1. საბაზო ან/და საშუალო საფეხურის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების მასწავლებელმა იცის:
ა) საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების შესწავლის ობიექტები და მიზნები;
ბ) ბუნებისმეტყველების ადგილი მეცნიერებათა სისტემაში;
გ) საბუნებისმეტყველო იდეების ჩამოყალიბების (ფორმირების) ისტორია;
დ) საბუნებისმეტყველო მეცნიერული ცნებები და ტერმინები;
ე) საბუნებისმეტყველო კვლევის მეთოდები, კვლევა და მისი ეტაპები. ცდა (დამოკიდებული და დამოუკიდებელი ცვლადები, მონაცემები, საკონტროლო ცდა, განმეორებითი ცდა, ცდის პირობის შეცვლა, ცდის ოქმი). მონაცემთა მოპოვების გზები – ცდა/ექსპერიმენტი, დაკვირვება, გამოკითხვა (კითხვარი), ინფორმაციის მოძიება (ინტერნეტი, სამეცნიერო ლიტერატურა და სხვა);
ვ) სტრუქტურების და პროცესების მოდელები;
ზ) უსაფრთხოების წესები;
თ) მდგრადი განვითარების კონცეფცია;
ი) ჯანსაღი ცხოვრების წესის ძირითადი დებულებები.
2. ბიოლოგია
ა) ბიოლოგიის შესწავლის ობიექტი, ცოცხალი სისტემები. ღია, თვითმარეგულირებელი, თვითწარმომქმნელი სისტემები;
ბ) სიცოცხლის ძირითადი ნიშნები, სტრუქტურული ორგანიზაცია, სუნთქვა, გამოყოფა, გაღიზიანებადობა, ზრდა-განვითარება, გამრავლება, გარემოსთან ადაპტაცია;
გ) ცოცხალი სისტემების ორგანიზაციის დონეები, მოლეკულური, უჯრედული, ქსოვილური, ორგანიზმული, სახეობრივი, ეკოსისტემური, ბიოსფერული;
დ) უჯრედი – სტრუქტურული ერთეული, უჯრედის ქიმიური შედგენილობა. არაორგანული (წყალი, მინერალური მარილები) და ორგანული (ცილები, ლიპიდები, ნახშირწყლები, ნუკლეინის მჟავები) ნივთიერებები. მათი სტრუქტურა, თვისებები, ბიოლოგიური როლი, უჯრედების მრავალფეროვნება (პროკარიოტული, ეუკარიოტული). სიცოცხლის არაუჯრედული ფორმები – ვირუსი. მათი აგებულება, სტრუქტურული ერთეულები, ფუნქციები;
ე) ნივთიერებათა ცვლა უჯრედში, ანაბოლური და კატაბოლური რეაქციები, გლუკოზის დაშლა. გლიკოლიზი, დუღილი, სუნთქვა. ატფ-ს სინთეზი; ფოტოსინთეზი. ქემოსინთეზი, მატრიცული ტიპის რეაქციები – რეპლიკაცია, ტრანსლაცია, ტრანსკრიფცია;
ვ) უჯრედი – ორგანიზმის ზრდისა და გამრავლების საფუძველი, უჯრედის სასიცოცხლო ციკლი. ინტერფაზა. სხვადასხვა სახის უჯრედების (პროკარიოტული, ეუკარიოტული – სომატური, სასქესო) გაყოფა. მიტოზი. მეიოზი. მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემის მექანიზმები. ამ პროცესების ბიოლოგიური როლი;
ზ) უჯრედების სპეციალიზაცია, ქსოვილები, ქსოვილთა ტიპები (მცენარეებსა და ცხოველებში), სტრუქტურული თავისებურებები, მათი ფუნქციები;
