„საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“

პროექტი საქართველოს ორგანული კანონი საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ მუხლი 1. საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის კოდექსი“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №75, 27.12.2010, მუხ. 461) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-2 მუხლის: ა) მე-4 ნაწილი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „4. დისკრიმინაციად (მათ შორის სექსუალურს შევიწროებად) ჩაითვლება პირის პირდაპირ ან არაპირდაპირ შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისთვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით.“; ბ) მე–4 ნაწილის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე–41 ნაწილი: „41. სექსუალურ შევიწროებად ჩაითვლება პირის მიმართ არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს მისი ღირსების შელახვას და ქმნის მისთვის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის თაობაზე საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი საქართველოს შრომის კოდექსი იცნობს შევიწროების ტერმინს, როგორც დისკრიმინაციის ზოგადი დეფინიციის ერთ-ერთ ელემენტს, თუმცა, არ განმარტავს სექსუალურ შევიწროებას. 2006/54/EC ევროდირექტივაში აღნიშნულია, რომ ადამიანის შევიწროება, მათ შორის სექსუალური ხასიათის, წარმოადგენს ქალისა და მამაკაცის თანასწორი მოპყრობის პრინციპის ხელყოფას. ამიტომ, აუცილებელია ცნებების განსაზღვრა. დირექტივა შევიწროებას დისკრიმინაციის აკრძალვის ზოგადი ნორმისგან ცალკე გამოყოფს, რადგან, დისკრიმინაციის კლასიკური გაგებისგან განსხვავებით, რომლის დროსაც აუცილებელია პირის ანალოგიურ პირთან შედარებით უთანასწორო მოპყრობის შეფასება, შევიწროების შემთხვევაში, თავად ფაქტი ქცევა (სხვა პირთან შედარების გარეშე) ქმნის დისკრიმინაციას. ამასთანავე, ევროსაბჭოს დირექტივები, ავალდებულებს სახელმწიფოს მიიღონ ან გააუმჯობესონ ისეთი საკანონმდებლო ნორმები, რომლის საშუალებითაც პასუხისმგებელი უწყებებისთვის დაწესებული იქნება სანქციები, რომლებიც უზრუნველყოფენ დამრღვევის მიმართ შესაბამისი პასუხიმგებლობის დაწესებას. გარდა ამისა, 1992 წლის N19 რეკომენდაცია, გენდერული ნიშნით ძალადობას სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის ერთ-ერთ ფორმად განმარტავს, რაც შესაბამისად იწვევს CEDAW კონვენციის დარღვევას, კომიტეტი უთითებს, რომ: ,,სამუშაო ადგილას თანასწორობა შესაძლოა სერიოზულად დაირღვეს, როდესაც ქალი ექვემდებარება გენდერული ნიშნით ძალადობას, როგორიც არის სექსუალური შევიწროება სამუშაო ადგილზე’’. კომიტეტი უთითებს, რომ კონვენციის ხელშემკვრელმა სახელწიფოებმა უნდა მიიღონ სამართლებრივი და სხვა რელევანტური ზომები, რათა უზრუნველყონ ქალთა ეფექტური დაცვა გენდერული ნიშნით ძალადობისგან, სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების ჩათვლით. ამასთანავე, ევროპის საბჭოს კონვენცია ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლისა და პრევენციის შესახებ (სტამბოლის კონვენციის) მე-40 მუხლი ავალდებულებს მხარეებს მიიღონ ყველა საკანონმდებლო ან საჭირო ზომა რომ სექსუალური შევიწროება დაექვემდებაროს სისხლის სამართლის ან სხვა სახის სამართლებრივ სანქციებს, შესაბამისად, სექსუალური შევიწროება დარეგულირებული უნდა იქნეს, როგორც სამუშაო ადგილას, ასევე საჯარო სივრცეში. საქართველოში სექსუალური შევიწროება არის ქალთა დისკრიმინაციის ერთ-ერთი ყველაზე დაფარული ფორმა, რაც ქალებს აყენებს მამაკაცებთან შედარებით დაქვემდებარებულ მდგომარეობაში, ლახავს მათ ღირსებას, ხელს უშლის მათი პოტენციალის სრულ განვითარებასა და შრომითი ურთიერთობების შენარჩუნებას. სამუშაო ადგილას ქალთა სექსუალური შევიწროება განსაკუთრებით პრობლემურია, ვინაიდან ქალები, არსებული გენდერული და სამსახურებრივი იერარქიების გამო, ორმაგი ზეწოლის ქვეშ შეიძლება მოექცნენ (ქალთა მიმართ ძალადობის ეროვნული კვლევის მონაცემების მიხედვით, ქალების 10%-ს სექსუალური შევიწროება სამსახურში გამოუცდია). სექსუალური შევიწროების წინააღმდეგ ბრძოლა დღეს მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. დისკრიმინაციის ამ ფორმის მსხვერპლები, როგორც წესი, არიან ქალები, თუმცა, რიგი ფაქტორების გათვალისწინებით ისინი უარს ამბობენ დაცვის სამართლებრივი საშუალებების გამოყენებაზე. ერთი მხრივ, მსხვერპლისთვის რთულია მსგავსი შემთხვევების იდენტიფიცირება და მტკიცებულებების შეგროვება, მეორე მხრივ კი, საზოგადოებრივი წნეხის გამო მსხვერპლი თავს არიდებს სხვა პირებთან თუ ორგანიზაციებთან მსგავსი ფაქტების შესახებ საუბარს. ვინაიდან სექსუალური შევიწროების ჩამდენთათვის კანონმდებლობა სასჯელს არ ითვალისწინებს და, ამასთანავე, ამგვარ შევიწროებაზე საუბარი მსხვერპლებისთვის უკავშირდება სტიგმას, დამნაშავეები სრულებით დაუსჯელი, ხოლო ამგვარი ქმედებები გამოვლენის გარეშე რჩება. არაერთი კვლევა ადასტურებს, რომ სექსუალური შევიწროება დღეს პრობლემაა როგორც სამუშაო ადგილას, ასევე საჯარო სივრცეში. კვლევა - გენდერული თანასწორობა საქართველოში: ბარიერები და რეკომენდაციები (I ნაწილი) - ითვალისწინებს კონკრეტულ რეკომენდაციებს მთელ რიგ სფეროებში გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობის მიზნით, მათ შორის, რეკომენდაციებს გასცემს სექსუალური შევიწროების კუთხითაც.1 სექსუალური შევიწროება, როგორც ქალთა მიმართ ძალადობის ფორმა, გაეროს მდგრადი განვითარების მე-5 მიზნის პირველი ნიშნულია, რომელიც მოითხოვს „ქალების და გოგონების მიმართ ძალადობის ყველა ფორმის აღმოფხვრას საჯარო და კერძო სფეროებში“. 2017 წელს განხორციელებული ცვლილებები, რომელთა მიზანია საქართველოს კანონმდებლობის სტამბოლის კონვენციასთან შესაბამისობაში მოყვანა, არ მოიცავს სხვადასხვა სექტორში სექსუალური შევიწროების აკრძალვას. ასევე, უნდა აღინიშნოს, რომ ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ გაეროს კომიტეტმა აღნიშნა, რომ საქართველოში სექსუალური შევიწროების მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტები, პრაქტიკულად არ აღსრულდება და სახელმწიფოს მოუწოდა, რომ ებრძოლოს სექსუალურ შევიწროებას და მოახდინოს მისი პრევენცია.2 საერთაშორისო გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ სექსუალური შევიწროების სენსიტიური ბუნებიდან გამომდინარე, მისი გაერთიანება ზოგადად დისკრიმინაციული ან შევიწროების ამკრძალავი მუხლის ქვეშ არ განაპირობებს ბაზისს რელევანტური რეაგირებისთვის, სექსუალური შევიწროების მსხვერპლთათვის. ხაზგასმული დეფინიციის გარეშე რთულია საზოგადოების ინფორმირება და მსხვერპლთა დაცვა, რადგან, როგორც სხვა ქვეყნების პრაქტიკა აჩვენებს, კონკრეტული მუხლის არარსებობის შემთხვევაში სექსუალურ შევიწროებაზე ნაკლებია როგორც მოქალაქეთა გათვითცნობიერების დონე, აგრეთვე მიმართვიანობა. შესაბამისად, ცვლილების მიხედვით მოხდება სექსუალური შევიწროების დეფინიციის განსაზღვრა. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა; http://www.parliament.ge/ge/ajax/downloadFile/84645/GEOVol1_GenderEqualityinGeorgia_BarriersandRecommendations_Final 1 2 UN Committee on the Elimination of Discrimination Against Women (CEDAW), Concluding observations on the combined fourth and fifth periodic reports of Georgia CEDAW/C/GEO/CO/4-5, 2014, §§28-29, ხელმისაწვდომია ვებ-გვერდზე: http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CEDAW%2fC%2fGEO%2fCO%2f45&Lang=en დასაქმების ადგილზე შევიწროებისა და სექსუალური შევიწროების თემატიკის მიმოხილვისთვის აუცილებელია თავად ამ ტერმინების საკანონმდებლო განმარტების შეფასება. საქართველოს შრომის კოდექსი იცნობს შევიწროების ტერმინს, როგორც დისკრიმინაციის ზოგადი დეფინიციის ერთ-ერთ ელემენტს, თუმცა, არ განმარტავს სექსუალურ შევიწროებას. შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ დისკრიმინაცია შეიძლება იყოს პირის პირდაპირი ან არაპირდაპირი შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისათვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით, თუმცა არაფერია ნათქვამი უშუალოდ სექსუალურ შევიწროებაზე. შესაბამისად, ხაზგასმული დეფინიციის გარეშე რთულია ერთის მხრივ, საზოგადოების ინფორმირება, ხოლო მეორეს მხრივ მსხვერპლთა დაცვა და მსგავსი ფაქტების აღმოჩენა და რეაგირება. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები კანონპროექტის მიღების შედეგად, საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსი“ ჩამოყალიბდება სექსუალური შევიწროების დეფინიცია, რომლის თანახმადაც სექსუალურ შევიწროებად ჩაითვლება სექსუალური ხასიათის არასასურველი ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს პირის ღირსების შელახვას ან მისთვის დამამცირებელი, მტრული ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას. ცვლილებათა პაკეტის მიხედვით სექსუალური შევიწროება დარეგულირდება შრომით ურთიერთობებში. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტის ძირითადი არსია დაარეგულიროს სექსუალური შევიწროების საკითხი, შრომით ურთიერთობებში. მომზადებულ ცვლილებათა პაკეტით ცვლილება ეხება შრომის კოდექსის მეორე მუხლს, რომლის მიხედვითაც მეორე მუხლის მე-4 პუნქტში შედის ცვლილება კერძოდ, კი ცვლილების მიხედვით, დისკრიმინაციად (მათ შორის სექსუალურს შევიწროებად) ჩაითვლება პირის პირდაპირ ან არაპირდაპირ შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისთვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით. ამავე მუხლს ემატება 4 პრიმა პუნქტი. აღნიშნული ცვლილების მიხედვით საქართველოს შრომის კოდექსს ემატება სექსუალური შევიწროების განმარტება, რომელიც მოიცავს პირის მიმართ არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევას, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს მისი ღირსების შელახვას და ქმნის მისთვის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში) აღნიშნული ქვეპუნქტი არ ვრცელდება წარმოდგენილ ორგანული კანონის პროექტთან მიმართებაში. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპს წარმოადგენს, პრობლემური საკითხის საკანონმდებლო დონეზე დარეგულირება, სამუშაო ადგილზე მსგავსი ფაქტის დროული გამოვლენისა და შესწავლის მიზნით. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას) ინიციატორი არ მოითხოვს ორგანული კანონის პროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას. ბ) კანონპროექტის ფინანსური დასაბუთება. მასში აღინიშნება: ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ბიუჯეტიდან დამატებითი სახსრების გამოყოფას. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე; კანონპროექტის მიღება არ იქონიებს გავლენას ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტი ზეგავლენას არ ახდენს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები: კანონპროექტის მიღებით სახელმწიფო არ იღებს ახალ ფინანსურ ვალდებულებებს. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება: კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს ფინანსურ შედეგებს იმ პირთა მიმართ, რომლებზეც ვრცელდება მისი მოქმედება. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობა და ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი): კანონპროექტი არ ადგენს გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობას და ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი). გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან. გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებსა და რეგულაციებს. წარმოდგენილი ცვლილებათა პაკეტის მიხედვით, კონკრეტული მუხლი ემატება, რომელიც განსაზღვრავს სექსუალურ შევიწროებას. ევროპული სამართლის მიხედვით, სექსუალური შევიწროება ცალსახად ეწინააღმდეგება ქალსა და მამაკაცს შორის თანასწორი მოპყრობის პრინციპს და წარმოადგენს სქესის ნიშნით დისკრიმინაციას, რომელიც თავს იჩენს არა მარტო სამუშაო პროცესში, არამედ დასაქმების, დაწინაურებისა და პროფესიული ტრენინგების პროცესში. შესაბამისად, ასეთი სახის ქცევა უნდა იყოს აკრძალული, რისთვისაც ეფექტური, პროპორციული და ქმედითი ზომები უნდა იქნეს გამოყენებული. სექსუალური შევიწროება რეგულირებულია სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის დირექტივით 2006/54 - „თანაბარი მოპყრობის შესახებ“, რომელიც 2006 წელს განახლდა და განსაზღვრავს სექსუალურ შევიწროებას, როგორც რაიმე ფორმის ვერბალურ, არავერბალურ ან ფიზიკურ ქცევას, რომელსაც აქვს სექსუალური შინაარსი და მიზნად ისახავს ღირსების შელახვას, კერძოდ, დამამცირებელი, მტრული და ძალადობრივი გარემოს შექმნას.3 გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი; კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს. კანონპროექტის მიღება განაპირობა ასოცირების შეთანხმების XXX დანართით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების აუცილებლობამ, კერძოდ, მითითებული დანართის თანახმად, ასოცირების შეთანხმების ძალაში შესვლიდან ოთხი წლის ვადაში საქართველოს ევალება შეასრულოს 2006 წლის 5 ივლისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2006/54/EC დირექტივა, რომელიც უზრუნველყოფს დასაქმებისა და საქმიანობის საკითხებთან მიმართებით მამაკაცისა და ქალის თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი მოპყრობის პრინციპის განხორციელებას. 