვის კვლევის სტრატეგიის შემუშავებას, გამოყენებასა და შენარჩუნებას, რომელიც მოიცავს ჯანდაცვის კვლევის სისტემის ყველა ფუნქციას და მორგებულია ნაციონალურ ხედვასა და ჯანდაცვის პრიორიტეტებზე; დაინტერესებული მხარეების ჩართვას სტრატეგიის შემუშავების პროცესში; მონიტორინგისა და შეფასების იმ ინსტრუმენტების შემუშავებასა და გამოყენებას, რომლებიც ჯანდაცვის კვლევის სისტემების სარგებლის დემონსტრირებაზე იქნება ფოკუსირებული; ქვეყნებს შორის (და ასევე ქვეყნის შიგნით) ჯანდაცვის კვლევების მიმართულებით პარტნიორობას და რეგიონულ თანამშრომლობაში ინვესტირებასა და ადვოკატირებას.

ამოცანა 1.2. სამინისტროში სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.2.1. დამტკიცებული ჯანდაცვის ეროვნული და დარგობრივი სტრატეგიების წილი, სადაც მომზადებულ იქნა განხორციელების/შეფასების ანგარიშები (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 69%; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: სამინისტროს მიერ პოლიტიკის/სტრატეგიის განხორციელებაზე ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერების საჭიროება; სოციალურ და ეკოლოგიურ ჯანდაცვის დეტერმინანტებზე არსებული გამოწვევების გადასალახად უწყებათაშორისი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარების საჭიროება.

ბოლო ათწლეულის მანძილზე მომზადდა და განხორციელდა არაერთი დარგობრივი და სტრატეგიული დოკუმენტი ჯანდაცვის სისტემაში. ერთ-ერთ წარმატებულ მაგალითს საქართველოში C ჰეპატიტის ელიმინაციის სტრატეგია წარმოადგენს. 2022-2030 წლებში, სამინისტროს ძალისხმევა მიმართული იქნება მდგრადი განვითარების მიზნების ჯანდაცვასთან დაკავშირებულ ეროვნული სამიზნე მაჩვენებლების მიღწევისაკენ⁵². დასახული ამბიციური სამიზნეების მიღწევა საჭიროებს ეფექტურ სტრატეგიულ დაგეგმარებას, მკაფიო მიზნებისა და ამოცანების განსაზღვრასა და მათ მისაღწევად ქმედითი ნაბიჯების განხორციელებას და მჭიდრო მონიტორინგს.

გაძლიერდება სამინისტროს საზედამხედველო ფუნქციები ეროვნული სტრატეგიების განხორციელებაზე საზედამხედველო ინსტრუმენტების და მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმების/ჩარჩოების შემუშავების გზით. ასევე მოხდება შესაბამისი ადამიანური რესურსის გადამზადება შემუშავებული ინსტრუმენტების გამოყენებასა და ეფექტური ზედამხედველობის უზრუნველყოფაში.

ჯანდაცვის მიმართულებით არსებულ სოციალურ, ეკონომიკურ და ეკოლოგიურ გამოწვევებზე რეაგირების მიზნით, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მოუწოდებს ე.წ. „ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ (HiAP)⁵³ მიდგომის ხელშეწყობისა და დარგთაშორისი ქმედებების განხორციელებისაკენ. „ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ მიდგომა იძლევა თანმიმდევრული პოლიტიკის განხორციელების შესაძლებლობას მდგრადი განვითარების და ასევე „არავინ დარჩეს ჯანდაცვის მიღმა“ პრინციპის უზრუნველსაყოფად. სახელმწიფოს მზაობა დააკმაყოფილოს მოსახლეობის ჯანდაცვის საჭიროებები დარგთაშორისი და მრავალდარგობრივი ჩართულობით, აისახება საქართველოში არსებული უწყებათაშორისი საბჭოების მუშაობაშიც. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და დარგობრივ სამინისტროებს, პარლამენტსა და მთავრობის ადმინისტრაციულ უწყებებს შორის თანამშრომლობამ ბოლო დროს არსებითი როლი შეასრულა კოვიდ-19-ის პანდემიაზე ოპერატიულად რეაგირების კუთხით.

გამოცდილების გათვალისწინებით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო შესაბამის სამინისტროებთან, სხვადასხვა დარგის უწყებებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან  ერთად  გეგმავს უწყებათაშორისი თანამშრომლობის ეფექტური არხების შემდგომ განვითარებას, ჯანდაცვის მიმართულებით არსებულ სოციალურ, ეკონომიკურ და ეკოლოგიურ გამოწვევებზე (მ.შ. ჰაერის ხარისხი, წყალი, ნარჩენების მართვა, და ა.შ) ეფექტური რეაგირების უზრუნველსაყოფად.

სტრატეგიული დაგეგმარების კუთხით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წამყვანი როლი შემდეგ მიმართულებებს მოიცავს: სხვადასხვა სოციალური, ეკონომიკური და ეკოლოგიური გამოწვევებიდან გამომდინარე წარმოქმნილი ჯანდაცვის პრობლემების იდენტიფიცირება და პრიორიტეტებად დალაგება; შესაბამის სამინისტროების/უწყებებთან დიალოგისა და ერთობლივი თანამშრომლობისთვის სტრუქტურებისა და მექანიზმების შემუშავება, მ.შ. საკოორდინაციო საბჭოს შექმნა, რომელშიც ყველა შესაბამისი უწყება ფართოდ იქნება წარმოდგენილი; შესაბამისი საერთო მიზნების დასახვა; დარგთაშორის მოლაპარაკებების ხელშეწყობა, სამოქმედო გეგმების შემუშავება და განხორციელება; ჯანდაცვის კუთხით მიღებული შედეგების, გადადგმული ერთობლივი ნაბიჯების განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების ზედამხედველობა.

სამინისტროს მხრიდან საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის ხარისხიანი, ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების უზრუნველყოფა და ჯანდაცვის ამბიციური მიზნების რეალიზება საერთაშორისო პარტნიორების მხარდაჭერასა და თანადგომას საჭიროებს. აქედან გამომდინარე, ჯანდაცვის ეროვნულ პრიორიტეტებზე უკეთ რეაგირების მიზნით, თანამშრომლობის შემდგომი გაუმჯობესება მოხდება საერთაშორისო პარტნიორებთან (მ.შ ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანზიაციასთან (WHO), ევროკავშირთან (EU), ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციასთან (OECD), რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკთან, აზიის განვითარების ბანკთან (IBRD), მსოფლიო ბანკთან (WB), ა.შ.შ.-ს საერთაშორისო განვითრების სააგენტოსთან (USAID), ევროპის საინვესტიციო ბანკთან (EIB) და ა.შ.), რაც მოიცავს პარტნიორების ჩართულობის საჭიროებების სწორ იდენტიფიცირებასა და ეფექტური საკოორდინაციო და განხორციელების მექანიზმების ამოქმედებას.

ამოცანა 1.3. ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.3.1. სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც რეგულარულად აქვეყნებენ ყოველწლიურ ანგარიშს და შესრულებული სამუშაოს შედეგებს (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: N/A; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის მექანიზმები შემდგომ გაფართოებასა და გაძლიერებას საჭიროებს.

საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის უფლება გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლით⁵⁴ და რეგულირდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მესამე თავითა⁵⁵ და სპეციალური აქტებით. რაც შეეხება ჯანდაცვის სექტორის გამჭვირვალობასა და ანგარიშვალდებულებას, საქართველომ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია.

თუმცა, ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების შესახებ შეთანხმების შესრულების უზრუნველსაყოფად აუცილებელია ჯანდაცვის სერვისების განხორციელებასთან დაკავშირებული საჯარო ანგარიშგების მარეგულირებელი გარემოს შემდგომი გაუმჯობესება, აღნიშნული მიმართულებით სამინისტრო მუშაობს სამედიცინო დაწესებულებების საჯარო ანგარიშგების სისტემის დანერგვაზე შერჩეული ინდიკატორების მეშვეობით, რაც სერვისების მომწოდებელთა ანგარიშვალდებულებას, მოტივაციასა და პროდუქტიულობას გაზრდის. აღნიშნული ასევე შესაძლებლობას მისცემს სერვისის მომხმარებლებს, დაკვირვება აწარმოონ და შეადარონ სხვადასხვა პროვაიდერის მიერ მოწოდებული სამედიცინო სერვისების ხარისხი და შედეგები და გააკეთოს ინფორმირებული არჩევანი, რაც პაციენტის ინფორმირებულობის ზრდას, და, შესაბამისად, მისი უფლებების დაცვას შეუწყობს ხელს.

ჯანდაცვის სექტორში დანერგილია ე.წ „მონაწილეობრივი“ პოლიტიკისა და გადაწყვეტილებების მიღების პრინციპი, რაც, მაგალითად, გამოიხატება სამინისტროსთან არსებული საბჭოების შემადგენლობაში სხვადასხვა უწყებებისა თუ ორგანიზაციის წარმომადგენლების ფართო მონაწილეობით. „მონაწილეობრივი“ პოლიტიკის განხორციელება კიდევ უფრო გაღრმავდება, მათ შორის მოწყვლადი ჯგუფების აქტიური ჩართულობით, რაც, საბოლოო ჯამში, გზას გაუხსნის ღია მმართველობას ჯანდაცვის სფეროში.

სამინისტრო გეგმავს საკანონმდებლო და მარეგულირებელი მექანიზმების გაძლიერდებას და განმტკიცდებას ჯანდაცვის პოლიტიკაში სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის გასაზრდელად (მაგალითად, არსებულ საკოორდინაციო საბჭოებში და სამინისტროს დაქვემდებარებულ სხვა ერთეულებში სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლების უფრო ფართოდ ჩართვის მეშვეობით).

ამოცანა 1.4. სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების გაძლიერება და მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მისაღებად

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.4.1. სახელმწიფოს მიერ სამეცნიერო და საოპერაციო კვლევებისთვის გამოყოფილი სახსრების ზრდის ტემპი (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 600,477 ლარი; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%-იანი ზრდა)

გამოწვევა: სამეცნიერო კვლევების სიმწირე და მათი ლიმიტირებული გამოყენება გადაწყვეტილებების მისაღებად

საერთაშორისო კვლევით დაწესებულებებთან მჭიდრო თანამშრომლობით, დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი წამყვან როლს ასრულებს სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების განვითარებაში. რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევითი ცენტრის დაფუძნებით, საქართველომ სამეცნიერო კვლევების განვითარების კუთხით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგა წინ. თუმცა, კოვიდ-19-ის პანდემიამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა სამეცნიერო კვლევითი პოტენციალის განვითარების საჭიროება საქართველოში შესაბამისი დაფინანსების გენერირებით და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებით.

შესაბამისად, დაგეგმილია სამეცნიერო და კლინიკური კვლევების შემდგომი მხარდაჭერა, რომლებიც ჯანდაცვის პრიორიტეტულ საკითხებზე იქნება მიმართული (მაგ. ანტიბიოტიკორეზისტენტობა, კოვიდ-ინფექცია, ბიოუსაფრთხოება, C ჰეპატიტი, აივ/შიდსი, არაგადამდები დაავადებები, დედათა, ბავშვთა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობა და ა.შ.).

გარდა ამისა, სამინისტრო ხელს შეუწყობს თანამედროვე სამეცნიერო პოტენციალის განვითარებას, მათ შორის ადამიანის გენომზე დამყარებული პრეციზიოზული მედიცინის გაძლიერებას. ეს უკანასკნელი კონკრეტული ინდივიდის უნიკალური გენეტიკური ვარიაციის საფუძველზე, დაავადებების რისკების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენის, პრევენციაზე მორგებული სტრატეგიების გამოყენების და ინდივიდუალური მკურნალობის შესაძლებლობას იძლევა. ამჟამად საქართველოში პრეციზიოზული მედიცინის გამოყენება ძირითადად ონკოლოგიაში ხდება.

და ბოლოს, საქართველოში სამეცნიერო და კვლევითი პოტენციალის განვითარების მიზნით, მოხდება საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერება, პოტენციური საერთაშორისო პარტნიორებისა და თანამშრომლობის სფეროების იდენტიფიცირება და ერთობლივი სამეცნიერო/კლინიკური კვლევებისთვის შესაძლებლობების განხილვა.

ამოცანა 1.5. ჯანდაცვის სისტემაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.5.1. სამინისტროს მიერ ინიცირებული პროექტების წილი, დაფუძნებული საჯარო და კერძო თანამშრომლობაზე (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 30%; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: მინიმუმ 70%)

გამოწვევა: სამინისტროს მხრიდან საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტურად მართვის და დაბალანსების შესაძლებლობები, ისევე როგორც რეგულირების მექანიზმები საჭიროებს გაძლიერებას; საჯარო და კერძო პარტნიორებს შორის მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობების განსაზღვრა და მართვის პრინციპები ასევე საჭიროებს გაუმჯობესებას.

ჯანდაცვის სექტორში, ისევე როგორც ყველა სხვა დარგში, სახელმწიფო დაფინანსების შევსების მიზნით მუდმივად ხდება დაფინანსების დამატებითი წყაროების მოზიდვის შესაძლებლობების ძიება. საჯარო და კერძო თანამშრომლობა დაფინანსების დამატებითი წყაროს ერთ-ერთ ეფექტურ და ხშირად გამოყენებად მექანიზმს წარმოადგენს. საჯარო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობა (PPP) გულისხმობს „კერძო სექტორის წარმომადგენელსა და სამთავრობო ერთეულს შორის დადებულ გრძელვადიან კონტრაქტს, რომელიც სახელმწიფო აქტივის ან სერვისების მიწოდებას ეხება და სადაც კერძო სექტორს ეკისრება რისკებისა და მართვის პასუხისმგებლობები, ხოლო ანაზღაურება ეფუძნება შესრულებული სამუშაოს ხარისხს“⁵⁶.

საჯარო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობა შესაძლოა მოიცავდეს როგორც ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებას, ასევე სამედიცინო სერვისების მიწოდებას. თანამშრომლობის ფარგლებში, მთავრობა კერძო სექტორის პარტნიორის როლში გამოდის, გამომდინარე იქედან, რომ ხელისუფლება სწორედ კერძო სექტორიდან იძენს კონკრეტულ სამედიცინო სერვისებს.

კარგად დაბალანსებული და ინოვაციური საჯარო და კერძო თანამშრომლობის გაღრმავება და ხელშეწყობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, დიდწილად პრივატიზებული ჯანდაცვის სერვისების კონტექსტში. საჯარო და კერძო თანამშრომლობის კომპლექსური არსიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია საჯარო მმართველობაში შესაბამისი შესაძლებლობებისა და უნარების არსებობა თანამშრომლობის ეფექტურად დაგეგმვისა და წარმართვისათვის.

შესაბამისად, სამინისტრო გეგმავს პერსონალის კომპეტენციების გაძლიერებას და უნარჩვევების გაღრმავებას საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მიმართულებით:

გაძლიერებული შესაძლებლობებითა და კომპეტენციებით, სამინისტრო შეიმუშავებს და დანერგავს ინოვაციურ მოდელებსა და მიდგომებს დაბალანსებული და ეფექტური საჯარო და კერძო თანამშრომლობის უზრუნველსაყოფად. საბოლოო ჯამში, გაზრდილი შესაძლებლობები, გაღრმავებული უნარ-ჩვევები, გაუმჯობესებული რეგულაციები, მონიტორინგისა და შეფასების ძლიერი მექანიზმები, ჯანდაცვაში წარმატებული საჯარო და კერძო თანამშრომლობის საფუძველი უნდა გახდეს.

3.3. მიზანი 2: ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება

გავლენის ინდიკატორი 2.1. საყოველთაო ჯანდაცვის მოცვის ინდექსი (UHC index) (საბაზისო 2020: 68%; სამიზნე 2030: 95%)

3.3.1 მიმოხილვა

ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის მიზანია უზრუნველყოს სისტემის ადეკვატური ინვესტირების შესაძლებლობა და ხანგრძლივი ფინანსური სტაბილურობა, სწორი ფინანსური სტიმულებით ყველა ადამიანისთვის შექმნას პრევენციულ და ინდივიდუალურ მომსახურებაზე თანაბარი ხელმისაწვდომობა, ვინაიდან კარგი დაფინანსების სისტემა ამცირებს ან, სამედიცინო მომსახურების საჭიროების შემთხვევაში, თავიდან აცილებს ინდივიდებს და შინამეურნეობებს სერიოზული ფინანსური გაჭირვების და/ან გაღარიბების რისკს.

მდგრადი განვითარების მე-3 მიზანი „ჯანმრთელი ცხოვრებისა და კეთილდღეობის მიღწევა ყველა ასაკის ადამიანისათვის“ მთლიანად მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვასა და ჯანდაცვაში სამართლიანობის მიღწევას ეძღვნება. სწორედ ამიტომ, 2030 წლისთვის სამედიცინო მომსახურებით მოსახლეობის საყოველთაო მოცვა გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს.

საქართველომ საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დანერგვით, უზრუნველყო მოსახლეობისთვის ჯანდაცვის სერვისებზე ფინანსური ბარიერების შემცირება და მოცვის გაფართოვება. უკანასკნელ დეკადაში ჯანდაცვის სფეროსათვის გამოყოფილი საბიუჯეტო ფინანსური სახსრები ყოველწლიურად იზრდება. კერძოდ, გაიზარდა ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამების ბიუჯეტი, საგრძნობლად გაფართოვდა მიწოდებული სერვისების მოცულობა და გაუმჯობესდა გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის გარდა, მოსახლეობის წინაშე სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებები ხორციელდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის და პრიორიტეტულ სფეროებში მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების 22 სახელმწიფო პროგრამით.

სერვისებზე უნივერსალური წვდომის მიმართულებით მიღწეული შედეგების გაუმჯობესებისთვის, საჭიროა ჯანდაცვის დაფინანსების მდგრადი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს მოსახლეობისთვის მაღალი ხარისხის სერვისების მიწოდებას ფინანსური რისკების გარეშე და მოსახლეობის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საჭიროებების დასაფარად აუცილებელი ფინანსური რესურსების გენერირებას.

შეუქცევადი დემოგრაფიული (60 ის და მეტი ასაკის მოსახლეობის რაოდენობის მატება და ბოლო ორ წლის განმავლობაში უარყონითი დემოგრადიული ბალანსი) და ეპიდემიოლოგიური პროცესების გათვალისწინებით, უახლოეს წლებში მოსალოდნელია ჯანდაცვის სერვისების საჭიროების მნიშვნელოვანი ზრდა. შესაბამისად, ჯანმრთელობის სერვისებზე საქართველოს მოსახლეობის მზარდი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, საჭირო იქნება სექტორისთვის გამოყოფილი ბიუჯეტის ეტაპობრივი ზრდა, რაც უზრუნველყოფს ჯანდაცვაზე გამოწვეული დანახარჯების შედეგად საქართველოს მოსახლეობის (მ.შ. შშმ პირები, ხანდაზმული მოსახლეობა, იგპ და დევნილები, ლგბტქი+ და ა.შ.) გაღარიბების/გაღატაკების რისკის შემცირებას.

ჯანდაცვისთვის განკუთვნილი სახელმწიფო რესურსების ეფექტურად გამოყენების გასაუმჯობესებლად, მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის დაფინანსების მექანიზმების თანხვედრა ეროვნულ მიზნებთან, აღნიშნული კი უზრუნველყოფს თანაბარ წვდომას ხარისხიან სამედიცინო მომსახურებაზე საქართველოს მოქალაქეებისათვის მთელი ქვეყნის მასშტაბით. მნიშვნელოვანია ეროვნულ დონეზე სტრატეგიული შესყიდვების შესაძლებლობების გაძლიერება, ხოლო სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლების დონეზე ბიუჯეტის დაგეგმვის, საოპერაციული ხარჯების მენეჯმენტის გაუმჯობესება.

სერვისების შესყიდვების და კონტრაქტების მექანიზმის დახვეწა და შესრულებაზე დაფუძნებული დაფინანსების პრინციპების განვითარება ხელს შეუწყობს ეფექტურობის გაუმჯობესებას.

საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესებული მექანიზმი ეროვნულ და რეგიონულ დონეზე უაღრესად მნიშვნელოვანია მიმდინარე ჯანდაცვის დაფინანსების რეფორმის მხარდასაჭერად და მოიცავს დაგეგმვის შესაძლებლობების გაუმჯობესებას და ინოვაციური/ახალი ბიუჯეტის დაგეგმარების ინსტრუმენტებისა და ჩარჩოების დანერგვას. ასევე ყურადღება უნდა გამახვილდეს მართვის პროცესებზე, ანგარიშვალდებულებასა და შესაძლებლობების გაძლიერებაზე, ასევე უწყებათაშორისი და დარგთაშორისი კოორდინაციის მექანიზმებზე.

3.3.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 2.1. პირველადი ჯანდაცვის სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.1.1. პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსებაზე გამოყოფილი სახელმწიფო რესურსების წილი ჯანმრთელობაზე სახელმწიფო დანახარჯებთან მიმართებაში (საბაზისო 2020: 13%; სამიზნე 2030: 35%)

გამოწვევა: პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში არსებული გამოწვევები სერვისების მოცვის და ანაზღაურების კუთხით.

პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში არსებული გამოწვევების დასაძლევად, ჯანმოს ტექნიკური დახმარებით, სამინისტროში მიმდინარეობს მუშაობა პირველადი ჯანდაცვის სისტემის ძირეული რეფორმების გზამკვლევზე, რომლის დასრულება იგეგმება მიმდინარე წლის (2022) მეორე კვარტალში.

რეფორმა ითვალისწინებს როგორც სერვისების პაკეტის გაფართოვებას, ისე პჯდ დონეზე დაფინანსების ახალი მექანიზმების დანერგვას. მომზადდება პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების განახლებული პაკეტების ფასების გაანგარიშების ახალი მოდელი.

პროვაიდერი განახლებული ბაზისური პაკეტის მიწოდებისთვის დაფინანსდება გაზრდილი საბაზისო კაპიტაციით, რომელიც მოიცავს ოჯახის ექიმის მომსახურების, დიაგნოსტიკის, სპეციალისტის კონსულტაციის, კაპიტალიზაციის, მენეჯმენტის და სხვა აუცილებელ ლოჯისტიკურ და ადმინისტრაციულ ხარჯებს.

პრიორიტეტული სერვისების (არაგადამდები დაავადებები და ბავშვთა ადრეული განვითარების შეფასება) დაფინანსება განხორციელდება დიფერენცირებული კაპიტაციური ანაზღაურების პრინციპით, რომელიც ითვალისწინებს კონკრეტულ რისკ-ფაქტორებს და პაციენტთა კატეგორიებს და შესაბამისობაში იქნება კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაციით გათვალისწინებულ სერვისის მოცულობასთან.

პრიორიტეტული სერვისების ხარისხის უზრუნველყოფისა და მოსახლეობის მოცვის გაუმჯობესების მიზნით, სამინისტრო 2023 წლიდან ეტაპობრივად დანერგავს შედეგზე ორიენტირებული დაფინანსების სისტემას, რომლისთვისაც დაწესდება კონკრეტული გამოსავლების და შედეგების ინდიკატორები, რომელთა შესრულება გახდება გაწეული სერვისებისთვის თანხის ანაზღაურების საფუძველი. ანაზღაურების ახალი მოდელი იქნება ბაზისური კაპიტაციური ანაზღაურების და პრიორიტეტულ სერვისებზე დამატებით დიფერენცირებული კაპიტაციური ანაზღაურების კომბინაცია. აღნიშნულის შედეგად, მოსალოდნელია ჯანდაცვის პროვაიდერების მოტივაციის ამაღლება გაუმჯობესებული ხარისხის სერვისების მისაწოდებლად, რასაც მოჰყვება პირველადი ჯანდაცვის სერვისების უტილიზაციის გაზრდაც.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში სამინისტროს მიერ განიხილება მინიმალური ხელფასის განსაზღვრა ოჯახის ექიმისა და ექთნისთვის, რომლის გადახდა იქნება სავალდებულო პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებების მიერ.

განახლებული კაპიტაციის ფარგლებში, მოიხსნება თანაგადახდის მოთხოვნა გეგმიურ ამბულატორიულ სერვისებზე (პრიორიტეტული ქრონიკული დაავადებების მართვისთვის) ოჯახის ექიმის დანიშნულებით, როგორც დიაგნოსტიკური ტესტების, ასევე სპეციალისტებთან ვიზიტებისთვის.

სამინისტროს მიერ დამატებით დაფინანსდება პირველადი ჯანდაცვის მიმწოდებლების მიერ სპეციფიკური პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული სერვისები, როგორიცაა კოვიდის ბინაზე მართვა, (პანდემიის დასრულებამდე), კოვიდ ვაქცინაცია და კოვიდ ვაქცინაციის პოპულარიზაცია და ა.შ.

ტელემედიცინის სერვისის მიწოდებელი დაწესებულებები მიიღებენ დამატებით ანაზღაურებას (გლობალური ბიუჯეტით) ტელემედიცინის აღჭურვილობის შენახვისა და სერვისის შეუფერხებელი მიწოდების უზრუნველყოფისთვის. დისტანციური კონსულტაციების ანაზღაურება განხორციელდება კაპიტაციიდან, როგორც ოჯახის ექიმების, ისე სპეციალისტებისთვის.

პირველადი ჯანდაცვის გაძლიერებას აქვს პოტენციალი, ხელი შეუწყოს მოსახლეობის საჭიროებებზე მორგებულ, ხელსაყრელი გარემოს ჩამოყალიბებას, რომლის მთავარი ფოკუსი საზოგადოებრივი ჩართულობა იქნება. გარდა ამისა, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სერვისებსა და დაავადებების მართვაზე მეტი მიმართული მეტი ფინანსური რესურსები წაახალისებს ადამიანებს, ჩაერთონ პრევენციისა და მკურნალობის პროცედურებში და შეძლებისდაგვარად იზრუნონ საკუთარ ჯანმრთელობაზე.

ამოცანა 2.2. ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისების (მათ შორის, რეაბილიტაციის) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.2.1. ჰოსპიტალური მწვავე მოვლის მომსახურებების ხარჯების წილი საერთო მოცულობიდან (მწვავე მოვლის სერვისები), რომლებიც სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმებით იქნა შესყიდული (საბაზისო 2020: 11%; სამიზნე 2030: 100%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისებისთვის ეფექტიანი დაფინანსების მოდელებისა და ფინანსური დაგეგმვის პრობლემა; მოსახლეობის საჭიროებაზე მორგებული სპეციალიზებული სერვისების სრულფასოვნად განსაზღვრული შეღავათების პაკეტის და ჯანდაცვის სერვისების შესყიდვისათვის მარეგულირებელი ბაზის შემუშავების საჭიროება; შემსყიდველი ორგანოს სტრუქტურის და ფუნქციური შესაძლებლობების გაძლიერების აუცილებლობა.

სისტემის ადეკვატური ინვესტირების შესაძლებლობის და ხანგრძლივი ფინანსური სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, სამინისტრო მუშაობს სოციალური კოდექსის დანერგვის მექანიზმებზე, რომელიც გააუმჯობესებს ყველა მოქალაქის სხვადასხვა სოციალური თუ ფინანსური რისკებისგან დაცვას და უზრუნველყოფს ჯანდაცვის სერვისებზე უნივერსალურ წვდომას.

ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისების ოპტიმიზაციისათვის, ცვლილებები შევა საბაზისო პაკეტში, მოხდება მისი განფასება, თანადაფინანსებისა და ლიმიტების კომპლექსური სისტემის დახვეწა და მიწოდებული სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა.

ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისების მიმართულებით, სამინისტრო განიხილავს ანაზღაურების თანამედროვე მეთოდების, მათ შორის დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების (Diagnosis Related Groups (DRGs)) და შედეგზე დაფუძნებული ანაზღაურების მეთოდების დანერგვას, რაც მნიშვნელოვან წილად განაპირობებს, ერთის მხრივ, ხარჯების პროგნოზირებას და შეკავებას და მეორეს მხრივ, გააძლიერებს პროვაიდერების მოტივაციას უკეთესი ხარისხის მომსახურების გასაწევად.

სელექტიური კონტრაქტირება ასევე მნიშვნელოვანი და ერთ-ერთი ეფექტური ინსტრუმენტია სამედიცინო მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად. სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმები უკვე წარმატებით გამოიყენება პერინატალური და პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში. სამინისტრო გეგმავს სელექტიური კონტრაქტირების გაფართოებას მთლიანად ჰოსპიტალურ სექტორში, რაც ხელს შეუწყობს მართული კონკურენციის გაძლიერებას და ასევე შესაძლებლობას მისცემს სამინისტროს, დააბალანსოს სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული სერვისების მიმწოდებლები ქვეყნის საჭიროებებისა და მათი შესაძლებლობის გათვალისწინებით.

ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერების ყველა ასპექტი და განზომილება საჭიროებს მდგრად და ეფექტიან დაფინანსებას, რომელიც აგებულია ძლიერ საჯარო ფინანსების მართვის საფუძველზე. ჯანდაცვაზე გაზრდილ სახელმწიფო დანახარჯებთან ერთად, სამინისტრო უზრუნველყოფს აქტიური შემსყიდველის როლის გაძლიერებას, სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმების გაფართოვებას, შესყიდვების და პროვაიდერების კონტრაქტების მექანიზმის გაუმჯობესებას.

ზემოაღნიშნულის განხორციელება დიდ წილადაა დამოკიდებული ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს ორგანიზაციული და ადამიანურ პოტენციალისა და ანგარიშვალდებულების მექანიზმის გაძლიერებაზე. გამომდინარე აქედან მოხდება მისი ფუნქციებისა და პასუხისმგებლობების მარეგულირებელი ბაზის გაუმჯობესება, თანამშრომლების მომზადება/გადამზადება აქტიური შესყიდვების, შესრულებაზე დაფუძნებული დაფინანსებისა, და სხვა რელევანტური მიმართულებით, რათა სააგენტო გახდეს მძლავრი სტრატეგიული შემსყიდველი.

ამოცანა 2.3. ფინანსური უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, ჯანდაცვის სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.1. ჯანდაცვაზე ჯიბიდან გადახდის წილი (საბაზისო 2020: 47%; სამიზნე 2030: 25%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.2. შინამეურნეობების წილი ჯიბიდან კატასტროფული დანახარჯებით (საბაზისო 2018: 17.4%; სამიზნე 2030: 10%)

გამოწვევა: საჭირო სერვისებზე წვდომის ფინანსური ბარიერები; პირდაპირი გადახდების/ჯიბიდან გადახდების მაღალი წილი ჯანდაცვის მიმდინარე ხარჯებში, განსაკუთრებით, მედიკამენტებზე; ჯანდაცვაზე მაღალი კატასტროფული და გამაღარიბებელი დანახარჯების წილი.

2013 წელს, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებამ წარმატებით შეამცირა სერვისების ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით არსებული ფინანსური ბარიერები და საქართველომ მიაღწია უნივერსალური მოცვის მაღალ ხარისხს. მიუხედავად აღნიშნულისა, ჯიბიდან გადახდები ჯანდაცვაზე დანახარჯების ერთ-ერთ უდიდეს წყაროს წარმოადგენს (2020 – 44%) და იწვევს იმ შინამეურნეობების ფინანსურ სიძნელეს, რომლებიც სამედიცინო მომსახურებით სარგებლობენ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ფინანსური სივრცის ანალიზისა და ჯანდაცვის სექტორის პროგრამულ საჭიროებებზე დაყრდნობით, დაგეგმილია ჯანდაცვის სექტორის სახელმწიფო დაფინანსების ეტაპობრივი ზრდის ადვოკატირება გაეროს საყოველთაო მოცვის შესახებ დეკლარაციის რეკომენდებულ ოდენობამდე.

ჯანდაცვის სერვისების მოხმარებისა და დანახარჯებისა კვლევის შედეგების საფუძველზე, საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს ერთობლივი ძალისხმევით, შემუშავდება რეკომენდაციები და ჩატარდება საჯარო განხილვა ფინანსური უზრუნველყოფის გაუმჯობესების ქმედებების შესახებ.

სამინისტრო შეიმუშავებს მექანიზმებს, რომელიც მიმართული იქნება ესენციურ ფარმაცევტულ საშუალებებზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისკენ და სამედიცინო სერვისებზე ფინანსური ბარიერების შემცირებისკენ.

სერვისის ანაზღაურების კომპლექსური რეგულირების მექანიზმები და პროვაიდერის შესაძლებლობა, პაციენტს გადაახდევინოს სახელმწიფოსთან შეთანხმებულ ტარიფს ზემოთ დამატებითი გადასახადი, ასევე ხელს უწყობს სტაციონარული და ამბულატორიული მომსახურებისთვის ჯიბიდან მაღალ გადახდებს. სამინისტრო განახორციელებს ქმედით ღონისძიებებს თანაგადახდის რთული და პაციენტებისთვის პოტენციურად დამაბნეველი სისტემის გამარტივებისთვის.

სამინისტროსა და ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს ადვოკატირება ხელს შეუწყობს საყოველთაო მოცვის ფინანსურ მდგრადობას და 2030 წლისთვის ჯანდაცვაზე გაწეული დანახარჯების შედეგად გაღარიბების მაჩვენებლების მნიშვნელოვან შემცირებას.

3.4 მიზანი 3: ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება

გავლენის ინდიკატორი 3.1. ჰოსპიტალურ სექტორში ექიმების პროდუქტიულობა (საბაზისო 2020: 45; სამიზნე 2030: 70)

გავლენის ინდიკატორი 3.2. ექთან/ექიმის თანაფარდობა პირველად ჯანდაცვაში (საბაზისო 2020: 1:1; სამიზნე 2030: 2:1)

გავლენის ინდიკატორი 3.3. ექთან/ექიმის თანაფარდობა ჰოსპიტალურ სექტორში (საბაზისო 2020: 0.6:1; სამიზნე 2030: 2.5:1)

3.4.1 მიმოხილვა

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის განმარტებით, ჯანდაცვის სექტორის ადამიანური რესურსი მოიაზრებს „საქმიანობაში ჩართულ ყველა პირს, რომლის ძირითად მიზანს ჯანმრთელობის გაუმჯობესება“ წარმოადგენს. ადამიანური რესურსი ჯანდაცვის სექტორის ყველაზე ღირებული აქტივია, რომელიც საჭიროებს მართვასა და განვითარებას დინამიურ და კომპლექსურ გარემოში. ჯანდაცვის სისტემაში მედიკოსთა, პარამედიკოსთა და სხვა კატეგორიის მუშაკთა ფართო სპექტრისა და რაოდენობის გათვალისწინებით, ადამიანური რესურსების ეფექტიანი მართვა და შესაძლებლობების გაძლიერება კომპლექსური ამოცანაა და საჭიროებს საფუძვლიან და მრავალმხრივ მიდგომას.

საქართველო თითქოს უზრუნველყოფილია ექიმებით. თუმცა, სისტემა საჭიროებს მაღალკვალიფიციურ, ფართო სპექტრის, გეოგრაფიულად თანაბრად განაწილებულ და ხელმისაწვდომ სამედიცინო პერსონალს (მათ შორის, ექიმებს, ექთნებს, რეაბილიტაციისა და დამხმარე პერსონალს). კომპეტენციასთან ერთად ასევე მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის მუშაკების მაღალი მოტივაცია ხარისხიანი და ეფექტიანი სამედიცინო მომსახურების გასაწევად.

საქართველოში ადამიანური რესურსების ადეკვატური მომზადება, განათლება, განაწილება და შენარჩუნება სისტემურ გაუმჯობესებას საჭიროებს. განსაკუთრებულ გამოწვევად ექთნის პროფესია რჩება, რომელსაც საკანონმდებლო დონეზე სათანადო აღიარება და პროფესიული სტატუსის გაძლიერება სჭირდება.

საქართველოში თანდათანობით ვითარდება რეაბილიტაციის სერვისების მიმწოდებელი ადამიანური რესურსი, რომელიც ასევე უნდა იქნეს მოაზრებული, როგორც ჯანდაცვის სამუშაო ძალის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი.

დაბალი ფინანსური მოტივაცია, უწყვეტ სამედიცინო და საექთნო განათლებაზე შეზღუდული ხელმისაწვდომობა, ჯანდაცვის სექტორის ადამიანური რესურსების უმთავრეს გამოწვევას წარმოადგენს. არსებულ გამოწვევებზე რეაგირებისა და ადამიანური რესურსების დაბალანსებული, მძლავრი და რაციონალური მიწოდების უზრუნველსაყოფად, სამინისტროს მიერ განხორციელდება ეფექტიანი და თანმიმდევრული ღონისძიებები.

2018 წელს, უკვე განხორციელდა სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის (WFME) მიერ საქართველოს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის აღიარება, როგორც საერთაშორისო სტატუსის მქონე მააკრედიტებელი სააგენტოსი. რაც ნიშნავს, რომ ცენტრის მიერ როგორც საქართველოში, ასევე მის საზღვრებს გარეთ მინიჭებული აკრედიტაცია 2024 წლიდან საერთაშორისოდ იქნება აღიარებული. 2018 წელს, ასევე, ძალაში შევიდა და მოქმედებს მედიცინის საგანმანათლებლო პროგრამის დარგობრივი მახასიათებელი, რომელიც განსაზღვრავს საქართველოში მედიცინის დიპლომამდელი განათლების თანამედროვე მოთხოვნებს, რაც შეესაბამება WFME-ს დიპლომამდელი განათლების გლობალურ სტანდარტებს და ევროდირექტივების კრიტერიუმებს.

3.4.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 3.1. ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.1. ექიმების რაოდენობა/100 000 მოსახლეზე (საბაზისო 2020: 821.8; სამიზნე 2030: 660)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.2. სპეციალობების წილი განსაზღვრული ადამიანური რესურსების საჭიროებებით (საბაზისო 2020: 4% (ორი სპეციალობა); სამიზნე 2030: 50%)

გამოწვევა: ადამიანური რესურსების დაგეგმვის სისუსტე, არარაციონალურად განაწილება (ექიმების სიჭარბე, მაღალი კომპეტენციის, სათანადო განათლების მქონე ექთნების, ბებიაქალების მწვავე ნაკლებობა; დარგობრივი/გეოგრაფიული განაწილების დისბალანსი; დაბერება; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ექიმთა ჭარბწარმოება; ხარისხიანი მომსახურების გაწევაზე პერსონალის დაბალი მოტივაცია)

არსებული ადამიანური რესურსების რაციონალური გამოყენების და მათი გეოგრაფიული და დარგობრივი განაწილების სისტემური გაუმჯობესების მიზნით, დაინერგება ადამიანური რესურსების შეფასების და საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმარების მდგრადი მექანიზმი.. საწყის ეტაპზე, შეიქმნება განახლებადი ადამიანური რესურსების მონაცემთა ბაზა, რომელიც ასახავს ჯანდაცვის მუშაკების რაოდენობისა და ძირითადი მახასიათებლების შესახებ ზუსტ მონაცემებს (განაწილება გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის, სპეციალობების, ასაკის მიხედვით და ა.შ); მონაცემთა ბაზა განახლდება რეგულარულად, მასში აისახება ჯანდაცვის სისტემაში ადამიანური რესურსების შემოდინება, გადინება და გადაადგილება. საინფორმაციო ბაზის ოპერირებასა და განახლებას უზრუნველყოფს სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.

ასევე, დარგობრივ პროფესიულ ასოციაციებთან თანამშრომლობით, განისაზღვრება ადამიანური რესურსის ნორმატიული თანაფარდობები სხვადასხვა კლინიკურ მიმართულებაში, რომელიც დაეფუძნება საერთაშორისო გამოცდილებასა და რეკომენდაციებს და მისადაგებულ იქნება საქართველოს კონტექსტთან. თანაფარდობები განსაზღვრავს ექიმ-პაციენტის, ექთან-პაციენტის ოპტიმალურ შეფარდებას მაღალხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების უზრუნველსაყოფად. ნორმატიული თანაფარდობები გამოყენებულ იქნება ადამიანური რესურსების საჭიროებების განსაზღვრისთვის კლინიკური მიმართულებებისა და გეოგრაფიული ლოკაციების მიხედვით. ნორმატიული პროპორციები ამჟამად შემუშავებულია და წარმატებით გამოიყენება პერინატოლოგიაში. კლინიკური მიმართულებების მიხედვით შემუშავებული ექიმ-პაციენტისა და ექთან-პაციენტის თანაფარდობები ასევე გამოყენებულ იქნება ჯანდაცვის სისტემის ადამიანური რესურსებით უზრუნველყოფის შესაფასებლად. რეგულირებადი პროფესიების ნუსხაში მოხდეება ექთნის, ბებიაქალის, სტომატოლოგიის და ფარმაცევტის პროფესიების ასახვა და შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა.