თ) ორგანიზმების გამრავლება და განვითარება, ონტოგენეზი – ემბრიონული და პოსტემბრიონული განვითარება. ორგანიზმის გამრავლების ფორმები. უსქესო გამრავლება. სქესობრივი გამრავლება. პართენოგენეზი. თაობათა მონაცვლეობა;
ი) მემკვიდრეობითობის და ცვალებადობის კანონზომიერებები, ქრომოსომები, გენები. მემკვიდრეობითობის მოლეკულური საფუძველი. გენოტიპი და ფენოტიპი. ალელური და არაალელური გენები. დომინანტური და რეცესიული ნიშან-თვისებები. სრული და არასრული დომინირება. მენდელის კანონები. მორგანის კანონი. ცვალებადობის ფორმები – მემკვიდრული და მოდიფიკაციური. გენეტიკური ანომალიების შედეგები;
კ) სელექცია. იოტექნოლოგია, სელექცია და მისი მეთოდები. გენური ინჟინერია. იოტექნოლოგია;
ლ) ორგანიზმთა მრავალფეროვნება, სისტემატიკა. კლასიფიკაციის პრინციპები. მსხვილი ტაქსონომიური ერთეულების (სამეფო, ტიპი, კლასი) დამახასიათებელი ნიშნები (აგებულება, სასიცოცხლო პროცესები). ტიპობრივი წარმომადგენლები. საქართველოს ბიომრავალფეროვნება;
მ) ადამიანის ანატომია და ფიზიოლოგია, ორგანოები და ორგანოთა სისტემები, აგებულება, ფუნქციები, ნივთიერებათა ცვლა, კვება, სუნთქვა, ნივთიერებათა ტრანსპორტი, გამოყოფა, ნერვული და ენდოკრინული რეგულაცია, გამრავლება და განვითარება, ჰიგიენა და ჯანმრთელობა;
ნ) ორგანული სამყაროს განვითარების თეორიები, სიცოცხლის წარმოშობის თეორიები, ევოლუციური თეორიის არგუმენტები, ევოლუციის მამოძრავებელი ძალები, ევოლუციის შედეგები, მაკროევოლუცია, მიკროევოლუცია, სახეობა, პოპულაცია, ანთროპოგენეზი;
ო) ეკოსისტემა, მისი სტრუქტურა – ბიოტური და აბიოტური კომპონენტები, ნივთიერებათა წრებრუნვა და ენერგიის გადაცემა, პროდუცენტები, კონსუმენტები, რედუცენტები, კვებითი კავშირები, ორგანიზმებზე მოქმედი ფაქტორები – ბიოტური, აბიოტური, ანთროპოგენური, ორგანიზმებს შორის არსებული ურთიერთობის ფორმები. ბუნებრივი და ხელოვნური ეკოსისტემები, ბიოსფერო;
პ) გარემოს დაცვა, ადამიანი და გარემო. გლობალური და ლოკალური ეკოლოგიური პრობლემები. საერთაშორისო გარემოსდაცვითი კონვენციების მნიშვნელობა;
ჟ) მათემატიკური აპარატი, ნამდვილ რიცხვებზე მოქმედებების შესრულება სხვადასხვა ხერხით, რაოდენობების შედარების და შეფასების სხვადასხვა ხერხი, ფიზიკურ სიდიდეთა სხვადასხვა ერთეულის ერთმანეთთან კავშირი, ალბათობის თეორიის ელემენტები (გენეტიკურ ამოცანებთან კავშირში), ფუნქციათა თვისებები, მონაცემთა წარმოდგენის ფორმები (სია, ცხრილები, გრაფიკები, დიაგრამები).