3 ევროპის პარლამენტის და საბჭოს დირექტივა 2006/54 კაცებისა და ქალებისათვის თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი მოპყრობის პრინციპების იმპლემენტაციაზე დასაქმებისა და სამუშაო პირობებში (შესწორებული). გვ. 26-27. პარაგრაფი 2. ხელმისაწვდომია: http://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32006L0054&from=EN გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან თანაბარი უფლებების დაცვის საკითხები შრომით ურთიერთობებში შეადგენს „ერთის მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებსა და მეორეს მხრივ, საქართველოს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმების“ მნიშვნელოვან ნაწილს. საქართველომ ასოცირების შეთანხმების XXX დანართით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ვალდებულება აიღო, კერძოდ, მითითებული დანართის თანახმად, ასოცირების შეთანხმების ძალაში შესვლიდან ოთხი წლის ვადაში საქართველოს ევალება შეასრულოს 2006 წლის 5 ივლისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2006/54/EC დირექტივა, რომელიც უზრუნველყოფს დასაქმებისა და საქმიანობის საკითხებთან მიმართებით მამაკაცისა და ქალის თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი მოპყრობის პრინციპის განხორციელებას. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები. მაში აღინიშნება: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში; USAID-ის მხარდაჭერით, აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI) პროგრამის "კანონის უზენაესობის მხარდაჭერა საქართველოში" (PROLoG) ექსპერტის ჩართულობით. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტების შეფასება კანონპროექტის მიმართ. ასეთის არსებობის შემთხვევაში. ასეთი შეფასება არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში; სექსუალური შევიწროების საკითხი და მის წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდები საერთაშორისო საზოგადოების განსაკუთრებული ყურადღების საგანს წარმოადგენს, მოუწოდებენ რა სახელმწიფოებს შეიმუშაონ სექსუალური შევიწროების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩო, რომელსაც რელევანტური დაცვის მექანიზმებით აღჭურვავენ, რათა ყველა იმ ადამიანმა, რომელიც საკუთარ თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, ჰქონდეს დაცვის შესაძლებლობა. ბევრი საერთაშორისო სამართლებრივი დოკუმენტი კრძალავს სექსუალურ შევიწროებას, მათ შორის, გაეროს კონვენცია ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ. ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ კომიტეტის 1989 წლის ზოგადი რეკომენდაცია სექსუალურ შევიწროებას ქალთა მიმართ ძალადობის ფორმად ასახელებს. 1992 წლის N19 რეკომენდაცია, გენდერული ნიშნით ძალადობას სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის ერთ-ერთ ფორმად განმარტავს, რაც შესაბამისად იწვევს CEDAW კონვენციის დარღვევას, კომიტეტი უთითებს, რომ: ,,სამუშაო ადგილას თანასწორობა შესაძლოა სერიოზულად დაირღვეს, როდესაც ქალი ექვემდებარება გენდერული ნიშნით ძალადობას, როგორიც არის სექსუალური შევიწროება სამუშაო ადგილზე’’. კომიტეტი უთითებს, რომ კონვენციის ხელშემკვრელმა სახელწიფოებმა უნდა მიიღონ სამართლებრივი და სხვა რელევანტური ზომები, რათა უზრუნველყონ ქალთა ეფექტური დაცვა გენდერული ნიშნით ძალადობისგან, სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების ჩათვლით. ამისათვის სახელმწიფოებმა უნდა შექმნან ეფექტური სამართლებრივი მექანიზმები, რომელიც მოიცავს როგორც სამოქალაქო წესით ზიანის ანაზღაურებისა და კომპენსაციის, ისე სისხლისსამართლებრივი სანქციების საკითხებს. ამასთან, გარდა სამართლებრივი ჩარჩოს რეგულირებისა, კომიტეტი პრევენციული ზომების მიღების მნიშვნელობაზეც ამახვილებს ყურადღებას და სახელმწიფოს აკისრებს მოვალეობას, საგანმანათლებლო პროგრამების საშუალებით იზრუნოს ქალისა და მამაკაცის გენდერული როლების შესახებ ხედვებისა და საზოგადოებრივი აზრის სახეცვლილებაზე4. CEDAW კომიტეტი თავის რეკომენდაციებში საქართველოს მიმართ, უთითებს სექსუალური შევიწროების შესახებ კანონმდებლობის იმპლემენტაციის სიმწირეზე და საქართველოს მოუწოდებს შეიმუშავოს და გააძლიეროს სექსუალური შევიწროების პრევენციისა და აღმოფხვრის ეფექტური ზომები. ევროპული სამართლის მიხედვით, სექსუალური შევიწროება ცალსახად ეწინააღმდეგება ქალსა და მამაკაცს შორის თანასწორი მოპყრობის პრინციპს და წარმოადგენს სქესის ნიშნით დისკრიმინაციას, რომელიც თავს იჩენს არა მარტო სამუშაო პროცესში, არამედ დასაქმების, დაწინაურებისა და პროფესიული ტრენინგების პროცესში. შესაბამისად, ასეთი სახის ქცევა უნდა იყოს აკრძალული, რისთვისაც ეფექტური, პროპორციული და ქმედითი ზომები უნდა იქნეს გამოყენებული. სექსუალური შევიწროება რეგულირებულია სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის დირექტივით 2006/54 - „თანაბარი მოპყრობის შესახებ“, რომელიც 2006 წელს განახლდა და განსაზღვრავს სექსუალურ შევიწროებას, როგორც რაიმე ფორმის ვერბალურ, არავერბალურ ან ფიზიკურ ქცევას, რომელსაც აქვს სექსუალური შინაარსი და მიზნად ისახავს ღირსების შელახვას, კერძოდ, დამამცირებელი, მტრული და ძალადობრივი გარემოს შექმნას.5 გარდა ამისა, დირექტივა აღნიშნავს, რომ „შევიწროება და სექსუალური შევიწროება ეწინააღმდეგება თანასწორი მოპყრობის პრინციპს კაცებსა და ქალებს შორის და წარმოადგენს სქესის ნიშნით დისკრიმინაციას.”6 4 http://www.parliament.ge/uploads/other/75/75600.pdf 5 ევროპის პარლამენტის და საბჭოს დირექტივა 2006/54 კაცებისა და ქალებისათვის თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი მოპყრობის პრინციპების იმპლემენტაციაზე დასაქმებისა და სამუშაო პირობებში (შესწორებული). გვ. 26-27. პარაგრაფი 2. ხელმისაწვდომია: http://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32006L0054&from=EN 6 ევროპის პარლამენტის და საბჭოს დირექტივა 2006/54 კაცებისა და ქალებისათვის თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი მოპყრობის პრინციპების იმპლემენტაციაზე დასაქმებისა და სამუშაო პირობებში (შესწორებული). გვ. 23. მუხლი 6. ხელმისაწვდომია: http://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32006L0054&from=EN სექსუალური შევიწროება, როგორც სქესის ნიშნით დისკრიმინაცია ევროპის შემდეგ ქვეყნებშია დარეგულირებული: ავსტრია, ბელგია, დანია, ესტონეთი, იტალია, მალტა, ნორვეგია, ესპანეთი და სხვ. ე) კანონპროექტის ავტორი: საქართველოს პარლამენტის გენდერული თანასწორობის საბჭო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს პარლამენტის წევრები: თამარ ჩუგოშვილი, თამარ ხულორდავა, დიმიტრი ცქიტიშვილი, რატი იონათამიშვილი, გუგული მაღრაძე, ენძელა მაჭავარიანი, გიორგი ტუღუში.

დანართი №1 ევროკავშირის სამართლებრივ აქტთან შესაბამისობის ცხრილი ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2006 წლის 5 ივლისის დირექტივა N2006/54/EC „დასაქმებისა და მუშაობის საკითხებში მამაკაცთა და ქალთა თანაბარი შესაძლებლობებისა და მათ მიმართ თანასწორი მოპყრობის პრინციპების დანერგვის შესახებ“ (ახალი რედაქცია) 1 2 საქართველოს ნორმატიული აქტის/აქტების პროექტი/პროექტები და შესაბამისი მოქმედი ნორმატიული აქტი/აქტები, არსებობის შემთხვევაში: №1. საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ №2. საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს შრომის კოდექსი“ №3. საქართველოს კონსტიტუცია №4. საქართველოს კანონი „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ №5. საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ №6. საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ №7. საქართველოს კანონი „გენდერული თანასწორობის შესახებ“ №8. საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ №9. საქართველოს კანონი „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ №10. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი №11. საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ №12. საქართველოს კანონი „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ №13. საქართველოს კანონი „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ №14. საქართველოს კანონი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ №15. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი შესაბამისობა: სშ − სრულად შესაბამისი ნშ − ნაწილობრივ შესაბამისი შ − შეუსაბამო ას − არასავალდებულო 3 4 5 6 7 მუხლი ან ნაწილი ნორმის ტექსტი № 1 წინამდებარე დირექტივის მიზანია, უზრუნველყოს მუშაობისა და საქმიანობის საკითხებში მამაკაცთა და ქალთა თანაბარი შანსებისა და თანასწორი მოპყრობის ძირითადი პრინციპების განხორციელება. ამ მიზნით ის შეიცავს ნორმებს თანაბარი მოპყრობის პრინციპის განხორციელებისათვის შემდეგთან დაკავშირებით: ა) საქმიანობის ხელმისაწვდომობა კარიერული წინსვლისა და პროფესიული მომზადების ჩათვლით; ბ) სამუშაო პირობები სამუშაოს ანაზღაურების ჩათვლით; გ) სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემა. ის შეიცავს ასევე დებულებებს, რომლითაც უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს რომ ზემოაღნიშნული განხორციელება შესაბამისი ნორმის ტექსტი შესაბამისობა შენიშვნები 3 მუხლი ან პუნქტი (ნაწილი) 11.1 1. ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორია. აკრძალულია დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიხედვით. სშ 3 11.3 3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად. 3 11.4 4. სახელმწიფო ქმნის განსაკუთრებულ პირობებს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებებისა და ინტერესების რეალიზებისათვის. 3 5.2 2. სახელმწიფო ზრუნავს საზოგადოებაში სოციალური სამართლიანობის, სოციალური დირექტივის ეს ნორმა აყალიბებს დირექტივის მიზნებსა და არსს, რომლებიც შინაარსობრივად ემთხვევა საქართველოს აღნიშნული ნორმატიული აქტებით განსაზღვრულ მიზნებსა და არსს (საქართველოს აღნიშნული ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებული ნორმები მოქმედებს როგორც შრომით ურთიერთიერთობებში, ისე სხვა სამართლებრივ ურთიერთობებში). ტერმინის „სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემა“ მიმართებით კი უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს იმ ნორმატიული აქტებში, რომლებიც ამ ტერმინში მოაზრებულ სისტემას ქმნიან, არც გაწერილია და მათგან არც გამომდინარეობს ისეთი მიზნები, რომლებიც პროცედურების შექნის საშულებებით ქმედითი იქნება. თანასწორობისა და სოციალური სოლიდარობის პრინციპების განმტკიცებაზე. 3 5.4 4. სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე. სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით. 4 1 ამ კანონის მიზანია დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრა და ნებისმიერი ფიზიკური და იურიდიული პირისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით თანასწორად სარგებლობის უზრუნველყოფა, რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, ასაკის, მოქალაქეობის, წარმოშობის, დაბადების ადგილის, საცხოვრებელი ადგილის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, რელიგიის ან რწმენის, ეროვნული, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, შეზღუდული შესაძლებლობის, დირექტივის ამ მუხლის მიზნების საწინააღმდეგო იქნებოდნენ. საქართველოს ეს ნორმატიული აქტებია, მათ შორის: 1) „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 2) „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 3) „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 4) „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 5) „საშიში ნივთიერებებით გამოწვეული ზიანის კომპენსაციის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 6) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 აგვისტოს ბრძანება N231/ნ „ორსულობის, მშობიარობისა და სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული იდენტობისა და გამოხატვის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების ან სხვა ნიშნის მიუხედავად. 4 3 ამ კანონის მოთხოვნები ვრცელდება საჯარო დაწესებულებების, ორგანიზაციების, ფიზიკური და იურიდიული პირების ქმედებებზე ყველა სფეროში, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ქმედებები არ რეგულირდება სხვა სამართლებრივი აქტით, რომელიც შეესაბამება ამ კანონის მე-2 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებს. 7 1 ეს კანონი ადგენს ქალისა და მამაკაცის საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრული თანასწორი უფლებების, თავისუფლებებისა და შესაძლებლობების უზრუნველყოფის ძირითად გარანტიებს, განსაზღვრავს საზოგადოებრივი ცხოვრების შესაბამის სფეროებში მათი განხორციელების სამართლებრივ მექანიზმებსა და პირობებს. 