საჯარო მმართველობის რეფორმის წარმატებით განხორციელება ფუნდამენტურ როლს ასრულებს საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის გზაზე. „ასოცირების შესახებ შეთანხმება, ერთი მხრივ, საქართველოსა და მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის“ (შემდგომში - ასოცირების შეთანხმება/AA)¹ მოიაზრებს სიღრმისეული რეფორმების განხორციელებას ისეთ სფეროებში, როგორებიცაა საჯარო მმართველობა და საჯარო სამსახური. დოკუმენტის პრეამბულის თანახმად, შეთანხმების ეფექტიანი განხორციელებისათვის აუცილებელია:

„სამოქალაქო საზოგადოების განვითარება, კარგი მმართველობა, მათ შორის საგადასახადო სფეროში, სავაჭრო ინტეგრაცია და გაღრმავებული ეკონომიკური თანამშრომლობა, ინსტიტუციური განვითარება, საჯარო მმართველობისა და საჯარო სამსახურის რეფორმა და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, სიღარიბის შემცირება და თავისუფლების, უსაფრთხოებისა და მართლმსაჯულების სფეროში თანამშრომლობა“.

ასოცირების შეთანხმების მიხედვით, „მხარეები ითანამშრომლებენ, რათა განავითარონ საჯარო მმართველობის რეფორმა და შექმნან ანგარიშვალდებული, ეფექტიანი, ქმედითი, გამჭვირვალე და პროფესიონალური საჯარო სამსახური“.² საქართველოს წინაშე არსებული ისტორიული მოვლენის, ევროპული ინტეგრაციის პერსპექტივის გათვალისწინებით, საჯარო მმართველობის რეფორმის ეფექტიანად განხორციელების მნიშვნელობა კიდევ უფრო იზრდება და ქვეყნის მიერ მკაფიოდ არჩეული კურსით განვითარების გზაზე ერთ-ერთ ძირითად ინდიკატორს წარმოადგენს.

დემოკრატიის, ეფექტიანი მმართველობის, გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების განმტკიცების და ყველა დონეზე მოქალაქეებისათვის სერვისების მიწოდების ხარისხის გაძლიერების მიზნით, საქართველოს მთავრობამ 2012 წლიდან საჯარო მმართველობის რეფორმა (შემდგომში - PAR) ქვეყნის ერთ-ერთ ძირითად პრიორიტეტად გამოაცხადა. 2015 წელს, მთავარ მიზნად განისაზღვრა ეფექტური და ეფექტიანი საჯარო მმართველობის უზრუნველყოფა, როგორც გამართულად ფუნქციონირებადი სახელმწიფოს ძირითადი დასაყრდენი. აღნიშნული პრიორიტეტი აისახა საჯარო მმართველობის რეფორმის პირველ სტრატეგიაში - „გზამკვლევი 2020“³ და შესაბამის სამოქმედო გეგმებში. გარდა ამისა, საჯარო მმართველობის რეფორმის მნიშვნელობა მკაფიოდაა განსაზღვრული ეროვნული პოლიტიკის დოკუმენტებში „სამთავრობო პროგრამა 2021-2024“⁴ და საქართველოს განვითარების სტრატეგია - ხედვა 2030,⁵ რომელთა მიზნებსა და ამოცანებთან სრულ თანხვედრაშია წინამდებარე სტრატეგია.

თავის მხრივ, წინამდებარე სტრატეგია წარმოადგენს ქოლგა დოკუმენტს საჯარო მმართველობის მიმართულებით დაგეგმილი და მიმდინარე რეფორმებისთვის, რომლებიც ასახულია ან/და აისახება შემდეგ პოლიტიკის დოკუმენტებში:

დეცენტრალიზაციის სტრატეგია 2020-2025
სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია 2022-2025
საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგია
ციფრული მმართველობის სტრატეგია
ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია
ღია მმართველობა საქართველოს (OGP Georgia) სამოქმედო გეგმა.

საჯარო მმართველობის რეფორმის რიგით მეორე სტრატეგია და შესაბამისი სამოქმედო გეგმა მომზადდა ევროკავშირისა და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის მმართველობისა და მენეჯმენტის გაუმჯობესების ხელშეწყობის პროექტისა (შემდგომში - OECD/SIGMA) და გაეროს განვითარების პროგრამის (შემდგომში - UNDP) „საჯარო მმართველობის რეფორმის ხელშეწყობა საქართველოში“ პროექტის ექსპერტების მხარდაჭერით და OECD/SIGMA-ს საჯარო მმართველობის პრინციპების გათვალისწინებით.

გზამკვლევი 2020-ის იმპლემენტაციის შედეგების მიმოხილვა

საჯარო მმართველობის რეფორმა ეყრდნობა ევროკავშირის საჯარო მმართველობის პრინციპებს. აღსანიშნავია, რომ გზამკვლევი 2020 ხუთ ძირითად და ქვეყნის პრიორიტეტების გათვალისწინებით, დამატებით კიდევ ერთ - ადგილობრივი თვითმმართველობის მიმართულებას ითვალისწინებდა. ეს მიმართულებებია: პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია; საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა, ანგარიშვალდებულება, სახელმწიფო სერვისების მიწოდება, საჯარო ფინანსების მართვა, ადგილობრივი თვითმმართველობის გაძლიერება.

საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020-ის იმპლემენტაციის ფარგლებში, არაერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება წარმატებით განხორციელდა. კერძოდ:

დამტკიცდა „პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესი“,⁶ რაც ეფუძნება მთავრობის ერთიან მიდგომას, უზრუნველყოფილი იყოს პოლიტიკის დაგეგმვის ცენტრალიზებული სისტემა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოება. პოლიტიკის შემუშავების ახალი რეგულაციების საპასუხოდ, საჯარო მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით, შემუშავდა საჯარო პოლიტიკის ანალიზის, დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების ტრენინგ-მოდული - „საჯარო პოლიტიკის ანალიზი“, რომლის ფარგლებში 2018-2020 წლებში საჯარო მოხელეთა მნიშვნელოვანი ნაწილი გადამზადდა.
რეფორმის ფარგლებში, ღია მმართველობისა და ელექტრონული სერვისების მიწოდების ხელშესაწყობად, გაუმჯობესდა და განვითარდა არაერთი ინოვაციური პლატფორმა, მათ შორის, პეტიციების პორტალი (Ichange.gov.ge), ღია მონაცემთა პორტალი (Data.gov.ge); ასევე, მოქალაქის პორტალი (My.gov.ge).
სერვისების ხარისხისა და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, პირველად შემუშავდა სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია,⁷ რომელიც სახელმწიფო სერვისების მიწოდების ერთიან მიდგომებსა და პრინციპებს გვთავაზობს სერვისის შექმნის (დიზაინი), მიწოდებისა და განფასების მიმართულებით.
ამოქმედდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“⁸ ახალი კანონი, რომელიც საჯარო სამსახურის ფუნქციონირების ფუნდამენტურად ახალ მიდგომებს მოიაზრებს. ამასთან, კანონის მიზანია საჯარო მოხელეთა კარიერული წინსვლისა და დამსახურებაზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურის მხარდაჭერა. დამატებით, 2017 წელს, ამოქმედდა „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ კანონი“,⁹ რომელიც არეგულირებს საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ანაზღაურების წესებს.
მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა ადგილობრივი თვითმმართველობის ეფექტიანობის გაძლიერების მიმართულებით. კერძოდ, დამტკიცდა საქართველოს ორგანული კანონი, „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“,¹⁰ რომელიც განსაზღვრავს ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლებს, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების უფლებამოსილებებს, აერთიანებს განცალკევებულად არსებულ რეგულაციებს და ადგენს იერარქიულად მაღალი რანგის პირთა უფლებამოსილებებს. ასევე, 2019 წელს, საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა დეცენტრალიზაციის სტრატეგია 2020-2025,¹¹ რომელიც მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ადგილობრივი თვითმმართველობის განვითარებისა და მოქალაქეთა ფუნდამენტური უფლებების რეალიზების მიმართულებით.

სტრატეგიის შემუშავების ეტაპები და ჩართული მხარეები

საჯარო მმართველობის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგია შემუშავებულია საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილების – „პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის“ (შემდგომში - საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილება) შესაბამისად და ეყრდნობა შემდეგ სამ ძირითად ეტაპს:

I - სიტუაციის კვლევა და ანალიზი პრობლემების იდენტიფიცირების მიზნით

II - სტრატეგიული ნაწილის შემუშავება და ლოგიკური ჩარჩოს ფორმირება

III - სამოქმედო გეგმის შემუშავება.

სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების თითოეულ ეტაპზე მონაწილეობას იღებდნენ სახელმწიფო უწყებების, ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, აგრეთვე, აკადემიური წრე. საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს სამდივნომ (საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის პოლიტიკის დაგეგმვისა და სამთავრობო კოორდინაციის დეპარტამენტის საჯარო მმართველობის სამმართველო) აქტიურად ითანამშრომლა OECD/SIGMA-ს ექსპერტებთან, რომელთაც, რეკომენდაციებისა და დეტალური მოსაზრებების წარმოდგენის ფორმატში, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ფორმირებაში.

სტრატეგიის მომზადების საწყის ეტაპზე, რომელიც სიტუაციის ანალიზს დაეთმო, გაიმართა 30-მდე ფოკუს ჯგუფისა და ჩაღრმავებული ინტერვიუს ფორმატის შეხვედრები სახელმწიფო უწყებებთან, ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, ასევე, აკადემიური წრის წარმომადგენლებთან.
სტრატეგიის შემუშავების პროცესის მაქსიმალური ღიაობის უზრუნველსაყოფად, სიტუაციის ანალიზის მიზნით ჩატარებული შეხვედრების შედეგები და შესაბამისად მომზადებული პრობლემის ხისა და ლოგიკური ჩარჩოს სამუშაო ვერსია 2022 წლის 19-20 აპრილს გამართულ სამუშაო შეხვედრებზე წარედგინა საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს (შემდგომში - რეფორმის საბჭო) ექსპერტთა დონის სამუშაო ჯგუფს. აღნიშნულ შეხვედრებზე ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციების, საერთაშორისო პარტნიორებისა და აკადემიური წრის წარმომადგენლებისგან მიღებული რეკომენდაციების ნაწილი აისახა სტრატეგიის დოკუმენტში.
სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის მომზადების პროცესში რეფორმის საბჭოს სამდივნომ (შემდგომში - სამდივნო) არაერთი ინდივიდუალური შეხვედრა გამართა პროცესში ჩართულ საჯარო უწყებებთან. დამატებით, სამდივნომ უზრუნველყო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელებაში ჩართული უწყებების მჭიდრო კოორდინაცია და ერთობლივი სამუშაო ფორმატების გააქტიურება, მათ შორის:
- სტრატეგიული ნაწილი შემუშავდა 2022 წლის 11-12 იანვრის სამუშაო შეხვედრის (ვორქშოფი) ფარგლებში.
- სტრატეგიით განსაზღვრული ამოცანების შედეგის ინდიკატორებისა და მათი შესრულების გაზომვის მეთოდოლოგიების (ინდიკატორის პასპორტი) სამუშაო ვერსიები განისაზღვრა 2022 წლის 6-8 ივნისის სამუშაო შეხვედრის ფორმატში.
- სამოქმედო გეგმის პროექტზე მუშაობის მიზნით შეხვედრები ჩატარდა 2022 წლის 27-28 ოქტომბერს.
სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის სამუშაო ვერსიების განხილვის მიზნით PAR საბჭოს ექსპერტთა დონის სამუშაო ჯგუფის შეხვედრა გაიმართა 2022 წლის 6 დეკემბერს. აღნიშნული შეხვედრა სრულად დაეთმო დოკუმენტების სამუშაო ვერსიებთან დაკავშირებით ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების, ასევე, აკადემიური წრის წარმომადგენელთა მოსაზრებების, შენიშვნებისა და რეკომენდაციების განხილვას.
ფართო საზოგადოების მოსაზრებებისა და რეკომენდაციების მიღების მიზნით, წინამდებარე სტრატეგიისა და მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმის პროექტები, საჯარო კონსულტაციების ფარგლებში გამოქვეყნდა საქართველოს მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე. აღნიშნულის შესახებ ინფორმაცია მიეწოდა რეფორმის დაგეგმვასა და განხორციელებაში ჩართულ ყველა ორგანიზაციას, მათ შორის სახელმწიფო უწყებების, ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების და აკადემიური წრის წარმომადგენლებს და ეთხოვათ ინფორმაციის გაზიარება საკუთარი კავშირებისა და ხელმისაწვდომი პლატფორმების მეშვეობით. სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის სამუშაო ვერსიებთან ერთად, მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსდა სპეციალური კითხვარი, რათა ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს ჰქონოდა საშუალება მოსაზრებები/რეკომენდაციები წერილობით წარმოედგინა რეფორმის მისთვის საინტერესო მიმართულებასთან დაკავშირებით. ვებ-გვერდზე განთავსებული დოკუმენტებისა და კითხვარის გამოყენებით, რეფორმის სამდივნოს სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის სამუშაო ვერსიებზე კომენტარები/შენიშვნები არ მიუღია.
სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის საბოლოო ვერსია PAR უწყებათაშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ 2023 წლის 11 იანვარს განიხილა. საბჭოს სხდომას ესწრებოდნენ როგორც საბჭოს მუდმივი წევრები, ისე მოწვეული სტუმრები ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან და აკადემიური სექტორიდან. შეხვედრის მონაწილეების მხრიდან პოლიტიკის დოკუმენტები დადებითად შეფასდა.

საბჭოს გადაწყვეტილებით, საჯარო მმართველობის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგია და მისი განხორციელების 2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმა დასამტკიცებლად საქართველოს მთავრობას წარედგინა.

სამუშაო შეხვედრების ფასილიტაციაში რეფორმის საბჭოს სამდივნოს მხარდაჭერას უწევდნენ OECD/SIGMA-სა და UNDP-ის ექსპერტები. სამუშაო შეხვედრებში ასევე მონაწილეობდნენ გაეროს ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) წარმომადგენლები.

საჯარო მმართველობის რეფორმის მართვა საქართველოში

უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო და წევრი უწყებები

საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო

საჯარო მმართველობის რეფორმის ეფექტიან იმპლემენტაციაში მნიშვნელოვანი როლი აკისრია საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას, რომელსაც, რეფორმის დასაწყისიდანვე, 2015 წელს დაევალა უმაღლეს პოლიტიკურ დონეზე რეფორმის ხელმძღვანელობა და კოორდინაცია. აღსანიშნავია ისიც, რომ მთავრობის ადმინისტრაციას წამყვანი როლი აქვს რეფორმის პროცესში ჩართულ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობისა და სხვადასხვა საერთაშორისო პლატფორმაზე ქვეყნის წარმომადგენლობის მიმართულებით.

საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყვეტობისა და განხორციელების პროცესში მაღალი რანგის გადაწყვეტილებების მიმღებ პირთა აქტიური ჩართულობის მიზნით, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ბრძანებით, 2016 წელს შეიქმნა საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო, რომელსაც აგრეთვე დაევალა ქვეყანაში მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs) პოლიტიკის განსაზღვრა და კოორდინაცია. საჯარო მმართველობის რეფორმის მნიშვნელობისა და მასშტაბის გათვალისწინებით, 2020 წელს რეფორმის საბჭო დამოუკიდებელ სათათბირო ორგანოდ ჩამოყალიბდა შესაბამისად განსაზღვრული უფლება-მოვალეობებით, შემადგენლობითა და საქმიანობის წესით.¹²

საბჭოს ხელმძღვანელობს და მის სხდომებს წარმართავს საბჭოს თავმჯდომარე, რომლის პოზიციას საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი იკავებს. საბჭოს წევრები არიან წევრი უწყებების მინისტრის მოადგილეები და წევრი სააგენტოების ხელმძღვანელები. საბჭო ანგარიშვალდებულია პრემიერ-მინისტრის წინაშე და იკრიბება წელიწადში სულ მცირე ერთხელ.

საბჭოს წევრი უწყებები არიან:

საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს წევრი უწყებები

აღსანიშნავია, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმა მიმდინარეობს დაინტერესებული მხარეების მაღალი ჩართულობით. კერძოდ, საბჭოს მუდმივ წევრებთან ერთად, პროცესებში ჩართულნი არიან როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო ორგანიზაციები. გარდა ამისა, აქტიური როლი აკისრია საბჭოს ექსპერტთა დონის, ოპერაციულ სამუშაო ჯგუფს, რომელშიც საბჭოს მაღალი რანგის წევრთა წარმომადგენლები მონაწილეობენ.

ამასთან, საჭიროების შესაბამისად, რეფორმის ფარგლებში დადგენილი მიზნებისა და ამოცანების განხორციელების მხარდაჭერის მიზნით, იქმნება საბჭოს თემატური სამუშაო ჯგუფები, რაც პროცესის ეფექტურად და უწყებათაშორისი კოორდინაციით წარმართვას უწყობს ხელს.

წინამდებარე სტრატეგიით გათვალისწინებული მიმართულებების განხორციელების პროცესში, ძირითად პასუხისმგებელ უწყებებად განსაზღვრულნი არიან:

PAR მიმართულება	პასუხისმგებელი წამყვანი სახელმწიფო უწყება
პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა	სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო
ანგარიშვალდებულება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო შიდა კონტროლის დეპარტამენტი (შემდგომში - ჰარმონიზაციის ცენტრი) სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
სახელმწიფო სერვისების მიწოდება	სსიპ - სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო

საჯარო მმართველობის რეფორმის სამდივნო

როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია საჯარო მმართველობის რეფორმის განხორციელების ხელმძღვანელობასა და კოორდინაციას 2015 წლიდან უზრუნველყოფს, ხოლო რეფორმის საბჭო 2016 წლიდან ასრულებს აქტიურ როლს რეფორმის მიმართულებების პრიორიტეტების განსაზღვრისა და განხორციელების მხარდაჭერის მიმართულებით.

საჯარო მმართველობის რეფორმის კოორდინაციის პროცესში მთავრობის ადმინისტრაციის გაძლიერების მიზნით, 2019 წელს, ადმინისტრაციაში პირველად ჩამოყალიბდა საჯარო მმართველობის რეფორმის მაკოორდინირებელი სტრუქტურული ერთეული - საჯარო მმართველობის სამმართველო, რომელსაც ასევე დაევალა ღია მმართველობის პოლიტიკის განსაზღვრის კოორდინაცია და განხორციელების ხელშეწყობა.

სიტუაციის ანალიზი

მეთოდოლოგია

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების პირველ ეტაპზე არსებული სიტუაციის შესწავლის მიზნით, განხორციელდა კვლევა შემდეგი მიმართულებით:

პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია
საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა
ანგარიშვალდებულება
სახელმწიფო სერვისების მიწოდება
საჯარო ფინანსების მართვა
ადგილობრივი თვითმმართველობა.

სიტუაციის ანალიზის ეტაპზე მონაცემთა შეგროვება უზრუნველყოფილი იქნა შემდეგი მეთოდებით:

არსებული სიტუაციის შესწავლის მიზნით, საწყის ეტაპზე ჩატარდა 30-მდე შეხვედრა და ფოკუს-ჯგუფი. დახურულ ფორმატში, კონფიდენციალურობის დაცვით, არსებულ გამოწვევებთან დაკავშირებით ინტერვიუები შედგა საჯარო სექტორის, ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციების, განვითარების პარტნიორებისა (UNDP, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო (USAID), ევროკავშირის დელეგაცია საქართველოში და ბრიტანეთის საელჩო) და აკადემიური სფეროს წარმომადგენლებთან.
ასევე, ჩატარდა სამაგიდო კვლევა, რომლის ფარგლებშიც შესწავლილ იქნა ისეთი დოკუმენტები, როგორებიცაა: საერთაშორისო ორგანიზაციების ანგარიშები და რეიტინგები, ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციების შეფასებები, საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს სამდივნოს მიერ მომზადებული მონიტორინგის დოკუმენტები, სახელმწიფო აუდიტის ანგარიშები, არსებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო აქტები და სხვა ხელმისაწვდომი რესურსები.

შედეგად, მიღებული ინფორმაციის ანალიზისა და სხვადასხვა ფორმატში გამართული განხილვების საფუძველზე, გამოიკვეთა პრიორიტეტული საკითხები, რომელთა მიხედვით ჩამოყალიბდა ე.წ. პრობლემის ხე. კერძოდ, სიტუაციის ანალიზის ფარგლებში არსებულ მტკიცებულებებსა და მონაცემებზე დაყრდნობით, რეფორმის თითოეული მიმართულებით იდენტიფიცირდა ძირითადი პრობლემები, მათი გამომწვევი მიზეზები და უარყოფითი შედეგები. სწორედ აღნიშნულზე დაყრდნობით განვითარდა სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების შემდგომი ფაზები.

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ჩართული მხარეების რეკომენდაციის გათვალისწინებით, ვინაიდან საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში შემუშავებული დეცენტრალიზაციის სტრატეგიით იფარება მიმართულების ძირითადი საკითხები, დუბლირებების თავიდან აცილების მიზნით, ადგილობრივ თვითმმართველობებს მიკუთვნებული თემები 2023-2026 წლის სტრატეგიაში არ არის წარმოდგენილი ცალკე კომპონენტად. სანაცვლოდ, შესაბამისი საკითხები გადანაწილებულია თემატურად, მიმართულებების მიხედვით (პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია, საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა, ანგარიშვალდებულება, სახელმწიფო სერვისების მიწოდება).

ამასთან, 2022 წლის 12 აპრილს დამტკიცდა სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია, რომელიც, მიზნად ისახავს სერვისის შექმნის, მიწოდების, ხარისხის უზრუნველყოფისა და განფასების მიმართულებით მასშტაბურ რეფორმებს. შესაბამისად, სერვისების მიწოდების ნაწილში, საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგია ეხება დარგის მსხვილ საკითხებს და მეტწილად ფოკუსირებულია ისეთ ამოცანებზე, რომლებიც ხელს შეუწყობს სერვისების ერთიანი სტრატეგიის განხორციელებას.

ასევე, მთავრობის პრიორიტეტად რჩება ქვეყანაში საჯარო ფინანსების მართვის მიმართულებით მიღწეული შედეგების შენარჩუნება და გაუმჯობესება, რაც აისახება საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგიაში, აღნიშნული დოკუმენტი კი წინამდებარე სტრატეგიის მომზადების შემდგომ შემუშავდება, რათა გათვალისწინებულ იქნეს რიგი საერთაშორისო შეფასებები. შესაბამისად, წინამდებარე სტრატეგია მოცემულ ეტაპზე არ ფარავს საჯარო ფინანსების მართვის მიმართულებას, როგორც ცალკე კომპონენტს, თუმცა, ანგარიშვალდებულების ქვე-თავში მოცემული რამდენიმე საკითხით ეხმიანება მას.

მიგნებები

პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია

საჯარო მმართველობის რეფორმის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის განვითარება, შედეგზე ორიენტირებული ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების ჩამოყალიბება და მთავრობის საქმიანობის კოორდინაციის გაუმჯობესებაა, ვინაიდან დემოკრატიული ინსტიტუტების მშენებლობა, აგრეთვე, მთავრობის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და ეფექტიანობის გაზრდა მოიაზრებს თანმიმდევრული, გამჭვირვალე, ინკლუზიური და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავების სისტემის ჩამოყალიბებას.

„საჯარო მმართველობის რეფორმის 2020 წლის გზამკვლევის“ განხორციელებით მნიშვნელოვანი საფუძველი ჩაეყარა საქართველოში პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემის გაუმჯობესებას, რაც ხელს უწყობს შედეგზე ორიენტირებული და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავებას. 2020 წლის 1 იანვრიდან, საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილებით, ამოქმედდა ახალი წესი, რომელიც აყალიბებს პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემას და სამთავრობო დონეზე პოლიტიკის განხორციელებას მეტად ანგარიშვალდებულს, გამჭვირვალესა და პროგნოზირებადს ხდის.¹³ დადგენილებას საფუძვლად დაედო 2018 წელს OECD/SIGMA-ს მიერ ჩატარებული საბაზისო კვლევის რეკომენდაციები და მოიცავს ყველა იმ არსებით ელემენტს, რაც საჭიროა საჯარო მმართველობის პროცესში პოლიტიკის დაგეგმვის კულტურის ახალ ეტაპზე გადასაყვანად.

ახალი საკანონმდებლო რეგულაციების პრაქტიკაში დანერგვისა და სისტემის მდგრადობის უზრუნველყოფის მიზნით, შემუშავდა “პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელო”, რომელსაც თან ახლავს 11 დანართი, რომელშიც წარმოდგენილია პოლიტიკის ციკლის ყველა ეტაპზე დამხმარე დეტალური ინსტრუქციები და შესაბამისი შაბლონები. სახელმძღვანელო განსაზღვრავს პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სტანდარტებს და ხელს უწყობს პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემის ჩამოყალიბებას, რომელიც უზრუნველყოფს მთავრობის შედეგებზე ორიენტირებული, ერთიანი მიდგომის დანერგვას. აღსანიშნავია, რომ განახლებული მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოს შესაბამისად, საჯარო მოხელეებისთვის შემუშავდა პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების ტრენინგ კურსი, რომლის ფარგლებში გადამზადდა 300-მდე საჯარო მოხელე.

გარდა ამისა, საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილებით ჩამოყალიბდა პოლიტიკის დოკუმენტების ინიცირების წესი და დაინერგა მთავრობის პოლიტიკის დოკუმენტების ყოველწლიური გეგმის შემუშავების პრაქტიკა. შედეგად, ყოველწლიურად ხდება წლის განმავლობაში მთავრობის მიერ დასამტკიცებელი პოლიტიკის დოკუმენტების კონსოლიდაცია. ამასთან, გაიზარდა ინტეგრაცია მომიჯნავე სფეროებში არსებულ პოლიტიკის დოკუმენტებს შორის. მთავრობის ადმინისტრაციამ დაიწყო გეგმაში შესატანად წარმოდგენილი დოკუმენტების მიზნობრიობის, მთავრობის მიმდინარე პრიორიტეტებსა და საერთაშორისო ვალდებულებებთან შესაბამისობის ანალიზი, რითაც მინიმუმამდე დავიდა დუბლირებები უკვე დამტკიცებულ პოლიტიკის დოკუმენტებთან. გეგმების დამტკიცების შედეგად, მნიშვნელოვნად არის შემცირებული მოქმედი პოლიტიკის დოკუმენტების რაოდენობა. 2019 წელთან შედარებით 2021 წელს დოკუმენტების შემცირების მაჩვენებელი არის 50%-მდე.

გრაფიკი 1: მთავრობის მიერ დამტკიცებული მოქმედი პოლიტიკის დოკუმენტების რაოდენობა 2019-2021 წლებში.

არსებული სამართლებრივი ჩარჩოს ფარგლებში, სავალდებულოდ განისაზღვრა მთავრობის წინაშე წარსადგენ ყველა პოლიტიკის დოკუმენტზე საჯარო კონსულტაციების გამართვა და საზოგადოების მონაწილეობის უზრუნველყოფა საჯარო პოლიტიკის კონსულტაციებში, რითაც ამაღლდა სამთავრობო პოლიტიკის დაგეგმვის ინკლუზიურობის ხარისხი და მოცემული დროისათვის, აღნიშნული ვალდებულება შესრულებულია ყველა დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტის შემთხვევაში. გარდა ამისა, ეფექტიანი პოლიტიკის წარმოებისა და არსებული რესურსების გონივრულად განაწილების ხელშესაწყობად, შემუშავდა სტრატეგიებით განსაზღვრული განსახორციელებელი საქმიანობის ხარჯთაღრიცხვისა და ბიუჯეტირების მოთხოვნები.

მნიშვნელოვანია, რომ, შედეგზე ორიენტირებული მართვის განვითარების მიზნით, მთავრობის ადმინისტრაცია ახორციელებს მთავრობისთვის დასამტკიცებლად წარდგენილი პოლიტიკის დოკუმენტების ხარისხის უზრუნველყოფას, რომელიც გულისხმობს პოლიტიკის დოკუმენტების წესის და მისი სახელმძღვანელოთი დადგენილი სტანდარტების შესაბამისობის დადგენას.

პარალელურად, დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელების ფარგლებში, მთავრობის 2022 წლის 15 თებერვლის №264 განკარგულებით დამტკიცდა „მუნიციპალური განვითარების დაგეგმვის სახელმძღვანელო”, რომლის უმთავრეს მიზანს წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის ორგანოების თანამშრომლებს დაეხმაროს ეფექტიან მართვასა და შედეგიანი გადაწყვეტილებების მიღებაში, გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის გაუმჯობესებაში, დარგობრივი სტრატეგიების, პროგრამებისა და გეგმების შემუშავებაში. ასევე, სახელმძღვანელოს დანიშნულებაა ადგილობრივი ხელისუფლების მეთოდოლოგიური დახმარება, რათა დაინტერესებულ მხარეთა ჩართულობით შემუშავდეს ან/და განახლდეს მუნიციპალიტეტის პოლიტიკის დოკუმენტები.

მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოების ჭრილში, დამატებით ხაზგასასმელია, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის ფარგლებში, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში 2019 წლის 29 მაისს განხორციელებული ცვლილების თანახმად¹⁴, ორგანულ კანონს დაემატა 17¹ მუხლი, რომლის შესაბამისად კონკრეტულ სფეროებზე მიმართულ ნორმატიული აქტის პროექტს უნდა დაერთოს რეგულირების ზეგავლენის შეფასების (RIA) ანგარიში. აღნიშნული ცვლილება 2020 წლის 1 იანვრიდან შევიდა ძალაში. ამასთან, საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 17 იანვარის №35 დადგენილებით¹⁵ დამტკიცდა „რეგულირების ზეგავლენის შეფასების მეთოდოლოგია“ და დაიწყო ამ მიმართულებით საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობების ეტაპობრივი გაძლიერება.

მიუხედავად იმისა, რომ ჩამოყალიბებულია მკაფიო სამართლებრივი და მეთოდოლოგიური ჩარჩო, რომელიც მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის პოლიტიკის შემუშავების გამართული სისტემის ფუნქციონირებისთვის, აღნიშნული სფერო კვლავ საჭიროებს გაუმჯობესებას.

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების ფარგლებში პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის მიმართულებით ჩატარებული სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილია შემდეგი ძირითადი პრობლემა:

პრობლემა 1: მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და შედეგზე ორიენტირებული პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემის დანერგვის არასაკმარისი დონე.

მთავრობის მიერ გაწეული ძალისხმევისა და წინგადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯების მიუხედავად, საქართველოში მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოებისა და კოორდინაციის სისტემის სრულყოფილი ფუნქციონირება კვლავაც არაერთ გამოწვევასთან არის დაკავშირებული. ახალი მიდგომების დანერგვის არასაკმარის დონეს მიუთითებს მთავრობისთვის დასამტკიცებლად წარდგენილი პოლიტიკის დოკუმენტების დაბალი ხარისხი. “პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს” მე-9 დანართის, ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის ქულათა სისტემის შესაბამისად, 2022 წლისთვის დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საშუალო ქულამ 81.75 ქულა (100-ქულიანი სისტემიდან) შეადგინა. გასათვალისწინებელია, რომ პოლიტიკის დოკუმენტების უშუალოდ მთავრობისთვის წარდგენამდე, დოკუმენტების ხარისხზე მუშაობა საკონსულტაციო რეჟიმში მიმდინარეობს მთავრობის ადმინისტრაციასთან. 2022 წელს მთავრობის ადმინისტრაციამ სამინისტროებთან თანამშრომლობით, ოფიციალურ და საკონსულტაციო რეჟიმებში შეფასების 42 რაუნდი ჩაატარა (2020 წელს ეს მაჩვენებელი 19 რაუნდს შეადგენდა, შესაბამისად, მთავრობის ადმინისტრაციის ჩართულობა დაახლოებით 120%-ით არის გაზრდილი), რაც დადებითად აისახა საბოლოოდ მთავრობისთვის წარდგენილი დოკუმენტების ხარისხის საბოლოო საშუალო ქულაზე. მიუხედავად იმისა, რომ დოკუმენტების ხარისხის საშუალო ქულის გაუმჯობესების ტენდენცია სახეზეა, ქულათა მაჩვენებელი არამდგრადია, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს აღნიშნული მიმართულებით დამატებითი ინტერვენციების აუცილებლობას.

გრაფიკი 2: მთავრობისთვის დასამტკიცებლად წარდგენილი პოლიტიკის დოკუმენტების საშუალო ქულა ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის მიხედვით.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და შედეგზე ორიენტირებული პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის სრულყოფილად დანერგვისთვის ხელის შემშლელი გარემოებაა საჯარო უწყებებში პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესის მხრივ ინსტიტუციური შესაძლებლობებისა და შესაბამისი კომპეტენციების ნაკლებობა. გასათვალისწინებელია, რომ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილება ფუნდამენტურ ცვლილებებს გვთავაზობს პოლიტიკის შექმნის პროცესში, რასაც შესაბამისი ცოდნა და უნარები სჭირდება. მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების მიმართულებით 300-მდე საჯარო მოხელე გადამზადდა, ადამიანური რესურსებისა და შესაბამისი კომპეტენციების (უნარების) ნაკლებობა ჯერ კიდევ გამოწვევაა. შესაბამისად, პოლიტიკის დოკუმენტები მეტწილად გარე რესურსის დახმარებით, დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერითა და ექსპერტთა მობილიზებით მზადდება.

მთავრობის საქმიანობის ანგარიშვალდებულების გაზრდის, ასევე, დაგეგმილი პოლიტიკის განხორციელების ეფექტურობის მაჩვენებლის დადგენის და ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღების მიზნით, მნიშვნელოვანია მონიტორინგისა და შეფასების განხორციელების მიმართულებით საჯარო მოხელეთა შესაბამისი უნარების არსებობა. მოცემული მიმართულებით აღსანიშნავია მოხელეთა დაბალი კომპეტენციები, რასაც ხაზს უსვამს პოლიტიკის დოკუმენტების წლიური მონიტორინგის ანგარიშების ხარისხიც, რომელთა საშუალო ქულა ხარისხის შეფასების ინსტრუმენტის მიხედვით, 2022 წლისთვის 68.78 იყო, რაც საკმაოდ დაბალი მაჩვენებელია ქულათა ჯამურ რაოდენობასთან შედარებით (ჯამური რაოდენობა 100 ქულა).

ეფექტიანი და შედეგზე ორიენტირებული პოლიტიკის წარმოებისათვის მნიშვნელოვანია მჭიდრო კავშირის არსებობა განსახორციელებელი საქმიანობის დაგეგმვასა და საბიუჯეტო დაგეგმვას შორის. ახალი რეგულაციების შესაბამისად, საჯარო პოლიტიკის დოკუმენტებს სავალდებულოდ ახლავს შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვა და ბიუჯეტირება, თუმცა აღსანიშნავია, რომ საჯარო პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესი არ არის სინქრონიზებული სახელმწიფო ბიუჯეტის შემუშავებასთან, რაც შესაძლებელია გამოწვეული იყოს შიდა კოორდინაციისა და ბიუჯეტის შემუშავების პროცესში უწყების ყველა რგოლის ჩართულობის ნაკლებობით. პრობლემურია ასევე სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული აქტივობების განფასების შესაძლებლობები, რაც საბოლოო ჯამში რესურსების არაეფექტიანად განაწილებას იწვევს.