3. ფიზიკა
ა) კინემატიკის საფუძვლები, მოძრაობის სახეები (წრფივი, მრუდწირული, რხევითი, ბრუნვითი), ტრაექტორია, გადაადგილება, წრფივი თანაბარი მოძრაობის სიჩქარე, საშუალო და მყისი სიჩქარე, მოძრაობის ფარდობითობა, სიჩქარეთა შეკრება, წრფივი თანაბარაჩქარებული მოძრაობა, აჩქარება, სიჩქარე და გადაადგილება თანაბარაჩქარებული მოძრაობის დროს. მრუდწირული მოძრაობა, სიჩქარე და აჩქარება მრუდწირული მოძრაობის დროს;
ბ) ურთიერთქმედება მექანიკაში, სხეულთა ურთიერთქმედება, ძალა, სიმძიმის, ხახუნის (უძრაობის და სრიალის), დრეკადობის ძალები, ჰუკის კანონი, ნიუტონის კანონები, მასა - ინერტულობის საზომი, მასა და წონა, სიმკვრივე, მსოფლიო მიზიდულობის კანონი, სხეულის იმპულსი, იმპულსის მუდმივობის კანონი, რეაქტიული მოძრაობა, სიმძიმის ცენტრი, წონასწორობა (მდგრადი, არამდგრადი, განურჩეველი), ძალის მომენტი, მარტივი მექანიზმები, მექანიკური მუშაობა და სიმძლავრე, ცვლადი ძალის მუშაობა, პოტენციური და კინეტიკური ენერგია, ერთი სახის ენერგიის გადასვლა მეორეში, ენერგიის მუდმივობის კანონი მექანიკაში, ტექნოლოგიური პროცესების განვითარება (საფრენი აპარატები, მანქანები და სხვა), კავშირი მექანიკის კანონებთან;
გ) მექანიკური რხევები და ტალღები, მექანიკური რხევა, ჰარმონიული რხევის განტოლება, რხევის მახასიათებელი პარამეტრები, თავისუფალი რხევა, იძულებითი რხევა, რხევის მილევა. რეზონანსი, განივი და გრძივი ტალღა, ტალღის სიგრძე, ტალღის სიჩქარე, არეკვლა, დიფრაქცია, ინტერფერენცია, ბგერა, ბგერის წყაროები, ბგერის წარმოქმნა, გავრცელება და აღქმა, ბგერითი სიგნალების გადაცემა და მიღება ორგანიზმებში, სმენის ორგანოები, ექოს წარმოქმნა, ხმამაღლობა, ტონის სიმაღლე, ულტრაბგერა და ინფრაბგერა, დოპლერის ეფექტი;
დ) ჰიდრო- და აეროსტატიკა, ბიდროდინამიკა, წნევა, აირის წნევა, წნევა სითხეებში, პასკალის კანონი, ჰიდრავლიკური მანქანა, ატმოსფერული წნევა, ტორიჩელის ცდა, ამომგდები ძალა, არქიმედეს კანონი, სხეულთა ცურვის პირობები, სითხეთა დინება, ბერნულის კანონი, ლამინარული და ტურბულენტური დინება, კაპილარული მოვლენები, ზედაპირული დაჭიმულობა, სიბლანტე;
ე) ოპტიკა, სინათლის სხივის გავრცელების კანონზომიერებები, არეკვლა, გარდატეხა, სრული შინაგანი არეკვლა,შთანთქმა, დისპერსია, სხივთა სვლა ჩაზნექილ და ამოზნექილ ლინზებში, ბრტყელ, ჩაზნექილ და ამოზნექილ სარკეებში, გამოსახულების აგება ლინზაში და ბრტყელ სარკეში, თხელი ლინზის ფორმულა, ლინზის გამადიდებლობა, თანამედროვე ოპტიკური სისტემები, მათი მუშაობის პრინციპი, მხედველობა და მხედველობის ორგანოები, ახლომხედველობა და შორსმხედველობა, მათი გაუმჯობესების გზები, ფოტომეტრია, სინათლის ძალა. განათებულობა, სინათლის გავრცელების სიჩქარე (სხვადასხვა მეცნიერის მიერ ჩატარებული გაზომვები), სინათლის ტალღური ბუნება, სინათლის ელექტრომაგნიტური თეორია, ფოტოეფექტი, ფოტონები, სინათლის კვანტური ბუნება;