7 2 ამ კანონის მიზნებია: უზრუნველყოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში დისკრიმინაციის დაუშვებლობა, სათანადო პირობების ბავშვის მოვლის, ასევე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო შვებულებების ანაზღაურების წესის“ დამტკიცების თაობაზე“. შექმნა ქალისა და მამაკაცის თანასწორი უფლებების, თავისუფლებებისა და შესაძლებლობების რეალიზაციისათვის, ხელი შეუწყოს დისკრიმინაციის თავიდან აცილებასა და აღმოფხვრას. 7 4.1 1. სახელმწიფო ხელს უწყობს და უზრუნველყოფს ქალისა და მამაკაცის თანასწორ უფლებებს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. 7 4.2 2. გენდერული თანასწორობის დაცვის მიზნით, დისკრიმინაციის გარეშე უზრუნველყოფილია: ა) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი ინდივიდუალური უფლებები და თავისუფლებები; ბ) ქალისა და მამაკაცისათვის განათლების მიღების თანაბარი ხელმისაწვდომობა და განათლების თავისუფალი არჩევანი სწავლების ყველა ეტაპზე; გ) მეუღლეთა უფლებრივი თანასწორობა; დ) შვილებთან დაკავშირებული თანასწორი უფლებები და მოვალეობები; ე) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი უფლება-მოვალეობები – იყვნენ ბავშვთა მეურვეები, მზრუნველები, რწმუნებულები, მშვილებლები; ვ) ოჯახსა და საზოგადოებაში ძალადობის აღმოფხვრის ხელშეწყობა; ზ) პროფესიის ან სამუშაოს სახეობის თავისუფლად არჩევა, თანამდებობრივი დაწინაურება, პროფესიული მომზადება/გადამზადება; თ) საჯარო სამსახურში თანამდებობის დაკავება პროფესიული ნიშნის, უნარჩვევებისა და კვალიფიკაციის შესაბამისად; ი) თანასწორი მოპყრობა ქალისა და მამაკაცის მუშაობის ხარისხის შეფასებისას; კ) თანაბარი სოციალური უზრუნველყოფა ქალისა და მამაკაცის ავადმყოფობისას და შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის შემთხვევაში; ლ) თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ქალისა და მამაკაცის ჯანმრთელობის დაცვისას; მ) ქალისა და მამაკაცისათვის თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისას. 7 4.3 3. საქართველოს კანონმდებლობა გენდერული თანასწორობის შესახებ ემყარება საქართველოს კონსტიტუციას, საერთაშორისო ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს, ამ კანონსა და სხვა ნორმატიულ აქტებს. 8 1 ამ კანონის მიზანია, უზრუნველყოს კარიერულ წინსვლაზე, დამსახურებაზე, კეთილსინდისიერებაზე, პოლიტიკურ ნეიტრალიტეტზე, მიუკერძოებლობასა და ანგარიშვალდებულებაზე დაფუძნებული, სტაბილური, საქართველოს ერთიანი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბებისა და ფუნქციონირების სამართლებრივი საფუძვლების შექმნა. 9 3 შრომის ანაზღაურების სისტემა ემყარება თანასწორობისა და გამჭვირვალობის პრინციპებს, რომლებიც გულისხმობს თანამდებობის/პოზიციის ფუნქციური დატვირთვის გათვალისწინებით თანაბარი სამუშაოს შესრულებისათვის წინასწარ დადგენილი წესების დაცვით თანაბარი ანაზღაურების მიღებას. 8 57.1 1. მოხელეთა შრომის ანაზღაურების სისტემა ემყარება გამჭვირვალობისა და სამართლიანობის პრინციპებს, რომლებიც გულისხმობს თანაბარი სამუშაოს შესრულებისთვის 2(1) წინამდებარე დირექტივის მიზნებისთვის ქვემოთ აღნიშნულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა: ა) „პირდაპირი დისკრიმინაცია“- სიტუაცია, რომელშიც ნეიტრალური ნორმების, კრიტერიუმების ან პრაქტიკის მიხედვით შესაძლებელია ერთი სქესის პირები განსაკუთრებით უფრო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ სხვა სქესის მქონე პირებთან შედარებით, და არ ითვლება, რომ შესაბამისი ნორმები, კრიტერიუმები და პრაქტიკა გამართლებულია საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე კანონიერი მიზნით და ამ მიზნის მიღწევის საშუალებები შესაბამისი და აუცილებელია; ბ) „არაპირდაპირი დისკრიმინაცია“ - სიტუაცია, რომელშიც პირი თავისი სქესის გამო განიცდის უფრო არახელსაყრელ მოპყრობას ვიდრე განიცდის, განიცადა ან განიცდიდა სხვა პირი იმავე სიტუაციაში; გ) „შევიწროება“ - პირის სქესთან დაკავშირებული 4 2.2 4 2.3 თანაბარი ანაზღაურების მიღებას. 2. პირდაპირი დისკრიმინაცია არის სშ ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით სარგებლობისას ამ კანონის პირველი მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მოპყრობა ან პირობების შექმნა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად. 3. ირიბი დისკრიმინაცია არის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს ამ კანონის პირველი მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე ტერმინის „სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემა“ დეფინიციასთან მიმართებით აღსანიშნავია, რომ ის სისტემა, რომელსაც ამ ტერმინის შინაარსი შეიცავს, საქართველოს კანონმდებლობაში მოწყობილია, მათ შორის, შემდეგ ნორმატიულ აქტებზე დაყრდნობით: 1) „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 2) „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 3) „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 4) „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 5) „საშიში ნივთიერებებით გამოწვეული ზიანის კომპენსაციის შესახებ“ არასასურველი ქმედებები, რომელიც მიზნად ისახავს ან რომელიც იწვევს შესაბამისი პირის ღირსების შელახვასა და დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახავი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შემქნას; დ) „სექსუალური შევიწროება“ - სექსუალური ხასიათის არასასურველი ქმედების ყველა ფორმა, რომელიც ვლინდება არასასურველი ვერბალური, არავერბალური ან ფსიქოლოგიური ფორმით და რომელიც მიზნად ისახავს და იწვევს შესაბამისი პირის ღირსების შელახვას, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ, ღირსების შემლახავ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს ქმნის; ე) „ანაზღაურება“ - ძირითადი ან მინიმალური შრომის ანაზღაურება და ხელფასი, ასევე ყველა სახის ანაზღაურება, რომელსაც დამსაქმებელი შრომითი ურთიერთობების საფუძველზე უხდის დასაქმებულს პირდაპირ ან ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მდგომარეობა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად. 4 2.4 4. მრავალი ნიშნის მიხედვით დისკრიმინაცია არის დისკრიმინაცია ორი ან მეტი ნიშნის გამო. 4 2.6 6. ამ მუხლით განსაზღვრულ პირობებში დისკრიმინაცია არსებობს მიუხედავად იმისა, პირს რეალურად აქვს თუ არა ამ კანონის პირველი მუხლით გათვალისწინებული ნიშანი, რომლის გამოც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა. 4 2.7 7. დისკრიმინაცია არ არის სპეციალური და დროებითი ღონისძიებები, რომლებიც საქართველოს კანონი; 6) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 აგვისტოს ბრძანება N231/ნ „ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, ასევე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო შვებულებების ანაზღაურების წესის“ დამტკიცების თაობაზე“. არაპირდაპირ ფულადი ან ნატურალური სახით; ვ) „სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემა“ - სისტემა, რომელიც არ რეგულირდება 1978 წლის 19 დეკემბრის საბჭოს დირექტივით 79/7/EEC „სოციალური უზრუნველყოფის სფეროში ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი მოპყრობის ძირითადი პრინციპების თანმიმდევრული განხორციელების შესახებ“ და რომლის მიზანიც იმაში მდგომარეობს, რომ უზრუნველყოს დაწესებულებაში ან საწარმოთა ჯგუფში, მეურნეობის დარგში დაქირავებულ პირებისა და თვითდასაქმებულის ან პროფესიას ან პროფესიულ ჯგუფებს მიკუთვნებული პირების მომსახურება, რომელიც როგორც დამატებითი მომსახურება ან კომპენსაცია სრულყოფს სოციალური უზრუნველყოფის საკანონმდებლო სისტემას ან მის ადგილს დაიკავებს, მიუხედავად იმისა, ასეთი შემუშავებულია ფაქტობრივი თანასწორობის წასახალისებლად ან მისაღწევად, განსაკუთრებით − გენდერულ, ორსულობისა და დედობის საკითხებში, აგრეთვე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ. 4 2.8 8. დისკრიმინაციად არ მიიჩნევა ნებისმიერი განსხვავება, დაუშვებლობა და უპირატესობა განსაზღვრულ სამუშაოსთან, საქმიანობასთან ან სფეროსთან დაკავშირებით, რომელიც სპეციფიკურ მოთხოვნებს ემყარება. 4 2.9 9. განსხვავებული მოპყრობა, პირობების შექმნა ან/და მდგომარეობა დასაშვებია, თუ არსებობს სახელმწიფოს დაუძლეველი ინტერესი და სახელმწიფოს ჩარევა აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში. 7 3.1 გ) დისკრიმინაცია − ამ პუნქტის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული ქმედებები; 7 3.1 დ) პირდაპირი დისკრიმინაცია − ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით სარგებლობისას სქესის ნიშნით არახელსაყრელ სისტემების მიერთება სავალდებულოა თუ არა. მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ მეორე სქესის პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მოპყრობა ან პირობების შექმნა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად; 7 3.1 ე) ირიბი დისკრიმინაცია − ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს სქესის ნიშნით არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ მეორე სქესის პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მდგომარეობა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად; 7 6.1 1. შრომითი ურთიერთობებისას დაუშვებელია: ა) პირის დევნა ან/და იძულება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას; ბ) სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი, არასიტყვიერი ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას ან მისთვის დამამცირებელი, მტრული ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას. 7 6.3 3. დასაქმებისას და შრომითი მოვალეობების შესრულებისას დასაშვებია სქესის ნიშნით პირთა არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენება ან/და მათთვის უპირატესობის მინიჭება, რაც გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან, სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მისი მიღწევის თანაზომიერი და აუცილებელი საშუალება. 1 2.4 4. დისკრიმინაციად (მათ შორის სექსუალურს შევიწროებად) ჩაითვლება პირის პირდაპირ ან არაპირდაპირ შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისთვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით. 1 2.41 41. სექსუალურ შევიწროებად ჩაითვლება პირის მიმართ არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს მისი ღირსების შელახვას და ქმნის მისთვის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს. 2 2.5 5. დისკრიმინაციად არ ჩაითვლება პირთა განსხვავების აუცილებლობა, რომელიც გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან, სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მისი მიღწევის თანაზომიერი და აუცილებელი საშუალება 2 2.1 1. შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. 2 31.1 1. შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. 2 31.2 2. შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ. 2 31.3 3. დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. 8 3 ე) პროფესიული საჯარო მოხელე/საჯარო მოხელე/მოხელე (შემდგომ – მოხელე) – პირი, რომელიც უვადოდ ინიშნება მოხელისათვის განკუთვნილ საჯარო სამსახურის საშტატო თანამდებობაზე სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკის, მუნიციპალიტეტის, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ, რომელიც ახორციელებს საჯაროსამართლებრივ უფლებამოსილებებს, როგორც თავის ძირითად პროფესიულ საქმიანობას, რაც უზრუნველყოფს მის მიერ საჯარო ინტერესების დაცვას, და რომელიც ამის სანაცვლოდ იღებს შესაბამის ანაზღაურებას და სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიებს; 8 57.2 2. მოხელეს უფლება აქვს, სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომის ანაზღაურება. 8 57.3 3. მოხელის შრომის ანაზღაურება მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, საკლასო დანამატს, სახელფასო დანამატს და ფულად ჯილდოს. 8 57.5 5. შრომის ანაზღაურება მოხელეს უნაღდო ანგარიშსწორების ფორმით ეძლევა. 