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილების მიხედვით, სავალდებულოა პოლიტიკის დოკუმენტის შემუშავების პროცესში ჩართულობის უზრუნველყოფა, ამ მიმართულებით კულტურა ჯერ ისევ მწირია. უწყებების გამოცდილება ჩართულობის მექანიზმების გამოყენების თვალსაზრისით მნიშვნელოვნად ფრაგმენტული და არაერთგვაროვანია. არსებული პრაქტიკით, საჯარო კონსულტაციები ჯერ კიდევ აღიქმება ფორმალურ ვალდებულებად და არა ახალ შესაძლებლობად, გაიზარდოს ფართო საზოგადოებასთან ინტერაქცია და განსახორციელებელი პოლიტიკის ხარისხი. ამის საპასუხოდ, წინ გადადგმული ნაბიჯია „პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 1 აპრილის №169 დადგენილებით “პოლიტიკის დაგეგმვის მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს” მე-11 დანართის, „საჯარო კონსულტაციების გამართვის ინსტრუქციის” დამტკიცება. საერთაშორისო საუკეთესო გამოცდილებაზე დაყრდნობით, დოკუმენტი მიმოიხილავს საჯარო კონსულტაციების წარმოების სხვადასხვა პრაქტიკასა და ფორმატს, აგრეთვე წარმოადგენს დამხმარე სახელმძღვანელოს საჯარო მოხელეებისათვის. აღსანიშნავია, რომ მაკოორდინირებელი უწყებების მიერ წარმოდგენილი საჯარო კონსულტაციების ანგარიშების ხარისხის დონე დაბალია, რაზეც მიუთითებს ის, რომ 2022 წლისთვის დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტებზე თანდართული საჯარო კონსულტაციების ანგარიშების საშუალო ქულამ 77.07 შეადგინა. ამ მიმართულებით პრობლემად იკვეთება საჯარო კონსულტაციების მნიშვნელობის შესახებ ნაკლები ცოდნა და მისი არასრულფასოვანი აღქმა, რადგანაც მეტწილად საჯარო კონსულტაციები პოლიტიკის მწარმოებელი უწყებების მიერ აღქმულია ძირითადად, მათთვის ხელმისაწვდომ დაინტერესებულ მხარეებთან კომუნიკაციად.

პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების პროცესში მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს რეგულარულად განახლებად, სანდო და სეგრეგირებულ სტატისტიკურ მონაცემებზე ხელმისაწვდომობა და მონაცემთა შეგროვების, ანალიზისა და ინტერპრეტაციისათვის საჭირო უნარების ნაკლებობა, რათა საჯარო უწყებების ყოველდღიურ ცხოვრებაში მოხდეს მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილების მიღება. სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, რომელიც ქვეყანაში სტატისტიკის მთავარი მწარმოებელია, შეზღუდული მანდატითა და რესურსებით სარგებლობს, რის გამოც ის ძირითად ფოკუსს მაკროეკონომიკურ პარამეტრებზე აკეთებს და სხვადასხვა სექტორისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური პარამეტრები, რომლებიც სექტორული პოლიტიკის დაგეგმვისთვის მნიშვნელოვანი უნდა იყოს, ყურადღების მიღმა რჩება. საჯარო უწყებებში პოლიტიკის დაგეგმვაზე მომუშავე სპეციალისტების უმრავლესობას კი არ აქვს მონაცემთა შეგროვებისა და დამუშავებისათვის საჭირო თანამედროვე ტექნოლოგიური უნარები, რაც ართულებს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოებისა და დიგიტალიზაციის ხარისხის შემდგომ განმტკიცებას საჯარო სამსახურში. რიგ შემთხვევებში საჯარო უწყებების მუშაობის შედეგად მიღებული სტატისტიკური და სხვა მონაცემების შეგროვება, შენახვა და დამუშავება არ ხდება სისტემატურად და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. იმის გათვალისწინებით, რომ პრობლემა შეეხება ზოგადად მონაცემთა ეკოსისტემას, შესაბამისად, დამატებით აღსანიშნავია გენდერის ჭრილში ჩაშლილი სანდო და განახლებადი მონაცემების შეგროვებისა და დამუშავების პრაქტიკის დაბალი დონე, რაც განსაკუთრებით ართულებს ფოკუსირებულად აღნიშნული ჯგუფების პრობლემათა ანალიზს და მომდევნო ეტაპზე, შესაბამისი ინტერვენციების დაგეგმვასა და განხორციელებას.

ასევე, აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად იმისა, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში შევიდა ცვლილება და განისაზღვრა რეგულირების ზეგავლენის შეფასების (RIA) ანგარიშების წარდგენის მოთხოვნები და ამასთან, დაიწყო ამ მიმართულებით საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობების გაძლიერება, გლობალური პანდემიის გავრცელებამ გარკვეულწილად ხელი შეუშალა აღნიშულ პროცესს - შეფერხდა ტრენინგების ფიზიკურ რეჟიმში დაგეგმვა და გამართვა, რაც გათვალისწინებული იყო PAR ბოლო სამოქმედო გეგმით. USAID-ის პროექტის „დემოკრატიული მმართველობის ინიციატივა საქართველოში“ (GGI) მხარდაჭერით, პროცესმა დისტანციურ რეჟიმში გადაინაცვლა და გადამზადდა საჯარო მოხელეთა პირველი ნაკადი. ჯამში 2020 წელს აღნიშნული ტრენინგ-მოდული მხოლოდ 31-მა საჯარო მოხელემ გაიარა.¹⁶ შესაბამისად, სიტუაციის ანალიზის ფარგლებში, გამოიკვეთა ამ მხრივ მუშაობის გაგრძელების საჭიროება და საჯარო მოხელეთა ინტენსიური გადამზადების აუცილებლობა, რათა კანონში შეტანილი ცვლილებები პრაქტიკაში გამართულად განხორციელდეს.

საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა

საჯარო სამსახურის და ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის რეფორმა საჯარო მმართველობის რეფორმის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს და მისი მიზანია მერიტოკრატულ პრინციპზე დაფუძნებული ეფექტიანი და ეფექტური საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს პროფესიონალიზმის ხელშეწყობასა და დაფასებას.

მდგრადი, თანამედროვე გამოწვევებსა და საჭიროებებზე მორგებული საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბება საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტი 2014 წლიდან გახდა. შესაბამისად, საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციასა¹⁷ და საჯარო მმართველობის რეფორმის 2020 წლის გზამკვლევზე დაყრდნობით,¹⁸ მთელი რიგი რეფორმატორული ნაბიჯები გადაიდგა სისტემური ცვლილებების უზრუნველსაყოფად.

საჯარო მმართველობის რეფორმის პირველი სტრატეგია, იმ დროისათვის არსებულ გამოწვევებზე საპასუხოდ, მოიაზრებდა საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი ახალი საკანონმდებლო ჩარჩოს მიღებას, რომელიც კომპლექსურად დაფარავდა საჯარო სამსახურის სისტემაში არსებულ პრობლემებს. შედეგად, საჯარო მმართველობის რეფორმის კონტექსტში, საჯარო სამსახურისა და ადამიანური რესურსების მართვის მიმართულებით მთავარ პროდუქტს წარმოადგენს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 2015 წლის 27 ოქტომბრის საქართველოს კანონი და შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტები, ასევე „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ 2017 წლის 22 დეკემბრის საქართველოს კანონი.

„საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის ერთ-ერთი ძირითადი მიღწევაა საჯარო სამსახურში პოლიტიკური და ადმინისტრაციული საქმიანობის ერთმანეთისგან გამიჯვნა. ასევე, კანონით გათვალისწინებულ მნიშვნელოვან სიახლეს წარმოადგენს საჯარო სამსახურში პროფესიული საჯარო მოხელის ინსტიტუტის ჩამოყალიბება, აგრეთვე, საჯარო სამსახურში მიღების, შესრულებული სამუშაოს შეფასების, პროფესიული განვითარების, კარიერის მართვის და ზოგადად, სამუშაოს შესრულების მართვის (მათ შორის მოხელის წახალისება) სისტემის ჩამოყალიბება. კანონმა ახლებურად განმარტა და ხაზი გაუსვა პროფესიული საჯარო მოხელეების უფლებებისა და მოვალეობების მნიშვნელობას.

სსიპ – საჯარო სამსახურის ბიურო (შემდგომში – ბიურო), როგორც რეფორმის მაკოორდინირებელი უწყება, საჯარო სამსახურის ერთიანი პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობის და პროფესიული, კარიერულ პრინციპზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურის განვითარების მიზნით, რეგულარულად ახორციელებს მთელ რიგ ღონისძიებებს ეფექტიანი, გამჭვირვალე მმართველობისა და ეთიკური სტანდარტების დანერგვის, აგრეთვე, ანტიკორუფციული პოლიტიკის მხარდაჭერის და კანონმდებლობის დახვეწის გზით.

საჯარო სამსახურის კომპლექსური რეფორმა და საჯარო მმართველობის ევროპულ პრინციპებზე მორგებული საკანონმდებლო ჩარჩო საჯარო სამსახურის განვითარებისთვის წინ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯებია, ვინაიდან იგი ქმნის შესაძლებლობას, მიღწეულ იქნეს მაღალი სტანდარტები, გამჭვირვალობა, კანონიერება და თანასწორობა საჯარო სამსახურში. მიუხედავად აღნიშნულისა, კვლავ რჩება გამოწვევები, რომლებიც უკავშირდება ღირებულებებზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურის სისტემის ჩამოყალიბებას, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების (მაგალითად, მოხელეთა სამსახურში მიღების, შესრულებული სამუშაოს შეფასების, საჭიროებებზე დაფუძნებული პროფესიული განვითარების შეფასების სისტემები) პრაქტიკაში ერთგვაროვნად დანერგვას, საჯარო სამსახურში არსებული ადამიანური რესურსის პროფესიონალიზმის ამაღლებას, ოპერაციული ადამიანური რესურსების მართვის სისტემიდან სტრატეგიული ადამიანური კაპიტალის მართვის სისტემაზე გადასვლას, მიმზიდველი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბებას, ასევე, ღია მონაცემებისა და საჯარო სამსახურში ქალთა გაძლიერების ხელშემწყობი მექანიზმების გამრავალფეროვნებას.

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების ფარგლებში საჯარო სამსახურისა და ადამიანური რესურსების მართვის მიმართულებით ჩატარებული სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილია შემდეგი პრობლემები:

პრობლემა 1. საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში დანერგვის ფრაგმენტულობა
პრობლემა 2. საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის დანერგვის არაერთგვაროვანი პრაქტიკა
პრობლემა 3. საჯარო სამსახურში ქალთა კარიერული განვითარების ხელშემწყობი მექანიზმების ნაკლებობა.

პრობლემა 1. საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში დანერგვის ფრაგმენტულობა

საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020, რომელიც 2015 წელს შემუშავდა, ძირითადად ფოკუსირებული იყო საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი ახალი საკანონმდებლო ჩარჩოს შექმნაზე და ნაკლებად იყო ორიენტირებული ერთიანი პროფესიული საჯარო სამსახურის შექმნის პროცესში კულტურულ-ორგანიზაციული ცვლილებების საჭიროებასა და მასშტაბზე. საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი საკანონმდებლო ბაზის მიღება შესაბამისი კომპლექსური ინდიკატორების, აღნიშნული ინდიკატორების შესრულების მონიტორინგისა და ანგარიშვალდებულების მექანიზმის გარეშე, ართულებს შესაბამისი სამართლებრივი ცვლილებების პრაქტიკაში განხორციელების ეფექტურობის შეფასებას და გამოწვევების იდენტიფიცირებას.¹⁹ შედეგად, სახეზეა საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში დანერგვის ფრაგმენტულობა. საჯარო სამსახურის რეფორმას ამ ეტაპზე აკლია ერთიანი ძალისხმევა რეფორმის პროცესში ჩართული სუბიექტების მხრიდან, რათა მოხდეს ორგანიზაციული კულტურის ცვლილება. საკანონმდებლო ცვლილებების უმრავლესობა, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოს საჯარო სამსახურის ტრანსფორმაციას, დღეს უკვე ძალაშია. თუმცა, ორგანიზაციული კულტურის ცვლილებისთვის არ არის საკმარისი მხოლოდ კონკრეტული სამართლებრივი ნორმების არსებობა. საჭიროა იდენტიფიცირებული იყოს ახალი ნორმების ორგანიზაციულ კულტურაში და შესაბამისად, ყოველდღიურ საქმიანობაში, ეფექტიანი და თანმიმდევრული იმპლემენტაციის გზები, მოსალოდნელი შედეგი და სარგებელი, როგორც მოხელის, ისე საჯარო დაწესებულების და ზოგადად, საჯარო სამსახურის დონეზე.²⁰

საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში დანერგვის ფრაგმენტულობა გარკვეულწილად განპირობებულია ბიუროს, როგორც რეფორმის მაკოორდინირებელი უწყების ინსტიტუციური როლის და საჯარო სამსახურის პოლიტიკის დამდგენი მაკოორდინირებელი მექანიზმის სისუსტით. სხვადასხვა ღონისძიების ფორმატში, ბიურო მუდმივად ზრუნავს საჯარო სამსახურში საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული საკითხების ირგვლივ ცნობიერების ამაღლებაზე. თუმცა, სამიზნე აუდიტორია უმეტესად დაკომპლექტებულია ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების წარმომადგენლებით. ხოლო, საჯარო სამსახურის კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების სრულყოფილად დანერგვა საჭიროებს სისტემურ და პერიოდულ ჩართულობას სხვადასხვა ერთეულების მხრიდან, რის მიღწევაც მხოლოდ ბიუროს ლიმიტირებული რესურსებით განსაკუთრებით რთულია.

ბიუროს, როგორც მაკოორდინირებელი ორგანოს ინსტიტუციური მოწყობა ჯერ კიდევ განვითარების გზაზეა და მნიშვნელოვანია მისი საჭირო რესურსით უზრუნველყოფა, რასაც ადასტურებს ბიუროს ადამიანური და ინსტიტუციური შესაძლებლობების შეფასების დოკუმენტიც.²¹ დამატებით, საჭიროა შესაძლებლობების განვითარება, რათა უზრუნველყოფილი იყოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში სწორად აღსრულება და სათანადო მონიტორინგი.²²

პრობლემა 2. საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის დანერგვის არაერთგვაროვანი პრაქტიკა

საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში, მნიშვნელოვნად გაიზარდა საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის (შემდგომში - HRM) ერთეულების შესაძლებლობები და დაიხვეწა მართვის ინსტრუმენტები, მათ შორის დაინერგა საჯარო მოხელის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემა, ამოქმედდა სისტემური პროფესიული განვითარებისათვის აუცილებელი პროგრამული აკრედიტაციის სტანდარტები, შეიქმნა მრავალი მატერიალური და ელექტრონული რესურსი, რომელიც ხელმისაწვდომი გახდა საჯარო მოხელეებისთვის.

მიუხედავად წინ გადადგმული ნაბიჯებისა, საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის ეფექტიანობა კვლავ გამოწვევად რჩება, რომლის ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზია ადამიანური რესურსების სტრატეგიული მართვის ნაკლებობა. სიტუაციის ანალიზის შემუშავების დროისათვის, არცერთ საჯარო დაწესებულებას, რომელზეც ვრცელდება საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“, არ ჰქონდა დამტკიცებული ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიული დოკუმენტი.²³ 2021 წელს ბიუროს მიერ განხორციელებული მოხელეთა ბედნიერების კვლევის ფარგლებში²⁴ თანამშრომელთა კეთილდღეობა გაანალიზდა ორგანიზაციული პროცესების ჭრილში, რამაც ნათლად აჩვენა, რომ ორგანიზაციის ეფექტიანი HRM პოლიტიკა და პრაქტიკა კავშირშია თანამშრომელთა კეთილდღეობასთან. ასევე, რაც უფრო ეფექტიანად არის აღქმული საჯარო მოხელის მიერ HRM პოლიტიკა და პრაქტიკა, მით უფრო მაღალია მისი კეთილდღეობის მაჩვენებელი. შესაბამისად, დაწესებულების პრიორიტეტებზე, ღირებულებებსა და ორგანიზაციულ კულტურაზე დაყრდნობით შემუშავებული ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგია, მნიშვნელოვანი განმაპირობებელი ფაქტორია დაწესებულების სტრატეგიული მიზნების მისაღწევად სათანადო სამუშაო ძალის დაგეგმვის, მოზიდვის, შერჩევის, დასაქმების, შეფასების, განვითარების, მოტივირების, ანაზღაურების და ადამიანური რესურსების მართვის სხვა არსებითი პროცესების დაგეგმვის და მართვის კუთხით.

საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის კიდევ ერთი გამოწვევაა დაწესებულების საჭიროებებიდან გამომდინარე, შესაბამისი კომპეტენციების მქონე ადამიანური რესურსის მოზიდვა, შენარჩუნება და სტაბილურობის ხელშეწყობა, რათა დაწესებულებამ შეძლოს მაქსიმალური შედეგის მიღწევა. საჯარო სამსახურში საჯარო დაწესებულების მიერ ვაკანტურ პოზიციებზე კონკურსის გამოქვეყნების შემთხვევაში (ვებგვერდი HR.GOV.GE), დასაქმების მსურველთა მიერ წარმოდგენილი რეზიუმეების ანალიზის საფუძველზე ვლინდება, რომ აპლიკანტთა საშუალოდ 10% შეესაბამება კონკურსის მოთხოვნებს. ამდენად, გამოწვევაა რეკრუტირების მიმართულების განვითარება, რაც მოიცავს კვალიფიციური ადამიანური რესურსის მოზიდვის ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავებას, საჯარო სამსახურში დასაქმების პოტენციურ მსურველებთან სტრატეგიული კომუნიკაციის წარმართვას და საჯარო სამსახურის მიმართ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას. აღნიშნული მიმართულებების განვითარება პირდაპირ კავშირშია საჯარო სამსახურის, როგორც დამსაქმებელი სექტორის მიმზიდველობასა და კონკურენტუნარიანობასთან, რაც თავის მხრივ, საჯარო სამსახურით დააინტერესებს მაღალკვალიფიციურ პერსონალს, დაიხვეწება სამუშაო პროცესები და საერთო ჯამში, გაუმჯობესდება საჯარო სამსახურის ფუნქციონირება.

ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის და ზოგადად, საჯარო სამსახურის ეფექტურობის გაძლიერებაში, I და II რანგის მენეჯერულ რგოლს განსაკუთრებული როლი აქვს, უფლებამოსილების დაგეგმვის, დელეგირების და ადამიანური რესურსების მართვის პროცესების ეფექტიანად წარმართვის კუთხით. ძლიერი მენეჯერული რგოლი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ფუნქციური საჯარო მმართველობისთვის. ბიუროს მიერ, დონორების მხარდაჭერით განხორციელებული ინტერვენციების ანალიზზე დაყრდნობით, გამოვლინდა, რომ საშუალო რგოლის მენეჯერულ პოზიციებზე დასაქმებული საჯარო მოხელეების პოზიციონირება კვლავ გამოწვევად რჩება, რაც გამოიხატება თანამშრომელთა შეფასების, პროფესიული განვითარების, მოტივირების და ზოგადად, ადამიანური რესურსების მართვის და ასევე, საჯარო დაწესებულების საქმიანობის სტრატეგიული დაგეგმვის პროცესებში არასაკმარისი ჩართულობით. ამასთანავე, საყურადღებოა მენეჯერული რანგის თანამდებობებზე ადამიანური რესურსების გადინების მაჩვენებელი. 2021 წლის მონაცემებით, I და II რანგის თანამდებობაზე გადინება 6,7%, III და IV რანგზე კი - 5.4% დაფიქსირდა. ბიუროს მიერ პრაქტიკაზე დაკვირვების საფუძველზე ვლინდება, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმის აღნიშნულ ეტაპზე გამოწვევას წარმოადგენს I და II რანგის მენეჯერული რგოლის შესაძლებლობებისა და მათი პროფესიული განვითარების მხარდაჭერის სისტემური მექანიზმების ნაკლებობა, რაც, თავის მხრივ, აფერხებს საჯარო მოსამსახურეებს შორის კომუნიკაციას და ორგანიზაციულ განვითარებას.

საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი ახალი სამართლებრივი ჩარჩოს ამოქმედების მიუხედავად, რომლის ერთ-ერთი მიზანია პროფესიონალიზმის წახალისება და ხელშეწყობა, მოხელეთა მნიშვნელოვანი ნაწილის აზრით, საჯარო სამსახურში კვლავ გამოწვევად რჩება საჭირო კომპეტენციების ნაკლებობა.²⁵ მოხელის პროფესიული განვითარების სისტემა უკავშირდება რიგ გამოწვევებს.²⁶ ბიუროს მიერ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში დასაქმებულ მოხელეებთან ჩატარებული კვლევის საფუძველზე დადგინდა კონკრეტული გამოწვევების ჩამონათვალი, რაც ხელისშემშლელია პროფესიული განვითარების სისტემის ფუნქციონირებისათვის. აღნიშნული ფაქტორები დაჯგუფებულია შემდეგი მიმართულებით: 1. როგორც მენეჯერის, ისე თანამშრომლის დამოკიდებულება და რწმენა განვითარების მნიშვნელობის მიმართ; 2. პროფესიული განვითარების საჭიროების არასათანადო შეფასება; 3. პროფესიული განვითარების გეგმების წარმოება და ერთფეროვანი მეთოდოლოგიის გამოყენება; 4. შეძენილი ცოდნა და სწავლების შედეგების დაბალი ეფექტიანობა; 5. მატერიალური რესურსების ნაკლებობა; 6. განხორციელების ტექნიკური მხარე (მაგ.: შესყიდვების პროცესის სირთულე).²⁷ აღნიშნული გამოწვევები ართულებს კომპეტენციების განვითარებას, რომელიც აერთიანებს კონკრეტული საქმიანობის განსახორციელებლად საჭირო ცოდნას, სპეციფიკურ უნარებს და შესაბამის ქცევას/გამოცდილებას, რაც, თავის მხრივ, არსებით კომპონენტს წარმოადგენს ფუნქციების ხარისხიანად და შედეგიანად განხორციელების თვალსაზრისით. შესაბამისად, საჯარო მოხელეთა პროფესიონალიზმის ამაღლება და საჭირო კომპეტენციების გაძლიერება პირდაპირ კავშირშია ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის ეფექტიანობასთან, რაც, თავის მხრივ, აისახება როგორც სტრუქტურული ერთეულის, ისე საჯარო დაწესებულების და ზოგადად, საჯარო სამსახურის სისტემის ფუნქციონირებაზე.

ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის არაეფექტიანობის გამომწვევი კიდევ ერთი მიზეზია არსებული მექანიზმების არაეფექტური გამოყენება, რომელიც კომპლექსურად რამდენიმე საკითხს მოიცავს. კერძოდ, ინოვაციებისა და რეფორმების ცენტრის მიერ (IRC), USAID/GGI-ის მხარდაჭერით, პროექტის „საჯარო მმართველობის რეფორმის გარე მონიტორინგი“ ფარგლებში შემუშავებული რეკომენდაციების მიხედვით, საჯარო მოხელეთა შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემა საჭიროებს გაძლიერებას, შეფასების მეთოდის სისტემის მიმართ თანამშრომელთა ნდობის ამაღლების კუთხით. შეფასების სისტემის სრულფასოვანი ფუნქციონირება დაკავშირებულია ადამიანური რესურსების მართვის ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებთან, როგორებიცაა თანამშრომელთა კარიერული და პროფესიული განვითარება, წახალისება და მოტივირება. განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ თანამშრომლის კარიერული განვითარების, პროფესიული ზრდის და წახალისების პრინციპები და წესები დეტალურად არის დარეგულირებული კანონმდებლობაში და საჯარო დაწესებულებების მხრიდან არ არის სათანადოდ გამოყენებული.²⁸ გარდა ამისა, საჯარო დაწესებულებებში მიმდინარე შერჩევის პროცესზე ბიუროს მიერ განხორციელებული მონიტორინგის შედეგებიდან იკვეთება, რომ ახალი თანამშრომლის შერჩევასთან დაკავშირებით კანონმდებლობით დადგენილი მექანიზმები საჯარო დაწესებულებების მიერ სრულყოფილად არ არის გამოყენებული, რაც შესაძლოა აფერხებდეს საუკეთესო კანდიდატის შერჩევის პროცესს. აღნიშნული საკითხების კრიტიკული მნიშვნელობიდან გამომდინარე, საჭიროა კომპლექსური მიდგომების შემუშავება, რაც ხელს შეუწყობს არსებული მექანიზმების ეფექტურად გამოყენებას და საბოლოოდ, განაპირობებს სისტემის ეფექტიანობას.

პრობლემა 3. საჯარო სამსახურში ქალთა კარიერული განვითარების ხელშემწყობი მექანიზმების ნაკლებობა

2014 წლის საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია ითვალისწინებდა კომპლექსურ ღონისძიებებს საჯარო სამსახურში თანასწორობის და ქალთა გაძლიერების მიმართულებით. აღნიშნული კონცეფციის მეათე თავი სრულად ეძღვნებოდა თანასწორობის უზრუნველყოფის სპეციალური მექანიზმების დანერგვას და ადამიანური რესურსების მართვაში ინკლუზიის ეფექტიანი პოლიტიკის წარმოებას.

ადამიანური რესურსების მართვის პოლიტიკის ფორმირებას აუცილებელია საფუძვლად ედოს სრულყოფილი და სანდო მონაცემები. საჯარო სამსახურში თანასწორობის შესახებ სარწმუნო და ხარისხიანი მონაცემების შეგროვება, ანალიზი და გავრცელების საკითხი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული, ეფექტიანი საჯარო სამსახურის პოლიტიკის შემუშავებისთვის საკვანძო მნიშვნელობისაა.

აღსანიშნავია, რომ საჯარო სამსახურში მენეჯერულ პოზიციებზე (I და II რანგი) დასაქმებულ ქალთა პროპორციული წილი მზარდი დინამიკით ხასიათდება. კერძოდ, 2016 წელს 22%-დან აღნიშნული მაჩვენებელი 44%-მდე გაიზარდა 2021 წლის მონაცემებით.²⁹ ამასთან, საყურადღებო გამოწვევაა I რანგის პოზიციაზე დასაქმებული ქალების მაჩვენებელი, რომელიც ბიუროს შიდა მონაცემებით, 2021 წელს 4%-ს წარმოადგენს. თუმცა, ჯერ კიდევ გამოწვევად რჩება იმ მექანიზმებისა და მიდგომების არარსებობა, რაც ხელს შეუწყობს მენეჯერი ქალების კარიერულ წინსვლას და მათ მეტ ჩართულობას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

არსებითი თანასწორობის მისაღწევად, დღესდღეობით ბიურო არ შეიმუშავებს სპეციალურ ზომებს ქალი საჯარო მოხელეების შესაძლებლობების გაძლიერებისა და მათთვის გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე დასაქმების ხელშემწყობი პირობების შექმნისათვის. ასევე, ხელმისაწვდომი არ არის სპეციალური მხარდამჭერი პროგრამები ქალი საჯარო მოხელეებისთვის, რომლებიც, მათ შორის აერთიანებს სპეციალური სწავლების, “ქოუჩინგისა” და “მენტორინგის” ინსტრუმენტებს.³⁰ ზემოთ აღნიშნულის გათვალისწინებით, საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში, კიდევ ერთხელ გამოიკვეთა ქალთა კარიერული განვითარების და გაძლიერების კუთხით გასატარებელი ღონისძიებების დაგეგმვის საჭიროება. ამასთან, ჯერ კიდევ გამოწვევას წარმოადგენს საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ძირითად სფეროებში ასეთი ტიპის ღონისძიებების მნიშვნელობის შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია, საჯარო სამსახურში თანასწორობაზე დაფუძნებული მიდგომების დანერგვის პროცესში, არსებობდეს ერთიანი ცოდნა და პრაქტიკული გამოცდილება, რაც, ზოგადად საჯარო სამსახურის გაძლიერებას შეუწყობს ხელს.

ანგარიშვალდებულება

საჯარო მმართველობის პროცესში ანგარიშვალდებულების გაძლიერების კუთხით საქართველო რეგიონში მოწინავე სახელმწიფოა, რაც სხვადასხვა საერთაშორისო რეიტინგის მიხედვით აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შორის მაღალი პოზიციებით დასტურდება.

„კორუფციის აღქმის ინდექსის“ 2022 წლის მონაცემებით საქართველო 56 ქულით მსოფლიოს 180 ქვეყანას შორის 41-ე ადგილს იკავებს, ხოლო, აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში 1-ელ ადგილზეა.³¹
2022 წლის „კანონის უზენაესობის ინდექსის“ ღია მმართველობის კომპონენტში საქართველო 140 სახელმწიფოდან 45-ე ადგილზეა.³²
„ეკონომიკური დამოუკიდებლობის ინდექსის“ 2020 წლის მონაცემებით, საქართველო ეკონომიკური თავისუფლების თვალსაზრისით 12 ყველაზე თავისუფალ სახელმწიფოთა შორის დასახელდა მსოფლიოში.³³ ამავე ინდექსის 2022 წლის მონაცემებით, საქართველო 26-ე ადგილს იკავებს მსოფლიოში.
ბიუჯეტის საერთაშორისო პარტნიორობის (International Budget Partnership) მიერ გამოქვეყნებული ბიუჯეტის გამჭვირვალობის 2021 კვლევის (Open Budget Survey – 2021) შედეგების მიხედვით, საქართველომ მსოფლიოს 120 ქვეყანას შორის პირველი ადგილი დაიკავა.

2015 წლის საჯარო მმართველობის გზამკვლევისა და მისი შესრულების სამი სამოქმედო გეგმის ფარგლებში მნიშვნელოვანია პროგრესი ანგარიშვალდებულების გაძლიერების მიმართულებით,³⁴ მათ შორის გამჭვირვალობის, კარგი მმართველობის რეფორმების, კერძოდ, თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების მონიტორინგის, ბიუჯეტის მონიტორინგისა და სახელმწიფო სერვისების მიწოდების თვალსაზრისით.³⁵ აღსანიშნავია კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით განხორციელებული არაერთი რეფორმაც, რომელიც გულისხმობს, როგორც ადმინისტრაციული პროცედურების გამარტივებას კორუფციის აღმოფხვრის მიზნით, ასევე სამართალდამცავი ორგანოების გაძლიერებას აღსრულების მექანიზმების დახვეწის თვალსაზრისით. შედეგად, მიღწეულია მნიშვნელოვანი პროგრესი, თუმცა, გამოწვევად რჩება კორუფციის წინააღმდეგ მიმართული კოორდინაციის სისუსტე, ასევე, ღიაობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მიმართულებით არსებული არაერთგვაროვანი მიდგომები.

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების ფარგლებში ანგარიშვალდებულების მიმართულებით ჩატარებული სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილია შემდეგი პრობლემები:

პრობლემა 1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული კოორდინაციის გაძლიერებისკენ მიმართული პოლიტიკის სისუსტე
პრობლემა 2. ღიაობისა და გამჭვირვალობის არაერთგვაროვანი პრაქტიკა .

პრობლემა 1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული კოორდინაციის გაძლიერებისკენ მიმართული პოლიტიკის სისუსტე

კორუფციასთან ბრძოლის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო (შემდგომში - ანტიკორუფციული საბჭო) საქართველოში 2008 წელს შეიქმნა და 2020 წლამდე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ხელმძღვანელობითა და კოორდინაციით განსაზღვრავდა ქვეყანაში კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგად პოლიტიკას, აღნიშნულის განხორციელების მიზნით კი, შეიმუშავებდა ანტიკორუფციულ სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმას. ანტიკორუფციული საბჭოს წევრები არიან როგორც სახელმწიფო უწყებები, ასევე ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და აკადემიური წრის წარმომადგენლები. „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონში 2021 წლის 16 მარტს განხორციელებული ცვლილების შესაბამისად, ანტიკორუფციული საბჭოს კოორდინაცია და ანალიტიკური მხარდაჭერა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას დაევალა.³⁶ მაკოორდინირებელი და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან წარმომადგენლობითი ფუნქციების შესრულების მიზნით, მთავრობის ადმინისტრაციაში შეიქმნა საბჭოს სამდივნო.

მნიშვნელოვანია, რომ ევროკომისიის მიერ საქართველოსთვის ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსის განსაზღვრის მიზნით გაცემული 12 რეკომენდაციიდან ერთ-ერთის შესასრულებლად, რომელიც ანტიკორუფციული მექანიზმების გაძლიერებას უკავშირდება, საქართველოს პარლამენტმა ცვლილება შეიტანა „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონში (არსებული რედაქცია - საქართველოს კანონი „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“), რომლის მიხედვით შეიქმნა სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო, როგორც ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელი დამოუკიდებელი ორგანო. ბიუროს ფუნქციებს შორისაა ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა: კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განსაზღვრასთან დაკავშირებული წინადადებების შემუშავება და საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენა; ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის პროექტების შემუშავება და დასამტკიცებლად საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა, ასევე, აღნიშნული პოლიტიკის დოკუმენტების განხორციელების ზედამხედველობა; საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის შესახებ რეკომენდაციების მომზადება; თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის მიღებისა და ჩაბარების უზრუნველყოფა, აგრეთვე მონიტორინგი; მამხილებლის დაცვის ღონისძიებათა გაუმჯობესების შესახებ წინადადებების მომზადება; მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების (პოლიტიკური პარტიის), საარჩევნო სუბიექტისა და განცხადებული საარჩევნო მიზნის მქონე პირის ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგი; ასევე, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის სფეროში არსებული საერთაშორისო სტანდარტებისა და გამოცდილების კვლევა და ანალიზი, აგრეთვე, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით საგანმანათლებლო ღონისძიებების განხორციელება.

მიუხედავად იმისა, რომ წინამდებარე სტრატეგიის მთავრობისთვის დასამტკიცებლად წარდგენის ეტაპზე, გამართულია სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც სრულად ახლებურად აყალიბებს ქვეყანაში ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო სისტემას, ამავდროულად, დასკვნით ეტაპზეა ანტიკორუფციული ბიუროს ხელმძღვანელის კონკურსი, რასაც მოყვება უწყების ეტაპობრივად დაკომპლექტება. შესაბამისად, საკანონმდებლო ცვლილებების პრაქტიკაში ამოქმედებამდე, მნიშვნელოვანია წინამდებარე დოკუმენტის ფარგლებში ყურადღება გამახვილდეს საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი ფაზის დაგეგმვის სიტუაციის ანალიზის ეტაპზე გამოკვეთილ ხარვეზებზე, რაც ანტიკორუფციული ბიუროს სრულად ამოქმედებამდე კვლავ რელევანტურია.

სიტუაციის ანალიზის პროცესში ჩართულ მხარეთა მოსაზრებით, ანტიკორუფციული საბჭოს ქმედუნარიანობა და ეფექტიანობა ბოლო წლებში საგრძნობლად შემცირდა. საბჭოს შეკრებების ინტერვალი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, შესაბამისად, შეყოვნდა ისეთი გადაწყვეტილებების მიღება, რომელიც სრულ თანხვედრაში იქნებოდა არსებულ რეალურ საჭიროებებთან. 2020 წლის შემდგომ არ განახლებულა ანტიკორუფციული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა.

აღსანიშნავია, რომ 2020 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა გამოაქვეყნა ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში,³⁷ რომლის შესაბამისად გამოვლინდა შემდეგი მიგნებები:

ანტიკორუფციული სამდივნოს (მაკოორდინირებელი ორგანო) მიერ არ იწარმოება კორუფციული დანაშაულის შესახებ რეგულარულად განახლებადი, სრული და ერთგვაროვანი სტატისტიკა, რომელიც საშუალებას მისცემდა დაინტერესებულ მხარეებს გაეანალიზებინათ კორუფციული დანაშაული სხვადასხვა ჭრილში.
ანტიკორუფციული სტრატეგიული გეგმის შემუშავების პროცესში, საბჭოს მიერ რისკის შეფასება სრულად არ მოიცავს საჯარო სექტორს: კერძოდ, 2015 წლისთვის ქვეყანაში არსებული 16 სამინისტროდან, ანტიკორუფციული საბჭოს წევრი იყო მხოლოდ 8 სამინისტრო. შესაბამისად, ანტიკორუფციული საბჭოს სტრატეგიული და სამოქმედო გეგმის შედგენის პროცესში, არაწევრი სამინისტროების მიერ მათი მმართველობის სფეროში არსებული რისკების შეფასება და საბჭოსთვის კომუნიკაცია არ მომხდარა.
რიგ შემთხვევებში ანტიკორუფციული საბჭოს სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული აქტივობების შედეგის შეფასების ინდიკატორები ზოგადი ხასიათისაა, რაც შემფასებელს არ აძლევს შესაძლებლობას დაადგინოს განხორციელებული ღონისძიების სისრულე და გაზომოს მიღწეული შედეგები.