ვ) სითბური მოვლენები, მოლეკულურ-კინეტიკური თეორიის ძირითადი დებულებები, მოლეკულურ-კინეტიკური თეორიის ძირითადი განტოლება, ტემპერატურა, ნივთიერების აგრეგატული მდგომარეობები, გადასვლა ერთი აგრეგატული მდგომარეობიდან მეორეში, ფიზიკური მახასიათებლების ცვლილება ნივთიერების აგრეგატული მდგომარეობების ცვლილების დროს, თბოგამტარები და თბოიზოლატორები, თბორეგულაციის მექანიზმები ორგანიზმებში, ნივთიერებათა სითბური გაფართოება, წყლის ანომალია, სითბოს რაოდენობა, კუთრი სითბოტევადობა, გამყარება-დნობა, აორთქლება-კონდენსაცია, დუღილი, დუღილის ტემპერატურა, ნაჯერი ორთქლი, ნაჯერი ორთქლის წნევის დამოკიდებულება ტემპერატურაზე. დნობის და ორთქლადქცევის კუთრი სითბო, დნობისა და ორთქლადქცევისათვის საჭირო სითბოს რაოდენობა, წვის სითბო, სითბური ძრავები (შიგაწვის ძრავა, ტურბინა), ძრავის მქკ. სითბური ენერგიის გადაცემის გზები (კონვექცია, გამოსხივება, გამტარებლობა);
ზ) იდეალური აირი, იდეალური აირის მდგომარეობის განტოლება, იდეალური აირის კანონები, შინაგანი ენერგია. თერმოდინამიკის I და II კანონი, შექცევადი და შეუქცევადი პროცესები, ენტალპია. აბსოლუტური ტემპერატურა, აბსოლუტური ნული;
თ) მყარი სხეულის თვისებები, მყარი სხეულის მექანიკური თვისებები. დეფორმაცია, დეფორმაციის სახეები, სიმტკიცე, სიმტკიცის ზღვარი;
ი) ელექტროსტატიკა, ორგვარი ელექტრული მუხტი, მუხტის მუდმივობის კანონი, სხეულთა დამუხტვა გავლენით და ხახუნით, ელექტრული ველი, ელ. ველის ძალწირები, დამუხტული სხეულების ურთიერთქმედება, ელ. მოვლენები ბუნებაში, კულონის კანონი, დიელექტრიკული შეღწევადობა, ელ. ველის დაძაბულობა, სუპერპოზიციის პრინციპი, ელ. ველის პოტენციალი, პოტენციალთა სხვაობა, ელქტროტევადობა, კონდენსატორი, ბრტყელი კონდენსატორის ელექტროტევადობა;
კ) ელექტრული დენი, ელექტრული დენი, ელექტროგამტარები და იზოლატორები, დენის წყაროები, სტანდარტული ელექტროდული პოტენციალი, გალვანური ელემენტი, დენის ძალა, ძაბვა, გამტარის წინაღობა, წინაღობის დამოკიდებულება ტემპერატურაზე, ომის კანონი წრედის უბნისათვის, გამტართა პარალელური და მიმდევრობითი შეერთება, დენის მუშაობა და სიმძლავრე, დენის წყაროს ემძ. ომის კანონი სრული წრედისათვის, დენის სითბური და ქიმიური მოქმედება, ელექტრული დენი სითხეში, აირში და ვაკუუმში, ელექტროლიტური დისოციაციის თეორია, დისოციაციის ხარისხი და მუდმივა, ელექტროლიზის კანონები, ელექტროქიმიური ეკვივალენტი, ნახევარგამტარი, ელ. დენი ნახევარგამტარში, მაგნიტური ველი, ველის ძალწირები, დენის მაგნიტური მოქმედება, დენიანი გამტარების ურთიერთქმედება, მაგნიტური ველის ინდუქცია, მაგნიტური ნაკადი, ამპერის ძალა. ლორენცის ძალა, ცვლადი დენი, ცვლადი დენის გენერატორი, ელ. მაგნიტური ინდუქციის მოვლენა, ლენცის წესი, თვითინდუქცია, ინდუქციურობა, ტრანსფორმატორი, ელ. ენერგიის გადაცემა და განაწილება, მაგნიტური ველის ენერგია, რხევითი კონტური, ენერგიის გარდაქმნა რხევით კონტურში, ცვლადი ელექტრული ველი, ელექტრომაგნიტური ტალღა, ელექტრომაგნიტური ტალღების სკალა;
ლ) ფარდობითობის თეორია, ფარდობითობის თეორიის ძირითადი ელემენტები, მისი შექმნის მნიშვნელობა, თანამედროვე საკომუნიკაციო სისტემების მოქმედების პრინციპი, ლაზერის მოქმედების პრინციპი;