8 57.6 6. მოხელეთა თანამდებობების თითოეული იერარქიული რანგისთვის მიკუთვნებული თანამდებობების თანამდებობრივი სარგოების ოდენობების განსაზღვრის წესი დგინდება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონით. 9 2.2 ბ) შრომის ანაზღაურება (ხელფასი) – თანამდებობრივი სარგო, აგრეთვე ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – შესაბამისი სახელფასო დანამატი, საკლასო დანამატი და ფულადი ჯილდო; გ) თანამდებობრივი სარგო – საჯარო დაწესებულებაში არსებული თანამდებობისათვის/პოზიციისათვი ს განსაზღვრული ყოველთვიური ანაზღაურება, რომელიც დამტკიცებულია შესაბამისი საშტატო ნუსხით ან განსაზღვრულია შესაბამისი ხელშეკრულებით; დ) სახელფასო დანამატი – საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირის მიერ ზეგანაკვეთური სამუშაოს ან/და დამატებითი ფუნქციების შესრულებისათვის, მათ შორის, ღამის საათებში, დასვენების/უქმე დღეს და ჯანმრთელობისათვის რისკის შემცველ სამუშაო პირობებში საქმიანობისათვის, განსაზღვრული თანხა; ე) საკლასო დანამატი – მოხელისათვის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოხელის კლასის შესაბამისი დანამატი; ვ) ფულადი ჯილდო – მოხელისათვის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოხელის შეფასების შედეგების შესაბამისად წახალისების საშუალება; საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებული პირის (გარდა მოხელისა) მიერ მისთვის დაკისრებული ფუნქციების ზედმიწევნით და სანიმუშოდ შესრულებისათვის, ხანგრძლივი და კეთილსინდისიერი სამსახურისათვის ან/და მის მიერ განსაკუთრებული სირთულის ან მნიშვნელობის დავალების შესრულებისათვის გათვალისწინებული წახალისების საშუალება; ზ) საბაზო თანამდებობრივი სარგო – საქართველოს შესაბამისი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონით განსაზღვრული თანამდებობრივი სარგოს საბაზო ოდენობა, რომლის ამ კანონის შესაბამისი დანართის ცხრილით განსაზღვრულ შესაბამის კოეფიციენტზე ნამრავლით მიიღება 2(2) წინამდებარე მიზნებისთვის დისკრიმინაციად ითვლება: ა) „შევიწროება“ და „სექსუალური შევიწროება“, ასევე ყველა მავნე ქმედება, რომელიც ეფუძნება შესაბამისი პირის მხრიდან ასეთი ქმედების უარყოფასა და თმენას; ბ) პირის დისკრიმინაციისკენ წაქეზება სქესობრივი სხვაობის საფუძველზე; გ) ქალის მიმართ ყველანაირი არახელსაყრელი მოპყრობა, რომელიც დაკავშირებულია ორსულობასთან და დეკრეტულ შვებულებასთან დირექტივის 92/85/EEC-ს შესაბამისად. კონკრეტული თანამდებობის/პოზიციის თანამდებობრივი სარგო; 4. დისკრიმინაციად (მათ შორის სექსუალურს შევიწროებად) ჩაითვლება პირის პირდაპირ ან არაპირდაპირ შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისთვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით. 1 2.4 1 2.41 2: 41. სექსუალურ შევიწროებად ჩაითვლება პირის მიმართ არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს მისი ღირსების შელახვას და ქმნის მისთვის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს. 7 6.1 1. შრომითი ურთიერთობებისას დაუშვებელია: ა) პირის დევნა ან/და იძულება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს მისთვის დამაშინებელი, მტრული, სშ დირექტივის 2(2) მუხლის „გ“ ქვეპუნქტთან მიმართებით უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსი“, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, ასევე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო შვებულებების ანაზღაურების წესის“ დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 აგვისტოს N231/ნ ბრძანების ის ნორმები, რომლებიც დირექტივის აღნიშნული დებულებით გათვალისწინებული შვებულებისა და შვებულებასთან დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას; ბ) სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი, არასიტყვიერი ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას ან მისთვის დამამცირებელი, მტრული ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას. 4 2.5 5. აკრძალულია ნებისმიერი ქმედება, რომელიც მიზნად ისახავს პირის იძულებას, წაქეზებას ან ხელშეწყობას მესამე პირის მიმართ ამ მუხლით გათვალისწინებული დისკრიმინაციის განსახორციელებლად. 7 6.4 4. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უზრუნველყოფილია ორსული ქალებისა და მეძუძური დედებისათვის შრომის ხელსაყრელი პირობების შექმნა, რაც გამორიცხავს მათ საქმიანობას მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიან გარემოში, აგრეთვე ღამის საათებში. 4 2.7 7. დისკრიმინაცია არ არის სპეციალური და დროებითი ღონისძიებები, რომლებიც შემუშავებულია ფაქტობრივი დაკავშირებულ საკითხებს აწესრიგებენ, მართალია, სახელდებით (დეკლარირებულად) არ კრძალავენ ამ საკითხებში ქალის მიმართ არახელსაყრელ მოპყრობას, მაგრამ მათი პრინციპები, მიდგომის კონტექსტი და შინაარსი ასეთი მოპყრობის საწინააღმდეგოა. 3 წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ შრომით საქმიანობაში ქალთა და მამაკაცთა სრული თანასწორობის უზრუნველყოფის თვალსაზრისით ხელი შეუწყონ ან გაატარონ ზომები ხელშეკრულების მუხლის 141, მე-4 პუნქტის შესაბამისად. 4 2.7 თანასწორობის წასახალისებლად ან მისაღწევად, განსაკუთრებით − გენდერულ, ორსულობისა და დედობის საკითხებში, აგრეთვე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ. 7. დისკრიმინაცია არ არის სპეციალური და დროებითი ღონისძიებები, რომლებიც შემუშავებულია ფაქტობრივი თანასწორობის წასახალისებლად ან მისაღწევად, განსაკუთრებით − გენდერულ, ორსულობისა და დედობის საკითხებში, აგრეთვე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ. ას დირექტივის ეს მუხლი სახელმწიფოს ანიჭებს დისკრეციას, გაატაროს ან არ გაატაროს ამ მუხლში აღნიშნული ღონისძიებები და, ამდენად, ეს მუხლი საქართველოსთვის არ არის სავალდებულოდ შესასრულებელი. თუმცა „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-7 პუნქტი მაინც ეხება აღნიშნულ საკითხს. 4 თანაბარი მუშაობისას ან 9 ისეთი სამუშაოს შემთხვევაში, რომელიც თანაბარზომიერად არის აღიარებული, აკრძალულია პირდაპირი და არაპირდაპირი სქესობრივი დისკრიმინაცია ანაზღაურების ყველა შედგენილ ნაწილებთან და პირობებთან დაკავშირებით. იმ შემთხვევაში თუ ანაზღაურების განსაზღვრისათვის 8 პროფესიული გრადაციის სისტემა გამოიყენება, ეს სისტემა უნდა ეფუძნებოდეს მამრობითი და მდედრობითი სქესის დასაქმებულების კრიტერიუმებს და ისე შეიქმნას, რომ გამოირიცხოს 2 დისკრიმინაცია გენდერულ საფუძველზე. 3 შრომის ანაზღაურების სისტემა ემყარება თანასწორობისა და გამჭვირვალობის პრინციპებს, რომლებიც გულისხმობს თანამდებობის/პოზიციის ფუნქციური დატვირთვის გათვალისწინებით თანაბარი სამუშაოს შესრულებისათვის წინასწარ დადგენილი წესების დაცვით თანაბარი ანაზღაურების მიღებას. 57.1 1. მოხელეთა შრომის ანაზღაურების სისტემა ემყარება გამჭვირვალობისა და სამართლიანობის პრინციპებს, რომლებიც გულისხმობს თანაბარი სამუშაოს შესრულებისთვის თანაბარი ანაზღაურების მიღებას. 31.1 1. შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის სშ გათვალისწინებული. 5 მუხლის 4 დაურღვევლად არ შეიძლება სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემაში არსებობდეს პირდაპირი ან არაპირდაპირი დისკრიმინაცია გენდერულ საფუძველზე, განსაკუთრებით კი შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით: ა) ასეთი სისტემების გამოყენების სფერო და მათი ხელმისაწვდომობის პრინციპები; ბ) შენატანებში მონაწილეობის ვალდებულება და შენატანის გაანგარიშება; გ) დახმარებების გაანგარიშება მეუღლეებისა და მარჩენალდაკარგული პირების დანამატების, ასევე პირობების ჩათვლით, რომლებიც შეეხება 2 31.2 2. შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ. 2 31.3 3. დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. სშ იხ. შესაბამისობა, მათ შორის, „შენიშვნები“, დირექტივის პირველ, მე-2, მე-3 და მე-14 მუხლებთან მიმართებით (საქართველოს კანონმდებლობის დირექტივის ამ მუხლთან შესაბამისობის დასადგენად გამოიყენება საქართველოს იმავე ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებული იმ ნორმების უმეტესი ნაწილი, რომლებითაც საქართველოს კანონმდებლობის დირექტივის პირველ, მე-2, მე-3 და მე-14 მუხლებთან 6 7(1) ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის მოქმედების ხანგრძლივობასა და უზრუნველყოფას. ეს თავი გამოიყენება ცალკეული სახელმწიფოებრივი სამართლებრივი ნორმების და/ან ტრადიციების შესაბამისად სამუშაო ძალისთვის თვითდასაქმებულების, დასაქმებულების, რომელთა შრომითი საქმიანობა შეწყდა ავადმყოფობის, ორსულობის, უბედური შემთხვევის ან არა ბრალეული უმუშევრობის გამო და სამუშაოს მაძიებლის, ასევე, პენსიაზე მყოფი და შრომისუუნარო დასაქმებულების და მათი მოთხოვნის უფლების მქონე (იგულისხმება მაგ: ალიმენტი) ოჯახის წევრების ჩათვლით ეს თავი გამოიყენება: ა) სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემების მიმართ, რომლებიც გვთავაზობს შემდეგი რისკების დაცვას: i) ავადმყოფობა ii)ინვალიდობა შესაბამისობა დგინდება). სშ დირექტივის ამ მუხლის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). სშ დირექტივის ამ მუხლის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). 7(2) iii)ასაკი, პენსიაზე ნაადრევად გასვლის ჩათვლით iv)საწარმოო უბედური შემთხვევა და პროფესიული დაავადებები v)უმუშევრობა ბ)სოციალური უზრუნველყოფის საწარმოო სისტემების მიმართ, რომლებიც ითვალისწინებენ სხვა სოციალურ დახმარებებს ფულადი ან ნატურალური ფორმით. განსაკუთრებით გარდაცვლილთა ახლო ნათესავებისა და ოჯახის მიმართ დახმარებები, თუ ისინი ითვლება დამსაქმებელის მიერ დასაქმებულისთვის შრომითი ურთიერთობების საფუძველზე გადახდილ კომპენსაციად ეს თავი გამოიყენება ასევე საპენსიო სისტემის მიმართ დასაქმებულთა განსაკუთრებული ჯგუფისთვის, როგორიცაა მაგალითად მოხელეები, თუ ისინი დახმარების სისტემიდან შრომითი ურთიერთობების საფუძველზე იღებენ დახმარებას საჯარო სამსახურიდან. ფაქტი, რომ სშ დირექტივის ამ ნორმის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). 8(1) ასეთი სისტემა ზოგადი კანონით დარეგულირებული სისტემის ნაწილია არ ეწინააღმდეგება მას ეს თავი არ მოქმედებს: ა) თვითდასაქმებულთა ცალკეული ხელშეკრულებებისთვის; ბ) მხოლოდ ერთწევრიანი თვითდასაქმებულთა სისტემებისათვის; გ) დაქირავებით მომუშავე პირების შემთხვევაში სადაზღვევო ხელშეკრულებებისათვის, რომლის დროსაც დამსაქმებელი არ არის ხელშეკრულების მხარე; დ) სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემის ფაკულტატური დებულებებისათვის, რომლებიც ცალკეულ წევრებს წარედგინებათ, რათა მათთვის გარანტირებული იყოს i.ან დამატებითი დახმარებები ii.ან დროის მომენტის არჩევა, როცა დაიწყება თვითდასაქმებულთათვის რეგულარული დახმარებები, ან რამდენიმე დახმარებას შორის არჩევა; სშ დირექტივის ამ ნორმის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). 8(2) ე) სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემებისათვის თუ დახმარებები ფინანსდება დასაქმებულების მიერ ნებაყოფლობითი შენატანებით. ეს თავი არ ეწინააღმდეგება რომ დამსაქმებელი პირები, რომლებმაც მიაღწიეს პენსიით უზრუნველყოფის ასაკობრივ ზღვარს, მაგრამ ჯერ არ მიუღწევიათ კანონით გათვალისწინებული საპენსიო უზრუნველყოფის ასაკობრივ ზღვრამდე სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემიდან უზრუნველყოფის დამატებითი პენსიით, რათა საერთო დახმარების შენატანის ჯამი შეესაბამებოდეს ან დაუახლოვდეს შენატანს, რომლითაც უზრუნველყოფილი არიან სხვა სქესის პირები იმავე მდგომარეობაში, რომლებმაც კანონით გათვალისწინებულ საპენსიო ასაკს მიაღწიეს, მანამდე, სანამ დამატებითი პენსიის მიმღები პირები მიაღწევენ კანონით გათვალისწინებულ საპენსიო ასაკს. სშ დირექტივის ამ ნორმის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). 9(1) თანაბარი მოპყრობის პრინციპს ეწინააღმდეგება ისეთი დებულებები, რომლებიც პირდაპირ და არაპირდაპირ ემყარება სქესს და იწვევს: ა) იმ პირების განსაზღვრას, რომლებიც არიან სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემის წევრები; ბ)სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემის იძულებითი ან ნებაყოფლობითი წევრობის რეგულაციას; გ) სისტემაში შესვლის ასაკის ან სისტემის საქმიანობის ან კუთვნილების მინიმალური ვადის სხვადასხვაგვარ დარეგულირებას, რომლებიც ასაბუთებენ ვალდებულების შესრულებას; დ) შენატანების ანაზღაურებისთვის სხვადასხვა ნორმების დადგენას - გარდა თ) და კ) პუნქტებში დასახელებული შემთხვევებისა - როცა დასაქმებული სისტემიდან გამოდის, ისე რომ პირობები არ აქვს შესრულებული, რომლებიც უზრუნველყოფენ მის გრძელვადიანი 12 5.1 1. პენსიაზე უფლების წარმოშობის საფუძველია საპენსიო ასაკის – 65 წლის მიღწევა. ამასთანავე, პენსიაზე უფლება ქალებს წარმოეშობათ 60 წლიდან. 13 3.2 2. დაგროვებით საპენსიო სქემაში გაწევრება სავალდებულოა ყველა დასაქმებულისთვის, ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლის ნაწილში, გარდა იმ დასაქმებულისა, რომელსაც ამ კანონის ამოქმედებამდე შეუსრულდა 60 წელი (ქალის შემთხვევაში − 55 წელი). 13 3.3 3. დაგროვებით საპენსიო სქემაში გაწევრება ნებაყოფლობითია ყველა დასაქმებულისთვის, რომელსაც ამ კანონის ამოქმედებამდე შეუსრულდა 60 წელი (ქალის შემთხვევაში − 55 წელი), ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლის ნაწილში, და თვითდასაქმებულისთვის, თვითდასაქმებულის შემოსავლის ნაწილში. 13 21.1 1. დასაქმებული, გარდა იმ დასაქმებულისა, რომელსაც ამ კანონის ამოქმედებამდე შეუსრულდა 60 წელი (ქალის შემთხვევაში − 55 წელი), ხდება მონაწილე ამ მუხლის ამოქმედების ნშ იხ. აგრეთვე შესაბამისობა, მათ შორის, „შენიშვნები“, დირექტივის პირველ, მე-2, მე-3, მე-14, მე-15 და მე-16 მუხლებთან მიმართებით (საქართველოს კანონმდებლობის დირექტივის ამ ნორმებთან (გარდა „ვ“ ქვეპუნქტთან) შესაბამისობის დასადგენად გამოიყენება საქართველოს იმავე ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებული იმ ნორმების უმეტესი ნაწილი, რომლებითაც საქართველოს კანონმდებლობის დირექტივის პირველ, მე-2, მე-3, მე-14, მე-15 და მე-16 მუხლებთან შესაბამისობა დგინდება). დახმარების გადავადებული მოთხოვნების გარანტიას; ე) განსხვავებული პირობების დადგენას დახმარებების 13 უზრუნველსაყოფად ან ასეთი დახმარებების შეზღუდვისთვის ერთ-ერთი სქესისთვის; ვ) პენსიაზე გასასვლელად სხვადასხვა ასაკობრივი ზღვრის დადგენას; ზ)კანონით განსაზღვრული ან 13 კოლექტიური ხელშეკრულებით დადგენილი დეკრეტული შვებულების ან ოჯახური პირობების გამო შვებულების დროს, რომელსაც იხდის დამსაქმებელი, მოთხოვნის უფლების მირების ან მოპოვების შეწყვეტა; თ) სხვადასხვა დახმარებების დონეების უზრუნველყოფამ თუ არ არის აუცილებელი გათვალისწინებული იქნეს დაზღვევის ტექნიკური დაანგარიშების ფაქტორები, რომლებიც მყარი შენატანების სისტემის შემთხვევაში სქესის მიხედვით სხვადასხვანაირად განისაზღვრება; კაპიტალის დაგროვებით დაფინანსებული მყარი დახმარებების სისტემები შემდეგ მის მიერ პირველი ხელფასის მიღებისთანავე. 