დამატებით, ანტიკორუფციული პოლიტიკის ხარისხს მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს თუ რამდენად ეყრდნობა იგი კორუფციის რისკების შეფასებას, როგორც ერთ-ერთ ძირეულ ანტიკორუფციულ პრევენციულ მექანიზმს. მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოების მიზნით, კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ 2019 წელს დამტკიცდა,³⁸ თუმცა, 2022 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, ცენტრალურ დონეზე მეთოდოლოგია პრაქტიკაში გამოყენებულია მხოლოდ რამდენიმე უწყების მიერ, რომელთაც შეიმუშავეს კეთილსინდისიერებისა და გამჭვირვალობის სტრატეგიები. აქვე, აღსანიშნავია, რომ USAID GGI-ს დახმარებით, აღნიშნული მეთოდოლოგია ადაპტირდა და დამტკიცდა 11 საპილოტე მუნიციპალიტეტში.³⁹ ასევე, 2019-2020 წლებში კეთილსინდისიერებისა და გამჭვირვალობის სტრატეგიების შემუშავების პროცესი დაიწყო ცენტრალურ სახელმწიფო უწყებებსა⁴⁰ და საპილოტე მუნიციპალიტეტებში.⁴¹ აღნიშნულის მიუხედავად, საყურადღებოა მეტი სიხშირითა და მასშტაბით იქნეს გამოყენებული კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია, მით უფრო, რომ ამ ეტაპისთვის არ განახლებულა ანტიკორუფციული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა.

ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულება

საჯარო სამსახურში კეთილსინდისიერების გაძლიერებისათვის, მნიშვნელოვანია ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების განვითარება. OECD/SIGMA-ს პრინციპების მიხედვით, რეკომენდებულია, არსებობდეს როგორც გარე, ისე შიდა ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების მექანიზმები,⁴² მათ შორისაა მენეჯერული რგოლისთვის პასუხისმგებლობის არეალის ნათლად და მკაფიოდ განსაზღვრა და უწყების მიერ საკუთარი საქმიანობის შეფასება შიდა აუდიტის მექანიზმის მეშვეობით. აღსანიშნავია, რომ წინამდებარე სტრატეგიის სიტუაციის ანალიზის მომზადების ეტაპზე გამოწვევად გამოიკვეთა მენეჯერულ ანგარიშვალდებულებასა და შიდა აუდიტთან დაკავშირებული საკითხები. ამასთან, აღნიშნული თემების ანგარიშვალდებულების თავში წარმოდგენა შემდეგი ფაქტორებით არის განპირობებული:

ორგანიზაციაში კეთილსინდისიერების უზრუნველყოფა მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული შიდა კონტროლისა და შესაბამისი პრევენციული ღონისძიებების გატარების ეფექტიანობაზე, შესაბამისად, ამ მიმართულებით არსებული გამოწვევები უარყოფით გავლენას ახდენს კეთილსინდისიერების მექანიზმების ინსტიტუციონალიზაციაზე.
მენეჯერული სისტემების ფუნქციონირების სისუსტე ხელს უშლის შიდა ანგარიშვალდებულების მექანიზმების განვითარებას და ამდენად, ამცირებს ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების ეფექტიანობას.

მიუხედავად დღეისათვის მიღწეული შედეგებისა, მენეჯერული სისტემების ფუნქციონირება საჯარო სამსახურში საჭიროებს გაძლიერებას. საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილება⁴³, შესაბამისი ეტაპების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის დანერგვის წესსა და პროცედურებს. აღნიშნული აერთიანებს დაწესებულების მიზნების მისაღწევად საჭირო ყველა შიდა კონტროლის ღონისძიებას, მათ შორის უფლებამოსილებების დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემებს. სიტუაციის ანალიზის შედეგად ირკვევა, რომ უწყებებში არ არის კარგად განვითარებული მექანიზმები პასუხისმგებელ პირებზე უფლებამოსილებებისა და კონტროლის მექანიზმების დელეგირების კუთხით, რაც ქვემოთ მოცემული გარემოებებით დასტურდება.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო შიდა კონტროლის დეპარტამენტმა (შემდგომში - ჰარმონიზაციის ცენტრი), პოლიტიკისა და მართვის საკონსულტაციო ჯგუფთან (PMCG) და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტთან ერთად განახორციელა რეტროსპექტიული რეგულირების ზეგავლენის შეფასება.⁴⁴ ანალიზის შედეგად გამოიკვეთა ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის იმპლემენტაციის პროცესის ხელის შემშლელი ფაქტორები, როგორებიცაა: მენეჯერთა მიმღებლობისა და მზაობის სიმცირე - იკისრონ კანონით განსაზღვრული ვალდებულებები, ასევე, ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემასთან დაკავშირებული ცნობიერების დაბალი დონე.

ამასთან, მნიშვნელოვანია კვლევები,⁴⁵ რომლებიც ფინანსთა სამინისტრომ OECD/SIGMA-ს ექსპერტებთან ერთად ჩაატარა არსებული სიტუაციის ანალიზის შეფასების მიზნით. კვლევის ერთ-ერთი მიგნების თანახმად, დღეისათვის საჯარო სექტორში ნაკლებად ვხვდებით უფლებამოსილების დელეგირების პრაქტიკას, რაც მენეჯერული ანგარიშვალდებულების პრინციპებს ეწინააღმდეგება. ეფექტური მმართველობისათვის აუცილებელია დაბალი რგოლის მენეჯერებმა გაითავისონ ხელმძღვანელის როლი, ვინაიდან მკაფიოდ ჩამოყალიბებულ მენეჯერულ სტრუქტურაში, ყველა იერარქიულ საფეხურზე მდგომი მენეჯერი არის „ხელმძღვანელი“ მისი უფლებამოსილების ფარგლებში. აღნიშნული საკითხი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს პროგრამული ბიუჯეტის მიზნებისთვის. მნიშვნელოვანია გამოიყოს შემდეგი გარემოებები:

პროგრამული ბიუჯეტით გათვალისწინებულ პროგრამებზე პასუხისმგებელნი არიან თავად მხარჯავი დაწესებულებები ან სტრუქტურული ერთეულები. შესაბამისად, ხშირ შემთხვევაში, ერთ კონკრეტულ პროგრამაზე ერთი პასუხისმგებელი პირი არ არის განსაზღვრული.
ბიუჯეტირების პროცესი ასევე არ არის ჩამოყალიბებული იმ მიმართულებით, რომ ხელი შეუწყოს მენეჯერული ანგარიშვალდებულების დანერგვას, რადგან, როგორც წესი, გადაწყვეტილების მიღების პროცესი დიდწილად კონცენტრირებულია უფრო მეტად მინისტრის დონეზე, ვიდრე ოპერაციულ დონეზე. ამიტომ, საჭიროა მეტი ყურადღება დაეთმოს ბიუჯეტირების პროცესში ოპერაციული მენეჯერების როლის გაზრდას, რაც შესაძლებელია მიღწეულ იქნეს უფლებამოსილების დელეგირების ეფექტიანი სისტემით, როგორც ამას მენეჯერული ანგარიშვალდებულება მოითხოვს.⁴⁶

არსებული შიდა კონტროლის სისტემების ერთ-ერთი არსებითი სისუსტეა ის, რომ საბიუჯეტო კონტროლის პარალელურად, არ ხდება სათანადო ფოკუსირება ფინანსურ მართვაზე და სახელმწიფო დანახარჯებში საბიუჯეტო სახსრების ოპტიმალური გამოყენების (Value for Money) მნიშვნელობაზე, რასაც, ხშირ შემთხვევაში, შედეგად მოყვება ის, რომ სუსტია ფინანსური ანალიზი.

„სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, შიდა აუდიტი შიდა კონტროლის შემადგენელი ნაწილია, იგი დაწესებულების საქმიანობის გაუმჯობესებისკენ, მისი მიზნების მიღწევის უზრუნველყოფისა და ამოცანების სრულყოფილად შესრულებისკენ მიმართული დამოუკიდებელი, ობიექტური, მარწმუნებელი და საკონსულტაციო საქმიანობაა, რომელიც სისტემატიზებული, დისციპლინირებული და ორგანიზებული მიდგომით აფასებს და აუმჯობესებს რისკის მართვის, კონტროლისა და მმართველობითი პროცესის ეფექტიანობას .

საქართველომ 2010 წლიდან დაიწყო ევროკავშირის მიერ აპრობირებული მოდელის დანერგვა და სწორედ ამ პერიოდიდან ზემოთ ნახსენები კანონის მე-4 მუხლით განსაზღვრულ დაწესებულებებში შიდა აუდიტის ერთეულები ეტაპობრივად ჩამოყალიბდა.

რეფორმის დაწყებიდან დღემდე, არაერთი მნიშვნელოვანი შედეგია მიღწეული, თუმცა შიდა აუდიტორული საქმიანობის ხარისხი, უმეტეს შემთხვევაში, მაინც არ არის დამაკმაყოფილებელი და მრავალი გამოწვევა ჯერ ისევ არსებობს, განსაკუთრებით, ადგილობრივი თვითმმართველობისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების დონეზე.

შიდა აუდიტორების უმეტესობა აუდიტის რამდენიმე სახეობიდან მხოლოდ შესაბამისობისა და ფინანსურ აუდიტორულ შემოწმებებს ახორციელებს და ნაკლებად მიმართავს ეფექტიანობისა და სისტემურ აუდიტორულ შემოწმებებს. აღნიშნულის ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზია არასაკმარისი კვალიფიკაცია და კომპეტენცია.

ამასთანავე, უმეტეს შემთხვევაში, მოქმედი შიდა აუდიტორების მიერ შემუშავებული და გაცემული რეკომენდაციები არ არის მნიშვნელოვან შედეგებზე ორიენტირებული (მიუხედავად იმისა, რომ შიდა აუდიტის სუბიექტები საკმაოდ დიდი რაოდენობის რეკომენდაციებს გასცემენ).

ზემოთ მოყვანილი მიზეზების გამო, შიდა აუდიტის სუბიექტების გარკვეული ნაწილი ვერ უზრუნველყოფს დაწესებულებისთვის დამატებითი ღირებულების შექმნას. შიდა აუდიტორების კვალიფიკაციის ნაკლებობა აისახება მათ მიერ მომზადებულ სტრატეგიულ და წლიურ გეგმებზეც, საერთო ჯამში კი, უწყებათა ანგარიშვალდებულების ხარისხზე.

პრობლემა 2. ღიაობისა და გამჭვირვალობის არაერთგვაროვანი პრაქტიკა

საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობა რეგულირდება საქართველოს “ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის” ნორმებით, რომელიც საჯარო დაწესებულებებისთვის აწესებს მინიმალურ სტანდარტსა და პროცედურას. დამატებით, საკითხს არეგულირებს საქართველოს მთავრობის დადგენილება “საჯარო ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით მოთხოვნისა და პროაქტიულად გამოქვეყნების შესახებ”,⁴⁷ რომლითაც განსაზღვრულია საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნების წესი და პროაქტიულად გამოსაქვეყნებელი ინფორმაციის ნუსხა.

„ინფორმაციის ხელმისაწვდომობაზე უფლების შესახებ“ საერთაშორისო შეფასებით, საჯარო ინფორმაციის გაცემის პრაქტიკის თვალსაზრისით (გაიცა თუ არა გამოთხოვილი საჯარო ინფორმაცია, რამდენად მოხდა ინფორმაციის გაცემა სრულად, გონივრულ ვადებში და გონივრულ ფასად, იციან თუ არა მოქალაქეებმა საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლების შესახებ და სხვა.) საქართველო 140 სახელმწიფოს შორის 24-ე ადგილს იკავებს.⁴⁸ თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ამავე შეფასების მიხედვით, პრაქტიკა ბოლო წლებში მცირედით გაუარესდა, რაც 2015-დან 2022 წლამდე საქართველოს ქულის 0.7-დან 0.66-მდე შემცირებით გამოიხატა.

ევროპის საბჭოს „ღია ადგილობრივი მმართველობის და საჯარო სამსახურში ეთიკის წესების შესახებ“ სახელმძღვანელოში აღნიშნულია, რომ ამჟამად, საქართველოში არ არსებობს საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის შესახებ ერთიანი ოფიციალური გზამკვლევი. მიუხედავად იმისა, რომ ცალკეულ საჯარო დაწესებულებების ვებგვერდებზე განთავსებულია მოკლე ინსტრუქციები საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, აღნიშნული ძირითადად კანონის მოთხოვნების დუბლირებას წარმოადგენს.⁴⁹

დამატებით, წინამდებარე სტრატეგიის სიტუაციის ანალიზის პროცესში ჩართული მხარეების თანახმად, საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით, მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელი პირების კვალიფიკაციის არასათანადო დონე როგორც ცენტრალურ, ისე ადგილობრივ დონეზე. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს “ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის” თანახმად, აღნიშნული პირები დამოუკიდებლად იღებენ გადაწყვეტილებას ინფორმაციის გაცემასთან დაკავშირებით, პრაქტიკაში რთულდება მათი მხრიდან დამოუკიდებლად გადაწყვეტილების მიღება, არასათანადო ცოდნის მიზეზით, რაც ასევე დროში აყოვნებს ინფორმაციის გაცემას.⁵⁰ შედეგად, ასევე არათანმიმდევრულია საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნების პრაქტიკაც.

ასევე, დამატებით გამოწვევას წარმოადგენს საქართველოს “ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით” დადგენილი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის შესახებ წლიური ანგარიშების (ე.წ. „10 დეკემბრის ანგარიში“) არაერთგვაროვანი შინაარსი და ფორმა. საჯარო დაწესებულებებს არ გააჩნიათ ერთიანი მეთოდოლოგია საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვის შესახებ განაცხადების განხილვის შემდგომ დამდგარი შედეგის სტატუსის განსაზღვრის უზრუნველსაყოფად.⁵¹

რაც შეეხება ღია მონაცემებს, ევროპის საბჭოს განმარტებით, ეს არის მონაცემთა და ინფორმაციის გამოქვეყნება იმ ფორმატით, რომლის გამოყენება, მოდიფიცირება და გაზიარება თავისუფლად არის შესაძლებელი.⁵² ღია მონაცემების ხელმისაწვდომობა ბიზნესს, არასამთავრობო და სამთავრობო დაწესებულებებს საშუალებას აძლევს შეუფერხებლად ისარგებლონ საჭირო მონაცემებით, მათი გამოყენებით შექმნან აპლიკაციები, ელექტრონული სერვისები და შედეგად, მიიღონ ეკონომიკური სარგებელი. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო დაწესებულებები საქართველოში ამუშავებენ ღია მონაცემებს, მხოლოდ ცალკეული მათგანი აწარმოებს აღნიშნულს მანქანა-კითხვად ფორმატში. საქართველოს მთავრობამ აღნიშნული გამოწვევის საპასუხოდ, ღია მმართველობის რეფორმის ფარგლებში შექმნა ღია მონაცემთა პორტალი (data.gov.ge), რომელიც ღია ფორმატით წარმოადგენს ინფორმაციას სხვადასხვა საჯარო დაწესებულების, მათ შორის შესყიდვებისა და სახელმწიფო ხარჯების შესახებ.⁵³ პორტალს ადმინისტრირებას უწევს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო. მიუხედევად ღია მონაცემების დამოუკიდებელი პორტალის არსებობისა, აღსანიშნავია, რომ პორტალზე მონაცემთა განთავსება ნებაყოფლობითი ხასიათისაა, შესაბამისად, აღნიშნული პლატფორმა არ ფარავს ყველა სახელმწიფო უწყებას. ამასთან, ამ მიმართულებით დაბალია ცნობიერების დონე როგორც სახელმწიფო უწყებებში მონაცემთა განთავსების კუთხით, ისე ფართო საზოგადოებაში ვებგვერდის გამოყენების თვალსაზრისით.⁵⁴ ამასთან, პორტალზე გამოქვეყნებული მონაცემების რაოდენობის ზრდას აფერხებს data.gov.ge-ის განახლების აუცილებლობა, რომელიც ამ ეტაპზე ტექნიკურად და სისტემურად მოძველებულია.⁵⁵

საყურადღებოა, რომ არსებული მდგომარეობით, არ არსებობს ღია მონაცემების წარმოებისა და გამოქვეყნების უზრუნველსაყოფად სამართლებრივი ჩარჩო და ერთიანი სტანდარტები. ასევე, ვინაიდან საკითხი ყველა სახელმწიფო უწყებას ეხება, თითოეულ მათგანთან აღნიშნული მიმართულებით მუშაობა, მნიშვნელოვან რესურსს მოითხოვს.⁵⁶ რაც შეეხება სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტოს საქმიანობას, აღსანიშნავია, რომ მისი როლი და ექსპერტიზა ღია მონაცემების პორტალის მართვასა და მონაცემების წარმოება-გამოქვეყნების მიმართულებით უმნიშვნელოვანესია. თუმცა, საკითხისა და საჭირო რესურსის მასშტაბურობის გათვალისწინებით, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია არამხოლოდ სააგენტოს, არამედ, მთავრობის დონეზე უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მიუხედავად იმისა, რომ გაზრდილია ღია ციფრულ პლატფორმებზე მონაცემების გამოქვეყნების პრაქტიკა, მათი ზეგავლენა ანგარიშვალდებულებაზე ცალსახა არ არის,⁵⁷ ვინაიდან გამოწვევად რჩება ღია მონაცემების შესახებ ერთიანი მიდგომების არარსებობა, ისევე როგორც, სახელმწიფო უწყებების ცნობიერების დონე ღია მონაცემების მნიშვნელობის შესახებ, რაც ხელის შემშლელი ფაქტორია არსებული რესურსების სრულყოფილად გამოყენების პროცესში.

სახელმწიფო სერვისების მიწოდება

საჯარო მმართველობის რეფორმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა სახელმწიფო სერვისების ხარისხის, ხელმისაწვდომობისა და მომხმარებელთა კმაყოფილების დონის გაუმჯობესება. საჯარო მმართველობის გზამკვლევი 2020-ის ფარგლებში, სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით ერთგვაროვანი, გაუმჯობესებული სტანდარტებისა და მიდგომების უზრუნველსაყოფად, საქართველომ მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია. კერძოდ:

2020 წელს შემუშავდა სახელმწიფო სერვისების შექმნის (დიზაინის), მიწოდების, მომხმარებელთა კმაყოფილების კვლევის, შეფასების ერთიანი სისტემისა (CAF)⁵⁸ და სერვისების თვითღირებულების გაანგარიშების სახელმძღვანელოები.
2020 წელს მომზადდა სახელმწიფო სერვისების ინდექსის კონცეფცია და მეთოდოლოგია, რაც წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებით, თითოეულ სერვისის მიმწოდებელ უწყებას, მისცემს საშუალებას განახორციელოს თვითშეფასება სერვისების მიმართულებით. შეფასების შედეგების საჯაროობა გაზრდის ჯანსაღ კონკურენციას სერვისის მიმწოდებელ უწყებებში მუდმივ რეჟიმში გააუმჯობესონ ხარისხი.
მოქალაქის პორტალზე - My.gov.ge - სახელმწიფო ელექტრონული სერვისების რაოდენობა 700-ზე მეტია.⁵⁹
წლების განმავლობაში ციფრული მთავრობის განვითარების ინდექსში საქართველოს შედეგები უმჯობესდებოდა ყველა წინა წელთან შედარებით:⁶⁰ 2014 წლის მაჩვენებლით საქართველო 193 ქვეყანას შორის 56-ე (0.6047), 2016 წელს - 61-ე (0.6108) , 2018 წელს - მე-60 (0.6893), 2020 წელს – 65-ე (0.7174), ხოლო 2022 წელს - მე-60 ადგილს (0.7501) იკავებდა.⁶¹ აღსანიშნავია, რომ რეგიონში საქართველო ამ დრომდე ერთ-ერთ მოწინავე პოზიციაზეა.

2022 წლის 12 აპრილს, საქართველოს მთავრობის №180 დადგენილებით დამტკიცდა სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია,⁶² რომელიც სერვისების მიწოდების გაუმჯობესების მიზნით, მოიაზრებს ერთიანი მიდგომების გამოყენებას.

სტრატეგიის ფარგლებში ჩამოთვლილი მიმართულებებით შემუშავებულია ერთიანი მეთოდოლოგიური მიდგომები, რომელთა დანერგვა სავალდებულოა სერვისის მიმწოდებელი ცენტრალური დონის სახელმწიფო უწყებებისთვის. მეთოდოლოგიების დანერგვა მიზანშეწონილი და რეკომენდებულია ადგილობრივი თვითმმართველობის სერვისებისთვისაც, რაც სტრატეგიით ეთხოვათ კიდეც ადგილობრივი თვითმმართველობის სერვისის მიმწოდებელ ორგანოებს.

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველომ ბოლო ათწლეულებში სახელმწიფო სერვისების მიწოდების განვითარებისა და გაუმჯობესების მხრივ დიდ პროგრესს მიაღწია,⁶³ და რეგიონსა და მის ფარგლებს გარეთ სერვისების მიწოდებისა და მომხმარებელზე ორიენტირებული სახელმწიფო მომსახურების გაცემის მაგალითი გახდა, კვლავ გამოწვევად რჩება ისეთი საკითხები, როგორიცაა სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით ცენტრალურ დონეზე კოორდინაციის სისუსტე, ერთგვაროვანი სტანდარტებისა და მიდგომების გამოყენების ნაკლებობა, სახელმწიფო სერვისების მიწოდების პროცესში მოწყვლადი ჯგუფების საჭიროებების ანალიზის და მიწოდებული სერვისების ეფექტიანობის შეფასების ნაკლებობა, სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელ ორგანიზაციებში განვითარებაზე ორიენტირებული ნაბიჯების ასიმეტრიულობა, ციფრული მმართველობის განვითარებისა და ელექტრონული სერვისების მიწოდების ხელშემწყობი სამართლებრივი ჩარჩოს და სერვისების მოხმარების ანალიტიკის სისუსტე.⁶⁴ კერძოდ, სპეციალური ანალიტიკური ხელსაწყოების დახმარებით, სერვისების გამოყენების სხვადასხვა ჭრილში გაზომვა, შესაძლებლობას მისცემს სერვისების მიმწოდებლებს, შემდეგი ნაბიჯები აღნიშნულ მონაცემებზე დაყრდნობით დაგეგმონ. მაგალითისთვის, My.gov.ge, რომელიც ელექტრონული სერვისების მიწოდების ერთიანი პლატფორმაა, დიდი რაოდენობით მონაცემებს აგროვებს სერვისების მოხმარებასთან დაკავშირებით, რომელთა სათანადო წესით დამუშავება შესაძლებლობას მოგვცემს უკეთ იქნეს გათვალისწინებული მომხმარებელთა საჭიროებები.

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების ფარგლებში სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით ჩატარებული სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილია შემდეგი პრობლემები:

პრობლემა 1. ერთიან მიდგომებზე დაფუძნებული სახელმწიფო სერვისების მიწოდების პოლიტიკის სისუსტე
პრობლემა 2. ციფრული მომსახურების სფეროში მომხმარებელზე ორიენტირებული მიდგომის ნაკლებობა.

პრობლემა 1. ერთიან მიდგომებზე დაფუძნებული სახელმწიფო სერვისების მიწოდების პოლიტიკის სისუსტე

როგორც სახელმწიფო სერვისების მიწოდების, ისე ციფრული მმართველობის მიმართულებით, მნიშვნელოვანი გამოწვევაა კოორდინაციის სისუსტე. სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით უწყებათაშორის კოორდინაციაზე პასუხისმგებელია სსიპ - სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო, თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ ის არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, მსგავსად სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელი სხვა ორგანიზაციებისა, კოორდინაციის მიმართულებით ეს სააგენტო გარკვეულ სირთულეებს აწყდება. მსგავსი გამოწვევა აქვს სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტოს, ელექტრონული სერვისების მიმართულებით მაკოორდინირებელი როლის განხორციელების პროცესში.⁶⁵

აღსანიშნავია, რომ დღემდე სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით განხორციელებული პროგრესი მეტწილად ფრაგმენტულ და არათანმიმდევრულ ხასიათს ატარებს, ვინაიდან ამ მიმართულებით 2022 წლამდე არ არსებობდა ერთიანი, თანმიმდევრული პოლიტიკა და სათანადო ინსტიტუციურ-სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც დაადგენდა სახელმწიფო სერვისების შექმნის და მიწოდების ერთიან მიდგომებს და მათ პრაქტიკაში განხორციელებასთან დაკავშირებულ საკითხებს. მიუხედავად იმისა, რომ 2022 წლის 12 აპრილს მთავრობის მიერ დამტკიცდა საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში მომზადებული სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია, რომლითაც განისაზღვრა ერთიანი მიდგომები და მეთოდოლოგიები, გამოწვევები რჩება აღნიშნულის პრაქტიკაში დანერგვისა და გამოყენების მიმართულებით.⁶⁶ ამასთან, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს ახალშექმნილი ერთიანი მიდგომების კუთხით მაღალი კომპეტენციების მქონე ადამიანური რესურსის ნაკლებობა, რამაც ასევე შესაძლოა შეაფერხოს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიის დანერგვა.

დამატებით, აღნიშნული არაერთგვაროვანი მიდგომის გამო, გამოწვევად იკვეთება საჯარო მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობაც, რაც დიდწილად დამოკიდებულია სერვისის მიმწოდებელ უწყებასა და მოქალაქის საცხოვრებელ ადგილზე.⁶⁷ 2017 და 2019 წლებში UNDP-ის მხარდაჭერით განხორციელებულმა კვლევამ საკმაოდ მნიშვნელოვანი განსხვავება აჩვენა მომხმარებელთა კმაყოფილების დონესთან დაკავშირებით. კერძოდ, სერვისის მომხმარებლის კმაყოფილების დონე განსხვავდება იმის მიხედვით, სერვისი მიწოდებულია მაგალითად, სსიპ - იუსტიციის სახლის თუ სხვა საჯარო დაწესებულების მიერ, თბილისში თუ რეგიონში. ამასთან, მომხმარებელთა კმაყოფილება დიდწილად დამოკიდებულია მომსახურების გამწევი თანამშრომლების კვალიფიკაციასა და მიწოდებული მომსახურების ეფექტიანობაზე. აქვე, უნდა აღინიშნოს, რომ უკმაყოფილებას ხშირად დაჩქარებულ ვადაში მომსახურების მიღების საფასურიც იწვევს.⁶⁸

პრობლემა 2. ციფრული მომსახურების სფეროში მომხმარებელზე ორიენტირებული მიდგომის ნაკლებობა

სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით, მათ შორის, ინოვაციური სერვისების დანერგვის კუთხით მიღწეული პროგრესის შედეგად, საქართველო პერმანენტულად უზიარებს გამოცდილებას რეგიონში არსებულ სახელმწიფოებს. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო მმართველობის გზამკვლევი 2020-ის განხორციელების ფარგლებში არაერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა, უნდა აღინიშნოს, რომ გარკვეულწილად ყურადღების მიღმა დარჩა სახელმწიფო სერვისის მიმწოდებელი თითოეული საჯარო დაწესებულების განვითარება, თავად საჯარო მომსახურების, როგორც ერთიანი სფეროს, დახვეწა და ახალ სტანდარტებზე გადაყვანა.

ციფრული მომსახურების სფეროში საყურადღებოა მიღწეული თავდაპირველი წარმატების შენარჩუნება და შემდგომი განვითარებაც. ამჟამად, სახეზეა ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების კუთხით საკმაოდ განვითარებული რამდენიმე სახელმწიფო დაწესებულება, რომლებიც ქმნიან და აუმჯობესებენ მათ კომპეტენციას მიკუთვნებულ სახელმწიფო სერვისებს, თუმცა ციფრული მმართველობის მიმართულებით ერთგვაროვანი სტანდარტების და მიდგომების ნაკლებობა გამოწვეულია უწყებათაშორისი კოორდინაციის სისუსტით. შედეგად, თითოეული უწყება ორმაგ ძალისხმევას სწევს, როგორც სერვისის შექმნის, ასევე, მისი მომხმარებლისთვის მიწოდების კუთხით, რაც, თავისთავად, ზრდის ბარიერებს და შესაბამისად, მომხმარებლის უკმაყოფილებას იწვევს. დამატებით, რთულია კონკრეტულმა სერვისმა, სერვისის მიმწოდებელმა უწყებამ ან ზოგადად, სახელმწიფო სერვისების მიწოდების სისტემამ დაიმსახუროს მაღალი შეფასება, თუ მომხმარებელს დიდი დრო ეხარჯება მომსახურების მოლოდინის რიგში, ამასთან, სჭირდება ერთსა და იმავე უწყებაში რამდენჯერმე ვიზიტი, სხვადასხვა უწყებაში დოკუმენტების შეგროვება ან/და სხვა ბიუროკრატიული ბარიერების გადალახვა. მითუმეტეს მაშინ, როდესაც სერვისების უმეტესობა თანამედროვე ტექნოლოგიებზეა დაფუძნებული. შესაბამისად, ამ მხრივ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეფექტური კოორდინაცია, აგრეთვე, ერთიანი პოლიტიკისა და მიდგომების შექმნა და პრაქტიკაში განხორციელება.

დამატებით გამოწვევას წარმოადგენს ელექტრონული სახელმწიფო სერვისების შექმნა და მიწოდება, ვინაიდან ელექტრონული სერვისების ხელმისაწვდომობასა და გამოყენებასთან დაკავშირებით სახელმწიფო უწყებების მიდგომები არაერთგვაროვანია. ელექტრონული სერვისების ჰარმონიზებისა და სინქრონიზების ერთიანი მიდგომების არარსებობის გამო, სახელმწიფო უწყებებში დუბლირებულია ძალისხმევა და ინსტრუმენტები. მაგალითისთვის, უნდა აღინიშნოს, რომ ცალკეულ სახელმწიფო უწყებებს აქვთ საკუთარი მოქალაქეთა პორტალები, საიდანაც მოქალაქეებს შეუძლიათ როგორც ელ. სერვისის, ისე სასურველი ინფორმაციის მიღება, მაშინ, როცა, არსებული სერვისები ასევე ხელმისაწვდომია my.gov.ge-ზე. შესაბამისად, ვაწყდებით სერვისების მიწოდების არხების დუბლირების პრობლემას რაც გამოიხატება მოქალაქეებისა და ბიზნესის წარმომადგენლებისთვის სერვისების მიწოდების ალტერნატიული და განსხვავებული გარემოს მქონე არხების შეთავაზებაში.

ასევე, გამოწვევად რჩება ძლიერი და ეფექტიანი კვლევის, განვითარებისა და ინოვაციური პრაქტიკის არარსებობა. სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელ ორგანიზაციებს არ აქვთ ინსტიტუციონალიზებული კვლევის, განვითარებისა და ინოვაციის მიმართულება, რაც, თავისთავად, აისახება საჯარო მომსახურების შექმნის და მიწოდების სრულ პროცესსა და ხარისხზე.⁶⁹ ინსტიტუციონალიზებული კვლევის, განვითარებისა და ინოვაციური მიმართულების გარეშე, გამოწვევაა მაღალი ხარისხის საჯარო მომსახურების დიზაინი, ორგანიზება, საჭირო კვლევების განხორციელება, ან მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ცვლილებების შეთავაზება.

საჯარო მმართველობის რეფორმის ახალი სტრატეგიის შემუშავების პროცესში სიტუაციის ანალიზის ეტაპზე, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრობლემად გამოიკვეთა სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელი ორგანიზაციების განვითარებაზე ნაკლები ორიენტირებულობა. სიტუაციის ანალიზში ჩართული მხარეების თანახმად, აღნიშნული რამდენიმე ფაქტორით არის განპირობებული:

სახელმწიფო სერვისების მიწოდების ხარისხის შეფასების არასისტემური და ფრაგმენტული ხასიათი: არაერთგვაროვანია სახელმწიფო სერვისის მიწოდების ხარისხის შეფასების სისტემა, უმეტესად, გარდა გარკვეული გამონაკლისი შემთხვევებისა, მას აქვს არასისტემური და არასისტემატური ხასიათი. ამასთან, პრაქტიკაში ხშირად იკვეთება მომხმარებელთა კმაყოფილების შესწავლის ნაკლებობა როგორც ცენტრალურ, ისე მუნიციპალურ დონეზე.

სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელ ორგანიზაციებს ნაკლებად აქვთ საჯარო მომსახურების განვითარების, ახალი სერვისების შექმნის, ძველი სერვისების გადახედვისა და ოპტიმიზაციის პრაქტიკა.
პრაქტიკაში ასევე ხშირია სერვისების ავტომატური ელექტრონიზაცია. უმეტესად, არსებული მომსახურების ავტომატური გადატანა ხორციელდება ელექტრონულ ფორმაში და არ ხდება სერვისის უკან მდგარი პროცესების სათანადო ანალიტიკა და ოპტიმიზაცია.

სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელ ორგანიზაციებში ასევე სუსტია მომსახურების დიზაინის და მისი მნიშვნელობის შესახებ ცნობადობა, რაც, თავის მხრივ, ხშირად იწვევს საჯარო მომსახურების დიზაინის ეტაპის არასათანადოდ წარმართვას.⁷⁰

სრულფასოვანი სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიზნებისათვის, მნიშვნელოვანია კომპეტენციებისა და რესურსების სათანადო გადანაწილება მმართველობის ცენტრალურ და ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეებს შორის. საჯარო მმართველობის რეფორმის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმა ითვალისწინებდა მუნიციპალურ დონეზე ელექტრონული მომსახურების განვითარებასა და გაუმჯობესებას. 2020-2025 წლების დეცენტრალიზაციის სტრატეგია კი ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულებში კარგი მმართველობის პრინციპების დანერგვის მიზნით, ერთიანი ელექტრონული სისტემის შექმნას ითვალისწინებს, რომლის საშუალებითაც ადგილობრივი თვითმმართველობის სერვისების მიწოდება მეტად ეფექტიანად განხორციელდება.

როგორც ზევით აღინიშნა, საჯარო მომსახურების ნაწილში სურათი საკმაოდ არაერთგვაროვანია სერვისის მიღების ადგილის გათვალისწინებით. სიტუაციის ანალიზის ეტაპზე, ზოგადი სახით, გამოწვევად გამოიკვეთა სახელმწიფო სერვისის მიწოდების სფეროში ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულების სისუსტე, რაც განპირობებულია როგორც მუნიციპალურ დონეზე მომსახურების მიწოდების ერთიანი (მინიმალური) სტანდარტების არარსებობით, ისე - კვალიფიციური პერსონალისა და მუნიციპალური სერვისების ელექტრონული საშუალებებით მიწოდების შესაძლებლობის ნაკლებობით.

ამ კუთხით, განსაკუთრებით აღსანიშნავია მუნიციპალური მომსახურებების ერთიანი სტანდარტების მნიშვნელობა. ამჟამად არსებული მდგომარეობით, ერთი და იგივე მომსახურების მიწოდება განსხვავებული ხარისხით ხდება იმის მიხედვით, თუ რომელი მუნიციპალიტეტია სერვისის გამცემი. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალურ დონეზე არ არსებობს ერთიანი მიდგომა და პროცედურები მომხმარებლებისათვის გაწეული მომსახურების ხარისხისა და მომხმარებელთა კმაყოფილების მონიტორინგთან დაკავშირებით.

დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის პირობებში, ადგილობრივი თვითმმართველობის კომპეტენციების გაფართოება და შესაბამისად, მომსახურებათა დივერსიფიკაცია, წარმოქმნის რისკს, რომ მუნიციპალიტეტები, შესაძლოა, ვერ დახვდნენ სათანადოდ მომზადებულები ახალი ფუნქციების გადაცემას და, შესაბამისად, ვერ გასცენ მაღალი ხარისხის მომსახურება. მომსახურებათა მიწოდების მინიმალური ერთიანი მიდგომების დადგენის დროს, სათანადოდ უნდა იქნეს გათვალისწინებული მომხმარებელთა ინტერესები, რათა დეცენტრალიზაციის შედეგად მომხმარებელს არ შეექმნას მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებული პრობლემები. ამასთან, ყურადღება უნდა გამახვილდეს მოწყვლადი ჯგუფების საჭიროებებსა და ამ საჭიროებებზე მორგებული, ხელმისაწვდომი სოციალური მომსახურების/პროგრამების განვითარების აუცილებლობაზე.⁷¹

საჯარო მმართველობის რეფორმის ხედვა, მიზნები და ამოცანები

სტრატეგიის ხედვა

საჯარო მმართველობის რეფორმირების გზით, ჩამოყალიბდება ძლიერი, სანდო ინსტიტუციები, რომელთა გადაწყვეტილებები ეყრდნობა მტკიცებულებებსა და მოქალაქეთა საჭიროებებს, საქმიანობა ანგარიშვალდებული და მონაწილეობითია, ხოლო საჯარო მმართველობის მოდელი დაახლოებულია ევროკავშირის სტანდარტებთან.

საჯარო მმართველობის რიგით მეორე სტრატეგია კვლავ შესაბამისობაშია ასოცირების შეთანხმების ფარგლებში საქართველოს მიერ აღებულ ვალდებულებასთან განავითაროს საჯარო მმართველობა იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილი იყოს სახელმწიფო უწყებების მიერ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოება, გამჭვირვალობა, შიდა და გარე ანგარიშვალდებულება, საჯარო მოხელეთა პროფესიონალიზმის ამაღლება და მომხმარებელზე ორიენტირებული სახელმწიფო სერვისების გაცემა.

მიზნები და ამოცანები

საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში, სიტუაციის ანალიზისა და გაცხადებული ხედვის გათვალისწინებით, განისაზღვრა სექტორული პრიორიტეტები და 4 ძირითადი მიმართულებით ჩამოყალიბდა შემდეგი მიზნები და ამოცანები:

პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია

მიზანი 1: მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და შედეგზე ორიენტირებული პოლიტიკის შემუშავებისა და კოორდინაციის სისტემის შემდგომი განვითარება

კარგი მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, საჯარო მმართველობის რეფორმის რიგით მეორე სტრატეგიის ფარგლებში გაგრძელდება პოლიტიკის შემუშავებისა და კოორდინაციის სისტემის შემდგომი განვითარება, რომელიც უზრუნველყოფს მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ და შედეგებზე ორიენტირებულ პოლიტიკის წარმოების გაუმჯობესებას, რაც თანამედროვე პოლიტიკის მრავალგანზომილებიანი მახასიათებელია. შედეგად, რაციონალურ ანალიზზე დაფუძნებით, მთავრობა შეძლებს არაეფექტიანი პროგრამების და არამიზნობრივი ხარჯების შემცირებას და ეფექტიანი პოლიტიკის შემუშავებას, რომლის შედეგები აისახება თითოეული მოქალაქის კეთილდღეობაზე. სწორად შემუშავებული პოლიტიკა და მისი კოორდინირებული განხორციელება გააძლიერებს მთავრობის შესაძლებლობებს განახორციელოს ფუნდამენტური რეფორმები და უზრუნველყოს დასახული მიზნების და ამოცანების წარმატებული მიღწევა, რაც, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სახელმწიფოს მდგრად განვითარებას.

ამოცანა 1.1: პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების ინსტიტუციური შესაძლებლობების შემდგომი გაუმჯობესება და საჯარო სექტორში რესურსებისა და კომპეტენციების განვითარება

უზრუნველყოფილი იქნება ინსტიტუციური და ადამიანური შესაძლებლობების შემდგომი გაძლიერება, რომელიც ხელს შეუწყობს პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების გაუმჯობესებას.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და შედეგებზე ორიენტირებული პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმების სრულფასოვანი ფუნქციონირება და ეფექტიანი სამთავრობო პოლიტიკის წარმოება მჭიდრო ბმაშია საჯარო სექტორის მაღალ პროფესიულ კვალიფიკაციასა და შესაბამისი კომპეტენციების განვითარებასთან. საჯარო სამსახურის რეფორმის პარალელურად, მთავრობა გააძლიერებს საჯარო მოხელეთა უნარებს და განავითარებს პროფესიული პროგრამების განხორციელებას პოლიტიკის ანალიზის, მონიტორინგისა და შეფასების მოდულების შესაბამისად. ინტერაქციულ, მულტიმედიურ სასწავლო მასალებზე დაყრდნობით, შემუშავდება ელექტრონული სასწავლო კურსი, სადაც თითოეულ საჯარო მოხელეს, საკუთარი პრეფერენციების მიხედვით შეეძლება ცოდნის გაღრმავება. ასევე, კომპეტენციების განვითარების საჭიროების ანალიზის საფუძველზე მომზადდება და განხორციელდება ტრენინგ-პროგრამები შესაძლებლობების შემდგომი გაძლიერებისთვის. შედეგად, ხელი შეეწყობა საჯარო უწყებებში კვალიფიციური პროფესიული ბირთვის გაძლიერებას, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილების მიღების პროცესის ჩამოყალიბების, პოლიტიკის ალტერნატივების ანალიზისა და განხორციელებული პოლიტიკის შედეგების ადეკვატური შესწავლის მიმართულებით. ასევე, ყურადღება დაეთმობა გენდერული ანალიზის მეინსტრიმინგის შესაძლებლობების გაჩენას.

დამატებით, ადგილობრივ დონეზე პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაუმჯობესების მიზნით, განვითარდება მუნიციპალიტეტის საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობები. შესაბამისად, ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულებში თანამშრომლები გადამზადდებიან საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 15 თებერვლის №264 განკარგულებით დამტკიცებული „მუნიციპალიტეტის განვითარების დაგეგმვის სახელმძღვანელოს“ მიხედვით შექმნილ ტრენინგ მოდულში.

შიდაუწყებრივი კოორდინაციის ხარისხის ასამაღლებლად, პირველ ეტაპზე, პილოტურ სამინისტროებში მოკვლეული იქნება პოლიტიკის დაგეგმვისა და იმპლემენტაციის არსებული პრაქტიკა, გაანალიზდება პროცედურული ბარიერები და შესაბამისად გაიწერება სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები, რაც გაცილებით მოქნილსა და ეფექტურს გახდის შიდაუწყებრივი ფუნქციების, მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობების განაწილებას პოლიტიკის დაგეგმვისა და მისი შემდგომი აღსრულების პროცესში.

საჯარო სექტორის მუშაობის დიგიტალიზაციის კვალდაკვალ, ჩამოყალიბდება პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ელექტრონული სისტემა (PDCEMS). ციფრულ სივრცეში მოექცევა მთავრობის ყველა პოლიტიკის დოკუმენტი, გაიზრდება მათ შორის სინქრონიზაცია და მნიშვნელოვნად გამარტივდება უწყებათაშორისი კოორდინაცია. პარალელურად, სისტემაში ინტეგრირდება ელექტრონული საჯარო კონსულტაციების მოდული, რაც ახალ შესაძლებლობებს გააჩენს ინკლუზიური საჯარო პოლიტიკის წარმოებისათვის და შექმნის ქმედით პლატფორმას მოქალაქეებთან მჭიდრო ინტერაქციისათვის, რაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯია პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების სტანდარტის ამაღლებისკენ. ელექტრონული სისტემა ერთი მხრივ გაამარტივებს პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, ანგარიშგებისა და შეფასების მთლიან პროცესს და მეორე მხრივ, მნიშვნელოვნად გამჭვირვალეს გახდის პოლიტიკის ციკლს.

გაგრძელდება პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების პროცესში საჯარო კონსულტაციების ინსტიტუციონალიზაცია და ეფექტურად დანერგვა, რაც აამაღლებს პოლიტიკის შემუშავებისას ფართო საზოგადოების ჩართულობას და, შესაბამისად, გაზრდის მთავრობის გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების ხარისხს, ასევე, უზრუნველყოფს პოლიტიკის მდგრადობას და მის რეაგირებას საზოგადოების რეალურ საჭიროებებზე. ამ კუთხით ხელი შეეწყობა საჯარო მოხელეთა უნარებისა და კომპეტენციების გაძლიერებას, შესაბამისი სამიზნე აუდიტორიის იდენტიფიცირების, მათთან ეფექტური კომუნიკაციისა და თანამშრომლობაზე მიმართული ნაბიჯების რეალიზების მიმართულებით. ასევე, ყურადღება გამახვილდება დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლობის გაღრმავებასა და სამუშაო პროცესში მათი ეფექტური ჩართვის მექანიზმების გაძლიერების კუთხით.

ხარჯთეფექტური პოლიტიკის წარმოებისათვის, მნიშვნელოვანია, მთავრობის თითოეული ინტერვენცია ემყარებოდეს ფინანსური საჭიროებების მკაფიო კალკულაციას და ერთიან სურათში იქნეს დანახული შესაძლო დანახარჯისა და სარგებლის კორელაცია. სწორედ ამ მიზნით, მომდევნო წლებში ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება საჯარო მოხელეთა უნარების გაუმჯობესებისათვის ხარჯთაღრიცხვასა და ბიუჯეტირებაში, რაც გააძლიერებს კავშირსა და კოორდინაციას საბიუჯეტო და პოლიტიკის დაგეგმვას შორის.

დამატებით, რეფორმის ახალ ფაზაში გაგრძელდება საჯარო მოხელეთა გადამზადება საკანონმდებლო აქტების რეგულირების ზეგავლენის შეფასების (RIA) მიმართულებით. კერძოდ, გადამზადდებიან აღმასრულებელი ხელისუფლების სამართალშემოქმედებაზე პასუხისმგებელი ის პირები, ვისაც არ აქვს გავლილი რეგულირების ზეგავლენის სისტემის დანერგვის ტრენინგ-მოდული. ტრენინგები ეტაპობრივად დაიგეგმება და სისტემატურად ჩატარდება.

ამოცანა 1.2: მონაცემთა მართვის გაუმჯობესება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოებისთვის

მაღალი სანდოობის, სიზუსტისა და ლეგიტიმურობის მქონე მონაცემების შეგროვება, მართვა და გამოყენება პოლიტიკის ციკლში ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა, რომელიც უზრუნველყოფს პოლიტიკის შემუშავების და განხორციელების ხარისხის გაუმჯობესებას და შესაძლებელს ხდის ისეთი პოლიტიკის წარმოებას, რომელიც ეფუძნება დასაბუთებულ მონაცემებსა და ინფორმირებულ გადაწყვეტილებას.

მოქალაქეთა საჭიროებებზე მორგებული და მათი პრობლემების გადაჭრაზე ორიენტირებული პოლიტიკის შემუშავება სწორედ სანდო, ხარისხიან, რეგულარულად განახლებულ და ვალიდურ მონაცემებს უნდა ეფუძნებოდეს. იმისათვის, რომ პოლიტიკის მწარმოებლებმა შეძლონ ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღება, საჯარო უწყებებისათვის მკაფიოდ უნდა იყოს განსაზღვრული, რა ტიპის, შინაარსისა თუ ფორმატის მონაცემის შენახვა, სისტემატიზაცია და დამუშავებაა საჭირო. პოლიტიკის შემქმნელ ძირითად საჯარო უწყებებში მონაცემთა მართვის გაუმჯობესების მიზნით, უპირველესად მოხდება მონაცემთა შეგროვების და მართვის არსებული პრაქტიკის სიღრმისეული კვლევა და ანალიზი, გამოვლინდება პრობლემური მიმართულებები და შემუშავდება მათი გადაჭრის გზები. ასევე, მოკვლეული იქნება საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკა და შემუშავდება რეკომენდაციები. ხელი შეეწყობა კოორდინაციის გაძლიერებას მონაცემთა მწარმოებელ უწყებებს შორის და ასევე აღნიშნულ უწყებებსა და სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს შორის, რომელიც საჯარო ორგანიზაციებს სანდო ოფიციალურ სტატისტიკას აწოდებს. ასევე, მომზადდება ტრენინგ-პროგრამები და საჯარო მოხელეთა კომპეტენციები გაძლიერდება მონაცემთა შეგროვების, დამუშავების, გავრცელების და ასევე გამოყენების მიმართულებით. საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში ხელი შეეწყობა მონაცემთა შეგროვებისა და მართვის სისტემატიზაციას. მონაცემთა გაცვლაზე და ხელმისაწვდომობაზე აქცენტი გაკეთდება პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ელექტრონული სისტემის შემუშავების პროცესშიც, რისთვისაც გათვალისწინებულია სისტემაში ინდიკატორების ბანკის კომპონენტის ინტეგრაცია. თავის მხრივ, ბანკი ხელმისაწვდომი იქნება როგორც საჯარო მოხელეებისათვის, ისე დაინტერესებული აუდიტორიისათვის და გააერთიანებს მთავრობის მოქმედ პოლიტიკის დოკუმენტებში არსებულ ინდიკატორებსა და შესაბამის მონაცემებს.

მნიშვნელოვანია ადგილობრივ დონეზე ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მისაღებად მუნიციპალიტეტების მიხედვით სანდო სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების მექანიზმების განვითარება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, გაგრძელდება პროცესი, რომელიც მუნიციპალური სტატისტიკის წარმოებასა და მუნიციპალური სტატისტიკის პორტალის შექმნას ისახავს მიზნად.

საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა

მიზანი 2 - საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესება

საჯარო სამსახურის ახალი საკანონმდებლო ჩარჩო მთელ რიგ სიახლეებს გვთავაზობს, შესაბამისად, მნიშვნელოვანია რეფორმის რიგით მეორე სტრატეგიის ფარგლებში ყურადღება გამახვილდეს ერთიანი მიდგომების პრაქტიკაში უკეთესად დანერგვასა და არსებული სტანდარტების გაუმჯობესებაზე, იმისათვის, რომ საჯარო სამსახური გახდეს უფრო მიმზიდველი და განვითარებაზე ორიენტირებული დამსაქმებელი.

შესაბამისად, რეფორმა ახალი ტალღის ფარგლებში ფოკუსირებული იქნება საჯარო სამსახურში დასაქმებული ადამიანური კაპიტალის განვითარებასა და ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების როლის გაძლიერებაზე, რათა საჯარო დაწესებულებების ხელმძღვანელებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა, მიაღწიონ დასახულ ორგანიზაციულ მიზნებს და გაზარდონ ორგანიზაციული ეფექტიანობა კვალიფიციური და მოტივირებული ადამიანური რესურსით. ასევე, მნიშვნელოვანია მთელი რიგი ახლებური მიდგომების დამკვიდრება პროფესიული საჯარო მოხელეების, განსაკუთრებით კი, მენეჯერულ პოზიციებზე დასაქმებული პირების პროფესიული გადამზადების პროცესში, რათა უფრო კოორდინირებულად, სწრაფად და ეფექტიანად გახდეს შესაძლებელი გამოწვევების მიმართ ადამიანური რესურსის პროფესიული მზაობის უზრუნველყოფა და გაძლიერდეს საჯარო სამსახურში მენეჯერული რგოლის პოზიციონირება.

ამოცანა 2.1 – „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში სრულყოფილი და სისტემური დანერგვის ხელშეწყობა

ბიუროს ერთ-ერთი ფუნქციაა საჯარო სამსახურის სფეროში არსებული მდგომარეობის შესწავლა და ანალიზი, ასევე, რეკომენდაციების შემუშავება საჯარო სამსახურის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებასა და ნორმატიული აქტების შესრულების მონიტორინგის შედეგად მიღებულ მონაცემებზე დაყრდნობით. ამ ეტაპზე, ბიურო პროაქტიულად და ასევე, მოთხოვნის შესაბამისად, პერმანენტულად გასცემს რეკომენდაციებს ადამიანური რესურსების მართვის საკითხებთან დაკავშირებით, როგორც ზეპირსიტყვიერად, ასევე, წერილობით. აღნიშნული რეკომენდაციები ხელს უწყობს საჯარო სამსახურში ერთგვაროვანი პრაქტიკის დანერგვას.

„საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მექანიზმების პრაქტიკაში რეალიზების მეტად ხელშეწყობის მიზნით, ჩამოყალიბდება რეკომენდაციების გაცემისა და მათი შესრულების შეფასების/ანგარიშვალდებულების სისტემა და სათანადო ინსტრუმენტები, რომლის დახმარებით, შესაძლებელი იქნება საჯარო სამსახურის ფუნქციონირების გაუმჯობესების მიზნით, საჯარო დაწესებულებების ჩართულობის შეფასება და ამ პროცესში ბიუროს სამომავლო ინტერვენციების იდენტიფიცირება.

საჯარო სამსახურის სისტემაში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით, ბიურო პერიოდულად შეიმუშავებს სახელმძღვანელო პრინციპებს, რომელიც, მათ შორის ასახულია ბიუროს მიერ გამოცემულ სახელმძღვანელოებში, გზამკვლევებსა და დამხმარე მასალებში. აღნიშნული რეკომენდაციების შესრულება საჯარო დაწესებულებების მხრიდან, მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესების პროცესს და უზრუნველყოფს პრაქტიკის ერთგვაროვნებას. ამ პროცესში ბიუროს როლის გათვალისწინებით და აღნიშნული ამოცანის მისაღწევად, მნიშვნელოვანია ბიუროს გაძლიერება. ამ მიზნით, საჯარო მმართველობის რეფორმის აღნიშნულ ეტაპზე, ბიურო გააძლიერებს მონიტორინგის ფუნქციას და შეიქმნება ისეთი მექანიზმები და ინსტრუმენტები, რომლებიც ბიუროს, როგორც მაკოორდინირებელ ორგანოს, შესაძლებლობას მისცემს მონიტორინგი გაუწიოს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში დანერგვის ერთგვაროვნებას და ამ კუთხით გაცემული რეკომენდაციების შესრულებას, რათა იდენტიფიცირდეს ხარვეზები და საჭიროებებზე დაყრდნობით დაიგეგმოს სამომავლო ნაბიჯები.

საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი კანონმდებლობით გათვალისწინებული მექანიზმების სისტემური დანერგვისთვის, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა ცნობიერების ამაღლება არსებული მექანიზმებისა და მათი პრაქტიკაში აღსრულების მეთოდებზე. ამ მიზნით, ბიურო უზრუნველყოფს მთელი რიგი აქტივობების განხორციელებას, რაც ხელს შეუწყობს კანონის მექანიზმების გამოყენების ერთგვაროვნებას ყველა დონეზე. კერძოდ, ბიურო მოხელეთა ცნობიერების ამაღლებისთვის გამოიყენებს ყველა იმ პლატფორმას, რომელიც უკვე მრავალი წელია მოხელეთა შორის კომუნიკაციის გაძლიერებას ემსახურება და დამატებით შეიმუშავებს დამხმარე სახელმძღვანელოებს/მასალებს იმ საკითხებთან დაკავშირებით, რაც ამ ეტაპზე წარმოადგენს გამოწვევას საჯარო მოხელეებისთვის, მენეჯერებისთვის და ადამიანური რესურსების მართვის პროფესიონალებისთვის.

ამოცანა 2.2 – საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტიანობის გაზრდა

საჯარო სამსახურის ეფექტიანობის გაუმჯობესების მიზნით, მნიშვნელოვანია ერთი მხრივ, საკანონმდებლო რეგულირებისა და პრაქტიკის შესაბამისობის მუდმივი მონიტორინგი და საჯარო უწყებების ინსტიტუციური გაძლიერების უზრუნველყოფა, ხოლო მეორე მხრივ, საჯარო სექტორში კვალიფიციური და მოტივირებული ადამიანური რესურსის მოზიდვისა და შენარჩუნების მექანიზმების გაძლიერება. ასევე, მნიშვნელოვანია, რომ სამუშაო ძალის დაგეგმვა გახდეს მომავალზე ორიენტირებული, გაიზარდოს ინდივიდუალური და ორგანიზაციული სწავლების ხარისხი და შემუშავდეს სამუშაოს ორგანიზების თანამედროვე გამოწვევებთან შესაბამისი სტანდარტები და წესები.

თანამედროვე საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსის სტრატეგიული მართვის ერთ-ერთი საკვანძო კომპონენტია სამუშაო ძალის დაგეგმვა, რაც მოიაზრებს დაწესებულების უზრუნველყოფას საჭირო დროს, საჭირო ადამიანური რესურსით, ასევე, გარკვეული პროგნოზის გაკეთებას სამუშაო ძალის გადინებასთან დაკავშირებით. სამუშაო ძალის დაგეგმვა რეკრუტირებისა და შერჩევის პროცესს ხდის მეტად სისტემატიზებულს და მორგებულს კონკრეტული სტრუქტურული ერთეულის საჭიროებებზე, ასევე, შესაძლებელს ხდის დროის ეფექტიანად მართვასა და რესურსების შედეგიანად გამოყენებას. საჯარო დაწესებულების სტრატეგიული მიზნების მიღწევის ხელშეწყობისთვის და ასევე, ადამიანური რესურსების მართვის სტრუქტურული ერთეულის საქმიანობის დაგეგმვისა და შედეგიანი მართვის ხელშესაწყობად, რეფორმის აღნიშნულ ეტაპზე ბიურო მეთოდოლოგიურ და ექსპერტულ დახმარებას გაუწევს საჯარო დაწესებულებებს ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიის შემუშავების პროცესში. აღნიშნული პოლიტიკის დოკუმენტი უზრუნველყოფს დაწესებულების სტრატეგიული მიზნების მისაღწევად სათანადო სამუშაო ძალის მოზიდვის, შერჩევის, დასაქმების, შეფასების, განვითარების, მოტივირების, ანაზღაურების და სხვა არსებითი HR პროცესების დაგეგმვას, განხორციელებას, მონიტორინგს, შეფასებას, ანალიზს, განვითარებასა და შენარჩუნებას. აღნიშნული ასევე მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს საჯარო სექტორში რეკრუტირების მიმართულების განვითარებას. რეკრუტირების პროცესებზე ზრუნვა კი პირდაპირ კავშირშია საჯარო სამსახურის, როგორც დამსაქმებლის მიმზიდველობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდასთან, ასევე, საჯარო სამსახურის მიმართ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებასთან, რაც თავის მხრივ, საჯარო სამსახურით დააინტერესებს მაღალკვალიფიციურ პერსონალს, დაიხვეწება სამუშაო პროცესები და, საერთო ჯამში, გაუმჯობესდება საჯარო სამსახურის ფუნქციონირება.

ვინაიდან ადამიანური რესურსების მართვა დაწესებულების სტრატეგიულ მიმართულებას წარმოადგენს, რაც უწყების მიზნების მიღწევაში საჭირო ადამიანური რესურსების მოზიდვას, განვითარებას, შენარჩუნებასა და ჩართულობის გაზრდას გულისხმობს, შეფასდება ადამიანური რესურსების მართვის სტრუქტურული ერთეულების მუშაობა, რათა გამოიკვეთოს მათი ძლიერი მხარეები და იდენტიფიცირდეს ასპექტები, რომლებიც საჭიროებს განვითარებას. ამ ადამიანური რესურსების მართვის სტრუქტურული ერთეულების მიერ დაწესებულებაში განვითარებაზე ორიენტირებული კულტურის დანერგვის, შენარჩუნებისა და თანამშრომელთა ჩართულობის ზრდის ხელშეწყობის შედეგად, კონკრეტული საჯარო დაწესებულება და ფართო მასშტაბში, საჯარო სამსახური, გახდება უფრო მიმზიდველი და გაუმჯობესდება მისი ფუნქციონირება.

ამოცანა 2.3 - საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა

„საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 54-ე მუხლის მიხედვით, საჯარო დაწესებულება, საჯარო დაწესებულების მიზნებიდან გამომდინარე, უზრუნველყოფს მოხელის პროფესიული განვითარების სავალდებულო პროგრამებში მონაწილეობას და ხელს უწყობს სისტემის გარეთ არსებულ პროფესიული განვითარების პროგრამებში ჩართულობას.

საჯარო დაწესებულება მოხელის პროფესიული განვითარების საჭიროებას განსაზღვრავს ყოველი წლის დასაწყისში, საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროფესიული განვითარების სტანდარტის საფუძველზე, დაწესებულების საჭიროებების ანალიზისა და მოხელეთა შეფასების შედეგების შესაბამისად. ამასთანავე, მოხელეს უფლება აქვს, დამატებით თავადაც განსაზღვროს მისი პროფესიული განვითარებისათვის აუცილებელი სასწავლო პროგრამის საჭიროება და საჯარო დაწესებულებასთან შეთანხმებით მოითხოვოს შესაბამისი შვებულება ზემოხსენებული კანონით დადგენილი წესით.

მოხელის პროფესიული განვითარების სისტემის წარმატებული ფუნქციონირებისათვის უმნიშვნელოვანესია პროფესიული განვითარების საჭიროების დადგენისა და შემდეგ კი ინდივიდუალური განვითარების გეგმის შედგენის ეტაპი. პროფესიული განვითარების გეგმა მაქსიმალურად უნდა ეხმიანებოდეს თანამშრომლის ინტერესებს, პოტენციალს, მისი პოზიციისათვის დადგენილ მოთხოვნებს, ორგანიზაციულ საჭიროებებს. განვითარებისათვის ოპტიმალური მეთოდის შერჩევა მნიშვნელოვანი გამოწვევაა საჭირო ცოდნის, უნარების თუ კომპეტენციების შეძენისა და გამყარების, სამუშაო ადგილზე გამოყენებისა და სამუშაოს განვითარებისათვის.

საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, საჯარო მმართველობის რეფორმა ყურადღებას გაამახვილებს I და II რანგის მენეჯერული რგოლის შესაძლებლობების გაძლიერებაზე, მოხელეთა პროფესიული განვითარების საჭიროებების ანალიზისა და პროფესიული განვითარების მრავალფეროვანი მეთოდების დანერგვაზე, ასევე, მოხელის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასებისა და პროფესიული განვითარების სისტემების ურთიერთკავშირის გაძლიერებაზე. ბიურო კი, მოცემული მიმართულებით გააძლიერებს მონიტორინგის მექანიზმებს, რათა გამოავლინოს არსებული გამოწვევები და მეთოდოლოგიური დახმარება გაუწიოს საჯარო დაწესებულებებს.

ბიურო წაახალისებს და ხელს შეუწყობს პროფესიული განვითარების მრავალფეროვანი მეთოდების გამოყენებას, რაც გულისხმობს თანამშრომლის განვითარების საჭიროების შესაბამისი მეთოდების გამოყენებას. მოხელის საჭიროებების განსაზღვრის ეტაპი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ვინაიდან, საჭიროებების სწორად კვლევას დიდწილად უკავშირდება განვითარების გეგმების შემდგომი განხორციელება. სასწავლო პროგრამაში მონაწილეობით მიღებული სარგებელი, დასწავლილი უნარებისა თუ ცოდნის სამუშაო ადგილზე გამოყენება და გამყარება, საბოლოო ჯამში, გააუმჯობესებს სამუშაოს შესრულების ხარისხს. წარმატებით განხორციელებული პროფესიული განვითარების პროგრამა კი დადებითად აისახება როგორც მოხელის მოტივაციაზე, ასევე ორგანიზაციის ეფექტიან საქმიანობაზე. ბიურო, ასევე, ხელს შეუწყობს შესრულებული სამუშაოს შეფასების შედეგებზე დაფუძნებული პროფესიული განვითარების გეგმების შემუშავებას და პროფესიული განვითარების საჭიროებების იდენტიფიცირების ალტერნატიული მეთოდების დანერგვას საჯარო დაწესებულებებში. ასევე, იზრუნებს ადამიანური რესურსების მართვის საკითხებზე პასუხისმგებელი პირების კომპეტენციების გაძლიერებასა და მენეჯერული რგოლის ჩართულობის გაზრდაზე, მათ შორის ელექტრონული სწავლების პლატფორმების გამოყენების გზით. აღნიშნული აქტივობების კომპლექსურად განხორციელება მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა პროფესიულ განვითარებას.

ამოცანა 2.4 - საჯარო სამსახურში ქალთა კარიერული განვითარების ხელშეწყობა

ბიუროს შემუშავებული და დამტკიცებული აქვს ბიუროს გენდერული სტრატეგია, რომლის მიხედვით განსაზღვრული ამოცანები საკმაოდ ინოვაციურია და ყურადღებას ამახვილებს სამუშაოსა და ოჯახურ ცხოვრებას შორის ბალანსის, ქალთა პროფესიული გაძლიერების და მათთვის დისკრიმინაციისგან თავისუფალი სამუშაო გარემოს შექმნის, შენარჩუნებისა და განვითარების ხელშეწყობაზე. მსგავსი მექანიზმების არსებობა საჯარო დაწესებულებებში ხელს შეუწყობს ქალების მხრიდან საჯარო სამსახურის მიმართ სანდოობის გაზრდას.

მნიშვნელოვანია, რომ საჯარო სამსახურში დამკვიდრებული იყოს ქალთა გაძლიერებასა და მათ განვითარებაზე ორიენტირებული მიდგომები, რაც დაკავშირებულია, პირველ რიგში, დასაქმებულთა ცნობიერების ამაღლებასთან და შემდგომ, ქალთა პროფესიულ განვითარებასთან, რათა მათ მიეცეთ შესაძლებლობა შესაბამისი კომპეტენციების საფუძველზე, დასაქმდნენ მენეჯერულ თანამდებობებზე, ყოველგვარი უხილავი ბარიერების გარეშე.

საჯარო სამსახურში გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე ქალთა წარმომადგენლობის გაზრდისა და მეტად ინკლუზიური სამუშაო გარემოს ფორმირების ხელშესაწყობად, ჩამოყალიბდება სტრატეგიული ხედვა, რომელიც კომპლექსურად დაფარავს საჯარო სამსახურში გენდერული თანასწორობისა და სოციალური ინკლუზიის მხარდაჭერის საკითხებს. აღნიშნული, ასევე, მნიშვნელოვანია საქართველოს მიერ მდგრადი განვითარების მიზნების დღის წესრიგით ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, რომელიც საჯარო სამსახურში გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე ქალების მონაწილეობის ზრდას პირდაპირ ეხმიანება.⁷²

ამ მიმართულებით, ბიურო, კანონმდებლობით დადგენილი კომპეტენციის ფარგლებში, იზრუნებს ქალთა პროფესიულ განვითარებაზე, შექმნის ქალი საჯარო მოხელეების შესაძლებლობების გაძლიერებისა და მათი ლიდერობის ხელშემწყობ პირობებს და ასევე, გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე ქალთა კარიერის დაგეგმვის მექანიზმებს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საჯარო სამსახურში დასაქმებული ქალების თანამედროვე მენეჯერული უნარების განვითარებას, ლიდერული პოტენციალის გამოვლენას და პრაქტიკაში გამოყენების წახალისებას, როგორც კომპეტენციების განვითარების ტრადიციული მეთოდების, ასევე სწავლების ინოვაციური მიდგომების გამოყენებით.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის ფორმირებისა და საჭიროებების სწორად იდენტიფიცირების მიზნით, მნიშვნელოვანია სანდო და ღია მონაცემების დამუშავებად ფორმატში არსებობა და ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, ასევე, სერვისების გაციფრულება და ადაპტაცია. აღნიშნული მნიშვნელოვნად გაზრდის საზოგადოების ჩართულობის დონეს საჯარო სამსახურის მართვის პროცესებში და წაახალისებს მრავალფეროვნებას. ქალების შესახებ სეგრეგირებული ინფორმაციის შეგროვებისა და დამუშავებისათვის შეიქმნება შესაბამისი მექანიზმები, მათ შორის იმ კვლევების მიგნებებისა და რეკომენდაციების გათვალისწინებით, რომლებიც ბიუროს ინიციატივით განხორციელდა წინა წლებში. უფრო კონკრეტულად კი, შეიქმნება მონაცემების დათვლის შესაბამისი მექანიზმი, რომელიც გაეცნობა თითოეულ საჯარო დაწესებულებას.

შესაბამისად, მთავარი ამოცანაა საჯარო სამსახურში იმ მექანიზმების შემუშავება, რომლებიც ხელს შეუწყობენ თანასწორობის მიღწევას სამსახურში აყვანის, პროფესიული და კარიერული განვითარების, ასევე, ადამიანური რესურსების მართვის ძირითად სფეროებში. აუცილებელია, ერთი მხრივ, შეიქმნას თანასწორობის უზრუნველყოფის მექანიზმები და, მეორე მხრივ, ხელი შეეწყოს მათ პრაქტიკაში ეფექტურ დანერგვას ანგარიშვალდებულების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების გამოყენების გზით. შესაბამისად, ბიურო კოორდინაციას გაუწევს ადამიანური რესურსების მართვის პროცესში გენდერული მეინსტრიმინგის ელემენტების შემოღებასა და აღნიშნულის შესახებ შესაბამისი ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების გატარებას, როგორც ცენტრალურ, ასევე, ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე.

ანგარიშვალდებულება

მიზანი 3.1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესება

საჯარო მმართველობის რეფორმის რიგით მეორე სტრატეგიის ფარგლებში კვლავაც მაღალი პრიორიტეტულობისაა ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესების მხარდაჭერა, რაც უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს დემოკრატიული პრინციპებისა და ეკონომიკური წინსვლის უზრუნველსაყოფად.

აღნიშნული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია შესაბამისი კომპეტენციის მქონე უწყებებისა და დაინტერესებულ მხარეთა ძალისხმევის გაერთიანებით და აღნიშნულ პროცესში კოორდინაციის გაუმჯობესებით. მნიშვნელოვანია, კორუფციის წინააღმდეგ მიმართული პრევენციული ღონისძიებები აქტიურ რეჟიმში წარიმართოს, რასაც ხელი უნდა შეუწყოს ძლიერმა საკოორდინაციო ორგანომ და სახელმწიფო უწყებებში მმართველობისა და ანგარიშვალდებულების ქმედითმა მექანიზმებმა. შედეგად, მიზნის მისაღწევად, მაღალი მნიშვნელობისაა ანტიკორუფციული პოლიტიკის დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში ჯანსაღი და თანმიმდევრული დიალოგის წარმართვა ყველა დაინტერესებული მხარის მონაწილეობით.

შენიშვნა:

წინამდებარე სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის მთავრობისთვის წარდგენის ეტაპზე დასკვნით ეტაპზეა ანტიკორუფციული პოლიტიკის მთავარი მაკოორდინირებელი ორგანოს, ახლადშექმნილი სსიპ - ანტიკორუფციული ბიუროს ხელმძღვანელის კონკურსი, რასაც მოყვება უწყების ეტაპობრივად დაკომპლექტება. შესაბამისად, წინამდებარე სამოქმედო გეგმაში გაწერილი აქტივობები, მათ შორის, განხორციელების ვადები და დაზუსტებული ბიუჯეტი, ახლადშექმნილ ბიუროსთან შეთანხმდება 2023 წლის II კვარტლის ბოლომდე.

ამოცანა 3.1.1. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით კოორდინაციის გაძლიერება.

„კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობას უზრუნველყოს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო (შემდგომში - ანტიკორუფციული საბჭო). მეორე მხრივ, სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო უფლებამოსილებების ფარგლებში ხელს უწყობს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლას, მათ შორის, შეიმუშავებს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განსაზღვრასთან დაკავშირებულ წინადადებებსა და ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმის პროექტებს.⁷³

ანტიკორუფციული ბიუროს აღნიშნული მნიშვნელოვანი ფუნქციების გათვალისწინებით, წინამდებარე სტრატეგიის მოქმედების პერიოდში, პრიორიტეტად განისაზღვრება ბიუროს წარმომადგენელთა კვალიფიკაციის ამაღლება, რაც შესაძლებელს გახდის ანტიკორუფციული მიმართულებით საკოორდინაციო სისტემების გაძლიერებას, რაც ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესების მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. აღნიშნული განსაკუთრებით საყურადღებოა ახლადშექმნილი ბიუროს ეფექტურად ჩამოყალიბების პროცესში.