საგანმანათლებლო პროგრამებში ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული მიღების დაწესება მნიშვნელოვანია ექიმების სიჭარბისა და სპეციალისტებს შორის დისბალანსის გადასაჭრელად. სპეციალობების მიხედვით ექიმთა საჭიროებები განისაზღვრება შემუშავებული ნორმატიული თანაფარდობების საფუძველზე და გადაიხედება ყოველწლიურად.

სარეზიდენტო პროგრამების ფარგლებში შეფასდება არსებული საჭიროებები და რესურსი და მოხდება დიპლომისშემდგომ სარეზიდენტო პროგრამებზე მიღების კრიტერიუმების შესაბამისობაში მოყვანა განსაზღვრულ საჭიროებებთან. კერძოდ, სარეზიდენტო პროგრამებზე მიღება შეიზღუდება იმ სპეციალობებში, სადაც ჭარბადაა წარმოდგენილი ადამიანური რესურსი, ამავდროულად გაიზრდება მიღება იმ კლინიკურ მიმართულებებზე, სადაც სამედიცინო პერსონალის ნაკლებობა მკვეთრად გამოხატულია.

გაძლიერდება ასევე სტიმულირების მექანიზმები სამედიცინო პერსონალის გეოგრაფიული და დარგობრივი დისბალანსის გადასაჭრელად. გაიზრდება სტრატეგიული გეოგრაფიული ადგილების (რთულად მისადგომი/შორსმდებარე ან/და სასაზღვრო რეგიონების) მიმზიდველობა ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის, განსაკუთრებით იმ კლინიკურ მიმართულებებში, სადაც იკვეთება პერსონალის ნაკლებობა. სტიმულირების მექანიზმები ასევე მოიაზრებს სარეზიდენტო პროგრამების გაფართოვებას დეფიციტურ სპეციალობებსა და სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში; ასევე, გაფართოვდება წახალისების მექანიზმები რთულად მისადგომ/მაღალმთიან ადგილებში დასაქმებული პროფესიონალთათვის.

ამოცანა 3.2. ადამიანური რესურსების პროფესიული კვალიფიკაციის გაძლიერების ხელშეწყობა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.1. სამედიცინო სპეციალობების წილი უწყვეტი პროფესიული განვითარების დაწესებული მოთხოვნით (საბაზისო 2020: 11% (6 სპეციალობა); სამიზნე 2030: 100%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.2. სარეზიდენტო პროგრამების წილი, რომელიც შესაბამისობაშია სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 100%)

გამოწვევა: ეფექტური უწყვეტი პროფესიული განვითარების სისტემის არარსებობა; პროფესიული ასოციაციების როლის გაძლიერების საჭიროება სამედიცინო პერსონალის პროფესიულ განვითარებაში; ევროკავშირის ქვეყნების მიერ საქართველოს სამედიცინო განათლების აღიარების საჭიროება.

მაღალი კომპეტენცია და პროფესიონალიზმი ხარისხიანი ჯანდაცვის მომსახურების მნიშვნელოვან წინაპირობას წარმოადგენს. ჯანდაცვის პერსონალი საჭიროებს პროფესიულ ზრდასა და განვითარებას მთელი პროფესიული მოღვაწეობის განმავლობაში, რათა შეინარჩუნოს, განავითაროს და გააღრმავოს ცოდნა, უნარჩვევები და მიდგომები. განსაკუთრებული აქცენტი ასევე უნდა გაკეთდეს შშმ პირებთან კომუნიკაციის უნარ-ჩვევების სწავლება/გაძლიერებაზე.

განვითარებულ ქვეყნებში, პროფესიული ასოციაციები ასრულებენ ფუნდამენტურ როლს ადამიანური რესურსების პროფესიულ განვითარებაში, რაც მოიცავს პროფესიული გადამზადების უახლესი საგანმანათლებლო პროგრამების, კომპეტენციის ჩარჩოების, სტანდარტული კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების შემუშავებას. სამინისტრო ხელს შეუწყობს პროფესიული ასოციაციების როლის გაძლიერებას პროფესიული განვითარების და სერტიფიცირების მიმართულებით, რომელიც გულისხმობს: ნორმატიული თანაფარდობების შემუშავებას (მაგ., ექიმ-პაციენტის, ექთან-პაციენტის ოპტიმალური თანაფარდობა); აუცილებელი კომპეტენციებისა და პასუხისმგებლობების განსაზღვრას სპეციალობების მიხედვით; მტკიცებულებაზე დაფუძნებული კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინების/პროტოკოლების რეგულარულ შემუშავებას/განახლებას; უწყვეტი პროფესიული განვითარებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავებას; სერტიფიცირების სტანდარტების განახლებას და ა.შ.

ადამიანური რესურსების განვითარებისთვის ასევე მეტად მნიშვნელოვანია კომპეტენციების ჩარჩოსა და პროფესიული სტანდარტების შემუშავება/განახლება, რათა თითოეულ ჯანდაცვის მუშაკს მკაფიო წარმოდგენა ჰქონდეს სავალდებულო კომპეტენციების ნუსხაზე, რომელსაც უნდა ფლობდეს და პროფესიულ სტანდარტებზე, რასაც უნდა იცავდეს. კომპეტენციების ჩარჩოს განახლება მოხდება შესაბამისი პროფესიული ასოციაციების მიერ საერთაშორისო კომპეტენციების ჩარჩოების საფუძველზე, რომლებიც ადაპტირებულ და მისადაგებულ იქნება ადგილობრივ დიპლომამდელ და დიპლომისშემდგომ განათლების სისტემებთან. კომპეტენციების ჩარჩოების საფუძველზე შემუშავდება ინდივიდუალური სამუშაო აღწერილობები რაც შემდგომში გახდება პროფესიული ანგარიშვალდებულების საფუძველი.

დარგობრივი პროფესიული ასოციაციების ჩართულობით შეიქმნება/განახლდება სასწავლო პროგრამები თითოეულ კლინიკურ მიმართულებაში, რაც ხელს შეუწყობს უწყვეტი პროფესიული განვითარების (უპგ) მდგრადი სისტემის შექმნას. გარდამავალ პერიოდში, სავალდებულო უპგ სისტემის დანერგვამდე, ჯანდაცვის მუშაკების მიმართ საგანმანათლებლო პროგრამების გავლის ვალდებულება დაკავშირებული იქნება შესაბამისი სამედიცინო დაწესებულების სანებართვო/ლიცენზირების მოთხოვნებთან (როგორც ამჟამად წარმატებით მიმდინარეობს პერინატალური სერვისების მიმწოდებლებთან) ან სელექტიური კონტრაქტირების პირობასთან.

სერტიფიცირების მექანიზმების დახვეწა და რესერტიფიცირების ვალდებულების დანერგვა საკვანძოდ მნიშვნელოვანია სამედიცინო პერსონალის პროფესიონალიზმისა და კომპეტენციების გაღრმავებისთვის და პროფესიული კვალიფიკაციის სტანდარტების გაუმჯობესებისათვის. დაიხვეწება სერტიფიცირების მოქმედი სტანდარტები, ჯანდაცვის მუშაკების კლინიკური უნარ-ჩვევებისა და ცოდნის შეფასების გასაუმჯობესებლად. შემუშავდება რესერტიფიცირების მექანიზმები.

კლინიკური უნარ-ჩვევების ადეკვატური განვითარება მაღალხარისხიანი კლინიკური მომსახურების უზრუნველყოფის ფუნდამენტურ წინაპირობას წარმოადგენს. საუნივერსიტეტო კლინიკები კრიტიკულ როლს ასრულებენ მომავალი პროფესიონალების სათანადო პრაქტიკული უნარ-ჩვევებით აღჭურვაში. განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთან თანამშრომლობით, საუნივერსიტეტო კლინიკებში გაუმჯობესდება სწავლების ხარისხი კლინიკური უნარ-ჩვევების უკეთესი განვითარებისთვის. განახლდება მოთხოვნები საუნივერსიტეტო კლინიკების მიმართ მაღალი ხარისხის კლინიკური და პრაქტიკული განათლებისა და სწავლების მიწოდების კუთხით. ამასთან, საექიმო და საექთნო საგანმანათლებლო სისტემაში ფართოდ დაინერგება ობიექტურად სტრუქტურული კლინიკური გამოცდის პრაქტიკა, რაც წარმოადგენს ოქროს სტანდარტს და უნივერსალურ ფორმატს სამედიცინო სტუდენტების კლინიკური კომპეტენციის სრულფასოვნად და სანდოდ შეფასებისათვის. ასევე მოძიებულ იქნება შესაძლებლობები და გაფართოვდება კავშირები ევროპის მოწინავე ჯანდაცვისა სისტემებთან, სადაც შესაძლებელი იქნება ჯანდაცვის სფეროს მუშაკების (ექიმები/ექთნები) გაგზავნა თეორიული და კლინიკური კომპეტენციების გასაღრმავებლად, განსაკუთრებით იმ კლინიკური მიმართულებებით (მაგ., პალიატიური მზრუნველობა), რომლებიც ნაკლებად განვითარებულია, თუმცა მეტად მნიშვნელოვანია.

საქართველოში გაცემული სამედიცინო დიპლომებისა და კვალიფიკაციების საერთაშორისო აღიარებისათვის გაუმჯობესდება სამედიცინო განათლების სამივე დონის საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაციის პროცესი.

შესაბამისად, დიპლომამდელი განათლების გლობალურ სტანდარტებთან ჰარმონიზაციის პარალელურად, აქცენტი გაკეთდება სარეზიდენტო პროგრამების გადახედვასა და დიპლომისშემდგომი საგანმანათლებლო პროგრამების სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან შესაბამის უზრუნველყოფაზე.

ამოცანა 3.3 ჯანდაცვის სისტემაში ექთნების კომპეტენციების, აღიარებისა და როლის გაზრდა

ექთნების კომპეტენციების, აღიარების და როლის გაუმჯობესებისთვის დაგეგმილი აქტივობების, ამოცანების, ინდიკატორებისა და გამოწვევების შესახებ იხ. საქართველოში საექთნო საქმის განვითარების სტრატეგია (2019)⁵⁷.

3.5 მიზანი 4: მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა

გავლენის ინდიკატორი 4.1. მედიკამენტებზე დანახარჯების წილი ჯანდაცვაზე ჯიბიდან დანახარჯებში (საბაზისო 2020: 62%; სამიზნე 2030: 15%)

3.5.1 მიმოხილვა

ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წინაპირობას უსაფრთხო, ხარისხიან, ფინანსურად ხელმისაწვდომ და ხარჯთეფექტიან მედიკამენტებზე მდგრადი წვდომის უზრუნველყოფა წარმოადგენს. აღნიშნულის მიუხედავად, ფარმაცევტულ პროდუქტზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მსოფლიოს ერთ-ერთ უმთავრეს გამოწვევად რჩება.

საქართველო წლების განმავლობაში ცდილობს გაუმკლავდეს მედიკამენტების მაღალ ფასთან დაკავშირებულ გამოწვევებს, რასაც ერთვის გენერიკების გამოყენების დაბალი მაჩვენებელი, ფარმაცევტული ბაზრის ნაკლები რეგულირება, შეზღუდული კონტროლი მედიკამენტების ხარისხზე, მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენება და პოლიფარმაცია, ასევე მსხვილი ფარმაცევტული კომპანიების მხრიდან ჯანდაცვის მუშაკების წახალისება.

ფარმაცევტული სექტორის გაუმჯობესების დღის წესრიგი ვრცელი და ამბიციურია, და ძირითადად მიმართულია მედიკამენტებზე ჯიბიდან დანახარჯების შემცირებისაკენ და მედიკამენტების უსაფრთხოების, ხარისხისა და რაციონალური გამოყენების უზრუნველყოფისაკენ. საქართველოში ფარმაცევტული დარგის გაუმჯობესება ითვალისწინებს „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ძირეულ ცვლილებას.

3.5.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 4.1. ფარმაცევტული პროდუქტის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.1. ფარმაცევტული წარმოების წილი, რომელიც აკმაყოფილებს კარგი საწარმო პრაქტიკის (GMP) სტანდარტებს (საბაზისო 2020: 0%; სამიზნე 2030: 100%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.2. წამლების ხარისხის კონტროლის ეროვნულ ლაბორატორიაში შემოწმებული მედიკამენტების წილი, რომლებიც აკმაყოფილებს ხარისხის სტანდარტებს (საბაზისო 2020: 0%; სამიზნე 2030: 85%)

გამოწვევა: მედიკამენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების კონტროლის და რეგულირების სუსტი მექანიზმები; ფარმაცევტული წარმოების ხარისხის და უსაფრთხოების არასათანადო დონე; GDP/GMP სტანდარტების დანერგვის ნელი პროცესი

საკანონმდებლო ჩარჩო განსაზღვრავს მედიკამენტების (მათ შორის, ტკივილგამაყუჩებელი ძლიერი ოპიოიდების და სიმპტომების მართვის მედიკამენტების) წარმოების, რეგისტრაციის, იმპორტის, შენახვის, გაყიდვის, ასევე მარკეტინგისა და ადმინისტრირების წესებს.

ცვლილებები შევა და გაძლიერდება ფარმაცევტული დარგის მარეგულირებელი ბაზა და მოხდება მისი ჰარმონიზაცია ევროკავშირის კანონმდებლობასთან, როგორც მედიკამენტებისთვის, ასევე დამხმარე საშუალებებისთვის. მნიშვნელოვანი ცვლილებები განხორციელდება მედიკამენტების (მათ შორის, ტკივილგამაყუჩებელი ძლიერი ოპიოიდების და სიმპტომების მართვის მედიკამენტების) წარმოების, რეგისტრაციის, იმპორტის, შენახვის, გაყიდვის, ასევე მარკეტინგისა და ადმინისტრირების წესებისა და ნორმების მიმართულებით.

მოხდება ევროკავშირის სტანდარტების დანერგვა მარკეტინგის, ავტორიზაციის, გაყიდვების და რეკლამირების, მედიკამენტების უსაფრთხოების კონტროლის, ფარმაკოზედამხედველობის, პოლიფარმაციის მიმართულებებითაც.

ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში ეს ფუნქციები ჩვეულებრივ თავმოყრილია და ხორციელდება ერთი უწყების - რეგულირების ეროვნული სააგენტოს მიერ. ანალოგიურად, საქართველოში აღნიშნული ფუნქციებს ახორციელებს სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.

საკანონმდებლო ჩარჩო ასევე უზრუნველყოფს წარმოების კარგი პრაქტიკის სტანდარტების დაცვას ფარმაცევტული პროდუქტის მწარმოებლების მხრიდან. ეს ხელს შეუწყობს ფარმაცევტული დარგის მარეგულირებელი ჩარჩოს ჰარმონიზაციას ევროკავშირის კანონმდებლობასთან და უზრუნველყოფს საქართველოში მედიკამენტების უსაფრთხოების, ხარისხისა და მარკეტინგის ავტორიზაციასა და მონიტორინგს წევრი სახელმწიფოების მსგავსი წესებისა და მოთხოვნების შესაბამისად.

ფარმაცევტული პროდუქტის წარმოება ხარისხის მკაცრი სტანდარტების დაცვით, მისი უსაფრთხოებისა და ხარისხის ქვაკუთხედს წარმოადგენს. აღნიშნული სტანდარტებიდან თუნდაც მცირე გადახვევამ შესაძლოა სავალალო შედეგი იქონიოს მომხმარებლის ჯანმრთელობაზე. ამდენად, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ქვეყანაში არსებობდეს ფარმაცევტულ წარმოებაზე კონტროლის მძლავრი მექანიზმები. საქართველო ხელს შეუწყობს კარგი საწარმოო და კარგი დისტრიბუციის პრაქტიკის სტანდარტების (GMP/GDP) შემდგომ განვითარებას, რათა სტაბილურად დაცული იქნეს ადგილზე წარმოებული და ასევე იმპორტირებული მედიკამენტების უსაფრთხოება და ხარისხი საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

2022 წლიდან სერტიფიცირების პროცესის სათანადო ტემპით განხორციელებისთვის სააგენტოში ჩამოყალიბდება GMP/GDP ინსპექტირების მდგრადი სისტემა გაზრდილი GMP ინსპექტორების რაოდენობით, რათა 2022 წლის დასასრულისთვის მოცული იქნეს წარმოების, გავრცელებისა და გაყიდვების ყველა ობიექტი.

მედიკამენტების ხარისხისა და უვნებლობის კონტროლის ეროვნული შესაძლებლობების გაზრდისათვის ასევე უაღრესად მნიშვნელოვანია მძლავრი ლაბორატორიულ-ტექნიკური პოტენციალის არსებობა. ფარმაცევტული პროდუქციის ხარისხის კონტროლის ლაბორატორია წარმოადგენს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს რგოლს ფარმაცევტული წარმოებისა და მედიკამენტების უვნებლობისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.

აქამდე, მედიკამენტების ხარისხის შეფასება, ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მდებარე ლაბორატორიებში და შემოწმების ბიუროებში ხდებოდა, რაც მეტ დროსა და რესურსს მოითხოვდა. აღნიშნული ნაკლოვანების შესავსებად, საქართველოში შეიქმნება წამლის ხარისხის კონტროლის ეროვნული ლაბორატორია სათანადო დაფინანსებით, ინფრასტრუქტურითა და აუცილებელი ცოდნის, კვალიფიკაციებისა და კომპეტენციების მქონე თანამშრომლებით. ლაბორატორიის შექმნით მედიკამენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების კონტროლის პროცესი გახდება უფრო ეფექტიანი და შედეგზე ორიენტირებული. წამლის ხარისხის კონტროლის ეროვნული ლაბორატორია დაექვემდებარება ასევე GMP შეფასებას კანონით განსაზღვრულ ინსპექტირების ვალდებულების ფარგლებში, ლაბორატორიის მაღალ სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად.

ფარმაცევტული პროდუქტების ხარისხის კონტროლის, გაყალბების რისკის შემცირების, და ადგილობრივი წარმოების მედიკამენტების ექსპორტის შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად იზრდება, როდესაც ქვეყანა უერთდება ფარმაცევტული პროდუქციის ინსპექტირებაში თანამშრომლობის სქემას (PIC/S)⁵⁸. PIC/S წარმოადგენს ჰარმონიზებული GMP სტანდარტების და ინსპექტირების ხარისხიანი სისტემის განვითარების, იმპელმენტაციისა და შენარჩუნების საერთაშორისო ლიდერს, ის ხელს უწყობს წევრი ქვეყნების თანამშრომლობასა და კოოპერაციას.

საქართველო გეგმავს ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას, რათა დააკმაყოფილოს მოთხოვნები და გახდეს PIC/S-ის წევრი ქვეყანა. ქმედებები მიმართული იქნება ინსპექტირებისა და ლიცენზირების, ხარისხის სისტემის, კანონმდებლობის, ინსპექტორთა ტრენინგის გაძლიერებისაკენ. ამასთან, შემუშავდება და დაინერგება მინიმალური სტანდარტები, სპეციფიკაციები და სერტიფიცირების პროცესი დამხმარე პროდუქტების ბაზარზე შესატანად.

ამოცანა 4.2. მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობისა და ფასწარმოქმნის სისტემის გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.1. ფარმაცევტულ ბაზარზე გენერეკი მედიკამენტების წილი (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 35%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.2. მედიკამენტებზე მთლიან დანახარჯებში სახელმწიფო დანახარჯების წილი (საბაზისო 2019: 4%; სამიზნე 2030: 30%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.3. საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მოსარგებლეთა წილი, რომლებიც იყენებენ ქრონიკული დაავადების მართვის სუბსიდირებულ მედიკამენტებს პროგრამის მოსარგებლეთა საპროგნოზო რაოდენობიდან (საბაზისო 2020: 87%; სამიზნე 2030: 98%)

გამოწვევა: მედიკამენტებზე ჯიბიდან მაღალი გადახდები.

მედიკამენტების მაღალი ღირებულება მათზე ხელმისაწვდომობის მუდმივ საფრთხეს წარმოადგენს ქვეყანაში და განაპირობებს მედიკამენტებზე ჯიბიდან მაღალ გადახდებს. ფასის შემცირების ერთ-ერთ შესაძლებლობას „რეფერენს ფასები“ და გენერიკი მედიკამენტების გამოყენების გაზრდა წარმოადგენს. საქართველო აქტიურად შეუწყობს ხელს გენერიკი მედიკამენტების გაზრდილ გამოყენებასა და პრომოციას: დანიშნულებაში ორიგინალი ბრენდების გენერიკი ალტერნატივებით ჩანაცვლებით, კონტროლის გაძლიერებით ბრენდული მედიკამენტების მარკეტინგსა და მათ დასანიშნად ექიმების წახალისებაზე, საზოგადოების ცნობიერებისა და ნდობის გაზრდით გენერიკი მედიკამენტების უსაფრთხოებისა და ხარისხის შესახებ.

მედიკამენტების მაღალი ღირებულების ტვირთის შესამცირებლად და ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად, სამინისტრო ასევე გეგმავს ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტების სიის შემდგომ გაფართოვებას, რომელსაც ასევე დაემატება ავადობისა და სიკვდილიანობის მძიმე ტვირთის მქონე დაავადებების (მაგ., არაგადამდები დაავადებები) სამკურნალო მედიკამენტებიც. დაგეგმილია უფასო წვდომის უზრუნველყოფა პალიატიური და ტერმინალური მოვლისთვის აუცილებელ მედიკამენტებზე.

სამინისტრო, შესაბამის კლინიკურ და დაფინანსების ექსპერტებთან თანამშრომლობით, მოახდენს მედიკამენტების განახლებული სიისთვის ფინანსურ გათვლებს, უზრუნველყოფს საჭირო რესურსების მობილიზებას, გააძლიერებს ლოჯისტიკურ სისტემას, რათა გამარტივდეს სუბსიდირებული მედიკამენტების მიღების ბიუროკრატიული პროცედურები.

სამინისტრო გააგრძელებს თანამშრომლობას ფარმაცევტულ კომპანიებთან, დახვეწს მარეგულირებელ გარემოს, რათა მათ უზრუნველყონ ბენეფიციარებისთვის სუბსიდირებული მედიკამენტების შეუფერხებელი მიწოდება. ასევე, სუბსიდირებულ მედიკამენტებზე დაიწყება რეფერენს ფასების და ახალი წამლების ქვეყანაში მართული შემოტანის ხელშეკრულების (Managed-entry Agreements) მექანიზმების დანერგვა. და ბოლოს, სამინისტრო იზრუნებს სუბსიდირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების გაზრდაზე.

მედიკამენტების ღირებულების შემცირებისკენ მიმართული ღონისძიებები, ასევე მედიკამენტების გაფართოებული სუბსიდირება ხელს შეუწყობს მედიკამენტებზე წვდომის უთანასწორობების დაძლევასა და ჯანმრთელობის სრული პოტენციალის თანაბარი რეალიზების შესაძლებლობის გაზრდას.

ამოცანა 4.3. ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.3.1. მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენების შემთხვევების წილი (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 5%)

გამოწვევა: ფარმაცევტული პროდუქტის აგრესიული მარკეტინგი და რეკლამირება, ფარმკომპანიების მხრიდან სამედიცინო პერსონალის და ფარმაცევტების წახალისება მედიკამენტების დანიშვნასა და გამოყენებაზე; მედიკამენტების არარაციონალურად გამოყენება და პოლიფარმაცია; თვითმკურნალობის მაღალი მაჩვენებელი.

მედიკამენტების აგრესიული მარკეტინგი, დაფინანსება და ექიმების წახალისება იწვევს პოლიფარმაციას, მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებას და თვითმკურნალობას, რაც ხელს უწყობს საქართველოში მედიკამენტებზე მაღალ დანახარჯებს და საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობას. გამომდინარე აქედან, სამინისტრო გეგმავს გააძლიეროს კონტროლი წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ ეროვნული კანონის აღსრულებაზე მედიკამენტების დანიშვნის, რეკლამირების და მარკეტინგის ნაწილში. შეიქმნება მძლავრი აუდიტის სისტემა, რომელსაც განახორციელებს სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო, რაც ხელს შეუწყობს სამართალდარღვევების სწრაფ გამოვლენას და შესაბამის რეაგირებას ჯარიმებისა და სხვა სანქციების გამოყენებით. ასევე ჩატარდება კვლევა, თვითმკურნალობის მაჩვენებლების და მიზეზების შესაფასებლად.

ამასთან, გავრცელებულ პრაქტიკად იქცა ექიმების და ფარმაცევტების აგრესიული წახალისება ბრენდული მედიკამენტების დასანიშნად. ეს ხელს უწყობს ფარმაცევტულ სფეროში არსებული გამოწვევების გაღრმავებას, მათ შორის, გენერიკი მედიკამენტების გამოყენების დაბალ მაჩვენებელს, პოლიფარმაციას, და ა.შ. სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო განახორციელებს ქმედით ღონისძიებებს, რათა დროულად და ეფექტურად მოხდეს ექიმთა მანკიერი წახალისების შემთხვევების გამოვლენა, აღმოფხვრა და კონტროლი. ფარმკომპანიების მიერ მედიკამენტების აგრესიულ პრომოციაზე კონტროლის ღონისძიებები შესაძლოა მოიცავდეს ფარმკომპანიების წარმომადგენლების ექიმებთან ვიზიტებზე შეზღუდვების დაწესებას, მხოლოდ დაგეგმილი ჯგუფური შეხვედრების და პრეზენტაციების დაშვებას, ინდივიდუალური შეხვედრების სანაცვლოდ.

სამინისტრო აქტიურად შეუწყობს ხელს გენერიკული მედიკამენტების გამოყენების პრომოციას: დანიშნულებაში ორიგინალი ბრენდების გენერიკი ალტერნატივებით ჩანაცვლებით (ამოქმედდა 2022 წლის 1 აპილიდან), კონტროლის გაძლიერებით ბრენდული მედიკამენტების მარკეტინგსა და მათ დასანიშნად ექიმების წახალისებაზე, საზოგადოების ცნობიერებისა და ნდობის გაზრდით გენერიკი მედიკამენტების უსაფრთხოებისა და ხარისხის შესახებ.

წამლების არარაციონალური გამოყენება მნიშვნელოვან რისკს უქმნის პაციენტის ჯანმრთელობას და იწვევს რესურსების არასაჭირო მოხმარებას, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელი იქნებოდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვა გადაუდებელი საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. სამინისტრო გააძლიერებს ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემას მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციის პრაქტიკაზე. ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ კანონის ახალი ცვლილების პროექტი აგრეთვე ითვალისწინებს შემთხვევების საჯაროდ ანგარიშგებას და კომუნიკაციის კამპანიას პოლიფარმაციასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული ზიანისა და რისკების შესახებ.

ელექტრონული რეცეპტების სისტემა აქტიურად იქნება გამოყენებულ ექიმის მიერ გაცემული დანიშნულების უსაფრთხოებისა და ხარისხის უზრუნველსაყოფად. მედიკამენტებთან დაკავშირებული შეცდომების შესამცირებლად, ელექტრონული რეცეპტების პროგრამაში ინტეგრირებულ იქნება გაფრთხილების სისტემები, კერძოდ წამლის დუბლირებისა და წამლებს შორის სარისკო ურთიერთქმედების გამაფრთხილებელი სასიგნალო ნიშნები.

ელექტრონული რეცეპტების გამოყენებით მოხდება ექიმების მიერ დანიშნული მედიკამენტების რაოდენობის, შემადგენლობისა და მიზანშეწონილობის კონტროლი, და გაძლიერდება ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემა წამლების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციაზე.

მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენებისთვის სამინისტრო დიდ ყურადღებას დაუთმობს ჯანდაცვის მუშაკების განათლებას (როგორც დიპლომამდე, ასევე დიპლომისშემდგომი, უწყვეტი სამედიცინო განათლების პერიოდში) დანიშნულების გაცემის კარგი პრაქტიკების და მედიკამენტების, განსაკუთრებით ანტიბიოტიკების არარაციონალურ მოხმარებასთან დაკავშირებული რისკებისა და პოტენციური ზიანის მიმართულებით. მედიკამენტების დაუსაბუთებელი, არამიზნობრივი გამოყენების შესამცირებლად ასევე იგეგმება კლინიკური გაიდლაინებისა და პროტოკოლების სწორი იმპლემენტაციის უზრუნველყოფა.

გამომდინარე იქედან, რომ თვითმკურნალობა და მედიკამენტების, განსაკუთრებით ანტიბიოტიკების, არარაციონალური გამოყენება საქართველოში გავრცელებულ პრაქტიკას წარმოადგენს, სამინისტროს მიერ დიდი ძალისხმევა იქნება მიმართული საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად არარაციონალურ, ჭარბ გამოყენებასთან, თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ სხვადასხვა საკომუნიკაციო არხების მეშვეობით.

3.6 მიზანი 5: ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემის გაძლიერება

გავლენის ინდიკატორი 5.1. ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემის პროდუქტიულობის ინდექსი (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 24; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 30)

3.6.1 მიმოხილვა

ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემა (HMIS) გამიზნულია ჯანდაცვასთან დაკავშირებული მონაცემების მართვისთვის და გამოიყენება სხვადასხვა დაინტერესებული მხარეების მიერ, ჯანდაცვის სერვისების მიმწოდებლების, პაციენტების და სამთავრობო დონეზე სახელმწიფო პოლიტიკის განმახორციელებელი უწყებების ჩათვლით.

ელექტრონული ჯანდაცვა (e-Health) ჯანდაცვის სერვისებისა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას აუმჯობესებს და ასევე ზრდის ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების გამჭვირვალობასა და ეფექტიანობას. შესაბამისად, ელექტრონული ჯანდაცვა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სერვისებზე უნივერსალური წვდომის უზრუნველყოფაში.

საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში ციფრული ტექნოლოგიები ფართოდ არის დანერგილი. კოვიდ-19-ის პანდემიის დროს ტელემედიცინის როლი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, თუმცა ჯანდაცვის ბევრი სპეციალისტი ახალი ტექნოლოგიების გამოყენების მხრივ კვლავ უნარების დეფიციტს განიცდის.

საქართველოში, ისევე როგორც მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში, ტელემედიცინას განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა და მზარდ როლს თამაშობს პირველად ჯანდაცვაში (მაგალითად, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის TB ECHO პროექტი ნაციონალური ტუბერკულოზის პროგრამაში მონაწილე სპეციალისტებს რეგიონებში არსებულ ჯანდაცვის სერვისების მიმწოდებლებთან ვიდეოკონფერენციების საშუალებით აკავშირებს, კონკრეტულ პაციენტებთან დაკავშირებული საკითხების განსახილველად).

მთლიანობაში, სექტორის განვითარებისთვის აუცილებელია ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის ჩარჩოს შემდგომი გაძლიერება (დამხმარე ტექნოლოგიური სერვისების ჩათვლით), ნაციონალური ელექტრონული ჯანდაცვის სტრატეგიის შემუშავება, ეფექტიანი მართვის პროცესების განხორციელება, ჯანდაცვის სერვისების მიწოდებაში ჩართული დაინტერესებული მხარეების ინტეგრაცია, ტელემედიცინის, მობილურ ჯანდაცვის და დისტანციური სწავლების მოდელების გაუმჯობესება, მარეგულირებელი და ტექნოლოგიური ჩარჩოს გაძლიერება, ჯანდაცვის პროფესიონალების ტექნიკური პოტენციალის გაზრდა, ციფრული ჯანდაცვის კუთხით ევროკავშირში არსებული საუკეთესო გამოცდილებისა და სტანდარტების გათვალისწინებით.

სექტორის განვითარებაში წამყვანი როლი აკისრია სსიპ - ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტოს (ITA), რომელიც 2021 წლის მაისში დაფუძნდა ქვეყანაში ჯანდაცვისა და სოციალური მომსახურების დიგიტალიზაციისთვის ტექნოლოგიური საფუძველის გასაძლიერებლად. დაკისრებული ვალდებულების შესასრულებლად სააგენტო საჭიროებს როგორც ორგანიზაციული და ადამიანური რესურსების გაძლიერებას, ასევე ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) სერვის მენეჯმენტთან დაკავშირებული პროცესებისა და ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას.

ამასთან, შემდგომ დახვეწას საჭიროებს ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) მართვა (მოიცავს საინფორმაციო ტექნოლოგიების კუთხით არსებული მიზნების ჯანდაცვის პოლიტიკის მიზნებთან მისადაგებას; მართვის მიმართ ჰოლისტიკური მიდგომის და ინტეგრირებული ჩარჩოს უზრუნველყოფას; პასუხისმგებლობის ინდიკატორების შემოღებას; შესრულებული სამუშაოს მონიტორინგის ინდიკატორების დადგენასა და შედეგების გაზომვას) და ინფორმაციული უსაფრთხოების გაძლიერება.

საქართველოს მთავრობა პასუხისმგებლობას იღებს ელექტრონული ჯანდაცვის განვითარებასა და, ნაციონალური სტრატეგიის საფუძვლეზე, იმ პროგრამებისა და აქტივობების ფინანსური რესურსების უზრუნველყოფაზე, რომლებიც აუცილებელია ევროპის სამუშაო გეგმის (EPW) განსახორციელებლად. ასევე მნიშვნელოვანია რეფორმების პროცესებში დაინტერესებული მხარეების, მათ შორის პაციენტების, ჩართვა, რათა უზრუნველყოფილ იქნას მათი შეხედულებების გათვალისწინება, რაც თავის მხრივ ჯანდაცვის უკეთესი სერვისების მიწოდებას შეუწყობს ხელს და თანამონაწილეობაზე დამყარებულ მიდგომებს უზრუნველყოფს.

3.6.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 5.1. ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.1.1 ჯანდაცვის სერვისების მომწოდებლების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანდაცვის (e-health) ანგარიშგების სისტემაში არიან ჩართული (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 93%; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: ელექტრონული ჯანდაცვის ნაციონალური სტრატეგიისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის არარსებობა; ელექტრონული ჯანდაცვის სისტემის პოლიტიკის განხორციელების და IT სერვისების მართვის პოტენციალი გაძლიერების საჭიროება; ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურობის შესაფასებელი ანალიტიკური ინსტრუმენტების სიმწირე.

ელექტრონული ჯანდაცვის სისტემა გულისხმობს ჯანდაცვასთან დაკავშირებული ინფორმაციის, რესურსების და სერვისების მიწოდებას ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით და საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ჯანდაცვის მიზნებისთვის გამოყენებას. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ევროპის რეგიონში 30 წევრ სახელმწიფოს შემუშავებული აქვს ელექტრონული ჯანდაცვის ნაციონალური პოლიტიკა ან სტრატეგია, აქედან 27 სახელმწიფოს პოლიტიკა ან სტრატეგია საყოველთაო ჯანდაცვით დაფარვის ამოცანებს ან ძირითად ელემენტებს მოიცავს⁵⁹. საქართველო რეგიონში არსებული ერთ-ერთია იმ რამდენიმე ქვეყანას შორის, რომელიც ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის არქიტექტურულ მოდელს ოფიციალურად განსაზღვრავს. თუმცა, საზოგადოებრივ ჯანდაცვასთან დაკავშირებულ ეროვნულ კანონმდებლობაში ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის (e-Health) ოფიციალური განმარტება დასაზუსტებელია. საქართველო გეგმავს ნაციონალური ელექტრონული ჯანდაცვის სამოქმედო გეგმის შემუშავებას, რომლებიც თანხვედრაში იქნება ევროკავშირის შესაბამისი პოლიტიკის მიმართულებებთან.

ელექტრონულ ჯანდაცვასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა არეგულირებს სისტემის ფუნქციონირებას და მოიცავს მის ძირითად ასპექტებს, როგორიცაა კონფიდენციალურობა, პირადი ინფორმაციის დაცვა, მონაცემთა ხარისხი, სტანდარტები, ურთიერთთავსებადობა, ინფორმაციაზე წვდომა, მონაცემთა მფლობელობა და სხვ. საქართველოში გაძლიერდება ელექტრონული ჯანდაცვის საკანონმდებლო და მეთოდოლოგიური ჩარჩო, რომელიც მიუსადაგებს დარგის მიზნებს საინფორმაციო ტექნოლოგიების მხრივ არსებულ მიზნებს, რათა უზრუნველყოფილ იქნას ელექტრონული ჯანდაცვის და ციფრული გადაწყვეტების ეფექტური განხორციელება, ურთიერთთავსებადობის პლატფორმის შემუშავების ხელშეწყობა, და ელექტრონული ჯანდაცვის ფარგლებში დარგთაშორისი და ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობა.

პერსონალური ინფორმაციის დაცვა ადამიანის უფლებაა. საქართველო პაციენტთა პერსონალური მონაცემების დაცვას „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონთან და ჯანდაცვის სფეროში საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებთან ერთად, ნაციონალური კიბერუსაფრთხოების კანონმდებლობის მეშვეობით უზრუნველყოფს, რომელიც ევროკავშირის დირექტივებთან - მონაცემთა დაცვის ზოგად რეგულაციასთან (დირექტივა 2016/679) და ელექტრონული კომუნიკაციების კონფიდენციალურობის დაცვასთან (დირექტივა 2002/58/EC) იქნება შესაბამისობაში. გარდა ამისა, მოხდება კიბერუსაფრთხოების შესახებ ნაციონალური კანონმდებლობის რეგულარულად გადახედვა, რათა არ მოხდეს ტექნოლოგიურ განვითარებას ჩამორჩენა.

ასევე გადაიდგმება ნაბიჯები საინფორმაციო ტექნოლოგიების სერვისის მართვის პროცესების გასაუმჯობესებლად, რაც საინფორმაციო ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვის საუკეთესო პრაქტიკის გამოყენებით, პროგრამული უზრუნველყოფის ტექნოლოგიური, არქიტექტურული, სატესტო და განთავსების სტანდარტებისა და პრაქტიკის შემუშავებით, პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტის მართვის მეთოდოლოგიის შემოღებით და მუდმივი გაუმჯობესების პროცესის დანერგვით მოხდება.

საჯარო სექტორში დასაქმებულების/საჯარო მოხელეების მიერ ციფრული ტექნოლოგიების და ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის კარგად ცოდნა მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემებისა და მათი ეფექტურად გამოყენების გაუმჯობესებისთვის. შესაბამისად, მოხდება ახლადდაფუძნებული ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტოს გაძლიერება. გაუმჯობესდება მისი პოტენციალი, რათა სააგენტომ შეძლოს ელექტრონული ჯანდაცვის ფუნქციების ურთიერთთავსებადი ერთიანი პლატფორმის უზრუნველყოფა.

პოლიტიკის განხორციელება და გადაწყვეტილებების მიღება ჯანდაცვის ანალიტიკას საჭიროებს, რომლის ფარგლებშიც ხდება მონაცემების ტრანსფორმირება ცოდნისა და მტკიცებულებების გენერირებისთვის. ჯანდაცვის ანალიტიკაში ხშირად გამოყენებული ე.წ. დიდი მონაცემები (კომპლექსური მონაცემთა კრებული) მონაცემთა ანალიზის მოწინავე მეთოდების გამოყენებას საჭიროებს. ჯანდაცვის ანალიტიკა და დიდი მონაცემების გამოყენება სექტორს შესაძლებლობას მისცემს მოსახლეობისთვის უზრუნველყოს მაღალი ხარისხის სამკურნალო მომსახურება, გააძლიეროს მონაცემთა შეგროვების შესაძლებლობა უკეთესი პოლიტიკის დაგეგმვისთვის და საგრძნობლად შეამციროს ჯანდაცვის ხარჯები. აქედან გამომდინარე, დაინერგება და განვითარდება თანამედროვე ტექნოლოგიები და მიდგომები, ჯანდაცვის ინფორმაციისა და დიდი მონაცემების ეფექტური ანალიზის უზრუნველსაყოფად.

ჯანდაცვის სექტორში გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფა ჯანდაცვის პროგრამების/სტრატეგიების მონიტორინგითა და შეფასებით ხდება. თუმცა, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ევროპის რეგიონში სულ რამდენიმე ქვეყანაა, რომელმაც მონიტორინგისა და შეფასების სისტემური მიდგომები დაინერგა ხარისხიანი მონაცემების, კვლევისა და გამოცდილების საფუძველზე. საქართველო გეგმავს ანალიტიკური ელექტრონული ინსტრუმენტების შემუშავებასა და გაძლიერებას ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურობის შესაფასებლად და შესაბამისი ანალიტიკური ანგარიშების მოსამზადებლად.