21.3 3. დასაქმებული, რომელსაც ამ კანონის ამოქმედებამდე შეუსრულდა 60 წელი (ქალის შემთხვევაში − 55 წელი), და თვითდასაქმებული მონაწილეები ხდებიან ნებაყოფლობით, ამ კანონის შესაბამისად. 21.4 4. დასაქმებული, რომელსაც ამ კანონის ამოქმედებამდე შეუსრულდა 60 წელი (ქალის შემთხვევაში − 55 წელი), და თვითდასაქმებული მონაწილეები ხდებიან ამ მუხლის ამოქმედების შემდეგ მათ მიერ პირველი საპენსიო შენატანის განხორციელებისთანავე. ზოგიერთ პუნქტთან მიმართებაში ნებადართულია, თუ შენატანების არასითანაბრე უნდა მივაწეროთ იმას, რომ სისტემის დაფინანსების განხორციელებისას გამოყენებულია სქესის მიხედვით განსხვავებული სადაზღვევო ტექნიკური დაანგარიშების ფაქტორები. ი) დასაქმებულთა შენატანების სხვადასხვა მოცულობის დადგენას; კ) დამსაქმებელთა შენატანების სხვადასხვა მოცულობის დადგენას გარდა i. მყარი შენატანების შემთხვევისა, თუ განზრახულია ამ შენატანების საფუძველზე საპენსიო დახმარებები მამაკაცებისათვს და ქალებისათვის გათანაბრდეს ან ერთმანეთს მიუახლოვდეს ii. კაპიტალის დაგროვებით დაფინანსებული მყარი დახმარებების სისტემების შემთხვევებისა თუ დამქირავებლის შენატანები იმისათვის არის განკუთვნილი, რომ დაასრულოს შეთანხმებული დახმარებებისთვის დაუშვებელი დაფინანსების საფუძვლის ხარჯების დაფარვა; ლ) სხვადასხვა ან მხოლოდ ერთ-ერთი სქესის დასაქმებულისთვის მოქმედი ნორმების დადგენას გარდა თ) და კ) პუნქტებში დასახელებული შემთხვევებისა დახმარების შემდგომი მოთხოვნის უფლების შენარჩუნების ან გარანტიების საკითხებთან დაკავშირებით როცა დასაქმებული სისტემიდან გამოდის; 9(2) 10(1) თუ ამ თავით განსაზღვრული დახმარებების გაწევა განეკუთვნება სისტემებისთვის კომპეტენტური ადმინისტრაციული უწყების განსჯადობას, მაშინ მათ ყურადღება უნდა გაამახვილონ თანასწორობის პრინციპზე. წევრმა სახელმწიფოებმა გაატარონ შესაბამისი ზომები, რათა უზრუნველყონ რომ სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემების დებულებები სშ ას დირექტივის ამ ნორმის შესაბამისობის საკითხი განიხილება დირექტივის მე-5 მუხლთან ერთად (იხ. შესაბამისობა დირექტივის მე-5 მუხლთან მიმართებით). თვითდასაქმებულებისათვის, რომლებიც თანასწორუფლებიანობის პრინციპს ეწინააღმდეგება, შეიცვალოს იმგვარად, რომ იმოქმედონ არაუგვიანეს 1993 წლის 1 იანვრიდან ან წევრი სახელმწიფოებისთვის, რომლებიც ამ თარიღის შემდეგ გაწევრიანდნენ, - იმ თარიღიდან, რომლიდანაც დირექტივა 86/378/EEC მათ ტერიტორიაზე ამოქმედდა. 10(2) ეს თავი არ ეწინააღმდეგება, რომ უფლებებისა და მოვალეობებისთვის, რომლებიც წარმოიშვნენ შესაბამის სისტემაში წევრობის პერიოდში სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემის ცვლილებამდე, შემდგომში ძალაში იყოს სისტემის დებულებები, რომლებიც ამ უზრუნველყოფის პერიოდში მოქმედებდა. ას 11 რაც შეეხება თვითდასაქმებულების სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემებს, წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ გადაავადონ თანასწორი ას მოპყრობის პრინციპის სავალდებულო გამოყენება ა) ხანდაზმულობის მიხედვით პენსიის ან თანამდებობის დატოვებით განპირობებული პენსიის მიხედვით საპენსიო ასაკის დასადგენად, ასევე შედეგებისთვის რომლებიც აქედან წარმოიშვა სხვა დახმარებებისთვის და კერძოდ i. ან იმ პერიოდამდე როცა თანასწორი მოპყრობა საკანონმდებლო სისტემაში აისახება ii. ან არაუგვიანეს იმ პერიოდისა, რომელსაც აწესებს თანასწორი მოპყრობის შესახებ დირექტივა. ბ) მარჩენალის გარეშე დარჩენილი პირების პენსიებისთვის იმ პერიოდისთვის რომლისთვისაც თანასწორი მოპყრობის პრინციპი გაწერილია სოცუზრუნველყოფის საკანონმდებლო სისტემაში ევროგაერთიანების სამართლის მიერ გ) მუხლი 9 პუნქტი 1 პ. I გამოყენებისთვის 12(1) უზრუნველყოფის ტექნიკური გაანგარიშების ფაქტორების გამოყენებასთან დაკავშირებით 1999 წლის 1 იანვრამდე ან წევრი სახელმწიფოებისთვის, რომლებიც ამ თარიღის შემდეგ გაწევრიანდნენ იმ თარიღამდე რომელამდეც დირექტივა 86/378/EEC მის ტერიტორიაზე გამოყენებულ იქნა. თითოეული ღონისძიება წინამდებარე თავის იმპლემენტაციისთვის დაქირავებულთან დაკავშირებით ფარავს სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემის ყველა დახმარებას, რომლებიც 1990 წლის 17 მაისის მიხედვით საქმიანობის დროისთვის გაიცემა და უკუქმედების ძალა აქვს ამ თარიღამდე, გარდა იმ შემთხვევისა როცა დასაქმებულების ან მოთხოვნის უფლების მქონე ნათესავების მიერ, რომლებსაც ამ პერიოდამდე შეტანილი ჰქონდათ სარჩელი სასამართლოში ან მსგავსი პროცედურით მოქმედი ცალკეული იმპლემენტაციების ას 12(2) ღონისძიებები უკუქმედებითი ძალით 1976 წლის 8 აპრილამდე გამოიყენება და ფარავს ყველა დახმარებას, რომლებიც წარმოიშვა ამ პერიოდი შემდეგ. წევრი სახელმწიფოებისთვის, რომლებიც გაერთიანებაში 1976 წლის 8 აპრილის შემდეგ და 1990 წლის 17 მაისამდე გაწევრიანდნენ, ამ თარიღის ნაცვლად მოქმედებს თარიღი, რომელი თარიღიდანაც ხელშკერულების მუხლი 141 მის სახელმწიფო ტერიტორიაზე იქნა გამოყენებული. პუნქტი 1 წინადადება 2 არ ეწინააღმდეგება იმას, რომ დასაქმებულებს ან მოთხოვნის უფლების მქონე ნათესავებს, რომლებსაც აღძრული ჰქონდათ სარჩელი 1990 წლის 17 მაისამდე, განესაზღვროთ ცალკეული სახელმწიფოებრივი ნორმები შიდასახელმწიფოებრივი სამართლის მიხედვით სარჩელის წარდგენის ვადების შესახებ. თუ ისინი ასეთი სარჩელისთვის არ არის უფრო მოუხერხებელნი ვიდრე მსგავსი ას 12(3) 12(4) სარჩელებისთვის, რომლებსაც შეეხება შიდასახელმწიფოებრივი სამართლის ნორმები და თუ ისინი ევროგაერთიანების მიერ განსაზღვრული სამართლის განხორციელებას პრაქტიკულად შეუძლებელს არ ხდის. წევრი სახელმწიფოებისთვის რომლებიც 1990 წლის 17 მაისის შემდეგ გაწევრიანდნენ გაერთიანებაში და 1994 წლის 1 იანვარს გახდნენ „ევროპული სავაჭრო სივრცის შესახებ“ შეთანხმების ხელშემკვრელი მხარეები, პუნქტის 1 წინადადებაში 1 ნაცვლად თარიღისა „1990 წლის 17 მაისი“ გამოიყენება თარიღი „1994 წლის 1 იანვარი“. სხვა წევრი სახელმწიფოებისთვის 1990 წლის 17 მაისის შემდეგ გაწევრიანდნენ, თარიღი 1990 წლის 17 მაისი პუნქტებში 1 და 2 შეიცვლება იმ თარიღით რომლის დროსაც ხელშკერულების მუხლი 141 მის სახელმწიფო ტერიტორიაზე იქნა გამოყენებული. ას ას 13 14(1) თუ მამაკაცებსა და ქალებს უფლება აქვთ წარადგინონ თანაბარ პირობებში მოქნილი საპენსიო ასაკის შესახებ მოთხოვნა, ეს არ უნდა განიხილებოდეს ამ თავთან შეუსაბამოდ. საჯარო და კერძო სექტორში საჯარო თანამდებობების ჩათვლით არ შეიძლება არსებობდეს არანაირი პირდაპირი და არაპირდაპირი დისკრიმინაცია გენდერულ საფუძველზე შემდეგ პუნქტებთან დაკავშირებით: ა) პირობები - შერჩევის კრიტერიუმებისა და თანამდებობაზე დანიშვნის პირობების ჩათვლით საქმიანობის ან დაქირავებული ან თვითდასაქმებული შრომითი საქმიანობის ხელმისაწვდომობისთვის, მიუხედავად საქმიანობის სფეროსა და პროფესიული პოზიციისა კარიერული წინსვლის ჩათვლით; ბ) პროფორენტაციის, პროფესიული მომზადების, პროფესიული გადამზადების და გადაკვალიფიცირების ყველა ფორმის და ყველა შ 3 11.1 1. ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორია. აკრძალულია დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიხედვით. 3 11.3 3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად. 3 26.1 1. შრომის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. ყველას აქვს სამუშაოს თავისუფალი არჩევის უფლება. უფლება შრომის უსაფრთხო პირობებზე და სხვა სშ დონეზე ხელმისაწვდომობა, პრაქტიკული პროფესიული გამოცდილების მირების ჩათვლით; გ) საქმიანობისა და სამუშაო პირობები განთავისუფლების პირობების ჩათვლით ასევე, შრომის ანაზღაურება ხელშკერულების მუხლის 141 მიხედვით; დ) დასაქმებულთა ან დამსაქმებელთა ორგანიზაციებში, ასევე, ორგანიზაციებში რომელთა წევრები მიეკუთვნებიან განსაზღვრულ პროფესიული ჯგუფს, ასეთი ორგანზაციების მომსახურების გამოყენების ჩათვლით გაწევრიანება მონაწილეობის მიღება. შრომითი უფლებები დაცულია ორგანული კანონით. 3 26.2 2. ყველას აქვს ორგანული კანონის შესაბამისად პროფესიული კავშირის შექმნისა და მასში გაერთიანების უფლება. 3 26.3 3. გაფიცვის უფლება აღიარებულია. ამ უფლების განხორციელების პირობები და წესი განისაზღვრება ორგანული კანონით. 3 25.1 1. საქართველოს ყოველ მოქალაქეს აქვს უფლება დაიკავოს ნებისმიერი საჯარო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საჯარო სამსახურის პირობები განისაზღვრება კანონით. 2 2.2 2. შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეული შეთანხმებით. 2 2.3 3. შრომით და წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, ენის, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების, ეროვნების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის, ასაკის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, შეზღუდული შესაძლებლობის, რელიგიური, საზოგადოებრივი, პოლიტიკური ან სხვა გაერთიანებისადმი, მათ შორის, პროფესიული კავშირისადმი, კუთვნილების, ოჯახური მდგომარეობის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების გამო. 2 2.6 6. შრომითი ურთიერთობისას მხარეებმა უნდა დაიცვან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. 2 402.1 1. აკრძალულია დასაქმებულის დისკრიმინაცია დასაქმებულთა გაერთიანებაში მისი წევრობის ან ასეთი გაერთიანების საქმიანობაში მონაწილეობის გამო ან/და სხვა ქმედება, რომლის მიზანია: ა) დასაქმებულის სამუშაოზე მიღება ან მისთვის სამუშაოს შენარჩუნება დასაქმებულთა გაერთიანებაში გაწევრებაზე უარის თქმის ან ასეთი გაერთიანებიდან გამოსვლის სანაცვლოდ; ბ) დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ან მისი სხვაგვარად შევიწროება დასაქმებულთა გაერთიანების წევრობის ან ასეთი გაერთიანების საქმიანობაში მონაწილეობის გამო. 8 9 ყველა საჯარო მოსამსახურე თანასწორია კანონის წინაშე. დაუშვებელია სამოხელეო სამართლებრივი ურთიერთობების მონაწილე საქართველოს ნებისმიერი მოქალაქის კანონიერი უფლებების, თავისუფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეზღუდვა ან მათი განხორციელებისათვის ხელის შეშლა, რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, ასაკის, მოქალაქეობის, წარმოშობის, დაბადების ან საცხოვრებელი ადგილის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, რელიგიის ან რწმენის, ეროვნული, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, შეზღუდული შესაძლებლობის, სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული იდენტობისა და გამოხატვის, პოლიტიკური ან სხვა გაერთიანებისადმი, მათ შორის, პროფესიული კავშირისადმი, კუთვნილების, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების ან სხვა ნიშნის მიუხედავად. 4 2.1 1. საქართველოში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. 4 2.5 5. აკრძალულია ნებისმიერი ქმედება, რომელიც მიზნად ისახავს პირის იძულებას, წაქეზებას ან ხელშეწყობას მესამე პირის მიმართ ამ მუხლით გათვალისწინებული დისკრიმინაციის განსახორციელებლად. 7 6.1 1. შრომითი ურთიერთობებისას დაუშვებელია: ა) პირის დევნა ან/და იძულება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას; ბ) სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი, არასიტყვიერი ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას ან მისთვის დამამცირებელი, მტრული ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას. 7 6.2 2. სახელმწიფო ხელს უწყობს დასაქმების თანაბარ ხელმისაწვდომობას ორივე სქესის პირთათვის. 7 4.2 2. გენდერული თანასწორობის დაცვის მიზნით, დისკრიმინაციის გარეშე უზრუნველყოფილია: ა) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი ინდივიდუალური უფლებები და თავისუფლებები; ბ) ქალისა და მამაკაცისათვის განათლების მიღების თანაბარი ხელმისაწვდომობა და განათლების თავისუფალი არჩევანი სწავლების ყველა ეტაპზე; გ) მეუღლეთა უფლებრივი თანასწორობა; დ) შვილებთან დაკავშირებული თანასწორი უფლებები და მოვალეობები; ე) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი უფლება-მოვალეობები – იყვნენ ბავშვთა მეურვეები, მზრუნველები, რწმუნებულები, მშვილებლები; ვ) ოჯახსა და საზოგადოებაში ძალადობის აღმოფხვრის ხელშეწყობა; ზ) პროფესიის ან სამუშაოს სახეობის თავისუფლად არჩევა, თანამდებობრივი დაწინაურება, პროფესიული მომზადება/გადამზადება; თ) საჯარო სამსახურში თანამდებობის დაკავება პროფესიული ნიშნის, უნარჩვევებისა და კვალიფიკაციის შესაბამისად; ი) თანასწორი მოპყრობა ქალისა და მამაკაცის მუშაობის ხარისხის შეფასებისას; 14(2) წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ საქმიანობის ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით ამ მიზნის მისაღწევი პროფესიული მომზადების ჩათვლით გაითვალისწინონ, რომ არათანაბარი მოპყრობა სქესით განპირობებული ნიშნით არ წარმოადგენს დისკრიმინაციას თუ შესაბამისი ნიშანი განსაზღვრული პროფესიული საქმიანობის ან მისი განხორციელების პირობების საფუძველზე წარმოადგენს არსებით და გადამწყვეტ პროფესიულ მოთხოვნას, თუ საქმე ეხება კანონიერ მიზანსა და ზომიერ მოთხოვნას. 