დამატებით, ანტიკორუფციული ბიუროს საქმიანობის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანა უნდა იყოს ანტიკორუფციული მიმართულებით ანალიტიკური კვლევების განხორციელება, რათა შესაძლებელი გახდეს ქვეყანაში არსებული მდგომარეობის, საუკეთესო პრაქტიკისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების რეკომენდაციების საფუძველზე გამოვლენილი უახლესი გამოწვევებისა და პრიორიტეტების შესაბამისი ანტიკორუფციული საკანონმდებლო ჩარჩოსა და პოლიტიკის დოკუმენტების მომზადება. ამ მიზნის მისაღწევად, ანტიკორუფციული ბიურო დააიდენტიფიცირებს იმ მიმართულებებს, რომლებიც საჭიროებს კვლევას, შემდგომ ეტაპზე კი, განახორციელებს აღნიშნულ კვლევებს.

ამასთან, მნიშვნელოვანია, ქვეყანაში ანტიკორუფციული პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები ფართოდ ხელმისაწვდომი იყოს დაინტერესებული მხარეებისთვის. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად, ანტიკორუფციული ბიურო იზრუნებს შესაბამისი დოკუმენტების ერთიან ვებგვერდზე განთავსებასა და მარტივ ხელმისაწვდომობაზე.

წინამდებარე სტრატეგიის ფარგლებში ანტიკორუფციული ბიურო გაითვალისწინებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებს, რომელთა შორისაა:

მაქსიმალურად ქმედითი ანტიკორუფციული პოლიტიკის დოკუმენტის (სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა) შემუშავების მიზნით, ყველა დაინტერესებული მხარის (მათ შორის, სამინისტროები და გარე აქტორები) ჩართულობისა და სათანადო კოორდინაციის უზრუნველყოფა, რაც გულისხმობს მათ მონაწილეობას ანტიკორუფციული რისკების შეფასების პროცესში;

კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგიის პრაქტიკაში დანერგვა, რაც საჯარო სექტორს ანტიკორუფციული რისკების სრული და ერთგვაროვანი შეფასების შესაძლებლობას მისცემს. ამასთან, უზრუნველყოფილი იქნება კორუფციული რისკების შეფასების მიმართულებით ანტიკორუფციული საბჭოს წევრი საჯარო უწყებების გადამზადება, რაც შესაძლებელს გახდის როგორც ცენტრალურმა, ასევე მუნიციპალურმა ორგანოებმა ანტიკორუფციული სტრატეგიის ფარგლებში პრიორიტეტები განსაზღვრონ შიდა-ორგანიზაციული ანტიკორუფციული რისკების შეფასების შედეგებზე დაყრდნობით.

ამოცანა 3.1.2. ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების მექანიზმების გაძლიერება.

OECD/SIGMA-ს განმარტებით,⁷⁴ ანგარიშვალდებულების (მათ შორის ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების) ეფექტიანი ფუნქციონირებისათვის მნიშვნელოვანია რამდენიმე პირობის არსებობა. მათ შორისაა რაციონალურობა, რომელიც თავის თავში მოიცავს კონტროლის დაბალანსებული სისტემის ჩამოყალიბებას. ამასთან, განსაკუთრებით საყურადღებოა, რომ სახელმწიფო უწყებაში არსებობდეს შიდა ანგარიშვალდებულების შესაბამისი მექანიზმები.

საჯარო სამსახურის ინსტიტუციურ-ფუნქციური მოწყობის სისტემის განვითარების ხელშეწყობისთვის მნიშვნელოვანია სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის გამართული ფუნქციონირება საჯარო უწყებებში. მსგავსად ევროკავშირის მიერ შემუშავებული მოდელისა,⁷⁵ სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის ქართული მოდელი შედგება სამი ელემენტისაგან, ესენია:

ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემა;
შიდა აუდიტი;
ჰარმონიზაციის ცენტრი.⁷⁶

თითოეული საჯარო უწყების ინსტიტუციური მდგრადობა მნიშვნელოვანწილად ეყრდნობა მის შიდა კონტროლის სისტემას, რომელიც გულისხმობს მენეჯერული, ფინანსური და სხვა სახის კონტროლის მექანიზმების არსებობას, ორგანიზაციულ სტრუქტურას, მართვის მეთოდებსა და პროცედურებს, ამასთანავე, შიდა აუდიტის ფუნქციას, რომელიც ყალიბდება, რათა დაეხმაროს დაწესებულებას, მიაღწიოს თავის მიზნებს და კანონიერად, გამჭვირვალედ, ეკონომიურად, ეფექტიანად და პროდუქტიულად წარმართოს თავისი საქმიანობა.

შიდა კონტროლის გამართულად ფუნქციონირებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრებათ დაწესებულების ხელმძღვანელებს, რომლებმაც ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის⁷⁷ შესაბამისად, მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სტრუქტურის განსაზღვრით უნდა უზრუნველყონ დაწესებულების შიგნით, შესაბამისი უფლებამოსილებებისა და პასუხისმგებლობების სწორად განაწილება. ამ მიზნით, სტრატეგიის ფარგლებში უზრუნველყოფილი იქნება სამინისტროებში უფლებამოსილების დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემის ჩამოყალიბება "ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე" საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილების შესაბამისად.

მენეჯერული ანგარიშვალდებულების გაძლიერების მიმართულებით ასევე მნიშვნელოვანი როლი აქვს შიდა აუდიტის სუბიექტს, კერძოდ, საკონსულტაციო საქმიანობის მანდატის ფარგლებში მას შეუძლია ღირებული დახმარება გაუწიოს დაწესებულების მენეჯმენტს. რაც შეეხება მარწმუნებელ საქმიანობას, ამ მიმართულებით, აუცილებელია „ტრადიციულ“ შესაბამისობისა და ფინანსურ აუდიტორულ შემოწმებებთან ერთად, გაიზარდოს სისტემური და ეფექტიანობის აუდიტების წილი, რამდენადაც ორივე აუდიტორული შემოწმება მოითხოვს კომპლექსურ, მათ შორის, ორგანიზაციული თვალსაზრისით სიღრმისეულ ანალიზს. სისტემური აუდიტი უზრუნველყოფს ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ადეკვატურობისა და ეფექტიანობის შეფასებას. ეფექტიანობის აუდიტი უზრუნველყოფს სახელმწიფო პროგრამების შედგენის, საინვესტიციო, ფინანსური, ადამიანური, მატერიალური და სხვა რესურსების გამოყენებისა და მართვის სფეროში განხორციელებული საქმიანობისა და მიღებული გადაწყვეტილებების ეკონომიურობის, ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის ანალიზსა და შეფასებას. შედეგად, შიდა აუდიტორული შემოწმების ზემოხსენებულ სახეებს დაწესებულებისთვის მოაქვს მნიშვნელოვანი დამატებითი ღირებულება.

გასათვალისწინებელია, რომ ზემოხსენებული აუდიტის სახეები გამოირჩევა კომპლექსურობითა და სირთულით. აქედან გამომდინარე, სტრატეგიის ფარგლებში, გაძლიერდება ადამიანური რესურსი. ამასთან, დაიგეგმება ღონისძიებები, რათა დაწესებულებების ყველა რგოლის მენეჯერმა ითანამშრომლოს შიდა აუდიტთან, გამოიყენოს იგი როგორც საკონსულტაციო მომსახურება და სათანადოდ გააცნობიეროს ზემოხსენებული შიდა აუდიტორული შემოწმების სახეების მნიშვნელობა. შედეგად, შესაძლებელი იქნება ორგანიზაციის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული რეკომენდაციების სამომავლო საქმიანობაში გათვალისწინება.

მიზანი 3.2. ღიაობისა და გამჭვირვალობის ხარისხის გაუმჯობესება

სახელმწიფო უწყებების გარე ანგარიშვალდებულების გაძლიერებისათვის უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ღიაობასა და გამჭვირვალობას, რამდენადაც, ინფორმაციის დროულად და დადგენილი ნორმების შესაბამისად გაცემით ყალიბდება ნდობა სახელმწიფო უწყებასა და სამოქალაქო საზოგადოებას შორის, რაც შემდგომში ზრდის თანამონაწილეობითი საჯარო მმართველობის ხარისხს.

აღნიშნული მიზნის მიღწევისათვის არსებითია სახელმწიფო უწყებების ჩართულობა, საკანონმდებლო ბაზის მოწესრიგება, ელექტრონული რესურსების სათანადოდ განვითარება და შესაბამის პასუხისმგებელ პირებში ცნობიერების ამაღლება.

ამოცანა 3.2.1. საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და პრაქტიკის თანმიმდევრულობის უზრუნველყოფა

ღია მონაცემების წარმოებას, დამუშავებასა და განთავსებასთან დაკავშირებით, აღსანიშნავია, რომ 2014 წელს შეიქმნა პლატფორმა Data.gov.ge, რომელზეც ღია მონაცემები დამუშავებად და ყველასთვის ხელმისაწვდომ ფორმატში ქვეყნდება. მიუხედავად ამისა, არსებული მდგომარეობით, აღნიშნული პლატფორმის გამოყენება არ არის აქტუალური და მასზე არ არის განთავსებული სათანადო ოდენობის ღია მონაცემი, შესაბამისად, ის სრულად ვერ აღწევს დასახულ მიზანს, მისცეს შესაძლებლობა დაინტერესებულ პირებს გამოიყენონ ღია მონაცემები, შექმნან აპლიკაციები თუ სხვა შინაარსის პროდუქტი და ამით მიიღონ ეკონომიკური სარგებელი. თუმცა აღსანიშნავია, რომ ვებგვერდი კარგი შესაძლებლობაა შემდგომი პროგრესისათვის, კერძოდ, საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი ძირითადი პოლიტიკის დოკუმენტის, ღია მმართველობა საქართველოს (OGP) 2023-2024 სამოქმედო გეგმის ფარგლებში⁷⁸ უზრუნველყოფილი იქნება ღია მონაცემების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს შემუშავება, რომელიც დაადგენს ღია მონაცემების წარმოების, დამუშავებისა და განთავსების ერთიან სტანდარტებს და ხელს შეუწყობს Data.gov.ge-ს მეშვეობით ღია მონაცემებზე წვდომის გაუმჯობესებას. ასევე, ყურადღება დაეთმობა სახელმწიფო უწყებებში მონაცემთა შეგროვებისა და დამუშავების კულტურის განვითარებასა და საჭირო სისტემების იმპლემენტაციას, რაც შემდგომში გააადვილებს ღია მონაცემების იდენტიფიცირებას.

რაც შეეხება საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, წინამდებარე სტრატეგიის ფარგლებში აღნიშნული მიმართულება ორ მნიშვნელოვან კომპონენტს მოიაზრებს: 1. საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნების მიმართულებით არსებული საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება და 2. საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით არსებული სამართლებრივი ჩარჩოსა და პრაქტიკის შესახებ საჯარო დაწესებულებების ცნობიერების ამაღლება.

არსებული საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესების მიმართულებით ძირითადი ღონისძიებები განხორციელდება ღია მმართველობა საქართველოს (OGP) 2023-2024 სამოქმედო გეგმის ფარგლებში, რაც გულისხმობს საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 26 აგვისტოს №219 დადგენილების „საჯარო ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით მოთხოვნისა და პროაქტიულად გამოქვეყნების შესახებ” განახლებას, საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნების სტანდარტის გაუმჯობესებასა და შესაბამისი ნუსხის გაფართოებას. OGP-ის ვალდებულების პრაქტიკაში განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით კი, წინამდებარე სტრატეგიის ფარგლებში როგორც ცენტრალურ, ასევე მუნიციპალიტეტის დონეზე, დაიგეგმება ინტენსიური ტრენინგკურსები, მათ შორის საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნების კუთხით, რათა ამაღლდეს ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელი პირების/დანაყოფების ცოდნა და შეძლონ საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე სწრაფი რეაგირება.

ამასთან, უზრუნველყოფილი იქნება ერთიანი სახელმძღვანელოს შემუშავება საჯარო ინფორმაციის გაცემისა და პროაქტიულად გამოქვეყნების შესახებ, რაც გაზრდის ცნობიერებას არა მხოლოდ სახელმწიფო უწყებებში დასაქმებულ პირებში, არამედ - ზოგადად, საზოგადოებაში.

ასევე, აღსანიშნავია, რომ გადახედვას და ერთიანი ფორმით ჩამოყალიბებას საჭიროებს საჯარო დაწესებულების მიერ ყოველი წლის 10 დეკემბერს საქართველოს პარლამენტის, საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრისთვის საჯარო ინფორმაციის გაცემასთან დაკავშირებული ანგარიშის ფორმა,⁷⁹ რაც წინამდებარე სტრატეგიის ფარგლებში შემუშავდება. ხსენებული ანგარიშების წარმოდგენის ერთგვაროვანი პრაქტიკა უმნიშვნელოვანესია ქვეყანაში საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მიმართულებით სტატისტიკური სურათის სრულად დასანახად, რათა შესაძლებელი იყოს შედეგების სწორად გაზომვა შემდგომი პროგრესის დაგეგმვისათვის.

სახელმწიფო სერვისების მიწოდება

მიზანი 4 - სახელმწიფო სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება

საჯარო მმართველობის რეფორმის პირველი სტრატეგიის ფარგლებში მომზადდა სამართლებრივი და პოლიტიკური ჩარჩო, რომლის მიზანია სახელმწიფო სერვისის მიმწოდებელი უწყებებისთვის სერვისების მიწოდების ერთიანი მიდგომების შექმნა, რათა მომხმარებელმა მაღალი ხარისხის სერვისი მიიღოს როგორც სხვადასხვა უწყებაში, ასევე ქვეყნის სხვადასხვა ტერიტორიაზე.

შესაბამისად, საჯარო მმართველობის რეფორმა ახალი ტალღის ფარგლებში ფოკუსირებული იქნება მთავრობის მიერ ახლად დამტკიცებული სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიის დროულ და ეფექტურ განხორციელებაზე, რაც გარდაუვლად საჭიროებს შესაბამისი კვალიფიციური კადრების მომზადებას და მათი შესაძლებლობების მუდმივ გაძლიერებას. ყურადღება ასევე გამახვილდება მუნიციპალური სერვისების მიწოდების გაუმჯობესებაზე, რათა საქართველოს ყველა მოქალაქემ, მიუხედავად მისი საცხოვრებელი ადგილისა, მიიღოს ხარისხიანი სერვისი. ამასთან, ძალისხმევა გაძლიერდება ელექტრონული მმართველობის მიმართულებით მიღწეული შედეგების შენარჩუნებასა და გაუმჯობესებაზე, მათ შორის ელექტრონული სერვისების შექმნასა და მიწოდებაზე.

ამოცანა 4.1 – ციფრული მმართველობისა და სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება და მომსახურების გაუმჯობესება

სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით ჩატარებული ანალიზის შედეგად გამოკვეთილი პრობლემების და მათი გამომწვევი მიზეზების ანალიზის საფუძველზე, სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულების პრიორიტეტად განისაზღვრა ციფრული მმართველობისა და სახელმწიფო სერვისების (როგორც ფიზიკური, ასევე ციფრული) მიწოდების მიმართულებით უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება. სტრატეგიის ფარგლებში, გაძლიერდება სერვისების გამცემი უწყებათაშორისი პლატფორმა, რომლის ფარგლებში უწყებები შეძლებენ გამოწვევებსა და მათი გადაჭრის გზებზე დისკუსიების გამართვას, ისევე როგორც საუკეთესო პრაქტიკებისა და გამოცდილების გაზიარებას. ასევე, ციფრული მმართველობის მიმართულებით გაძლიერდება საკანონმდებლო გარემოსა და კოორდინაციის არსებული მექანიზმები, რაც საჯარო უწყებებს ხელს შეუწყობს გამოიყენონ ელექტრონული სისტემების შემუშავების ერთგვაროვანი მიდგომები, რაც თავის მხრივ, შეამცირებს სერვისების დუბლირებასა და ტექნიკურ თავსებადობასთან დაკავშირებულ რისკებს. კოორდინაციის გაძლიერება ხელს შეუწყობს უწყებათა თანაბარ განვითარებას, ისევე როგორც გაზრდის საქმიანობის ეფექტიანობას სერვისების (როგორც ფიზიკური, ასევე ციფრული) მიწოდების კუთხით. მომხმარებელზე ორიენტირებული მიდგომის განვითარება საჭიროებს უწყებათაშორისი მექანიზმის გაძლიერებასა და ერთიან მიდგომებზე დაფუძნებული სახელმწიფო სერვისების მიწოდების პოლიტიკის შემუშავებას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ძლიერი უწყებათაშორისი კოორდინაციისა და ერთიანი სტანდარტის შემუშავების საფუძველზე, თანამედროვე ტექნოლოგიების ან/და საკანონმდებლო ცვლილებების საშუალებით, ცალკეული სერვისების ბიზნესპროცესების გამარტივების გზით, განხორციელდება სახელმწიფო სერვისების სისტემის ოპტიმიზაცია, რაც მომსახურების სფეროში (როგორც ციფრული, ასევე ფიზიკური) უზრუნველყოფს მომხმარებელთა კმაყოფილების დონის ზრდას.

ზემოაღნიშნული მიმართულების მეორე კომპონენტად თავად სახელმწიფო მომსახურების გაუმჯობესება განისაზღვრა. მომსახურების გაუმჯობესება კი შესაძლებელია საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში დამტკიცებული „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიით“ განსაზღვრული ახალი მიდგომების დანერგვით სერვისის მიწოდების ოთხი მიმართულებით (სერვისების შექმნა, მიწოდება, ხარისხის უზრუნველყოფა და განფასება). ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვის შედეგად, სახელმწიფო სერვისის მიწოდების პროცესში საჯარო უწყებები იხელმძღვანელებენ ერთგვაროვანი მიდგომებით, რაც გააუმჯობესებს სერვისის ხარისხს, ხოლო მომსახურების განვითარება სტრუქტურირებული და სისტემატიზებული გახდება. ამასთან, შესაბამისი ტრენინგების უზრუნველყოფით ამაღლდება საჯარო სერვისის გამცემი უწყებების წარმომადგენელთა კომპეტენციები ოთხივე მიმართულებით. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი ხელს შეუწყობს სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელ ადმინისტრაციულ ორგანოთა თანაბარ განვითარებას, რაც ასევე აისახება ქვეყანაში სერვისების/მომსახურების ხარისხზე.

ახლად შემუშავებული, ერთიანი მიდგომების დანერგვის საბოლოო მიზანი მაღალი ხარისხის სახელმწიფო სერვისების მიწოდების ხელშეწყობაა. აღნიშნული მიდგომები მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს:

სერვისის შექმნა (Design)
სახელმწიფო სერვისების მიწოდება
სახელმწიფო სერვისების ხარისხის უზრუნველყოფის მიმართულება, რომლის ქვე-კომპონენტებია:
- შეფასების ერთიანი სისტემა
- მომხმარებელთა კმაყოფილების კვლევა

სახელმწიფო სერვისების განფასება.⁸⁰

ზემოაღნიშნული მეთოდოლოგიების გამოყენება შესაძლებელი იქნება როგორც ახალი სერვისების შექმნისას, ასევე უკვე არსებულ სერვისებთან მიმართებით.

რეფორმის ფარგლებში დაგეგმილი აქტივობები უზრუნველყოფს სახელმწიფო სერვისების მიწოდების გაუმჯობესებას. სახელმწიფო სერვისებისა და მათი მიწოდების ხარისხის გაზომვის საუკეთესო ინდიკატორი კი მომხმარებელთა გამოკითხვა და მათი მოსაზრებების გათვალისწინებაა სერვისის მიწოდების ყველა - შექმნის, მიწოდების, ხარისხის უზრუნველყოფისა და განფასების - ეტაპზე. შესაბამისად, სტრატეგიული მიზნის მიღწევა მომხმარებელთა კმაყოფილების დონით გაიზომება და შეფასდება. კვლევის შედეგები, სათანადო დაგეგმვის შემთხვევაში, სრულფასოვან ინფორმაციას მოაგროვებს გასაუმჯობესებელ ფაქტორებზე და მომხმარებლის პერსპექტივიდან წარმოადგენს მათ საჭიროებებს. მით უფრო, როცა მომხმარებელზე ორიენტირებული აზროვნება საჯარო მმართველობის ამოსავალი დებულებაა.

ამოცანა 4.2 - მუნიციპალური სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება

საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტია ქვეყნის რეგიონების განვითარება და მმართველობითი სისტემის დეცენტრალიზაცია. 2019 წლის 31 დეკემბერს საქართველოს მთავრობამ მიიღო №678 დადგენილება „დეცენტრალიზაციის 2020–2025 წლების სტრატეგიისა და დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელების 2020-2021 წლების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შესახებ“, რომლის ფარგლებშიც ჩამოყალიბდა სამი მიზანი:

თვითმმართველი ერთეულის როლის გაზრდა საჯარო საქმეების მნიშვნელოვანი ნაწილის გადაწყვეტაში;
ადგილობრივი თვითმმართველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მატერიალური და ფინანსური რესურსებით და
სანდო, ანგარიშვალდებული, გამჭვირვალე და შედეგზე ორიენტირებული ადგილობრივი თვითმმართველობის ჩამოყალიბება.

2022 წელს საქართველოს მთავრობამ №324 დადგენილებით დაამტკიცა ამავე სტრატეგიის განხორციელების 2022-2023 წლების სამოქმედო გეგმა.⁸¹ აღნიშნულის ფარგლებში, დადგინდება მუნიციპალური მომსახურებების მიწოდების ერთიანი (მინიმალური) სტანდარტები და ხელი შეეწყობა მუნიციპალური სერვისების ეფექტიანად მიწოდებას. მნიშვნელოვანია, რომ მომსახურებათა მიწოდების მინიმალური სტანდარტების დადგენის დროს, მათ შორის მაღალმთიან დასახლებებში, მომხმარებელთა ინტერესები, ისევე როგორც მოწყვლადი ჯგუფებისა და ბიზნესის საჭიროებები, სათანადოდ იქნეს გათვალისწინებული.

ამრიგად, შემუშავდება იდენტიფიცირებული სერვისების მიწოდების ერთიანი მინიმალური სტანდარტები დაინტერესებულ პირთა ჩართულობით. აღნიშნული, სამომავლოდ, უზრუნველყოფს იდენტიფიცირებული სერვისებისთვის მინიმალური საერთო მოთხოვნების არსებობას, რომელთა შესაბამისადაც მუნიციპალიტეტებმა უნდა განახორციელონ სერვისის მიწოდება. აღნიშნული, თავის მხრივ, თავიდან აგვარიდებს მუნიციპალიტეტებში სერვისის მიწოდების დაბალ ხარისხს და სერვისის მომხმარებელს მისცემს შესაძლებლობას ნებისმიერ მუნიციპალიტეტში მიიღოს მინიმუმ სტანდარტთან შესაბამისი ხარისხი. აღსანიშნავია, რომ მუნიციპალურ მომსახურებათა მინიმალური სტანდარტის დადგენა ასევე წაახალისებს ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს, დადგენილ მინიმალურ სტანდარტზე უფრო მეტი ან უკეთესი მომსახურება შესთავაზოს მომხმარებელს.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, ადგილობრივ დონეზე მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს კარგი მმართველობის პრინციპების დამკვიდრება და ადგილობრივი თვითმმართველობის ეფექტიანობის ამაღლება. სწორედ ამ მიზნით, ზემოხსენებული დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელების ფარგლებში, საქართველოს მუნიციპალიტეტებში განვითარდა ელექტრონული სერვისების მიწოდების ხარისხი და მასშტაბი. თუმცა, კვლავ არსებული გამოწვევების გათვალისწინებით, გაგრძელდება დანერგილი ელექტრონული სერვისების განვითარება, ასევე, ელექტრონული სერვისების მოხმარების პოპულარიზაცია და მოსახლეობაში ცნობიერების ამაღლება, რამაც შემდგომში ხელი უნდა შეუწყოს მუნიციპალური ელექტრონული სერვისების პლატფორმის მომხმარებელთა ზრდას. აღნიშნული, განვითარების მხარდამჭერი პარტნიორი ორგანიზაციების დახმარებით, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროსა და მუნიციპალიტეტების ჩართულობით განხორციელდება.

საჯარო მმართველობის რეფორმის კოორდინაცია - განვითარების ხედვა

შენიშვნა: წინამდებარე ქვეთავი აღწერს საჯარო მმართველობის რეფორმის სამდივნოს, როგორც რეფორმის მაკოორდინირებელი ერთეულის ძირითად ფუნქციებს და რეფორმის ეფექტიანი კოორდინაციის ხელშეწყობის სამომავლო ხედვას. აღნიშნულის საპასუხოდ, სტრატეგიის 2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმაში გაწერილია შესაბამისი აქტივობები. თუმცა, სამოქმედო გეგმის ეს ნაწილი არ წარმოადგენს რეფორმის ძირითად მიმართულებას და იგი რეფორმის ოთხი ძირითადი მიმართულების მხარდამჭერ, ოპერაციულ კომპონენტად უნდა ჩაითვალოს. საჯარო მმართველობის რეფორმის ეფექტიანი კოორდინაციის ხელშეწყობისთვის საჭირო აქტივობები სამოქმედო გეგმაში OECD/SIGMA-ს ექსპერტების ჩართულობითა და რეკომენდაციების გათვალისწინების გზით ჩამოყალიბდა, ვინაიდან წინამდებარე კომპონენტი ეხმიანება ევროკავშირის საჯარო მმართველობის პრინციპებიდან ერთ-ერთს - საჯარო მმართველობის რეფორმის ჩარჩო (Strategic Framework of Public Administration), რომელიც მიზნად ისახავს რეფორმის ეფექტური ფუნქციონირებისა და მისი განხორციელების მუდმივი მონიტორინგის ხელშეწყობას, რაც რეფორმის მაკოორდინირებელი ერთეულის მნიშვნელოვანი ფუნქციაა.

საჯარო მმართველობის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგიის ფარგლებში, რეფორმის ჯეროვნად განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით, მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა შემდეგ ძირითად მიმართულებებს:

სამდივნოს გაძლიერება ანალიტიკური მიმართულებით

PAR სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმის შემუშავებისა და განხორციელების პროცესში, PAR სამდივნო ორგანიზაციულ და ანალიტიკურ მხარდაჭერას უწევს როგორც PAR საბჭოს, ასევე, საბჭოს სამუშაო ჯგუფებისა და რეფორმაში ჩართული უწყებების საქმიანობას.

სამდივნოს წამყვანი როლი აქვს რეფორმის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესში. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია სამდივნოს წარმომადგენლებს ჰქონდეთ ექსპერტული ცოდნა არა მხოლოდ რეფორმის ყველა ძირითადი მიმართულებით ქვეყანაში არსებული მდგომარეობის, ასევე, საერთაშორისო კარგი პრაქტიკისა და სტანდარტების შესახებ.

დამატებით, პროცესის უმნიშვნელოვანესი და განუყოფელი ნაწილია რეფორმის მონიტორინგი და შეფასება, რათა ობიექტურად დადგინდეს, რამდენად შესრულდა რეფორმით განსაზღვრული მიზნები და ამოცანები და რამდენად დადგა სასურველი შედეგები. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად, სამდივნოს მიერ მზადდება რეფორმის სამოქმედო გეგმის განხორციელების მონიტორინგისა და შეფასების ანგარიშები, რომელთა შემუშავების პროცესში სამდივნო ეყრდნობა სხვადასხვა წყაროსა და მონაცემს და მათი ანალიზის საფუძველზე ამზადებს შესაბამის დოკუმენტებს საბჭოსთვის წარსადგენად. აღსანიშნავია, რომ მონიტორინგისა და შეფასების ანგარიშებში სამდივნო აანალიზებს სამოქმედო გეგმით განსაზღვრულ რისკებს, პრაქტიკაში მათი რეალიზების შემთხვევებსა და საანგარიშო პერიოდში გამოვლენილ გამოწვევებს. ყოველივე ზემოაღნიშნულის ანალიზის შედეგად კი, სამდივნოს გუნდი შეიმუშავებს შესაბამის რეკომენდაციებს და წარუდგენს საბჭოს, როგორც საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში გადაწყვეტილების მიმღებ მაკოორდინირებელ ორგანოს.

აღსანიშნავია, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაციის მონიტორინგის ანგარიშები პირველი დოკუმენტებია, რომლებიც შემუშავდა საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილების შესაბამისად და, აქედან გამომდინარე, წარმოადგენს ქვეყანაში არსებულ ერთ-ერთ საუკეთესო პრაქტიკას. ხაზგასასმელია, რომ OECD/SIGMA-ს საკონტროლო კრიტერიუმების⁸² (Check list) მიხედვით, აღნიშნულმა ანგარიშებმა მაღალი შეფასება მიიღო, თუმცა, კვლავ რჩება შემდგომი განვითარების შესაძლებლობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, 2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელების გარგლებში გაღრმავდება სამდივნოს წარმომადგენელთა ცოდნა სექტორული პოლიტიკის იმპლემენტაციის მონიტორინგის მაღალი სტანდარტებისა და თანამედროვე საერთაშორისო გამოცდილებების შესახებ, გაძლიერდება ამ მიმართულებით საჭირო უნარები და, შედეგად, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება ანგარიშგების ხარისხი, რაც, თავის მხრივ, მეტად ინფორმირებულს გახდის რეფორმის საბჭოს შემდგომი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში.

სამდივნოს გაძლიერება საჯარო მმართველობის რეფორმის შესახებ ცნობიერების ამაღლების პროცესში

2020 წელს სამდივნოს აქტიური ჩართულობით და გაერო-ს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და დიდი ბრიტანეთის მთავრობის პროექტის - „საჯარო მმართველობის რეფორმის მხარდაჭერა საქართველოში “- მხარდაჭერით, შემუშავდა საჯარო მმართველობის რეფორმის კომუნიკაციის სტრატეგია და ბრენდის სახელმძღვანელო. კომუნიკაციის სტრატეგია მიზნად ისახავს რეფორმის ახალი სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმის განხორციელების პროცესში დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის გაზრდასა და საზოგადოებასთან კომუნიკაციის მაღალი სტანდარტის ჩამოყალიბებას; ასევე, ქვეყანაში საჯარო მმართველობის რეფორმის პროცესის გაძლიერებასა და რეფორმის ფარგლებში მიღწეული წარმატებული, მიმდინარე და სამომავლო აქტივობების შესახებ მოქალაქეთა ცნობიერების ამაღლებას.

აღსანიშნავია, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმის სამდივნომ კომუნიკაციის სტრატეგიის სამუშაო ვერსია PAR საბჭოს 2021 წლის 12 ოქტომბერს წარუდგინა. სწორედ, აღნიშნულ შეხვედრაზე საბჭო შეთანხმდა, რომ კომუნიკაციის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება დაიწყება რეფორმის ახალი სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შემდგომ.

შესაბამისად, წინამდებარე სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის დამტკიცების პარალელურად, სამდივნო დაიწყებს კომუნიკაციის სტრატეგიისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის განხორციელების პროცესს, რათა რეფორმის შესახებ ცნობიერება ამაღლდეს, უპირველესად, საჯარო მოხელეებში, ხოლო შემდგომ - სამოქალაქო საზოგადოებასა და ფართო მოსახლეობაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გაძლიერდება სამდივნოს უნარები სტრატეგიული კომუნიკაციის ძირითადი მოთხოვნების, კარგი პრაქტიკისა და მაღალი სტანდარტების შესახებ, რათა სამდივნომ შეძლოს პროცესის სწორად მართვა და აღნიშნულში ჩართული თითოეული უწყების მხარდაჭერა.

მონიტორინგი და შეფასება

საჯარო მმართველობის რეფორმის განხორციელების პროცესში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების ეფექტური სისტემების არსებობას. აღნიშნული საშუალებას იძლევა, მიღწეული პროგრესის შესახებ რეგულარულად შეგროვდეს და გაანალიზდეს ინფორმაცია, შედეგები კი ეცნობოთ როგორც გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს, ისე ფართო საზოგადოებას.

საჯარო მმართველობის რეფორმის სამოქმედო გეგმის შესრულების მუდმივი მონიტორინგის მიზნით, რეფორმის საბჭოს სამდივნო, რეფორმის პროცესში ჩართულ სახელმწიფო უწყებებთან, ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობით, ამზადებს სამოქმედო გეგმის პროგრეს და წლიური მონიტორინგის ანგარიშებს. სამდივნო ასევე უზრუნველყოფს სტრატეგიის განხორციელების საბოლოო შეფასებას. დოკუმენტები განსახილველად რეფორმის საბჭოს წარედგინება.

გასათვალისწინებელია, რომ სამოქალაქო სექტორის ჩართულობის დონე მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როგორც რეფორმის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის შემუშავების, ასევე განხორციელების მონიტორინგის ეტაპზე (სამოქალაქო სექტორის პროცესში ჩართულობის ეტაპების შესახებ იხილეთ ქვედა ცხრილი). რეფორმის საბჭოს სხდომებში აქტიურად ჩაერთვნენ დაინტერესებული არასამთავრობო ორგანიზაციები და რეფორმის მხარდამჭერი ძირითადი განვითარების პარტნიორები.

PAR-ის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელების პროცესში PAR-ის სამდივნომ სახელმწიფო უწყებებთან, ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და პროცესში ჩართულ საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით შეიმუშავა 2 შუალედური და 2 წლიური მონიტორინგის ანგარიში. მონიტორინგის ანგარიშები ხელმისაწვდომია მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე.⁸³

აღნიშნული ანგარიშების მიზანია როგორც აქტივობების, ასევე, რეფორმის მიზნებისა და ამოცანების განხორციელების პროცესის მუდმივი მონიტორინგი, შეფასება, მიღწევებისა და ხარვეზების გამოვლენა, რეკომენდაციების შემუშავება და პროცესში ჩართულ მხარეთათვის შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდება, შემდგომი პროცესების სწორად დაგეგმვის ხელშესაწყობად. აგრეთვე, მთავრობის მიზანია ამ პროცესში უზრუნველყოფილ იქნეს სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენელთა აქტიური ჩართულობა.

სამდივნო მონიტორინგის ანგარიშების შემუშავების პროცესში იყენებს როგორც პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს,⁸⁴ ისე OECD/SIGMA-ს საჯარო მმართველობის რეფორმისა და სექტორული სტრატეგიების მომზადების, განხორციელების, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სახელმძღვანელოს.⁸⁵

ქვემოთ წარმოდგენილ ცხრილში აღწერილია მონიტორინგისა და შეფასების მეთოდოლოგიის ძირითადი საკითხები.

პროგრეს ანგარიში	ძირითადი ეტაპები
	გეგმით გათვალისწინებული პასუხისმგებელი უწყებების მიერ პროგრესის შესახებ ინფორმაციისა და შესაბამისი დადასტურების წყაროების წარდგენა სამდივნოს მიერ პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ინფორმაციის დამუშავება და რეფორმის განხორციელების პროცესში ჩართული არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის განსახილველად მიწოდება არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ მოსაზრებების მომზადება და სამდივნოსთვის წარდგენა სამდივნოს მიერ მონიტორინგის შედეგების დამუშავება, პროგრეს ანგარიშის მომზადება და საბჭოსთვის წარდგენა
	სიხშირე 6 თვეში ერთხელ ანგარიშები ხელმისაწვდომია საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ოფიციალურ ვებგვერდზე
	შინაარსი პროგრეს ანგარიშის ფარგლებში ფასდება სამოქმედო გეგმის აქტივობისთვის დადგენილი ინდიკატორების შესრულება. აღნიშნული ანგარიში, წლიური ანგარიშებისგან განსხვავებით, არ მსჯელობს ამოცანის შედეგის ინდიკატორების შესრულების საკითხზე.
წლიური ანგარიში	ძირითადი ეტაპები
	გეგმით გათვალისწინებული პასუხისმგებელი უწყებების მიერ პროგრესის შესახებ ინფორმაციისა და შესაბამისი დადასტურების წყაროების წარდგენა სამდივნოს მიერ პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ინფორმაციის დამუშავება და რეფორმის განხორციელების პროცესში ჩართული არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის განსახილველად მიწოდება არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ მოსაზრებების მომზადება და სამდივნოსთვის წარდგენა სამდივნოს მიერ მონიტორინგის შედეგების დამუშავება, წლიური ანგარიშის მომზადება და საბჭოსთვის წარდგენა
	სიხშირე წელიწადში ერთხელ ანგარიშები ხელმისაწვდომია საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ოფიციალურ ვებგვერდზე
	შინაარსი მონიტორინგის წლიურ ანგარიშში განხილულია როგორც აქტივობების შესრულება, ასევე, ამოცანების განხორციელების შედეგად მიღწეული შედეგები.
წინამდებარე სტრატეგიის განხორციელების შეფასება, რომელიც მიზნად ისახავს გავლენის ინდიკატორების საბოლოო შეფასებას, დაიწყება დოკუმენტის ვადის ამოწურვისთანავე და დასრულდება 2027 წელს. დოკუმენტი ხელმისაწვდომი იქნება საქართველოს მთავრობის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე საჯარო მმართველობის რეფორმის სექციის ქვეშ.
შეფასების კრიტერიუმები
რეიტინგი
სრულად შესრულდა
მეტწილად შესრულდა
ნაწილობრივ შესრულდა
არ შესრულდა
სტატუსი (პროცესის შესაბამისად)
განხორციელების პროცესი დასრულებულია
განხორციელდა დაგვიანებით
განხორციელების პროცესი მიმდინარეობს
განხორციელების პროცესი შეჩერებულია
განხორციელების პროცესი გაუქმებულია
განხორციელების პროცესი არ დაწყებულა

იმპლემენტაცია და ბიუჯეტირება

საჯარო მმართველობის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგიის განხორციელების 2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმის დაფინანსების წყაროდ განსაზღვრულია სახელმწიფო ბიუჯეტი და განვითარების პარტნიორების მხარდაჭერის პროგრამები. ხარჯების დადგენის პროცესი დაეფუძნა საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილებით დამტკიცებულ ბიუჯეტირების ინსტრუმენტს. ამასთან, ხარჯები დაანგარიშდა სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული აქტივობების თითოეული ინდიკატორისთვის ყოველი აქტივობის ღონისძიებებად ჩაშლის გზით.