ამოცანა 5.2. ელექტრონული ჯანმრთელობის (e-Health) სისტემის არქიტექტურისა და სერვისების გაძლიერება, მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემის და ხარისხის გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.2.1. სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებსაც გააჩნიათ „პაციენტების მოკლე ისტორია“ (Patient Summary), ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები, ელექტრონული რეცეპტები და რომლებიც დაკავშირებული არიან ერთიან ელექტრონულ პლატფორმასთან (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი 82%; 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის არქიტექტურის და სერვისის გაუმჯობესების საჭიროება; ჯანდაცვის მონაცემების (მათ შორის სამედიცინო ჩანაწერების და ნაციონალური რეგისტრების) ერთიანი რეპოზიტორიუმის არარსებობა; ჯანდაცვის ელექტრონული გადაწყვეტების (e-health solutions) დაბალი უტილიზაცია (მაგ. ელექტრონული რეცეპტები)

ჯანდაცვის სერვისების გაუმჯობესება საინფორმაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით საჭიროებს ციფრული არქიტექტურის და მონაცემთა გაცვლის სისტემების განვითარებას. შესაბამისად, სამინისტრო გეგმავს ელექტრონული ჯანდაცვის არქიტექტურისა და სერვისების გაძლიერებას, რაც ციფრული ინფრასტრუქტურის განახლებისთვის ინვესტიციების გამოყოფას მოითხოვს. პროცესი მნიშვნელოვანია და ურბანული და სოფლის ტიპის დასახლებებს შორის თანაბარი შესაძლებლობების ჩამოყალიბებას და არსებული უთანასწორობის აღმოფხვრას შეუწყობს ხელს.

საინფორმაციო ტექნოლოგიების მხრივ არსებული პოტენციალის გაუმჯობესების ერთ-ერთ გზად გამიზნულია სერვერების გაძლიერება, რის შედეგადაც შესაძლებელი იქნება მზადყოფნის მაღალი ხარისხის მქონე, კრიტიკული ინფრასტრუქტურის ოპერირება. ამასთან, პოტენციალის ზრდას მუდმივი მონიტორინგის მიზნით საოპერაციო ცენტრის შექმნაც შეუწყობს ხელს.

სამინისტრო ასევე ქმნის ელექტრონული ჯანდაცვის ერთიან პლატფორმას, რომელიც ელექტრონული ჯანდაცვის ძირითად სერვისებს აერთიანებს პაციენტებთან დაკავშირებული სამედიცინო მონაცემების (მაგალითად „პაციენტების მოკლე ისტორია“ (Patient Summary), ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები, ელექტრონული რეცეპტები და ა.შ) მართვისა და გაცვლის მიზნით და შესაბამისობაშია ევროკავშირის სტანდარტებთან. არქიტექტურა, სტანდარტები, თანხმობა, წვდომის მართვა და პაციენტთა როლი ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების (Electronic Health Records - EHR) ძირითად ასპექტებს წარმოადგენს. ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების სისტემა პაციენტების დიაგნოსტირებისა და მკურნალობის დროულად და სრულყოფილად დოკუმენტირების შესაძლებლობას იძლევა და ხელს უწყობს საყოველთაო ჯანდაცვის იმპლემენტაციას. ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების სისტემების განვითარება ელექტრონული ჯანდაცვის სტრატეგიის ჩარჩოს ფარგლებში გრძელდება და თანხვედრაშია ეროვნულ კანონმდებლობასთან.

უკანასკნელ წლებში მნიშვნელოვანი წინსვლა აღინიშნა სხვადასხვა სპეციფიური რეგისტრებისა და ელექტრონული რეცეპტის დანერგვის კუთხით. თუმცა, ელექტრონული მონაცემების გაცვლის სისტემა და მონაცემთა ხარისხი შემდგომ გაუმჯობესებას საჭიროებს. შესაბამისად, სტრატეგიით განსაზღვრულ ვადაში მოხდება ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემების, რეგისტრების შემდგომი გაძლიერება და გაფართოება. ამასთან, მჭიდრო კავშირები დამყარდება და შენარჩუნდება ნაციონალურ რეგისტრებსა და სახელმწიფო ადმინისტრირების სხვა ელექტრონულ სისტემებს შორის (მაგ. სამოქალაქო რეესტრი). ასევე მოხდება ელექტრონული რეცეპტების სისტემის შემდგომი გაფართოება, კონკრეტულ მედიკამენტებთან დაკავშირებული გაფრთხილების საშუალებების სისტემაში ინტეგრირება. ელექტრონული რეცეპტების გაფართოვება მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციაზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის შესაძლებლობებს გააძლიერებს.

გარდა ამისა, მონაცემების უსაფრთხოება გაძლიერდება შესაბამისი სტანდარტების დანერგვით; კიბერუსაფრთხოების მოქნილობის გაზრდით; „უსაფრთხო პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავების სიცოცხლის ციკლის“ (Secure Software Development Lifecycle) პრინციპების განხორციელებით.

ამოცანა 5.3. ჯანდაცვის ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.3.1. სოფლად პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანმრთელობის ციფრულ ტექნოლოგიებს ყოველდღიურ, რუტინულ საქმიანობაში იყენებენ (2020 წლის საბაზისო მაჩვენებელი: 6.5% (50 პირველადი ჯანდაცვის ცენტრი); 2030 წლის სამიზნე მაჩვენებელი: 100%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის სფეროში მობილური და ციფრული ტექნოლოგიების შეზღუდული გამოყენება

ტელემედიცინა ჯანდაცვის სერვისების მისაწოდებლად საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებას გულისხმობს, როდესაც პაციენტები და სერვისების მიმწოდებლები დისტანციურად უკავშირდებიან ერთმანეთს. თუმცა, ტელემედიცინა გაცილებით მეტ შესაძლებლობებს იძლევა, მისი მეშვეობით არა მხოლოდ სერვისის, არამედ ჯანდაცვასთან დაკავშირებული განათლების, კვლევისა და შეფასების განხორციელებაც არის შესაძლებელი.

ტელემედიცინამ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების პრევენციის კუთხით. მან ხელი შეუწყო ფიზიკურ დისტანცირებას და დაავადების დისტანციურ მართვას პირველადი ჯანდაცვის დონეზე.

ტელემედიცინის პლატფორმები ინფექციური დაავადებების ეპიდაფეთქებების მართვისთვის იდეალურია. თუმცა მათი გამოყენებით, გარკვეულ შემთხვევებში, სამედიცინო პერსონალი პაციენტებთან დისტანციური კომუნიკაციით განსაზღვრავს, რა შემთხვევაშია შესაძლებელი პაციენტის მდგომარეობის მართვა დისტანციურად და როდის საჭიროებს ის სამედიცინო დაწესებულებაში ვიზიტს. სამინისტრომ უკვე გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის მიმართულებით. სოფლად 50 ამბულატორია უკვე აღჭურვილია ციფრული აპარატურით. ევროკავშირის ფინანსური დახმარებით და გაეროს ერთიანი პროექტის მეშვეობით იგეგემა სოფლად ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვის გაფართოვება.

მობილურ სამედიცინო სერვისებსა (m-Health) და სამედიცინო აპლიკაციებს ჯანდაცვასთან დაკავშირებული ინფორმაციისა და სერვისების შემუშავების და მიწოდების კუთხით ასევე დიდი პოტენციალი გააჩნიათ. უკვე მუშაობს ვაქცინაციასთან, ანტენატალურ მეთვალყურეობასთან და კიდევ სხვა სერვისებთან დაკავშირებული მობილური სამედიცინო სერვისები. ამ სერვისებისა და აპლიკაციების წარმატებით განხორციელებისთვის დაგეგმილია მობილურ სამედიცინო სერვისებთან დაკავშირებული პოლიტიკის და კანონმდებლობის გაძლიერება, სათანადოდ მომზადებული პერსონალის, ტექნიკური მხარდაჭერის და კოორდინაციის გაუმჯობესება.

ქვეყანაში ტელემედიცინის გასაუმჯობესებლად დაგეგმილია კოორდინირებული ნაბიჯების გადადგმა და ერთიანი ხედვის შემუშავება. მნიშვნელოვანი ძალისხმევა იქნება მიმართული სოფლის და ურბანული ტიპის დასახლებებს და ასევე მოსახლეობის სხვა დემოგრაფიულ-სოციალურ ქვეჯგუფებს (მ.შ იძულებით გადაადგილებული პირები, ეთნიკური უმცირესობები, სოციალურად დაუცველი პირები) შორის ელექტრონული ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომის არსებული უთანასწორობის შესამცირებლად.

მსოფლიო ბანკის ტექნიკური მხარდაჭერით მოხდება ელექტრონული ჯანდაცვის სტრატეგიის შემუშავება მხარდამჭერი გარემოს დასანერგად, ფისკალური გადაწყვეტილებების მისაღებად ინფრასტრუქტურისა და დაფინანსების მხრივ არსებული გამოწვევების გადასალახად. დაბოლოს, მოხდება სამედიცინო პერსონალის კომპეტენციების გაზრდა და მათი გადამზადება არა მხოლოდ კლინიკური, არამედ კომპიუტერული უნარ-ჩვევების გაღრმავების მიზნით.

ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული 3-წლიანი ინიციატივის: „საქართველოში COVID-19-ის გავრცელების ზემოქმედების მინიმუმამდე შემცირება ტელემედიცინისა და ციფრული ჯანმრთელობის გადაწყვეტილებების მეშვეობით⁶⁰“ ფარგლებში, ჯანმო, გაეროს ბავშვთა ფონდი (UNICEF), გაეროს საპროექტო სერვისების ოფისი (UNOPS) და გაეროს მოსახლეობის ფონდი (UNFPA) მუშაობენ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან ქვეყანაში ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით.

ჯანდაცვის სერვისების გასაუმჯობესებლად, დამატებითი ძალისხმევა იქნება მიმართული ტელემედიცინის, მობილური და ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის სხვა აპლიკაციების შემდგომ განვითარებაზე და განხორციელებაზე. ასევე მოხდება ჯანდაცვის ელექტრონული სისტემის ინფრასტრუქტურის გაფართოვება, ხოლო სამედიცინო პერსონალი, ქვეყნის მასშტაბით, საკმარისი რაოდენობის ციფრული აღჭურვილობით იქნება მომარაგებული.

საქართველო აქტიურად იმუშავებს სამედიცინო პერსონალის ციფრული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული ჯანდაცვის მხრივ პოტენციალის გაზრდაზე, რაც მათზე მორგებული სასწავლო პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების მეშვეობით მოხდება.

ტელემედიცინასა და მობილურ აპლიკაციებთან ერთად, ასევე მოხდება სოციალური მედიის გამოყენება სამედიცინო პერსონალის, ჯანდაცვის ორგანიზაციებისა და სამედიცინო ასოციაციების მიერ სერვისების მიწოდების, ე.წ სამედიცინო ქსელური კავშირების, განათლებისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის პოპულარიზაციისთვის.

ციფრულ ტექნოლოგიებსა და ტელემედიცინას მზარდი როლი აქვს გადაუდებელი მდგომარეობების მართვისას, და იძლევა ტრიაჟის, მკურნალობის და მოვლის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესების შესაძლებლობას, განსაკუთრებით მცირე რესურსების მქონე რეგიონებში. კოვიდ-19-ის პანდემიისას სამინისტრომ აქტიურად დაიწყო ტელემედიცინისა და ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენება შემთხვევების ტრიაჟისა და მართვისთვის. პროცესი კიდევ უფრო გაუმჯობესდება და გადაუდებელი მდგომარეობების მართვის კუთხით მოხდება ციფრული მოდულების შემუშავება და შემდგომი აქტიური გამოყენება ელექტრონული ჯანდაცვის პლატფორმის ფარგლებში.

3.7 მიზანი 6: ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება

გავლენის ინდიკატორი 6.1. სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას (საბაზისო 2020: 73.4; სამიზნე 2030: 78)

გავლენის ინდიკატორი 6.2. დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 100 000 ცოცხალშობილზე (საბაზისო 2020: 28.9; სამიზნე 2030: 12)

გავლენის ინდიკატორი 6.3. ნეონატალური სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე (საბაზისო 2020: 5.2; სამიზნე 2030: <5.0)

გავლენის ინდიკატორი 6.4. 5 წლამდე ასაკის ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე (საბაზისო 2020: 9.4; სამიზნე 2030: 6)

გავლენის ინდიკატორი 6.5. სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც ახორციელებენ წყლის, სანიტარული და ჰიგიენის (WASH), ნარჩენების მართვისა და გარემოს დასუფთავების საბაზისო სერვისებს (საბაზისო 2019: 46%; სამიზნე 2030: 90%)

3.7.1 მიმოხილვა

სამედიცინო მომსახურების სისტემა ხელს უწყობს სიცოცხლის ხარისხის გაუმჯობესებას ავადობისა და სიკვდილიანობის შემცირებით, ფუნქციონირების გაუმჯობესებით, ხარისხიანი და ეფექტური პირველადი და სპეციალიზებული სამედიცინო სერვისების მიწოდების გზით. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა და ჯანმრთელობის ხელშეწყობა ასევე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენენ მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. მაღალი ხარისხის მომსახურების მიღწევისა და სამედიცინო შედეგების გაუმჯობესებისათვის აუცილებელია ჯანდაცვის მდგრადი სისტემა, რომელიც ფარავს მოსახლეობის საჭიროებებს, ფოკუსირებულია ადამიანებზე და იყენებს მეცნიერების უახლეს მიღწევებს. ამგვარად, ხელმისაწვდომი, ეფექტიანი, ეფექტური, თანასწორი და ხარისხიანი პირველადი და სპეციალიზებული ჯანდაცვის სერვისები აუცილებელია მოსახლეობის ჯანმრთელობის უზრუნველსაყოფად.

კოვიდ-19 პანდემიამ კიდევ უფრო გამოკვეთა მომხმარებლამდე სერვისების მიტანის მნიშვნელობა, თითოეულ ინდივიდზე მორგებული და მასზე ფოკუსირებული (არა მხოლოდ პაციენტზე ფოკუსირებული) მიდგომების დანერგვით, განსაკუთრებით პირველადი ჯანდაცვის დონეზე. პირველადი ჯანდაცვა სამედიცინო სერვისების ფუნდამენტს წარმოადგენს და მისი გამართული მოდელის მისაღწევად რამდენიმე ფაქტორია მნიშვნელოვანი: პირველადი ჯანდაცვის საფუძველის გაძლიერება ოჯახის ექიმებისა და ექთნების კომპეტენციებისა და პრესტიჟის გაზრდით; პირველადი ჯანდაცვის სერვისების გაფართოება, მულტიდისციპლინარული გუნდების მეშვეობით, რომლებიც ფსიქოსოციალურ მიდგომებს გამოიყენებენ სერვისების მიწოდების ბიოსამედიცინო მოდელთან ერთად; ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ინტეგრირება და ჯანმრთელობის სოციალური დეტერმინანტების უკეთ გაანალიზება და გათვალისწინება; პირველადი ჯანდაცვის ალტერნატიული სერვისების მიწოდების მექანიზმების შექმნა და ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით პრიორიტიზაცია მომხმარებლამდე სერვისების უკეთ მისატანად; ციფრული ტექნოლოგიებისა და მომსახურების მიწოდების ინოვაციური მეთოდების გამოყენებით (როგორიცაა მობილური გუნდები), სოფლად და ძნელად მისადგომ დასახლებებში მოსახლეობის ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად.

რაც შეეხება თანამშრომლობას პირველად ჯანდაცვასა და სპეციალიზებულ მომსახურებას შორის, რეკომენდებულია ინტეგრირებული და ქსელური მიდგომის გამოყენება, მომსახურების ერთობლივი “გზამკვლევის“ (pathways) უზრუნველსაყოფად. აღნიშნული მიდგომებით შესაძლებელია მომსახურებათა უფრო ფართო სპექტრის და უწყვეტად მიწოდება ფუნდამენტური პრინციპის დაცვით: „სწორი სერვისი, სწორ დროს და სწორი პროფესიონალისგან“ ისე, რომ „არავინ დარჩეს მომსახურების მიღმა“.

ძლიერი და ხარისხიანი სამედიცინო სერვისები ძირითადი წინაპირობაა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG 3) მისაღწევად. საქართველოში, ჯანდაცვის მომსახურების გაუმჯობესება, ჯანდაცვის კუთხით არსებულ ხარვეზებზე რეაგირება, ხარისხის მინიმალური სტანდარტების შესაბამისი ჯანდაცვის სერვისებისა და ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მთავარი სტრატეგიული აქცენტია მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. სამედიცინო სერვისების გაძლიერების სტრატეგიული მიმართულებები მორგებულ იქნება სამედიცინო სერვისების ძირითად მახასიათებლებთან (სერვისების ორგანიზაცია, რეგულირება, ხელმისაწვდომობა, უტილიზაცია, მოცვა და ხარისხი.) დაკავშირებულ საჭიროებებსა და ხარვეზებზე.

3.7.2 სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 6.1. ჯანდაცვის მომსახურების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.1. კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განახლებული სანებართვო მოთხოვნები მოქმედებს (საბაზისო 2020: 33% (6 კლინიკური მიმართულება); სამიზნე 2030: 100%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.2. კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განსაზღვრულია საწოლფონდის მოთხოვნები (საბაზისო 2020: 16% (3 კლინიკური მიმართულება); სამიზნე 2030: 50%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.3. წლის განმავლობაში ახალი სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლების სამედიცინო ბაზარზე შევიდა „საჭიროების სერტიფიკატის“ საფუძველზე (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 100%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის სერვისების შესაძლებლობების არათანაბარი გადანაწილება; სამედიცინო დაწესებულებების არარაციონალური განაწილება; მონაცემთა სიმწირე სერვისების და დაუკმაყოფილებელი საჭიროებების შესახებ; დაგეგმვის მექანიზმებისა და პროცესების გაუმჯობესების საჭიროება.

სამედიცინო სერვისების რაოდენობის, ხარისხის, უსაფრთხოებისა და განაწილების განსაზღვრისა და კონტროლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფუნდამენტს ჯანდაცვის მომსახურების მძლავრი და ეფექტიანი სამართლებრივი ბაზა წარმოადგენს.

სამედიცინო საქმიანობის ლიცენზიისა და სტაციონარული დაწესებულების ნებართვის გაცემის წესისა და პირობების შესახებ დებულებების დამტკიცების თაობაზე საქართველოს მთავრობის N385 დადგენილების⁶¹ შესაბამისად, სტაციონარულ დაწესებულებებს ვალდებულება აქვთ დააკმაყოფილონ სტაციონარული მომსახურების ძირითადი სანებართვო მოთხოვნები და სანებართვო დანართებით განსაზღვრული პირობები სპეციფიკური კლინიკური სერვისებისათვის. აღსანიშნავია, რომ საქართველოში მოქმედი ძირითადი სანებართვო მოთხოვნები წლების განმავლობაში მინიმალური იყო და სამედიცინო დაწესებულებები მათ მარტივად აკმაყოფილებდა. თუმცა, უკანასკნელ წლებში მოხდა ძირითადი სანებართვო მოთხოვნების ფუნდამენტური გადახედვა და გაძლიერება. ანალოგიურად, გადაიხედება და ცვლილებები შევა სანებართვო დანართების მოთხოვნებში, მოხდება მათი გაძლიერება ყველა კლინიკური მიმართულებით შესაბამის პროფესიულ ასოციაციებთან თანამშრომლობით. შედეგად, ამაღლდება სამედიცინო სერვისების პროვაიდერების სტანდარტები და მოხდება ლიმიტირებული შესაძლებლობების მქონე დაწესებულებების ჯანდაცვის ბაზარზე შესვლის პრევენცია.

ჯანდაცვის სერვისების მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ დაგეგმარებას საკვანძო მნიშვნელობა აქვს როგორც მაღალი ხარისხის, მოსახლეობის საჭიროებებზე მორგებული სერვისების მისაწოდებლად, ასევე სამართლიანი და თანასწორი ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად. ამისათვის შეიქმნება სამედიცინო სერვისების კომპლექსური და რეგულარულად განახლებადი რეესტრი, სადაც ასახულ იქნება უახლესი ინფორმაცია სამედიცინო დაწესებულებების და კლინიკური მიმართულებების მიხედვით საწოლების განაწილების, დატვირთვისა და გეოგრაფიული ადგილმდებარეობების შესახებ. სამედიცინო დაწესებულებებს ექნებათ რეესტრის რეგულარულად განახლების ვალდებულება, რაც უზრუნველყოფს ჰოსპიტლებში საწოლებზე ხელმისაწვდომობის შესახებ ინფორმაციის რეალურ დროში მიღებას. განახლებადი და მაღალი სიზუსტის სამედიცინო სერვისების რეესტრის აუცილებლობა კიდევ ერთხელ გამოიკვეთა კოვიდ-19-ის პანდემიის პერიოდში, როდესაც უაღრესად მნიშვნელოვანი იყო უახლესი ინფორმაცია ინტენსიური თერაპიის საწოლებზე ხელმისაწვდომობის შესახებ, ქმედებების სწორად დაგეგმვისა და გადაწყვეტილების მიღებისთვის.

ჯანდაცვის სერვისებზე თანასწორი ხელმისაწვდომობისა და ჯანდაცვის ეფექტიანი დაგეგმვის უზრუნველსაყოფად, მოხდება სამედიცინო სერვისების საჭიროებების განსაზღვრა გეოგრაფიული ადგილმდებარეობების, კლინიკური მიმართულებების და სხვ. მიხედვით, განსაკუთრებული აქციენტი გაკეთდება მოწყვლადი ჯგუფების (შშმ პირები, ხანდაზმული მოსახლეობა, ეთნიკური უმცირესობები, იგპ და დევნილები, ლგბტქი+ და ა.შ) საჭიროებებზე. საჭიროებების განსაზღვრამდე, პროფესიულ ასოციაციებთან თანამშრომლობით, განხორციელდება ნორმატიული მოთხოვნების შემუშავება კონკრეტულ კლინიკურ მიმართულებებში. მოთხოვნები დაემყარება საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკასა და მტკიცებულებებს, ქვეყნის კონტექსტის გათვალისწინებით და განსაზღვრავს კონკრეტული სერვისებისთვის რეკომენდებულ ნორმებს მოსახლეობაზე გაანგარიშებით (მაგ., ინტენსიური თერაპიის საწოლების რაოდენობა /100 000 მოსახლეზე).

სპეციალობებისა და გეოგრაფიული ადგილმდებარეობების მიხედვით საჭიროებების იდენტიფიცირება და რუქაზე დატანა სამინისტროს შესაძლებლობას მისცემს, დაიცვას თანასწორობის პრინციპი სერვისებთან ხელმისაწვდომობის კუთხით და საჭიროებებზე დაფუძნებული მომსახურების მიწოდებით სხვადასხვა მარეგულირებელი მექანიზმების გამოყენებით. ერთ-ერთ მექანიზმს ე.წ „საჭიროების სერტიფიკატი“ წარმოადგენს. სამინისტრო შეიმუშავებს სამედიცინო ბაზარზე შესვლის კრიტერიუმებს, განსაზღვრული კლინიკური საჭიროებების საფუძველზე, და საჭიროების სერტიფიკატს მიანიჭებს ჯანდაცვის სერვისების პოტენციურ მიმწოდებლებს, რომლებიც დააკმაყოფილებენ შემუშავებულ კრიტერიუმებს. აღნიშნულის შედეგად მოხდება შეზღუდული რესურსის მქონე მცირე ზომის ჯანდაცვის დაწესებულებების არარაციონალური გავრცელების პრევენცია. ამასთან, საჭიროებებზე დაფუძნებული ჯანდაცვის დაგეგმარება ხელს შეუშლის ქვეყნის მასშტაბით სამედიცინო დაწესებულებების არაპროპორციულ და არათანაბარ განაწილებას. საჭიროებების სერტიფიკატი გაიცემა სერტიფიკატის მაძიებელ ჯანდაცვის პროვაიდერზე, რომელიც გეგმავს სერვისის მიწოდებას დეფიციტურ გეოგრაფიულ ადგილებში ან დეფიციტურ კლინიკურ მიმართულებებში. ამავდროულად, სერტიფიკატს ვერ მიიღებენ პროვაიდერები, რომლებსაც სურთ მომსახურების გაწევა კლინიკურ სფეროებსა და გეოგრაფიულ ადგილებში, სადაც სერვისის საჭიროებები უკვე სრულად დაკმაყოფილებულია.

ჯანდაცვის სერვისების დაგეგმვაისთვის ასევე განხორციელდება გრძელვადიანი გენერალური გეგმის (Master Plan) შემუშავება, რომელიც იქნება სამედიცინო სერვისების მიწოდების ოპტიმალური მოდელი, საჭიროებების საფუძვლიან ანალიზზე დაყრდნობით, და მტკიცებულებაზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებებით აღნიშნული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

დადასტურებულია, რომ ჯანდაცვის სერვისების სტრატიფიცირება რეგიონალიზაციის პრინციპების დაცვით და ჯანდაცვის დაწესებულებების ინდივიდუალური შესაძლებლობების გათვალისწინებით წარმოადგენს ეფექტიან ინსტრუმენტს რისკის შესაბამისი სერვისების უზრუნველსაყოფად და ჯანდაცვის გამოსავლების გასაუმჯობესებლად. საქართველოში პერინატალურ სფეროში წარმატებით დაინერგა და განხორციელა რეგიონალიზაციის პრინციპები. ამჟამად მიმდინარეობს ანტენატალური სერვისების რეგიონალიზაციის პროცესი. სამინისტრო წარმატებული მოდელის განვრცობას სხვა კლინიკურ სფეროებშიც გეგმავს.

ამოცანა 6.2. სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სტრატეგიული ჯანდაცვის დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.2.1. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჰოსპიტალური საწოლების (ყველა სახის) ხვედრითი წილი (საბაზისო 2020: 16%; სამიზნე 2030: 30%)

გამოწვევა: დისბალანსი კერძო და სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების რაოდენობას შორის, სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების სიმწირე.

მთავრობა გააძლიერებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სამედიცინო ქსელის ინსტიტუციურ, ინფრასტრუქტურულ და ადამიანურ შესაძლებლობებს, საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის ფარგლებში. ჰოლდინგი შეიქმნა 2020 წელს და ამჟამად აერთიანებს 26 სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებას, ჯამში 1660 საწოლით, რაც საქართველოს მთლიანი საწოლფონდის 16%-ს შეადგენს. ჰოლდინგის შემადგენლობაში შედიან სტრატეგიული მნიშვნელობის ჯანდაცვის დაწესებულებები, როგორიცაა ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი, ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრი, კოვიდ-ის მართვის ცენტრალური ონლაინ კლინიკა, კოვიდ-ის საველე ჰოსპიტალი, ცენტრალური საუნივერსიტეტო კლინიკა, უნივერსალური სამედიცინო ცენტრი, ბავშვთა ინფექციურ დაავადებათა საავადმყოფო, ბათუმის რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფო, რუხის რესპუბლიკური საავადმყოფო, და ა.შ. რუხის რესპუბლიკურ საავადმყოფოს განსაკუთრებული სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს სახელმწიფო დაწესებულებებს შორის, ვინაიდან ის სამედიცინო მომსახურებას უწევს აფხაზეთის ოკუპირებული ტერიტორიების მოსახლეობას. საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის შესაძლებლობების გაზრდა ითვალისწინებს ადამიანური რესურსის გაძლიერებასა და ინფრასტრუქტურისა და აღჭურვილობის გაუმჯობესებას, მაღალხარისხიანი სერვისების მიწოდების უზრუნველსაყოფად, პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვის თანამედროვე ტექნოლოგიების აქტიური დანერგვით. ამასთან, გაღრმავდება საერთაშორისო თანამშრომლობა ჰოლდინგის შესაძლებლობების გაძლიერებისა და მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად. გაძლიერებული სახელმწიფო ჰოლდინგი შექმნის კერძო სექტორის ალტერნატივას სტრატეგიულად მნიშვნელოვან გეოგრაფიულ ტერიტორიებზე ან/და კლინიკურ სფეროებში და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გაზრდილი ჰოსპიტალური საწოლფონდით შეზღუდავს სამედიცინო სერვისების მონოპოლიზაციის რისკებს .

ამოცანა 6.3. სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.3.1. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რეაგირების საშუალო დრო (საშუალო დრო, რომელიც სასწრაფო დახმარების ბრიგადას ესაჭიროება გამოძახების ადგილზე მისასვლელად) (საბაზისო 2020: 30-40 წთ; სამიზნე 2030: 15 წთ)

გამოწვევა: სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რესურსისა და მართვის გაძლიერების საჭიროება; პარამედიკოსების შეზღუდული როლი სასწრაფო დახმარების მომსახურებაში; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამედიცინო პერსონალის კომპეტენციების გაძლიერების საჭიროება.

სასწრაფო სამედიცინო დახმარების დროული და ეფექტიანი სერვისები უმნიშვნელოვანესია სიცოცხლისათვის საშიშ ჯანმრთელობის გადაუდებელ მდგომარეობებზე სათანადო რეაგირების უზრუნველსაყოფად. სტრატეგიით განსაზღვრულ ვადებში გაუმჯობესდება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მუშაობისა და მართვის ეფექტიანობა პაციენტთა კლინიკური საჭიროებების გათვალისწინებით. გაძლიერდება პაციენტთა ტრიაჟის სისტემა, რომლის მეშვეობით უზრუნველყოფილ იქნება ყველაზე მწვავე პაციენტებისთვის დახმარების ყველაზე სწრაფად აღმოჩენა, სამედიცინო პრიორიტეტულობის სადისპეჩერო სისტემის (ProQA) პროგრამული უზრუნველყოფის დანერგვით. აღნიშნული პროგრამის ამოქმედებით, შესაძლებელი გახდება ზარის განმახორციელებლისგან რეალურთან მაქსიმალურად მიახლოებული და ოპტიმალური ინფორმაციის მიღება, სწრაფი რეაგირების საჭიროების მქონე პაციენტების დროული გამოვლენა და ასევე სამედიცინო მიზნების გარეშე განხორციელებული გამოძახების სწრაფი იდენტიფიცირება.

გაძლიერდება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ოპერირების მონიტორინგის სისტემა, რაც ასევე ხელს შეუწყობს სწრაფ და ეფექტურ პასუხს გადაუდებელ სამედიცინო მდგომარეობებზე. დაინერგება 24-საათიანი მუდმივი კონტროლის სისტემა სასწრაფო დახმარების მთლიან პროცესზე (ამჟამად, აღნიშნული სისტემა 9:00 - 18:00 საათს მოიცავს). გაძლიერდება ასევე პაციენტთა უკუკავშირის სისტემა, მათ შორის, პაციენტთა უკუგების ანალიზი და შესაბამისი რეაგირება. გაუმჯობესებული საინფორმაციო სისტემის მეშვეობით, გაიზრდება მუდმივი წვდომა ჰოსპიტალური საწოლების ხელმისაწვდომობის შესახებ განახლებად და ზუსტ ინფორმაციაზე. შემუშავდება პრეკლინიკური გაიდლაინები და პროტოკოლები გავრცელებული გადაუდებელი მდგომარეობების მართვის შესახებ, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ხარისხიანი, მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პირველადი დახმარების მიწოდება და პრეკლინიკური მოვლის სტანდარტიზაცია. სასწრაფო დახმარების ავტომობილების სწრაფი ცვეთის გათვალისწინებით, გაგრძელდება მათი მუდმივი განახლებისა და აღჭურვის პროცესი. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების გაუმჯობესებული მუშაობა ხელს შეუწყობს გადაუდებელ სამედიცინო მდგომარეობებზე პირველადი რეაგირების გაძლიერებას, რაც გაიზომება გამოძახების ადგილზე მისვლის საშუალო დროის შემცირებით და კლინიკური გამოსავალის გაუმჯობესებით.

ამასთან, გაიზრდება სასწრაფო დახმარების ექიმებისა და ექთნების შესაძლებლობები, სასწრაფო დახმარების ბრიგადების უწყვეტი პროფესიული განათლების პროგრამებში რეგულარული მონაწილეობის შედეგად.

სასწრაფო დახმარების მომსახურების ეფექტიანობა გაიზრდება ასევე სასწრაფო დახმარების მომსახურებაში ჩართული პარამედიკოსების გაძლიერებული როლის, კომპეტენციებისა და რაოდენობის შედეგად.

პარამედიკოსები მსოფლიო მასშტაბით მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მომსახურებაში. საქართველოში სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პროცესში პარამედიკოსების ჩართვა უკვე დაიწყო 2020 წლიდან. შესაბამისად, მოხდება მათი როლის, საქმიანობისა და კომპეტენციების შემდგომი გაძლიერება. შემუშავდება პარამედიკოსთა კომპეტენციების ჩარჩო, სადაც მკაფიოდ იქნება განსაზღვრული მათი სერვისების ფარგლები და შესაბამისი კომპეტენციები (ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის ჩათვლით), ხარისხიანი გადაუდებელი სერვისების უზრუნველსაყოფად.

ამასთან, შემუშავდება პარამედიკოსთა პროტოკოლი და სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები (SOPs), სასწრაფო დახმარების გამოძახებაზე რეაგირების მკაფიოდ განსაზღვრული ნაბიჯებით. ეს ხელს შეუწყობს გადაუდებელ სამედიცინო შემთხვევებში პირველადი დახმარების სისწრაფეს, ეფექტიანობას, კოორდინაციასა და სტანდარტიზაციას.

დაბოლოს, დამტკიცდება საგანმანათლებლო პროგრამები პარამედიკოსებისთვის და გაიზრდება სასწრაფო სამედიცინო დახმარებაში ჩართული გადამზადებული პარამედიკოსების რაოდენობა და როლი.

ამოცანა 6.4. პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება მაღალი ხარისხის, ინდივიდზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული მომსახურების უზრუნველყოფით

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.1. პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებში ვიზიტების რაოდენობა/ერთ სულ მოსახლეზე (საბაზისო 2020: 3.7; სამიზნე 2030: 5)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.2. თავიდან აცილებადი ჰოსპიტალიზაციის შემთხვევათა წილი (საბაზისო 2020: 15%; სამიზნე 2030: 5%)

გამოწვევა: ჯანდაცვის სისტემაში პირველადი ჯანდაცვისადმი ნაკლები ნდობა; ძვირადღირებული სპეციალიზებული სერვისების გამოყენების მაღალი მაჩვენებელი.

პირველადი ჯანდაცვა ჯანდაცვის სისტემის ფუნდამენტს წარმოადგენს, რომელიც აყალიბებს ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების საფუძველს და უზრუნველყოფს პაციენტის სამედიცინო სისტემასთან პირველ კონტაქტს, საჭირო სერვისების მიღებასა და მისი ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.

სამინისტროს მიერ პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ფარგლებში განხორციელდება ეფექტიანი ინტერვენციების ჯაჭვი, რათა პირველადი ჯანდაცვა უფრო მიმზიდველი და მოქნილი გახდეს და უზრუნველყოს მაღალი ხარისხის, ეფექტური, უსაფრთხო, დროული და თანასწორი, მოსახლეობის საჭიროებებსა და მოლოდინებზე მორგებული სერვისების მიწოდება.

შემუშავების პროცესშია პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ეტაპობრივი განხორციელების ე.წ „საგზაო რუქა“, რომელიც ითვალისწინებს მნიშვნელოვან ცვლილებებს პირველადი ჯანდაცვის სერვისების პაკეტსა და ანაზღაურების პრინციპებში.

პირველადი ჯანდაცვის განახლებული მოდელი სრულად მორგებული იქნება მოსახლეობის ჯანმრთელობის საჭიროებებსა და მოლოდინებზე. პირველადი ჯანდაცვის დონეზე თითოეული მოქალაქე მიიღებს პრევენციული, სკრინინგის, დიაგნოსტიკური და სამკურნალო სერვისების ფართო სპექტრს ოჯახის ექიმისა და ზოგადი პრაქტიკის ექთნის პროფესიული კომპეტენციების ფარგლებში.

პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების ახალი მოდელის შედეგად, დაიწყება პირველადი ჯანდაცვის სერვისების პაკეტის ეტაპობრივი გაფართოება, რომელიც გულისხმობს საბაზისო პირველადი ჯანდაცვის სერვისებთან ერთად, ისეთ მდგომარეობებს, რომელთა ადრეულ გამოვლენას და მართვას დადებითი ეკონომიკური და ჯანდაცვითი შედეგების მოტანა შეუძლია (კერძოდ, ბავშვთა ასაკის ადრეული განვითარებაზე მეთვალყურეობა, მე-2 ტიპის დიატების მართვა, გულ-სისხლძართვთა დაავადებები და ჰიპერტენზია, ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება, ბრონქული ასთმა და ფსიქიკური ჯანმრთელობა და ა.შ). განისაზღვრება ე.წ. პაციენტის კლინიკური გზა (clinical pathways) და დაზუსტდება პირველადი და ჰოსპიტალური სერვისების მოცულობა ამბულატორიულად სენსიტიური მდგომარეობებისთვის.

ქრონიკული დაავადებების მართვის უზრუნველყოფისთვის, სახელმწიფო უზრუნველყოფს ხელმისაწვდომობას შაქრიანი დიაბეტის, ეპილეფსიის, პარკინსონის, ჰიპერტენზიის და სხვა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების, ბრონქული ასთმის სამკურნალო მედიკამენტებზე. ასევე ანაზღაურდება ამბულატორიულ დონეზე ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების სამართავად გამოყენებული მედიკამენტები.

ცვლილებები შევა პირველადი ჯანდაცვის მარეგულირებელ ჩარჩოში, რომელიც შესაბამისობაში მოვა პირველადი ჯანდაცვის სერვისების შეცვლილ მოდელთან. მთლიანობაში, მარეგულირებელი ჩარჩო ხელს შეუწყობს პირველადი ჯანდაცვის პროვაიდერების „მეკარიბჭის“ როლის გაძლიერებას. შედეგად, შემცირდება ძვირადღირებული სპეციალიზებული სერვისების გამოყენება და გაუმჯობესდება ინტეგრირებული პირველადი ჯანდაცვის სერვისების უტილიზაცია.

საგზაო რუქის წარმატებით განხორციელებისთვის საჭიროა ეფექტიანი მართვა პჯდ სერვისის ახალი პაკეტის და სამედიცინო პერსონალთან დაკავშირებული მოთხოვნების და ფინანსური რესურსების ეფექტიანი ადმინისტრირებისთვის, რათა პჯდ სერვისის მიწოდების მოდელი გახდეს უფრო პროაქტიული, რომელიც აკმაყოფილებს ქვეყნის მოსახლეობის ჯანმრთელობის საჭიროებებს.

2019 წელს, სამინისტრომ წარმატებით დანერგა სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმი პირველადი ჯანდაცვის დონეზე. აღნიშნული მექანიზმი შენარჩუნდება მომავალშიც, რათა ჯანდაცვის სისტემა დაცულ იქნეს ლიმიტირებული შესაძლებლობების მქონე პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებიდან, თუ მათი არსებობა არ არის გამართლებული სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობით.

რეფორმის ფარგლებში სოფლად გაუმჯობესდება პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა, პირველადი ჯანდაცვის ახალი მოდელის მოთხოვნებთან ჰარმონიზაციის მიზნით. გაძლიერდება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების როლი და პასუხისმგებლობები პირველადი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის შექმნასა და შენარჩუნებაში.

სოფლად პირველადი ჯანდაცვის სერვისების უკეთესი კოორდინაციისა და ხარისხის უზრუნველყოფის მიზნით 2022 წლიდან სოფლის ექიმის პროგრამის ადმინისტრირებას მოახდენს სახელმწიფო სამედიცინო ჰოლდინგი და იქნება სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის როგორც ოჯახის ექიმის, ისე დიაგნოსტიკისა და სპეციალისტების კონსულტაციით უზრუნველყოფაზე პასუხისმგებელი.

პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრიორიტეტი ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის დანერგვაა. წარმატებით დაინერგა და კვლავ ეფექტიანად გამოიყენება ტელემედიცინა კოვიდ-19-ის შემთხვევების ტრიაჟისა და დისტანციური მართვისთვის.

ციფრული გადაწყვეტილებები უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს პირველად ჯანდაცვაში. 2022 წლის ბოლომდე ტელემედიცინის სერვისი ამოქმედდება 50 ამბულატორიაში, ხოლო 2025 წლის ბოლომდე კიდევ დამატებით 50 ამბულატორიაში. ეს გაამარტივებს სპეციალისტების სერვისებზე ხელმისაწვდომობას და გააუმჯოსებს მკურნალობის ხარისხს. პროვაიდერსა და მოსახლეობას შორის ინფორმაციის მიმოცვლას, სამედიცინო პერსონალის საქმიანობის მონიტორინგსა და ანაზღაურებას⁶².