2 2.5 4 2.8 4 2.9 კ) თანაბარი სოციალური უზრუნველყოფა ქალისა და მამაკაცის ავადმყოფობისას და შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის შემთხვევაში; ლ) თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ქალისა და მამაკაცის ჯანმრთელობის დაცვისას; მ) ქალისა და მამაკაცისათვის თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისას. 5. დისკრიმინაციად არ ჩაითვლება პირთა განსხვავების აუცილებლობა, რომელიც გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან, სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მისი მიღწევის თანაზომიერი და აუცილებელი საშუალება. 8. დისკრიმინაციად არ მიიჩნევა ნებისმიერი განსხვავება, დაუშვებლობა და უპირატესობა განსაზღვრულ სამუშაოსთან, საქმიანობასთან ან სფეროსთან დაკავშირებით, რომელიც სპეციფიკურ მოთხოვნებს ემყარება. 9. განსხვავებული მოპყრობა, პირობების შექმნა ან/და მდგომარეობა დასაშვებია, თუ არსებობს სახელმწიფოს სშ დაუძლეველი ინტერესი და სახელმწიფოს ჩარევა აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში. 15 ქალს დეკრეტული შვებულების დამთავრების შემდეგ უფლება აქვს, უკან დაუბრუნდნენ თავის უწინდელ ან მის თანაზომიერ სამუშაო ადგილს იმ პირობებით, რომლებიც ისინი არ არის უფრო ნაკლებად ხელსაყრელი და რომ სამუშაო პირობების ყველა გაუმჯობესება, რომელთა მიმართაც მას მისი არყოფნის პერიოდში მოთხოვნის უფლება ექნებოდა. 7 6.3 2 37.3 8 116 3. დასაქმებისას და შრომითი მოვალეობების შესრულებისას დასაშვებია სქესის ნიშნით პირთა არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენება ან/და მათთვის უპირატესობის მინიჭება, რაც გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან, სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მისი მიღწევის თანაზომიერი და აუცილებელი საშუალება. 3. დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა: […] გ) დასაქმებული ქალის მიერ თავისი ორსულობის შესახებ დამსაქმებლისთვის შეტყობინებიდან ამ კანონის 36-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“–„ე“, „ზ“, „თ“, „კ“ და „მ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლებისა; მოხელე ქალი არ შეიძლება გათავისუფლდეს სამსახურიდან ორსულობის ან ბავშვის 3 წლის ასაკამდე აღზრდის პერიოდში საჯარო დაწესებულების სშ რეორგანიზაციის ან/და მისი სხვა საჯარო დაწესებულებასთან შერწყმის ან მოხელის შეფასების შედეგების გამო. 16 ეს დირექტივა წევრ სახელმწიფოებს არ ართმევს უფლებას, აღიარონ ნორმები მამებისთვის და/ან ბავშვის შვილად აყვანის შემთხვევაში დეკრეტული შვებულების შესახებ. წევრი სახელწმიფოები, რომლებიც ასეთ ნორმებს აღიარებენ, უნდა გაატარონ შესაბამისი ზომები, რომ მამრობითი და მდედრობითი სქესის თანამშრომლები დაიცვან სამუშაოდან განთავისუფლებისაგან ამ ნორმების გამოყენებისას და უზრუნველყონ რომ, მათ შვებულების შემდეგ უფლება ჰქონდეთ, უკან დაუბრუნდნენ თავიანთ უწინდელ ან მის თანაბარზომიერ სამუშაო ადგილს იმ პირობებთ, რომლებიც არ იქნება უფრო ნაკლებად ხელსაყრელი და რომ ისინი ისარგებლებენ სამუშაო პირობების ყველა გაუმჯობესებით, რომელთა მიმართაც მათ მათი არყოფნის პერიოდში შ 17(1) მოთხოვნის უფლება ექნებოდათ. წევრი სახელმწიფოების უზრუნველყოფენ, რომ ყველა პირს, რომელიც თვლის რომ თანასწორი მოპყრობის პრინციპის გამოუყენებლობით დაირღვა მათი უფლებები, შეეძლოს ამ დირექტივით გათვალისწინებული მათი უფლებების გამოყენება სხვა კომპეტენტურ უწყებებთან მიმართვის შემდეგ ან თუ წევრ სახელმწიფოებში მიღებულია ამ შესათანხმებელი პროცედურების შემდეგ მიმართოს სასამრთლოს მაშინაც კი, როცა ურთიერთობა რომლის დროსაც დისკრიმინაცია განხორციელდა უკვე დასრულებულია 10 3632.1 1. ნებისმიერ პირს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი იმ პირის/დაწესებულების წინააღმდეგ, რომელმაც, მისი ვარაუდით, მის მიმართ დისკრიმინაცია განახორციელა. სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვის სავალდებულო წინაპირობა არ არის საქართველოს სახალხო დამცველის, სხვა პირის ან ორგანოს მიერ საქმის განხილვა. 4 10.1 1. ნებისმიერ პირს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი იმ პირის/დაწესებულების წინააღმდეგ, რომელმაც, მისი ვარაუდით, მის მიმართ დისკრიმინაცია განახორციელა, და მოითხოვოს მორალური ან/და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. 4 6.1 1. დისკრიმინაციის აღმოფხვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი. 7 14.1 1. საქართველოს სახალხო დამცველი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში სშ უზრუნველყოფს გენდერული თანასწორობის დაცვის მონიტორინგს და რეაგირებას ახდენს გენდერული თანასწორობის დარღვევაზე. 7 14.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველი გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის მიზნით ახორციელებს მისთვის „სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებებს. 5 31.4 4. საქართველოს სახალხო დამცველი საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს მიერ სავალდებულოდ აღიარებული საერთაშორისო ხელშეკრულებების და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის და ევროპის საბჭოს მონიტორინგის ორგანოების რეკომენდაციების შესაბამისად უზრუნველყოფს დისკრიმინაციისაგან პირის ეფექტიან დაცვას. 5 3.11 11. დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრისა და თანასწორობის უზრუნველსაყოფად საქართველოს სახალხო დამცველი ამ კანონითა და „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით ზედამხედველობას უწევს ადმინისტრაციული, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების, საჯარო დაწესებულებებისა და თანამდებობის პირების, აგრეთვე ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობას, ავლენს პირდაპირი დისკრიმინაციის და ირიბი დისკრიმინაციის ფაქტებს და ახორციელებს ღონისძიებებს დისკრიმინაციის შედეგების აღმოსაფხვრელად. 4 4 დისკრიმინაციის აღმოსაფხვრელად ნებისმიერი დაწესებულება ვალდებულია: ა) თავისი საქმიანობა, აგრეთვე სამართლებრივი აქტები და შიდა რეგულაციები, თუ ისინი არსებობს, შეუსაბამოს ამ კანონსა და სხვა ანტიდისკრიმინაციულ კანონმდებლობას; ბ) სავარაუდო დისკრიმინაციის ნებისმიერ ფაქტზე სწრაფი და ეფექტიანი რეაგირება მოახდინოს; გ) დისკრიმინაციის ფაქტის დადასტურების შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობისა და შიდა რეგულაციების შესაბამისად პასუხისმგებლობა დააკისროს მის დაქვემდებარებაში მყოფ დამრღვევ პირს და უზრუნველყოს დისკრიმინაციის შედეგების აღმოფხვრა მესამე პირის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეულახავად. 17(2) წევრი სახელმწიფოები უზრუნველყოფენ, რომ გაერთიანებებმა, ორგანიზაციებმა ან სხვა იურიდიულმა პირებმა, რომლებსაც მათ ცალკეულ სახელმწიფოებრივ სამართლის ნორმებში დადგენილი კრიტერიუმების შესაბამისად გააჩნიათ კანონიერი ინტერესი ამ დირექტივის დებულებების დაცვისთვის, მიიღონ მონაწილეობა ან მოსარჩელის სახელით ან მათი თანხმობით მათივე დახმარებისთვის ამ 6 24 5 11.1 10 93.1 სახელმწიფო ხელისუფლების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო, საჯარო დაწესებულება, თანამდებობის პირი, ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ასევე, კერძო სამართლის სხვა სუბიექტი, რომელიც მიიღებს საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციებს ან წინადადებებს, ვალდებულია განიხილოს ისინი და 20 დღის განმავლობაში წერილობით აცნობოს საქართველოს სახალხო დამცველს მათი განხილვის შედეგები. 1. ორგანიზაციას, დაწესებულებას ან გაერთიანებას, რომლის საქმიანობის სფეროც მოიცავს პირთა დისკრიმინაციისაგან დაცვას, უფლება აქვს, მიმართოს საქართველოს სახალხო დამცველს ამ კანონით გათვალისწინებული საქმის განხილვის პროცესში მესამე პირად ჩართვის მოთხოვნით. 1. მოქალაქეებს შეუძლიათ საქმე აწარმოონ სასამართლოში პირადად, ხოლო იურიდიულ პირებს ან სხვა ორგანიზაციებს – იმ თანამდებობის პირის მეშვეობით, რომელსაც წესდებით ან დებულებით შეუძლია სშ დირექტივაში გათვალისწინებული სასამრთლო და/ან ადმინისტრაციული სამართალწარმოების უფლებების განხორციელებაში ამ იურიდიული პირისა თუ ორგანიზაციის სახელით იმოქმედოს. 10 93.2 2. მხარეებს შეუძლიათ აგრეთვე საქმე აწარმოონ სასამართლოში წარმომადგენლის მეშვეობით. საქმის წარმოება წარმომადგენლის მეშვეობით არ ართმევს უფლებას მხარეებს თვითონაც პირადად მიიღონ მონაწილეობა საქმეში. 11 3632.11 11. საქართველოს სახალხო დამცველი უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს რეკომენდაციის შესრულება იმ იურიდიული პირისგან ან/და კერძო სამართლის სხვა სუბიექტისგან, რომელმაც მისი ვარაუდით განახორციელა დისკრიმინაცია და მის რეკომენდაციას არ უპასუხა ან ეს რეკომენდაცია არ გაიზიარა. 6 141.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველი თავისი ფუნქციების შესასრულებლად: […] თ) უფლებამოსილია, როგორც დაინტერესებულმა პირმა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისად მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება, თუ ადმინისტრაციულმა ორგანომ მის რეკომენდაციას არ უპასუხა ან ეს რეკომენდაცია არ გაიზიარა და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციას ადასტურებს; 6 141.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველი თავისი ფუნქციების შესასრულებლად: […] თ1) უფლებამოსილია, როგორც მოსარჩელემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, მიმართოს სასამართლოს სარჩელით, თუ იურიდიულმა პირმა ან კერძო სამართლის სხვა სუბიექტმა მის რეკომენდაციას არ უპასუხა ან ეს რეკომენდაცია არ გაიზიარა და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციას ადასტურებს. 11 3632.4 4. საქართველოს სახალხო დამცველი, დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფის საკითხებზე ზედამხედველობის თაობაზე კანონმდებლობით დაკისრებული ფუნქციის ფარგლებში, უფლებამოსილია, როგორც მოსარჩელემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისად მიმართოს სასამართლოს სარჩელით, თუ იურიდიულმა პირმა ან/და კერძო სამართლის სხვა სუბიექტმა მის რეკომენდაციას არ უპასუხა ან ეს რეკომენდაცია არ გაიზიარა და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციას ადასტურებს. 17(3) 18 პუნქტი 1 და 2 არ ეხება ცალკეულ სახელმწიფოებრივ ნორმებს სამართალწარმოების ვადების შესახებ თანასწორი მოპყრობის პრინციპებთან დაკავშირებით. წევრი სახელმწიფოები 11 ატარებენ თავისი ეროვნული სამართლის ფარგლებში აუცილებელ ზომებს, რათა უზრუნველყონ პირის სქესობრივი დისკრიმინაციის საფუძველზე წარმოშობილი ზიანის- წევრი სახელწმიფოს სამართლის ნორმების მიხედვით -ფაქტიური და ქმედითი დაფარვა ან კომპენსირება, რომელიც 11 უნდა განხორციელდეს დამაშინებელი სახით და მიყენებული ზიანის შესაბამისი, ამასთანავე ასეთი ზიანის დაფარვა ან კომპენსირება მხოლოდ წინასწარ დადგენილი მაქსიმალური ზღვრის ას 3635.1 1. სასამართლოს გამოაქვს გადაწყვეტილება დისკრიმინაციის ფაქტის დადასტურებისა და დისკრიმინაციის მსხვერპლის სარჩელის მთლიანად ან ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ ან გადაწყვეტილება დისკრიმინაციის მსხვერპლის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. 3635.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველის მიმართვის საფუძველზე, დისკრიმინაციის საქმეებთან დაკავშირებით, სასამართლოს გამოაქვს გადაწყვეტილება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადასტურებისა და იურიდიული პირების ან/და კერძო სამართლის სხვა სუბიექტების სშ 19(1) შემთხვევებში შეიძლება შეიზღუდოს, რომლის დროსაც დამსაქმებელს შეუძლია დაამტკიცოს რომ პრეტენდენტის წინამდებარე დირექტივის შესაბამისად დისკრიმინაციით გამოწვეული ზიანი მხოლოდ იმაში მდგომარეობს, რომ არ იქნა განხილული განცხადება წევრი სახელმწიფოები ატარებენ თავისი იურისდიქციის სისტემის შესაბამისად ზომებს, რომელთა მიხედვითაც თუ პირებს რომლებიც თანასწორი მოპყრობის პრინციპის დარევის გამო მიიჩნევენ თავს დაზარალებულად და წარმოადგენენ სასამრთლოში ან სხვა კომპეტენტურ უწყებაში უტყუარ ფაქტებს, რომლებითაც ივარაუდება პირდაპირი ან არაპირდაპირი დისკრიმინაციის არსებობა, მოპასუხეს ეკისრება მტკიცების ტვირთი, რომ არ არსებობდა თანასწორი მოპყრობის პრინციპის დარღვევა მიმართ გამოცემული რეკომენდაციის აღსრულებასთან დაკავშირებით ან გადაწყვეტილება საქართველოს სახალხო დამცველის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. 