2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმის სრული მიახლოებითი ხარჯი განისაზღვრა 2 550 380 ლარის ოდენობით. მთლიანობაში, სამოქმედო გეგმის აქტივობების შედეგის ინდიკატორების 33.3%-ის განხორციელებისთვის ბიუჯეტში გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული ხარჯი. ამ ეტაპზე, სამოქმედო გეგმის განხორციელების ბიუჯეტის საერთო ოდენობის 10% ქმნის ფინანსურ დეფიციტს და მოითხოვს დამატებითი თანხების მობილიზებას.

აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებაში ასახული რიგი აქტივობების განხორციელება დაფინანსდება განვითარების პარტნიორების მხარდაჭერით, სახელმწიფო სერვისების განვითარების 2022-2025 წლების სტრატეგიის 2022-2023 წლების სამოქმედო გეგმის ბიუჯეტის ფარგლებში. შესაბამისად, ხარჯების დუბლირების თავიდან აცილების მიზნით, წინამდებარე სტრატეგიის სამოქმედო გეგმაში შესაბამისი აქტივობები არ არის განფასებული.

ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ანგარიშვალდებულების მიმართულებით, სამოქმედო გეგმის იმ აქტივობების ბიუჯეტი, რომელთა განხორციელებაზე პასუხისმგებელ სახელმწიფო უწყებად მოიაზრება სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო, განისაზღვრება ბიუროს ამოქმედების შემდგომ.

რისკები

სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესში, სამოქმედო გეგმის თითოეულ ამოცანასთან მიმართებით იდენტიფიცირდა რისკები, რომლებმაც შესაძლოა ხელი შეუშალონ განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების შესრულებას. სამდივნოს მიერ აღნიშნული რისკების ერთიანი ანალიზიდან ჩანს, რომ რისკების მნიშვნელოვანი ნაწილი ერთმანეთის მსგავსია და გვხვდება სტრატეგიის რამდენიმე მიმართულებით. შესაბამისად, გამოიკვეთა ურთიერთმკვეთი რისკები:

ზემოაღნიშნული რისკების რეალიზების პრევენციის მიზნით, მიზანშეწონილია პასუხისმგებელი სახელმწიფო უწყებების მხრიდან განხორციელდეს შესაბამისი ნაბიჯები. კერძოდ:

შემოკლებები და აკრონიმები

GGI	USAID-ის პროექტი „დემოკრატიული მმართველობის ინიციატივა“
HRM	ადამიანური რესურსების მართვა
OECD	ევროკავშირის ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია
OGP	ღია მმართველობის პარტნიორობა
PAR	საჯარო მმართველობის რეფორმა
PDCEMS	პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ელექტრონული სისტემა
SDGs	მდგრადი განვითარების მიზნები
SIGMA	OECD-ის მმართველობისა და მენეჯმენტის ხელშეწყობის პროგრამა
UNDP	გაერთიანებული ერების განვითარების პროგრამა
UN Women	გაერთიანებული ერების ქალთა ორგანიზაცია
USAID	აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო

დანართი

ლოგიკური ჩარჩო

სამოქმედო გეგმა 2023-2024

სტრატეგიით განსაზღვრული ინდიკატორების პასპორტი

2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმის ბიუჯეტი

ასოცირების შესახებ შეთანხმება ერთი მხრივ, საქართველოსა და მეორეს მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ასოცირების შეთანხმება ევროკავშირსა და საქართველოს შორის, მუხლი 4, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის განხორციელების სტრატეგიული დოკუმენტების - „საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020-ისა“ და „პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია 2015-2017“-ის დამტკიცების თაობაზე, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სამთავრობო პროგრამა 2021-2024 „ევროპული სახელმწიფოს მშენებლობისთვის“, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ხედვა 2030 საქართველოს განვითარების სტრატეგიის დამტკიცების შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის №629 დადგენილება პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 12 აპრილი №180 დადგენილება სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიის დამტკიცების თაობაზე, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს კანონი საჯარო სამსახურის შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს კანონი საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს ორგანული კანონი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 დეკემბრის N678 დადგენილება დეცენტრალიზაციის 2020–2025 წლების სტრატეგიისა და დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელების 2020-2021 წლების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2020 წლის 27 იანვრის №17 ბრძანება „საჯარო მმართველობის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს შექმნისა და დებულების დამტკიცების თაობაზე“, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის N629 დადგენილება პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს ორგანული კანონი ნორმატიული აქტების შესახებ, მუხლი 17¹, საკანონმდებლო მაცნე, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 17 იანვრის №35 დადგენილება რეგულირების ზეგავლენის შეფასების მეთოდოლოგიის დამტკიცების შესახებ, საკანონმდებლო მაცნე, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის წლიური მონიტორინგის ანგარიში, 2020, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 19 ნოემბრის №627 დადგენილება “საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციის დამტკიცებისა და მასთან დაკავშირებული ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ“, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სექტორში ადამიანური რესურსების მართვის აუდიტის ანგარიში, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, 2021, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა, გვ. 64, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიუროს ორგანიზაციული საქმიანობის შეფასება, 2021 წ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა, გვ. 64, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სექტორში ადამიანური რესურსების მართვის აუდიტის ანგარიში, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, 2021, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ბედნიერების კვლევა საჯარო სამსახურში, 2021, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმის არსებული მდგომარეობის შუალედური კვლევა, 2019, UNDP, გვ.12, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების აუდიტის ანგარიში, სახელმწიფო აუდიტი, 2022, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ადგილობრივ დონეზე საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების სისტემის ანალიზი, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
შეფასების სისტემის დანერგვა საჯარო სამსახურში, 2021, ინოვაციებისა და რეფორმების ცენტრი (IRC), ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სამსახურის ბიუროს 2021 წლის საქმიანობის ანგარიში, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
მენეჯერი ქალები საქართველოს საჯარო სამსახურში, კარიერული და პროფესიული განვითარება, 2021 წლის კვლევის ანგარიში, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
კორუფციის აღქმის ინდექსი 2022, საქართველო, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
კანონის უზენაესობის ინდექსი 2022, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ეკონომიკური დამოუკიდებლობის ინდექსი 2020 და 2022, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა, გვ.79, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
OGP-ის შეფასების დამოუკიდებელი ანგარიში 2018-2019, გვ. 3, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ კანონის ცვლილება. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
კორუფციული რისკების შეფასება და შესაბამისი მეთოდოლოგიების დამტკიცება მოხდა საპილოტე მუნიციპალიტეტებში USAID GGI-ს დახმარებით (თბილისი, სენაკი, ზუგდიდი, ლანჩხუთი, ცაგერი, ახალციხე, ახმეტა, ამბროლაური, თელავი, ლაგოდეხი, გორი).↩︎
ევროკავშირის საჯარო მმართველობის რეფორმის ტექნიკური დახმარების პროექტის (PAR TA) მხარდაჭერით მომზადდა და დამტკიცდა 2 ცენტრალური სახელმწიფო უწყების სტრატეგია (განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო). ამასთან, სტრატეგიის შემუშავება მიმდინარე პროცესშია 3 ცენტრალურ სახელმწიფო უწყებაში (თავდაცვის სამინისტრო, სსიპ - შრომის ინსპექციის სამსახური, სსიპ - ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო).↩︎
USAID GGI-ის მხარდაჭერით 5 მუნიციპალიტეტში შემუშავდა გამჭვირვალობისა და კეთილსინდისიერების სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა.↩︎
The Principles of Public Administration, A framework for ENP countries, p.28, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის N133 დადგენილება ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ კანონის რეტროსპექტული შეფასება, 2018, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
OECD/SIGMA, Assessment Report, Implementation of Financial Management and Control within Georgian Government, 2020; GAP Analysis PIFC of the Republic of Georgia with focus on Financial Management and Control, 2015.↩︎
OECD/SIGMA, Assessment Report, Implementation of Financial Management and Control within Georgian Government, 2020; GAP Analysis PIFC of the Republic of Georgia with focus on Financial Management and Control, 2015.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 26 აგვისტოს N219 დადგენილება „საჯარო ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით მოთხოვნისა და პროაქტიულად გამოქვეყნების შესახებ“, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ღია მმართველობის ინდექსის ქვე-ინდექსი - ინფორმაციის ხელმისაწვდომობაზე უფლების შესახებ ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
„ღია ადგილობრივი მმართველობის და საჯარო სამსახურში ეთიკის წესების შესახებ“. გვ.37. სახელმძღვანელო ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სამოქალაქო საზოგადოების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 22.10.2020.↩︎
საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის მიერ მომზადებული ანგარიში „საჯარო დაწესებულებების მიერ საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ამსახველი ანგარიშების წარდგენაზე საპარლამენტო კონტროლის ეფექტიანობა“, გვ. 20. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ევროპის საბჭოს სახელმძღვანელო „ღია ადგილობრივი მმართველობის და საჯარო სამსახურში ეთიკის წესების შესახებ“, გვ. 39. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ევროპის საბჭოს სახელმძღვანელო „ღია ადგილობრივი მმართველობის და საჯარო სამსახურში ეთიკის წესების შესახებ“, გვ. 40. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ევროპის საბჭოს „ღია ადგილობრივი მმართველობის და საჯარო სამსახურში ეთიკის წესების შესახებ“ სახელმძღვანელო, გვ. 40 ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა, გვ. 44, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სამოქალაქო საზოგადოების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 22.10.2020. საჯარო სერვისების მიმწოდებელი უწყებების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 23.12.2020.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა, გვ.75, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
შეფასების ერთიანი სისტემა (Common Assessment Framework (CAF)) – ინსტიტუციური და სახელმწიფო სერვისების ხარისხიანი შესრულების სქემა. ის ეხმარება სახელმწიფო უწყებებს ორგანიზაციულ დაგეგმარებასა და გაუმჯობესებაში, რაც, ასევე, მოიცავს სერვისების მიწოდების პროცესების გაძლიერებასა და მომხმარებლებზე ორიენტირებას.↩︎
My.gov.ge-ზე ელექტრონული სერვისების რაოდენობა მოცემულია 2022 წლის დეკემბრის მდგომარეობით.↩︎
აღსანიშნავია, რომ საქართველო საკუთარ მაჩვენებლებს წლიდან წლამდე აუმჯობესებს, თუმცა საერთო რეიტინგში სხვადასხვა ადგილს იკავებს, ვინაიდან რეიტინგში ადგილი დამოკიდებულია სხვა ქვეყნების განვითარების ტემპის ზრდასა და შემცირებაზე.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა. გვ. 82-94, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 12 აპრილის №180 დადგენილება „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიის დამტკიცების თაობაზე“ ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
მსოფლიო ბანკის „ბიზნესის კეთების სიმარტივის ინდექსში“, 2020 წლის მონაცემებით მსოფლიოს მასშტაბით 190 ქვეყანას შორის, საქართველო მე-7 ადგილს იკავებს. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა. გვ. 17. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სექტორში IT პროექტების მართვის აუდიტის ანგარიში, 2021. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა. გვ. 87. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო მმართველობის რეფორმა, გზამკვლევი 2020, იმპლემენტაციის მიმოხილვა. გვ.83. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საზოგადოების დამოკიდებულება საჯარო მმართველობის რეფორმაზე, UNDP, 2019. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სამოქალაქო საზოგადოების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 22.10.2020.↩︎
აკადემიური წრის წარმომადგენლების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 26.10.2020. სამოქალაქო საზოგადოების მიერ PAR-ის პრობლემების ანალიზი 22.10.2020.↩︎
დეცენტრალიზაციის სტრატეგია 2020-2025, გვ.19, ხელმისაწვდომია აქ.

უნდა აღინიშნოს, რომ ამ მიმართულებით, დეცენტრალიზაციის სტრატეგია ითვალისწინებს მუნიციპალური სერვისების მინიმალური სახელმწიფო სტანდარტების და ჩარჩო პოლიტიკისა და პროცედურების შემუშავებას, რაც მომხმარებლებისათვის გაწეული მომსახურების ხარისხსა და მომხმარებელთა კმაყოფილების დონეზე სისტემატური მონიტორინგის შესაძლებლობას შექმნის.↩︎
ნაციონალიზებული მდგრადი განვითარების ინდიკატორი 5.5.2.1. ქალების პროცენტული წილი I და II რანგის მენეჯერულ პოზიციებზე საჯარო სამსახურში.↩︎
„კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონი, თავი V², ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
The principles of Public Administration, A framework for ENP countries, p.28 ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
Robert De Koning, Public Internal Financial Control, A European Commission initiative to build new structures of public internal controlling applicant and third-party countries, 2007, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილება "ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე", ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
2023 წლის იანვრის მდგომარეობით, მიმდინარეობს შემუშავება.↩︎
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, მუხლი 49. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგია ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 17 ივნისის N324 დადგენილება „დეცენტრალიზაციის 2020-2025 წლების სტრატეგიის განხორციელების 2022-2023 წლების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების თაობაზე“ ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
Checklist for evaluating the quality of reports monitoring implementation of specific planning documents, OECD/SIGMA, ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
მონიტორინგის ანგარიშები ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 20 დეკემბრის N629 დადგენილება „პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ“. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
OECD/SIGMA-ს საჯარო მმართველობის რეფორმისა და სექტორული სტრატეგიების შემუშავების, განხორციელების, მონიტორინგის, ანგარიშგების ინსტრუმენტი. ხელმისაწვდომია აქ.↩︎

66-2.docx ⬇

საჯარო მმართველობის რეფორმის სტრატეგია 2023-2026

სტრატეგიის 2023-2024 წლების სამოქმედო გეგმის ფარგლებში განსაზღვრული ინდიკატორების პასპორტები

მიმართულება 1. პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია

მიზანი 1.

ინდიკატორის დასახელება	მთავრობის მიერ დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების ხარისხის საშუალო ქულა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
	√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	მიზანი 1: მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და შედეგზე ორიენტირებული პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემის შემდგომი განვითარება
ინდიკატორის აღწერა	მთავრობის წინაშე დასამტკიცებლად წარდგენილ პოლიტიკის დოკუმენტებს მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ უტარდება ხარისხის უზრუნველყოფა „პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს“ მე-9 დანართით - „ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტი“ - განსაზღვრული კრიტერიუმების საფუძველზე. ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტი თითოეული კრიტერიუმისთვის განსაზღვრავს შესაბამის ქულას, რომელთა დაჯამებითაც გამოითვლება დოკუმენტის ხარისხის შეწონილი ქულა.¹
დადასტურების წყარო	მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველოს წლიური ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის მაჩვენებელი წარმოადგენს ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის (დანართი №9) მიხედვით მიღებული ქულების საშუალო არითმეტიკულს იმ პოლიტიკის დოკუმენტებისთვის, რომლებიც მთავრობას წარედგინა დასამტკიცებლად მოცემულ წელს. თითოეული პოლიტიკის დოკუმენტი (სტრატეგია, კონცეფცია, სამოქმედო გეგმა), რომელზეც ვრცელდება საქართველოს მთავრობის № 629 დადგენილება - „პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების წესი“ (შემდგომში - დადგენილება 629) - ხარისხის შეფასებას გადის პოლიტიკის დოკუმენტის მთავრობის მიერ დამტკიცებამდე. მაჩვენებლების დაანგარიშების მეთოდოლოგია: წლის განმავლობაში დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საბოლოო ქულათა ჯამის (ხარისხის შეფასების ინსტრუმენტის მიხედვით) შეფარდება დამტკიცებული დოკუმენტების საერთო რაოდენობასთან. ფორმულა: X= A/B X - პოლიტიკის დოკუმენტების ხარისხის საშუალო ქულა. A - წლის განმავლობაში დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების ხარისხის საბოლოო ქულათა ჯამი. *B - წლის განმავლობაში დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საერთო რაოდენობა.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
	წელი	2022		2026
	მაჩვენებელი	81.75		87

ამოცანა 1.1.

ინდიკატორის დასახელება	წარმოდგენილი მონიტორინგის წლიური ანგარიშების ხარისხის საშუალო ქულა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის

ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	ამოცანა 1.1. პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების ინსტიტუციური შესაძლებლობების შემდგომი გაუმჯობესება და საჯარო სექტორში რესურსებისა და კომპეტენციების განვითარება
ინდიკატორის აღწერა	პოლიტიკის დოკუმენტის განხორციელების მონიტორინგზე პასუხისმგებელი უწყების მიერ წარდგენილ მონიტორინგის წლიურ ანგარიშს მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველო აფასებს ხარისხის ინსტრუმენტის მიერ განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად. ინსტრუმენტი თითოეული კრიტერიუმისთვის განსაზღვრავს შესაბამის ქულას რის დაჯამებითაც გამოითვლება ანგარიშის საბოლოო ქულა.
დადასტურების წყარო	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველოს ყოველწლიური ანგარიში.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის მაჩვენებელი გამოითვლება შემდეგი მეთოდოლოგიით: მოცემული წლისთვის ჯამდება თითოეული წლიური მონიტორინგის ანგარიშის ხარისხის ქულა და მიღებული ჯამი იყოფა ანგარიშების რაოდენობაზე. ფორმულა: X=A/B X - წლიური მონიტორინგის ანგარიშების ხარისხის საშუალო ქულა; A - წლის განმავლობაში წარმოდგენილი წლიური მონიტორინგის ანგარიშების ჯამური ქულა; *B - წლის განმავლობაში წარმოდგენილი წლიური მონიტორინგის ანგარიშების საერთო რაოდენობა.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	68.78	71		73

ამოცანა 1.1.

ინდიკატორის დასახელება	წარმოდგენილი ბიუჯეტირების ინსტრუმენტების ხარისხის საშუალო ქულა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის

ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	ამოცანა 1.1. პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების ინსტიტუციური შესაძლებლობების შემდგომი გაუმჯობესება და საჯარო სექტორში რესურსებისა და კომპეტენციების განვითარება
ინდიკატორის აღწერა	ინდიკატორი აფასებს სტრატეგიებზე თანდართული ბიუჯეტირების ინსტრუმენტების ხარისხს, პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის მიერ განსაზღვრული კრიტერიუმების შესაბამისად. ინსტრუმენტის 2 კრიტერიუმი ეხება უშუალოდ ბიუჯეტის ინსტრუმენტის შეფასებას. შედეგად, ინდიკატორი შეაფასებს თუ რამდენად გაუმჯობესდება საჯარო დაწესებულებებში ბიუჯეტირებასა და განფასებასთან დაკავშირებული უნარები და პროცესები.
დადასტურების წყარო	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველოს ყოველწლიური ანგარიში.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის მაჩვენებელი (ბიუჯეტირების ინსტრუმენტების საშუალო ქულა) გამოითვლება შემდეგი მეთოდოლოგიით: თითოეული ბიუჯეტირების ინსტრუმენტი ფასდება ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის 2 კრიტერიუმის შესაბამისად: სამოქმედო გეგმა: კრიტერიუმი 1.2.1 - ბიუჯეტირების ინსტრუმენტში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ თითოეულ აქტივობის შედეგის ინდიკატორზე, ღონისძიებაზე, რესურსებზე, რესურსების ღირებულებებზე, ღონისძიების საერთო ხარჯებზე, დაფინანსების წყაროებსა და ხარჯების განაწილებაზე წლების მიხედვით. კრიტერიუმი 1.2.2 ბიუჯეტირების ინსტრუმენტში იმ აქტივობაზე, რომელიც ფინანსდება (მთლიანად ან ნაწილობრივ) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, წარმოსადგენია იმ პროგრამის კოდი (სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ან ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტიდან და საქართველოს სამინისტროების საშუალო ვადიანი სამოქმედო გეგმებიდან), რომლის ფარგლებშიც ფინანსდება აღნიშნული აქტივობა. თითოეული ბიუჯეტირების ინსტრუმენტისთვის ჯამდება კრიტერიუმით განსაზღვრული მიღებული ქულები (მაქსიმალური ქულა ორივე კრიტერიუმისთვის არის 10) და იყოფა საერთო რაოდენობაზე. X=A/B X - წარმოდგენილი ბიუჯეტირების ინსტრუმენტების ხარისხის საშუალო ქულა. A - ყველა წარმოდგენილი ბიუჯეტირების ინსტრუმენტის ქულათა ჯამი 1.2.1 - 1.2.2 კრიტერიუმების მიხედვით. *B - წარმოდგენილი ბიუჯეტირების ინსტრუმენტების საერთო რაოდენობა
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	7.65	8		8.5

ამოცანა 1.1.

ინდიკატორის დასახელება	1.1.3. დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტის საჯარო კონსულტაციების შესახებ ანგარიშების ხარისხის საშუალო ქულა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 1.1: პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესების ინსტიტუციური შესაძლებლობების შემდგომი გაუმჯობესება და საჯარო სექტორში რესურსებისა და კომპეტენციების განვითარება
ინდიკატორის აღწერა	პოლიტიკის პროცესის ლეგიტიმაციის, სანდოობისა და ეფექტიანი განხორციელების უზრუნველსაყოფად დაინტერესებული მხარეებისა და ფართო საზოგადოების ჩართულობას არსებითი მნიშვნელობა აქვს. 629-ე დადგენილების შესაბამისად სავალდებულოა მთავრობის წინაშე დასამტკიცებლად წარდგენილ პოლიტიკის დოკუმენტს თან ერთვოდეს საჯარო კონსულტაციების შედეგის შესახებ ანგარიში. აღნიშნული კომპონენტი ფასდება მე-9 დანართის „საჯარო კონსულტაციების ანგარიშში“ მოცემული კრიტერიუმებით.² ინდიკატორი ზომავს ჩატარებული საჯარო კონსულტაციების ხარისხს.
დადასტურების წყარო	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველოს წლიური ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორი აფასებს ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის (დანართი №9) მიხედვით საჯარო კონსულტაციების ანგარიშის ხარისხს როგორც შინაარსობრივი, ისე ტექნიკური კრიტერიუმებით. ჩატარებული საჯარო კონსულტაციების შესახებ ანგარიში სავალდებულოა თან ერთვოდეს ყველა პოლიტიკის დოკუმენტს (სტრატეგია, სამოქმედო გეგმა, კონცეფცია) დასამტკიცებლად წარმოდგენის შემთხვევაში. ინდიკატორის მაჩვენებელი გამოითვლება (საჯარო კონსულტაციების ანგარიშის საშუალო ქულა) შემდეგი ფორმულით: X=A/B X - დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საჯარო კონსულტაციების შესახებ ანგარიშების ხარისხის საშუალო ქულა. A - წლის განმავლობაში დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საჯარო კონსულტაციების შესახებ ანგარიშების, ხარისხის (ინსტრუმენტის შესაბამისად მიღებული) ქულათა ჯამი. *B -წლის განმავლობაში დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების საჯარო კონსულტაციის შესახებ ანგარიშების საერთო რაოდენობა.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	77.07	80		82

ამოცანა 1.2.

ინდიკატორის დასახელება	1.2.1 დამტკიცებულ პოლიტიკის დოკუმენტებში მტკიცებულებების წარმოდგენის მაჩვენებელი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	ამოცანა 1.2: მონაცემთა მართვის გაუმჯობესება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის წარმოებისთვის
ინდიკატორის აღწერა	ინდიკატორი ზომავს თუ რამდენად არის პოლიტიკის დოკუმენტი მტკიცებულებაზე დაფუძნებული. დადგენილი კრიტერიუმების შესაბამისად, პოლიტიკის დოკუმენტში იდენტიფიცირებული უნდა იყოს პრობლემა, მისი გამომწვევი ფაქტორი(ები) და ასევე, აღნიშნულის სავარაუდო შედეგი გამყარებული უნდა იყოს შესაბამისი მტკიცებულებებით და სტატისტიკური მონაცემებით.
დადასტურების წყარო	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სტრატეგიული დაგეგმარებისა და კოორდინაციის სამმართველოს წლიური ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის მაჩვენებელი გამოითვლება მე-9 დანართის „ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტის“ 2.2.3, 2.2.4 და 2.2.5 კრიტერიუმზე დაყრდნობით (მოცემული კრიტერიუმების მაქსიმალური ჯამური ქულაა 11). შესაბამისად, ჯამდება დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების მოცემული კრიტერიუმების ქულები და შეეფარდება დამტკიცებული დოკუმენტების მთლიან რაოდენობას. შესაბამისად, მაჩვენებლის გამოთვლის ფორმულაა: X=A/B X - დამტკიცებულ პოლიტიკის დოკუმენტებში მტკიცებულებების წარმოდგენის მაჩვენებელი. A - დამტკიცებული პოლიტიკის დოკუმენტების შესაბამისი კრიტერიუმების შეფასების შედეგად მიღებული დაჯამებული რიცხვი. *B - დამტკიცებული დოკუმენტების მთლიანი რაოდენობა.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	6.51	7		8

მიმართულება 2. საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების მართვა

მიზანი 2.

ინდიკატორის დასახელება	2.1. საზოგადოების პროცენტული წილი, ვინც დადებითად აფასებს საჯარო სამსახურის სისტემის ფუნქციონირებას
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი	✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	მიზანი 2: საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	ინდიკატორი გაზომავს საზოგადოების დამოკიდებულებას და ნდობის ხარისხს საჯარო სამსახურის სისტემის მიმართ. საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესების მიმანიშნებელი ფაქტორი იქნება საზოგადოების ნდობის მაღალი მაჩვენებელი და მათი მხრიდან საჯარო სამსახურის ფუნქციონირების დადებითი შეფასება. მონაცემების შეგროვების მიზნით ჩატარდება კვლევა, რომელიც შეისწავლის საზოგადოების დამოკიდებულებას საჯარო სამსახურის ფუნქციონირების მიმართ. პირველ ეტაპზე განისაზღვრება გენერალური ერთობლიობა. შერჩევისათვის გამოყენებული იქნება როგორც ალბათური, ისე დეტერმინირებული მეთოდები. თვისებრივი კვლევის შემთხვევაში, მომზადდება აუდიო/ვიდეო ჩანაწერები, გაკეთდება ტრანსკრიპტები, რაც გამოყენებული იქნება ანალიზისთვის. რაოდენობრივი მონაცემებისათვის, სანდოობის მაჩვენებლის სამიზნე ნიშნული განსაზღვრულია 95%.
დადასტურების წყარო	ჩატარებული გამოკითხვის შედეგები/კვლევის შედეგების ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემები შეგროვდება 2024 და 2026 წლებისთვის
მეთოდოლოგია	2019 წელს, ანალიზისა და კონსულტაციის ჯგუფის "ეი-სი-თი" მიერ გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და ბრიტანეთის საელჩოს ხელშეწყობით, მომზადდა კვლევა, რომელშიც შესწავლილია საზოგადოებისა და საჯარო მოხელეების დამოკიდებულება საჯარო სამსახურის, სახელმწიფო სერვისებისა და მიმდინარე საჯარო მმართველობის რეფორმის მიმართ. კვლევისას გამოყენებული იყო როგორც რაოდენობრივი, ისე თვისებრივი კვლევის მეთოდები. რაოდენობრივი კვლევის მიზანი იყო სტატისტიკურად დადასტურებული და სანდო მონაცემების მოპოვება სახელმწიფო სერვისებსა და საჯარო სამსახურზე საზოგადოებრივი აზრის შესასწავლად. საზოგადოებრივი აზრის კვლევაში გამოყენებული იყო პირისპირი ინტერვიუს ტექნიკა, რომელიც კომპიუტერის დახმარებით პერსონალური ინტერვიუს ჩაწერას გულისხმობდა. აღნიშნული ინდიკატორის საბაზისო მაჩვენებლად, სწორედ, ამ კვლევის შედეგები გამოიყენება და შესაბამისად, სამიზნე მაჩვენებლის შედარებაც ამ მონაცემებთან მოხდება. სამიზნე შეფასების მთავარი მიზანი, კვლევის ძირითად საკითხებთან დაკავშირებით საბაზისო პერიოდთან შედარებით, სამიზნე ჯგუფებში ცვლილებების იდენტიფიცირებაა. შესაბამისად, საზოგადოების დამოკიდებულების შესწავლის მეთოდოლოგიის და შერჩევის სტრატეგია განისაზღვრება იმგვარად, რომ საბაზისო და სამიზნე კვლევის შედარების საშუალებას იძლეოდეს. ინდიკატორის გაზომვა და სამიზნე მაჩვენებელთან საბაზისო მონაცემის შედარება მოხდება ზემოაღნიშნული კვლევის ინსტრუმენტებით. კვლევის ამოცანების მისაღწევად გამოყენებული იქნება მიდგომა, რომელიც გულისხმობს თვისებრივი და რაოდენობრივი ინფორმაციის შეგროვებას მონაცემთა სხვადასხვა წყაროდან. თვისებრივი კვლევის ფარგლებში გამოყენებული იქნება კვლევის სხვადასხვა ტექნიკა კერძოდ, ჩაღრმავებული ინტერვიუები, ფოკუს-ჯგუფების დისკუსიები და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციები შემდეგი სეგმენტების წარმომადგენლებთან: სხვადასხვა სახელმწიფო უწყების მაღალ პოზიციებზე დასაქმებული მოხელეები, სხვადასხვა სახელმწიფო უწყების თანამშრომლები თბილისსა და რეგიონებში, საზოგადოება, ადგილობრივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციები, რაოდენობრივი კვლევის მთავარი მიზანია სტატისტიკურად დადასტურებული და სანდო მონაცემების მოპოვება საჯარო სამსახურის მიმართ დამოკიდებულებისა და ნდობის საკითხებზე. ძირითადად, გამოყენებული იქნება ელექტრონული გამოკითხვის ტექნიკა.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
	წელი	2019		2026
	მაჩვენებელი	67%³		73%

მიზანი 2.

ინდიკატორის დასახელება	2.2. საჯარო სამსახურში იმ დასაქმებული პირების გადინების პროცენტული მაჩვენებელი, რომლებსაც უკავიათ საკვანძო პოზიცია და აქვთ საუკეთესო ან კარგი შეფასება
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი	✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	მიზანი 2: საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	გადინების კოეფიციენტი ერთ-ერთი ძირითადი მაჩვენებელია ორგანიზაციის და მთლიანად საჯარო სამსახურის სისტემის ეფექტიანობის შესაფასებლად. საჯარო სამსახურში გადინების მაღალი მაჩვენებელი შეიძლება მიუთითებდეს სისტემაში არსებულ პრობლემებზე, განსაკუთრებით მაშინ, თუ საჯარო სამსახურის ნებაყოფლობით დატოვების ტენდენცია მაღალია იმ პოზიციებზე, რომლებიც საკვანძო როლს ასრულებენ საჯარო მმართველობითი ფუნქციის სრულყოფილად განხორციელებაში. კერძოდ, ფუნქციათა ერთობლიობა, რომლებიც გავლენას ახდენს ორგანიზაციაში სტრატეგიული დაგეგმვის, განხორცილებისა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესებზე მნიშვნელოვანია ინარჩუნებდეს ინსტიტუციურ მეხსიერებას და მათი მაღალი გადინება, შესაძლოა, ცუდად აისახოს დაწესებულების მისია-მიზნების შესრულებაზე. აღნიშნული ინდიკატორისთვის ყურადღება გამახვილდება მოხელეებზე ორი ძირითადი კუმულაციური მახასიათებლის გათვალისწინებით: მოხელეები, რომლებსაც დაკავებული აქვთ საკვანძო პოზიცია სტრატეგიული მნიშვნელობის ფუნქციების შესასრულებლად და მათი შესრულებული სამუშაო შეფასებულია კარგად ან საუკეთესოდ. საჯარო დაწესებულების ძირითადი ფუნქციები მოიცავს ამ საჯარო დაწესებულების კომპეტენციის ფარგლებში, დარგობრივი პოლიტიკის შემუშავების, შემუშავებული პოლიტიკის განხორციელების კოორდინაციის, მონიტორინგისა და აღსრულების ფუნქციას ან/და პოლიტიკის შემუშავების, მისი განხორციელების კოორდინაციის, მონიტორინგისა და აღსრულების ხელშეწყობის ფუნქციას⁴.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წინა წლის გადინების მაჩვენებელი შეგროვდება მომდევნო წლის პირველ კვარტალში
მეთოდოლოგია	საჯარო სამსახურის ბიურო ყოველწლიურად აგროვებს მონაცემებს, ერთი მხრივ, საჯარო სამსახურიდან ზოგადი გადინების მაჩვენებლის დასათვლელად და მეორე მხრივ, საჯარო მოხელეების შესრულებული სამუშაოს შეფასების შედეგების შესახებ. ზოგადი გადინების მაჩვენებელი 2021 წლის მდგომარეობით 6%-ს წარმოადგენდა.⁵ ინდიკატორით გათვალისწინებული მაჩვენებლის დასათვლელად ბიურო შეიმუშავებს მეთოდოლოგიას, რომლის მიხედვითაც განისაზღვრება ძირითადი ფუნქციის განმახორციელებელი, საკვანძო პოზიციები საჯარო სამსახურში და დადგინდება ამ პოზიციებიდან გადინების მაჩვენებლის გამოსათვლელი ფორმულა. გასათვალისწინებელია, რომ, ფორმულის გამოთვლის პროცესში, ყურადღება მიექცევა აღნიშნულ პოზიციებზე დასაქმებული ადამიანების შესრულებული სამუშაოს შეფასების შედეგებს. მონაცემების შეგროვება მოხდება e-HRM სისტემის მეშვეობით და საჯარო უწყებებში კითხვარების გაგზავნით. მონაცემები შეგროვდება იმ საჯარო უწყებებში, რომლებზეც, მონაცემთა შეგროვების მომენტში, ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. გადინების პროცენტული მაჩვენებლის გამოსათვლელად საჭირო იქნება შემდეგი მონაცემები: 1) კარგი და საუკეთესო შეფასების მქონე მოხელეთა საერთო რაოდენობა წლის დასაწყისში, რომლებიც იკავებენ წინასწარ იდენტიფიცირებულ საკვანძო პოზიციებს საჯარო სამსახურში; 2) კარგი და საუკეთესო შეფასების მქონე მოხელეთა საერთო რაოდენობა წლის ბოლოს, რომლებიც იკავებენ წინასწარ იდენტიფიცირებულ საკვანძო პოზიციებს საჯარო სამსახურში; 3) კარგი და საუკეთესო შეფასების მქონე მოხელეთა საერთო რაოდენობა, რომლებიც იკავებენ წინასწარ იდენტიფიცირებულ საკვანძო პოზიციებს საჯარო სამსახურში და დატოვეს საჯარო სამსახური წლის განმავლობაში. გადინების პროცენტული მაჩვენებელი გამოითვლება შემდეგი ფორმულით: გადინება ₌$\frac{კარგი\ და\ საუკეთესო\ შეფასების\ მქონე\ მოხელეთა\ საერთო\ რაოდენობა,\ \ \ რომლებიც\ იკავებენ\ საკვანძო\ პოზიციებს\ და\ დატოვეს\ საჯარო\ სამსახური\ x\ 100\ }{კარგი\ და\ საუკეთესო\ შეფასების\ მქონე\ იმ\ მოხელეთა\ საშუალო\ რაოდენობა,\ რომლებიც\ იკავებენ\ საკვანძო\ პოზიციებს\ }$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
	წელი	2021		2026
	მაჩვენებელი	N/A		5%

მიზანი 2.