ქრონიკული, უკურნებელი დაავადების მქონე პაციენტებისთვის პალიატიური სერვისი არის საბაზისო სერვისი და იკვეთება საჭიროება მისი ინტეგრაციისა პირველადი ჯანდაცვის სერვისებში. სწორედ ახალი სამედიცინო ტექნოლოგიების, ასევე ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების უფრო ფართო გამოყენება (მაგ., ტელემედიცინა და ელექტრონული ჯანმრთელობა და სოციალური მედიაც კი) ხელს შეუწყობს შედარებით მაღალი ხარისხის და ხარჯთ-ეფექტიანი ჯანდაცვის სერვისების მიწოდებას.

ამოცანა 6.5. გადამდები დაავადებებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობების და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.1. აივ-ის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე (საბაზისო 2020: 1.8; სამიზნე 2030: 1.3)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.2. C ჰეპატიტის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე (საბაზისო 2020: 233.1; სამიზნე 2030: 0)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.3. ტუბერკულოზის ინციდენტობის მაჩვენებელი/100 000 მოსახლეზე (საბაზისო 2020: 53; სამიზნე 2030: 15)

გამოწვევა: ეპიდზედამხედველობის შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება, არსებული სისტემის სხვა ელექტრონულ სისტემებთან გაუმჯობესებული ურთიერთთავსებადობისთვის; ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრებში ადამიანური რესურსის ნაკლებობა; გლობალური სტრატეგიით განსაზღვრული დაავადებების ელიმინაციის დაჩქარების საჭიროება; ნოზოკომიური ინფექციების არაოპტიმალური კონტროლი; მაღალი ანტიმიკრობული რეზისტენტობა; სისხლის კომპონენტების, ადამიანის ორგანოების, ორგანოთა ნაწილების, ქსოვილების უსაფრთხოებაზე გაუმჯობესებული კონტროლის საჭიროება.

გადამდები დაავადებები მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის როგორც ინდივიდის ჯანმრთელობას, ასევე გლობალურ უსაფრთხოებას, რაც დადასტურდა კოვიდ-19-ის პანდემიის შემთხვევაში. საქართველომ დღეისთვის ხელშესახებ პროგრესს მიაღწია უმეტესი გადამდები დაავადებებების პრევენციისა და კონტროლის კუთხით, თუმცა, ახლად წარმოქმნილი დაავადებები კვლავ გამოწვევას უქმნის საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას და მოითხოვს არსებული სისტემების/პროგრამების შემდგომ გაძლიერებას.

შესაბამისად, გაძლიერდება ქვეყნის ეპიდზედამხედველობის შესაძლებლობები, რაც ფუნდამენტურად მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეების სწრაფი გამოვლენისა და შეკავებისათვის, დაავადებათა კონტროლის კუთხით მიმდინარე პროგრესის მონიტორინგისთვის. შემუშავდება და განხორციელდება ეპიდზედამხედველობის ელექტრონული ინტეგრირებული სისტემის (EIDSS), ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემის (HMIS) და ლაბორატორიის ინფორმაციის მართვის სისტემის (LIMS) ინტეგრირებისა და ურთიერთთავსებადობის გეგმა, სისტემებს შორის კავშირისა და ინფორმაციის მიმოცვლის შესაძლებლობის უზრუნველსაყოფად. გაიზრდება ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების ტექნიკური შესაძლებლობები მონაცემთა ანალიზსა და რისკების შეფასებაში. გაგრძელდება „ერთიანი ჯანმრთელობის“ პრინციპის განხორციელება, ზოონოზურ და ვექტორით გადამტან დაავადებებზე ზედამხედველობის შენარჩუნებისა და შემდგომი გაუმჯობესებისთვის.

ასევე, განხორციელდება ეფექტიანი ღონისძიებები გლობალური სტრატეგიით განსაზღვრული დაავადებების ელიმინაციის დასაჩქარებლად. კოვიდ-19-ის პანდემიამ გამოწვევა შეუქმნა საბაზისო სერვისების განხორციელებას, მათ შორის იმუნიზაციას.უახლოეს წლებში ძალისხმევა იქნება მიმართული პანდემიამდე არსებული ვაქცინაციით მაღალი მოცვის აღსადგენად. განსაკუთრებული კონტროლი დაწესდება რამდენიმე გეოგრაფიულ ადგილმდებარეობაზე, რომელიც ვაქცინების ათვისების შედარებით დაბალი მაჩვენებლით გამოირჩევა. იმუნიზაციის მაღალი მაჩვენებლის მიღწევა საკვანძოდ მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის დაავადებისაგან თავისუფალი სტატუსის შესანარჩუნებლად პოლიომიელიტის, წითელასა და წითურასთან მიმართებაში. გაძლიერებული იმუნიზაცია ასევე მოიაზრებს საჭიროებისამებრ ახალი ვაქცინების სწრაფად და ეფექტიანად შემოტანასა და დანერგვას.

მალარიისგან თავისუფალი ტერიტორიის სტატუსის შესანარჩუნებლად გაგრძელდება მალარიის პრევენციის პროგრამაზე ძლიერი ზედამხედველობა. დედისაგან ბავშვზე აივ-ის და სიფილისის გადაცემის ელიმინაციისთვის, B ჰეპატიტის გავრცელების პრევენციისთვის, გაძლიერდება კონტროლი ორსული ქალების აივ, სიფილისის, B ჰეპატიტის ტესტირებით მოცვაზე, ასევე გაგრძელდება რისკ-ჯგუფებში B ჰეპატიტზე ვაქცინაცია. C ჰეპატიტის ელიმინაციისთვის გაძლიერდება მოსახლეობის სკრინინგი, მკურნალობის ადრეულ ეტაპზე ინიცირება და შემდგომი გაგრძელება. ცოფით ადამიანთა დაავადების შემთხვევათა ელიმინიციის მისაღწევად უზრუნველყოფილ იქნება ანტირაბიული პოსტექსპოზიციური პროფილაქტიკის საყოველთაო ხელმისაწვდომობა; მიუსაფარი ცხოველების ეფექტიანი ვაქცინაცია; ცოფის შემთხვევებზე ზედამხედველობა „ერთიანი ჯანმრთელობის“ პრინციპით. გაძლიერდება ტუბერკულოზის სკრინინგისა და მკურნალობის პროგრამა, ტუბერკულოზის შემთხვევების ჯერ ისევ მაღალ მაჩვენებელზე და ტუბერკულოზის მულტირეზისტენტულ ფორმებზე რეაგირების მიზნით. გაგრძელდება აივ/შიდსის პროგრამის წარმატებული განხორციელება და აქცენტი გაკეთდება აივ ტესტირებით გაუმჯობესებულ მოცვაზე აივ-ის შემთხვევების დაგვიანებით გამოვლენის პრევენციისათვის.

მედიკამენტისადმი რეზისტენტული პათოგენები კვლავ მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნიან გავრცელებული ინფექციების მართვის შესაძლებლობებს. ანტიმიკრობულ რეზისტენტობას საქართველოში აღრმავებს ანტიბიოტიკების არარაციონალური და არამიზნობრივი გამოყენების პრაქტიკა. 2017 წელს შემუშავდა და დამტკიცდა ანტიმიკრობული რეზისტენტობის საწინააღმდეგო ეროვნული სტრატეგია⁶³. სტრატეგია განახლდება და დაიხვეწება, რაც მოიაზრებს: სტრატეგიის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი მუდმივმოქმედი მონიტორინგის ჯგუფის შექმნას; ანტიბიოტიკების ჭარბი გამოყენების კონტროლისა და ზედამხედველობის გაძლიერებას e-რეცეპტების რეგულარული აუდიტით; ანტიბიოტიკორეზისტენტობაზე ეპიდემიოლოგიური კონტროლის უზრუნველყოფას, მათ შორის, ანტიმიკრობული რეზისტენტობის ეროვნული პროფილის შექმნას; ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის გაძლიერებას; მიკრობიოლოგიური ლაბორატორიების შესაძლებლობების გაძლიერებას; და ანტიბიოტიკების არარაციონალურ გამოყენებასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების კამპანიის შემუშავებასა და განხორციელებას.

შემცირდება სამედიცინო მომსახურებასთან ასოცირებული (ნოზოკომიური) ინფექციები სამედიცინო დაწესებულებებში ინფექციის კონტროლის გაძლიერებით, წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენის (WASH), ნარჩენების მართვისა და გარემოს დასუფთავების გაუმჯობესებით, სამინისტროს მიერ დამტკიცებული მონიტორინგის ინსტრუმენტის გამოყენებით⁶⁴. მონიტორინგის ვიზიტები ყველა სამედიცინო დაწესებულებაში განხორციელდება სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ. სამედიცინო დაწესებულებები, რომლებიც არ დააკმაყოფილებენ დადგენილი ინფექციის პრევენციის მოთხოვნებს, ვერ მიიღებენ მონაწილეობას სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ ჯანდაცვის პროგრამებში. ასევე დაიგეგმება და განხორციელდება კვლევები ანტიმიკრობულ რეზისტენტობასა და ნოზოკომიურ ინფექციებზე, მტკიცებულებების მოპოვების, მტკიცებულებაზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მიღების და შესაბამისი სტრატეგიების შემუშავების მიზნით.

მოხდება უსაფრთხო სისხლის სისტემის გაძლიერება ტრანსფუზიის გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების პრევენციის მიზნით:

• სისხლის და სისხლის კომპონენტების, ადამიანის ორგანოების, ორგანოთა ნაწილების, ქსოვილების და უჯრედების გადანერგვის უსაფრთხოების სტანდარტების შესახებ ახალი კანონმდებლობის შემუშავება და განხორციელება ევროკავშირის კანონმდებლობის, ასოცირების შეთანხმების დირექტივების მოთხოვნებთან შესაბამისად; სტანდარტები მოიცავს ტრანსფუზიული ჯაჭვის ყველა რგოლს (დონორთა სელექცია, სისხლის შეგროვება, ტესტირება, დამუშავება, შენახვა და დისტრიბუცია);

• სისხლის შეგროვების, დამუშავებისა და ტესტირების ცენტრალიზაცია. არსებული ფრაგმენტირებული სისტემისა და ფუნქციების გაერთიანება ერთ ცენტრალიზებულ დაწესებულებაში;

• ანაზღაურებადი დონაციის სისტემიდან სრულად ნებაყოფლობით უანგარო დონაციის სისტემაზე გადასვლა (ნებაყოფლობითი უანგარო დონორები წარმოადგენენ დონორობისთვის ყველაზე უსაფრთხო ჯგუფს, სისხლის გზით გადამდები ინფექციების ყველაზე დაბალი პრევალენტობით).

ამოცანა 6.6. ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების დახვეწა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.1. აკრედიტებული საავადმყოფოების წილი (საბაზისო 2020: 5%; სამიზნე 2030: 50%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.2. 30-დღიანი რეჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელი (საბაზისო 2020: 17%; სამიზნე 2030: 5%)

გამოწვევა: სამედიცინო სერვისების ხარისხის მართვისა და კონტროლის მექანიზმების გაუმჯობესების საჭიროება; სამედიცინო პროვაიდერების არასაკმარისი წახალისების სისტემა და მოტივაცია ხარისხის უზრუნველყოფისა და გაუმჯობესებისთვის.

ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურება გულისხმობს სწორი სერვისის მიწოდებას, სწორ დროს და სწორ ადგილზე. სამედიცინო მომსახურების მაღალი ხარისხის ერთ-ერთი წინაპირობა მომსახურების სტანდარტიზაციაა, რაც უზრუნველყოფს პროვაიდერებს შორის მიწოდებული სერვისების მინიმალურ ვარიაციებს. სტრატეგიით გათვალისწინებულ ვადებში გაგრძელდება პროფესიული ასოციაციების მხარდაჭერა მტკიცებულებაზე დაფუძნებული კლინიკური პროტოკოლების და გაიდლაინების რეგულარული შემუშავების, განახლების, და გავრცელების რუტინული სისტემის შექმნაში, რაც ხელს შეუწყობს სერვისების შემდგომ სტანდარტიზაციას.

დაინერგება/გაძლიერდება ხარისხის კონტროლისა და უზრუნველყოფის მთელი რიგი სახელმწიფო მექანიზმები, მათ შორის, კლინიკური აუდიტის/პათოლოგიურანატომიური კვლევის რუტინული პრაქტიკა, ხარისხის ინდიკატორების ინსტიტუციონალიზაცია, სამედიცინო დაწესებულებების აკრედიტაცია, პაციენტების კმაყოფილების რუტინული შეფასება და ა.შ.

კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების იმპლემენტაციის მონიტორინგი განხორციელდება კლინიკური აუდიტის რუტინული პრაქტიკის დანერგვით (UNFPA-ის მიერ შემუშავებული შიდა აუდიტის ინსტრუმენტი წარმატებით დაინერგა სიცოცხლესთან შეუთავსებელი შემთხვევებისთვის პერინატალური მიმართულებით), რომელსაც გაუძღვებიან შესაბამისი, სამინისტროსთან არსებული პროფესიული საბჭოები. კლინიკური აუდიტის დანერგვა ითვალისწინებს კლინიკური აუდიტის ინსტრუმენტების შემუშავებას, აუდიტის დარგობრივი ექსპერტების ჯგუფის შექმნას, სამედიცინო ისტორიების რეგულარულ შესწავლასა და შეფასებას აუდიტის ინსტრუმენტების გამოყენებით, გაწეულ მომსახურებაში ხარვეზების გამოვლენას, შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავებას, შედეგების გაზიარებასა და მათ შესაბამისად მართვას.

დაინერგება ეროვნული ხარისხის ინდიკატორების სისტემა სხვადასხვა კლინიკური მიმართულებით, რაც ითვალისწინებს ხარისხის ინდიკატორების შერჩევას, მონაცემთა შეგროვებას შერჩეულ ინდიკატორზე, მათ ანალიზს და შედეგების გამოყენებას სამედიცინო სერვისების ხარისხის გაუმჯობესებისა და გადაწყვეტილებების მიღებისათვის. ხარისხის ინდიკატორების შერჩევა მოხდება საერთაშორისო ვალიდაციის მქონე და დამტკიცებული წყაროებიდან, ქვეყნის კონტექსტის გათვალისწინებით, რაც მომსახურების ეფექტიანობისა და ეფექტურობის გაზომვის შესაძლებლობას იძლევა.

გაძლიერდება ასევე ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმები სამედიცინო დაწესებულებების აკრედიტაციის ხელშეწყობით. აკრედიტაციის სტატუსი გათვალისწინებულ იქნება სელექტიური კონტრაქტირების კრიტერიუმებში.

„მოთხოვნაზე დაფუძნებული“ ხარისხის გაუმჯობესება მოხდება ჯანდაცვის დაუკმაყოფილებელი საჭიროებების სისტემატური გაზომვისა და პაციენტთა გამოცდილების/კმაყოფილების პერიოდული შესწავლით და ინფორმაციის რუტინულად შეგროვებით დაწესებულებების დონეზე. ადგილობრივი (სამედიცინო დაწესებულების დონეზე განხორციელებული) და ნაციონალური კვლევების მეშვეობით გამოვლინდება და შეფასდება პაციენტების აღქმა მიწოდებული სერვისების ხარისხთან დაკავშირებით, არსებული ხარვეზები და გასაუმჯობესებელი სფეროები.

დაბოლოს, ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში შემოღებული იქნება „მინიმალური ხელფასის“ სტანდარტი ჯანდაცვის მუშაკების სხვადასხვა დონეებისა და სახეობებისათვის, რაც გულისხმობს მინიმალური ანაზღაურების განსაზღვრას, რის ქვემოთაც დამსაქმებელი არ იქნება უფლებამოსილი შეუმციროს გასამრჯელო სამედიცინო მუშაკს. ღონისძიება ხელს შეუწყობს შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციას სამედიცინო სფეროში, ისევე როგორც გაზრდის სამედიცინო პერსონალის მოტივაციას და შეამცირებს ე.წ „ინტელექტის გადინებას“ სექტორიდან ან/და ქვეყნიდან.

ხარისხის გაუმჯობესების აღწერილი ღონისძიებები განხორციელდება ეტაპობრივად, თავდაპირველად მოხდება სამედიცინო პრაქტიკის მაქსიმალური სტანდარტიზაცია, კლინიკური გაიდლაინებისა და პროტოკოლების ფართო იმპლემენტაციით, შემდეგ - სელექტიური კონტრაქტირების, შედეგებზე დამყარებული ანაზღაურების და ხარისხის ინდიკატორების დანერგვა და ბოლოს, კლინიკური აუდიტისა და აკრედიტაციის იმპლემენტაცია.

ამოცანა 6.7 დედათა და ახალშობილთა და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე/ოჯახის დაგეგმვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობისა და ხარისხის გაუმჯობესება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორები, გამოწვევები და განსახორციელებელი კონკრეტული ქმედებები იხ. საქართველოს დედათა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის ხელშეწყობის 2017-2030 წლების ეროვნულ სტრატეგიასა⁶⁵ და განახლებულ 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმაში.

ამოცანა 6.8 არაგადამდები დაავადებებით გამოწვეული შეზღუდული შესაძლებლობის, ავადობისა და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორები, გამოწვევები და განსახორციელებელი კონკრეტული ქმედებები, იხ. არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული სტრატეგია 2022-2026 წლებისათვის და 2022-2024 წლების სამოქმედო გეგმაში; თამბაქოს კონტროლის ეროვნულ სტრატეგიაში 2021-2025⁶⁶; ფსიქიკური ჯანმრთელობის სტრატეგიაში 2022-2030.

ამოცანა 6.9 კლიმატის ცვლილებით და გარემო ფაქტორებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობის და სიკვდილიანობის პრევენცია

ამოცანის შედეგის ინდიკატორები, გამოწვევები და განსახორციელებელი კონკრეტული ქმედებები იხ. საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების ეროვნულ სამოქმედო გეგმაში⁶⁷.

3.8 მიზანი 7: საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად

გავლენის ინდიკატორი 7.1. ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესების განხორციელების ინდექსი (საბაზისო 2020: 58%; სამიზნე 2030: 65%)

3.8.1 მიმოხილვა

საზოგადოებრივ ჯანდაცვას ერთ-ერთი წამყვანი როლი გააჩნია ჯანდაცვის სისტემის განვითარების და მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საქმეში.

საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემას სათავეში უდგას დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნულ ცენტრი, რომელიც პასუხისმგებელია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კუთხით არსებულ გამოწვევებსა და მოთხოვნაზე ადეკვატური რეაგირების უზრუნველყოფაზე და ინტეგრირებული მიდგომით ახორციელებს ჯანმოს მიერ განსაზღვრულ ესენციურ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის 10 ფუნქციას (EPHO).⁶⁸

ამის მიუხედავად, შესაძლებლობების შემდგომი გაუმჯობესება ორგანიზებული ძალისხმევითა და ყველა დონეზე საბაზისო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სერვისების ხარისხის და მიწოდების გაუმჯობესებით და რისკების სწრაფი და ადეკვატური შეფასებით, მნიშვნელოვანია მოსახლეობის ჯანმრთელობის ახალ საფრთხეებზე მზადყოფნისა და ეფექტური რეაგირებისთვის.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ ევროპის რეგიონისთვის შეიმუშავა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მზადყოფნისა და რეაგირების გაუმჯობესების სამოქმედო გეგმა, რომელშიც ხაზგასმულია მჭიდრო ურთიერთდამოკიდებულების მნიშვნელობა ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებისადმი მზადყოფნას, ჯანდაცვის სისტემების გაძლიერებასა და საბაზისო საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ფუნქციებს შორის. გეგმა შესაბამისობაშია ჯანმრთელობის საერთაშორისო რეგულაციების (IHR) ჩარჩოსა და პრინციპებთან და მიზნად ისახავს მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევაში წვლილის შეტანას, „არავინ დარჩეს მიღმა“ პრინციპის დაცვასა და ეროვნული და რეგიონული შესაძლებლობების გაძლიერებას საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებსა და საგანგებო სიტუაციებზე ეფექტური მზაობის, გამოვლენისა და რეაგირებისთვის.⁶⁹

გლობალური და რეგიონული, მათ შორის, CAREC ჯანდაცვის 2030 სტრატეგიის ფარგლებში, ვალდებულებების აღებით, საქართველო აღიარებს საგანგებო სიტუაციებისადმი მზადყოფნის, გადამდები დაავადებების კონტროლის, ზედამხედველობისა და რეაგირების მნიშვნელობას, და ასახავს ნაკისრ ვალდებულებებს შესაბამის კანონებსა და კანონქვემდებარე აქტებში. ქვეყანას გააჩნია შესაბამისი ადამიანური რესურსი, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მრავალდონიანი და მულტისექტორული შესაძლებლობები და იყენებს ჯანმრთელობის საერთაშორისო რეგულაციების ჩარჩოს ფარგლებში შექმნილ საერთაშორისო კოორდინაციის მექანიზმებს (მ.შ აბრეშუმის დიდი გზის ბიოზედამხედველობის ქსელს (BNSR), CAREC ჯანდაცვის 2030 სტრატეგიის, და ა.შ.) ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად.

მოკლევადიან პერიოდში, მულტისექტორული რეაგირების კოორდინაციისა და გადაწყვეტილებების მიღების გასაძლიერებლად აუცილებელია გამართული და ქმედითი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების ოპერირების ცენტრი (PHEOC) და შემთხვევების მართვის სისტემა (IMS), ისევე, როგორც პანდემიის მზადყოფნის გეგმის გადახედვა, და ჯანმრთელობის უსაფრთხოების ეროვნული სამოქმედო გეგმის შემუშავება. პანდემიიდან გამომდინარე გამოცდილებების გათვალისწინებით, ასევე მნიშვნელოვანია შემუშავდეს და დამტკიცდეს ქვეყნის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთიანი სტრატეგია.

შედარებით გრძელვადიან პერიოდში საჭიროა ჯანმრთელობის საერთაშორისო რეგულაციების კოორდინაციის, კომუნიკაციის და ადვოკატირების, აგრეთვე ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებისთვის მზადყოფნის კანონმდებლობისა და დაფინანსების სისტემების გაძლიერება.  ასევე შემდგომ გაძლიერებას საჭიროებს ე.წ “ყველა საფრთხის” (all-hazard approach) მიდგომა საგანგებო სიტუაციებისადმი მზადყოფნისთვის, ისევე, როგორც „ერთიანი ჯანმრთელობის“ პრინციპების შემდგომი დაცვა.

მიუხედავად განვითარებული ეროვნული ლაბორატორიული ქსელისა, შემდგომ გაძლიერებას საჭიროებს ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმები ცალკეული ლაბორატორიული სერვისის პროვაიდერებისთვის. ანალოგიურად, აუცილებელია დამატებითი ძალისხმევა ეპიდზედამხედველობის, ადრეული გაფრთხილებისა და რეაგირების სისტემების შესაძლებლობების გასაუმჯობესებლად. მნიშვნელოვანია მუშაობის გაგრძელება სამედიცინო კონტრზომების გასაძლიერებლადაც, მათ შორის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო ვითარების დროს სამედიცინო რეაგირების აქტივაციისა და კოორდინაციის, შემთხვევების მართვისა და საგანგებო რეაგირების სამედიცინო გუნდების შექმნის კუთხით.

და ბოლოს, კოვიდ-19-ის პანდემიის მსოფლიო გამოცდილებამ მკაფიოდ დაადასტურა ვაქცინაციის საკვანძო როლი კოვიდ-19-თან დაკავშირებული ავადობის, ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილიანობის შესამცირებლად, ქვეყნების ჩვეული ცხოვრების და ეკონომიკური სტაბილურობის აღსადგენად. მიუხედავად იმისა, რომ კოვიდ-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინის პირველი დოზები საქართველოში უკვე 2021 წლის მარტში შემოვიდა, და ვაქცინების ფართო სპექტრი (Pfizer, Sinopharm, Sinovac, AstraZeneca) ხელმისაწვდომი გახდა ყველასთვის. 2022 წლის თებერვლის მდგომარეობით, აცრილია სამიზნე მოსახლეობის დაახლოებით 33%. იმუნიზაციის დაბალი მაჩვენებელი მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის მოსახლეობის ჯანმრთელობას და ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებას. შესაბამისად, სახელმწიფოს ძალისხმევა მიმართული იქნება ვაქცინაციის პროგრამის შემდგომი გაფართოვების და აქტიური განვითარებისკენ, რაც მოიცავს: საკომუნიკაციო კამპანიის გაძლიერებას, რათა გაღრმავდეს საზოგადოების ნდობა ვაქცინის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობისადმი, შემცირდეს დეზინფორმაციის და მცდარი შეხედულებების გავლენა ვაქცინაციასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებებზე; ვაქცინაზე მარტივი და თანაბარი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას ვაქცინაციის ცენტრების ფართო ქსელის შენარჩუნებით და მობილური პუნქტების შექმნით სერვისის ადგილზე მისაწოდებლად; მძლავრი ლოჯისტიკური სისტემის მეშვეობით ვაქცინების მარაგის უზრუნველყოფასა და გავრცელებას; ვაქცინაციის წახალისების სხვადასხვა მექანიზმების ამოქმედებას; ვაქცინაციის პროცესის მკაცრ მონიტორინგს და ა.შ.

3.8.2. სტრატეგიული ამოცანები

ამოცანა 7.1. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მზადყოფნისა და რეაგირების მიმართულებით მართვის გაძლიერება

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.1.1. საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნასა და რეაგირების ერთობლივი გარე შეფასების (JEE) შესრულებული რეკომენდაციების წილი (საბაზისო 2020: 60%; სამიზნე 2030: 75%)

გამოწვევა: საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირებისთვის მართვისა და დარგთაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერების საჭიროება.

ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების პოტენციალის გრძელვადიანი მდგრადობის უზრუნველსაყოფად, სამინისტრო გეგმავს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების მართვის პროგრამის შემუშავებას, რომელიც შესაბამისობაში იქნება ჯანმრთელობის საერთაშორისო რეგულაციებთან.

ამასთან, გაძლიერდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო ოპერაციების ცენტრის (PHEOC) შესაძლებლობები ჯანმო-ს ერთობლივი გარე შეფასების (JEE) შედეგად მომზადებული რეკომენდაციების შესაბამისად და ასევე CAREC რეგიონალური კოოპერაციის ფარგლებში. აქცენტი გაკეთდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო ოპერაციების ცენტრების რეგიონული ქსელის გაძლიერებაზე. ცენტრში იფუნქციონირებს გადამზადებული, მოქმედი, მულტისექტორული სწრაფი რეაგირების გუნდები, და საგანგებო ოპერაციების ცენტრის მომზადებული თანამშრომლები, რომელთაც შეუძლიათ კოორდინირებული საგანგებო რეაგირების გააქტიურება. ასევე მოხდება რეაგირების სისტემებისა და რესურსის უწყვეტი მონიტორინგი, გავარჯიშება ძირითადი შესაძლებლობების გაძლიერებისთვის (მაგ., სიმულაციური სავარჯიშოები).

შენარჩუნდება და გაძლიერდება შესაძლებლობები საერთაშორისო აეროპორტებსა და პორტებში და სახმელეთო საზღვრის კვეთის ადგილებში (CAREC რეგიონალური კოოპერაციის ფარგლებში) რისკებზე სწრაფი და ქმედითი რეაგირებისთვის. პოტენციური საფრთხეები განსაკუთრებულად გამოკვეთილია ქვეყანაში საზღვრის გადაკვეთის, შესვლის პუნქტებში, სადაც დაავადებების საერთაშორისო გავრცელების თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია ეფექტური პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება.

შემუშავდება მულტისექტორული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების გეგმა ქვეყანაში შესვლის პუნქტებისთვის და მოხდება მისი ინტეგრირება თითოეული პორტის/აეროპორტის საგანგებო გეგმაში, შეთანხმებული და უნიფიცირებული სტანდარტული ოპერაციული პროცედურების უზრუნველსაყოფად.

დარგთაშორისი თანამშრომლობა უაღრესად მნიშვნელოვანია საგანგებო სიტუაციაზე ეფექტიანი და კოორდინირებული რეაგირებისათვის, რაც შესაბამისი სამინისტროების/უწყებებისთვის ერთობლივ პასუხისმგებლობას წარმოადგენს. შესაბამისად, გაძლიერდება დარგთაშორისი თანამშრომლობა, განხორციელდება მულტისექტორული ტრენინგები რისკების ერთობლივი შეფასების და მათზე რეაგირების თემებზე, შემუშავდება და განხორციელდება დარგთაშორისი სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები.

საგანგებო ვითარებებზე ეფექტური და დროული რეაგირებისათვის ასევე აუცილებელია დაფინანსების ეფექტიანი მექანიზმების არსებობა. კოვიდ-19-ზე რეაგირების პერიოდში, მთავრობამ მაქსიმალური მობილიზება მოახდინა როგორც ადგილობრივი, ეროვნული ფინანსური რესურსების, ასევე მნიშვნელოვანი დახმარება მიიღო საერთაშორისო პარტნიორებისგან. მომავალში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისის წარმატებული მართვის მიზნით ქვეყანა შექმნის ოპერაციულ პროცედურებს დაფინანსების ეფექტური კოორდინაციისა და, საჭიროებისამებრ, საერთაშორისო დონორების დახმარების მობილიზებისთვის.

ამოცანა 7.2. ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.2.1. შემთხვევათა შეტყობინებების წილი, რომელიც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სისტემაში შესულია დადასტურებიდან 24 საათის განმავლობაში (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: >90%)

გამოწვევა: მიმდინარე ზედამხედველობის სისტემის გაძლიერების საჭიროება; რეგიონებში ადამიანური რესურსების შესაძლებლობების სიმწირე.

საქართველოს კარგად განვითარებული ეპიდზედამხედველობის სისტემა აქვს, რომელიც ეპიდ-შემთხვევების დროულად გამოვლენის, შეფასებისა და ანალიზის შესაძლებლობას იძლევა, რაც მნიშვნელოვანია ეპიდაფეთქებებისა და სხვა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკების შესახებ ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღებისა და შეტყობინების უზრუნველსაყოფად. არსებული მიღწევების და ბოლო წლების განმავლობაში ეპიდზედამხედველობის სისტემის გასაძლიერებლად მნიშვნელოვანი ინვესტიციების მიუხედავად, ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება სისტემის შემდგომი ზრდისა და განვითარების ხელშესაწყობად და არსებული და ახლად-წარმოქმნილი გამოწვევების საპასუხოდ. გაძლიერდება განგაშის და ადრეული გაფრთხილების სისტემა საქართველოს ყველა რეგიონში და მათ შორის საზღვრის კვეთის წერტილებში (მათ შორის CAREC რეგიონული თანამშრომლობის ფარგლებში), ახალი შემთხვევების დროულად გამოვლენისა და მათზე სათანადო რეაგირების მიზნით.

ასევე გაფართოვდება სენტინელური ეპიდზედამხედველობა, რომელშიც ჩაირთვება ახალი ობიექტები და გაძლიერდება ჯანდაცვის პერსონალის შესაძლებლობები ახალი შემთხვევების და მათი კონტაქტების მიკვლევის კუთხით. ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება, აღნიშნული კოორდნირებული და სწრაფი ზომები ხელს შეუწყობს შემთხვევების დროულად გამოვლენას, ინფექციის გავრცელების ეფექტიან პრევენციასა და კონტროლს.

ამოცანა 7.3. ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.3.1. შეფასებული რეფერენტული ლაბორატორიების წილი, რომლებიც პასუხობს საგანგებო რეაგირებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს (საბაზისო 2020: 93%; სამიზნე 2030: 100%)

გამოწვევა: ლაბორატორიულ სერვისებზე მარეგულირებელი მოთხოვნების სიმწირე; რეგიონებში ლაბორატორიული სერვისების ლიმიტირებული შესაძლებლობები

გამართული, მძლავრი ლაბორატორიული რესურსები საკვანძოდ მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნასა და საფრთხეების დროულად გამოვლენაში, გარემოს მონიტორინგსა და დაავადებების ზედამხედველობაში. საქართველო სანიმუშო ქვეყანას წარმოადგენს კავკასიის რეგიონში, მძლავრი ეროვნული რეფერენტული ლაბორატორიის (რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი) არსებობით. თუმცა, შემდგომ გაუმჯობესებასა და გაძლიერებას საჭიროებენ რეგიონული ლაბორატორიების მატერიალურ-ტექნიკური და ადამიანური რესურსის შესაძლებლობები.

სამინისტრო გადახედავს და გააძლიერებს დიაგნოსტიკური ლაბორატორიების მარეგულირებელ ჩარჩოს, სანებართვო პირობების, სერტიფიცირებისა და საერთაშორისო აკრედიტაციის მექანიზმების გასაძლიერებლად.

ლაბორატორიული ქსელის მაღალკვალიფიციური ადამიანური რესურსით უზრუნველსაყოფად, მოხდება უწყვეტი საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება ბიოუსაფრთხოებისა და ლაბორატორიული მედიცინის კუთხით.

გაუმჯობესდება ლაბორატორიების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა საერთაშორისო სტანდარტებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით.

ქვეყნის მასშტაბით გაძლიერდება ლაბორატორიული ქსელის ხარისხის კონტროლი. გარე და შიდა ხარისხის მართვის სისტემა და საერთაშორისო სტანდარტის (ISO) კლინიკური ბაქტერიოლოგიურ/სეროლოგიური ლაბორატორიების აკრედიტაცია გავრცელდება დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის მიღმა მოფუნქციონირე ქვეყნის სხვა ლაბორატორიებზეც.

ამოცანა 7.4. სამედიცინო კონტროლის ღონისძიებების გაძლიერება საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.1. ჰოსპიტლების და პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების წილი, სადაც შემუშავებულია საგანგებო ვითარებაში მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმა (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 100%)

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.2. ჰოსპიტლების წილი, საავადმყოფოების უსაფრთხოების ინდექსის შეფასების A ქულით (0,66-1) (საბაზისო 2018: 27%; სამიზნე 2030: 75%)

გამოწვევა: პირველადი ჯანდაცვისა და ჰოსპიტლების საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნის გაძლიერების საჭიროება.

სამინისტროს კოორდინაციით, მომზადდება ჯანმრთელობის უსაფრთხოების ეროვნული სამოქმედო გეგმა, რომელიც განსაზღვრავს ჯანმრთელობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად კრიტიკულ აქტივობებს მულტისექტორული ფორმით. ამასთან, კოვიდ-19-ის პანდემიის შედეგად მიღებული გამოცდილების გამოყენებით გადაიხედება და შესაბამისი ცვლილებები შევა პანდემიისათვის მზადყოფნის ეროვნული გეგმაში.

სამინისტრო, მჭიდრო თანამშრომლობით ადგილობრივ და საერთაშორისო პარტნიორებთან, შეიმუშავებს და დანერგავს მარეგულირებელ ჩარჩოს და მექანიზმს საგანგებო სამედიცინო გუნდების (Emergency Medical Teams) შესაქმნელად. სამინისტრო ასევე შეიმუშავებს გადამზადებული პერსონალის და მოხალისეების მონაცემთა ბაზას.

საჭიროებისამებრ, ცვლილებები და დამატებები შევა ჰოსპიტლების საგანგებო სიტუაციებისათვის მზადყოფნისა და რეაგირების გეგმებში. რეგულარულად იწარმოებს აღნიშნული გეგმების გადახედვა, კოორდინაცია და განახლება, იმ უწყებებთან თანამშრომლობით, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან რეაგირების უზრუნველყოფაზე და საგანგებო სიტუაციების უარყოფითი ზეგავლენის მინიმიზაციაზე (მაგ., ადგილობრივი ხელისუფლება, სამოქალაქო დაცვის უწყებები და ა.შ.).

ამისთან, უაღრესად მნიშვნელოვანია პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების და ჰოსპიტლების გადაუდებელ მდგომარეობებზე რეაგირების შესაძლებლობების გაუმჯობესება. შესაბამისად, გადაიდგმება ქმედითი ნაბიჯები, სამედიცინო დაწესებულებების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებითა და აღჭურვილობით უზრუნველსაყოფად, რათა შეძლონ ადეკვატური და ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების გაწევა მზარდი რაოდენობის პაციენტებისათვის საგანგებო სიტუაციებში და, ამავდროულად, შეინარჩუნონ საბაზისო სამედიცინო სერვისები.

კოვიდ-19-ის გამოცდილებამ აჩვენა, რომ საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და ეფექტური რეაგირებისათვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სამედიცინო კონტრსაშუალებების მომარაგების ლოჯისტიკური სისტემის გამართულობა, შესაბამისი ხელშემწყობი მარეგულირებელი გარემოთი. ქვეყანაში უკვე არსებული ვაქცინების წარმატებულ ლოჯისტიკურ პრაქტიკაზე დაყრდნობით, სამინისტრო და შესაბამისი უწყებები გააძლიერებენ სამედიცინო კონტრსაშუალებების (მაგ., ტესტები, ინდივიდუალური დამცავი საშუალებები, მედიკამენტები, ვაქცინები, და სხვ.) მარაგების უზრუნველყოფისა და განაწილების სისტემას.

ამოცანა 7.5. რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის მექანიზმების შემუშავების უზრუნველყოფა

ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.5.1. მოსახლეობის წილი, ადეკვატურად ინფორმირებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებ, მათ შორის მასზე რეაგირების და თავდაცვის საშუალებებზე (საბაზისო 2020: N/A; სამიზნე 2030: 90%)

გამოწვევა: საგანგებო სიტუაციებში მოსახლეობის მიერ ჯანმრთელობის რისკის დაგვიანებული და არასათანადო აღქმა და რეაგირება; დეზინფორმაციის სიჭარბე ჯანმრთელობის რისკებსა და თავდაცვის საშუალებებზე (მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების შესახებ კატასტროფის რისკის შემცირების სენდაის ჩარჩო-პროგრამის რეკომენდაციების არასრული განხორციელება)

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკების კომუნიკაცია უმნიშვნელოვანესია საგანგებო სიტუაციებზე ეფექტიანი რეაგირებისთვის. სამინისტრო, არსებულ გამოწვევაზე საპასუხოდ შექმნის რისკის კომუნიკაციის ერთიანი ქმედებების გეგმას, რომელიც მიმართული იქნება მოსახლეობის ნდობის ჩამოყალიბებისა და ჯანსაღი ქცევის ხელშეწყობისკენ, სწორი, გამჭვირვალე, დროული და მარტივად გასაგები ინფორმაციის მიწოდების მეშვეობით. გეგმის იმპლემენტაცია ხელს შეუწყობს ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მოსახლეობის სწორ რეაგირებას და სწორი საპასუხო ქმედებების განხორციელებას, ამასთან, გაძლიერდება საზოგადოებასთან მუშაობა ნდობის ჩამოსაყალიბებლად, მოხდება მოსახლეობის დეზინფორმაციის დროულად გამოვლენა და მათზე სწრაფი რეაგირება.

უაღრესად მნიშვნელოვანია ასევე, რისკების კომუნიკაციის ინკლუზიურობა და თანაბრად ხელმისაწვდომობა ყველასათვის, მიუხედავად მათი სოციალური, ეკონომიკური, ეთნიკური ან რელიგიური სტატუსისა. ამდენად, სამინისტრო შეიმუშავებს და გამოიყენებს განსხვავებულ სტრატეგიებს სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფებისათვის და უზრუნველყოფს მოსახლეობისთვის ინფორმაციის თანმიმდევრულ, რეალურ დროში მიწოდებას მძლავრი, მრავალმხრივი საკომუნიკაციო არხების გამოყენებით.

4. სტარტეგიის ლოგიკური ჩარჩო

სტრატეგიული დაგეგმვის პროცესის შედეგად შემუშავებულ იქნა ლოგიკური ჩარჩო, რომელიც მიზნად ისახავს სტრატეგიით განსაზღვრულ ვადაში პროგრესისა და მიღწევების ასახვას. ის ასევე დაგეგმილი აქტივობებისა და მიზნების განხორციელების თვალყურის დევნების საშუალებას და შეაფასოს სტარტეგიის წარმატების შეფასების საშუალებას იძლევა. აქტივობები, მოსალოდნელი შედეგები და მასთან დაკავშირებული ინდიკატორები შესაძლოა განახლდეს სტრატეგიის განხორციელების პროცესში. ლოგიკური ჩარჩოს ინდიკატორები მოიცავს საბაზისო მონაცემებს, როგორც ინდიკატორის ათვლის წერტილს, და სამიზნე მონაცემებს, როგორც ინდიკატორის სავარაუდო მაჩვენებელს სტრატეგიის განხორციელების კონკრეტული ვადის ამოწურვისთვის.