10 3633 სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა 4 8.2 2. პირმა საქართველოს სახალხო დამცველს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც სავარაუდო დისკრიმინაციული ქმედების განმახორციელებელ პირს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა. სშ 19(2) პუნქტი 1 არ ეხება წევრი სახელმწიფოების უფლებას, გაითვალისწინოს მოსარჩელე მხარისთვის მტკიცებულების წარმოდგენისათვის უფრო ხელსაყრელი ნორმები ას 19(3) წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ უარი თქვან, გამოიყენონ პუნქტი 1 ისეთ პროცესებში, რომლებშიც ფაქტობრივი გარემოებების გამორკვევა ეკისრება სასამრთლოს ან სხვა კომპეტენტურ უწყებას პუნქტი 1, 2 და 3 აგრეთვე გამოიყენება: ა) სიტუაციებში რომლებსაც მოიცავს ხელშკერულების მუხლის 141 - თუ გამოკვეთილია საკითხი გენდერული დისკრიმინაციის შესახებ და დირექტივა 92/85/EEC და 96/34/EC; ბ) სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებათა პროცესში, როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორში, რომლებიც ითვალისწინებს გასაჩივრებას შიდასახელმწიფოებრივი სამართლის ნორმების ას 19(4) სშ იხ. შესაბამისობა დირექტივის ამ მუხლის პირველ−მე-3 პუნქტებთან მიმართებით. 19(5) 20(1) მიხედვით პუნქტის ა) შესაბამისად ნორმების გამოყენებისას გამონაკლისს წარმოადგენს ნებაყოფლობითი ან შიდასახელმწიფოებრივი სამართლის ნორმებით გათვალისწინებული არა სასამართლოს პროცესები. თუ წევრი სახელმწიფოების ნორმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი ეს მუხლი არ გამოიყენება სისხლის სამართლის პროცესისათვის. თითოეული წევრი სახელმწიფო ასახელებს ერთ ან რამდენიმე უწყებას, რომელთა ამოცანაც იმაში მდგომარეობს, რომ ხელი შეუწყონ, გაანალიზოს, დააკვირდეს და დაეხმაროს ყველა პირის მიმართ გენდერული დისკრიმინაციის გარეშე თანაბარი მოპყრობის განხორციელებას, ეს უწყებები შესაძლებელი იყვნენ დაწესებულებების ნაწილი, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ეროვნულ დონეზე ცალკეული ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვაზე. ას 4 6.1 1. დისკრიმინაციის აღმოფხვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი 5 31.4 4. საქართველოს სახალხო დამცველი საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს მიერ სავალდებულოდ აღიარებული საერთაშორისო ხელშეკრულებების და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის და ევროპის საბჭოს მონიტორინგის ორგანოების რეკომენდაციების შესაბამისად უზრუნველყოფს დისკრიმინაციისაგან პირის ეფექტიან დაცვას. 5 3.11 11. დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრისა და თანასწორობის სშ უზრუნველსაყოფად საქართველოს სახალხო დამცველი ამ კანონითა და „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით ზედამხედველობას უწევს ადმინისტრაციული, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების, საჯარო დაწესებულებებისა და თანამდებობის პირების, აგრეთვე ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობას, ავლენს პირდაპირი დისკრიმინაციის და ირიბი დისკრიმინაციის ფაქტებს და ახორციელებს ღონისძიებებს დისკრიმინაციის შედეგების აღმოსაფხვრელად. 7 14.1 1. საქართველოს სახალხო დამცველი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს გენდერული თანასწორობის დაცვის მონიტორინგს და რეაგირებას ახდენს გენდერული თანასწორობის დარღვევაზე. 7 14.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველი გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის მიზნით ახორციელებს მისთვის „სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებებს. 15 76.2 2. პარლამენტში გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად შექმნილია გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭო. 7 12.2 2. გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს შექმნის წესი, მისი შემადგენლობა, ფუნქციები და უფლებამოსილება განისაზღვრება საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესითა და გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს დებულებით. 7 12.6 6. საქართველოს მთავრობა გენდერულ და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნის გენდერული თანასწორობის, ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე მომუშავე უწყებათაშორის კომისიას. უწყებათაშორისი კომისიის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები, უფლებამოსილება და საქმიანობის წესი განისაზღვრება უწყებათაშორისი კომისიის დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა. 7 121.2 2. ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოები საქართველოსა და ავტონომიური რესპუბლიკების კანონმდებლობების თანახმად შესაბამის ავტონომიურ რესპუბლიკაში გენდერულ საკითხებზე სისტემური და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნიან გენდერული თანასწორობის საბჭოს, რომლის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები, უფლებამოსილება და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან ურთიერთობა განისაზღვრება შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს რეგლამენტითა და გენდერული თანასწორობის საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო. 20(2) წევრი სახელმწიფოები უზრუნველყოფენ რომ ამ 7 13.11 11. მუნიციპალიტეტის საკრებულო მუნიციპალიტეტში გენდერულ საკითხებზე სისტემური და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნის მუნიციპალურ გენდერული თანასწორობის საბჭოს, რომლის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები და უფლებამოსილება განისაზღვრება მუნიციპალიტეტის საკრებულოს რეგლამენტითა და მუნიციპალური გენდერული თანასწორობის საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს შესაბამისი საკრებულო. 7 13.12 4 6.2 12. მუნიციპალიტეტში გენდერული თანასწორობის საკითხების შესწავლის, განსახორციელებელი საქმიანობის დაგეგმვის და ღონისძიებების კოორდინაციის მიზნით მუნიციპალიტეტის მერი განსაზღვრავს შესაბამის მერიაში გენდერული თანასწორობის საკითხებზე პასუხისმგებელ საჯარო მოსამსახურეს 2. საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების სშ იხ. აგრეთვე შესაბამისობა უწყების უფლებამოსილებებს მოიცავდეს: ა) მსხვერპლისა და გაერთიანებების, ორგანიზაციების ან სხვა იურიდიული პირების უფლებების დაურღვევლად მუხლი 17 მე-2 პუნქტის მიხედვით დისკრიმინაციის მსხვერპლს დამოუკიდებლად დახმარებას იმაში, დისკრიმინაციის გამო რომ მის სარჩელს მიეცეს მსვლელობა; ბ)დისკრიმინაციის თემის შესახებ დამოუკიდებელი კვლევების ჩატარებას; გ) დამოუკიდებელი ანგარიშების გამოქვეყნებას და ყველა ასპექტის გათვალისწინებით რეკომენდაციების წარმოდგენას რომელნიც დაკავშირებულია ასეთ დისკრიმინაციასთან; დ) შესაბამის დონეზე შესაბამისი ევროპულ დაწესებულებებთან, როგორიცაა მაგალითად თანასწორობის საკითხების მომავალი ევროპული ინსტიტუტი არსებული ინფორმაციების გაცვლა. განსახორციელებლად საქართველოს სახალხო დამცველი: ა) განიხილავს იმ ფიზიკური ან იურიდიული პირის ან პირთა ჯგუფის განცხადებას და საჩივარს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს; ბ) შეისწავლის დისკრიმინაციის ფაქტს როგორც განცხადების ან საჩივრის არსებობისას, ისე საკუთარი ინიციატივით და გამოსცემს შესაბამის რეკომენდაციას; გ) ამზადებს და შესაბამის დაწესებულებას ან პირს უგზავნის ზოგად წინადადებებს დისკრიმინაციის თავიდან აცილების და მის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხებზე; დ) ამ კანონის მიზნებისათვის შეიმუშავებს მოსაზრებებს აუცილებელი საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ და მათ საკანონმდებლო წინადადების სახით წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს; ე) იწვევს დისკრიმინაციის მსხვერპლს და სავარაუდო დისკრიმინაციული ქმედების განმახორციელებელ პირს და ცდილობს საქმე მხარეთა მორიგებით დაასრულოს; ვ) დისკრიმინაციის მსხვერპლის უფლებების აღსადგენად რეკომენდაციით მიმართავს დირექტივის მე-17 მუხლის პირველ და მე2 პუნქტებთან მიმართებით. შესაბამის დაწესებულებას ან პირს, თუ საქმის მორიგებით დასრულება შეუძლებელი აღმოჩნდება და არსებობს საკმარისი მასალები, რომლებიც დისკრიმინაციას ადასტურებს; ზ) უფლებამოსილია, როგორც დაინტერესებულმა პირმა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისად მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება, თუ ადმინისტრაციულმა ორგანომ მის რეკომენდაციას არ უპასუხა ან ეს რეკომენდაცია არ გაიზიარა და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციას ადასტურებს; თ) აღრიცხავს და აანალიზებს სტატისტიკურ მონაცემებს დისკრიმინაციის ფაქტების შესახებ; ი) ახორციელებს ღონისძიებებს დისკრიმინაციის საკითხებზე საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად; კ) დისკრიმინაციის საკითხებზე თანამშრომლობს საერთაშორისო სახელმწიფო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან. 5 7.1 1. საქართველოს სახალხო დამცველი წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს და აქვეყნებს სპეციალურ ანგარიშს ქვეყანაში დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლის, მისი თავიდან აცილების და თანასწორობის მდგომარეობის შესახებ. 5 7.2 2. საქართველოს სახალხო დამცველის სპეციალური ანგარიში უნდა შეიცავდეს ქვეყანაში დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლის, მისი თავიდან აცილების და თანასწორობის მდგომარეობის შესახებ ზოგად შეფასებებს, დასკვნებსა და რეკომენდაციებს, აგრეთვე გამოვლენილი მნიშვნელოვანი დარღვევებისა და განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციას. 15 76.4 4. [გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო] საბჭოს დებულების პროექტს შეიმუშავებს და პარლამენტის თავმჯდომარეს წარუდგენს საბჭო. საბჭოს დებულებას ამტკიცებს პარლამენტის თავმჯდომარე. საბჭოს დებულებით გათვალისწინებული უნდა იქნეს საბჭოს შემდეგი უფლებამოსილებები: ა) განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზი და შეიმუშაოს წინადადებები კანონმდებლობაში არსებული გენდერული უთანასწორობის აღმოფხვრის უზრუნველსაყოფად; ბ) უზრუნველყოს საკანონმდებლო ინიციატივით წარდგენილი საკანონმდებლო აქტების პროექტების ექსპერტიზა გენდერული თანასწორობის შეფასების თვალსაზრისით; გ) შეიმუშაოს და დაგეგმოს ცალკეული ღონისძიებები გენდერული თანასწორობის მიღწევისათვის, ქალთა და მამაკაცთა თანასწორი უფლებების რეალიზაციისათვის; დ) შეიმუშაოს და დანერგოს გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფისათვის განხორციელებული ღონისძიებების მონიტორინგისა და შეფასების სისტემა, შეიმუშაოს შესაბამისი რეკომენდაციები; ე) გამოითხოვოს და მიიღოს გენდერული თანასწორობის საკითხის შესწავლასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაცია და დოკუმენტაცია, გარდა ისეთი დოკუმენტებისა, რომელთა კონფიდენციალურობაც დაცულია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად; ვ) განიხილოს გენდერული თანასწორობის დარღვევის თაობაზე წარდგენილი განცხადებები, დოკუმენტაცია და სხვა ინფორმაცია, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მოახდინოს მათზე რეაგირება და შეიმუშაოს შესაბამისი რეკომენდაციები; ზ) გენდერულ თანასწორობასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვისას მოიწვიოს შესაბამის დარგში მომუშავე საერთაშორისო ან ადგილობრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლები ან/და ექსპერტები; თ) განახორციელოს მისთვის საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული სხვა უფლებამოსილებები. 15 76.5 5. გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭო წელიწადში ერთხელ პარლამენტს წარუდგენს ანგარიშს საქართველოში გენდერული თანასწორობის მდგომარეობის შესახებ, ამზადებს ანგარიშებს გენდერული თანასწორობის საკითხებზე საერთაშორისო დონეზე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მდგომარეობის თაობაზე. გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭო უფლებამოსილია პარლამენტის თავმჯდომარის შესაბამისი გადაწყვეტილების საფუძველზე, გენდერული თანასწორობის საკითხებთან დაკავშირებით წარმოადგინოს პარლამენტი საერთაშორისო ურთიერთობებში. 21(1) 21(2) წევრი სახელმწიფოების ეროვნული ტრადიციებისა და პრაქტიკის შესაბამისად ატარებენ შესაბამის ზომებს სოციალური დიალოგის ხელშეწყობისთვის სოციალურ პარტნიორებს შორის იმ მიზნით, რომ განავითარონ თანაბარი მოპყრობის განხორციელება, მაგალითად სამუშაო ადგილზე გამოყენებულ პრაქტიკაზე დაკვირვებითა და საქმიანობის პროფესიული მომზადებისა და კარიერული წინსვლის ხელმისაწვდომისას, ასევე კოლექტიური ხელშეკრულებებსა და ეთიკის კოდექსებზე, კვლევით სამუშაოებზე ან გამოცდილების გაზიარებაზე და აპრობირებულ მეთოდებზე დაკვირვებით. თუ ეროვნული ტრადიციებითა და პრაქტიკით შეთანხმებული, წევრი სახელმწიფოები მიმართავენ სოციალურ ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის თვალსაზრისით. ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის თვალსაზრისით. 