ინდიკატორის დასახელება

2.3. მაღალი ბედნიერების/სამუშაო კეთილდღეობის ინდექსის მქონე ჯგუფში მოხვედრილი საჯარო მოსამსახურეების პროცენტული მაჩვენებელი

ინდიკატორის ტიპი

გავლენის

ამოცანის შედეგის

✓

ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან

მიზანი 2: საჯარო სამსახურის სისტემის გაუმჯობესება

ინდიკატორის აღწერა

თანამედროვე მიდგომა, ადამიანური რესურსის ეფექტიანობისა და ორგანიზაციული შესრულების გაუმჯობესებაზე მიმართულ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნაბიჯად თანამშრომლების ბედნიერების/კეთილდღეობის შეფასებას მიიჩნევს. საჯარო უწყებების და მთლიანად საჯარო სამსახურის გრძელვადიანი ეფექტიანობა პირდაპირ კავშირშია თანამშრომლების სამუშაო კეთილდღეობასთან. აღნიშნული ინდიკატორი გაზომავს მაღალი ბედნიერების/სამუშაო კეთილდღეობის ინდექსის მქონე ჯგუფში მოხვედრილი საჯარო მოსამსახურეების პროცენტულ რაოდენობას საჯარო სამსახურის სისტემაში.

2021 წელს საჯარო სამსახურის ბიუროს ინიციატივით ჩატარდა კვლევა,⁶ რომელიც მიზნად ისახავდა საჯარო სამსახურში თანამშრომლების ბედნიერების/კეთილდღეობის დონის შეფასებას. საბაზისო მაჩვენებელი სწორედ ამ კვლევის შედეგებს ეფუძნება.

ტერმინი „შრომითი კეთილდღეობა“ აერთიანებს თანამშრომლის ფიზიკურ და მენტალურ ჯანმრთელობას. შრომითი კეთილდღეობა სამუშაოს შესრულების პროცესში პოზიტიური ემოციების განცდაა; ინდივიდის აღქმა, რომ სამუშაო აძლევს მას საშუალებას გამოხატოს და განავითაროს თავისი პოტენციალი, ასევე გადადგას ქმედითი ნაბიჯები მისი ცხოვრებისეული მიზნების მისაღწევად. ის განსაზღვრავს თანამშრომლის ჯანმრთელობას, კმაყოფილებას და ეფექტიანობას.

საჯარო სამსახურში თანამშრომლების ბედნიერების შეფასების მიზნით გამოყენებული იქნება სამსახურში ბედნიერების შესაფასებელი კითხვარი (Well-being at Work Scale), რომლის ვალიდურობაც 2008 წელს ბრაზილიის შერჩევაში, ხოლო 2016 წელს, ამერიკის შერჩევაში შეფასდა. კითხვარის ორიგინალი ვერსია 30 დებულებას და 3 ფაქტორს (პოზიტიური ფაქტორი, ნეგატიური ფაქტორი და შესრულება (კოგნიტური კომპონენტი)) აერთიანებს. განზომილებების სანდოობის/შინაგანი შეთანხმებულობის მაჩვენებელი .88-დან .93-მდე მერყეობს. კვლევებით დადასტურებულია ინსტრუმენტის 3 ფაქტორიანი კონფიგურაცია, (ამ ფაქტორებით ლატენტური ქულების ვარიაციის 57.3% იხსნება).

დადასტურების წყარო

კვლევის ანგარიში

მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება

საჯარო სამსახურის ბიურო

მონაცემების შეგროვების სიხშირე

კვლევა ჩატარდება 2024 და 2026 წლისთვის

მეთოდოლოგია

ბედნიერების შესაფასებელი კითხვარის ქართული ვერსია 28 დებულებას შეიცავს. პირველ ეტაპზე, შეფასდა კითხვარის ფაქტორული სტრუქტურა და სანდოობა (შინაგანი კონსისტენტურობა). კითხვარი ერთგანზომილებიანია და სამუშაოსთან დაკავშირებულ ბედნიერებას/კეთილდღეობას ზომავს. ერთგანზომილებიანი სკალის შინაგანი შეთანხმებულობა, სანდოობა მაღალია და .97-ის შეადგენს (α=.970). ყველა (28) დებულება დისკრიმინაციის (დაბალი, საშუალო და მაღალი კეთილდღეობის მქონე ინდივიდების გარჩევადობა) მისაღები ინდექსით ხასიათდება, შესაბამისად, მათი შემდგომი კორექტირების ან ამოღების საჭიროება არ დამდგარა.

იმის დასადგენად, არის თუ არა მოსამსახურე არსებულ ორგანიზაციულ გარემოში ბედნიერი, გამოყენებულია შემდეგი ძირითადი ინდიკატორები: რეკრუტმენტი და შერჩევა, ჩართულობა, ტრენინგი, განვითარება და განათლება, შრომის პირობები, შესრულებული სამუშაოს კომპეტენციებზე დაფუძნებული შეფასება, კომპენსაცია და დაჯილდოვება.

მოსამსახურეთა ბედნიერების ხარისხის გასაზომად, გამოიყენება შემდგომი მეთოდი:

	მოხელეთა რაოდენობა	მინიმუმი	მაქსიმუმი	საშუალო	სტანდარტული გადახრა	ვარიაცია
ბედნიერება

გამოკითხვაში მონაწილეობის მისაღებად, ყურადღება ექცევა, სხვადასხვა ნიშნით დაფარვას შემდეგი მიმართულებებით: მოსამსახურეთა სქესი, ასაკობრივი კატეგორია, განათლების დონე, სამუშაო სტაჟი, პოზიცია (მენეჯერული, სპეციალისტი), მუშაობს თუ არა გამოკითხული განათლების შესაბამის პოზიციაზე, რანგი.

საჯარო სამსახურში თანამშრომლების ბედნიერების შეფასების მიზნით გამოყენებული იქნება სამსახურში ბედნიერების შესაფასებელი აღნიშნული კითხვარი. სამიზნე მაჩვენებლის იდენტიფიცირების მიზნით ჩატარდება განმეორებითი კვლევა.

ინდიკატორის მაჩვენებლები

საბაზისო

სამიზნე

წელი

2021

2026

მაჩვენებელი

17%

30%

ამოცანა 2.1.

ინდიკატორის დასახელება	2.1.1. საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ საჯარო სამსახურის საბჭოსთვის წარდგენილი რეკომენდაციების წილი, რომლებიც შეასრულეს საჯარო დაწესებულებებმა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.1 საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში სრულყოფილი და სისტემური დანერგვის ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო სამსახურის ბიურო რეგულარულად გასცემს რეკომენდაციებს საჯარო სამსახურის მარეგულირებელი კანონმდებლობით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში გამოყენების საკითხებზე, რათა ხელი შეუწყოს ერთგვაროვანი პრაქტიკის დანერგვას და ამ მექანიზმების ინსტიტუციონალიზაციას. საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მაღალი პროცენტული მაჩვენებელი მიუთითებს საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების სისტემური დანერგვის კუთხით მიღწეულ პროგრესზე.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წინა წლის რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებელი შეგროვდება მომდევნო წლის პირველ კვარტალში
მეთოდოლოგია	პროცენტული მაჩვენებელი გამოითვლება მხოლოდ წერილობით გაცემულ რეკომენდაციებთან მიმართებით. რეკომენდაციების შესრულების შესახებ ინფორმაციას საჯარო სამსახურის ბიურო გამოითხოვს რეკომენდაციის მიმღები საჯარო უწყებისგან. აქამდე, ბიურო ახორციელებდა მხოლოდ გაცემული რეკომენდაციების დათვლას, თუმცა, მათი შესრულების შესახებ ინფორმაციის გამოთხოვა სისტემურად არ ხორციელდებოდა. შესაბამისად, ინდიკატორის შესასრულებლად, საჯარო სამსახურის ბიურო შეიმუშავებს საჯარო სამსახურის საბჭოსადმი ანგარიშვალდებულების მექანიზმს, რომელიც თავის მხრივ, განაპირობებს საჯარო სამსახურის საბჭოს მიერ გაცემული რეკომენდაციების საჯარო უწყებების მიერ შესრულების მონიტორინგს. ინდიკატორის მაჩვენებლის გამოსათვლელად საჭიროა შემდეგი მონაცემები: 1) საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ საჯარო სამსახურის საბჭოსთვის წარდგენილი რეკომენდაციების საერთო რაოდენობა 2) საჯარო უწყებების მიერ შესრულებული რეკომენდაციების საერთო რაოდენობა. _{%შესრულებული რეკომენდაციები} ₌$\frac{შესრულებული\ რეკომენდაციების\ საერთო\ რაოდენობა\ x\ 100\ }{საბჭოსთვის\ წარდგენილი\ რეკომენდაციების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	N/A	30%		60%

ამოცანა 2.1.

ინდიკატორის დასახელება	2.1.2. საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციების შესრულების წილი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.1 საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მექანიზმების პრაქტიკაში სრულყოფილი და სისტემური დანერგვის ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა განახორციელა საჯარო სექტორში ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტიანობის აუდიტი. აუდიტის პერიოდი მოიცავს 2017–2019 წლებს. საჯარო სამსახურის ბიუროს დაევალა საჯარო სამსახურის რეფორმის იმპლემენტაციის მონიტორინგის მექანიზმის გაძლიერება, რომლის მასშტაბიც საკმაოდ ფართოა და საჯარო მმართველობის მრავალ ასპექტს მოიცავს. შესაბამისად, აუდიტის პერიოდში ბიუროს საქმიანობის დღის წესრიგი მნიშვნელოვნად გამომდინარეობდა საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციით განსაზღვრული მიმართულებებიდან. აუდიტის მიგნებებიდან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა გასცა რეკომენდაციები და აღნიშნული ინდიკატორი ამ რეკომენდაციების შესრულების წილს განსაზღვრავს.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს თვითშეფასების ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	საჯარო სამსახურის ბიურო რეკომენდაციების შესრულების შესახებ პროგრეს ანგარიშს წარადგენს ყოველი წლის მეოთხე კვარტალში
მეთოდოლოგია	სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა განახორციელა საჯარო სამსახურის ბიუროს ადამიანური რესურსების მართვისა და პროფესიული განვითარების სისტემის ეფექტიანობის აუდიტი, რის საფუძველზეც გასცა 3 ძირითადი რეკომენდაცია. აუდიტის სამსახურის მიერ საჯარო სამსახურის ბიუროსთვის გაცემული რეკომენდაციის შესრულების მიზნით, ბიურომ შეიმუშავა 2022-2024 წლების სამოქმედო გეგმა. გეგმა ითვალისწინებს 5 ძირითად აქტივობას, შესაბამისი შესრულების ინდიკატორებით. აღნიშნული გეგმის შესრულების ანგარიში ბიურომ პირველად მოამზადა 2022 წელს და ინდიკატორის შემუშავების დროისათვის საბაზისო მაჩვენებელი არ არის შეცვლილი. _{%შესრულებული რეკომენდაციები} ₌$\frac{შესრულებული\ რეკომენდაციების\ საერთო\ რაოდენობა\ x\ 100\ }{გაცემული\ რეკომენდაციების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	0	50%		100%

ამოცანა 2.2.

ინდიკატორის დასახელება	2.2.1. საჯარო დაწესებულებების პროცენტული წილი, რომლებსაც დამტკიცებული აქვთ ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგია
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.2 საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტიანობის გაზრდა
ინდიკატორის აღწერა	ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიის არსებობა მნიშვნელოვანია, რადგან ის განსაზღვრავს, თუ როგორ მუშაობს HR პროცესები საჯარო უწყებებში და რამდენად უზრუნველყოფს იგი ორგანიზაციის მიზნების მიღწევას. სტრატეგიულ HR პროცესებს შეუძლია გააძლიეროს კვალიფიციური ადამიანური რესურსის მოზიდვის მექანიზმები, გაზარდოს თანამშრომლების პროდუქტიულობა, და ხელი შეუწყოს ეფექტურ კომუნიკაციას ორი ძირითადი მიმართულებით: მოზიდვის მექანიზმების გაძლიერება და მათ შესახებ საზოგადოების ინფორმირება, კვალიფიციური რესურსის მოზიდვის მიზნით.
დადასტურების წყარო	ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემები შეგროვდება შუალედური და საბოლოო მაჩვენებლებისთვის წლის მეოთხე კვარტლებში
მეთოდოლოგია	საჯარო უწყებებიდან მოხდება ინფორმაციის გამოთხოვა, აქვთ თუ არა ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგია შემუშავებული. საჯარო მმართველობის რეფორმის ტექნიკური მხარდაჭერის პროექტის დახმარებით, 2022 წლის ბოლომდე შემუშავდება ტექნიკური დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც გაიწერება სტრატეგიის შემუშავების ძირითადი კომპონენტები. შესაბამისად, ბიურო საანგარიშო პერიოდებში შეაფასებს არსებული შემუშავებული სტრატეგიების შესაბამისობას დადგენილ სტანდარტთან. ბიურო სამიზნე ინდიკატორის შესრულებისათვის, ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიების შესახებ ინფორმაციას შეაგროვებს საჯარო დაწესებულებების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულებისგან და გამოითვლება შემდეგი ფორმულით: _{%საჯარო დაწესებულებები, რომლებსაც დამტკიცებული აქვთ HRM სტრატეგია} ₌ $\frac{საჯარო\ უწყებები,\ რომლებსაც\ დამტკიცებული\ აქვთ\ HRM\ სტრატეგია\ \ x\ 100\ }{საჯარო\ უწყებების\ საერთო\ რაოდენობა}$ სადაც, ინდიკატორის მიზნებისთვის, საჯარო უწყებებში მოიაზრება ის საჯარო დაწესებულებები, რომლებზეც ვრცელდება კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	1%	10%		25%

ამოცანა 2.2.

ინდიკატორის დასახელება	2.2.2. ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიების განხორციელების იმ სამოქმედო გეგმების წილი, რომელთა აქტივობების სულ მცირე 30% შესრულდა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.2 საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტიანობის გაზრდა
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო სამსახურის ბიურო, სხვადასხვა ინიციატივების ფარგლებში მეთოდურ და ექსპერტულ მხარდაჭერას უწევს საჯარო დაწესებულებებს ადამიანური რესურსების სტრატეგიული მართვის პროცესების დანერგვისა და ინსტიტუციონალიზაციის კუთხით. ადამიანური რესურსების სტრატეგიული მართვა უზრუნველყოფს ორგანიზაციაში არსებული ადამიანური რესურსების გამოყენებას ორგანიზაციის მისია-მიზნების განხორციელებისთვის. ორგანიზაციის მიზნებსა და ადამიანურ რესურსებს შორის კავშირი მნიშვნელოვანია ეფექტიანი საჯარო სამსახურის ფუნქციონირებისათვის, რისთვისაც აუცილებელია საჯარო დაწესებულებების მიერ ადამიანური რესურსების მართვის სტრატეგიის/სამოქმედო გეგმის შემუშავება, რომელშიც გაწერილია ადამიანური რესურსების მართვის და განვითარების ხელშემწყობი პოლიტიკა და შესაბამისი ინიციატივები. ყველა საჯარო დაწესებულებაში შექმნილია ადამიანური რესურსების მართვის ერთეული (მას წარმოადგენს დამოუკიდებელი სტრუქტურული ერთეული (ქვედანაყოფი) ან შესაბამისი საქმიანობის განმახორციელებელი მოხელე), რომელიც შეიმუშავებს საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის პოლიტიკას და უზრუნველყოფს მის აღსრულებას. აღნიშნული ინდიკატორით შეფასდება საჯარო დაწესებულებებში ადამიანური რესურსების მართვის სამოქმედო გეგმების შესრულების დონე.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემები შეგროვდება ყოველი წლის ბოლოს
მეთოდოლოგია	მონაცემების შეგროვება მოხდება საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულებისგან. სამოქმედო გეგმების შესრულებად ჩაითვლება ამავე გეგმებით გათვალისწინებული აქტივობების შესრულება სულ მცირე 30 %-ით. _{სამოქმედო გეგმების შესრულება%} ₌$\frac{\ გეგმების\ რაოდენობა\ რომლის\ აქტივობების\ 30\%\ შესრულებულია\ x\ 100\ }{\ გეგმების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	N/A	1%		5%

ამოცანა 2.2.

ინდიკატორის დასახელება	2.2.3. საჯარო დაწესებულებების წილი, რომელთა ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების საქმიანობა შეფასებულია დადებითად საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.2 საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტიანობის გაზრდა
ინდიკატორის აღწერა	ყველა საჯარო დაწესებულებაში შექმნილია ადამიანური რესურსების მართვის ერთეული (მას წარმოადგენს დამოუკიდებელი სტრუქტურული ერთეული (ქვედანაყოფი) ან შესაბამისი საქმიანობის განმახორციელებელი მოხელე). საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეული შეიმუშავებს საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის პოლიტიკას და უზრუნველყოფს მის აღსრულებას. ორგანიზაციაში ადამიანური რესურსების მართვის პროცესების ეფექტიანობის და ზოგადად, საჯარო უწყების განვითარების მნიშვნელოვანი განმაპირობებელი ფაქტორია ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების სწორი, დროული და საჭიროებებზე ორიენტირებული ფუნქციონირება. აღნიშნული ინდიკატორით შეფასდება საჯარო დაწესებულებებში ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების საქმიანობა.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების საქმიანობა შეფასდება ორჯერ, შუალედური და საბოლოო მაჩვენებლების განსაზღვრის მიზნით, წლის მეოთხე კვარტალში
მეთოდოლოგია	საჯარო დაწესებულებების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების საქმიანობის შეფასებისთვის შემუშავდება თვითშეფასების მეთოდოლოგია, რომელიც დეტალურად განსაზღვრავს თვითშეფასების კრიტერიუმებს და ამ კრიტერიუმებით მოხდება საჯარო უწყებების შეფასება შუალედური და საბოლოო მაჩვენებლების განსაზღვრის მიზნით. კერძოდ, შემუშავებული ინსტრუმენტი გაეგზავნება თითოეულ საჯარო დაწესებულებას საჯარო სამსახურის ბიუროს მხრიდან და ინსტრუმენტის გამოყენებით მიღებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით საჯარო სამსახურის ბიურო შეაფასებს ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების საქმიანობის და ზოგადად, ადამიანური რესურსების მართვის პოლიტიკის ეფექტიანობას. საჯარო დაწესებულებების წილი გამოითვლება იმ უწყებების საერთო რაოდენობიდან, რომელზეც საანგარიშო პერიოდში სრულად ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. _{%საჯარო დაწესებულებები} ₌$\frac{საჯარო\ დაწესებულებების\ როდენობა\ რომელთა\ HR\ \ ერთეულების\ საქმიანობის\ შეფასებულია\ დადებითად\ x\ 100\ }{საჯარო\ დაწესებულებების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	N/A	5%		15%

ამოცანა 2.3.

ინდიკატორის დასახელება	2.3.1. საჯარო დაწესებულებების ყოველწლიური პროფესიული განვითარების გეგმების წილი, რომელიც მოიცავს პროფესიული განვითარების სულ მცირე სამ ინოვაციურ მექანიზმს (მაგ.: მენტორინგი, ქოუჩინგი, სწავლა კეთებით)
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.3 საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეული, მოხელის პროფესიული განვითარების საჭიროებებზე დაყრდნობით, ადგენს საჯარო დაწესებულების მოხელეთა პროფესიული განვითარების ყოველწლიურ გეგმას, საჯარო სამსახურის ბიუროს უფროსის მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დამტკიცებული ფორმის შესაბამისად, რომელსაც ბიუროს უგზავნის არა უგვიანეს ყოველი წლის 1 მარტისა. აღნიშნული ინდიკატორი გაზომავს საჯარო უწყებების მხრიდან პროფესიული განვითარების გეგმებში მრავალფეროვანი მექანიზმების გამოყენების დონეს. დღესდღეობით მრავალფეროვანი მექანიზმების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით განხორციელებულია პილოტური აქტივობები მენტორინგის, ქოუჩინგის, ტალანტების მართვის, სწავლა კეთებით მექანიზმების ინსტიტუციონალიზაციის ხელშეწყობის კუთხით.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემების დამუშავება შესაძლებელი იქნება ყოველი წლის აპრილის თვეში, როდესაც საჯარო უწყებები პროფესიული განვითარების გეგმებს წარუდგენენ საჯარო სამსახურის ბიუროს
მეთოდოლოგია	მონაცემთა შეგროვების წყარო იქნება საჯარო უწყებების მიერ ბიუროსთვის წარდგენილი პროფესიული განვითარების ყოველწლიური გეგმები. საჯარო დაწესებულებების რაოდენობა, რომლებიც წარადგენენ პროფესიული განვითარების გეგმებს, წინასწარ ცნობილია ბიუროსთვის. ინდიკატორის მიზანი არის გავიგოთ რამდენად არის ინტეგრირებული მრავალფეროვანი მექანიზმები საჯარო დაწესებულებების პროფესიული განვითარების გეგმებში. _{პროფესიული განვითარების გეგმები%} ₌$\frac{გეგმების\ რაოდენობა\ რომელიც\ მოიცავს\ სულ\ მცირე\ სამ\ ინოვაციურ\ მექანიზმს\ x\ 100\ }{გეგმების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	25%⁷	30%		40%

ამოცანა 2.3.

ინდიკატორის დასახელება	2.3.2. საჯარო დაწესებულებების ყოველწლიური პროფესიული განვითარების გეგმების შესრულების წილი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.3 საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო დაწესებულება, საჯარო დაწესებულების მიზნებიდან გამომდინარე, უზრუნველყოფს მოხელის პროფესიული განვითარების სავალდებულო პროგრამებში მონაწილეობას და ხელს უწყობს მის საჯარო სამსახურის სისტემის გარეთ არსებულ პროფესიული განვითარების პროგრამებში მონაწილეობას. საჯარო დაწესებულება მოხელის პროფესიული განვითარების საჭიროებას განსაზღვრავს ყოველი წლის დასაწყისში, საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროფესიული განვითარების სტანდარტის საფუძველზე, დაწესებულების საჭიროებების ანალიზისა და მოხელეთა შეფასების შედეგების შესაბამისად.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემების დამუშავება შესაძლებელი იქნება ყოველი წლის მეორე კვარტალში, როდესაც საჯარო უწყებები პროფესიული განვითარების გეგმებს წარუდგენენ საჯარო სამსახურის ბიუროს
მეთოდოლოგია	მონაცემების შეგროვება მოხდება ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემიდან და საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულებიდან. საჯარო დაწესებულების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეული მოხელის პროფესიული განვითარების გეგმას უგზავნის საჯარო სამსახურის ბიუროს არა უგვიანეს ყოველი წლის 1 მარტისა. ასევე, საჯარო დაწესებულება მოხელეთა პროფესიული განვითარების საჭიროებების შესახებ ანგარიშს ასახავს საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ერთიან ელექტრონულ სისტემაში. აღნიშნული გეგმების შესრულებად ჩაითვლება ამავე გეგმებით გათვალისწინებული პროფესიული განვითარების პროგრამების შესრულება სულ მცირე 80 %-ით. _{ტრენინგ- გეგმების შესრულება%} ₌$\frac{შესრულებული\ ტრენინგ\ გეგმების\ რაოდენობა\ x\ 100\ }{ტრენინგ\ გეგმების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	50%⁸	60%		80%

ამოცანა 2.3.

ინდიკატორის დასახელება	2.3.3. საჯარო მოხელეთა წილი, რომელთა ინდივიდუალური განვითარების გეგმებით გათვალისწინებული პროგრამები შესრულდა სულ მცირე 80 %-ით
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.3 საჯარო სამსახურში დასაქმებულ პირთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	გარდა იმისა, რომ საჯარო დაწესებულება განსაზღვრავს მოხელის პროფესიული განვითარების საჭიროებას, მოხელეს უფლება აქვს, დამატებით თავადაც განსაზღვროს მისი პროფესიული განვითარებისათვის აუცილებელი სასწავლო პროგრამის საჭიროება. აღნიშნულზე დაყრდნობით მზადდება მოხელეთა ინდივიდუალური გეგმები. შესაბამისად, მოცემული ინდიკატორით გაიზომება საჯარო მოხელეთა წილი, რომელთა ინდივიდუალური გეგმების შესრულება მოხდება სულ მცირე 80%-ით. ეს, თავის მხრივ, წაახალისებს პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების გამოყენების უზრუნველყოფას საჯარო დაწესებულებებში, თუ რამდენად უწყობს ხელს დამსაქმებელი პროფესიული განვითრების ინდივიდუალური გეგმების შესრულებას. ინდიკატორის შუალედური და საბოლოო მაჩვენებლების მიღწევა უზრუნველყოფს პროფესიონალიზმის გაზრდას.
დადასტურების წყარო	საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წინა წლის გეგმების შესრულების შესახებ მონაცემები შეგროვდება მომდევნო წლის პირველ კვარტალში
მეთოდოლოგია	მონაცემები შეგროვდება საჯარო უწყებების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულებისგან. _% ₌$\frac{მოხელეების\ რაოდენობა,\ \ \ რომელთა\ ინდივიდუალური\ გეგმებიც\ შესრულდა\ 80\ \% - ით\ x\ 100\ }{მოხელეების\ საერთო\ რაოდენობა,\ \ \ ვისთვისაც\ შემუშავდა\ ინდივიდუალური\ განვითრების\ გეგმა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021	2024	2026
	მაჩვენებელი	N/A	20%	40%

ამოცანა 2.4.

ინდიკატორის დასახელება	2.4.1. საჯარო სამსახურში დასაქმებული ქალების წილი, რომლებიც იკავებენ I რანგის პოზიციებს საჯარო სამსახურში
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
ინდიკატორის ტიპი				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 2.4 საჯარო სამსახურში ქალთა კარიერული განვითარების ხელშეწყობა
ინდიკატორის აღწერა	არსებითი თანასწორობის მისაღწევად, საჯარო სამსახურის ბიურო შეიმუშავებს სპეციალურ ზომებს ქალი საჯარო მოხელეების შესაძლებლობების გაძლიერებისა და მათთვის ხელშემწყობი პირობების შექმნისათვის. აღნიშნული სრულ თანხვედრაშია საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლთან, რომლის თანახმადაც სახელმწიფო უზრუნველყოფს სპეციალური ზომების განხორციელებას არსებული დისკრიმინაციის აღმოსაფხვრელად და გენდერული თანასწორობის მისაღწევად. საერთაშორისო გამოცდილების და საუკეთესო პრაქტიკების საფუძველზე, საჯარო სამსახურის ბიურო დანერგავს სპეციალურ მხარდამჭერ პროგრამებს ქალი საჯარო მოხელეებისთვის, მათ შორის სპეციალური სწავლების, ქოუჩინგისა და მენტორინგის პროგრამებს. ძალისხმევის ფარგლებში, საჯარო სამსახურის ბიურო, ასევე, შეიმუშავებს რეკომენდაციებსა და წინადადებებს საჯარო სამსახურში ქალების მონაწილეობისა და ლიდერობის ზრდისათვის. ქალი საჯარო მოხელეების შესაძლებლობების გაძლიერებისა და მათი კარიერული განვითარების დაგეგმვისათვის შეთავაზებული მექანიზმების სიმრავლე, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს საჯარო სამსახურში პირველი რანგის პოზიციებზე ქალების დასაქმებას. 2021 წლის მდგომარეობით, საჯარო სამსახურში დასაქმებული პირებიდან 8537 არის ქალი და მათგან 4% არის დასაქმებული I რანგის პოზიციებზე.
დადასტურების წყარო	სტატისტიკური მონაცემები; საჯარო სამსახურის ბიუროს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საჯარო სამსახურის ბიურო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	მონაცემები შეგროვდება ყოველი წლის მეოთხე კვარტალში
მეთოდოლოგია	მონაცემები შეგროვდება საჯარო უწყებების ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულებისგან. _{ქალი მოხელეების წილი%} ₌$\frac{ქალი\ მოხელეების\ საერთო\ რაოდენობა,\ \ \ რომლებიც\ დასაქმებულები\ არიან\ I\ რანგის\ პოზიციებზე\ \ x\ 100\ }{ქალი\ მოხელეების\ საერთო\ რაოდენობა}$
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
		საბაზისო	შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021	2024	2026
	მაჩვენებელი	4%⁹	10%	15%

მიმართულება 3. ანგარიშვალდებულება

მიზანი 3.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.1. GRECO-ს შეფასების მე-5 რაუნდის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების სრულად შესრულების წილი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
	✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	მიზანი 3.1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	2022 წლის ივნისში დამტკიცდა GRECO-ს შეფასების მე-4 რაუნდის ანგარიში. ამჟამად დაწყებულია შეფასების მე-5 რაუნდი, რომლის ფარგლებში შეფასდებიან სამართალდამცავი უწყებები და ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოები კორუფციის პრევენციისა და კეთილსინდისიერების ხელშეწყობის მიზნით მათი საქმიანობის ნაწილში. საგულისხმოა, რომ GRECO-ს შეფასება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთი საუკეთესო ინსტრუმენტია და ხელს უწყობს ქვეყანაში ანტიკორუფციული მიმართულებით მნიშვნელოვანი რეფორმების განხორციელებას. შედეგად, ინდიკატორით შეფასდება რამდენად გაუმჯობესდა ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემო.
დადასტურების წყარო	GRECO-ს ანგარიში
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელი ორგანო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	GRECO-ს შეფასების მე-4 რაუნდის ფარგლებში გაიცა 16 რეკომენდაცია. ვინაიდან მე-5 რაუნდი დაგეგმვის პროცესშია, ამ რაუნდის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების რაოდენობა დაზუსტდება მოგვიანებით. ინდიკატორის გასაზომად GRECO-ს მიერ გაცემული რეკომენდაციების სრული რაოდენობიდან დაითვლება საქართველოს მიერ შესრულებული რეკომენდაციების წილი. შესრულებული რეკომენდაციების რაოდენობა X100 GRECO-ს მიერ შეფასების მე-5 რაუნდის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების სრული რაოდენობა
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	0	0		70%

მიზანი 3.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.2. ცენტრალური სამინისტროების წილი, რომლებშიც შიდა კონტროლის სისტემა ჩამოყალიბებულია შიდა კონტროლის ინტეგრირებული მოდელის (COSO) შესაბამისად
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
	√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	მიზანი 3.1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	შიდა კონტროლის ინტეგრირებული მოდელი (COSO) წარმოადგენს საერთაშორისოდ აღიარებულ კონცეპტუალურ მოდელს, რომელიც ეხება ორგანიზაციულ სტრუქტურებს, პროცესებსა და ფუნქციებს. საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“, ისევე როგორც საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილება „ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ შეესაბამება COSO-ს სტანდარტს. სტანდარტის თანახმად, შიდა კონტროლის სისტემა შედგება შემდეგი კომპონენტებისგან: ა) კონტროლის გარემო; ბ) რისკის მართვა; გ) კონტროლის ღონისძიებები; დ) ინფორმაცია და კომუნიკაცია; ე) მონიტორინგი და შეფასება. ამდენად, მიზანშეწონილია შიდა კონტროლის სისტემების შეფასება მოხდეს აღნიშნული სტანდარტის საშუალებით.
დადასტურების წყარო	სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების შესახებ კონსოლიდირებული წლიური ანგარიში; სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების სტრატეგიის მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ფინანსთა სამინისტრო; ჰარმონიზაციის ცენტრი.
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის საშუალებით პროცენტული მაჩვენებლით გამოითვლება იმ ცენტრალური სამინისტროების წილი სამინისტროების სრულ რაოდენობაში (11 სამინისტრო -100%), რომლებშიც შიდა კონტროლის სისტემა შესაბამისობაშია შიდა კონტროლის ინტეგრირებულ მოდელთან (COSO). ინდიკატორის გამოთვლისას მოხდება COSO-ს თითოეული კომპონენტის (სულ - 5 კომპონენტი) შეფასება. შესაბამისად, დადებითი შეფასების მისაღებად, სავალდებულოა, რომ სამინისტროში დანერგილი იყოს თითოეული კომპონენტით გათვალისწინებული მექანიზმები.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				საბოლოო
	წელი	2023		2026
	მაჩვენებელი	55%		100%

მიზანი 3.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.3. შიდა აუდიტის პროფესიული პრაქტიკის საერთაშორისო სტანდარტების (IPPF) შესაბამისად განხორციელებული შიდა აუდიტის სუბიექტების საქმიანობის ხარისხის გარე შეფასების შედეგად სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული რეკომენდაციების შესრულების დონე
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
	√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	მიზანი 3.1. საჯარო მმართველობის პროცესში ანტიკორუფციული გარემოს გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	შიდა აუდიტის პროფესიული პრაქტიკის საერთაშორისო სტანდარტები (IPPF) მოიცავს შიდა აუდიტორული საქმიანობისას გამოსაყენებელ სავალდებულო ელემენტებს. აღნიშნული სტანდარტის მიხედვით, შიდა აუდიტის საქმიანობის ხარისხის გარე შეფასება უნდა განხორციელდეს ხუთ წელიწადში მინიმუმ ერთხელ. გარე შეფასების შედეგად ხდება შიდა აუდიტორული საქმიანობის შესახებ შემაჯამებელი დასკვნის ფორმულირება შიდა აუდიტის სუბიექტის საქმიანობის ეთიკის კოდექსსა და სტანდარტებთან შესაბამისობის თაობაზე. ფინანსთა სამინისტროს ჰარმონიზაციის ცენტრის ორგანიზებით, სტანდარტების შესაბამისად, კვალიფიციური გარე შემფასებლების ჩართულობით განხორციელდა 57 შიდა აუდიტის სუბიექტის ხარისხის გარე შეფასება. შეფასებების შედეგად გაიცა რეკომენდაციები გაუმჯობესების შესაძლებლობების გათვალისწინებით. რეკომენდაციების შემდგომ ეტაპს წარმოადგენს შიდა აუდიტის სუბიექტების მხრიდან მათი შესრულების სამოქმედო გეგმის შემუშავება და მისი განხორციელება.
დადასტურების წყარო	სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების შესახებ კონსოლიდირებული წლიური ანგარიში; სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების სტრატეგიის მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ფინანსთა სამინისტრო; ჰარმონიზაციის ცენტრი.
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის გამოთვლის მეთოდოლოგია შედგება შემდეგი საფეხურებისგან: თითოეული ხარისხის გარე შეფასების ობიექტის (57 შიდა აუდიტის სუბიექტი) მიერ რეკომენდაციების შესრულების სამოქმედო გეგმის განხორციელების მაჩვენებლის გამოთვლა პროცენტულად, რაც მოხდება განხორციელებული რეკომენდაციების სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული რეკომენდაციების სრულ რაოდენობასთან შეფარდებით. *B/A100% A - სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული რეკომენდაციების სრული რაოდენობა B - შესრულებული რეკომენდაციების რაოდენობა ინდიკატორის საბოლოო მაჩვენებლის დადგენა, სამოქმედო გეგმების განხორციელების დონეების საშუალო არითმეტიკულის გამოთვლით. B/A** A - შემუშავებული სამოქმედო გეგმების რაოდენობა B - სამოქმედო გეგმების განხორციელების დონეების (პროცენტებში) ჯამი.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				საბოლოო
	წელი	2023		2026
	მაჩვენებელი	0		80%

ამოცანა 3.1.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.1. ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების წილი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 1.1. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით კოორდინაციის გაძლიერება
ინდიკატორის აღწერა	სახელმწიფო აუდიტის 2020 წლის 11 თებერვლის ანგარიში (ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი) ანტიკორუფციული სამდივნოსთვის გასცემს 3 ძირითად რეკომენდაციას.¹⁰ ანგარიშის საფუძველზე, ანტიკორუფციული სამდივნოს მიერ მომზადებულია ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების სამოქმედო გეგმა,¹¹ რომლის ფარგლებში გაწერილია კონკრეტული აქტივობები. შესაბამისად, ინდიკატორი გაზომავს რამდენად გაუმჯობესდა ანტიკორუფციული საქმიანობა სახელმწიფო აუდიტის რეკომენდაციების შესაბამისად.
დადასტურების წყარო	აუდიტის მონიტორინგის ანგარიში; ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელი ორგანოს მიერ მომზადებული თვითშეფასების ანგარიში.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელი ორგანო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის გაზომვის მიზნით, შესრულებული რეკომენდაციების წილი გამოითვლება სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული აქტივობების ჯამური რაოდენობიდან. შესრულებული აქტივობების რაოდენობა X 100% სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული აქტივობების ჯამური რაოდენობა
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	0	20%		40%

ამოცანა 3.1.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.2. ანტიკორუფციული საბჭოს სტრატეგიულ დოკუმენტზე პასუხისმგებელი უწყებების რაოდენობა, რომელთა ვალდებულებები ეფუძნება კორუფციული რისკების შეფასების შედეგებს
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 3.1.1. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით კოორდინაციის გაძლიერება
ინდიკატორის აღწერა	2019 წელს ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ დამტკიცდა კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია, რომელიც უზრუნველყოფს კორუფციული რისკების შეფასებას სისტემურად, ერთგვაროვან პრინციპებზე დაყრდნობით. მეთოდოლოგია, რომელიც განკუთვნილია სახელმწიფო უწყებებისთვის, ხელს უწყობს სახელმწიფო დაწესებულებებში რისკებისა და რისკ-ფაქტორების გამოვლენას სახელმწიფო უწყების სპეციფიკის გათვალისწინებით. აღნიშნული დოკუმენტის შესაბამისად, ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს უწყებების მიერ კორუფციული რისკების შეფასების მეთოდოლოგიის მიხედვით გამოვლენილი რისკების (უწყებების რისკების რეესტრის) საფუძველზე ანტიკორუფციული პოლიტიკის შემუშავება. ინდიკატორი გაზომავს რისკების შეფასების შედეგად განსაზღვრული პრიორიტეტების წილს ანტიკორუფციულ სტრატეგიაში.
დადასტურების წყარო	ანტიკორუფციული სტრატეგია
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ანტიკორუფციული პოლიტიკის მაკოორდინირებელი ორგანო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ამჟამად განსაზღვრულია ანტიკორუფციული სტრატეგიის 16 პრიორიტეტული მიმართულება. ვინაიდან სტრატეგია საჭიროებს განახლებას, შესაძლოა, ეს რიცხვი შეიცვალოს. ინდიკატორის გასაზომად, პრიორიტეტული მიმართულებების სრული რაოდენობიდან დაითვლება ანტიკორუფციული რისკების შეფასების შედეგებზე დაფუძნებული მიმართულებების წილი. სტრატეგიული მიმართულებების რაოდენობა, რომლებიც ეყრდნობა რისკების შეფასების შედეგებს X 100 ანტიკორუფციულ სტრატეგიაში ასახული პრიორიტეტების სრული რაოდენობა
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2021	2024		2026
	მაჩვენებელი	0	5%		15%

ამოცანა 3.1.2.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.1. ცენტრალური სამინისტროების წილი, რომლებშიც უფლებამოსილების დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემა ჩამოყალიბებულია "ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე" საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილების შესაბამისად
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 3.1.2. ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების გაძლიერება
ინდიკატორის აღწერა	საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილება, შესაბამისი ეტაპების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის დანერგვის წესსა და პროცედურებს. აღნიშნული აერთიანებს დაწესებულების მიზნების მისაღწევად საჭირო ყველა შიდა კონტროლის ღონისძიებას, მათ შორის, უფლებამოსილებების დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემებს. ფინანსური მართვისა და კონტროლის გამართულად ფუნქციონირებისათვის დაწესებულებაში უნდა არსებობდეს მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემა, რაც გულისხმობს იმას, რომ დაწესებულების ყველა იერარქიულ საფეხურზე მდგომი ხელმძღვანელი პასუხისმგებელია მიზნების მიღწევაზე დროულად, მოცემული ბიუჯეტის ფარგლებში, არსებული კანონმდებლობისა და რეგულაციების დაცვით. მენეჯერული ანგარიშვალდებულება მოიცავს პასუხისმგებელი პირების განსაზღვრას უფლებამოსილებებისა და კონტროლის მექანიზმების დელეგირების გზით, რაც უზრუნველყოფს ეფექტური საქმიანობის და არსებული რესურსების პროდუქტიული მართვის შედეგად დაწესებულების მიზნების მიღწევას კანონიერად, ეკონომიურად, ეფექტიანად და პროდუქტიულად. ინდიკატორით დადგინდება, თუ რამდენად ეფექტიანად ფუნქციონირებს მენეჯერული სისტემები ცენტრალურ სამინისტროებში.
დადასტურების წყარო	სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების შესახებ კონსოლიდირებული წლიური ანგარიში; სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების სტრატეგიის მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ჰარმონიზაციის ცენტრი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ინდიკატორით გამოანგარიშდება წლის განმავლობაში ცენტრალური სამინისტროებიდან პროცენტულად რა ნაწილს აქვს გამართული დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემა *B/A100%** A - ცენტრალური სამინისტროების ჯამური ოდენობა B - ცენტრალური სამინისტროების რაოდენობა, რომლებშიც უფლებამოსილების დელეგირებისა და მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სისტემა ჩამოყალიბებულია და შეესაბამება სტანდარტებს
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	55%	75%		100%

ამოცანა 3.1.2.

ინდიკატორის დასახელება	3.1.2. ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების და მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური და ეფექტიანობის აუდიტი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 3.1.2. ორგანიზაციული ანგარიშვალდებულების გაძლიერება
ინდიკატორის აღწერა	შიდა აუდიტი არის დაწესებულების საქმიანობის გაუმჯობესებისკენ, მისი მიზნების მიღწევის უზრუნველყოფისა და მისი ამოცანების სრულყოფილად შესრულებისკენ მიმართული დამოუკიდებელი, ობიექტური, მარწმუნებელი და საკონსულტაციო საქმიანობა, რომელიც აფასებს რისკის მართვის, კონტროლისა და მმართველობითი პროცესის ეფექტიანობას. შიდა აუდიტორული შემოწმების სახეებია: სისტემური აუდიტი, შესაბამისობის აუდიტი, ეფექტიანობის აუდიტი, ფინანსური აუდიტი, ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტი. შიდა აუდიტის სუბიექტებში ყველაზე ფართოდ გამოიყენება შესაბამისობისა და ფინანსური აუდიტორული შემოწმებები. ამდენად, მნიშვნელოვანია გაიზარდოს დაწესებულებების წილი, რომლებიც მათი შიდა აუდიტის სუბიექტებისგან მიიღებენ სისტემური და ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში შემუშავებულ კვალიფიციურ მიგნებებსა და რეკომენდაციებს. სისტემური აუდიტის საშუალებით ხდება ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის ადეკვატურობისა და ეფექტიანობის შეფასება. ხოლო ეფექტიანობის აუდიტი არის შიდა აუდიტის ობიექტის მიერ განხორციელებული ღონისძიებების, ოპერაციების, პროგრამების, დაწესებულების ორგანიზაციული მოწყობისა და სისტემების ობიექტური და საიმედო შეფასება მათი ეკონომიურობის, პროდუქტიულობისა და ეფექტიანობის პრინციპებთან შესაბამისობის დადგენისა და გაუმჯობესების პოტენციალის გამოვლენის მიზნით. ინდიკატორით დადგინდება, თუ რამდენად იყენებენ სახელმწიფო უწყებები შიდა კონტროლის გასაუმჯობესებლად სისტემური და ეფექტიანობის აუდიტების ინსტრუმენტებს შიდა ორგანიზაციული განვითარების მიზნით.
დადასტურების წყარო	შიდა აუდიტის სუბიექტების ანგარიშები; სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების შესახებ კონსოლიდირებული წლიური ანგარიში; სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის განვითარების სტრატეგიის მონიტორინგის და შეფასების ანგარიშები.
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	ჰარმონიზაციის ცენტრი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	ინდიკატორით გამოანგარიშდება წლის განმავლობაში ცენტრალური სახელმწიფო უწყებებისა და მუნიციპალიტეტების მიერ ჯამურად ჩატარებული შემოწმებებიდან პროცენტულად რა ნაწილს დაიკავებს სისტემური და ეფექტიანობის აუდიტები. *B/A100% A - უწყებების ჯამური ოდენობა B - უწყებების რაოდენობა, რომლებშიც საანგარიშო პერიოდში ჩატარებულია სისტემური/ეფექტიანობის აუდიტი სამოქმედო გეგმაში ინდიკატორი ჩაშლილია 4 პუნქტად. შესაბამისად, ზემოთ აღნიშნული მეთოდოლოგიის საშუალებით მოხდება თითოეული მათგანის გამოანგარიშება: 1. ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი; 2. მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი; 3. ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი; 4. მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი. შენიშვნა:** საბაზისო წელში მითითებული პროცენტული მაჩვენებლები წარმოადგენს 2019, 2020 და 2021 წლების შეჯამებულ მონაცემებს.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021		2024	2026
	მაჩვენებელი	1.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 36.5%; 2.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 31%; 3.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 18.5%; 4.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 35%.		1.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 50%; 2.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 60%; 3.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 40%; 4.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 60%.	1.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 100%; 2.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს სისტემური აუდიტი - 80%; 3.ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 80%; 4.მუნიციპალიტეტების წილი, რომლებშიც შიდა აუდიტის სუბიექტს ჩატარებული აქვს ეფექტიანობის აუდიტი - 80%.

მიზანი 3.2.

ინდიკატორის დასახელება	3.2. მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტის (WJP) "კანონის უზენაესობის ინდექსში" საქართველოსთვის მინიჭებული კოეფიციენტი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მიმართულებით (ღია მმართველობის კომპონენტი)
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
	√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	მიზანი 1: ღიაობისა და გამჭვირვალობის ხარისხის გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტის (World Justice Project) "კანონის უზენაესობის ინდექსი" რამდენიმე მიმართულებით აფასებს ქვეყნებს და ანიჭებს მათ შესაბამი ქულას (მაქსიმუმი ქულა - 1). ინდექსის შეფასების ერთ-ერთი მიმართულებაა „ღია მმართველობა“, რომელიც რამდენიმე კომპონენტის გამოყენებით იზომება, მათ შორის არის - ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლება.¹² ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მიმართულებით ფასდება, თუ რამდენად გასცემენ სახელმწიფოები გამოთხოვილ საჯარო ინფორმაციას გონივრულ ვადებში, რამდენად სრულად გაიცემა გამოთხოვილი ინფორმაცია, არის თუ არა საჭირო დამატებითი საფასურის გადახდა და სხვა. აღნიშნულ ქვე-კომპონენტში ასევე იზომება ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების დონეს.
დადასტურების წყარო	World Justice Project Rule of Law Index
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	„კანონის უზენაესობის ინდექსის“ მეთოდოლოგია დგინდება მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტის (WJP) მიერ და გადაიხედება ყოველწლიურად. შეფასება 140 ქვეყანაში WJP-ის მიერ ადგილობრივ სოციოლოგიურ კომპანიებთან თანამშრომლობით ხორციელდება. ინდექსის დეტალური მეთოდოლოგია ხელმისაწვდომია WJP-ის ოფიციალურ ვებგვერდზე.¹³
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
	წელი	2022		2026
	მაჩვენებელი	0.66		0.75

ამოცანა 3.2.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.2.1. საჯარო მოხელეების ცნობიერების დონე ღიაობისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მიმართულებით არსებული მოთხოვნების შესახებ
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 3.2.1. საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და პრაქტიკის თანმიმდევრულობის უზრუნველყოფა
ინდიკატორის აღწერა	ინდიკატორი გაზომავს რამდენად შეცვლის განხორციელებული აქტივობები საჯარო მოხელეების ცნობიერების დონეს ღიაობასა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებით. ინდიკატორის მიზნებისათვის, ღიაობასა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობაში მოიაზრება: საჯარო ინფორმაციის არსი და საქართველოში მოქმედი რეგულაციები ღია მონაცემების არსი და საქართველოში მოქმედი რეგულაციები ინფორმაციის პროაქტიული გამოქვეყნების არსი და საქართველოში მოქმედი რეგულაციები. ინდიკატორით შემოწმდება რამდენად შეიცვალა (გაუმჯობესდა) იმ მოხელეების ცნობიერების დონე, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს სტრატეგიის ფარგლებში განხორციელებულ აქტივობებში ზემოხსენებული მიმართულებების შესახებ ინფორმაციის მიღების მიზნით.
დადასტურების წყარო	საჯარო მოხელეების მიერ გავლილი ტრენინგების პრე და პოსტ ტესტები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	საჯარო მოხელეებს ტრენინგების (სამუშაო შეხვედრების) დაწყებამდე ჩაუტარდებათ პრე-ტესტი, რომლის შედეგები შედარდება ტრენინგების (სამუშაო შეხვედრების) შემდგომ დაწერილ ტესტის შედეგებთან. კერძოდ: ეტაპი 1: C = Y/X100% სადაც: X = ერთ ტრენინგზე ყველა მონაწილის პრე ტესტის ქულათა საშუალო მაჩვენებელი Y = ერთ ტრენინგზე ყველა მონაწილის პოსტ ტესტის ქულათა საშუალო მაჩვენებელი C = თითოეული ტრენინგის პრე და პოსტ ტესტებს შორის განსხვავების პროცენტული მაჩვენებელი შედეგად, მივიღებთ თითოეულ ტრენინგზე საშუალოდ რა პროცენტით შეიცვალა მონაწილეების ცნობიერება თემასთან დაკავშირებით ეტაპი 2:* გამოითვლება ყველა ტრენინგის პრე და პოსტ ტესტების შედეგების საშუალო პროცენტული მაჩვენებელი შემდეგნაირად: წლის განმავლობაში ჯამში ჩატარებული ტრენინგების პრე და პოსტ ტესტებს შორის განსხვავების პროცენტული მაჩვენებლები (C) შეიკრიბება, გაიყოფა ტრენინგების ჯამურ რაოდენობაზე და გამრავლდება 100%-ზე.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2022		2024	2026
	მაჩვენებელი	N/A		70%	85%

ამოცანა 3.2.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.2.2. უწყებების წილი, რომლებიც დადგენილი წესით აწარმოებენ და ამუშავებენ ღია მონაცემთა ბაზებს და აქვეყნებენ data.gov.ge-ზე
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა - საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და პრაქტიკის თანამიმდევრულობის უზრუნველყოფა
ინდიკატორის აღწერა	2022 წლის მდგომარეობით, არ არსებობს ღია მონაცემების წარმოებისა და დამუშავების რეგულირების შესაბამისი წესი, რომლის შემუშავება-ამოქმედება დიდი მნიშვნელობისაა ქვეყანაში ღია მონაცემების წარმოების, დამუშავების და გამოყენების ეფექტიანი სისტემის შექმნისთვის. აღნიშნული ინდიკატორი გაზომავს, ერთი მხრივ, იქნება თუ არა მიღებული შესაბამისი წესი, ხოლო მეორე მხრივ, როგორ შესრულდება ის პრაქტიკაში საჯარო უწყებების მიერ.
დადასტურების წყარო	ღია მონაცემების აქტი; უწყებების მიერ შემუშავებული მონაცემთა ბაზები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	*B/A100%** A - საჯარო უწყებების ჯამური ოდენობა B - იმ უწყებების ჯამური ოდენობა, რომელთაც წლის განმავლობაში აწარმოეს და დაამუშავეს მონაცემთა ბაზები დადგენილი წესით
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2022		2024	2026
	მაჩვენებელი	0		5%	10%

ამოცანა 3.2.1.

ინდიკატორის დასახელება	3.2.3. Data.gov.ge-ზე გამოქვეყნებული და განახლებული მონაცემთა ცხრილების რაოდენობა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 3.2.1. საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და პრაქტიკის თანამიმდევრულობის უზრუნველყოფა
ინდიკატორის აღწერა	ღიაობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად, ფუნდამენტური მნიშვნელობისაა საჯარო მონაცემების ღიად განთავსება. ამ მიზნის ეფექტიანი აღსრულებისათვის 2014 წელს შეიქმნა ვებგვერდი Data.gov.ge. იმის მიხედვით, თუ რა ინტენსივობით და რაოდენობით ხდება მონაცემების გამოქვეყნება და გამოქვეყნებული მონაცემების განახლება ვებგვერდზე data.gov.ge, შესაძლებელია შეფასდეს წარმოდგენილი ამოცანის შესრულება. შესაბამისად, ინდიკატორი გაზომავს data.gov.ge-ის გამოყენებას მონაცემთა გამოსაქვეყნებლად უწყებების მხრიდან.
დადასტურების წყარო	Data.gov.ge
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველწლიურად
მეთოდოლოგია	აღნიშნული ინდიკატორი გაზომავს რა რაოდენობით გაიზრდება data.gov.ge-ზე გამოქვეყნებული მონაცემთა ცხრილების რაოდენობა. აღსანიშნავია, რომ 2022 წლის მდგომარეობით ვებგვერდზე გამოქვეყნებულია 719 ცხრილი, ხოლო მომდევნო წლებში დაითვლება ცხრილების რაოდენობა, საბაზისო მაჩვენებელთან დაჯამებით.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2022		2024	2026
	მაჩვენებელი	719		900	1000

მიმართულება 1. სახელმწიფო სერვისების მართვა

მიზანი 4.1.

ინდიკატორის დასახელება	4.1. მომხმარებელთა კმაყოფილების დონე
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
	✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	მიზანი 4.1. სახელმწიფო სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	ინდიკატორი ზომავს ქვეყნის მასშტაბით სახელმწიფო სერვისის მიღების მიმართულებით კმაყოფილების დონეს მომხმარებლის პერსპექტივიდან, თუ რამდენად არის გაზრდილი მათი დადებითი აღქმა იმ სერვისებისადმი, რომელთა დიზაინისა თუ ხელახალი ინჟინერიის პროცესში უშუალოდ დაინტერესებულმა მხარეებმა მიიღეს მონაწილეობა და რამდენად აისახა ეს ცვლილება მომხმარებელზე.
დადასტურების წყარო	ჩატარებული მომხმარებელთა კმაყოფილების კვლევების შედეგები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო; სსიპ - სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	4 წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	მომხმარებელთა კმაყოფილების დონის გაზომვის მიზნით განხორციელებული რაოდენობრივი კვლევა.* შედეგად, დასახულია სახელმწიფო სერვისების მომხმარებელთა 100%-დან 65%-იანი კმაყოფილების მიღწევა. *შენიშვნა: დეტალური მეთოდოლოგიური ჩარჩო განისაზღვრება მოგვიანებით.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
	წელი	2022		2026
	მაჩვენებელი	N/A		65%

ამოცანა 4.1.

ინდიკატორის დასახელება	4.1.1. სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელი უწყებების წილი, რომლებიც ახალი სერვისების შექმნის/არსებულის ადაპტირების დროს ეყრდნობიან სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიის ოთხივე მიმართულების ძირითად მოთხოვნებს.
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის			ამოცანის შედეგის
				✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 4.1. ციფრული მმართველობისა და სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება და მომსახურების გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	სახელმწიფო სერვისების განვითარების სტრატეგიით¹⁴ გათვალისწინებულია მეთოდოლოგიები სერვისის მიწოდების ოთხი მიმართულებით (შექმნა, მიწოდება, ხარისხის უზრუნველყოფა და განფასება), რომელთა პრაქტიკაში გამოყენება სავალდებულოა ცენტრალური დონის სერვისის მიმწოდებელი უწყებებისთვის. ინდიკატორით დგინდება იმ უწყებათა რაოდენობა (წილი), რომლებმაც გამოიყენეს სტრატეგიით გათვალისწინებული ერთიანი მეთოდოლოგიური მიდგომები სერვისის მიწოდების ყველა მიმართულებით.
დადასტურების წყარო	სახელმწიფო სერვისების ერთიანი მეთოდოლოგიური მიდგომების დანერგვის შესახებ ანგარიშები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	სსიპ - სერვისების განვითარების სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	სსიპ - სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მიერ წარმოებულია ანგარიში, სადაც აღრიცხულია ყველა იმ უწყების ჩამონათვალი, რომლებიც სერვისის მიწოდების ოთხივე მიმართულებით იყენებენ ერთიან მეთოდოლოგიურ მიდგომებს. სააგენტო სერვისის მიმწოდებელ უწყებებთან თანამშრომლობის ფარგლებში გამოითხოვს და შეაგროვებს მონაცემებს უშუალოდ იმ უწყებებისგან, რომლებიც იყენებენ ერთიან მეთოდოლოგიურ მიდგომებს სერვისის მიწოდების პროცესის ყველა მიმართულებით. ამ უწყებათა პროცენტული წილი სერვისის მიმწოდებელი უწყებების საერთო რაოდენობიდან გამოითვლება შემდეგნაირად: Z=Y*100/X სადაც X = სერვისის მიმწოდებელთა მთლიანი ოდენობა, Y = სერვისის მიმწოდებელთა ოდენობა, რომლებიც იყენებენ ერთიან მეთოდოლოგიურ მიდგომებს. Z = იმ უწყებების პროცენტი (წილი), რომელიც ამ ინდიკატორის ფარგლებში გვაინტერესებს.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური		საბოლოო
	წელი	2022	2024		2026
	მაჩვენებელი	0	10%		27%

ამოცანა 4.1.

ინდიკატორის დასახელება	4.1.2. სერვისების რაოდენობა, რომლის გაცემის პროცედურა განახლებული და გამარტივებულია
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 4.1. ციფრული მმართველობისა და სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მიმართულებით უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება და მომსახურების გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	სახელმწიფო სერვისების სისტემის ოპტიმიზაცია, ცალკეული სერვისების ბიზნეს პროცესების გამარტივების გზით მიიღწევა. უნდა მოხდეს ისეთი სერვისების იდენტიფიცირება, რომლის მისაღებადაც დაინტერესებულ მხარეს/ორგანიზაციას უწევს ერთი და იგივე უწყებაში რამდენჯერმე ვიზიტი, სერვისის გამცემ ორგანიზაციაში უკვე არსებული დოკუმენტების ხელახლა წარდგენა, დამატებით სხვა ორგანიზაციებისთვის მიმართვა და სხვა პროცედურები. აღნიშნული სერვისების იდენტიფიცირების შემდეგ, ბიზნეს პროცესების ოპტიმიზაციის, ტექნოლოგიების გამოყენებით ან/და საკანონმდებლო ცვლილებების საშუალებით განხორციელდეს მთლიანად სახელმწიფო სერვისების სისტემის ოპტიმიზაცია. მაგალითად, თუ შესაძლებელია, სერვისის მომხმარებლის ჩართულობის გარეშე, ერთმა უწყებამ მეორეში გააგზავნოს დოკუმენტი/ინფორმაცია, ან მის ხელთ უკვე არსებული დოკუმენტი ხელახლა არ წარმოადგენინოს დაინტერესებულ მხარეს და ა.შ. აღნიშნულ პროცესში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ძლიერ უწყებათაშორის კოორდინაციას, რომელსაც უზრუნველყოფს ძირითადი სერვისის მიმწოდებლების რეგულარული სამუშაო შეხვედრები. შედეგად, მინიმუმამდეა დაყვანილი სერვისის მისაღებად აუცილებელი აქტივობების და დოკუმენტების რაოდენობა. შესაბამისად, ინდიკატორი გაზომავს, თუ რამდენად არის გამარტივებული სახელმწიფო სერვისები მიღება საბაზო წელთან შედარებით.
დადასტურების წყარო	ახლებურად აღწერილი ბიზნეს პროცესების ანგარიშები
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	სსიპ - ციფრული მმართველობის სააგენტო, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ყოველი წლის მეოთხე კვარტალი
მეთოდოლოგია	თუ, კონკრეტული სერვისის მისაღებად საჭირო აქტივობების რაოდენობა ოპტიმიზაციამდე > კონკრეტული სერვისის მისაღებად საჭირო აქტივობების რაოდენობაზე ოპტიმიზაციის შემდეგ = 1 მეთოდოლოგიის აღწერა: დაითვლება ერთი კონკრეტული სერვისის მისაღებად, რამდენი აქტივობის განხორციელება უწევს (რამდენი დოკუმენტის წარმოდგენა, რამდენ სხვა ორგანიზაციას უნდა მიმართოს, რამდენჯერ უწევს ერთი და იგივე უწყებაში მისვლა და ა.შ.) დაინტერესებულ პირს/ორგანიზაციას. თუ ზევით ჩამოთვლილი აქტივობების რაოდენობა, სერვისის გამარტივებამდე, მეტი იქნება სერვისის გამარტივების შემდეგ განსახორციელებელ აქტივობებზე, ამ შემთხვევაში, სერვისი შეიძლება ჩავთვალოთ გამარტივებულად.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო	სამიზნე
			შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021	2024	2026
	მაჩვენებელი	N/A	5	10

ამოცანა 4.2.

ინდიკატორის დასახელება	4.2.1. სერვისების რაოდენობა, რომლისთვისაც დადგენილია მომსახურების მინიმალური სტანდარტი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			✓
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 4.2. მუნიციპალური სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება.
ინდიკატორის აღწერა	შემუშავდება იდენტიფიცირებული სერვისების მიწოდების ერთიანი მინიმალური სტანდარტები. აღნიშნული სამომავლოდ უზრუნველყოფს იდენტიფიცირებული სერვისებისთვის მინიმალური საერთო მოთხოვნების არსებობას, რომელთა შესაბამისადაც მუნიციპალიტეტებმა უნდა განახორციელონ სერვისის მიწოდება. ეს, თავის მხრივ, აგვარიდებს მუნიციპალიტეტებს შორის სერვისის მიწოდების ხარისხის განსხვავებებს და მომსახურების მოსარგებლეს მისცემს შესაძლებლობას მიიღოს ერთნაირი ხარისხის სერვისი სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში. ერთიანი მინიმალური სტანდარტები შემუშავდება ყველა დაინტერესებული მხარის ჩართულობით. შესაბამისად, აღნიშნული ინდიკატორით გაიზომება, თუ რამდენად არის უზრუნველყოფილი დადგენილი სტანდარტების დაცვა მუნიციპალური სერვისების გაცემის დროს.
დადასტურების წყარო	შესაბამისი სამართლებრივი აქტი
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	ინდიკატორის გასაზომად დაითვლება იმ ახალი (დამატებითი) სერვისების რაოდენობა, რომლისთვისაც 2023-2024 წლების განმავლობაში დადგინდება მომსახურების მინიმალური სტანდარტი.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021		2024	2026
	მაჩვენებელი	1		2	3

ამოცანა 4.2.

ინდიკატორის დასახელება	4.2.2. მუნიციპალური სერვისების მიწოდების ელექტრონული პლატფორმის მოხმარების მაჩვენებელი
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან / ამოცანასთან	ამოცანა 4.2. მუნიციპალური სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება
ინდიკატორის აღწერა	ქვეყანაში მუნიციპალური ელექტრონული სერვისების განვითარება, ერთი მხრივ, ხელს უწყობს მუნიციპალიტეტების ეფექტურობისა და გამჭირვალობის გაზრდას, ხოლო მეორე მხრივ, მოქალაქეებისთვის და ბიზნესისთვის ზრდის ელექტრონულ სერვისებზე ხელმისაწვდომობას. უკანასკნელი უმნიშვნელოვანესია, განსაკუთრებით, მაღალმთიანი სასოფლო ტიპის დასახლებების მქონე მუნიციპალიტეტებში მცხოვრებთათვის, რადგან ჩნდება ადგილზე (მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრში) მიუსვლელად ელექტრონული სერვისების მიღების შესაძლებლობა. წარმოდგენილი ინდიკატორი იძლევა შესაძლებლობას, გაიზომოს, თუ რამდენად გაიზარდა მუნიციპალური სერვისებით მოსარგებლეთა რაოდენობა.
დადასტურების წყარო	ელექტრონული პლატფორმის პროვაიდერის ინფორმაცია სისტემით მოსარგებლეთა რაოდენობაზე
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	სერვისის პროვაიდერისგან მიღებული იქნება ანგარიში, რომელშიც წარმოდგენილი ინფორმაციის შესაბამისად, დაითვლება მუნიციპალური სერვისების მიმღებთა რაოდენობა. მეთოდოლოგია ითვალისწინებს მუნიციპალური სერვისების მიმწოდებელ ერთიან პლატფორმაზე ID ბარათების მეშვეობით დარეგისტრირებული უნიკალური მომხმარებლების დათვლას.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2021		2024	2026
	მაჩვენებელი	25900		28500	40000

მიმართულება 5. PAR კოორდინაცია

ამოცანა 5.1

ინდიკატორის დასახელება	საჯარო მმართველობის რეფორმის შესახებ ცნობიერების გაზრდა
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	5.1 საჯარო მმართველობის რეფორმასთან დაკავშირებით საჯარო მოხელეების ინფორმირებულობის დონე
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო მმართველობის რეფორმის განხორციელების პროცესში, მნიშვნელოვანია საჯარო მოხელეების ჩართულობა და აღნიშნული საკითხის მიმართ ცნობიერების არსებობა, ვინაიდან, რეფორმის ფარგლებში, პროდუქტების უმრავლესობა, სწორედ, საჯარო მოხელეებისთვის და მათ მიერვე იქმნება. შესაბამისად, ინდიკატორი გაზომავს, თუ რამდენად გაიზრდება მოხელეების ცნობიერების დონე საჯარო მმართველობის რეფორმისა და მასში შემავალი საკითხების შესახებ.
დადასტურების წყარო	საჯარო მოხელეებში საჯარო მმართველობის რეფორმის შესახებ ცნობიერების კვლევა
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	მთავრობის ადმინისტრაცია
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	ორ წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	საჯარო მოხელეებს საჯარო მმართველობის რეფორმის ტრენინგების (სამუშაო შეხვედრების) დაწყებამდე ჩაუტარდებათ პრე-ტესტი, რომლის შედეგები შედარდება ტრენინგების (სამუშაო შეხვედრების) შემდგომ დაწერილ ტესტის შედეგებთან. კერძოდ: ეტაპი 1: C = Y/X100% სადაც: X = ერთ ტრენინგზე ყველა მონაწილის პრე ტესტის ქულათა საშუალო მაჩვენებელი Y = ერთ ტრენინგზე ყველა მონაწილის პოსტ ტესტის ქულათა საშუალო მაჩვენებელი C = თითოეული ტრენინგის პრე და პოსტ ტესტებს შორის განსხვავების პროცენტული მაჩვენებელი შედეგად, მივიღებთ თითოეულ ტრენინგზე საშუალოდ რა პროცენტით შეიცვალა მონაწილეების ცნობიერება თემასთან დაკავშირებით ეტაპი 2:* გამოითვლება ყველა ტრენინგის პრე და პოსტ ტესტების შედეგების საშუალო პროცენტული მაჩვენებელი შემდეგნაირად: წლის განმავლობაში ჯამში ჩატარებული ტრენინგების პრე და პოსტ ტესტებს შორის განსხვავების პროცენტული მაჩვენებლები (C) შეიკრიბება, გაიყოფა ტრენინგების ჯამურ რაოდენობაზე და გამრავლდება 100%-ზე.
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2022		2024	2026
	მაჩვენებელი	N/A		50%	80%

ამოცანა 5.2

ინდიკატორის დასახელება	OECD/SIGMA-ს მიერ PAR-ის სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაციის მონიტორინგის ანგარიშის ხარისხის შეფასება
ინდიკატორის ტიპი	გავლენის		ამოცანის შედეგის
			√
ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან /ამოცანასთან	5.2 საჯარო მმართველობის რეფორმის საკოორდინაციოს საბჭოს სამდივნოს გაძლიერება კოორდინაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მიმართულებით
ინდიკატორის აღწერა	საჯარო მმართველობის რეფორმის დაწყებიდან OECD/SIGMA აქტიურად არის ჩართული რეფორმის განხორციელების პროცესში. სამდივნოს მჭიდრო თანამშრომლობა აქვს ორგანიზაციის ექსპერტებთან და პერმანენტულად იღებს უკუკავშირს შესრულებულ სამუშაოსთან დაკავშირებით. სამდივნოს მიერ მომზადებული რეფორმის მონიტორინგის ანგარიშები (როგორც პროგრესი, ისე, წლიური) შეფასების მიზნით ეგზავნება SIGMA-ს ექსპერტებს ხარისხის კრიტერიუმებთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით.
დადასტურების წყარო	საჯარო მოხელეებში საჯარო მმართველობის რეფორმის შესახებ ცნობიერების კვლევა
მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი უწყება	SIGMA ხარისხის შეფასების კითხვარი შედგება 6 ძირითადი კომპონენტისგან, რომელიც ჩაშლილია 48 ქვე-კითხვად. შესაბამისად, მაჩვენებლების გაზომვის მიზნით, პროცენტი გამოითვლება ქვე-კითხვების საერთო რაოდენობიდან სრულად დაკმაყოფილებული (Yes) კომპონენტების მიხედვით. აღსანიშნავია, რომ შესაძლოა, SIGMA-ს მიერ შეიცვალოს შეფასების მეთოდოლოგია და კრიტერიუმების/კითხვების/ქვე-კითხვების რაოდენობა.
მონაცემების შეგროვების სიხშირე	წელიწადში ერთხელ
მეთოდოლოგია	OECD/SIGMA-ს ანგარიში
ინდიკატორის მაჩვენებლები		საბაზისო		სამიზნე
				შუალედური	საბოლოო
	წელი	2019		2024	2026
	მაჩვენებელი	83%		87%	92%

ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტი ხელმისაწვდომია აქ. იხილეთ დანართები, მაცნეზე - დანართი № 12.↩︎
ხარისხის უზრუნველყოფის ინსტრუმენტი ხელმისაწვდომია აქ. იხილეთ მაცნეზე დანართი 12. საჯარო კონსულტაციების შეფასების ინსტრუმენტი წარმოდგენილია ფურცელზე - "საჯარო კონსულტაციების ანგარიში"↩︎
2019 წლის კვლევის შედეგების მიხედვით, საზოგადოების ნდობა საჯარო სამსახურის მიმართ 67%-ია; კვლევა ხელმისაწვდომია აქ. გვ.94.↩︎
საჯარო სამსახურის ბიუროს უფროსის ბრძანება ,,საჯარო დაწესებულებების ფუნქციური ანალიზის განხორციელების მეთოდოლოგია და ორგანიზაციული მოწყობის სახელმძღვანელო პრინციპები“ ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
საჯარო სამსახურის ბიუროს 2021 წლის საქმიანობის ანგარიში ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
კვლევა ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
აღნიშნული პროცენტული მაჩვენებელი წარმოაჩენს საჯარო სამსახურის ბიუროსთვის წარმოდგენილი იმ გეგმების წილს, სადაც ინტეგრირებულია პროფესიული განვითარების ალტერნატიული ინოვაციური მეთოდები, გარდა ტრენინგებისა.↩︎
აღნიშნული პროცენტული მაჩვენებელი წარმოაჩენს საჯარო სამსახურის ბიუროსთვის წარმოდგენილი იმ გეგმების წილს, სადაც შესრულდა პროფესიული განვითარების გეგმა.↩︎
საჯარო სამსახურის ბიუროს 2021 წლის ანგარიში. მონაცემები დათვლილია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ფარგლებში არსებული ინფორმაციის გარეშე.↩︎
სახელმწიფო აუდიტის 2020 წლის 11 თებერვლის ანგარიში ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების სამოქმედო გეგმა.↩︎
დეტალური ინფორმაცია ინდექსის შესახებ ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
დეტალური ინფორმაციის შესახებ დეტალური ინფორმაცია ხელმისაწვდომია აქ.↩︎
სტრატეგია ხელმისაწვდომია აქ.↩︎