ლოგიკური ჩარჩო მონიტორინგისა და შეფასების საკვანძო ინსტრუმენტია და ეფუძნება:

• ინდიკატორების ნუსხის შერჩევასა და შეთანხმებას;

• მონაცემთა წყაროებს;

• დაინტერესებული მხარეების როლებსა და პასუხისმგებლობებს;

• მონაცემთა შეგროვებისა და ანალიზის მეთოდებს;

• ანგარიშგების მექანიზმებსა და პერიოდულობას;

• მონაცემთა ხარისხის შეფასებასა და გაუმჯობესებას;

• პერიოდულ გადახედვას - ყოველწლიურს, შუალედურსა და საბოლოოს.

ლოგიკური ჩარჩო

ხედვა	საქართველოს მოსახლეობა უზრუნველყოფილია ხარისხიანი, საჭიროებებზე მორგებული ჯანდაცვის სერვისებით და დაცულია ჯანმრთელობის საფრთხეებისგანფინანსური რისკების გარეშე
მიზანი 1:	ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 1.1:	პოლიტიკის ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს გლობალური მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	7	10		10
ამოცანა 1.1	მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების გაუმჯობესება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.1	პოლიტიკის იმ დოკუმენტების წილი, რომლებიც მტკიცებულებების დეტალური ანალიზის შედეგად იქნა შემუშავებული		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სტრატეგიული დოკუმენტები
		მაჩვენებელი	N/A	50%	70%	90%	100%
რისკი:	გადამზადებული პერსონალის მაღალი გადინება სამინისტროდან, საჯარო სექტორში პერსონალის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული გამოწვევები; ოპერაციული კვლევების ჩასატარებლად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა.
ამოცანა 1.2	სამინისტროსა და შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულებში სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.2.1	დამტკიცებული ჯანდაცვის ეროვნული და დარგობრივი სტრატეგიების წილი, სადაც მომზადებულ იქნა მონიტორინგის/შეფასების ანგარიშები		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სტრატეგიების მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები
		მაჩვენებელი	69%	90%	100%	100%	100%
რისკი:	სამინისტროს თანამშრომლებზე მაღალი დატვირთვა და მოტივაციის/დროის სიმწირე სტრატეგიის განხორციელების პროცესზე რუტინული ზედამხედველობის უზრუნველსაყოფად; სხვა სექტორებისა და დაინტერესებული მხარეების შეზღუდული ჩართულობა “ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში” თანამშრომლობაში და ერთობლივი ქმედებების შემუშავება/განხორციელებაში
ამოცანა 1.3	ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.3.1	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც რეგულარულად აქვეყნებენ ყოველწლიურ ანგარიშს და შესრულებული სამუშაოს შედეგებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაწესებულებების ვებ გვერდზე გამოქვეყნებული ანგარიშები
		მაჩვენებელი	N/A	50%	70%	90%	100%
რისკი:	სამედიცინო დაწესებულებების რეზისტენტობა კლინიკური საქმიანობის საჯარო ანგარიშგების ვალდებულების მიმართ; სამოქალაქო საზოგადოების დაბალი მოტივაცია ჩაერთოს ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავების/ზედამხედველობის პროცესებში
ამოცანა 1.4	სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების გაძლიერება და მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მისაღებად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.4.1	სახელმწიფოს მიერ სამეცნიერო და საოპერაციო კვლევებისთვის გამოყოფილი სახსრების ზრდის ტემპი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	რუსთაველის ფონდის, სამინისტროს ანგარიშები
		მაჩვენებელი	600,477 ლარი	25%-იანი ზრდა	50%-იანი ზრდა	75%-იანი ზრდა	100%-იანი ზრდა
რისკი:	ლიმიტირებული ფინანსური შესაძლებლობები სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევების წახალისებისთვის; კვალიფიციურ მკვლევართა რესურსის ნაკლებობა; კვლევითი ორგანიზაციების დაბალი მოტივაცია მეტი სამეცნიერო კვლევის შემუშავებისა და ჩატარების მიმართ
ამოცანა 1.5	ჯანდაცვის სისტემაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.5.1	სამინისტროს მიერ ინიცირებული პროექტების წილი, დაფუძნებული საჯარო და კერძო თანამშრომლობაზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამინისტროს ვებგვერდზე გამოქვეყნებული პროექტები
		მაჩვენებელი	15%	30%	50%	60%	70%
რისკი:	კერძო და საჯარო სექტორის დაბალი ინტერესი/მოტივაცია თანამშრომლობისათვის

მიზანი 2:	ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება												მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:		მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 2.1:	საყოველთაო ჯანდაცვის მოცვის ინდექსი (UHC index)			საბაზისო		სამიზნე							დადასტურების წყარო
						შუალედური				საბოლოო
			წელი	2020		2025				2030			ჯანმოს გლობალური მონაცემთა ბაზა
			მაჩვენებელი	68%		85%				95%
ამოცანა 2.1	პირველადი ჯანდაცვის სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.1.1	პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსებაზე გამოყოფილი სახელწმიფო რესურსების წილი ჯანმრთელობაზე სახელმწიფო დანახარჯებთან მიმართებაში			საბაზისო		სამიზნე							დადასტურების წყარო
						შუალედური						საბოლოო
			წელი	2020		2024		2026		2028		2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
			მაჩვენებელი	13%		15%		20%		30%		35%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურების გამო, ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა
ამოცანა 2.2	ჯანდაცვის სპეციალიზებული სამედიცინო სერვისების (მათ შორის, რეაბილიტაციის) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.2.1	ჰოსპიტალური მწვავე მოვლის მომსახურებების ხარჯების წილი საერთო მოცულობიდან, (მწვავე მოვლის სერვისები), რომლებიც სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმებით იქნა შესყიდული			საბაზისო		სამიზნე							დადასტურების წყარო
						შუალედური						საბოლოო
			წელი	2020		2024		2026		2028		2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
			მაჩვენებელი	11%		25%		50%		75%		100%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; სპეციალიზებული სერვისების მოვლის ოპტიმიზაციის საკანონმდებლო და მარეგულირებელი ჩარჩოს შემუშავებისა და მიღების შეფერხება; ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოში თანამშრომლების დეფიციტი და მაღალი გადინება; კერძო სექტორის რეზისტენტობა ანაზღაურების ახალი მექანიზმების ასამოქმედებლად
ამოცანა 2.3	ფინანსური უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, ჯანდაცვის სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.1	ჯანდაცვაზე ჯიბიდან გადახდის წილი			საბაზისო		სამიზნე							დადასტურების წყარო
						შუალედური						საბოლოო
			წელი	2020		2024		2026		2028		2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
			მაჩვენებელი	43%		40%		35%		30%		25%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.2	შინამეურნეობების წილი ჯიბიდან კატასტროფული დანახარჯებით			საბაზისო		სამიზნე							დადასტურების წყარო
						შუალედური						საბოლოო
			წელი	2018		2024		2026		2028		2030	მოსახლეობის ფინანსური დაცულობის ანგარიში
			მაჩვენებელი	17.4%		15%		14%		12%		10%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.3	ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯების წილი მთლიანი შიდა პროდუქტიდან			საბაზისო	სამიზნე									დადასტურების წყარო
					შუალედური						საბოლოო
		წელი		2020	2024		2026		2028		2030			ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი		3.2%	3.4%		4.5%		6%		7%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა

მიზანი 3:	ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 3.1:	ჰოსპიტალურ სექტორში ექიმების პროდუქტიულობა		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებატა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	45	55		70
გავლენის ინდიკატორი 3.2:	ექთან/ექიმის თანაფარდობა პირველად ჯანდაცვაში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებატა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1:1	1.5:1		2:1
გავლენის ინდიკატორი 3.3:	ექთან/ექიმის თანაფარდობა ჰოსპიტალურ სექტორში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებატა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	0.8:1	1.3:1		2.5:1
ამოცანა 3.1	ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.1	ექიმების რაოდენობა/100 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	821.8	740	720	700	660
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.2	სპეციალობების წილი განსაზღვრული ადამიანური რესურსების საჭიროებებით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სპეციალობების კომპეტენციების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	4%	20%	30%	40%	50%
რისკი:	კოორდინაციის ნაკლებობა განმახორციელებელ უწყებებს, პროფესიულ ასოციაციებს შორის; პროფესიული ასოციაციების მოტივაციისა და ჩართულობის ნაკლებობა; ახლადდამთავრებულთა დაბალი მოტივაცია დასაქმდნენ დეფიციტურ სპეციალობებში/ სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში; პერსონალის წახალისების მექანიზმების ასამოქმედებლად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა
ამოცანა 3.2	ადამიანური რესურსების პროფესიული კვალიფიკაციის გაძლიერების ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.1	სამედიცინო სპეციალობების წილი უწყვეტი პროფესიული განვითარების დაწესებული მოთხოვნით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სპეციალობების კომპეტენციების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	11%	80%	90%	90%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.2	სარეზიდენტო პროგრამების წილი, რომელიც შესაბამისობაშია სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	30%	50%	70%	100%
რისკი:	პროფესიული ასოციაციების დაბალი მოტივაცია და ჩართულობა უწყვეტ პროფესიულ განვითარებაში; ჯანდაცვის პროვაიდერების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა ფასიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე; კერძო კლინიკების მფლობელების რეზისტენტობა თანამშრომლების საგანმანათლებლო პროგრამების დაფინანსებაზე; პროვაიდერების ნეგატიური დამოკიდებულება სელექტიური კონტრაქტირების მოთხოვნებში უწყვეტი პროფესიულ განვითარების შეტანაზე; საუნივერსიტეტო კლინიკების ნაკლები მოტივაცია და ორიენტირი რეზინდეტების კლინიკური უნარების განვითარებაზე; სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სამედიცინო განათლების სტანდარტებთან ჰარმონიზაციისთვის პროცესში ფინანსური ბარიერები

მიზანი 4:	მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 4.1:	მედიკამენტებზე დანახარჯების წილი ჯანდაცვაზე ჯიბიდან დანახარჯებში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმრთელობის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	62%	30%		15%
ამოცანა 4.1	ფარმაცევტული პროდუქტების ხარისხის და უსაფრთხოების გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.1	ფარმაცევტული წარმოების წილი, რომელიც აკმაყოფილებს კარგი საწარმო პრაქტიკის (GMP) სტანდარტებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ფარმაცევტული პროდუქტის რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	0%	100%	100%	100%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.2	წამლების ხარისხის კონტროლის ეროვნულ ლაბორატორიაში შემოწმებული მედიკამენტების წილი რეგისტრირებულ მედიკამენტებში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	წამლების ხარისხის კონტროლის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	0%	20%	50%	75%	85%
რისკი:	ფარმაცევტული სექტორის რეზისტენტობა განახლებული ფარმაცევტული მარეგულირებელი სტანდარტების დანერგვაზე; კარგი საწარმო პრაქტიკის (GMP) ინსპექტორების გადინების მაღალი მაჩვენებელი; სათანადო ინფრასტრუქტურითა და კადრებით აღჭურვილი ლაბორატორიის შესაქმნელად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა
ამოცანა 4.2	მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობისა და ფასწარმოქმნის სისტემის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.1	ფარმაცევტულ ბაზარზე გენერეკი მედიკამენტების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	წამლის რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	20%	25%	30%	35%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.2	მედიკამენტებზე მთლიან დანახარჯებში სახელმწიფო დანახარჯების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯამრთელობის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	4%	10%	15%	20%	30%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.3	საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მოსარგებლეთა წილი, რომლებიც იყენებენ ქრონიკული დაავადების მართვის სუბსიდირებულ მედიკამენტებს პროგრამის მოსარგებლეთა საპროგნოზო რაოდენობიდან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ქრონიკული მედიკამენტების მოსარგებლეთა ბაზა
		მაჩვენებელი	87%	90%	92%	95%	98%
რისკი:	ფარმაცევტული კომპანიების რეზისტენტობა გენერიკი მედიკამენტების პოპულარიზაციისადმი; მოსახლეობის უნდობლობა გენერიკი მედიკამენტების მიმართ; მედიკამენტების სუბსიდიების გაფართოების საბიუჯეტო შეზღუდვები; ფარმაცევტული კომპანიების წინააღმდეგობა სუბსიდირებული მედიკამენტების ფასის დაფიქსირებაზე
ამოცანა 4.3	ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.3.1	მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენების შემთხვევების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ელექტრონული რეცენტის მონაცემების ანალიზის დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	N/A	15%	10%	7%	5%
რისკი:	მარეგულირებელი და სააღსრულებო ბარიერები და ფარმაცევტული ლობირება; ელექტრონული რეცეპტების სისტემის სრულმასშტაბიანი გამოყენების აღსრულების მექანიზმების ნაკლებობა; სამინისტროში შესაბამისი ადამიანური რესურსის ნაკლებობა მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენების/პოლიფარმაციის ზედამხედველობისა და მონიტორინგისთვის.

მიზანი 5:	ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაძლიერება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 5.1:	ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემის პროდუქტიულობის ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს საინფორმაციო სისტემის შეფასების მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	24	28		30
ამოცანა 5.1	ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.1.1	ჯანდაცვის სერვისების მომწოდებლების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანდაცვის (e-health) ანგარიშგების სისტემაში არიან ჩართული		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სერვისების მომწოდებლების ანგარიშგების ბაზა
		მაჩვენებელი	93%	100%	100%	100%	100%
რისკი:	მარეგულირებელი ჩარჩოების მიღების შეფერხება; ფინანსური და ადამიანური რესურსების ნაკლებობა; კვალიფიციური კადრების მაღალი გადინება; ანალიტიკური ინსტრუმენტების ტექნიკური და ფინანსური უზრუნველყოფის ლიმიტირებული რესურსი; ანალიტიკური ინსტრუმენტების დაბალი ათვისება
ამოცანა 5.2	ელექტორნული ჯანმრთელობის (e-health) სისტემის არქიტექტურის და სერვისების გაძლიერება და მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემისა და ხარისხის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.2.1	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებსაც გააჩნიათ „პაციენტების მოკლე ისტორია“ (Patient Sumamry), ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები, ელექტრონული რეცეპტები, რომლებიც დაკავშირებული არიან ერთიან ელექტრონულ პლატფორმასთან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სერვისების მომწოდებლების ანგარიშგების ბაზა
		მაჩვენებელი	82%	100%	100%	100%	100%
რისკი:	შეზღუდული ფინანსური რესურსები IT ინფრასტრუქტურის გასაძლიერებლად, ელექტრონული მონაცემთა გაცვლის სისტემის გასაუმჯობესებლად და ელექტრონული რეცეპტების პროგრამული უზრუნველყოფის გასაძლიერებლად; ბიუროკრატიული და ფინანსური ბარიერები ინფორმაციის უსაფრთხოების რეგულაციების მიღებასა და გამოყენებაში; IT ინფრასტრუქტურის, მონაცემთა გაცვლის სისტემის შესანარჩუნებლად გადამზადებული პერსონალის ნაკლებობა; სამედიცინო პერსონალის ტექნიკური უნარების ნაკლებობა
ამოცანა 5.3	ჯანდაცვის ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.3.1	სოფლად პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანმრთელობის ციფრულ ტექნოლოგიებს ყოველდღიურ, რუტინულ საქმიანობაში იყენებენ		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჰოლდინგის პჯდ დეპარტამენტის ანგარიში
		მაჩვენებელი	6.5%	30%	50%	75%	100%
რისკი:	სამედიცინო პერსონალის ციფრული გადაწყვეტილებებით აღჭურვისთვის ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; სამედიცინო პერსონალის კომპიტერული უნარ-ჩვევების ნაკლებობა ელექტრონული ჯანდაცვის ოპერირებისთვის.

მიზანი 6:	ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 6.1:	სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		საქსტატის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	73.4	75		78
გავლენის ინდიკატორი 6.2:	დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 100 000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		„დაბადების რეგისტრი“
		მაჩვენებელი	28.9	20		12
გავლენის ინდიკატორი 6.3	ნეონატალური სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030
		მაჩვენებელი	5.2	< 5.0		< 5.0
გავლენის ინდიკატორი 6.4	5 წლამდე ასაკის ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		„დაბადების რეგისტრი“
		მაჩვენებელი	9.4	7.5		6
გავლენის ინდიკატორი 6.5	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც ახორციელებენ წყლის, სანიტარული და ჰიგიენის (WASH), ნარჩენების მართვისა და გარემოს დასუფთავების საბაზისო სერვისებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს გარემოს ჯანმრთელობის ანგარიში
		მაჩვენებელი	46%	70%		90%
ამოცანა 6.1	ჯანდაცვის მომსახურების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.1	კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განახლებული სანებართვო მოთხოვნები მოქმედებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საავადმყოფოების სანებართვო დანართების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	33%	50%	70%	100%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.3	კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განსაზღვრულია საწოლფონდის მოთხოვნები		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საავადმყოფოების სანებართვო დანართების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	16%	20%	30%	40%	50%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.3	წლის განმავლობაში ახალი სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლების სამედიცინო ბაზარზე შევიდა „საჭიროების სერტიფიკატის“ საფუძველზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს დაწესებულებათა რეგისტრაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	20%	70%	100%	100%
რისკი:	კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; არასათანადო აღსრულების მექანიზმები/სერვისის მიმწოდებელთა წინააღმდეგობა სამედიცინო სერვისების რეესტრში ინფორმაციის რეგულარულად განახლებაზე; კერძო პროვაიდერების რეზისტენტობა „საჭიროების სერტიფიკატის"შემოღების მიმართ; რეგიონალიზაციის პრინციპების განსახორციელებლად ფინანსური და ადამიანური რესურსების ნაკლებობა.
ამოცანა 6.2	სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სტრატეგიული ჯანდაცვის დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.2.1	სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჰოსპიტალური საწოლების (ყველა სახის) ხვედრითი წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	16%	20%	25%	27%	30%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა; ადამიანური რესურსების ნაკლებობა.
ამოცანა 6.3	სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.3.1	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რეაგირების საშუალო დრო (საშუალო დრო, რომელიც სასწრაფო დახმარების ბრიგადას ესაჭიროება გამოძახების ადგილზე მისასვლელად)		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი
		მაჩვენებელი	30-40 წთ	25 წთ	20 წთ	17 წთ	15 წთ
რისკი:	შეფერხებები სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მარეგულირებელი ჩარჩოების შემუშავებასა და გადახედვაში; ადამიანური რესურსის სიმწირე სასწრაფო დახმარების მონიტორინგის გასაძლიერებლად ; სასწრაფო სამედიცინო მომსახურებაში საინფორმაციო სისტემების ინტეგრაციასთან დაკავშირებული ტექნიკური და ფინანსური რესურსის ნაკლებობა; პარამედიკოსთა რესურსის გაზრდისთვის, ავტომობილების პერიოდული განახლებისთვის ფინანსური რესურსის სიმწირე
ამოცანა 6.4	პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება მაღალი ხარისხის, ინდივიდზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული მომსახურების უზრუნველყოფით
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.1	პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებში ვიზიტების რაოდენობა/ერთ სულ მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	3.7	4	4.5	4.7	5
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.2	თავიდან აცილებადი ჰოსპიტალიზაციის შემთხვევათა წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	შემთხვევების რეგისტრაციის მოდული/ჰოსპიტალიზაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	15%	12%	10%	8%	5%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა პირველადი ჯანდაცვის გაფართოებისთვის, სოფლის ამბულატორიების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის, მოშორებულ/დაუცველ გეოგრაფიულ ადგილებში წამახალისებელი მექანიზმების ამოქმედებისთვის; პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის კომპეტენციის ნაკლებობა გაფართოებული პჯდ სერვისების მისაწოდებლად; საერთაშორისო დონორთა მხარდაჭერაზე დამოკიდებულება
ამოცანა 6.5	გადამდები დაავადებებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობების და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.1	აივ-ის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1.8	1.6	1.5	1.4	1.3
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.2	C ჰეპატიტის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1.8%	0.7%	0%	0%	0%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.3	ტუბერკულოზის ინციდენტობის მაჩვენებელი/100 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	53	40	35	25	15
რისკი:	დონორის მხარდაჭერაზე დამოკიდებულება; გლობალური ფონდის მიერ საქართველოს ეტაპობრივად დატოვება; პროგრამების მდგრად დაფინანსებაზე COVID-19-ის ნეგატიური გავლენა.
ამოცანა 6.6	ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების დახვეწა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.1	საავადმყოფოების წილი, რომლებმაც გაიარეს აკრედიტაცია - საერთაშორისო ან ადგილობრივი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს დაწესებულებატა რეგისტრაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	5%	15%	30%	40%	50%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.2	30-დღიანი რეჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2021	2024	2026	2028	2030	სახელმწიფო პროგრამების ანგარიშგების მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	17%	15%	12%	8%	5%
რისკი:	პროფესიული ასოციაციების ინტერესისა და მოტივაციის ნაკლებობა ხარისხის გაუმჯობესების პროცესში აქტიური მონაწილეობისთვის; სტრუქტურული, ორგანიზაციული და ფინანსური ბარიერები P4P სისტემის შემუშავების, მიღებისა და დანერგვისთვის; კერძო სამედიცინო დაწესებულებების მფლობელების ნაკლები დაინტერესება ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების ამოქმედებაში; ხარისხის გაუმჯობესებისა და უზრუნველყოფის ინიციატივების განსახორციელებლად კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; კერძო სექტორის რეზისტენტობა „მინიმალური ანაზღაურების“ დაწესების მიმართ

მიზანი 7:	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 7.1:	ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესების განხორციელების ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს IHR მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	58%	62%		65%
ამოცანა 7.1	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მზადყოფნისა და რეაგირების მიმართულებით მართვის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.1.1	საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნასა და რეაგირების ერთობლივი გარე შეფასების (JEE) შესრულებული რეკომენდაციების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	რეკომენდაციების შესრულების ანგარიში
		მაჩვენებელი	60%	65%	68%	72%	75%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისთვის სექტორთაშორის თანამშრომლობაზე მხარეების მზაობის დეფიციტი.
ამოცანა 7.2	ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.2.1	შემთხვევათა შეტყობინებების წილი, რომელიც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სისტემაში შესულია დადასტურებიდან 24 საათის განმავლობაში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	შემთხვევათა რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	75%	80%	85%	90%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა; ადამიანური რესურსის სიმწირე (განსაკუთრებით რეგიონებში);
ამოცანა 7.3	ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.3.1	შეფასებული რეფერენს ლაბორატორიების წილი, რომლებიც პასუხობს საგანგებო რეაგირებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს			სამიზნე
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2019	2024	2026	2028	2030	ლაბორატორიების რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	93%	95%	100%	100%	100%
რისკი:	ფინანსური რესურსების, კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; მარეგულირებელი მოთხოვნების შემუშავებისა და დანერგვის შეფერხება
ამოცანა 7.4	სამედიცინო კონტროლის ღონისძიებების გაძლიერება საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.1	ჰოსპიტლების და პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების წილი, სადაც შემუშავებულია საგანგებო ვითარებაში მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმა		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საგანგებო ვითარებაში მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმების შეფასების ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	50%	80%	85%	90%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.2	ჰოსპიტლების წილი, საავადმყოფოების უსაფრთხოების ინდექსის შეფასების A ქულით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანმოს საავადმყოფოების უსაფრთხოების შეფასების ანგარიში
		მაჩვენებელი	25%	40%	50%	60%	75%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; საგანგებო სიტუაციების დროს აუცილებელი სერვისებისთვის კვალიფიციური პერსონალის ნაკლებობა; "მშვიდობის" დროს საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნის მნიშვნელობის დაბალი აღქმა
ამოცანა 7.5	რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის მექანიზმების შემუშავების უზრუნველყოფა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.5.1	მოსახლეობის წილი, ადეკვატურად ინფორმირებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების, მათ შორის მასზე რეაგირების და თავდაცვის საშუალებებზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	მოსახლეობის ინფორმირებულობის კვლევის ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	50%	80%	85%	90%

5. განხორციელება

5.1 სამოქმედო გეგმა

2022-2030 წლების ჯანმრთელობის დაცვის განვითარების 9-წლიანი სტრატეგია განსაზღვრავს საქართველოს ჯანდაცვის პოლიტიკას გრძელვადიან პერსპექტივაში, ხოლო 2022-2024 წლების ჯანდაცვის სამოქმედო გეგმა წარმოდგენს მიზნებსა და ამოცანების განხორციელების გზას საშუალოვადიან პერსპექტივაში.

სტრატეგიის მოქმედების პერიოდში შესაძლოა წარმოიქმნას ცვლილებების საჭიროება როგორც ჯანდაცვის განვითარების 9-წლიან სტრატეგიაში, ისე სამოქმედო გეგმაში. აქედან გამომდინარე, მოხდება მათი რეგულარულად გადახედვა და, საჭიროებისამებრ, კორექტირება.

ჯანდაცვის ეროვნულ სტრატეგიაში წარმოდგენილია ჯანდაცვის სექტორის სამომავლო ხედვა სტრატეგიული მიზნებისა და ამოცანების სახით და განსაზღვრულია პრიორიტეტები, მოსალოდნელი შედეგები და მისაღწევი სამიზნეები. ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგია ასევე ასახავს სექტორში არსებული პრობლემების გადაჭრის გზებსა და განხორციელებასთან დაკავშირებული მიდგომებს.

თანდართული სამოქმედო გეგმა მოიცავს სტრატეგიული მიზნებისა და ამოცანების შესრულებისთვის საჭირო ღონისძიებებს, ასევე კვარტალურად მათი განხორციელების ვადებს, გეგმის დანერგვის 3-წლიანი პერიოდის განმავლობაში.

სამოქმედო გეგმა თითოეულ აქტივობასთან დაკავშირებით წარმოადგენს შემდეგ ინფორმაციას: აქტივობის შედეგის ინდიკატორ(ებ)ი, დადასტურების წყაროები, პასუხისმგებელი ინსტიტუტები და პარტნიორები (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), ვადები, ბიუჯეტი და დაფინანსების წყარო (იხ. დანართი 2: სამოქმედო გეგმა).

5.2 ბიუჯეტი

ხარჯების შეფასების ეტაპი მეტად მნიშვნელოვანია სტრატეგიის შემუშავებისას. ბიუჯეტი იძლევა შესაძლებლობას შეფასდეს გასატარებელი პოლიტიკის შესაბამისობა და ხარჯთეფექტურობა, ხელს უწყობს პოლიტიკა გახდეს უფრო რეალისტური და განხორციელებადი.

სამწლიანი სამოქმედო გეგმის განხორციელების მთლიანი ბიუჯეტი შეადგენს 42.8 მილიონ ლარს. სამწლიანი განხორციელების პერიოდში შვიდ სტრატეგიულ მიზანზე გაანგარიშებული საერთო ხარჯი წარმოდგენილია N1 ცხრილში.

ცხრილი 1: სამ-წლიანი სამოქმედო გეგმის განხორციელების საერთო ხარჯი

	სტრატეგული მიზნები	2021 წ.	2022 წ.	2023 წ.	სულ
1	ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება	-	121,250	200,000	321,250
2	ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება	450,150	230,850	46,350	727,350
3	ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება	195,000	921,836	471,000	1,587,836
4	მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა	100,950	359,650	244,850	705,450
5	ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაუმჯობესება	3,104,233	13,517,973	7,130,793	23,753,000
6	სამედიცინო სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება	4,541,500	5,044,700	518,700	10,104,900
7	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნის და რეაგირების გასაუმჯობესებლად	2,466,920	1,912,625	1,173,125	5,552,670
	სულ	10,858,753	22,108,884	9,784,818	42,752,456

როგორც ზემოთ აღინიშნა, 2022-2024 წლების სამოქმედო გეგმის საპროგნოზო ბიუჯეტი შეადგენს 42.8 მლნ ლარს, აქედან სახელმწიფო ბიუჯეტით დაფინანსდება 9.3 მლნ ლარი, დონორი ორგანიზაციების მიერ 12.0 მლნ ლარი, ხოლო 21.5 მლნ ლარი წარმოადგენს დეფიციტს, რომლის დამისამართებისთვის დაგეგმილია დონორ ორგანზაციებთან, ფინანსთა სამინისტროსთან, საქართველოს პარლამენტთან სტრატეგიის ადვოკაციის პროცესის განხორციელება (შეხვედრები, სემინარები, და ა.შ) (ცხრილი 2). აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ პროგნოზული ბიუჯეტი არ ითვალისწინებს სერვისის მიწოდების ხარჯებს.

ცხრილი 2: სამ-წლიანი სამოქმედო გეგმის განხორციელების საერთო ხარჯი

	სტრატეგული მიზნები	სახელმწიფო	დონორი	დეფიციტი	სულ
1	ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება	200,000	-	121,250	321,250
2	ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება	-	588,300	139,050	727,350
3	ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება	1,097,400	-	490,436	1,587,836
4	მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა	27,600		677,850	705,450
5	ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაუმჯობესება	1,611,400	4,883,200	17,258,400	23,753,000
6	სამედიცინო სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება	5,934,700	3,616,200	554,000	10,104,900
7	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნის და რეაგირების გასაუმჯობესებლად	381,150	2,921,620	2,249,900	5,552,670
	სულ	9,252,250	12,009,320	21,490,886	42,752,456

ფინანსური ხარჯების წილი ფუნქციების მიხედვით მოცემულია სურათ 13-ზე.

სურათი 13. ფინანსური ხარჯების წილი ფუნქციების შესაბამისად

სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა განხორციელდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით, ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტით (BDD) გათვალისწინებული პასუხისმგებელი უწყებების ასიგნებების ფარგლებში, რომელიც საფუძვლად უდევს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებას. სამოქმედო გეგმის აქტივობები ასევე დაფინანსდება ბიუჯეტის დოკუმენტში მითითერბული წყაროების - საერთაშორისო ორგანზიაციის მიერ. სტრატეგიის და სამოქმედო გეგმის ეფექტიანი განხორციელებისთვის, ასევე, უზრუნველყოფილი იქნება საერთაშორისო პარტნიორების და დონორი ორგანიზაციების ჩართულობა. სამოქმედო გეგმის ხარჯების დეტალური გათვლა წარმოდგენილია დანართი 3-ში მოცემულ ბიუჯეტირების ინსტრუმენტში.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ სტრატეგიით გათვალისწინებული გამოსავლები პირდაპირ ბმაშია „ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ განხორციელებისთვის მსოფლიო ბანკსა და საქართველოს შორის გაფორმებული სასესხო ხელშეკრულების ანაზღაურებასთან დაკავშირებულ ინდიკატორებთან (Disbursement Linked Indicators).

5.3. სტრატეგიის განხორციელება და კოორდინაცია

ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის სტრატეგიული მიმართულებების დოკუმენტის განხორციელება შესაძლებელია მხოლოდ მულტისექტორული ჩართულობით და საჭიროებს პროცესის კოორდინირებულ მართვას. კოორდინაციის მექანიზმები მოიაზრებს როგორც ჰორიზონტალურ, ისე ვერტიკალურ ასპექტებს. ჰორიზონტალურ ასპექტში, საკოორდინაციო მექანიზმი გულისხმობს თანამშრომლობას საჯარო და არასაჯარო უწყებებს შორის. ვერტიკალური ასპექტში კი, საკოორდინაციო მექანიზმი მოიცავს პოლიტიკურ და ტექნიკურ დონეებსა და სამდივნოს.

ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის განხორციელებას კოორდინაციას გაუწევს სამინისტრო, სამდივნოს მეშვეობით, რომელსაც წარმოადგენს პოლიტიკის დეპარტამენტი, ხოლო ზედამხედველობას განახორციელებისთვის შეიქმნება საკორდინაციო საბჭო.

სამოქმედო გეგმა მოიცავს ინფორმაციას იმ ინსტიტუტების შესახებ, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან სტრატეგიაში განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების შესასრულებლად დაგეგმნილი ღონისძიებების განხორციელებაზე. ქვემოთ წარმოდგენილია ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის განმახორციელებელი ძირითადი საჯარო უწყებები:

• ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო

• ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი

• ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო (NHA)

• სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო (SRAMA)

• ინფორმარციული ტექნოლოგიების სააგენტო

• საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი

• საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგი.

საკოორდინაციო საბჭო განახორიელებს უწყებათაშორისი დისკუსიის გამართვის/ფასილიტაციისა და ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების რეგულარული მონიტორინგის და მის შესახებ ანგარიშგების ფუნქციას. საბჭო ასევე უფლებამოსილია განიხილოს და მოიწონოს მინიტორინგისა და შეფასების ანგარიშები და წარუდგინოს ისინი მთავრობას დასამტკიცებლად. საბჭო ვალდებულია შეიკრიბოს მინიმუმ წელიწადში ერთხელ.

ტექნიკურ დონეზე შეიქმნება სამუშაო ჯგუფები, რომელთა ძირითადი ფუნქციები იქნება პოლიტიკის შემუშავებისა და განხორციელების პროცესში წარმოქმნილი პრობლემებისა და სირთულეების იდენტიფიცირება; იმპლემენტაციის ზოგადი პროგრესის მონიტორინგი; ასევე, საკოორდინაციო საბჭოსთვის განმახორციელებელი ინსტიტუტების მიერ გასატარებელი მაკორექტირებელი ზომების წარდგენა; პასუხისმგებელ დაწესებულებებს შორის სტრატეგიის განხორციელებასთან დაკავშირებით წარმოქმნილი პრობლემური საკითხების გადაწყვეტის კოორდინაცია; საბჭოსთვის მიმდინარე და წლიური ანგარიშების წარდგენა საჯარო ხელმისაწვდომობისთვის; საბჭოს გამართული ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. სამუშაო ჯგუფები ვალდებულია შეიკრიბოს მინიმუმ ექვს თვეში ერთხელ.

საკოორდინაციო მექანიზმის ეფექტური მუშაობის უზრუნველსაყოფად საჭიროა ეფექტური, კვალიფიციური და საჭირო რესურსებით აღჭურვილი სამდივნო (პოლიტიკის დეპარტამენტი). სამდივნოს ძირითადი ამოცანებია: ტექნიკურ დონეზე საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების ხელშეწყობა; განხორციელებასთან დაკავშირებული ინფორმაციის რეგულარულად შეგროვება ჩართული უწყებებისგან; საჭირო ანგარიშების რეგულარულად მომზადება და მათი წარდგენა განსახილველად ან დასამტკიცებლად; კომუნიკაცია დაინტერესებულ მხარეებთან, მათ შორის სამოქალაქო საზოგადოებასა და დონორებთან მათთვის ინფორმაციის მიწოდებისა და მათი ჩართულობის უზრუნველსაყოფად; მთავრობის ვებგვერდზე დამტკიცებული საჯარო ანგარიშების გამოქვეყნება; რეგულარული მეთოდოლოგიური დახმარების გაწევა დაწესებულებებისთვის მონიტორინგისა და ანგარიშგების პროცესში; სტრატეგიის ან სამოქმედო გეგმის შეფასების ორგანიზება; შემდგომი სტრატეგიის ან სამოქმედო გეგმის შემუშავების ხელშეწყობა.

სხვა დაინტერესებული მხარეები (არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციები, საექსპერტო წრეები, კერძო სექტორი და სამეცნიერო წრეები) ასევე ჩაერთვებიან სტრატეგიის განხორციელების პროცესში. საჯარო ფორუმს, სადაც აღნიშნულ აქტორებს შეუძლიათ შეხვედრა და სტრატეგიის განხორციელების განხილვა, წარმოადგენს საყოველთაო ჯანდაცვის საბჭოს რეგულარული შეხვედრები. ასევე სამინისტრო იღებს ვალდებულებას, საჭიროების შემთხვევაში, ფართო საზოგადოებას მიაწოდოს ინფორმაცია სტრატეგიის განხორციელების, მიღწევებისა და გამოწვევების შესახებ და მიიღოს საზოგადოების პასუხი სამინისტროს ვებ-გვერდის მეშვეობით.

საჭიროებისას, სტრატეგიაში/სამოქმედო გეგმაში ცვლილებების ინიცირების საშუალება ექნება ყველა დაინტერესებულ მხარეს. ცვლილებების პროექტი უნდა წარედგინოს სტრატეგიის სამდივნოს, რომელიც ასევე, პასუხისმგებელია მისი საჯარო განხილვების კოოდინაციასა და ყველა მხარესთან შეთანხმებული ცვლილებების დამტიცების უზრუნველყოფაზე.

5.5. მონიტორინგი და შეფასება

მონიტორინგის სისტემა წაროადგენს სტრატეგიის განუყოფელ ნაწილს, რომელიც შესაძლებლობას იძლევა, დადგინდეს აკმაყოფილებს თუ არა სტრატეგიული ჩარჩო ხედვასთან და საერთო მიზანთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს, არის თუ არა სტრატეგიისა და აქტივობების განხორციელება სტრატეგიულ მიზნებზე ორიენტირებული და მათთან შესაბამისობაში და აღწევს თუ არა სტრატეგია და აქტივობები შერჩეული ინდიკატორების სამიზნე მაჩვენებლებს.

რეგულარული მონიტორინგი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული შეფასება განხორციელდება ჯანდაცვის ეროვნულ სტრატეგიაში განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების მიღწევის და სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელების პროგრესის შესაფასებლად. ეს იქნება ინფორმაციისა და ანგარიშვალდებულების, რესურსების განაწილების, პოლიტიკის შემუშავებისა და განხორციელების პროცესების ეფექტური მართვის საფუძველი.

სტრატეგიის და სამოქმედო გეგმის განხორციელებასთან დაკავშირებული ინფორმაციის შეგროვებასა და რეგულარული სტატუს და პროგრეს ანგარიშების და მონიტორინგის ანგარიშების მომზადების კოორდინაციას უზრუნველყოფს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პოლიტიკის დეპარტამენტი.

აქტივობების განხორციელების დონის სტატუსები განისაზღვრება პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს მე-7 დანართის (მონიტორინგის ინსტრუქციის) შესაბამისად.

ამასთან, სტრატეგიის თითოეული განმახორციელებელი უწყება ვალდებულია გამოყოს საკონტაქტო პირ(ებ)ი, რომელიც სრულად იქნება ინფორმირებული შესაბამისი უწყების აქტივობების შესახებ და პასუხისმგებელი - პოლიტიკის დეპარტამენტში ღონისძიებების შესრულების შესახებ ინფორმაციის დროულ მიწოდებაზე. სტრატეგიის განხორციელების პროგრესის მონიტორინგისთვის საჭირო ინფორმაცია ძირითადად შეგროვდება არსებული ელექტრონული მონაცემთა სისტემების ან სპეციალური გამოკითხვებისა და კვლევების მეშვეობით.

სამოქმედო გეგმის შესრულების სტატუს და პროგრეს ანგარიშები, ისევე როგორც მონიტორინგის წლიური ანგარიში განსახილველად წარედგინება საყოველთაო ჯანდაცვის საბჭოს და გამოქვეყნდება სამინისტროს ვებგვერდზე.

ნახევარწლიური პროგრესის ანგარიშების საფუძველზე, ანალიტიკური დეპარტამენტი მოამზადებს მონიტორინგის ყოველწლიურ ანგარიშს, სადაც ძირითადად წარმოდგენილი იქნება ინფორმაცია სამოქმედო გეგმის მიხედვით განხორციელებული ღონისძიებების შედეგების შესახებ.

გეგმის იმპლემენტაციის სტატუსი შეფასდება პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოში მოწოდებული პრინციპის თანახმად (ცხრილი 3):

ცხრილი 3. იმპლემენტაციის სტატუსის განსაზღვრის შაბლონი

№	სტატუსი	პროგრესის შესაბამისად	ფერი
1	არ დაწყებულა	0%
2	მიმდინარე − ნაწილობრივ შესრულდა	1%-50%
3	მიმდინარე − მეტწილად შესრულდა	51%-99%
4	განხორციელდა	100%
5	განხორციელდა დაგვიანებით	100%
6	გაუქმებულია	0%-99%
7	შეჩერებულია	0%-99%

პროგრესის სტატუსის დადგენის გარდა, მონიტორინგის პროცესი ასევე მოიცავს გამოწვევებისა და იმ მიმართულებების განსაზღვრას, სადაც შეიძლება შეიქმნას ინტერვენციის საჭიროება.