მ) ატომური და ბირთვული ფიზიკა, რეზერფორდის ცდა, ატომის პლანეტარული მოდელი, პერიოდულობის კანონი და პერიოდული სისტემა, ბორის პოსტულატები, ატომის ბირთვის აღნაგობა, პროტონისა და ნეიტრონის აღმოჩენა, ბუნებრივი რადიოაქტივობა,5.
28/03/2014 -
საქართველოს მინისტრის ბრძანება -
39/ნ -
ვებგვერდი, 01/04/2014
4.
20/04/2012 -
საქართველოს მინისტრის ბრძანება -
83/ნ -
ვებგვერდი, 25/04/2012
3.
09/02/2012 -
საქართველოს მინისტრის ბრძანება -
37/ნ -
ვებგვერდი, 14/02/2012
2.
29/04/2011 -
საქართველოს მინისტრის ბრძანება -
57/ნ -
ვებგვერდი, 110429022, 04/05/2011
1.
07/03/2011 -
საქართველოს მინისტრის ბრძანება -
32/ნ -
ვებგვერდი, 110307048, 10/03/2011
×
დოკუმენტის ცვლილებები
8
მიღების თარიღი : 05/04/2023
გამოქ. თარიღი : 06/04/2023
დოკუმენტის ნომერი : 23/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბრის N1014 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ
7
მიღების თარიღი : 30/06/2020
გამოქ. თარიღი : 01/07/2020
დოკუმენტის ნომერი : 67/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბრის №1014 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ
6
მიღების თარიღი : 06/06/2017
გამოქ. თარიღი : 08/06/2017
დოკუმენტის ნომერი : 92/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბრის N1014 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ
5
მიღების თარიღი : 28/03/2014
გამოქ. თარიღი : 01/04/2014
დოკუმენტის ნომერი : 39/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ'' საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბერის №1014 ბრძანებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე
4
მიღების თარიღი : 20/04/2012
გამოქ. თარიღი : 25/04/2012
დოკუმენტის ნომერი : 83/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ" საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბერის N1014 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე
3
მიღების თარიღი : 09/02/2012
გამოქ. თარიღი : 14/02/2012
დოკუმენტის ნომერი : 37/ნ
„მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ" საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბერის N1014 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე
2
მიღების თარიღი : 29/04/2011
გამოქ. თარიღი : 04/05/2011
დოკუმენტის ნომერი : 57/ნ
,,მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ'' საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბერის N1014 ბრძანებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე
1
მიღების თარიღი : 07/03/2011
გამოქ. თარიღი : 10/03/2011
დოკუმენტის ნომერი : 32/ნ
''მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის დამტკიცების შესახებ'' საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 21 ნოემბერი N1014 ბრძანებაში ცვლილებების შეტამნის თაობაზე
×
უზენაესი სასამართლოს განმარტებები
×
ბმულე