21(3) პარტნიორებს, მათ ავტონომიაში შერუჭრელად, თხოვნით, ხელი შეუწყონ ქალებისა და მამაკაცების თანასწორობას მოქნილი სამუშაო პირობებით და პირდაპირი ცხოვრებისა და პროფესიის უკეთესსაც შეთავსებისთვის და შესაბამის დონეზე დადონ ანტიდისკრიმინაციული შეთანხმებები, რომლებიც შეეხება მუხლის 1 დასახელებულ სფეროებს, თუ ისინი ექვემდებარებიან კოლექტიური შეთანხმების მხარეების პასუხისმგებლობის სფეროებს. შეთანხმებები უნდა შეესაბამებოდეს ამ დირექტივის დებულებებს, ასევე შესაბამის ეროვნულ დებულებებს იმპლემენტაციის შესახებ. წევრი სახელმწიფოების ეროვნულ კანონების, კოლექტიური ხელშეკრულებების ან ტრადიციების შესაბამისად მიმართავენ თხოვნით დამსაქმებლებს, ცხრილი შეუწყონ სამუშაო ადგილზე ქალებისა და მამაკაცების თანასწორი მოპყრობის ასევე, ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის თვალსაზრისით. 21(4) 22 დასაქმების, პროფესიულ მომზადებას და კარიერულ წინსვლის ხელმისაწვდომობაში გეგმიურად და სისტემატიურად. ამ მიზნით დამსაქმებლებს უნდა ეთხოვოთ რომ დასაქმებულებს და/ან დასაქმებულთა წარმომადგენლებს სისტემატიურად ზომიერი პერიოდულობით მიეცეთ ინფორმაცია მათ საწარმოში ქალებისა და მამაკაცების თანასწორი მოპყრობის შესახებ. ეს ინფორმაცია შესაძლებელი, შეიცავდეს საწარმოს სხვადასხვა დონეზე ქალთა და მამაკაცთა წილობრივ მიმოხილვას, მათი შრომის ანაზღაურების ასევე შრომის ანაზღაურებისას სხვაობების შესახებ და შესაძლებელ ღონისძიებებს სიტუაციის გასაუმჯობესებლად დასაქმებულთა წარმომადგენლებთან ურთიერთთანამშრომლობით. წევრი სახელმწიფოები ხელს უწყობენ დიალოგს შესაბამის არასამთავრობო ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის თვალსაზრისით. ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის 23 ორგანიზაციებთან რომლებსაც ცალკეული სახელმწიფოებრივი სამართლის ნორმებისა და ტრადიციების შესაბამისად გააჩნიათ კანონიერი ინტერესი მონაწილეობა მიიღონ გენდერული დისკრიმინაციის დამარცხებაში, რათა ხელი შეუწყონ თანასწორი მოპყრობის პრინციპის დაცვას. წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა გაატარონ ყველა აუცილებელი ზომა, რათა უზრუნველყონ ა) რომ სამართლებრივი და ადმინისტრაციული აქტები, რომლებიც ეწინააღმდეგება თანასწორი მოპყრობის პრინციპს, გაუქმდეს; ბ) რომ სხვა თანასწორი მოპყრობის პრინციპთან შეუსაბამო დებულებები შრომით ან კოლექტიურ ხელშეკრულებაში ან შეთანხმებაში, საწარმოს განაწესებში, ასევე თავისუფალი პროფესიების და დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა ორგანიზაციების წესდებები უნდა გამოცხადდეს ან თვალსაზრისით. ნშ იხ. შესაბამისობა დირექტივის სხვა ნორმებთან მიმართებით. 24 შესაძლოა გამოცხადდეს გაუქმებულად ან შეცვლილად; გ) სოცუზრუნველყოფის საწარმოო სისტემა, რომელიც ასეთ დებულებებს შეიცავს, არ იქნეს მიღებული ადმინისტრაციული ღონისძიებების საშულებებით ან გამოცხადდეს ზოგად სავალდებულოდ. წევრი სახელმწიფოების ატარებენ აუცილებელ ზომებს თავისი ეროვნული სამართლის ფარგლებში, რათა დაიცვას დასაქმებულები, ასევე შიდასახელმწიფოებრივი სამართლისა და/ან ტრადიციების საფუძველზე შექმნილი დასაქმებულთა წარმომადგენლები სამუშაოდან დათხოვნისგან ან დამსაქმებლის მხრიდან მიყენებული სხვა ზიანისაგან, რომლებიც ვლინდება როგორ რეაქცია მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების ფარგლებში ან თანასწორი მოპყრობის პრინციპის განხორციელების პროცესის შემოღების მიმართ. 4 12.1 1. აკრძალულია ნებისმიერი პირის მიმართ რაიმე სახის უარყოფითი მოპყრობა და მასზე ზემოქმედება იმის გამო, რომ მან დისკრიმინაციისაგან დასაცავად განცხადებით ან საჩივრით მიმართა შესაბამის ორგანოს ან ითანამშრომლა მასთან. 4 12.2 2. ამ კანონით განსაზღვრული პროცედურების განხორციელებისას და შემდეგაც შესაბამისმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს დისკრიმინაციის მსხვერპლთან დაკავშირებული პირადი ინფორმაციის კონფიდენციალურობა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. აკრძალულია დისკრიმინაციის მსხვერპლის თანხმობის გარეშე ამგვარი ინფორმაციის მესამე პირისთვის სშ მიწოდება, გარდა კანონით პირდაპირ განსაზღვრული შემთხვევებისა. 25 წევრი სახელმწიფოები ადგენენ სანქციებს, რომლებიც დაეკისრება წინამდებარე დირექტივის გამოყენების შესახებ ცალკეული სახელმწიფოებრივი ნორმების დარღვევისას და ატარებენ ყველა შესაბამის ღონისძიებას, რათა უზრუნველყონ მათი განხორციელება. სანქციები, რომლებიც შესაძლოა მოიცავდეს მსხვერპლისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, უნდა იყოს ქმედითი, თანაბარზომიერი და დამაშინებელი ხასიათის. წევრი სახელმწიფოები ატყობინებენ კომისიას ამ დებულების შესახებ არაუგვიანეს 2005 წლის 5 ოქტომბერი და ყველა 4 12.3 3. ამ მუხლის მოთხოვნათა შეუსრულებლობის შემთხვევაში დისკრიმინაციის მსხვერპლს უფლება აქვს, განცხადებით მიმართოს საქართველოს სახალხო დამცველს. 1. სექსუალური შევიწროება საზოგადოებრივ ადგილებში პირის მიმართ არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან/და იწვევს მისი ღირსების შელახვას და ქმნის მისთვის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს, გამოიწვევს დაჯარიმებას 300 ლარის ოდენობით. 14 1661.1 14 1661.2 2. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან ერთი წლის განმავლობაში, გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, ან გამასწორებელ სამუშაოებს ერთ თვემდე ვადით. 14 1661.3 3. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი წინასწარი შეცნობით ნშ მოგვიანებით განხორციელებული ცვლილების შესახებ დაუყოვნებლივ. არასრულწლოვნის, ორსულის, უმწეო მდგომარეობაში მყოფის, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირის მიმართ ან არასრულწლოვნის თანდასწრებით გამოიწვევს დაჯარიმებას 500-დან 800 ლარამდე ოდენობით. 14 26 წევრი სახელმწიფოები თავის ეროვნულ სამართლის ნორმების, კოლექტიური ხელშეკრულებების ან ტრადიციების შესაბამისად 1661.4 4. ამ მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან ერთი წლის განმავლობაში ან ორი ან მეტი პირის მიერ გამოიწვევს დაჯარიმებას 800-დან 1000 ლარამდე ოდენობით, ან გამასწორებელ სამუშაოებს ერთ თვემდე ვადით, ან ადმინისტრაციულ პატიმრობას 10 დღემდე ვადით. შენიშვნა: ამ კოდექსის მიზნებისთვის სექსუალური ხასიათის ქცევაში იგულისხმება სექსუალური ხასიათის ფრაზების გამოთქმა ან/და მიმართვა, გენიტალური ორგანოების ჩვენება, ნებისმიერი სიტყვიერი, არასიტყვიერი ან/და სექსუალური ხასიათის სხვა ფიზიკური ქცევა. ას დირექტივის ეს ნორმა აუცილებლად საკანონმდებლო აპროქსიმაციას არ გულისხმობს. 27(1) 27(2) მიმართავენ დამსაქმებლებსა და პროფესიული მომზადებისთვის კომპეტენტურ პირებს, გაატარონ ქმედითი ზომები რათა თავიდან იქნეს აცილებული გენდერული დისკრიმინაციის ყველა ფორმა და განსაკუთრებით „შევიწროება“ და „სექსუალური შევიწროება“ სამუშაო ადგილზე, ასევე დასაქმების პროფესიული მომზადების და კარიერული წინსვლისას. წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ შეინარჩუნონ ან შემოიღონ ნორმები, რომლებიც თანასწორ მოპყრობის პრინციპის დაცვის თვალსაზრისით უფრო ხელსაყრელია ვიდრე წინამდებარე დირექტივით გათვალისწინებული ნორმები. წინამდებარე დირექტივის იმპლემენტაცია არ ამართლებს დასაქმებულების დაცვის დონის შემცირებას იმ სფეროებში რომლებზეც ის ვრცელდება; წევრი სახელმწიფოების უფლება, როგორც რეაქცია შეცვლილ სიტუაციაზე, გამოსცეს ას ას 28(1) 28(2) 29 30 მათგან განსხვავებული სამართლებრივი და ადმინისტრაციული ნორმები და რომლებიც ამ დირექტივების გამოყენების პერიოდისთვის ძალაში იყო, რჩება უცვლელი მანამ, სანამ ამ დირექტივის დებულებები არ შესრულდება. წინამდებარე დირექტივა არ ეწინააღმდეგება ქალთა დაცვის შესახებ ნორმებს, განსაკუთრებით კი ორსულობისა და ორსულობის შემდგომ პერიოდში. წინამდებარე დირექტივა არ ეხება დირექტივების 96/34/EC და 92/85/EEC დებულებებს. წევრი სახელმწიფოები ითვალისწინებენ აქტიურად ქალის და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტს სამართლებრივი და ადმინისტრაციული ნორმების, პოლიტიკისა და ამ დირექტივაში დასახელებული საქმიანობების ფორმულირებებისას და განხორციელებისას. წევრი სახელმწიფოები ზრუნავენ რომ ამ დირექტივის გამოყენებიდან ას ას ას ას არასავალდებულოა საკანონმდებლო აპროქსიმაციის 31(1) 31(2) გამომდინარე ღონისძიებების შესახებ ინფორმაცია, ასევე უკვე ძალაში მყოფი შესაბამისი ნორმები, ყველა შესაძლო შესაბამის პირს შესაბამისი ფორმით და შესაბამის დაწესებულებაში ეცნობით. წევრი სახელმწიფოები გადასცემენ კომისიას 2011 წლის 15 თებერვლამდე ყველა ინფორმაციას, რომელიც მათ სჭირდებათ ევროპული პარლამენტისა და საბჭოსთვის ანგარიშის წარსადგენად წინამდებარე დირექტივის გამოყენების შესახებ. 1-ლი პუნქტის დაურღვევლად წევრი სახელმწიფოები ატყობინებენ კომისიას ყოველ 4 წელიწადში ერთხელ ყველა ღონისძიების ტექსტებს ხელშეკრულების მუხლის 141, მე- 4 პუნქტის შესაბამისად, ასევე ანგარიშების ტექსტების ამ ღონისძიებებისა და მათი იმპლემენტაციის შესახებ. ამ ინფორმაციის საფუძველზე კომისია ამტკიცებს და აქვეყნებს ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ თვალსაზრისით. ას ას 31(3) 32 33 ანგარიშს, რომელიც შეიცავს ასეთი ღონისძიებების შედარებით შეფასებას ამსტერდამის შეთანხმების დასკვნითი აქტის ნომ. 28 განმარტების გათვალისწინებით. წევრი სახელმწიფოები ამოწმებენ რეგულარული ინტერვალებით მუხლში 14 მე- 2 პუნქტი დასახელებულ პროფესიულ საქმიანობებს, რათა სოციალური განვითარების გათვალისწინებით დაადგინონ, გამართლებული თუ არა შესაბამისი გამონაკლისების შენარჩუნება. ისინი ატყობინებენ კომისიას ასეთი შემოწმების შედეგებს რეგულარულად, მაგრამ მინიმუმ ყოველ 8 წელიწადში ერთხელ. კომისია გადაამოწმებს არაუგვიანეს 2011 წლის 15 თებერვლისა წინამდებარე დირექტივის გამოყენებას და წარადგენს წინადადებებს ცვლილებების შესახებ, თუ ისინი აუცილებელია. წევრმა სახელმწიფოებმა ძალაში უნდა შეიყვანონ ის კანონები და ას ას ას ადმინისტრაციული ზომები, რომლებიც აუცილებელია ამ დირექტივის შესასრულებლად 2008 წლის 15 აგვისტომდე, ან ამ თარიღით უზრუნველყოფს მენეჯმენტი და შრომა დანერგონ საჭირო ზომები შეთანხმების გზით. წევრმა სახელმწიფოებმა, საჭიროების შემთხვევაში, ყურადღება მიაქციონ კონკრეტულ სირთულეებს, და აიღონ დამატებითი 1 წელი ამ დირექტივის შესასრულებლად. წევრი სახელმწიფოები დგამენ ყველა აუცილებელ ნაბიჯს, რათა უზრუნველყოს ამ დირექტივით განსაზღვრული შედეგი. ისინი დაუყოვნებლივ ეცნობება კომისიას ამ ზომების შესახებ. წევრი სახელმწიფოები როდესაც ამ ღონისძიებებს გაატარებენ, მათ მითითება უნდა გააკეთონ ამ დირექტივაზე ან ეს მითითება მათი იფიციალურად გამოქვეყნებისას უნდა აისახოს. მათ ასევე უნდა მოახდინონ იმის დეკლარირება, რომ არსებულ კანონებში, რეგულაციებსა და ადმინისტრაციულ ნორმებში ამ დირექტივით შეცვლილ დირექტივებზე მითითებები გაგებულ უნდა იქნეს როგორც ამ დირექტივაზე მითითებები. წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა განსაზღვრონ, თუ როგორ მოხდება ასეთი მითითებების განხორციელება და აღნიშნული დეკლარირების ფორმულირება. ამ დირექტივის შიდა კანონმდებლობად გარდაქმნის ვალდებულება შემოიფარგლება იმ ნორმებით, რომლებიც წინა დირექტივებთან შედარებით არსებითი ცვლილების ხასიათს ატარებენ. იმ ნორმების შიდა კანონმდებლობად გარდაქმნის ვალდებულება, რომლებიც არსებითად უცვლელია, წინა დირექტივებიდან წარმოიშობა. წევრმა სახელმწიფოებმა კომისიას უნდა გაუგზავნონ 34(1) 34(2) 35 36 ეროვნული კანონმდებლობის იმ ძირითადი ნორმების ტექსტი, რომლებსაც ისინი ამ დირექტივის ფარგლებში მიიღებენ. 2009 წლის 15 აგვისტოდან დირექტივა 75/117 / EEC, გაუქმდება 76/207 / EEC, 86/378 / EEC და 97/80 / EC წევრი სახელმწიფოების ვალდებულებების შეუზღუდავად, რაც შეეხება ეროვნულ კანონმდებლობაში ტრანსსასაზღვრო ვადებს გამოყენებული იქნება დანართი I-ის, ნაწილი B-ში მითითებული დირექტივები. მითითებები დირექტივასთან დაკავშრებით, შესაბამისობაში უნდა იყოს ამ დირექტივასთან და უნდა იქნეს აღქმული II დანართში კორელაციის ცხრილის შესაბამისად. წინამდებარე დირექტივა ძალაშია ევროკავშირის ოფიციალურ ბიულეტენში გამოქვეყნებიდან მე-20 დღეს. წინამდებარე დირექტივა მიმართულია წევრი სახელმწიფოების მიმართ. ას ას ას ას 1. ევროკავშირის სამართლებრივი აქტის შესაბამისი მუხლი ან ნაწილი. 2. ევროკავშირის სამართლებრივი აქტის შესაბამისი ნორმა. 3. ამ ცხრილში საქართველოს ნორმატიული აქტისთვის/საქართველოს ნორმატიული აქტის პროექტისთვის მინიჭებული შესაბამისი ნომერი. 4. საქართველოს ნორმატიული აქტის/საქართველოს ნორმატიული აქტის პროექტის შესაბამისი მუხლი ან პუნქტი (ნაწილი). 5. საქართველოს ნორმატიული აქტის/საქართველოს ნორმატიული აქტის პროექტის შესაბამისი ნორმა. 6. შესაბამისობის შეფასება (სრულად შესაბამისი, ნაწილობრივ შესაბამისი, შეუსაბამო, არასავალდებულო). 7. შენიშვნები, მათ შორის, ნაწილობრივ შესაბამისობისა და შეუსაბამობის მიზეზები. შენიშვნა: ამ ცხრილში უნდა აისახოს ევროკავშირის სამართლებრივი აქტის სრული ტექსტი, გარდა მისი პრეამბულისა.