რუტინული მონიტორინგის გარდა, ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის სისტემატური შეფასება განხორციელდება დასახული მიზნებისა და ამოცანების შესრულებაზე დაკვირვების მიზნით, განხორციელების პროცესში ხარვეზების გამოვლენისა და სტრატეგიის დარგობრივი მიმართულებების განვითარებაზე ზეგავლენის შესაფასებლად.

სტრატეგიის შუალედური შეფასება განხორციელდება 2026 წლის მარტში როდესაც სრულად იქნება ხელმისაწვდომი სტრატეგიის ლოგიკურ ჩარჩოში წარმოდგენილი მაჩვენებლები და მასთან დაკავშირებული მონაცემები, ხოლო საბოლოო შეფასება ჩატარდება პოლიტიკის ციკლის დასრულების ბოლო ეტაპზე, მაგრამ არაუგვიანეს 2031 წლის მარტისა.

შეფასების მასშტაბი დამოკიდებული იქნება შესაბამის პერიოდში ხელმისაწვდომ ადამიანურ და ფინანსურ რესურსებზე. სტრატეგიის შეფასება განხორციელდება შიდა რესურსებით ან დამოუკიდებელი ექსპერტების ან შესაბამისი პროფილის ორგანიზაციების მიერ.

შეფასების დაგეგმვის პროცესში განისაზღვრება შეფასების მასშტაბები ორი პარამეტრით: 1) შეფასების საკითხები, რომელიც მოიცავს დოკუმენტით გათვალისწინებულ პრიორიტეტებს და მიზნებს. შეფასება ჩატარდება ექვსივე ამოცანის მიმარულებით, მონიტორინგის წლიური ანგარიშების შედეგების გათვალისწინებით; 2) შეფასების 5 კრიტერიუმის მიხედვით (შესაბამისობა, ეფექტურობა, ეფექტიანობა, მდგრადობა, გავლენა).

ანგარიშის მოსამზადებლად ჩამოყალიბდება შეფასების კითხვები, გავლენის შეფასების მეთოდი განისაზღვრება შეფასების პროცესის დაგეგმვისას.

სტრატეგიის შუალედური და საბოლოო შეფასების შედეგად მზადდება ანგარიშები, რომლებიც სტრატეგიის განმახორციელებელ უწყებებთან შეჯერების შემდეგ მტკიცდება საკოორდინაციო საბჭოს მიერ და წარედგინება საქართველოს მთავრობას.

#	ანგარიშის ტიპი	პერიოდი/ვადა	პასუხისმგებელი უწყება
1	ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის თითოეული აქტივობის სტატუსის შესახებ ანგარიში (სტატუსანგარიში)	2022 წლის ივლისი და შემდეგ ყოველ 6 თვეში ერთხელ	სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული განმახორციელებელი უწყებები
2	ანგარიში აქტივობების საერთო პროგრესის შესახებ (პროგრესანგარიში)	ყოველ 6 თვეში ერთხელ, სტატუსანგარიშის მომზადების შემდეგ	სოტდშჯსდს
3	ამოცანების შედეგის ინდიკატორების შედეგების წლიური ანგარიში	საანგარიშგებო წლის მომდევნო წლის თებერვალი	სოტდშჯსდს
4	შუალედური შეფასების ანგარიში	2026 წლის მარტი	სოტდშჯსდს
5	საბოლოო შეფასების ანგარიში	2031 წლის მარტი	სოტდშჯსდს

მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის უზრუნველყოფის კოორდინაციას ახორციელებს პოლიტიკის დეპარტამენტი მათი მიმართვის საფუძველზე.

5.6. რისკები და მათი შემცირება

ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგია მიზნად ისახავს არა მხოლოდ ჯანდაცვასთან დაკავშირებული მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევას, არამედ თანასწორობისა და ანგარიშვალდებულების პრინციპებზე დაფუძნებული ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ხელშეწყობას. სტრატეგიის განხორციელება კომპლექსური და მრავალმხრივი პროცესია, რომელიც ჯანდაცვის სისტემის სხვადასხვა მიმართულებას მოიცავს და მოითხოვს იმპლემენტაციის პროცესში ჩართული მხარეების ერთობლივ ძალისხმევას, რესურსებს და კოორდინაციას.

არსებობს მთელი რიგი გარე და შიდა რისკები, რომლებმაც შეიძლება შეაფერხოს პროგრესი და მნიშვნელოვანი საფრთხე შეუქმნას სტრატეგიის განხორციელების კონკრეტულ ასპექტ(ებ)ს. სტრატეგიის წარმატებული და ეფექტური განხორციელება კი დამოკიდებულია შიდა და გარე რისკების დროულ გამოვლენასა და შემცირებაზე⁷⁰.

COVID-19-ის პანდემიამ აჩვენა, რომ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ახლად წარმოქმნილმა საფრთხეებმა შესაძლოა, ძირეულად შეცვალოს ჯანდაცვის სისტემის მიმართულება, შექმნას რა რესურსების სწრაფი მობილიზების, განაწილების, არსებული სამედიცინო სერვისების რეორგანიზების და ახლად წარმოქმნილი დაავადების პრევენციისა და კონტროლისკენ ძალისხმევის მიმართვის საჭიროება. გარდა ამისა, პანდემია აზარალებს ეკონომიკას და უარყოფითად აისახება ფინანსურ სტაბილურობასა და კეთილდღეობაზე. აქედან გამომდინარე, თუ სათანადო ზომები არ იქნება მიღებული, COVID-19-ით გამოწვეულმა პანდემიამ შეიძლება მნიშვნელოვანი უარყოფითი გავლენა მოახდინოს ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების პროცესზე.

სტრატეგიის ფარგლებში დაგეგმილი მთელი რიგი ღონისძიებების განხორციელება მოითხოვს მნიშვენლოვან რესურსებსა და ინვესტიციებს. თუმცა, COVID-19 პანდემიის გამო, ფინანსური რესურსების გადანაწილებამ ახალი საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად, შეიძლება მნიშვნელოვანი რისკი შეუქმნას სტრატეგიით გათვალისწინებული, სახელმწიფო სახსრებზე დამოკიდებული ღონისძიებების განხორციელებას.

ზოგიერთი დაგეგმილი აქტივობის განხორციელება დამოკიდებულია გარე ფინანსირების წყაროებზე, საერთაშორისო პარტნიორების დახმარებაზე, რაც ასევე შესაძლებელია შეფერხდეს დონორთა დახმარების შემცირების შემთხვევაში.

განმახორციელებელი ორგანიზაციების (სამინისტრო და მის დაქვემდებარებაში არსებული უწყებები) ადამიანური რესურსები ძალიან მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის ეფექტური და დროული განხორციელების უზრუნველსაყოფად. საჯარო სექტორიდან რესურსის გადინებამ/შემცირებამ შესაძლებელია მნიშვნელოვანი საფრთხე შეუქმნას სტარტეგიის განხორციელების პროცესს.

დარგობრივ და ეროვნულ დონეზე ჯანდაცვის პრიორიტეტების ცვლილებამ ასევე შეიძლება შეაფერხოს პროგრესი და ხელი შეუშალოს დასახული მიზნებისა და ამოცანების მიღწევას.

აღსანიშნავია, რომ სტრატეგიის ფარგლებში განსახორციელებელი აქტივობების ნაწილმა (მაგ., სამედიცინო დაწესებულების ნებართვის გაცემის მოთხოვნების დახვეწამ, ფარმაცევტული პროდუქტის მარკეტინგსა და გაყიდვებზე კონტროლის გაძლიერებამ) შეიძლება გაზარდოს სოციალური რისკები და შექმნას კონკრეტულ ჯგუფებში უარყოფითი განწყობები (მაგ. სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლებში და ფარმაცევტულ კომპანიებში). შემოთავაზებული ღონისძიებების სარგებელის შესახებ ცნობიერების ამაღლებამ და შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდებამ შესაძლოა შეამციროს აღნიშნული ჯგუფების ნეგატიური დამოკიდებულება.

კომპლექსური, მრავალმხრივი სტრატეგიის განხორციელება მოითხოვს პროცესში ჩართული ბევრი მხარის მიზანმიმართულ ძალისხმევასა და მოტივაციას. დასახული მიზნების მისაღწევად შესაბამისი აქტორების თავდადებისა და ინტერესის შემცირებამ შეიძლება უარყოფითი გავლენა იქონიოს სტრატეგიის განხორციელების პროგრესზე.

უწყებათაშორისი კოორდინაცია და თანამშრომლობა ასევე წარმოადგენს ძალისხმევის გაერთიანებისა და ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის განხორციელების აუცილებელ წინაპირობას. ეფექტური კოორდინაციის არარსებობამ ან მრავალ აქტორს შორის ამოცანებისა და ვალდებულებების არამკაფიოდ გადანაწილებამ და არაკოორდინირებულმა მოქმედებამ შესაძლოა შეაფერხოს სტრატეგიის ეფექტური განხორციელების პროცესი.

ანგარიშვალდებულებისა და მონიტორინგის არარსებობა ასევე შესაძლოა მნიშვნელოვან შემაფერხებელ ფაქტორად წარმოჩნდეს სტრატეგიის დასახული მიზნებისა და ამოცანების წარმატებით მიღწევაში. აქედან გამომდინარე, საჭიროა განხორციელების პროცესისა და მიღწეული შუალედური და საბოლოო შედეგების დეტალური და მკაცრი მონიტორინგი და შეფასება. გარდა ამისა, ანგარიშვალდებულება და პასუხისმგებლობა მყარ საფუძველს იძლევა ინფორმაციის გაზიარებისა და შედეგების მისაღწევად.

მიუხედავად იმისა, რომ ზემოაღნიშნული რისკები წარმოადგენს ყველაზე ხშირ და ყურადსაღებ რისკ-ფაქტორებს, შეუძლებელია ყველა პოტენციური რისკის წინასწარ განსაზღვრა, რამაც შესაძლოა ზეგავლენა იქონიოს ჯანდაცვის ეროვნული სტრატეგიის განხორციელებაზე. ამგვარად, აუცილებელია ადაპტირებადი დაგეგმვისა და მონიტორინგის პროცესების და მექანიზმების დანერგვა, რომელთა მეშვეობით შესაძლებელია გარე და შიდა ფაქტორების ურთიერთქმედებისა და გავლენის სწორად შეფასება და გათვალისწინება და სტრატეგიისა და აქტივობების შესაბამისი ეფექტური კორექტირება.

სტრატეგიული მიზნებისა და ამოცანების მიხედვით პოტენციური რისკების აღწერა იხ. დანართში 2 წარმოდგენილ სამოქმედო გეგმაში.

გამოყენებული ლიტერატურა

1. Goginashvili K., Nadareishvili M., Habicht T, Can people afford to pay for health care? New evidence on financial protection in Georgia. WHO, 2021 https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/342815/9789289055802-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y

2. Official Journal of the European Union, L261 Volume 57, 30 August 2014, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2014:261:FULL&from=EN

3. The World Bank: GINI Index. https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI

4. UNECE. Sendai Framework. https://unece.org/sendai-framework

5. World Bank. Public-Private Partnerships in Health. Washington, 2016. https://ieg.worldbankgroup.org/sites/default/files/Data/reports/lp_Health_PPP_1116.pdf

6. World Health Organization in Europe. Quality of Primary Health Care in Georgia.2018. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/373737/geo-qocphc-eng.pdf

7. World Health Organization, Gender and Non-Communicable Diseases in Georgia, Analysis of STEPS Data, 2020,

8. World Health Organization, The Global Health Observatory. https://www.who.int/data/gho/data/themes/mortality-and-global-health-estimates/ghe-leading-causes-of-death

9. World Health Organization. Health for all database: Medical graduates/100,000 population https://gateway.euro.who.int/en/indicators/hlthres_107-medical-graduates-per-100-000/

10. World Health Organization. Health System in Transition. Georgia. Vol.11, No 8. 2009. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/85530/E93714.pdf

11. World Health Organization. Helsinki Statement on Health in All Policies 2013; Helsinki, Finland, 10-14 June 2013 https://www.who.int/healthpromotion/conferences/8gchp/8gchp_helsinki_statement.pdf

12. World Health Organization. Preventing disease through healthy environments. A global assessment of the burden of disease from environmental risks. 2006

13. ანტიმიკრობული რეზისტენტობის საწინააღმდეგო 2017-2020 წლების ეროვნული სტრატეგია, საქართველოს მთავრობის 2017 წლის იანვრის N 29 განკარგულება https://matsne.gov.ge/document/view/3550177?publication=0

14. დაავადებათა კონტროლის და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი. სტატისტიკური ცნობარი, 2020. https://test.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=fad4aa1f-2eab-4792-bf4d-5792f58c1782

15. თამბაქოს კონტროლის ეროვნული სტრატეგია 2021-2025, საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 16 ივნისის დადგენილება No 285. https://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/5192453?publication=0

16. საექთნო საქმის განვითარების სტრატეგია. საქართველოს მთავრობის 2019 წლის ივლისის დადგენილება №334 https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4617071?publication=0

17. სამედიცინო საქმიანობის ლიცენზიისა და სტაციონარული დაწესებულების ნებართვის გაცემის წესისა და პირობების შესახებ დებულებების დამტკიცების თაობაზე. საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 17 დეკემბრის დადგენილება №385

18. საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების ეროვნული სამოქმედო გეგმის (NEHAP-2) დამტკიცების თაობაზე, საქართველოს მთავრობის 2018 წლის დადგენილება No 680 https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4441562?publication=0

19. საქართველოს გარემოსა და ჯანმრთელობის 2018-2022 წლების სამოქმედო გეგმა (NEHAP-2). საქართველოს მთავრობის დადგენილება №680. 2018 წლის დეკემბერი, https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4441562?publication=0

20. საქართველოს დედათა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის ხელშეწყობის 2017-2030 წლების ეროვნული სტრატეგიისა და მისი განხორციელების 2017-2019 წლების სამოქმედო გეგმა. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №459 https://matsne.gov.ge/document/view/3825285?publication=0

21. საქართველოს კონსტიტუცია. საქართველოს პარლამენტის 1995 წლის აგვისტოს N786-ე დადგენილება https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=35

22. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №459 „საქართველოს დედათა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის ხელშეწყობის 2017-2030 წლების ეროვნული სტრატეგიისა და მისი განხორციელების 2017-2019 წლების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების თაობაზე“ https://matsne.gov.ge/document/view/3825285?publication=0

23. სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, მოსახლეობა და დემოგრაფია https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/316/mosakhleoba-da-demografia

დანართი 1: პრობლემის ხის ანალიზი

მიზანი 1: ჯანდაცვის სექტორში მმართველობის გაძლიერება

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 1.1. მტკიცებულებებზე დამყარებული პოლიტიკის განხორციელების გაუმჯობესება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა	სარწმუნო მონაცემებზე შეზღუდული ხელმისაწვდომობა, ანალიტიკური შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება	პოლიტიკის შემუშავებისა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მტკიცებულებების გამოყენების დაბალი შესაძლებლობა	ჯანდაცვის პოლიტიკაში მონაცემთა ანალიზის პროცესში გარე ტექნიკური დახმარების საჭიროება	მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავების გაძლიერება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა
ამოცანა 1.2. სამინისტროსა და შესაბამის სამსახურებში სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება	პოლიტიკის/სტრატეგიის განხორციელებაზე სამინისტროს ზედამხედველობის შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება	პოლიტიკის დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქცია ნაკლებადაა განვითარებული	არ ხდება პოლიტიკის განხორციელების პროცესის, დასახული ამოცანების მიღწევის სისტემატური მონიტორინგი	სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება სამინისტროსა და შესაბამის ერთეულებში
ამოცანა 1.3. ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება	ანგარიშვალდებულების და გამჭვირვალობის მექანიზმების გაფართოების საჭიროება	ჯანდაცვის მართვაში ანგარიშგებისა და გამჭირვალობის ნაკლებობა	სამოქალაქო საზოგადოება, მოქალაქეები არ ფლობენ ჯანდაცვის პოლიტიკასთან დაკავშირებით საკმარის ინფორმაციას, მწირია მათი მხრიდან პოლიტიკის გადაწყვეტილებებზე, დასახული გეგმებისა და ამოცანების შესრულებაზე ზედამხედველობა	სამედიცინო დაწესებულებების მიერ საზოგადოების წინაშე საჯარო ანგარიშგების ვალდებულების გაძლიერება; ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავებისას სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლობის და მონაწილეობის უზრუნველყოფა
ამოცანა 1.4. სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების გაძლიერება და მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მისაღებად	კვლევითი შესაძლებლობების, საერთაშორისო და დარგთაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერების საჭიროება	ნაკლებად ტარდება სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევები	ადგილობრივ სამეცნიერო მტკიცებულებათა ნაკლებობა ჯანდაცვაში და და მათი ლიმიტირებული გამოყენება გადაწყვეტილებების მისაღებად	სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების განვითარება და ხელშეწყობა, მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილების მისაღებად
ამოცანა 1.5. ჯანდაცვის სისტემაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება	სამინისტროს შესაძლებლობების გაუმჯობესების საჭიროება საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მართვის კუთხით საჯარო და კერძო თანამშრომლობის რეგულაციების დახვეწის საჭიროება	ჯანდაცვაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის დაგეგმვის და ეფექტურად მართვის ნაკლოვანებები	საჯარო და კერძო თანამშრომლობის შესაძლებლობების არასრული გამოყენება	ჯანდაცვაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება და გამოყენება

მიზანი 2: ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტურობის გაუმჯობესება

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 2.1. პირველადი ჯანდაცვის სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად	პირველადი ჯანდაცვის სერვისების შესყიდვის სამართლებრივი ჩარჩოს ნაკლოვანებები	პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსების მოდელების ნაკლებ ეფექტიანობა და ექიმების მხრიდან პაციენტების მართვის დაბალი სტიმული	პაციენტების მეორეულ სისტემაში მაღალი რეფერალი და დიდი დანახარჯები სპეციალიზებულ სერვისებზე	პირველადი ჯანდაცვის სერვისებისთვის დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანა 2.2. ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისების (მათ შორის, რეაბილიტაციის) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად	სპეციალიზებული სერვისების შესყიდვის სამართლებრივი ჩარჩოს ნაკლოვანებები; სერვისების შემსყიდველი სააგენტოს შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება	სპეციალიზებული მომსახურების დაფინანსების მოდელების ნაკლებ ეფექტიანობა და უმეტესწილად პასიური შესყიდვების პრაქტიკა	არასრულად განსაზღვრული სარგებლის პაკეტი სპეციალიზებული მომსახურებისთვის; ჯანდაცვის სერვისების შესყიდვის არასრულყოფილი სტრატეგია	ჯანდაცვის სპეციალიზებული სერვისებისთვის (რეაბილიტაციის ჩათვლით) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანა 2.3. ფინანსური უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, ჯანდაცვის სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა	რესურსების ეფექტიანი გადანაწილების ნაკლოვანებები, თანაგადახდების კომპლექსიური სისტემა და მოსახლეობის საჭიროებებზე ნაკლებად ორიენტირებული მოსმახურების პაკეტი	ჯიბიდან გადახდის მაღალი წილი, განსაკუთრებით მედიკამენტების შესყიდვაში; ჯანდაცვაზე კატასტროფული ხარჯების მაღალი წილი	ფინანსური ბარიერები საჭირო სამედიცინო მომსახურების მისაღებად	მიწოდებული სამედიცინო სერვისის შესაბამისობის უზრუნველყოფა მოსახლეობის საჭიროებებთან ფინანსური უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად

მიზანი 3: ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 3.1. ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის გაუმჯობესება	ადამიანური რესურსის დაგეგმვის ლიმიტირებული შესაძლებლობები, განახლებად მონაცემთა სიმწირე სამედიცინო პერსონალის დარგობრივ და გეოგრაფიულ საჭიროებებთან დაკავშირებით; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ექიმთა ჭარბი გამოშვება; ხარისხიანი მომსახურების გაწევაზე სამედიცინო პერსონალის სტიმულირების მექანიზმების ნაკლებობა;	ადამიანური რესურსების არასათანადო დაგეგმვა (ექიმების ჭარბი რაოდენობა, კვალიფიციური ექთნების ნაკლებობა; დისბალანსი სამედიცინო პერსონალის სექტორულ/გეოგრაფიულ განაწილებაში); სამედიცინო პერსონალის დაბერება სამედიცინო პერსონალის დაბალი მოტივაცია ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების გაწევაზე	სამედიცინო პერსონალზე დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნილებები, გეოგრაფიული/დარგობრივი უთანასწორობა	საჭიროებებზე დაფუძნებული ადამიანური რესურსების დაგეგმვის გაუმჯობესება სამედიცინო პერსონალის სტიმულირების მექანიზმების შემუშავება და დანერგვა
ამოცანა 3.2 ადამიანური რესურსების პროფესიული კვალიფიკაციის გაძლიერების ხელშეწყობა	ხარვეზები ადამიანური რესურსების პროფესიულ რეგულირებაში; პროფესიული ასოციაციების ლიმიტირებული როლი სამედიცინო პერსონალის პროფესიულ განვითარებაში	უწყვეტი პროფესიული განვითარების ეფექტური სისტემის არარსებობა	პროფესიული კომპეტენციების ამაღლების საჭიროება	უწყვეტი პროფესიული განვითარების მდგრადი სისტემის შექმნა პროფესიული ასოციაციების მხარდაჭერით

მიზანი 4: მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 4.1. ფარმაცევტული პროდუქტების ხარისხის და უსაფრთხოების გაუმჯობესება	ფარმაცევტული პროდუქტის ხარისხისა და უსაფრთხოების კონტროლის და რეგულირების სუსტი მექნიზმები; ფარმაცევტული წარმოების ხარისხის და უსაფრთხოების არასათანადო დონე, GDP/GMP სერტიფიცირების ნელი პროცესი	ფარმაცევტული პროდუქტის ხარისხის და უსაფრთხოების ნაკლები კონტროლი	ფარმაცევტული წარმოების ხარისხის და უსაფრთხოების არასათანადო დონე	ფარმაცევტული პროდუქციის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესება მარეგულირებელი ბაზის ჰარმონიზაციით ევროკავშირის კანონმდებლობასთან, GMP/GDP ინსპექტირების გაძლიერებით, წამლის ხარისხის კონტროლის ეროვნული ლაბორატორიის შექმნით
ამოცანა 4.2. მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობისა და ფასწარმოქმნის სისტემის გაუმჯობესება	ფასების სისტემის მარეგულირებელი და კონტროლის მექანიზმების ნაკლებობა, გენერიკების გამოყენების ნაკლები ხელშეწყობა	მედიკამენტების მაღალი ფასები, ჯიბიდან მაღალი დანახარჯები მედიკამენტებზე	მედიკამენტებზე დანახარჯების გამო გაღარიბების მაღალი მაჩვენებელი	სუბსიდირებულიო მედიკამენტების სიის გაფართოვება და მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება
ამოცანა 4.3. ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაძლიერება	სუსტი რეგულირებისა და ზედამხედველობის მექანიზმები ფარმაცევტული პროდუქტების მარკეტინგსა და პოპულარიზაციაში; მოსახლეობის შეზღუდული ინფორმირებულობა ჭარბი მედიკამენტების მოხმარების, თვითმკურნალობის მავნებლობის თაობაზე	ფარმაცევტული პროდუქტების არაკეთილსინდისიერი მარკეტინგი და რეკლამირება, ფარმაკოკომპანიების მხრიდან სამედიცინო პერსონალის წახალისება მედიკამენტების დანიშვნასა და გამოყენებაზე; თვითმკურნალობის მაღალი მაჩვენებელი	მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენება და პოლიფარმაცია	ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გამკაცრება

მიზანი 5: ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაძლიერება

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 5.1. ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება	ელექტრონული ჯანდაცვის პოლიტიკის განხორციელების და IT სერვისების მართვის შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება	ელექტრონული ანალიტიკური ინსტრუმენტების ნაკლებობა ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურობის შესაფასებლად;	ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მონაცემების და ციფრული ჯანდაცვის არასათანადო მართვა	ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება
ამოცანა 5.2. ელექტორნული ჯანმრთელობის (e-health) სისტემის არქიტექტურის და სერვისების გაძლიერება და მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემისა და ხარისხის გაუმჯობესება	ჯანმრთელობის მონაცემების ერთიანი რეპოზიტორიუმის არარსებობა	ელექტრონული ჯანდაცვის ე.წ. გადაწყვეტილებების (e-health solutions) ლიმიტირებული უტილიზაცია	ელექტრონული ჯანდაცვის არქიტექტურისა და მომსახურების გაუმჯობესების საჭიროება	ელექტრონული ჯანდაცვის არქიტექტურის და მომსახურების გაძლიერება, მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემის და ხარისხის გაუმჯობესება
ამოცანა 5.3. ჯანდაცვის ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა	ჯანდაცვაში ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენებისთვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის და შესაძლებლობების ნაკლოვანება (მ.შ. ტელემედიცინის, მობილური ჯანდაცვის გადაწყვეტების გამოყენების კუთხით)	ციფრულ ჯანდაცვაზე დაბალი ხელმისაწვდომობა	მობილური და ციფრული ტექნოლოგიების ლიმიტირებული გამოყენება ჯანდაცვაში	ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა

მიზანი 6 ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 6.1. ჯანდაცვის მომსახურების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება	სამედიცინო სერვისების საჭიროებების შესახებ მონაცემების და ინფორმაციის ნაკლებობა; სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების ჩარჩოს გაუმჯობესების საჭიროება ხარისხიანი მომსახურების უზრუნველსაყოფად;	დაგეგმვის მექანიზმებისა და პროცესების ნაკლები ეფექტურობა	ჯანდაცვის სერვისების არათანაბარი, არარაციონალური განაწილება;	საჭიროებებზე დაფუძნებული ჯანდაცვის სერვისების დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება
ამოცანა 6.2. სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სტრატეგიული ჯანდაცვის დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით	სახელმწიფოს ლიმიტირებული კონტროლი სამედიცინო დაწესებულებებზე, სამედიცინო სერვისების მონოპოლიზაციის რისკი	დისბალანსი კერძო და სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების რაოდენობას შორის	კერძო დაწესებულებების მოგებაზე ორიენტირი - წარმოადგენს პოტენციურ საფრთხეს ხარისხიანი მომსახურების უზრუნველყოფისთვის	სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სამედიცინო დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით
ამოცანა 6.3 სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაძლიერება	სასწრაფო დახმარების შესაძლებლობების, სასწრაფო დახმარების პერსონალის კომპეტენციები და მართვის პროცესების გაძლიერების საჭიროება; პარამედიკოსების შეზღუდული რაოდენობა და როლი სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურში	სასწრაფო დახმარების რეაგირების გახანგრძლივებული დრო ზოგიერთ ადგილებში;	სასწრაფო სამედიცინო მომსახურების დაყოვნება	სასწრაფო სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაძლიერება
ამოცანა 6.4. პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება მაღალი ხარისხის, ინდივიდზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული მომსახურების უზრუნველყოფით	პირველადი ჯანდაცვის ლიმიტირებული მომსახურების პაკეტი, დაწესებულებების ინფრასტრუქტურისა და ტექნიკური შესაძლებლობების სისუსტე; ეფექტური და ეფექტიანი სერვისების უზრუნველსაყოფად წახალისების მექანიზმების ნაკლებობა	პირველადი ჯანდაცვის სუსტი ე.წ „მეკარიბჭის“ როლი; მოსახლეობის ნაკლები ნდობა პირველადი ჯანდაცვის სერვისებისადმი	ძვირადღირებული სპეციალიზებული/ჰოსპიტალური სერვისების ჭარბი უტილიზაცია	პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება სერვისების ანაზღაურების თანამედროვე მეთოდეგბის, წახალისების და უპგ მექანიზმების დანერგვით
ამოცანა 6.5. გადამდები დაავადებებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობების და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება	ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების ლიმიტირებული შესაძლებლობები და სუსტი მარეგულირებელი გარემო; ფრაგმენტირებული ეპიდზედამხედველობის სისტემა ანტიბიოტიკების არარაციონალური გამოყენებასა და ინფექციის კონტროლზე; სისხლის შეგროვების, დამუშავების, ტესტირების სისტემების ცენტრალიზაციის ნაკლებობა; სრულად ნებაყოფლობითი უსასყიდლო სისხლის დონაციის არარსებობა	ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრებში ადამიანური რესურსის ნაკლებობა; მაღალი ანტიმიკრობული რეზისტენტობა; ნოზოკომიური ინფექციებზე არასათანადო ინფორმაცია;	ზოგიერთი გადამდები დაავადებების ელიმინაციის პროცესში არასათანადო პროგრესი, დაყოვნება	გადამდები დაავადებებით გამოწვეული შეზღუდული შესაძლებლობის, ავადობის და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება ეპიდეზედამხედველობის გაუმჯობესებით, იმუნიზაციის გაძლიერებით, ანტიმიკრობულ რეზისტენტობასა და ინფექციებზე კონტროლის გაძლიერებით
ამოცანა 6.6. ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება	ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებისა და კონტროლის მექანიზმების ნაკლებობა (კლინიკური აუდიტი, ხარისხის ინდიკატორები, აკრედიტაციის სისტემა და სხვა); ხარისხიან მომსახურებაზე წახალისების მექანიზმების ნაკლებობა	პროვაიდერების არასაკმარისი მოტივაცია ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების უზრუნველსაყოფად	საზოგადოების დაბალი ინფორმირება სამედიცინო სერვისების ხარისხთან მიმართებაში	ჯანდაცვის სერვისების ხარისხის ამაღლება ეფექტური ხარისხის გაუმჯობესების და კონტროლის მექანიზმების დანერგვით

მიზანი 7. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად

	გამომწვევი ფაქტორები	პრობლემა	ნეგატიური შედეგი	პრობლემის გადაწყვეტა
ამოცანა 7.1. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მზადყოფნისა და რეაგირების მიმართულებით მართვის გაუმჯობესება	საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირების სამართლებრივი და მარეგულირებელი ჩარჩოს გაძლიერების საჭიროება; ბიუჯეტირების და გადანაწილების მექანიზმების გაუმჯობესების საჭიროება	საგანგებო სიტუაციებზე ეფექტური რეაგირებისთვის მართვის და დარგთაშორისი თანამშრომლობის კოორდინაციის მძლავრი მექანიზმის შენარჩუნების აუცილებლობა	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისზე რეაგირების სირთულეები	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებბზე მზადყოფნისა და რეაგირების მართვის და დაფინანსების გაძლიერება
ამოცანა 7.2. ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის	ადრეული გაფრთხილების, განგაშის სისტემები, სენტინელური ზედამხედველობა საჭიროებს გაძლიერებას, ისევე როგორც ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის დონეზე შემთხვევის გამოვლენისა და მიდევნების შესაძლებლობები	საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირებისათვის ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერების აუცილებლობა	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისზე რეაგირების ხარვეზები	ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებზე ეფექტური რეაგირებისთვის
ამოცანა 7.3. ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის	შეზღუდული მარეგულირებელი მოთხოვნები ლაბორატორიულ მომსახურებაზე; ლაბორატორიული შესაძლებლობების გაძლიერების საჭიროება, განსაკუთრებით რეგიონებში	რეგიონული ლაბორატორიული სერვისების მიწოდებაში შეზუდვები	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისზე რეაგირების ხარვეზები	ლაბორატორიების შესაძლებლობების გაზრდა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო სიტუაციებბზე ეფექტური რეაგირებისათვის
ამოცანა 7.4. სამედიცინო კონტროლის ღონისძიებების გაძლიერება საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის	ჰოსპიტალური სექტორის და პირველადი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურისა და ტექნიკური შესაძლებლობების ლიმიტაციები; მართვის პროცესებისა და კოორდინაციის გაუმჯობესების საჭიროება პირველადი ჯანდაცვისა და ჰოსპიტალურ სერვისებს შორის	პირველადი ჯანდაცვისა და ჰოსპიტალური სექტორის საგანგებო სიტუაციეზე მზადყოფნის გაძლიერების საჭიროება	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისზე არათანმიმდევრული რეაგირება	საგანგებო სიტუაციებში. მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის სამედიცინო კონტრზომების გაძლიერება
ამოცანა 7.5. რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის უზრუნველყოფა	ჯანმრთელობის არასაკმარისი პოპულარიზაცია და რისკების არასაკმარისი კომუნიკაცია (მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების შესახებ კატასტროფის რისკის შემცირების სენდაის ჩარჩო-პროგრამის რეკომენდაციების არასრული განხორციელება)	საგანგებო სიტუაციებში მოსახლეობის მიერ ჯანმრთელობის რისკის დაგვიანებული და არასათანადო აღქმა; დეზინფორმაციის სიჭარბე ჯანმრთელობის რისკებსა და თავდაცვის საშუალებებზე	მოსახლეობის მხრიდან საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისზე არათანმიმდევრული რეაგირება, რისკების შემცირების შესაძლებლობების არასრული გამოყენება	ეფექტური მრავალდონიანი და მრავალმხრივი რისკის კომუნიკაციის კამპანიის უზრუნველყოფა

დანართი 2: ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმა 2022-2024

ხედვა	საქართველოს მოსახლეობა უზრუნველყოფილია ხარისხიანი, საჭიროებებზე მორგებული ჯანდაცვის სერვისებით და დაცულია ჯანმრთელობის საფრთხეებისგანფინანსური რისკების გარეშე
მიზანი 1:	ჯანდაცვის სექტორის მმართველობის გაძლიერება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 1.1:	პოლიტიკის ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს გლობალური მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	7	10		10
ამოცანა 1.1	მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების გაუმჯობესება და პოლიტიკის ოპერაციული კვლევების ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.1	პოლიტიკის იმ დოკუმენტების წილი, რომლებიც მტკიცებულებების დეტალური ანალიზის შედეგად იქნა შემუშავებული		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სტრატეგიული დოკუმენტები
		მაჩვენებელი	N/A	50%	70%	90%	100%
რისკი:	გადამზადებული პერსონალის მაღალი გადინება სამინისტროდან, საჯარო სექტორში პერსონალის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული გამოწვევები; ოპერაციული კვლევების ჩასატარებლად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
1.1.1	სამინისტროს პერსონალის გადამზადება მტკიცებულებების შეგროვებისა და მათი ეფექტურად გამოყენების მიმართულებით	1.1.1.1	სამინიტროს შესაბამისი ერთეულის თანამშრომლების რაოდენობა, რომლებიც გადამზადნენ მტკიცებულებების გენერირებასა და გამოყენებაში (10)	ტრენინგების ოქმები	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2023	26,750					26,750
1.1.2	ჯანდაცვის პოლიტიკისა და პროგრამის ანალიზისთვის მექანიზმების/ინსტრუმენტების შემუშავება და დანერგვა (მაგ. მონიტორინგისა და შეფასების ჩარჩო, სამუშაოს შესრულების ძირითადი ინდიკატორები, დეშბორდები)	1.1.2.1	შემუშავებულია და გამოყენებაშია პოლიტიკის ანალიზის ინსტრუმენტები და მექანიზმები (სამუშაოს შესრულების ძირითადი ინდიკატორების ნაკრები (მინიმუმ 15 ინდიკატორი) და მისი შესაბამისი დეშბორდები)	შემუშავებული ინსტრუმენტები	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2023	68,000					68,000
1.1.3	საჭიროებებზე დაფუძნებული ოპერაციული კვლევის დაგეგმვა და განხორციელება კვლევით დაწესებულებებთან და ანალიტიკურ ჯგუფებთან ერთად	1.1.3.1	დაგეგმილი და განხორციელებული საჭიროებებზე დაფუძნებული ოპერაციული კვლევების რაოდენობა (5, 2024 წლიდან)	კვლევის ანგარიშები	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2024	200,000	200,000	27 03 04			-

ამოცანა 1.2	სამინისტროსა და შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულებში სტრატეგიული დაგეგმვისა და ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.2.1	დამტკიცებული ჯანდაცვის ეროვნული და დარგობრივი სტრატეგიების წილი, სადაც მომზადებულ იქნა მონიტორინგის/შეფასების ანგარიშები		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სტრატეგიების მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები
		მაჩვენებელი	69%	90%	100%	100%	100%
რისკი:	სამინისტროს თანამშრომლებზე მაღალი დატვირთვა და მოტივაციის/დროის სიმწირე სტრატეგიის განხორციელების პროცესზე რუტინული ზედამხედველობის უზრუნველსაყოფად; სხვა სექტორებისა და დაინტერესებული მხარეების შეზღუდული ჩართულობა “ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში” თანამშრომლობაში და ერთობლივი ქმედებების შემუშავება/განხორციელებაში

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
1.2.1	სამინისტროს სტრატეგიული დაგეგმარებისა და ზედამხედველობის ფუნქციის განვითარებისთვის, მონიტორინგისა და შეფასების ინსტრუმენტების/მექანიზმების შემუშავება	1.2.1.1	ზედამხედველობის, მონიტორინგისა და შეფასების ინსტრუმენტები/მექანიზმები შემუშავებულია და გამოიყენება	მომზადებული ნორმატიული აქტ(ებ)ი	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-
1.2.2	სამინისტროს და შესაბამისი უწყებების თანამშრომლების გადამზადება შემუშავებული მონიტორინგისა და შეფასების ინსტრუმენტების გამოყენებაში ეფექტური ზედამხედველობის უზრუნველსაყოფად	1.2.2.1	სამინისტროს და შესაბამისი უწყებების გადამზადებულ თანამშრომელთა რაოდენობა (10) პოლიტიკის/სტრატეგიის განხორციელების ეფექტური ზედამხედველობის, მონიტორინგის პრინციპებზე	ტრენინგების ოქმები	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2023	13,000					13,000
1.2.3	„ჯანმრთელობა ყველა პოლიტიკაში“ მიდგომის დანერგვისა და დარგთაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით, საკოორდინაციო საბჭოების და თანამშრომლობის არხების შექმნა შესაბამის დარგობრივ სამინისტროებთან და სააგენტოებთან	1.2.3.1	შექმნილია საკოორდინაციო საბჭოების რაოდენობა (საბაზისო 4, ყოველწლიურად 5 მაინც)	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
1.2.4	დარგთაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით, საერთო მიზნების დასახვა და ერთობლივი ქმედებების შემუშავება დასახული მიზნების მისაღწევად; მიღწეული შედეგების მონიტორინგი	1.2.4.1	შექმნილია ერთობლივი ღონისძიებების გეგმა და მონიტორინგის ინსტრუმენტები	მომზადებული ღონისძიებების გეგმა და მონიტორინგის ინსტრუმენტები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
1.2.5	თანამშრომლობისა და ძალისხმევის კოორდინაციის გაძლიერება საერთაშორისო პარტნიორებთან (მ.შ. გაეროს სააგენტოები, ევროკავშირი, OECD, IBRD, ADB, WB, USAID, EIB და ა.შ.)	1.2.5.1	საერთაშორისო პარტნიორებთან გაფორმებული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმების/პროექტების რაოდენობა (საბაზისო 7, ყოვეწლიურად 8 მაინც)	მემორანდუმების/ პროექტების დოკუმენტები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 1.3	ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.3.1	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც რეგულარულად აქვეყნებენ ყოველწლიურ ანგარიშს და შესრულებული სამუშაოს შედეგებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაწესებულებების ვებ გვერდზე გამოქვეყნებული ანგარიშები
		მაჩვენებელი	N/A	50%	70%	90%	100%
რისკი:	სამედიცინო დაწესებულებების რეზისტენტობა კლინიკური საქმიანობის საჯარო ანგარიშგების ვალდებულების მიმართ; სამოქალაქო საზოგადოების დაბალი მოტივაცია ჩაერთოს ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავების/ზედამხედველობის პროცესებში

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
1.3.1	სამედიცინო დაწესებულებების მიერ საზოგადოების წინაშე საჯარო ანგარიშგების პრაქტიკის დანერგვისთვის, ჯანდაცვის პროვაიდერების საქმიანობის საჯარო ანგარიშგების შესახებ რეგულაციების შემუშავება/დახვეწა	1.3.1.1	ჯანდაცვის პროვაიდერების საქმიანობის საჯარო ანგარიშგების შესახებ რეგულაციები შემუშავებულია/ გაუმჯობესებულია	საჯარო ანგარიშგების შესახებ შემუშავებული სამართლებრივი აქტის პროექტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	13,500					13,500
1.3.2	ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავებისას სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლობის და მონაწილეობის უზრუნველყოფისთვის, სამინისტროსთან ან მის ქვემდებარე უწყებებთან არსებული მოქმედი საბჭოებში ამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენელთა ჩართვა	1.3.2.1	სამინისტროსთან ან მის ქვემდებარე უწყებებთან არსებული მოქმედი საბჭოების რაოდენობა სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებით (3)	საბჭოს ბრძანება	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 1.4	სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევების გაძლიერება და მათი გამოყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მისაღებად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.4.1	სახელმწიფოს მიერ სამეცნიერო და საოპერაციო კვლევებისთვის გამოყოფილი სახსრების ზრდის ტემპი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	რუსთაველის ფონდის, სამინისტროს ანგარიშები
		მაჩვენებელი	600,477 ლარი	25%-იანი ზრდა	50%-იანი ზრდა	75%-იანი ზრდა	100%-იანი ზრდა
რისკი:	ლიმიტირებული ფინანსური შესაძლებლობები სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევების წახალისებისთვის; კვალიფიციურ მკვლევართა რესურსის ნაკლებობა; კვლევითი ორგანიზაციების დაბალი მოტივაცია მეტი სამეცნიერო კვლევის შემუშავებისა და ჩატარების მიმართ

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
1.4.1	სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევების ხელშეწყობისთვის, სამეცნიერო კვლევების ინსტრუმენტის მომზადება და განხორციელება ჯანმრთელობის პრიორიტეტულ საკითხებზე	1.4.1.1	ჯანდაცვის პრიორიტეტულ საკითხებზე შემუშავებული და განხორციელებული სამეცნიერო კვლევების რაოდენობა (სულ მცირე წელიწადში 3 პროექტი)	კვლევის ანგარიშები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი
1.4.2	სამეცნიერო/კლინიკური კვლევების სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის ხელშეწყობისთვის, პოტენციური საერთაშორისო პარტნიორების და თანამშრომლობის სფეროების იდენტიფიცირება; ერთობლივი სამეცნიერო/ კლინიკური კვლევების ჩარჩოს შემუშავება	1.4.2.1	სამეცნიერო/კლინიკური კვლევების მიმართულებით მინიმუმ 3 თანამშრომლობა შედგა საერთაშორისო პარტნიორებთან	კვლევის ანგარიშები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი

ამოცანა 1.5	ჯანდაცვის სისტემაში საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ეფექტური მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.5.1	სამინისტროს მიერ ინიცირებული პროექტების წილი, დაფუძნებული საჯარო და კერძო თანამშრომლობაზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამინისტროს ვებგვერდზე გამოქვეყნებული პროექტები
		მაჩვენებელი	15%	30%	50%	60%	70%
რისკი:	კერძო და საჯარო სექტორის დაბალი ინტერესი/მოტივაცია თანამშრომლობისათვის

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
1.5.1	საჯარო და კერძო თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით, ახალი საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების შემუშავება და განხორციელება PPP-ის დაბალანსებული სქემების და მიდგომების გამოყენებით	1.5.1.1	შემუშავებული და განხორციელებული ახალი საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების რაოდენობა (2024 წლისთვის 5 პროექტი მაინც)	საპროექტო დოკუმენტები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც; ჯეს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
	სულ ბიუჯეტი							321,250	200,000		-		121,250

მიზანი 2:	ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემის სამართლიანობისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 2.1:	საყოველთაო ჯანდაცვის მოცვის ინდექსი (UHC index)		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს გლობალური მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	68%	85%		95%
ამოცანა 2.1	პირველადი ჯანდაცვის სერვისების დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.1.1	პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსებაზე გამოყოფილი სახელწმიფო რესურსების წილი ჯანმრთელობაზე სახელმწიფო დანახარჯებთან მიმართებაში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	13%	15%	20%	30%	35%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურების გამო, ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
2.1.1	პირველადი ჯანდაცვის შეღავათების პაკეტში შემავალი სერვისებისა და მედიკამენტების გადახედვა, განფასება, შესაბამისობაში მოყვანა მოსახლეობის საჭიროებებთან	2.1.1.1	განახლებული პირველადი ჯანდაცვის პაკეტი, შესაბამისი განფასებით მომზადებულია	განახლებული სერვისების პაკეტი და ბიუჯეტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	III კვარტალი, 2022	150,000			150,000	WHO
2.1.2	პჯდ-ის „მეკარიბჭის“ ფუნქცის გაზრდისა და დაავადებების მართვისა და პრევენციული მომსახურებების გაძლიერებისთვის პჯდ რეფორმების გზამკვლევის შემუშავება	2.1.2.1	პჯდ რეფორმის გზამკვლევი მომზადებულია	დამტკიცებული პჯდ რეფორმის გზამკვლევი	სოტდშჯსდს		III კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი

ამოცანა 2.2	ჯანდაცვის სპეციალიზებული სამედიცინო სერვისების (მათ შორის, რეაბილიტაციის) დაფინანსების მექანიზმების გაუმჯობესება ფინანსური რესურსის ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველსაყოფად
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.2.1	ჰოსპიტალური მწვავე მოვლის მომსახურებების ხარჯების წილი საერთო მოცულობიდან, (მწვავე მოვლის სერვისები), რომლებიც სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმებით იქნა შესყიდული		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	11%	25%	50%	75%	100%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; სპეციალიზებული სერვისების მოვლის ოპტიმიზაციის საკანონმდებლო და მარეგულირებელი ჩარჩოს შემუშავებისა და მიღების შეფერხება; ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოში თანამშრომლების დეფიციტი და მაღალი გადინება; კერძო სექტორის რეზისტენტობა ანაზღაურების ახალი მექანიზმების ასამოქმედებლად

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
2.2.1	სპეციალიზებული ჯანდაცვის სერვისების ოპტიმიზაცია და მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა	2.2.1.1	სპეციალიზებული მოვლის განახლებული პაკეტი, შესაბამისი განფასებით მომზადებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2022	117,000			117,000	WB	-
2.2.2	შესყიდვის მექანიზმების მუდმივად დახვეწის და რესურსების ეფექტიანად გამოყენების მიზნით, მომსახურების ანაზღაურების თანამედროვე სისტემების დანერგვა (DRG/შედეგებზე დაფუძნებული ანაზღაურება)	2.2.2.1	დაფინანსების თანამედროვე მეთოდები დანერგილია (DRG, შედეგზე ორიენტირებული ანაზღაურება)	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2024	135,000			135,000	WB	-
2.2.3	სამინისტროს თანამშრომლების გადამზადება სტრატეგიული შესყიდვების, შედეგზე დაფუძნებული დაფინანსების და სხვა საკვანძო დაფინასების საკითხებზე	2.2.3.1	გადამზადებული თანამშრომლების რაოდენობა (15)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	139,050					139,050
2.2.4	ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს, როგორც სტრატეგიული შემსყიდველის ორგანიზაციული შესაძლებლობებისა და ანგარიშვალდებულების მექანიზმის გაძლიერების მიზნით, სააგენტოს დებულების გადახედვა და თანამშრომელთა გადამზადება	2.2.4.1	ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს გადამზადებულ თანამშრომელთა რაოდენობა (50); სააგენტოს განახლებული დებულება მომზადებულია	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	186,300			186,300	WB	-
2.2.5	სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმების გაფართოვებისთვის, სერვისების ჯგუფებისთვის სელექციის მექანიზმებისა და კრიტერიუმების შემუშავება	2.2.5.1	სერვსიების ჯგუფების რაოდენობა, სადაც გამოიყენება სელექტიური კონტრაქტორება (საბაზისო 4)	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი			-		-

ამოცანა 2.3	ფინანსური უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, ჯანდაცვის სერვისების მოსახლეობის საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.1	ჯანდაცვაზე ჯიბიდან გადახდის წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	43%	40%	35%	30%	25%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.2	შინამეურნეობების წილი ჯიბიდან კატასტროფული დანახარჯებით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2018	2024	2026	2028	2030	მოსახლეობის ფინანსური დაცულობის ანგარიში, ჯანმო
		მაჩვენებელი	17.4%	15%	14%	12%	10%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.3	ჯანდაცვაზე სახელმწიფო დანახარჯების წილი მთლიანი შიდა პროდუქტიდან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანდაცვის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	3.2%	3.4%	4.5%	6%	7%
	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
2.3.1	ჯანმრთელობის საყოველთაო მოცვის ფინანსური მდგრადობის უზრუნველსაყოფად, მოცვის პოლიტიკის პრიორიტეტების და მოცულობის კონტროლის ადექვატური მექანიზმების შემუშავება	2.3.1.1	ბენეფიციართა მოცვის პოლიტიკის პრიორიტეტების და მოცულობის კონტროლის ადექვატური მექანიზმები განახლებულია	მომზადებული სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
	სულ ბიუჯეტი							727,350	-		588,300		139,050

მიზანი 3:	ჯანდაცვის სექტორში ადამიანური რესურსების განვითარება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 3.1:	ჰოსპიტალურ სექტორში ექიმების პროდუქტიულობა		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	45	55		70
გავლენის ინდიკატორი 3.2:	ექთან/ექიმის თანაფარდობა პირველად ჯანდაცვაში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1:1	1.5:1		2:1
გავლენის ინდიკატორი 3.3:	ექთან/ექიმის თანაფარდობა ჰოსპიტალურ სექტორში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	0.8:1	1.3:1		2.5:1
ამოცანა 3.1	ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.1	ექიმების რაოდენობა/100 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	821.8	740	720	700	660
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.2	სპეციალობების წილი განსაზღვრული ადამიანური რესურსების საჭიროებებით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სპეციალობების კომპეტენციების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	4%	20%	30%	40%	50%
რისკი:	კოორდინაციის ნაკლებობა განმახორციელებელ უწყებებს, პროფესიულ ასოციაციებს შორის; პროფესიული ასოციაციების მოტივაციისა და ჩართულობის ნაკლებობა; ახლადდამთავრებულთა დაბალი მოტივაცია დასაქმდნენ დეფიციტურ სპეციალობებში/ სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში; პერსონალის წახალისების მექანიზმების ასამოქმედებლად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
3.1.1	ადამიანური რესურსების ყოვლისმომცველი განახლებადი რეგისტრის შექმნა/დახვეწა	3.1.1.1	ადამიანური რესურსების მონაცემთა ბაზა შემუშავებულია	მომზადებული მონაცემთა რეგისტრი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	148,400					148,400
3.1.2	ადამიანური რესურსების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმარების სისტემის გაძლიერებისთვის, ადამიანური რესურსების ნორმატიული მოთხოვნების განსაზღვრა სპეციალობების მიხედვით	3.1.2.1	სპეციალობების რაოდენობა განსაზღვრული ადამიანური რესურსების ნორმატიული მოთხოვნებით (4, 2024 წლისთვის)	განალბებული სანებართვო დანართები და კომპეტენციები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	114,000					114,000
3.1.3	ადამიანური რესურსების საჭიროებების იდენტიფიცირება ნორმატიული მოთხოვნებისა და გეოგრაფიული მდებარეობის გათვალისწინებით	3.1.3.1	ადამიანური რესურსების საჭიროებები იდენტიფიცირებულია	ადამიანური რესურსების საჭიროებათა გეგმა მომზადებულია	სოტდშჯსდს	სფსრს	III კვარტალი, 2024	114,000					114,000
3.1.4	დიპლომისშემდგომ საგანმანათლებლო პროგრამებში მიღების, განსაზღვრულ საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანის მიზნით, სარეზიდენტო პროგრამებზე ჩარიცხვის კრიტერიუმების გადახედვა სპეციალობების მიხედვით, განსაზღვრული საჭიროებების გათვალისწინებით	3.1.4.1	კრიტერიუმები გადახედილია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	114,036					114,036
3.1.5	სარეზიდენტო პროგრამების გაფართოვება დეფიციტურ სპეციალობებსა და სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში	3.1.5.1	დეფიციტურ სპეციალობებსა და სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში მიზნობრივი სარეზიდენტო პროგრამების რაოდენობა (5)	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
3.1.6	რაციონალური და საჭიროებებზე დაფუძნებული განაწილების უზრუნველსაყოფად, წამახალისებელი ანაზღაურების სქემების გაფართოვება სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის	3.1.6.1	სტრატეგიულ გეოგრაფიულ ადგილებში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის წამახალისებელი ანაზღაურების სქემები გაფართოვებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 3.2	ადამიანური რესურსების პროფესიული კვალიფიკაციის გაძლიერების ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.1	სამედიცინო სპეციალობების წილი უწყვეტი პროფესიული განვითარების დაწესებული მოთხოვნით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სპეციალობების კომპეტენციების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	11%	80%	90%	90%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.2	სარეზიდენტო პროგრამების წილი, რომელიც შესაბამისობაშია სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	30%	50%	70%	100%
რისკი:	პროფესიული ასოციაციების დაბალი მოტივაცია და ჩართულობა უწყვეტ პროფესიულ განვითარებაში; ჯანდაცვის პროვაიდერების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა ფასიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე; კერძო კლინიკების მფლობელების რეზისტენტობა თანამშრომლების საგანმანათლებლო პროგრამების დაფინანსებაზე; პროვაიდერების ნეგატიური დამოკიდებულება სელექტიური კონტრაქტირების მოთხოვნებში უწყვეტი პროფესიულ განვითარების შეტანაზე; საუნივერსიტეტო კლინიკების ნაკლები მოტივაცია და ორიენტირი რეზინდეტების კლინიკური უნარების განვითარებაზე; სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სამედიცინო განათლების სტანდარტებთან ჰარმონიზაციისთვის პროცესში ფინანსური ბარიერები

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
3.2.1	პროფესიული ასოციაციების მხარდაჭერით, უწყვეტი პროფესიული განვითარების მდგრადი სისტემის შექმნისთვის, სამედიცინო კომპეტენციის ჩარჩოების პერიოდული განახლება სხვადასხვა სპეციალობებში	3.2.1.1	სპეციალობების რაოდენობა განახლებული კომპეტენციის ჩარჩოებით (10, 2024 წლამდე)	კომპეტენციის დოკუმენტები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	416,400	416,400	27 03 04			-
3.2.2	უწყვეტი პროფესიული განვითარების პირობის ინტეგრაცია სელექტიური კონტრაქტირების მოთხოვნებში	3.2.2.1	უწყვეტი პროფესიული განვითარების მოთხოვნა შეტანანილია სელექტიური კონტრაქტირების პირობებში	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
3.2.3	უწყვეტ პროფესიულ განვითარებაში პროფესიული ასოციაციების როლისა და ანგარიშვალდებულების გაზრდის მიზნით, დოკუმენტის შემუშავება, სადაც ასახულია პროფესიული ასოციაციების როლი და პასუხისმგებლობები უწყვეტი პროფესიული განვითარების ფარგლებში	3.2.3.1	სამინისტროსა და პროფესიულ ასოციაციების მიერ შემუშავებულია დოკუმენტი, სადაც განსაზღვრულია პროფესიული ასოციაციების როლი და პასუხისმგებლობები უწყვეტი პროფესიული განვითარების ფარგლებში	მომზადებული დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	II კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
3.2.4	ექიმების სერტიფიცირების მექანიზმების გადახედვა და გაძლიერება	3.2.4.1	კლინიკური მიმართულებების რაოდენობა განახლებული სერტიფიცირების სტანდარტებითა და საგამოცდო სისტემით (15)	განახლებული კლინიკური მიმართულებების	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	585,000	585,000	27 03 04	-		-
3.2.5	რესერტიფიცირების მოთხოვნებისა და მექანიზმის შემუშავება	3.2.5.1	რესერტიფიცირების სისტემის მარეგულირებელი გარემო მომზადებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტ(ებ )ი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
3.2.6	კლინიკური უნარ-ჩვევების სწავლების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის, სარეზიდენტო პროგრამებში კლინიკური უნარ-ჩვევების განვითარების მოთხოვნის ინტეგრირება	3.2.6.1	სარეზიდენტო პროგრამები მოიცავს მოთხოვნას კლინიკური უნარების განვითარებაზე	განახლებული რეზიდენტურის პროგრამები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	48,000	48,000	27 03 04			-
3.2.7	დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, საგანმანათლებლო პროგრამების შესაბამისობაში მოყვანა სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან	3.2.7.1	კლინიკური სფეროების რაოდენობა განახლებული და მსოფლიო ფედერაციის სტანდარტებთან შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით (10)	დიპლომისშემდგომი განათლების პროგრამები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	48,000	48,000	27 03 04			-
	სულ ბიუჯეტი							1,587,836	1,097,400		-		490,436

მიზანი 4:	მაღალი ხარისხის, ეფექტიან და უსაფრთხო მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების პროდუქციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 4.1:	მედიკამენტებზე დანახარჯების წილი ჯანდაცვაზე ჯიბიდან დანახარჯებში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმრთელობის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	62%	30%		15%
ამოცანა 4.1	ფარმაცევტული პროდუქტების ხარისხის და უსაფრთხოების გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.1	ფარმაცევტული წარმოების წილი, რომელიც აკმაყოფილებს კარგი საწარმო პრაქტიკის (GMP) სტანდარტებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ფარმაცევტული პროდუქტის რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	0%	100%	100%	100%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.2	წამლების ხარისხის კონტროლის ეროვნულ ლაბორატორიაში შემოწმებული მედიკამენტების წილი რეგისტრირებულ მედიკამენტებში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	წამლების ხარისხის კონტროლის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	0%	20%	50%	75%	85%
რისკი:	ფარმაცევტული სექტორის რეზისტენტობა განახლებული ფარმაცევტული მარეგულირებელი სტანდარტების დანერგვაზე; კარგი საწარმო პრაქტიკის (GMP) ინსპექტორების გადინების მაღალი მაჩვენებელი; სათანადო ინფრასტრუქტურითა და კადრებით აღჭურვილი ლაბორატორიის შესაქმნელად ფინანსური რესურსების ნაკლებობა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
4.1.1	ფარმაცევტული დარგის მარეგულირებელი ბაზის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის მიზნით, მედიკამენტების რეგისტრაციის, გაყიდვისა და მარკეტინგის, უსაფრთხოების კონტროლის, ფარმაკოზედამხედველობის სერთაშორისო სტანდარტების შემუშავება და მიღება	4.1.1.1	კანონპროექტი მომზადებული/ განახლებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
4.1.2	დამხმარე ტექნოლოგიების რეგისტრაციის, გაყიდვისა და მარკეტინგის, უსაფრთხოების კონტროლის, ფარმაკოზედამხედველობის საერთაშორისო სტანდარტების შემუშავება და მიღება	4.1.2.1	კანონი განახლებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
4.1.3	GMP/GDP ინსპექტირების რესურსის გაფართოვებისთვის, ინსპექტორების გადამზადება GMP/GDP ინსპექტირების სისტემისთვის	4.1.3.1	გადამზადებული GMP/GDP ინსპექტორების რაოდენობა (10, 3 წლის განმავლობაში)	GMP/GDP სერტიფიკატები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	103,050					103,050
4.1.4	წამლის ხარისხის კონტროლის ეროვნული ლაბორატორიის შექმნა, რომელიც აღჭურვილი იქნება სათანადო ინფრასტრუქტურითა და თანამშრომლებით	4.1.4.1	ლაბორატორია შექმნილია, აღჭურვილია და დაკომპლექტებულია გადამზადებული კადრებით (50)	მოფუნქციონირე ლაბორატორია; ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	27,600	27,600	27 03 04			-
4.1.5	PIC/S -ში გაერთიანების პროცესის დაჩქარება	4.1.5.1	საქართველოს განაცხადი წარდგენილია	მომზადებული განაცხადი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 4.2	მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობისა და ფასწარმოქმნის სისტემის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.1	ფარმაცევტულ ბაზარზე გენერეკი მედიკამენტების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	წამლის რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	20%	25%	30%	35%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.2	მედიკამენტებზე მთლიან დანახარჯებში სახელმწიფო დანახარჯების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯამრთელობის ანგარიშების სისტემა
		მაჩვენებელი	4%	10%	15%	20%	30%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.3	საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მოსარგებლეთა წილი, რომლებიც იყენებენ ქრონიკული დაავადების მართვის სუბსიდირებულ მედიკამენტებს პროგრამის მოსარგებლეთა საპროგნოზო რაოდენობიდან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ქრონიკული მედიკამენტების მოსარგებლეთა ბაზა
		მაჩვენებელი	87%	90%	92%	95%	98%
რისკი:	ფარმაცევტული კომპანიების რეზისტენტობა გენერიკი მედიკამენტების პოპულარიზაციისადმი; მოსახლეობის უნდობლობა გენერიკი მედიკამენტების მიმართ; მედიკამენტების სუბსიდიების გაფართოების საბიუჯეტო შეზღუდვები; ფარმაცევტული კომპანიების წინააღმდეგობა სუბსიდირებული მედიკამენტების ფასის დაფიქსირებაზე

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
4.2.1	გენერიკული ფარმაცევტული პროდუქტის გამოყენების ხელშეწყობისთვის, ბრენდული მედიკამენტების გენერიკული ალტერნატივებით ჩანაცვლებისა და მხარდაჭერის მექანიზმის შემუშავება	4.2.1.1	ჩანაცვლების მექანიზმის მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტი მომზადებულია, მიღებული და დამტკიცებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2022	87,000					87,000
4.2.2	საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლების კამპანიის განხორციელება გენერიკი ფარმაცევტული პროდუქტების უსაფრთხოებისა და ხარისხის შესახებ	4.2.2.1	ჩატარებულია სულ მცირე 1 საგანმანათლებლო კამპანია	დაბეჭდილი ბუკლეტი; სატელევიზიო კლიპი	სოტდშჯსდს		IV კვარტალი, 2023	34,400					34,400
4.2.3	საბაზისო და ავადობისა და სიკვდილიანობის მძიმე ტვირთის მქონე დაავადებების (მაგ., არაგადამდები დაავადებები) სამკურნალო მედიკამენტებზე სახელმწიფო სუბსიდირების გაფართოება (მედიკამენტების სიის განახლება; ფინანსური რესურსების განსაზღვრა და პროგრამის ბიუჯეტში ასახვა; რეფერენს ფასების და მართული შემოტანის ხელშეკრულებების დანერგვა)	4.2.3.1	სუბსიდირებული მედიკამენტების სიის განახლებულია და შესაბამისი ფინანსური რესურსები გათვალისწინებულია პროგრამის ბიუჯეტში	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
4.2.4	სუბსიდირებული მედიკამენტების შეუფერხებლად მიწოდების უზრუნველსაყოფად, არსებული ლოგისტიკური მექანიზმის გადახედვა და გაძლიერება	4.2.4.1	ლოგისტიკური მექანიზმი გადახედილი და განახლებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
4.2.5	სუბსიდირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის შესახებ საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება	4.2.5.1	ჩატარებულია სულ მცირე 1 საინფორმაციო კამპანია	დაბეჭდილი ბუკლეტი; სატელევიზიო კლიპი	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2024	33,000					33,000

ამოცანა 4.3	ფარმაცევტული პროდუქტების რაციონალურ გამოყენებაზე კონტროლის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.3.1	მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენების შემთხვევების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ელექტრონული რეცენტის მონაცემების ანალიზის დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	N/A	15%	10%	7%	5%
რისკი:	მარეგულირებელი და სააღსრულებო ბარიერები და ფარმაცევტული ლობირება; ელექტრონული რეცეპტების სისტემის სრულმასშტაბიანი გამოყენების აღსრულების მექანიზმების ნაკლებობა; სამინისტროში შესაბამისი ადამიანური რესურსის ნაკლებობა მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენების/პოლიფარმაციის ზედამხედველობისა და მონიტორინგისთვის.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
4.3.1	ფარმაცევტული პროდუქტების მარკეტინგზე, რეკლამირებასა და დაფინასებაზე კონტროლის მექანიზმის დახვეწა	4.3.1.1	მარკეტინგზე, რეკლამირებასა და დაფინასებაზე კონტროლის მექანიზმი გაუმჯობესებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	67,500					67,500
4.3.2	მედიკამენტების დანიშვნაზე სამედიცინო პერსონალის აგრესიული წახალისების შემთხვევების იდენტიფიცირება: მათი აღმოფხვრის მექანიზმების დახვეწა	4.3.2.1	სამედიცინო პერსონალის წახალისების აღმოფხვრის მექანიზმები გაუმჯობესებულია და ამოქმედებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2023	19,500					19,500
4.3.3	მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციის პრაქტიკებზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემის გაძლიერებისთვის, ელექტრონული რეცეპტების სისტემის გაფართოება ეროვნულ დონეზე	4.3.3.1	ელექტრონული რეცეპტი დანერგილია ეროვნულ დონემდე	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2022	115,400					115,400
4.3.4	წამლებთან დაკავშირებული გამაფრთხილებელი სიგნალების შემუშავება: წამლის დუბლირებისა და წამლებს შორის ურთიერთქმედების გაფრთხილების სისტემების ინტეგრირება ელექტრონული რეცეპტის სიტემაში, მედიკამენტების რაოდენობის, შემადგენლობისა და შესაბამისობის მოწესრიგება	4.3.4.1	წამლებთან დაკავშირებული გამაფრთხილებელი სიგნალები და სიფრთხილის ზომები ინტეგრირებულია ელექტრონული რეცეპტების სისტემაში	ცვლილებები ელ რეცეპტის პროგრამულ უზრუნველყოფაში	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	128,000					128,000
4.3.5	მედიკამენტების არარაციონალურ, ჭარბ მოხმარებასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების საკომუნიკაციო გეგმის შემუშავება	4.3.5.1	საკომუნიკაციო გეგმა შემუშავებული და დამტკიცებულია	საკომუნიკაციო გეგმა	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	120,000					120,000
4.3.6	საგანმანათლებლო პროგრამების განახლება მედიკამენტების (განსაკუთრებით ანტიბიოტიკების) არარაციონალურ გამოყენებასთან დაკავშირებული რისკებისა და პოტენციური ზიანის და ასევე დანიშნულების "კარგი პრაქტიკის" შესახებ	4.3.6.1	განახლებული დიპლომისშემდგომი საგანმანათლებლო პროგრამების და უწყვეტი სამედიცინო განათლების პროგრამების რაოდენობა (სულ მცირე 5, 2024 წლისთვის)	განახლებული პროგრამები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	18,000					18,000
	სულ ბიუჯეტი							705,450	27,600		-		677,850

მიზანი 5:	ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემების გაძლიერება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 5.1:	ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემის პროდუქტიულობის ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს საინფორმაციო სისტემის შეფასების მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	24	28		30
ამოცანა 5.1	ციფრული ჯანდაცვის მართვის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.1.1	ჯანდაცვის სერვისების მომწოდებლების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანდაცვის (e-health) ანგარიშგების სისტემაში არიან ჩართული		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სერვისების მომწოდებლების ანგარიშგების ბაზა
		მაჩვენებელი	93%	100%	100%	100%	100%
რისკი:	მარეგულირებელი ჩარჩოების მიღების შეფერხება; ფინანსური და ადამიანური რესურსების ნაკლებობა; კვალიფიციური კადრების მაღალი გადინება; ანალიტიკური ინსტრუმენტების ტექნიკური და ფინანსური უზრუნველყოფის ლიმიტირებული რესურსი; ანალიტიკური ინსტრუმენტების დაბალი ათვისება

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
5.1.1	საკანონმდებლო და მეთოდოლოგიური ჩარჩოს შემუშავება, რომელიც სექტორულ მიზნებს მიუსადაგებს IT მიზნებს ჯანდაცვაში ციფრული ტექნოლოგიების ეფექტური გამოყენების უზრუნველსაყოფად	5.1.1.1	ევროკავშირის პოლიტიკასთან შესაბამისი, ელექტრონული ჯანდაცვის ეროვნული სამოქმედო გეგმა შემუშავებულია	სამოქმედო გეგმა	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2022	124,000			124,000	WB	-
		5.1.1.2	EU4Digital ინიციატივის ფარგლებში, ურთიერთთავსებადობის პლატფორმის განვითარების, სექტორთაშორისი და ტრანს-სასაზღვრო თანამშრომლობის მხარდამჭერი რეგულაციები შემუშავებულია	მინისტრის ბრძანება	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	51,000	51,000	27 01 10			-
		5.1.1.3	ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პერსონალური მონაცემების უსაფრთხო და საიმედო მართვისთვის, ჯანდაცვის სექტორში განახლებულია კიბერუსაფრთხოების ზომები კიბერუსაფრთხოების ეროვნული პოლიტიკის შესაბამისად	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	150,000			150,000	WB/WHO	-
5.1.2	ინფორმაციული ტექნოლოგიების სერვისის მენეჯმენტის პროცესების შემუშავება და დანერგვა	5.1.2.1	ინფორმაციული ტექნოლოგიების განვითარების პროცესები შემუშავებულია და დანერგილია (ინციდენტი და მოთხოვნა, ცვლილება და კონფიგურაცია, სერვისის დონის მართვა და ა.შ.)	პროცესების დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	180,000	180,000	27 01 10			-
		5.1.2.2	პროგრამული უზრუნველყოფის ტექნოლოგიური, არქიტექტურული, ტესტირებისა და დანერგვის სტანდარტები შემუშავებულია	შემუშავებული სტანდარტები	სოტდშჯსდს	იტს;	IV კვარტალი, 2024	540,000	540,000	27 01 10			-
		5.1.2.3	პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტების მართვის პრაქტიკა დანერგილია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	იტს;	IV კვარტალი, 2023	1,080,000					1,080,000
5.1.3	ციფრული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული ჯანდაცვის კუთხით ადმინისტრაციულ დაწესებულებებში დასაქმებულთა გადამზადება	5.1.3.1	ელექტრონული ჯანდაცვის ფუნქციებისთვის საერთო თავსებადობის პლატფორმის როლის შესრულების მიზნით, ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტოს (ITA) გადამზადებული პერსონალის რაოდენობა (30)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	181,000	181,000	27 01 10			-
5.1.4	ანალიტიკური ელექტრონული ინსტრუმენტების დანერგვა ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურობის შესაფასებლად	5.1.4.1	ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციისა და დიდი მონაცემების ანალიზისთვის ელექტრონული ანალიტიკური ინსტრუმენტები შემუშავებულია	ანალიტიკური ინსტრუმენტები	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	54,000					54,000
		5.1.4.2	პერიოდული ეფექტურობის ანალიზი ტარდება რუტინულად, ანალიტიკური ანგარიშები იწარმოება და ხელმისაწვდომია	მომზადებული ანგარიშები	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	205,500	144,000	27 01 10			61,500

ამოცანა 5.2	ელექტორნული ჯანმრთელობის (e-health) სისტემის არქიტექტურის და სერვისების გაძლიერება და მონაცემთა გაცვლის ელექტრონული სისტემისა და ხარისხის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.2.1	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებსაც გააჩნიათ „პაციენტების მოკლე ისტორია“ (Patient Sumamry), ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები, ელექტრონული რეცეპტები, რომლებიც დაკავშირებული არიან ერთიან ელექტრონულ პლატფორმასთან		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სერვისების მომწოდებლების ანგარიშგების ბაზა
		მაჩვენებელი	82%	100%	100%	100%	100%
რისკი:	შეზღუდული ფინანსური რესურსები IT ინფრასტრუქტურის გასაძლიერებლად, ელექტრონული მონაცემთა გაცვლის სისტემის გასაუმჯობესებლად და ელექტრონული რეცეპტების პროგრამული უზრუნველყოფის გასაძლიერებლად; ბიუროკრატიული და ფინანსური ბარიერები ინფორმაციის უსაფრთხოების რეგულაციების მიღებასა და გამოყენებაში; IT ინფრასტრუქტურის, მონაცემთა გაცვლის სისტემის შესანარჩუნებლად გადამზადებული პერსონალის ნაკლებობა; სამედიცინო პერსონალის ტექნიკური უნარების ნაკლებობა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
5.2.1	ციფრული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული ჯანდაცვის IT ინფრასტრუქტურის ტრანსფორმაცია და უწყვეტი მონიტორინგისთვის ოპერაციული ცენტრის შექმნა	5.2.1.1	მაღალი შესაძლებლობების, ბიზნეს კრიტიკული ინფრასტრუქტურის ოპერირების უზრუნველსაყოფად IT ინფრასტრუქტურის ტრანსფორმაცია დასრულებილია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	4,070,000					4,070,000
		5.2.1.2	ოპერაციული ცენტრი შექმნილია უწყვეტი მონიტორინგისთვის	შექმნილი ცენტრი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	350,000					350,000
5.2.2	კიბერუსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის განვითარება	5.2.2.1	ინფრასტრუქტურის კიბერუსაფრთხოების მდგრადობა გაზრდილია	კიბერუსაფრთხოების სტანდარტები	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	6,000,000					6,000,000
5.2.3	ინფრასტრუქტურის და კიბერუსაფრთხოების მონიტორინგის სისტემების განვითარება	5.2.3.1	მუდმივი მონიტორინგისა და კიბერ ინციდენტებზე შექმნილია კიბერუსაფრთხოების მონიტორინგის ცენტრი (SOC) და ხორციელდება მუდმივი მობიტორინგი	მონიტორინგის ცენტრის შექმნასთან დაკავშირებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	2,575,000					2,575,000
5.2.4	ელექტრონული მონაცემების გაცვლის სისტემის და ხარისხის გაუმჯობესება, რომელიც გულისხმობს ელექტრონული ჯანდაცვის ერთიანი პლატფორმის შექმნას; კავშირის დამყარებას ეროვნულ რეესტრებსა და საჯარო მმართველობის სხვა e-სისტემებს შორის; ელექტრონულ პლატფორმაში მონაცემთა შეყვანის ხარისხის, სისრულისა და თანმიმდევრულობის მონიტორინგს და ა.შ	5.2.4.1	ელექტრონული ჯანდაცვის ერთიანი პლატფორმა შექმნილია, რომელიც აერთიანებს ელექტრონული ჯანდაცვის ძირითად სერვისებს პაციენტთან დაკავშირებული სამედიცინო მონაცემების მართვისა და გაცვლისთვის (მაგ. პაციენტის მოკლე ისტორია, ელექტრონული რეცეპტები, ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები და ა.შ.) და შეესაბამება ევროკავშირის სტანდარტებს.	ერთიანი პლატფორმა	სოტდშჯსდს	იტს, ჯეს, სფსრს; დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	774,500					774,500
		5.2.4.2	ჯანდაცვის სექტორის საკვანძო მნიშვნელობის რეესტრები და საინფორმაციო სისტემები შექმნილია და ფუნქციონირებს (მაგ. სამედიცინო პერსონალის რეესტრი; წამლების რეესტრი; კლინიკური გადაწყვეტილების მხარდაჭერის საინფორმაციო სისტემა; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საინფორმაციო სისტემა და ა.შ.)	რეესტრები	სოტდშჯსდს	იტს, ჯეს, სფსრს; დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	293,400					293,400
		5.2.4.3	ეროვნულ რეესტრებსა და საჯარო მმართველობის სხვა e-სისტემებს შორის (მაგ. სამოქალაქო რეესტრი) კავშირი დამყარებულია და ფუნქციონირებს	ხელშეკრულებები საჯარო მმართველობის ცენტრებთან	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი			-		-
		5.2.4.4	ელექტრონულ პლატფორმაში მონაცემთა შეყვანის ხარისხის, სისრულისა და თანმიმდევრულობის მონიტორინგის ინსტრუმენტები შემუშავებულია და მიმდინაროებს მონიტორინგი	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2024	23,400	23,400	27 01 10			-
5.2.5	ელექტრონული რეცეპტების პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესებით მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენებასა და პოლიფარმაციაზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის გაძლიერების მიზნით მედიკამენტებთან დაკავშირებული e-გაფრთხილების სისტემის შემუშავება	5.2.5.1	მედიკამენტებთან დაკავშირებული e-გაფრთხილების სისტემის შემუშავებულია და ელექტრონულ რეცეპტში ინტეგრირებულია	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი	სოტდშჯსდს	იტს; სფსრს	IV კვარტალი, 2024	492,000	492,000	27 01 10			-

ამოცანა 5.3	ჯანდაცვის ციფრული ტექნოლოგიების და ტელემედიცინის სერვისების დანერგვის ხელშეწყობა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.3.1	სოფლად პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების წილი, რომლებიც ელექტრონული ჯანმრთელობის ციფრულ ტექნოლოგიებს ყოველდღიურ, რუტინულ საქმიანობაში იყენებენ		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჰოლდინგის პჯდ დეპარტამენტის ანგარიში
		მაჩვენებელი	6.5%	30%	50%	75%	100%
რისკი:	სამედიცინო პერსონალის ციფრული გადაწყვეტილებებით აღჭურვისთვის ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; სამედიცინო პერსონალის კომპიტერული უნარ-ჩვევების ნაკლებობა ელექტრონული ჯანდაცვის ოპერირებისთვის.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
5.3.1	ტელემედიცინის, მობილური და სხვა ელექტრონული ჯანდაცვის აპლიკაციების შემუშავება და დანერგვა სერვისების მიწოდების ხარისხის გასაუმჯობესებლად	5.3.1.1	ტელემედიცინის, მობილური და სხვა ელექტრონული ჯანდაცვის აპლიკაციების შემუშავებულია და დანერგილია	მოქმედი აპლიკაციები	სოტდშჯსდს	იტს	IV კვარტალი, 2023	1,295,000			1,295,000	EU	-
5.3.2	სამედიცინო დაწესებულებების ციფრული ტექნოლოგიებით აღჭურვის თანდათანობითი გაფართოება ქვეყნის მასშტაბით	5.3.2.1	ციფრული გადაწყვეტილებებით სათანადოდ აღჭურვილი სამედიცინო დაწესებულებების რაოდენობა (100)	აღჭურვის ოქმები	სოტდშჯსდს	იტს; სსჰ	IV კვარტალი, 2023	2,000,000			2,000,000	EU	-
5.3.3	სამედიცინო პერსონალის გადამზადება და კვალიფიკაციის გაზრდა ციფრული ტექნოლოგიების და ელექტრონული ჯანდაცვის კუთხით	5.3.3.1	რუტინულ პრაქტიკაში ელექტრონული ჯანდაცვის გამოყენების პრინციპებში გადამზადებული სამედიცინო პერსონალის რაოდენობა (200)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	იტს; სსჰ	IV კვარტალი, 2024	334,200			334,200	EU	-
5.3.4	ელექტრონული ჯანდაცვის სერვისების გამოყენება გადაუდებელი/საგანგებო სიტუაციების მართვაში	5.3.4.1	საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირებისთვის მოდულის შექმნილია ელექტრონული ჯანდაცვის პლატფორმაში (მაგ., COVID-19 რეაგირება)	მოქმედი აპლიკაციები	სოტდშჯსდს	იტს, გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, ჯერ, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	980,000			980,000	EU	-
	სულ ბიუჯეტი							23,753,000	1,611,400		4,883,200		17,258,400

მიზანი 6:	ჯანდაცვის სერვისების გაძლიერება და ხარისხის გაუმჯობესება							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 6.1:	სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		საქსტატის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	73.4	75		78
გავლენის ინდიკატორი 6.2:	დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 100 000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		„დაბადების რეგისტრი“
		მაჩვენებელი	28.9	20		12
გავლენის ინდიკატორი 6.3	ნეონატალური სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030
		მაჩვენებელი	5.2	< 5.0		< 5.0
გავლენის ინდიკატორი 6.4	5 წლამდე ასაკის ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი/ 1000 ცოცხალშობილზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		„დაბადების რეგისტრი“
		მაჩვენებელი	9.4	7.5		6
გავლენის ინდიკატორი 6.5	სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლებიც ახორციელებენ წყლის, სანიტარული და ჰიგიენის (WASH), ნარჩენების მართვისა და გარემოს დასუფთავების საბაზისო სერვისებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს გარემოს ჯანმრთელობის ანგარიში
		მაჩვენებელი	46%	70%		90%
ამოცანა 6.1	ჯანდაცვის მომსახურების საჭიროებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, ორგანიზებისა და რეგულირების გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.1	კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განახლებული სანებართვო მოთხოვნები მოქმედებს		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საავადმყოფოების სანებართვო დანართების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	33%	50%	70%	100%	100%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.3	კლინიკური მიმართულებების წილი, სადაც განსაზღვრულია საწოლფონდის მოთხოვნები		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საავადმყოფოების სანებართვო დანართების დოკუმენტი
		მაჩვენებელი	16%	20%	30%	40%	50%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.1.3	წლის განმავლობაში ახალი სამედიცინო დაწესებულებების წილი, რომლების სამედიცინო ბაზარზე შევიდა „საჭიროების სერტიფიკატის“ საფუძველზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს დაწესებულებათა რეგისტრაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	20%	70%	100%	100%
რისკი:	კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; არასათანადო აღსრულების მექანიზმები/სერვისის მიმწოდებელთა წინააღმდეგობა სამედიცინო სერვისების რეესტრში ინფორმაციის რეგულარულად განახლებაზე; კერძო პროვაიდერების რეზისტენტობა „საჭიროების სერტიფიკატის"შემოღების მიმართ; რეგიონალიზაციის პრინციპების განსახორციელებლად ფინანსური და ადამიანური რესურსების ნაკლებობა.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.1.1.	სამედიცინო დაწესებულებების სანებართვო პირობების გადახედვა კლინიკურ მიმართულებებში	6.1.1.1	კლინიკურ მიმართულებებში დამატებითი სანებართვო მოთხოვნები გადახედილია	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	45,000					45,000
6.1.2.	სამედიცინო სერვისების რეესტრის შექმნა, რომელიც მოიცავს განახლებად ინფორმაციას სამედიცინ ოდაწესებულებების და მათი რესურსების შესახებ	6.1.2.1	სამედიცინო სერვისების რეესტრი შექმნილია და ხდება რეგულარული განახლება, რომელიც მოიცავს ჰოსპიტალური საწოლების განაწილებას სპეციალობებისა და გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით	სფსრს ანგარიში	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2023	50,000					50,000
6.1.3.	ჯანდაცვის სერვისების საჭიროებების განსაზღვრა და „მეფინგი“ გეოგრაფიული ადგილმდებარეობებისა და კლინიკური მიმართულებების მიხედვით	6.1.3.1	საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკისა და სტანდარტების გათვალისწინებით, სამედიცინო სერვისებზე სტანდარტული მოთხოვნები განსაზღვრულია კლინიკური მიმართულებების მიხედვით	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	27,000					27,000
		6.1.3.2	არსებული სერვისების გადანაწილების ანალიზი განხორციელებულია და, კლინიკური მიმართულებების მიხედვით, ქვეყნის საჭიროებები განსაზღვრულია შემუშავებული მოთხოვნების შესაბამისად	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	87,000					87,000
6.1.4	სამედიცინო სერვისებზე „საჭიროების სერტიფიკატის“ დანერგვა	6.1.4.1	"საჭიროების სერტიფიკატის" პირობების შემუშავებულია	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი			-		-
6.1.5.	ჯანდაცვის სერვისების სტრატიფიცირების გაფართოება რეგიონალიზაციის პრინციპების საფუძველზე	6.1.5.1	კლინიკური მიმართულებების რაოდენობა დანერგილი რეგიონალიზაციის პრინციპებითა და სერვისების სტრატიფიცირებით	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	50,000			50,000	UNFPA	-

ამოცანა 6.2	სახელმწიფო სამედიცინო სერვისების გაძლიერება სტრატეგიული ჯანდაცვის დაწესებულებების სახელმწიფო ჰოლდინგის ჩამოყალიბებით
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.2.1	სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჰოსპიტალური საწოლების (ყველა სახის) ხვედრითი წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	16%	20%	25%	27%	30%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა; ადამიანური რესურსების ნაკლებობა.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.2.1.	საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგში შემავალი დაწესებულებების პერსონალის გადამზადება	6.2.1.1	საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის გადამზადებული პერსონალის რაოდენობა (არსებული პერსონალის 20%)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	სსჰ	IV კვარტალი, 2024	136,200			136,200	Holding	-
6.2.2	საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის ინფრასტრუქტურული და აღჭურვილობის საჭიროებების შეფასება და მათი დაკმაყოფილება	6.2.2.1	საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის ინფრასტრუქტურული და აღჭურვილობის საჭიროებების შეფასების დოკუმენტი მომზადბეულია; განახლებული, სათანადო აღჭურვილობის და ინფრასტრუქტურის მქონე სამედიცინო ჰოლდინგის წევრი დაწესებულებების რაოდენობა (3	ჰოლდინგის ანგარიში	სოტდშჯსდს	სსჰ	IV კვარტალი, 2024	27,000			27,000	Holding	-
6.2.3.	საერთაშორისო პარტნიორების მოძიება და თანამშრომლობის დამყარება სამედიცინო ჰოლდინგის წევრი დაწესებულებების შესაძლებლობების გასაძლიერებლად	6.2.3.1	საერთაშორისო პარტნიორები მოძიებულია და დამყარებული საერთაშორისო თანამშრომლობა ჰოლდინგის შესაძლებლობების გასაძლიერებლად (2)	ხელმოწერილი ხელშეკრულებები	სოტდშჯსდს	სსჰ	IV კვარტალი, 2024	50,000			50,000	Holding	-

ამოცანა 6.3	სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების შესაძლებლობებისა და ეფექტიანობის გაძლიერება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.3.1	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების რეაგირების საშუალო დრო (საშუალო დრო, რომელიც სასწრაფო დახმარების ბრიგადას ესაჭიროება გამოძახების ადგილზე მისასვლელად)		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი
		მაჩვენებელი	30-40 წთ	25 წთ	20 წთ	17 წთ	15 წთ
რისკი:	შეფერხებები სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მარეგულირებელი ჩარჩოების შემუშავებასა და გადახედვაში; ადამიანური რესურსის სიმწირე სასწრაფო დახმარების მონიტორინგის გასაძლიერებლად ; სასწრაფო სამედიცინო მომსახურებაში საინფორმაციო სისტემების ინტეგრაციასთან დაკავშირებული ტექნიკური და ფინანსური რესურსის ნაკლებობა; პარამედიკოსთა რესურსის გაზრდისთვის, ავტომობილების პერიოდული განახლებისთვის ფინანსური რესურსის სიმწირე

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.3.1.	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მომსახურების მართვის გაუმჯობესების მიზნით, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების არსებული პროტოკოლების განახლება/გადახედვა და ახალი პროტოკოლების შემუშავება	6.3.1.1	შემუშავებული სასწრაფო დახმარების პროტოკოლების რაოდენობა (5)	მომზადებული პროტოკოლები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, იტს	IV კვარტალი, 2023	78,000					78,000
		6.3.1.2	განახლებული სასწრაფო დახმარების პროტოკოლების რაოდენობა	განახლებული პროტოკოლები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	78,000	78,000	27 03 04			-
6.3.2	ტრიაჟის სისტემის გაუმჯობესების მიზნით პრიორიტეტული სადისპეჩერო სისტემის დანერგვა	6.3.2.1	პრიორიტეტული სადისპეჩერო სისტემა დანერგილია ტრიაჟი გაუმჯობესებულია	სააგენტოს ბრძანება	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი			-		-
6.3.3	სასწრაფო სამედიცინო სამსახურის საინფორმაციო მხარდაჭერის გაუმჯობესება და 24/7 მონიტორინგის მექანიზმის დანერგვა	6.3.3.1	სასწრაფო სამედიცინო სერვისებზე ხარისხიანი და სრული მონაცემები ხელმისაწვდომია	გამოძახების საინფორმაციო ბაზა	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	100,000					100,000
		6.3.3.2	24/7 კონტროლის სისტემა მოქმედებს	სააგენტოს ბრძანება	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.3.4.	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მომსახურებაში პარამედიკოსების როლის გაძლიერების მიზნით, საკანონმდებლო/მარეგულირებელი ცვლილებების შემოღება; სოპ-ების შემუშავება; კომპეტენციის ჩარჩოს განსაზღვრა და პარამედიკოსთა გადამზადება	6.3.4.1	პარამედიკოსთა დამოუკიდებელი მუშაობის მხარდამჭერი საკანონმდებლო/მარეგულირებელი ცვლილებები შემუშავებულია	მინისტრის შესაბამისი ბრძანება	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		6.3.4.2	პარამედიკოსთა კომპეტენციის ჩარჩო განსაზღვრულია	მინისტრის შესაბამისი ბრძანება	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		6.3.4.3	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პარამედიკოსთა პროტოკოლისა და სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები (SOP) შემუშავებულია	მომზადებული პროტოკოლები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		6.3.4.4	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურში ჩართულ, გადამზადებულ პარამედიკოსთა რაოდენობა (150, 3 წლის განმავლობაში)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2024	47,500	47,500	27 01 06			-
6.3.5.	სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პერსონალის შესაძლებლობების გაძლიერება უპგ პროგრამებში რეგულარული მონაწილეობით	6.3.5.1	უწყვეტი პროფესიული განვითარების პროგრამებში ჩართულ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ექიმებისა და ექთნების რაოდენობა (100%)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 6.4	პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება მაღალი ხარისხის, ინდივიდზე ორიენტირებული, ინტეგრირებული მომსახურების უზრუნველყოფით
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.1	პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებში ვიზიტების რაოდენობა/ერთ სულ მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	3.7	4	4.5	4.7	5
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.4.2	თავიდან აცილებადი ჰოსპიტალიზაციის შემთხვევათა წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	შემთხვევების რეგისტრაციის მოდული/ჰოსპიტალიზაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	15%	12%	10%	8%	5%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა პირველადი ჯანდაცვის გაფართოებისთვის, სოფლის ამბულატორიების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის, მოშორებულ/დაუცველ გეოგრაფიულ ადგილებში წამახალისებელი მექანიზმების ამოქმედებისთვის; პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის კომპეტენციის ნაკლებობა გაფართოებული პჯდ სერვისების მისაწოდებლად; საერთაშორისო დონორთა მხარდაჭერაზე დამოკიდებულება

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.4.1.	პირველადი ჯანდაცვის მარეგულირებელი ჩარჩოს გადახედვა გაფართოებული მოდელის გათვალისწინებით	6.4.1.1	გაფართოებული მოდელის გათვალისწინებით, პირველადი ჯანდაცვის მარეგულირებელი ჩარჩო გადახედილია	დამტკიცებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	III კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.4.2.	პირველადი ჯანდაცვის სერვისების ახალი მოდელის დანერგვა პირველადი ჯანდაცვის შეღავათების პაკეტის ეტაპობრივი გაფართოებით	6.4.2.1	გაფართოებული პირველადი ჯანდაცვის სერვისების გაფართოვებული პაკეტი შემუშავებულია და ხარჯები შეფასებულია	დამტკიცებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	III კვარტალი, 2022	250,000			250,000	WHO	-
6.4.3.	პირველადი ჯანდაცვის სელექტიური კონტრაქტირებისსთვის შერჩევის კრიტერიუმების გადახედვა/განახლება და განახლებული კრიტერიუმებით პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების შერჩევა/დაკონტრაქტება	6;4.3.1	პირველადი ჯანდაცვის პროვაიდერებისთვის სელქტიური კონტრაქტირების შერჩევის კრიტერიუმები გადახედილია და განახლებულია	დამტკიცებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	III კვარტალი, 2022	50,000			50,000	WHO	-
		6.4.3.2	განახლებული კრიტერიუმების საფუძველზე დაკონტრაქტებული პირველადი ჯანდაცვის პროვაიდერების რაოდენობა (პროვაიდერების 75%)	გაფორმებული ხელშეკრულებები	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	IV კვარტალი, 2024	50,000					50,000
6.4.4.	პირველადი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის გაძლიერებისთვის ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების როლისა და პასუხისმგებლობის გაზრდის მექანიზმების შემუშავება და სოფლის ამბულატორიების აღჭურვა	6.4.4.1	სოფლად პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების რაოდენობა, აღჭურვილი საბაზისო აღჭურვილობით (300)	შესყიდვის ანგარიშები	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	IV კვარტალი, 2022	8,000,000	5,300,000	27 04	2,700,000	EU	-
		6.4.4.2	პირველადი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის შექმნასა და შენარჩუნებაში ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების როლისა და პასუხისმგებლობის გაზრდის მექანიზმი შემუშავებულია	მომზადებული მუნიციპალიტეტების როლისა და პასუხისმგებლობების დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.4.5.	შედეგებზე დაფუძნებული ანაზღაურების სისტემის დანერგვა	6.4.5.1	შედეგებზე დაფუძნებული ანაზღაურების მოდელი შემუშავდა და გამოიყენება	დამტკიცებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	IV კვარტალი, 2024	27,000			27,000	WHO	-
6.4.6.	პირველადი ჯანდაცვის წახალისების მექანიზმების შემუშავება დეფიციტურ და ძნელად მისადგომ გეოგრაფიულ ადგილებში	6.4.6.1	წახალისების მექანიზმები შემუშავებული და ამოქმედებულია დეფიციტურ და ძნელად მისადგომ გეოგრაფიულ ადგილებში პირველადი ჯანდაცვის წახალისებისთვის	დამტკიცებული ნორმატიული აქტი	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	IV კვარტალი, 2024	50,000			50,000	WHO	-
6.4.7.	პირველადი ჯანდაცვის სერვისების უკეთ მართვისა და მიწოდებისათვის პჯდ სისტემის ციფრული ტექნოლოგიებით აჭურვა და ოჯახის ექიმების/ექთნების გადამზადება	6.4.7.1	პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების რაოდენობა, რომლებიც წარმატებით იყენებენ ტელემედიცინას/ციფრულ ტექნოლოგიებს სამედიცინო მომსახურების გასაწევად (100)	შესყიდვის ანგარიშები	სოტდშჯსდს	ჯეს; სსჰ	II კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 6.5	გადამდები დაავადებებით გამოწვეული ავადობის, შეზღუდული შესაძლებლობების და ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.1	აივ-ის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1.8	1.6	1.5	1.4	1.3
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.2	C ჰეპატიტის ინციდენტობის მაჩვენებელი/ 10 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	1.8%	0.7%	0%	0%	0%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.5.3	ტუბერკულოზის ინციდენტობის მაჩვენებელი/100 000 მოსახლეზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი: სტატისტიკური ცნობარი
		მაჩვენებელი	53	40	35	25	15
რისკი:	დონორის მხარდაჭერაზე დამოკიდებულება; გლობალური ფონდის მიერ საქართველოს ეტაპობრივად დატოვება; პროგრამების მდგრად დაფინანსებაზე COVID-19-ის ნეგატიური გავლენა.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.5.1.	გადამდებ დაავადებებზე ეპიდზედამხედველობის გაძლიერების მიზნით, საინფორაციო სისტემის ინტეგრირებული და ურთიერთთავსებადი ეპიდზედამხედველობის ინსტრუმენტების შექმნა; სამედიცინო პერსონალის გადამზადება და „ერთიანი ჯანმრთელობის“ ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა	6.5.1.1	ელექტრონულ ინტეგრირებულ სისტემას (EIDSS), ჯანდაცვის მართვის საინფორმაციო სისტემასა (HMIS) და ლაბორატორიის ინფორმაციის მართვის სისტემას (LIMS) შორის ინტეგრირებული და ურთიერთთავსებადი ეპიდზედამხედველობის ინსტრუმენტები შექმნილია	ინსტრუმენტის ინსტრუქციის დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	288,000	288,000	27 01 03			-
		6.5.1.2	ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების გადამზადებული თანამშრომლების რაოდენობა მონაცემთა ანალიზსა და რისკის შეფასებაში	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	29,200	29,200	27 01 03			-
		6.5.1.3	ტრანსდისციპლინური მიდგომის „ერთიანი ჯანმრთელობა“ გამოყენება გრძელდება ზოონოზური და ვექტორული დაავადებების ეფექტური იდენტიფიკაციისა და კონტროლისთვის.	IDSS	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.5.2	გლობალური სტრატეგიით განსაზღვრული დაავადებების ელიმინაციის/შემცირების ხელშეწყობაის მიზნით, შესაბამისი სტრატეგიული დოკუმენტების მომზადება	6.5.2.1	გლობალური სტრატეგიით განსაზღვრული დაავადებების შესახებ სტრატეგიები დამტკიცებულია	დამტკიცებული სტრატეგიები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	II კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.5.3.	იმუნიზაციის მაჩვენებლების გაზრდა და ახალი ვაქცინების დანერგვის შესახებ ეფექტური, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების მიღება	6.5.3.1	ვაქცინაციის მაჩვენებელი გაზრდილია იმუნიზაციის დაბალი დაფარვის მქონე რეგიონებზე აქცენტით (მაჩვენებელი 96%)	დკსჯეც-ის სტატისტიკური ცნობარი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	II კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		6.5.3.2	ახალი ვაქცინების დანერგვის შესახებ ეფექტური, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები მიღებულია	იმუნიზაციის კალენდარი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.5.4.	მზარდ ანტიმიკრობულ რეზისტენტობასა და ინფექციებზე კონტროლის გაძლიერების მიზნით, ანტიმიკრობული რეზისტენტობის საწინააღმდეგო ეროვნული სტრატეგიის განახლება	6.5.4.1	ანტიმიკრობული რეზისტენტობის საწინააღმდეგო ეროვნული სტრატეგია განახლებულია	დამტკიცებული სტრატეგია	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	II კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.5.5	ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის მონიტორინგის ინსტრუმენტის გამოყენება სამედიცინო დაწესებულებების შესაფასებლად	6.5.5.1	სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის მონიტორინგის ინსტრუმენტის მიხედვით შეფასებული სამედიცინო დაწესებულებების რაოდენობა (60)	დაწესებულებების შემოწმების ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2022	162,000			162,000	WHO	-
6.5.6	ჰოსპიტალურ (ნოზოკომიურ) ინფექციებზე და ანტიმიკრობულ რეზისტენტობაზე კვლევების დაგეგმვა და განხორციელება სანდო მონაცემების მისაღებად და მაკორექტირებელი ღონისძიებების ეფექტურად დასაგეგმვად	6.5.6.1	ჰოსპიტალურ (ნოზოკომიურ) ინფექციებზე და ანტიმიკრობულ რეზისტენტობაზე კვლევა ჩატარებულია სანდო მონაცემების მისაღებად და მაკორექტირებელი ღონისძიებების ეფექტურად დასაგეგმვად	კვლევის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	36,000			36,000	WHO	-
6.5.7	სამედიცინო პერსონალის მიერ გამოწერილი რეცეპტის/დანიშნულების რეგულარული აუდიტი ანტიბიოტიკების გადაჭარბებული/არარაციონალური გამოყენების გამოსავლენად	6.5.7.1	სამედიცინო პერსონალის მიერ გამოწერილი რეცეპტის/დანიშნულების რეგულარული აუდიტი მიმდინარეობს ანტიბიოტიკების გადაჭარბებული/არარაციონალური გამოყენების გამოსავლენად აუდიტების რაოდენობა სულ მცირე 10)	აუდიტის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.5.8	ცნობიერების ამაღლების კამპანიის შემუშავება და განხორციელება საზოგადოებისა და სამედიცინო პერსონალისთვის ანტიბიოტიკების არარაციონალურ გამოყენებასთან დაკავშირებულ რისკებზე	6.5.8.1	საზოგადოებისა და სამედიცინო პერსონალისთვის ანტიბიოტიკების არარაციონალურ გამოყენებასთან დაკავშირებულ რისკებზე ჩატარებული საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლების კამპანიების რაოდნეობა (სულ მცირე 2 წელიწადში)	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	42,000	42,000	27 03 02 10			-
6.5.9.	ტრანსფუზიის გზით გადამდები ინფექციების პრევენციის მიზნით, სისხლისა და სისხლის კომპონენტების, ადამიანის ორგანოების, ორგანოების ნაწილების, ქსოვილებისა და უჯრედების გადანერგვის უსაფრთხოების სტანდარტების შემუშავება, დ აასევე სისხლის შეგროვების, დამუშავებისა და ტესტირების ცენტრალიზებული სისტემის შექმნა	6.5.9.1	სისხლისა და სისხლის კომპონენტების, ადამიანის ორგანოების, ორგანოების ნაწილების, ქსოვილებისა და უჯრედების გადანერგვის უსაფრთხოების სტანდარტები შემუშავებულია და ევროკავშირის სტანრადრტებთან შესაბამისად	შესაბამისი დადგენილება/ კანონი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2022	78,000			78,000	EU	-
		6.5.9.2	სისხლის შეგროვების, დამუშავებისა და ტესტირების არსებული ფრაგმენტირებული სისტემა ცენტრალიზებულია და ფუნქციები გაერთიანებულია ერთ ცენტრალიზებულ დაწესებულებაში	შესაბამისი დადგენილება/ კანონი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი
		6.5.5.3	ანაზღაურებადი დონაციის სისტემიდან ნებაყოფლობით უანგარო დონაციის სისტემაზე გადასვლის გზით, უანგარო დონაციები 50%-ია	დკსჯეც-ის სტატისტიკური ცნობარი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	150,000	150,000	27 03 02 10

ამოცანა 6.6	ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების დახვეწა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.1	საავადმყოფოების წილი, რომლებმაც გაიარეს აკრედიტაცია - საერთაშორისო ან ადგილობრივი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	სამედიცინო და ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტოს დაწესებულებატა რეგისტრაციის მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	5%	15%	30%	40%	50%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 6.6.2	30-დღიანი რეჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2021	2024	2026	2028	2030	სახელმწიფო პროგრამების ანგარიშგების მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	17%	15%	12%	8%	5%
რისკი:	პროფესიული ასოციაციების ინტერესისა და მოტივაციის ნაკლებობა ხარისხის გაუმჯობესების პროცესში აქტიური მონაწილეობისთვის; სტრუქტურული, ორგანიზაციული და ფინანსური ბარიერები P4P სისტემის შემუშავების, მიღებისა და დანერგვისთვის; კერძო სამედიცინო დაწესებულებების მფლობელების ნაკლები დაინტერესება ხარისხის გაუმჯობესების მექანიზმების ამოქმედებაში; ხარისხის გაუმჯობესებისა და უზრუნველყოფის ინიციატივების განსახორციელებლად კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; კერძო სექტორის რეზისტენტობა „მინიმალური ანაზღაურების“ დაწესების მიმართ

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
6.6.1	პროფესიული ასოციაციების მხარდაჭერა კლინიკური გაიდლაინებისა და პროტოკოლების შემუშავებაში	6.6.1.1	შემუშავებული/განახლებული კლინიკური გაიდლაინების და პროტოკოლების რაოდენობა (კლინიკური მიმართულების მიხედვით) (15)	შემუშავებული/განახლებული გაიდლაინები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.6.2	შიდა და გარე კლინიკური აუდიტის რუტინული პრაქტიკის დანერგვა გაწეული სამედიცინო სერვისის ხარისხის, კლინიკურ გაიდლაინებთან და პროტოკოლებთან შესაბამისობის შესაფასებლად	6.6.2.1	კლინიკური მიმართულებების რაოდენობა აუდიტის დამკვიდრებული პრაქტიკით (2)	აუდიტის ოქმები	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	117,000					117,000
6.6.3	ხარისხის ინდიკატორების დანერგვა კლინიკურ მიმართულებებში	6.6.3.1	კლინიკური მიმართულებების რაოდენობა დანერგილი ხარისხის ინდიკატორებით (2)	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.6.4	სამედიცინო დაწესებულების და/ან სერვისის აკრედიტაციის მექანიზმების დანერგვის ხელშეწყობა	6.6.4.1	აკრედიტაციის მქონე სამედიცინო დაწესებულებების რაოდენობა	სამედიცინო დაწესებულებატა რეგისტრი	სოტდშჯსდს	სფსრს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი
6.6.5	პაციენტის გამოცდილების სისტემატური შეფასების მექანიზმის დანერგვა დაწესებულების დონეზე პაციენტის გამოცდილების/კმაყოფილების პერიოდული შესწავლით და კვლევებით	6.6.5.1	ჩატარებული პაციენტთა კმაყოფილების კვლევა (1)	კვლევის ანგარიში	სოტდშჯსდს	ჯეს, სფსრს, იტს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.6.7	სელექტიური კონტრაქტირებისთვის კრიტერიუმების შემუშავება სხვადასხვა კლინიკურ მიმართულებაში	6.6.7.1	კლინიკური მიმართულების რაოდენობა სელექტიური კონტრაქტირების მექანიზმის დანერგვით (1)	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
6.6.8	სამედიცინო პერსონალის მოტივაციის გაზრდისა და მათი ქვეყნიდან/ სფეროდან გადინების პრევენციისთვის, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში, სამედიცინო პერსონალის „მინიმალური ანაზღაურების“ სისტემის შემუშავება და დამტკიცება; აღსრულების მონიტორინგი	6.6.8.1	"მინიმალური ანაზღაურების" სისტემა შემუშავებულიაა	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
	სულ ბიუჯეტი							10,104,900	5,934,700		3,616,200		554,000

მიზანი 7:	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებისადმი მზადყოფნისა და რეაგირების გასაუმჯობესებლად							მდგრადი განვითარების მიზნებთან (SDGs) კავშირი:	მიზანი 3
გავლენის ინდიკატორი 7.1:	ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესების განხორციელების ინდექსი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური		საბოლოო
		წელი	2020	2025		2030		ჯანმოს IHR მონაცემთა ბაზა
		მაჩვენებელი	58%	62%		65%
ამოცანა 7.1	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე მზადყოფნისა და რეაგირების მიმართულებით მართვის გაუმჯობესება
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.1.1	საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნასა და რეაგირების ერთობლივი გარე შეფასების (JEE) შესრულებული რეკომენდაციების წილი		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	რეკომენდაციების შესრულების ანგარიში
		მაჩვენებელი	60%	65%	68%	72%	75%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისთვის სექტორთაშორის თანამშრომლობაზე მხარეების მზაობის დეფიციტი.

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
7.1.1.	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საფრთხეებზე რეაგირების ოპერაციული ცენტრის (PHEOC) შესაძლებლობების გაძლიერების მიზნით, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საფრთხეებზე რეაგირების წესების შემუშავება, PHEOC-ის ადეკვატური აღჭურვა და პერსონალის გადამზადება; საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საფრთხეებზე რეაგირების ოპერაციული რეგიონული ცენტრების ქსელის შექმნა	7.1.1.1	ჯანდაცვის საერთაშორისო რეგულაციების განსახორციელებლად, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო ოპერაციების მართვის პროგრამა შემუშავებული და დამტკიცებულია	საგანგებო ოპერაციების მართვის პროგრამის დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	III კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		7.1.1.2	PHEOC სათანადოდ აღჭურვილია	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	III კვარტალი, 2022	100,000			100,000	CDC	-
		7.1.1.3	PHEOC-ის გადამზადებული პერსონალის რაოდენობა	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2022	32,700			32,700	CDC	-
		7.1.1.4	საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საფრთხეებზე რეაგირების ოპერაციული რეგიონული ცენტრების ქსელი შექმნილია (1)	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	III კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-
7.1.2.	ქვეყანაში შესვლის პუნქტებში რუტინული და საგანგებო IHR შესაძლებლობების გაძლიერების მიზნით, ვექტორული კონტროლის პროგრამების და სოპ-ების შემუშავება, პერსონალის პერიოდული ტრენინგების და სიმულაციური ვარჯიშების უზრუნველყოფა	7.1.2.1	სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები შემუშავებულია, პერიოდული ტრენინგები და სიმულაციური სავარჯიშოები მიმდინარეობს პერსონალის შესაძლებლობების გასაუმჯობესებლად	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	I კვარტალი, 2024	57,000			57,000	CDC	-
		7.1.2.2	ვექტორული კონტროლის პროგრამები და შესაბამისი სანიტარული ზომები მიღებულია და ხორციელდება	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	I კვარტალი, 2024	96,000			96,000	CDC	-
7.1.3.	ქვეყანაში შესვლის პუნქტებზე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირების გაძლიერების მიზნით, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირების გეგმის გადახედვა და განახლება	7.1.3.1	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირების გეგმა განახლებულია	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირების განახლებული გეგმა	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	III კვარტალი, 2022	174,000			174,000	CDC	-
7.1.4.	დარგთაშორისი თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით, დარგთაშორისი სოპ-ების შემუშავება და რისკების ერთობლივი შეფასებისა და რეაგირებისთვის მრავალსექტორული ტრენინგების შემუშავება და განხორციელება	7.1.4.1	რისკების ერთობლივ შეფასებასა და რეაგირებაში გადამზადებული ადამიანების რაოდენობა	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	23,700					23,700
		7.1.4.2	დარგთაშორისი სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები მიღებულია	მომზადებული სოპ დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	39,000					39,000
7.1.5.	დაფინანსების უზრუნველყოფა საგანგებო სიტუაციებისადმი ეფექტური მზადყოფნისა და რეაგირებისთვის	7.1.5.1	საფრთხეებზე რეაგირებისთვის ფინანსური რესურსების მობილიზების თაობაზე, სამინისტროებს შორის შესაბამისი დებულების შესახებ შეთანხმება მიღწეულია და დებულება შემუშავებულია	მომზადებული დებულების დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		7.1.5.2	საზ. ჯანდაცვის საფრთხეების დროს, დონორთა დახმარების მობილიზების კოორდინაციისთვის ოპერაციული პროცედურები შემუშავებულია	მომზადებული სოპ დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-

ამოცანა 7.2	ეპიდზედამხედველობის სისტემის გაძლიერება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.2.1	შემთხვევათა შეტყობინებების წილი, რომელიც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სისტემაში შესულია დადასტურებიდან 24 საათის განმავლობაში		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	შემთხვევათა რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	N/A	75%	80%	85%	90%
რისკი:	COVID-19-ის კრიზისის გაჭიანურება, ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესება, საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა; ადამიანური რესურსის სიმწირე (განსაკუთრებით რეგიონებში);

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
7.2.1.	საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების ოთხდონიანი განგაშის სისტემის მზადყოფნის შეფასება, ქვეყნის მასშტაბით გაფართოვება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პოტენციურ საფრთხეებზე ეფექტური რეაგირების მიზნით. საჭიროებისამებრ, მისი ტექნიკური ფუნქციონირების განახლება	7.2.1.1	საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების ოთხდონიანი განგაშის სისტემა მოქმედებს ქვეყნის მასშტაბით	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც, გადაუდებელი დახმარების ცენტრი	IV კვარტალი, 2022	50,000			50,000	WHO	-
7.2.2.	ადრეული გაფრთხილების სისტემის მზადყოფნის შემოწმება და გაფართოვება ქვეყნის მასშტაბით, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პოტენციურ საფრთხეებთან გამკლავების მიზნით. საჭიროებისამებრ მისი ტექნიკური ფუნქციონირების განახლება	7.2.2.1	ადრეული გაფრთხილების სისტემა მოიცავს ქვეყნის ყველა (11) რეგიონს	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	220,000			220,000	WHO	-
		7.2.2.2	გადამზადებული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სპეციალისტებისა და პჯდ სამედიცინო პერსონალის საერთო რაოდენობა (50 ადამიანი 2 წლის განმავლობაში)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	22,900	22,900	27 01 03			-
7.2.3.	სენტინელური ზედამხედველობის სისტემის გაფართოება ქვეყნის მასშტაბით	7.2.3.1	სენტინელური ზედამხედველობის სამსახურების გაფართოვებულია და მოიცავს ქვეყნის ყველა (11) რეგიონს	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	ადმინისტრაციული რესურსი					-
7.2.4.	პერსონალის გადამზადება (აქცენტით ადგილობრივ საზოგადოებრივ ჯანდაცვის ცენტრებზე) შემთხვევების გამოვლენისა და კონტაქტების მიკვლევის საკითხებში	7.2.4.1	გადამზადებული პერსონალის რაოდენობა (აქცენტით ადგილობრივ საზოგადოებრივ ჯანდაცვის ცენტრებზე) შემთხვევების გამოვლენისა და კონტაქტების მიკვლევის საკითხებში (4000)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	126,400					126,400

ამოცანა 7.3	ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საფრთხეებზე რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.3.1	შეფასებული რეფერენს ლაბორატორიების წილი, რომლებიც პასუხობს საგანგებო რეაგირებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს			სამიზნე
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2019	2024	2026	2028	2030	ლაბორატორიების რეგისტრაციის ბაზა
		მაჩვენებელი	93%	95%	100%	100%	100%
რისკი:	ფინანსური რესურსების, კვალიფიციური კადრების ნაკლებობა; მარეგულირებელი მოთხოვნების შემუშავებისა და დანერგვის შეფერხება

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
7.3.1.	ლაბორატორიების მარეგულირებელი სისტემის გაუმჯობესება (სანებართვო მოთხოვნების გადახედვა და საერთაშორისო სტანდარტებტან შესაბამისობაში მოყვანა)	7.3.1.1	ლაბორატორიებისთვის სანებართვო მოთხოვნები გადახედიალია (მათ შორის, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მოთხოვნების ინტეგრირება)	მთავრობის შესაბამისი დადგენილება	სოტდშჯსდს	სფსრს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	27,000	27,000	27 01 03			-
7.3.2	ლაბორატორიების აკრედიტაციის გაფართოება და გაძლიერება	7.3.2.1	აკრედიტირებული ლაბორატორიების რაოდენობა	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	სფსრს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
7.3.3.	ლაბორატორიებში დასაქმებული ადამიანური რესურსის გადამზადება ბიოუსაფრთხოებაში, ლაბორატორიულ მედიცინაში, საგანგებო შემთხვევების დიაგნოსტიკის საკითხებში	7.3.3.1	ბიოუსაფრთხოებასა და ლაბორატორიულ მედიცინაში უწყვეტი სამედიცინო განათლებისა და დიპლომისშემდგომი კურსების შემუშავებულია და აკრედიტებულია	სფსრს უპგ კურსების ბაზა	სოტდშჯსდს	სფსრს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	132,000	132,000	27 01 03			-
		7.3.3.2	საგანგებო შემთხვევების დიაგნოსტიკის საკითხებში გადამზადებული ლაბორატორიის პერსონალის რაოდენობა (10, ყოველწლიურად)	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	50,250	50,250	27 01 03			-
7.3.4	საგანგებო ვითარებებზე ეფექტიანი რეაგირებისათვის, ლაბორატორიების ინფრასტრუქტურისა და ტექნიკური რესურსის გაუმჯობესება (ლაბორატორიების რეაბილიზაცია/მშენებლობა და აღჭურვა)	7.3.4.1	გეოგრაფიულად სტრატეგიულ ან დეფიციტურ ადგილებში გახსნილი, ახალი, სრულად აღჭურვილი ლაბორატორიების რაოდენობა (2)	სფსრს სამედიცინო დაწესებულებათა რეგისტრიბაზა	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	1,242,000					1,242,000

ამოცანა 7.4	სამედიცინო კონტროლის ღონისძიებების გაძლიერება საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნისა და რეაგირებისათვის
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.1	ჰოსპიტლების და პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების წილი, სადაც შემუშავებულია საგანგებო ვითარებაში მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმა		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	საგანგებო ვითარებაში მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმების შეფასების ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	50%	80%	85%	90%
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.4.2	ჰოსპიტლების წილი, საავადმყოფოების უსაფრთხოების ინდექსის შეფასების A ქულით		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	ჯანმოს საავადმყოფოების უსაფრთხოების შეფასების ანგარიში
		მაჩვენებელი	25%	40%	50%	60%	75%
რისკი:	ფინანსური რესურსების ნაკლებობა; საგანგებო სიტუაციების დროს აუცილებელი სერვისებისთვის კვალიფიციური პერსონალის ნაკლებობა; "მშვიდობის" დროს საგანგებო სიტუაციებზე მზადყოფნის მნიშვნელობის დაბალი აღქმა

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
7.4.1.	საგანგებო სამედიცინო გუნდების (EMT) შექმნა, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მუშაკების ჩათვლით	7.4.1.1	საგანგებო სამედიცინო გუნდების შექმნის მექანიზმი შემუშავებული და მიღებულია	საგანგებო სამედიცინო გუნდების (EMT) შექმნისმექანიზმის დოკუმენტი	სოტდშჯსდს	სფსრს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	2,191,920			2,191,920	ASB (Grant)	-
		7.4.1.2	საგანგებო სამედიცინო გუნდების გადამზადებული პერსონალის მონაცემთა ბაზა შექმნილია	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	სფსრს, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	800,000					800,000
7.4.2.	პირველადი ჯანდაცვის და ჰოსპიტლების საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების შესაძლებლობების გაძლიერება	7.4.2.1	პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებისა და ჰოსპიტლების რაოდენობა, რომლებსაც შემუშავებული აქვთ საგანგებო მობილიზაციისა და რეაგირების გეგმა	გადაუდებელი დახმარების ცენტრის ანგარიში	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	ადმინისტრაციული რესურსი					-
		7.4.2.2	შემთხვევების იდენტიფიცირებისა და მათზე რეაგირებისთვის, გადამზადებული პირველადი ჯანდაცვისა და ჰოსპიტლების პერსონალის რაოდენობა	ტრენინგის ოქმები	სოტდშჯსდს	გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, დკსჯეც	IV კვარტალი, 2024	18,800					18,800
7.4.3.	საგანგებო სიტუაციების დროს საბაზისო სამედიცინო სერვისების შენარჩუნების უზრუნველყოფა	7.4.3.1	სამედიცინო დაწესებულებათა რაოდენობა, რომელთაც შემუშავებული აქვთ საგანგებო სიტუაციებში საბაზისო სამედიცინო სერვისების შენარჩუნებისა და უზრუნველყოფის გეგმა	შემოწმების ოქმები	სოტდშჯსდს	ჯეს	IV კვარტალი, 2022	ადმინისტრაციული რესურსი					-
7.4.4.	შესაბამისი რეგულაციების/პროცედურების შემუშავება, გადაუდებელ სიტუაციებში აუცილებელი სამედიცინო კონტრზომების სწრაფი მოპოვების, შეგროვებისა და განაწილების სისტემის უზრუნველსაყოფად (წყაროს იდენტიფიცირება; მოლაპარაკება; ფინანსების მობილიზაცია; შესყიდვების, ტრანსპორტირების, შენახვისა და განაწილების ლოგისტიკური უზრუნველყოფა და ა.შ.)	7.4.3.2	სამედიცინო კონტრზომების (ტესტები, პირადი უსაფრთხოების საგნები, მედიკამენტები, ვაქცინები და ა.შ.) სწრაფი მოპოვების, შეგროვებისა და განაწილების სისტემა შემუშავებული და ქმედითია	სამინისტროს ანგარიში	სოტდშჯსდს	დჯსჯეც, ჯეს, სფსრს	IV კვარტალი, 2022	27,000	27,000	27 01 03			-

ამოცანა 7.5	რისკების კომუნიკაციის ეფექტიანი მრავალდონიანი და მრავალმხრივი კამპანიის მექანიზმების შემუშავების უზრუნველყოფა
ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 7.5.1	მოსახლეობის წილი, ადეკვატურად ინფორმირებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების, მათ შორის მასზე რეაგირების და თავდაცვის საშუალებებზე		საბაზისო	სამიზნე				დადასტურების წყარო
				შუალედური			საბოლოო
		წელი	2020	2024	2026	2028	2030	მოსახლეობის ინფორმირებულობის კვლევის ანგარიში
		მაჩვენებელი	N/A	50%	80%	85%	90%

აქტივობა		აქტივობის შედეგის ინდიკატორი		დადასტურების წყარო	პასუხისმგებელი უწყება	პარტნიორი უწყება	შესრულების ვადა	ბიუჯეტი (ლარი)	დაფინანსების წყარო
									სახ. ბიუჯეტი		სხვა		დეფი-ციტი
									ოდენობა (ლარი)	კოდი	ოდენობა (ლარი)	ორგანი-ზაცია
7.5.1	ყველასათვის, მათი სოციალური, ეკონომიკური, ეთნიკური ან რელიგიური სტატუსისაგან დამოუკიდებლად, ინკლუზიური და თანაბრად ხელმისაწვდომი რისკის კომუნიკაციის უზრუნველყოფისთვის რისკის კომუნიკაციისთვის სამოქმედო გეგმის /ღონისძიებების შემუშავება	7.5.1.1	განხორციელებული მიზნობრივი რისკის საკომუნიკაციო კამპანიების რაოდენობა (5)	დკსჯეც-ის ანგარიში	სოტდშჯსდს	დკსჯეც	IV კვარტალი, 2023	122,000	122,000	27 03 02 10
	სულ ბიუჯეტი							5,552,670	318,150		2,921,620		2,249,900

სამოქმედო გეგმაში გამოყენებული შემოკლებები

სოტდშჯსდს		საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო
ჯეს		სსიპ - ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო
იტს		სსიპ - ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო
სსჰ		ა(ა)იპ - საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგი
გადაუდებელი დახმარების ცენტრი		სსიპ - საგანგებო სუტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი
დკსჯეც		სსიპ - ლ.საყვარელიძის სახ. დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი
სფსრს		სსიპ - სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო