პარლამენტის საქმიანობის ყოველწლიური ანგარიშის და მომდევნო წლის სამოქმედო გეგმის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოხსენება

საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის ყოველწლიური ანგარიში და მომდევნო წლის სამოქმედო გეგმა თბილისი 2019 შინაარსი კანონშემოქმედება 3 საპარლამენტო კონტროლი 43 საგარეო და საშინაო პოლიტიკა 69 ღია პარლამენტი 71 საქართველოს პარლამენტის აპარატი 73 საქართველოს პარლამენტის 2019 წლის გეგმები 77 2 კანონშემოქმედება საქართველოს პარლამენტის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქციაა კანონშემოქმედება. საანგარიშო პერიოდში საპარლამენტო მუშაობა ამ მხრივ საკმაოდ დატვირთული იყო. 2018 წლის განმავლობაში გაიმართა პარლამენტის 51 სხდომა, მათ შორის, 16 − რიგგარეშე. სულ მიღებულ იქნა 705 კანონი. მათგან საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებულ იქნა 410 კანონი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ − 1 კანონი, საქართველოს პარლამენტის კომიტეტების მიერ − 36 კანონი, საპარლამენტო უმცირესობაში შემავალი ფრაქციების მიერ − 1 კანონი, ხოლო საქართველოს პარლამენტის წევრების მიერ − 257 კანონი. მიღებულ იქნა 2221 დადგენილება, მათ შორის, 58 − საკადრო საკითხებზე, 49 − საერთაშორისო ხელშეკრულების, შეთანხმების, მემორანდუმის, კონვენციის რატიფიცირების თაობაზე, და 1 რეზოლუცია. საკონსტიტუციო რეფორმა, რომელიც 2018 წლის მარტში დასრულდა და რომლის შედეგადაც შეიქმნა ეროვნულ სამართლებრივ რეალობაში ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი დოკუმენტი, საქართველოს გრძელვადიანი დემოკრატიული განვითარების მყარი საფუძველია. ამას ადასტურებს ვენეციის კომისიის შეფასებაც, რომლის თანახმად: „საკონსტიტუციო რეფორმამ საბოლოოდ დაასრულა საქართველოს პოლიტიკური სისტემის საპარლამენტო სისტემად გარდაქმნის პროცესი და ის წარმოადგენს ქვეყნის კონსტიტუციური წყობის კონსოლიდაციისა და გაუმჯობესებისაკენ გადადგმულ პოზიტიურ ნაბიჯს, ეფუძნება რა დემოკრატიის პრინციპებს, კანონის უზენაესობასა და ფუნდამენტური უფლებების დაცვას.“ საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციით დამკვიდრებული საპარლამენტო მმართველობის მოდელი მოითხოვდა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის ახლებურ გააზრებას, რაც საკმაოდ შრომატევადი საქმე იყო. აღსანიშნავია, რომ პარლამენტმა ამ რთულ ამოცანასაც ღირსეულად გაართვა თავი და შექმნა ევროპული სამართლებრივი კულტურის მაღალი სტანდარტების შესაბამისი ახალი რეგლამენტი. ამის შედეგად კიდევ უფრო გამოიკვეთა პარლამენტის საზედამხედველო როლი სახელმწიფო მმართველობის სფეროში და გაჯანსაღდა პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობები. 2018 წელს პარლამენტის კიდევ ერთი მასშტაბური ამოცანა იყო საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან საკანონმდებლო აქტების ჰარმონიზაცია. ამ მიზნით ცვლილება იქნა შეტანილი 100-ზე მეტ კანონში, აგრეთვე ზოგ შემთხვევაში შეიქმნა სრულიად ახალი საკანონმდებლო აქტები. 3 მასშტაბურად გადაისინჯა თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობა. საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად მოწესრიგდა საომარი და საგანგებო მდგომარეობების გამოცხადებასთან დაკავშირებული საკითხები; განისაზღვრა საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის გამოცემის დეტალები; დაზუსტდა თავდაცვის ძალების მართვის საკითხები როგორც მშვიდობიანობისას, ისე საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს. ჩამოყალიბდა რეზერვისა და მობილიზაციის ახალი სისტემა, რომელიც უპასუხებს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებსა თუ გამოწვევებს და საჭიროების შემთხვევაში იძლევა ოპერატიული რეაგირების შესაძლებლობას. მოქალაქეობის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებებით ახლებურად ჩამოყალიბდა საქართველოს მოქალაქეობის ფლობის წესი. ახალი რეგულაციებით დადგინდა უკეთესი პირობები ემიგრაციაში მყოფი საქართველოს ათასობით თანამემამულისთვის, რომლებიც ამჟამად არ ფლობენ საქართველოს მოქალაქეობას, თუმცა სურთ დაიბრუნონ ეს სტატუსი. აგრეთვე მოწესრიგდა უცხოელებისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მიღებისა და ჩვენს ქვეყანაში მუდმივად ყოფნის ისეთი რეგულაციები, რომლებიც ეფუძნება საქართველოს ეროვნულ ინტერესებს. ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა სამშვიდობო პოლიტიკის განხორციელების კვალდაკვალ უწინდებურად რჩება ქართული სახელმწიფოს უმთავრეს პრიორიტეტად. ამ გამოწვევის გათვალისწინებით, მიღებულ იქნა საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი, რომელიც ემსახურება აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის საქართველოს სახელმწიფო სერვისებისა და განათლების პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, აგრეთვე მათ ეკონომიკურ და სოციალურ ინტეგრაციას საქართველოს დანარჩენ ტერიტორიაზე მცხოვრებ საზოგადოებასთან. პარლამენტი ტრადიციულად განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენს განათლების სფეროსადმი, იქნება ეს სასკოლო, უმაღლესი თუ პროფესიული განათლება. ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია, რომ 2018 წლის ნოემბერში ინიციირებულ იქნა საკანონმდებლო ცვლილება, რომლის მიზანია არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის − „დედაენის“, ანუ, ქართული საანბანო სახელმძღვანელოს შედგენის იაკობ გოგებაშვილისეული მეთოდის საკანონმდებლო დონეზე დაცვა და სასწავლო პროცესში მისი გამოყენებისათვის სამართლებრივი საფუძვლის შექმნა. აგრეთვე, განსაკუთრებული პრიორიტეტია სკოლებში მოსწავლეების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. ამ კუთხით დადგინდა საგანმანათლებლო 4 დაწესებულების მანდატურის სამსახურის დამატებითი ფუნქციები, რომელთა მიხედვითაც, სამსახურს დაევალა სკოლაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე უსაფრთხოების დაცვის უზრუნველყოფა. ამავე დროს, გრძელდება ინტენსიური მუშაობა პედაგოგების პირობების გაუმჯობესებისათვის. აღსანიშნავია კონსტიტუციური გარანტია, რომელიც განამტკიცებს აკადემიურ თავისუფლებასა და უნივერსიტეტების ავტონომიას. გასულ წელს განხორციელებული ცვლილებებით აგრეთვე დაიხვეწა პროფესიული განათლების სისტემა და ამ სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება გაცილებით ეფექტიანი გახდა. პარლამენტი ზრუნავს სამუშაო ადგილებზე მაღაროელების, მშენებლების და სხვა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მაღალი რისკის შემცველი პროფესიების წარმომადგენელთა შრომის გამოძახილი იყო ის სახელმწიფოს უზენაესი უსაფრთხო მკაფიო პირობების კონსტიტუციური კანონის ახალ გაუმჯობესებაზე. გარანტიები, რედაქციაში აისახა. ამის რომლებიც ამასთანავე, მიმდინარეობს მუშაობა შესაბამისი კანონმდებლობის დახვეწაზე. პარლამენტში ინიციირებულ იქნა კანონპროექტი, რომლის მიზანია, განისაზღვროს შრომის ბაზარზე ეკონომიკური საქმიანობის ყველა დარგში არსებული საწარმოებისთვის შრომის უსაფრთხოების კუთხით ოპერირების ერთიანი სტანდარტი, დადგინდეს ქმედითი და ეფექტიანი ჩამოყალიბებისა და აღსრულებისა და ფუნქციონირებისათვის ინსპექტირების აუცილებელი მექანიზმის სამართლებრივი ბაზისი. ცვლილებები განხორციელდა თამბაქოს მოხმარების, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების, ავტომანქანების ტექნიკური ინსპექტირების, პროდუქტების უსაფრთხოების ზედამხედველობის და სხვა მომიჯნავე სფეროებში. საკანონმდებლო დონეზე გადაიდგა სერიოზული ნაბიჯები გარემოს დაცვის მიმართულებით, რაც გამოიხატა ჩვენი დაცული ტერიტორიების საზღვრების დაზუსტებით, ტყის ეროვნული აღრიცხვის სისტემის მოწესრიგებით, შავი ზღვის დაცვის სტრატეგიის შესამუშავებლად ნორმატიული ბაზის დადგენით და სხვა. აგრეთვე მნიშვნელოვანი ცვლილება განხორციელდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსში. მისი მიზანი იყო მცირე ბიზნესის საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქება, ორგანიზაციებისათვის მოგების გადასახადით დაბეგვრის მექანიზმების ცვლილება, ცალკეულ დასაბეგრ ოპერაციებზე საგადასახადო შეღავათების დაწესება, ზოგიერთი კატეგორიის გადამხდელთათვის დარიცხული საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერა, საგადასახადო სანქციების შემსუბუქება და სხვა. 5 ჭარბვალიანობის პრობლემის გადასაჭრელად საქართველოს მთავრობასთან ერთად განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლებიც მოსახლეობის ფართო ფენებზე იმოქმედებს. მსესხებელს შესაძლებლობა ექნება, აიღოს იმ რაოდენობის სესხი, რომლის მომსახურებასაც შეძლებს. ის გარემოება, რომ მსესხებელი თავისი შემოსავლებით და ლიკვიდური აქტივებით მოემსახურება სესხს, უზრუნველყოფს პასუხისმგებლობიანი დაკრედიტების სისტემის შექმნას. ამ ყველაფრის ფონზე, ნიშანდობლივია, რომ საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი კვლავ რჩება სოციალურად ორიენტირებულ მთავარ ფინანსურ დოკუმენტად, რომლის პრიორიტეტია ეკონომიკის ზრდა. საქართველოს პარლამენტმა გასული წელი ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის მიმართულებით არსებული საჭიროებების ანალიზსაც დაუთმო. კერძოდ, განხორციელდა მასშტაბური ინიციატივა, რომლის ფარგლებშიც ქვეყნის რეგიონებსა და თვითმმართველ ერთეულებში მოსახლეობასა და დაინტერესებულ სუბიექტებთან „ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე საჯარო კონსულტაციები ჩატარდა. აღნიშნული ინიციატივა ემსახურებოდა კანონპროექტში საზოგადოების ფართო ფენების მოსაზრებების ასახვას. კომიტეტების კანონშემოქმედებითი საქმიანობის დეტალური ანგარიში აგრარულ საკითხთა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში აგრარულ საკითხთა კომიტეტმა ჩაატარა 26 სხდომა. განხილულ იქნა 125 საკითხი, მათგან 108 − კანონშემოქმედებითი საქმიანობის კუთხით. მათ შორის აღსანიშნავია:  „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი. ორგანული კანონის პროექტი განსაზღვრავს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე საკუთრების უფლებასა და სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავებას, ქვეყნის ისტორიული გამოცდილების გათვალისწინებით. იგი აგრეთვე დაარეგულირებს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საკუთრებასთან (მათ შორის, უცხოელების საკუთრებასთან) დაკავშირებულ ურთიერთობებს. ორგანული კანონის პროექტი საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ მიწას აღიარებს სახელმწიფოს ეროვნულ სიმდიდრედ, რომელსაც სახელმწიფოებრივი ამოცანების შესრულებისა და ადამიანის 6 ძირითადი უფლებების რეალიზებისათვის განსაკუთრებული პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული ღირებულება აქვს, და განსაზღვრავს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის ამოწურვადი რესურსის, რაციონალური გამოყენების პრინციპებს, დაადგენს სასოფლო- სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე საკუთრების უფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების გათვალისწინებით, ხელს შეუწყობს ეროვნულ უსაფრთხოებასა და ადგილობრივი მეურნეობის განვითარებას.  „მიწის მიზნობრივი დანიშნულების განსაზღვრის და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მდგრადი მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი. კანონპროექტის მიზანია მიწის მდგრადი მართვის სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავების, მიწის რაციონალური გამოყენებისა და დაცვის და მიწის ნაკვეთების კონსოლიდაციის რესურსების ხელშეწყობა, აღრიცხვის, სასოფლო-სამეურნეო მიწის ბალანსის დანიშნულების შედგენის და მიწის სტატისტიკური მონაცემების წარმოების, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რესურსების მიზნობრივი გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო მონიტორინგის სამართლებრივი საფუძვლების შექმნა, სახელმწიფო უწყებათა ინსტიტუციურ უფლებამოსილებათა განსაზღვრა და მართვის ერთიანი მექანიზმის შექმნა. კანონპროექტის ერთ-ერთი უზრუნველყოფის მიზნით საქართველოს სამინისტროს მმართველობის მეურნეობის სიახლე იქნება მიწის გარემოს მდგრადი დაცვისა სფეროში მართვის და საჯარო სოფლის სამართლის იურიდიული პირის − მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის ეროვნული სააგენტოს შექმნა. კანონით განისაზღვრება სააგენტოს სტრუქტურა, ფუნქციები და უფლებამოსილება. კანონპროექტით გათვალისწინებულია მიწის მიზნობრივი დანიშნულების განსაზღვრისა და კატეგორიების ცვლილების საკითხი, რაც დღეს ერთ-ერთი პრობლემაა, ვინაიდან ამ სფეროს კანონმდებლობა ბუნდოვანი და ურთიერთსაწინააღმდეგოა. დარეგულირდება მიწის ბალანსის წარმოების, მიწის რესურსების აღრიცხვისა და ერთიანი ბანკის შექმნის, ნიადაგების ეროზიისა და დეგრადაციის საწინააღმდეგო, აგრეთვე ნაყოფიერების აღდგენასა და შენარჩუნებასთან დაკავშირებული საკითხები. კანონპროექტით ასევე გათვალისწინებულია სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრებასთან დაკავშირებული ზოგიერთ საკითხის (უპირატესი შესყიდვის უფლება, მიწის ნაკვეთის დაყოფა და სხვა) მოწესრიგება.  „ქარსაფარი (მინდორდაცვითი ) ზოლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი. კანონპროექტის მიღების მიზანია სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე ქარსაფარი ზოლების აღდგენის, გაშენების, მოვლისა და დაცვის 7 ხელშეწყობა, ქარით გამოწვეული ნიადაგის ეროზიული პროცესების თავიდან აცილება; სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე გაშენებული სასოფლო-სამეურნეო კულტურების აღმოცენებისა და ზრდა-განვითარებისათვის და მათი მოსავლიანობის გაზრდისათვის შესაბამისი ნიადაგური და მიკროკლიმატური გარემოს უზრუნველყოფა; ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ქარსაფარ ზოლებში მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებისა და ხის მეორეხარისხოვანი მასალების გამოყენების ხელშეწყობა. კანონპროექტი ქმნის საფუძველს, რათა განისაზღვროს ქვეყანაში ქარსაფარ ზოლებთან დაკავშირებული სახელმწიფო პოლიტიკა, დადგინდეს ქარსაფარი ზოლების აღდგენასთან, გაშენებასთან, მოვლასა და დაცვასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები. ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტი 2018 წელს ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა ჩაატარა 43 სხდომა და განიხილა 583 კანონპროექტი, მათ შორის: 96 საკანონმდებლო ინიციატივა, 41 ცალკე კანონპროექტი (სულ 545 კანონპროექტი) და 55 საკანონმდებლო პაკეტი; 3 საკანონმდებლო წინადადება; 3 პარლამენტის დადგენილების/რეზოლუციის პროექტი; 6 სარატიფიკაციო დოკუმენტი; 1 პარლამენტის რეკომენდაციის პროექტი. მათგან 11 საკანონმდებლო ინიციატივა და 3 საკანონმდებლო წინადადება კომიტეტმა განიხილა, როგორც წამყვანმა კომიტეტმა. კანონპროექტებსა და საკანონმდებლო წინადადებებზე კომიტეტმა წარადგინა 307 კრიტიკული შენიშვნა. მათ შორის:  ქვეყანაში პრევენციაზე ორიენტირებული სოციალური მუშაკის სისტემის შექმნის მიზნით დაწყებული სოციალური მუშაკის ინსტიტუტის რეფორმის ფარგლებში საქართველოს პარლამენტმა 2018 წლის 13 ივნისს მიიღო „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს №2473-IIს კანონი და თანამდევ კანონთა პაკეტი. აღნიშნული ინციატივით შეიქმნა სოციალური მუშაობის ერთიანი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს თითოეული ინდივიდის უფლებების დაცულობას, რომელიც სახელმწიფოს მხრიდან გვერდით დგომას საჭიროებს, ასევე თითოეული სოციალური მუშაკისთვის გარანტიების შექმნას იმისათვის, რომ მან პირნათლად შეასრულოს მისთვის დაკისრებული მოვალეობა და უზრუნველყოს თითოეული ბენეფიციარის უფლებების რეალიზება. კანონით ერთმანეთისგან გამიჯნულია სოციალური მუშაკის ძირითადი და სპეციალური ფუნქციები, რათა სოციალურმა მუშაკმა კვალიფიციურად შეძლოს თავისი ფუნქციების შესრულება, მისთვის ნათელი და მკაფიო იყოს საკუთარი 8 უფლებამოსილებები. პრევენციული სოციალური მუშაობა განსაზღვრულია, როგორც სოციალური მუშაკის უმთავრესი ფუნქცია. ანუ, სოციალური მუშაკი რეაგირების რეჟიმში კი არ უნდა იყოს, როდესაც ზიანი უკვე დამდგარია, არამედ უნდა გააქტიურდეს მანამ, სანამ საფრთხე შეიქმნება ან ზიანი დადგება. კანონით განსაზღვრულია სოციალური მუშაკის პროფესიულ კვალიფიკაციას. იგი სოციალური მუშაკის პროფესიისათვის აყალიბებს ძირითად მოთხოვნებს და ადგენს, თუ რა კომპეტენციებს უნდა ფლობდეს სოციალური მუშაკი. მათ შორის, სწორედ აღნიშნული რეგულაცია იწვევს ამ პროფესიის რეგულირებად პროფესიად ქცევას, რაც, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს სოციალური მუშაკის კვალიფიკაციის ამაღლებას და ხარისხიანი სოციალური მუშაობის სისტემის ჩამოყალიბებას საქართველოში. კანონით ასევე განსაზღვრულია სოციალური სამუშაოს გარკვეული ნაწილის დეცენტრალიზაცია. უფლებამოსილება, პირველ სადაც ეტაპზე კონტროლის ეს იქნება ფუნქციები დელეგირებული საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს რჩება. კანონით მნიშვნელოვნად უმჯობესდება სოციალური სამუშაოს შესრულების პირობები, სოციალური მუშაკის შრომითი გარანტიები და რეგულირდება ზეგანაკვეთური სამუშაოს გათვალისწინებულია სამსახურებრივი შესრულების განსაკუთრებული მოვალეობის ფარგლები. გარანტიები შესრულებასთან კანონით ასევე სოციალური დაკავშირებით მუშაკის სოციალური მუშაკის დაღუპვის შემთხვევაში ან მისი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირად აღიარებისას და ზრდის მისი უსაფრთხოების გარანტიებს.  ახალი სამშვიდობო პოლიტიკის ინიციატივის − „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ ფარგლებში საქართველოს პარლამენტმა 2018 წლის 6 ივნისს მიიღო „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს №2473-რს კანონი და თანამდევ კანონთა პაკეტი. კანონის მიღება ემსახურება აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის საქართველოს სახელმწიფო სერვისებისა და განათლების პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას და მათ ეკონომიკურ და სოციალურ ინტეგრაციას საქართველოს დანარჩენ ტერიტორიებზე მცხოვრებ საზოგადოებასთან. იქმნება სხვადასხვა საკითხის ჰუმანიტარული პრინციპების გათვალისწინებით მოსახლეობის გადაწყვეტის ინტერესებსა და დაინტერესებული პირის საზოგადოებრივი დიალოგისა შესაძლებლობა. საჭიროებებს და კონსტრუქციული და ინიციატივა ქმნის სივრცეს ყველა მონაწილეობისთვის, თანამშრომლობისათვის. 9 ეხმიანება აღნიშნული ინიციატივის განხორციელება საგრძნობლად გააუმჯობესებს გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს მცხოვრები მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას, ასევე დადებით გავლენას მოახდენს გადაადგილების თავისუფლებასა და ადამიანთა შორის ურთიერთობების გაღრმავებაზე.  2018 წლის 21 ივლისს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონით შეიქმნა დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანო − სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, რომელიც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის უფლებამონაცვლედ განისაზღვრა. მას გადაეცემა ამჟამად მოქმედი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინპექტორის უფლებამოსილებები − პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების საგამოძიებო კანონიერების მოქმედებებისა მაიდენტიფიცირებელ აქტივობების და მონაცემთა კონტროლი. კონტროლი, ელექტრონული ცენტრალურ გარდა აგრეთვე ბანკში აღნიშნულისა, კომუნიკაციის განხორციელებული სახელმწიფო უფლებამოსილების სფეროში მოექცევა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, ფარული უმნიშვნელოვანესი ინპექტორის ფუნქცია მოხელის ან − მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება. აღნიშნული რეფორმა ეხმაურება არაერთი საერთაშორისო ორგანიზაციის, საერთაშორისო ექსპერტისა და საქართველოს სახალხო დამცველის (2013−2017 წლების ანგარიშები) რეკომენდაციებს დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის შექმნის თაობაზე და ხელს შეუწყობს საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას.  საქართველოს პარლამენტში განიხილება საქართველოს პარლამენტის წევრების − სოფიო კილაძის, დიმიტრი ცქიტიშვილის, აკაკი ზოიძისა და თამარ ხულორდავას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ და თანამდევი საქართველოს კანონების პროექტები − „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-3/224; 13.09.2018). აღნიშნული საკანონმდებლო ინიციატივის მიზანია, განისაზღვროს შრომის ბაზარზე ეკონომიკური საქმიანობის ყველა დარგში არსებული საწარმოებისთვის შრომის უსაფრთხოების კუთხით ოპერირების ერთიანი სტანდარტი, დადგინდეს ქმედითი და ჩამოყალიბებისა ეფექტიანი და აღსრულებისა ფუნქციონირებისათვის 10 და ინსპექტირების აუცილებელი მექანიზმის სამართლებრივი ბაზისი, გაიმიჯნოს და დაკონკრეტდეს დამსაქმებლის, დასაქმებულის, მათ შორის, უსაფრთხოების ნებისმიერი დაცვასთან პირის პასუხისმგებლობის და პირდაპირ შრომის ფარგლები, ან არაპირდაპირ ინსპექციის რაც გახდება დაკავშირებული უფლება-მოვალეობები შრომითი და ურთიერთობის სუბიექტების ურთიერთთანამშრომლობის გაღრმავების, შრომის ნაყოფიერებისა და ცნობიერების ამაღლების, სამუშაო ადგილებზე ჯანსაღი და უსაფრთხო გარემოს შექმნის გარანტი. აღნიშნული საკანონმდებლო პაკეტი საქართველოს პარლამენტმა 2018 წლის 27 დეკემბერს მეორე მოსმენით მიიღო. განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტი 2018 წლის საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიების პერიოდში განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტმა ჩაატარა 37 სხდომა. კომიტეტი, საქართველოს პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებით, 11 კანონპროექტზე განისაზღვრა წამყვან კომიტეტად, მათ შორის, 2 კანონპროექტი იყო კომიტეტის ინიციატივა, 3 − საქართველოს პარლამენტის წევრის ინიციატივა, 6 − საქართველოს მთავრობის ინიციატივა. მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/188; 05.04.2018). კანონპროექტით განისაზღვრა საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურის დამატებითი ფუნქციები, რომელთა მიხედვითაც, სამსახურს დაევალა სკოლაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე უსაფრთხოების დაცვის უზრუნველყოფა. კერძოდ, გაიზარდა მანდატურის სამსახურის თანამშრომლების აკადემიური განათლებისა მოთხოვნები, დადგინდა და პროფესიული სკოლების შიდა მზადების და კრიტერიუმების გარე პერიმეტრების ვიდეომონიტორინგის განახლებული რეგულაციები, მანდატურის სამსახურის უფლება-მოვალეობებში ნათლად განისაზღვრა საგანგებო სიტუაციებისათვის მზადყოფნის, მათზე რეაგირებისა და სხვა საკითხები. განხორციელებული ცვლილებების მიზანია საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის საქმიანობის განვითარება სკოლაში უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის ხელშესაწყობად.  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „პროფესიული განათლების შესახებ“, „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უმაღლესი განათლების შესახებ“ 11 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „განათლების ხარისხის განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სპეციალური პროფესიული განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მეზღვაურთა განათლებისა და სერტიფიცირების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მეთევზე-მეთაურთა განათლებისა და სერტიფიცირების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს „პერსონალურ კანონში მონაცემთა ცვლილების დაცვის შეტანის შესახებ“ თაობაზე“, „სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-2/212; 10.05.2018). კანონპროექტების მიზანია ქვეყნის პროფესიული განათლების სისტემის განვითარებისა და პროფესიული განათლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა, კერძოდ, ქვეყნის ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობა, სოციალური ინკლუზიის, ინდივიდის პიროვნული და პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა, მთელი სიცოცხლის ხელშეწყობა, საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის ევროპულ საგანმანათლებლო სივრცესთან დაახლოება და აღნიშნული ინიციატივის საფუძველზე ხდება განმავლობაში სწავლის ერთიან თავსებადობა. პროფესიული განათლების საფეხურზე ე. წ. საკანონმდებლო ჩიხის აღმოფხვრა. კერძოდ, 2019-2020 სასწავლო წლიდან დაინერგება ინტეგრირებული პროგრამები და, კოლეჯის სასწავლო პროგრამების პარალელურად, სტუდენტებს მიეცემათ ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის ატესტატის მიღების შესაძლებლობა, რაც დაინტერესებულ პირებს განათლების შემდგომ საფეხურებზე სწავლის გაგრძელების უფლებას მიანიჭებს. ამასთანავე, აღნიშნული კანონპროექტით კოლეჯს ენიჭება უფლება, რომ მოახდინოს საკუთარი ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული შემოსავლების რეინვესტირება პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების განვითარების მიზნით. კანონპროექტი უპასუხებს აღნიშნული სფეროს ევროპულ საგანმანათლებლო სივრცესთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზანს და ემსახურება ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ამოცანებს.  საქართველოს პარლამენტის წევრების − მარიამ ჯაშის, გენადი მარგველაშვილისა და სიმონ ნოზაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-3/189; 07.06.2018). 12 კანონში შეტანილი ცვლილებით განიმარტა „მასწავლებლობის მაძიებლის“ ცნება და სისტემა. მასწავლებლობის მაძიებელი ვალდებულია ჰქონდეს სულ მცირე ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული საგნის/საგნობრივი ჯგუფის მიმართულებით ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი ან/და სასპორტო პროფესიული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ცვლილება სკოლებში დასაქმების შესაძლებლობას აძლევს მოტივირებულ ახალგაზრდა კადრებს, რომელთაც არ აქვთ მასწავლებლად მუშაობის გამოცდილება, თუმცა აქვთ საგნის სწავლებისთვის საჭირო შესაბამისი კომპეტენცია და უნარები, რაც ხელს შეუწყობს ზოგიერთ სკოლაში პედაგოგიური კადრების მხრივ არსებული დეფიციტის აღმოფხვრას. კანონში გაჩნდა „მოწვეული მასწავლებლის“ ცნება. კერძოდ, სკოლის ადმინისტრაციას მიენიჭა მასწავლებლად იმ პირის მოწვევის უფლება, რომელიც არ არის ჩართული მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში, თუმცა აქვს შესაბამის სფეროში მუშაობის ან/და სწავლების გამოცდილება და მაღალი კვალიფიკაცია. ცვლილება ქმნის მოქნილ სისტემას არჩევითი და ფაკულტატიური საგნების მასწავლებელთა დროებით ასაყვანად. აღნიშნული ცვლილებით ასევე გაჩნდა „შემცვლელი მასწავლებლის“ ცნება. სკოლის ადმინისტრაციას შეეძლება დროებით (დეკრეტული შვებულების, ავადმყოფობის, სწავლის ან სხვა გარემოების გამო) არმყოფი მასწავლებელი შეცვალოს პირით, რომელიც არ არის ჩართული მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში, თუმცა შემცვლელ მასწავლებელს უნდა ჰქონდეს სულ მცირე ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული საგნის/საგნობრივი ჯგუფის მიმართულებით ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი. შემცვლელი მასწავლებელი, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მუშაობის გაგრძელების სურვილის შემთხვევაში, ვალდებულია 1 წლის განმავლობაში დააკმაყოფილოს მასწავლებლის პროფესიასთან დაკავშირებული, კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები. ამასთანავე, აღნიშნული ინიციატივით სპეცპედაგოგები ჩართულ იქნენ მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში, რაც ინკლუზიური განათლების სფეროში ჩართული კადრების პროფესიული კვალიფიკაციისა და მოტივაციისათვის გარდამტეხი ცვლილებაა. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტმა ჩაატარა 33 სხდომა. კომიტეტი წამყვანი იყო 18 კანონპროექტზე. კომიტეტმა ცნობად მიიღო 2 საკანონმდებლო წინადადება, რომელთა საფუძველზე მომზადდა „შინაურ ბინადარ ცხოველთა კეთილდღეობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 13 პროექტი და მისგან გამომდინარე 5 კანონპროექტი, რომლებიც 2018 წლის საგაზაფხულო სესიაზე წარედგინა პარლამენტს განსახილველად. კომიტეტმა სავალდებულო დასკვნის მოსამზადებლად განიხილა 128 კანონპროექტი და 9 საერთაშორისო ხელშეკრულება. კომიტეტის მიერ ინიიცირებულია 2 კანონპროექტი, ხოლო კომიტეტის თავმჯდომარისა და წევრების მიერ − 21 კანონპროექტი. მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „თბილისის ეროვნული პარკის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/94/9, 14.06.2017) (მიღებულია 2018 წლის 23 მარტს). „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონში და, შესაბამისად, „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“, „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ და „თბილისის ეროვნული პარკის შესახებ“ საქართველოს კანონებში ცვლილებების განხორციელება გამოწვეულია აღნიშნული კანონებით განსაზღვრული ცალკეული დაცული ტერიტორიების საზღვრების დაზუსტებით. აღსანიშნავია, რომ 2015 წლის ბოლოს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და ა(ა)იპ „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების განვითარების დაზუსტდა/დაკორექტირდა ფონდიდან“ დაცული გამოყოფილი ტერიტორიების საზღვრები. თანხებით კერძოდ, დაზუსტდა სათაფლიის აღკვეთილის, თეთრი მღვიმის ბუნების ძეგლის, ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლის, ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლის, ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლის, ნაგარევის მღვიმის ბუნების ძეგლის, იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლის, საკაჟიის მღვიმის ბუნების ძეგლის, წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლის, ოკაცეს კანიონის ბუნების ძეგლის, ოკაცეს ჩანჩქერის ბუნების ძეგლის, გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლის, საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლის, სოლკოტას მღვიმის ბუნების ძეგლის, დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლის, მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლის, ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლის, ღლიანას მღვიმის ბუნების ძეგლის, ბალდის კანიონის ბუნების ძეგლის, ონიორის ჩანჩქერისა და ტობის პირველი მღვიმის ბუნების ძეგლების, ტობის ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის ბუნების ძეგლების, მოთენას მღვიმის ბუნების ძეგლის, ჯორწყუს მღვიმის ბუნების ძეგლის, ოჩხომურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლის, ნაზოდელავოს მღვიმის ბუნების ძეგლის, მდინარე აბაშის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლის, დაშბაშის კანიონის ბუნების ძეგლის, სამშვილდის კანიონის 14 ბუნების ძეგლის, მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლის, ბოდორნის კლდის სვეტების ბუნების ძეგლის, ბირთვისის ბუნების ძეგლის, კოლხეთის ეროვნული პარკის, ყაზბეგის ეროვნული პარკისა და თბილისის ეროვნული პარკის საზღვრები.  საქართველოს პარლამენტის წევრების: კახაბერ კუჭავას, ზაზა ხუციშვილის, ენძელა მაჭავარიანის და გელა სამხარაულის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი კანონების პროექტები: „საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების ადმინისტრაციულ შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/205/9; 28.06.2018) (მიღებულია 2018 წლის 22 დეკემბერს). „საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის შედეგად საქართველოს კანონმდებლობაში აისახა „გადაშენებისსაფრთხის წინაშე მყოფი ველური ფაუნისა და ფლორის სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ“ კონვენციით (CITES) განსაზღვრული საკითხები. ამ ეტაპზე საქართველო მიეკუთვნება მე-2 კატეგორის ქვეყნებს, რომელსაც ქვეყანას ანიჭებს კონვენციის სამდივნო შესაბამისი კანონმდებლობის ანალიზის საფუძველზე, რაც ნიშნავს, რომ ეროვნული კანონმდებლობა ნაწილობრივ შეესაბამება კონვენციის მოთხოვნებს. ცვლილება საქართველოს საშუალებას აძლევს, გადავიდეს იმ ქვეყნების კატეგორიაში, რომელთა კანონმდებლობა შეესაბამება კონვენციის მოთხოვნებს. სათანადო ცვლილებები იქნა შეტანილი ასევე საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსსა და საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში.  საქართველოს პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს ტყის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ტყის ფონდის მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/239; 05.11.2018) (მიღებულია 2018 წლის 26 დეკემბერს). წარმოდგენილი ცვლილებების განხორციელებამდე სახელმწიფო ტყის ფონდის კონტროლის ფუნქცია გადანაწილებული იყო ტყის ფონდის მართვის ორგანოსა და გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს შორის. ფუნქციების მეტნაკლებად გამიჯვნის პირობებში მათი აღსრულებისას არსებობდა მრავალი ხარვეზი, განსაკუთრებით − ზედამხედველობა-კონტროლის ნაწილში ფუნქციების 15 გადაფარვის თუ დუბლირების სახით, რაც, საბოლოო ჯამში, ვერ იძლეოდა სასურველ შედეგს. პრობლემების გადაჭრის გზად მიჩნეულ იქნა კონტროლის ერთიან სისტემაში მოქცევა და ამ მიზნით აღნიშნული ფუნქციის მქონე ერთიანი სტრუქტურის შექმნა. კონტროლის ფუნქციის ერთი ორგანოსათვის მინიჭება უზრუნველყოფს უკანონო ტყითსარგებლობის ფაქტების პრევენციაზე, გამოვლენასა და აღკვეთაზე ორიენტირებული სპეციალიზებული სისტემის შექმნას, რომელიც ფუნქციურად ფოკუსირებული იქნება მხოლოდ ერთ მიმართულებაზე − კონტროლის განხორციელებაზე, რაც უკანონო ტყითსარგებლობის პრევენციასა და აღკვეთაზე დადებით გავლენას მოახდენს.  საქართველოს პარლამენტის წევრების − კახაბერ კუჭავას, არჩილ თალაკვაძისა და მამუკა მდინარაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/210; 18.07.2018) (მიღებულია 2018 წლის 30 ნოემბერს). ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. საქართველოში ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ატმოსფერული ჰაერის მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა, რაც მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე უარყოფით გავლენას ახდენს. ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების უმნიშვნელოვანესი წყაროა საავტომობილო გაფრქვევები, რომლებიც მთლიანი გაფრქვევების 71%-ს შეადგენს. იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ბოლო წლებში საქართველოს ქალაქები განსაკუთრებით გადაიტვირთა სატრანსპორტო საშუალებებით, რომელთა ტექნიკური გამართულობა ბევრ შემთხვევაში არ შეესაბამება სტანდარტებს, ნათელი ხდება ამ მიმართულებით ქმედითი და დროული ნაბიჯების გადადგმის აუცილებლობა. კანონპროექტის მიღების მიზანია საქართველოში ელექტროძრავიანი ავტობუსებისა და მიკროავტობუსებისათვის შეღავათიანი დაბეგვრის რეჟიმის შექმნა, რაც ხელს შეუწყობს ელექტროძრავაზე მომუშავე სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობის ზრდას. საბოლოოდ, ეს ემსახურება მწვანე ეკონომიკის ზრდას და მდგრად განვითარებას, რაც, თავის მხრივ, საქართველოსა და ევროკავშირს შორის 2014 წელს დადებული ასოცირების შესახებ შეთანხმების ერთერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტი 2008 წლის განმავლობაში დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტმა ჩაატარა 46 სხდომა. საანგარიშო პერიოდში კომიტეტმა განიხილა 490 16 კანონპროექტი (გამომდინარე კანონპროექტების ჩათვლით), მათ შორის, 90 კანონპროექტზე კომიტეტი იყო წამყვანი, ხოლო 400 კანონპროექტზე სავალდებულო დასკვნა მოამზადა. მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს კანონის პროექტი „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი“ და მისგან გამომდინარე კანონპროექტები (№07-2/2; 24.11.2016). კანონპროექტის პრიორიტეტულობისა და სირთულის გათვალისწინებით, მისი განხილვის პროცესში კომიტეტთან შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი, რომლის მიზანი იყო დარგის ექსპერტების მიერ მითითებული ყველა ძირითადი გამოწვევისა და საკითხის განხილვა, საჭიროებდა. რომლებიც, შეხვედრებში მათი კომიტეტის აზრით, კანონპროექტში წევრებთან ერთად ასახვას აქტიურად მონაწილეობდნენ დარგის ექსპერტები, აგრეთვე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლები. კანონპროექტის სექტორის განხილვაში აქტიურად წარმომადგენლებიც. მათ მონაწილეობდნენ მიერ არასამთავრობო წარმოდგენილი შენიშვნების უმრავლესობა გათვალისწინებულ იქნა. აღნიშნულ სფეროში არსებული პრობლემებიდან და გამოწვევებიდან გამომდინარე, კომიტეტთან შეიქმნა „სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვის და არქიტექტურულ-სამშენებლო სფეროსთან დაკავშირებულ საკითხებზე მომუშავე სამეცნიერო-საკონსულტაციო საბჭო“, რათა გაგრძელდეს მუშაობა იმ მნიშვნელოვან საკითხებზე, რომლებითაც შემდგომ მოხდება საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის სრულყოფა.  საქართველოს კანონის პროექტი „საჯარო და კერძო თანამშრომლობის შესახებ“ და მისგან გამომდინარე კანონპროექტები (№07-2/130; 28.09.2017). საკანონმდებლო პაკეტი მიზნად ისახავდა საჯარო და კერძო თანამშრომლობის გამჭვირვალე, ეფექტიანი და თანამედროვე სამართლებრივი და ინსტიტუციური ჩარჩოს შექმნას, გაღრმავებას, სახელმწიფოსა და კერძო სექტორს შორის თანამშრომლობის საინვესტიციო გარემოს და ბიზნესგარემოს გაუმჯობესებას, ინვესტიციებისათვის მიმზიდველი გარემოს შექმნას.  საქართველოს კანონის პროექტი „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და მისგან გამომდინარე კანონპროექტები (№07-2/161; 29.12.2017). დაინერგა საქართველოს ბაზარზე განთავსებულ პროდუქტებზე ზედამხედველობის სისტემა ევროკავშირის ახალი და გლობალური მიდგომების დირექტივების და საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით. 17 დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტი საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფის, საკანონმდებლო აქტების განხორციელების, დარგობრივი პოლიტიკის კომიტეტმა 25 გადაწყვეტილებებისა საპარლამენტო მიმართულებებით საკითხებზე დაგეგმვის ჩაატარა დარგობრივი აღსრულებაზე განსაზღვრის ღონისძიებების მიღებული მიზნით სხდომა. დიასპორისა და საგარეო ასევე სამოქმედო კავკასიის საკითხთა საქმიანობის კუთხით, და საკანონმდებლო სპეციფიკის/კომპეტენციის კონტროლის საშინაო მუშაობისას, და გათვალისწინებით, საყურადღებოა აგრეთვე კომიტეტის მიერ განხილული შემდეგი კანონპროექტები:  საკონსტიტუციო შესაბამისობის ცვლილებებთან უზრუნველყოფის დარგობრივი მიზნით კანონმდებლობის კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/178; 24.05.2018; 2018 წლის 18 ივნისის სხდომა). წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებებით საქართველოს მოქალაქე იმავდროულად შეიძლება იყოს სხვა ქვეყნის მოქალაქე, თუ ის აკმაყოფილებს კანონპროექტით განსაზღვრული საქართველოს მოქალაქეობის საგამონაკლისო წესით მოპოვების ან საქართველოს მოქალაქეობის შენარჩუნების პირობებს. კანონპროექტით ასევე დადგინდა, რომ საქართველოს მოქალაქე ინარჩუნებს საქართველოს მოქალაქეობას სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მოპოვების შემთხვევაში, თუ იგი აღნიშნული სახელმწიფოსგან ქვეყნის მიიღებს მოქალაქეობის თანხმობას მოპოვებამდე საქართველოს საქართველოს მოქალაქეობის შენარჩუნებაზე. სიახლეა მოქალაქეობის აღდგენის დროებითი უფლება. კერძოდ, საქართველოს ყოფილ მოქალაქეს, რომელმაც საქართველოს მოქალაქეობა სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მოპოვების გამო დაკარგა, უფლება ეძლევა, მიმართოს შესაბამის სააგენტოს საქართველოს მოქალაქეობის აღდგენის წესით მინიჭების მოთხოვნით. აღსანიშნავია, რომ ამ საკითხთან დაკავშირებით კომიტეტის მიერ გამოთქმული ძირითადი შენიშვნები გაზიარებულ და მიღებულ იქნა, რითაც ქართულმა სახელმწიფომ გაითვალისწინა და დააკმაყოფილა ჩვენი ემიგრაციის ფუნდამენტური ინტერესები;  „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტით (№07-2/208; 03.05.2018; 2018 წლის 24 მაისის სხდომა). გათვალისწინებული საკითხი უცხოეთში მცხოვრები ჩვენი თანამემამულეებისთვის მეტად აქტუალური იყო: არსებული კანონმდებლობით, საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულის სტატუსის მქონე უცხო ქვეყნის 18 მოქალაქეები და საქართველოს მოქალაქეები, ერთიანი ეროვნული გამოცდების შედეგების შესაბამისად, თანაბარი საგრანტო დაფინანსების პირობებით სარგებლობდნენ. ვინაიდან უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულის სტატუსის მქონე პირებს (ახალგაზრდა დიასპორელებს) საქართველოში არ ჰქონდათ მიღებული სრული ზოგადი/უმაღლესი განათლება, ერთიანი ეროვნული გამოცდების შედეგებით, ისინი კონკურენციას ვერ უწევდნენ საქართველოს მოქალაქეებს და არათანაბარ პირობებში იმყოფებოდნენ, რის გამოც უმეტეს შემთხვევაში საქართველოში განათლების მიღებისას დაფინანსების გარეშე რჩებოდნენ. კომიტეტში შემოსული იყო ამ კატეგორიის პირთა არაერთი განცხადება, მათ შორის, ერთობლივი განცხადებები და საკითხთან დაკავშირებით საქართველოს მთავრობასთან აქტიური კონსულტაციები მიმდინარეობდა. საკანონმდებლო ცვლილებებით გათვალისწინებულია საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულის სტატუსის მქონე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის უმაღლეს საგანმანათლებლო პროგრამებზე სახელმწიფო სასწავლო საგრანტო თანხების ახლებურად გადანაწილება, რათა მათი დაფინანსების სისტემა ეფექტიანად მოერგოს არსებულ რეალობას და, პრაქტიკული თვალსაზრისითაც, ხელი შეუწყოს ჩვენი თანამემამულეების ქართულ საგანმანათლებლო სივრცეში ინტეგრაციას. უცხოეთში მცხოვრები მოქალაქეების, თანამემამულის მეტწილად − სტატუსის ისტორიული მქონე უცხო ქართული ქვეყნის დიასპორის წარმომადგენელთა, ინტერესების დაცვის უზრუნველსაყოფად კანონპროექტი მიღებულ იქნა. ამასთანავე, კომიტეტმა სხდომაზე შეიმუშავა შემდეგი რეკომენდაცია: საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მონაწილეობით, გაგრძელდეს აღნიშნული მიმართულებით მუშაობა, პრაქტიკისა და სტატისტიკურ მონაცემთა ბაზის გაანალიზება. საჭიროების შემთხვევაში შემუშავებდეს ახალი საკანონმდებლო ინიციატივა, რაც თანამემამულის სტატუსის მქონე უცხო ქვეყნის მოქალაქეს საშუალებას მისცემს, თავად აირჩიოს სახელწიფო გრანტით დაფინანსების მოპოვების მისთვის სასურველი გზა, პროგრამა და ამ კატეგორიის პირთა სახელმწიფო დაფინანსება მოხდეს როგორც საქართველოს მოქალაქისთვის, ისე უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის კანონით დადგენილი წესით, მათი სურვილისა და არჩევანის შესაბამისად. მნიშვნელოვანი იყო განხორციელებული კომიტეტის მონაწილეობა საკონსტიტუციო რეფორმის 2017-2018 პროცესში წლებში (სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის წევრი იყო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე სალომე ზურაბიშვილი), რომლის დროსაც კომიტეტის მთავარი საზრუნავი და მიზანი იყო უცხოეთში მცხოვრები ჩვენი თანამემამულეების ინტერესების მაქსიმალურად გათვალისწინება, რაც წარმატებით განხორციელდა. ამაზე მეტყველებს საკონსტიტუციო ცვლილებები, რომელთა მიღების შედეგად 19 საქართველოს კონსტიტუციაში ადამიანის უფლებების ნაწილში დიასპორის კუთხით უმნიშვნელოვანესი სიახლეები აისახა. კონსტიტუციაში პირველად გაკეთდა მკაფიო ჩანაწერი ქართული დიასპორის თაობაზე − „სახელმწიფო ზრუნავს უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების სამშობლოსთან კავშირის შენარჩუნებასა და განვითარებაზე“. ამდენად, ქართული სახელმწიფოს ერთ-ერთ კონსტიტუციურ ფუნქციად და საქმიანობის ძირითად მიმართულებად დიასპორაზე ზრუნვა განისაზღვრა. ასევე გაუქმდა კონსტიტუციის ის ჩანაწერი, რომელიც კრძალავდა ორმაგ მოქალაქეობას, რაც, თავის დროზე, დიდ სირთულეებს უქმნიდა ქართულ ემიგრაციას. ამჟამად ეს პრობლემა აღარ არსებობს: უცხოეთში მუდმივად მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეები სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღების მოქალაქეობას და შემთხვევაში შეძლებენ აღარ შეინარჩუნონ დაკარგავენ ქართულ საქართველოს სახელმწიფოსთან სამართლებრივი კავშირი. რაც შეეხება იმ კატეგორიის უცხოეთში მცხოვრებ ჩვენს თანამემამულეებს, რომლებმაც სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღების საფუძველზე დაკარგეს საქართველოს მოქალაქეობა, მათ უფლება და საშუალება ეძლევათ, გამარტივებული წესით აღიდგინონ საქართველოს მოქალაქეობა. კომიტეტი აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს კანონმდებლობაში საკონსტიტუციო ცვლილებების ასახვის მიზნით შექმნილი სამუშაო ჯგუფის მუშაობაში (სამუშაო ჯგუფში წარმოდგენილი იყვნენ კომიტეტის თავმჯდომარე და მისი პირველი მოადგილე). უმოკლეს ვადაში მომზადდა „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში შესატანი ცვლილებები. აღსანიშნავია, რომ სამუშაო პროცესში მაქსიმალურად იქნა გათვალისწინებული კომიტეტის მიერ წარდგენილი შენიშვნები და წინადადებები, რაც ქართული ემიგრაციის თხოვნისა და ინტერესების გაზიარებას ემსახურებოდა. ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტი 2018 წელს ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტმა განიხილა 28 კანონის პროექტი (თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად), რომელთა მიღებაც ასოცირების შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულებებიდან გამომდინარეობს. მათ შორის აღსანიშნავია:  „სახელმწიფო ინსპექტორის შესახებ“ საქართველოს კანონი. კანონით შეიქმნა დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანო − სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური, რომელიც უზრუნველყოფს სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის მიუკერძოებელ და ეფექტიან გამოძიებას. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური 20 არის პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის უფლებამონაცვლე, რომლის ფუნქციაა პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი და ფარული საგამოძიებო მაიდენტიფიცირებელ აქტივობების მოქმედებებისა მონაცემთა კონტროლი. და ელექტრონული ცენტრალურ კანონის პროექტის კომუნიკაციის ბანკში განხორციელებული მიღება გამომდინარეობდა საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების 2017-2020 წლების დღის წესრიგიდან.  „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი. განისაზღვრა შრომის ბაზარზე ეკონომიკური საქმიანობის ყველა დარგში არსებული საწარმოებისთვის შრომის უსაფრთხოების კუთხით ოპერირების ერთიანი სტანდარტი, რაც უზრუნველყოფს უსაფრთხო გარემოს შექმნას. ასევე ინსპექტირების მექანიზმის სამუშაო ადგილებზე ჯანსაღი და განისაზღვრა ქმედითი აღსრულებისა და ჩამოყალიბებისა და ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი სამართლებრივი ნორმები. კანონის პროექტით მოხდა ასოცირების შესახებ შეთანხმების XXX დანართით გათვალისწინებულ „სამუშაო ადგილზე მუშაკთა უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით ზომების შემოღების თაობაზე“ ევროკავშირის საბჭოს 1989 წლის 12 ივნისის 89/391/EEC დირექტივასთან სამართლებრივი დაახლოება.  „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის შესახებ“ საქართველოს კანონი. ევროკავშირში არსებული გამოცდილების გათვალისწინებით, შეიქმნა ინდუსტრიულ და სამომხმარებლო პროდუქტებზე ზედამხედველობის სისტემა, რომლის მიზანია ბაზარზე განთავსებული უზრუნველყოფა. კანონით განისაზღვრა ბაზარზე განთავსებულ პროდუქტების უსაფრთხოების ორგანო, რომელიც განახორციელებს პროდუქტებზე ზედამხედველობას, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მათი განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობა და მათ არ შეუქმნან საფრთხე ადამიანის ჯანმრთელობას, სიცოცხლეს, საკუთრებას ან/და გარემოს. „პროდუქტის კანონით ზოგადი საქართველოს უსაფრთხოების კანონმდებლობა შესახებ“ დაუახლოვდა ევროპარლამენტისა და ევროკავშირის საბჭოს 2001 წლის 3 დეკემბრის 2001/95/EC დირექტივას. თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტი 2018 წელს საქართველოს პარლამენტის ბიურომ თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტი წამყვან კომიტეტად განსაზღვრა 129 საქართველოს კანონის პროექტზე. საქართველოს მთავრობის საკანონმდებლო ინიციატივა იყო 78 კანონპროექტი (76 21 კანონპროექტი საქართველოს პარლამენტმა დაკავშირებით საკანონმდებლო პროცესი მიიღო, არ 2 კანონპროექტთან გაგრძელდა), საქართველოს პარლამენტის წევრების საკანონმდებლო ინიციატივა − 51 კანონპროექტი (49 კანონპროექტი საქართველოს პარლამენტმა მიიღო, 2 კანონპროექტთან დაკავშირებით საკანონმდებლო პროცესი არ გაგრძელდა). მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს პარლამენტის წევრების − ირაკლი სესიაშვილის, კობა კობალაძის, კობა ნარჩემაშვილის, გია ბენაშვილისა და პაატა მხეიძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის კანონების პროექტები: წესით წარმოდგენილი საქართველოს „საომარი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საგანგებო მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს თავდაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „თავდაცვის დაგეგმვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო ძალების რეზერვისა და სამხედრო სარეზერვო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ტერორიზმთან ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მობილიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, შესახებ“ საქართველოს საქართველოს „საქართველოს დაზვერვის სამსახურის კანონში ადმინისტრაციულ ცვლილების შეტანის თაობაზე“, სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „გეოდეზიური და კარტოგრაფიული საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს კანონში „თავისუფლების ქარტია“ ცვლილების 22 შეტანის შესახებ“, „საქართველოს შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო ოპერაციებში მონაწილეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „წითელი ჯვრის, წითელი ნახევარმთვარისა და წითელი კრისტალის ემბლემებისა და სახელწოდებების გამოყენებისა და დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სპეციალური პენიტენციური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საზღვაო სივრცის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „იურიდიული დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის კოდექსში ცვლილების შესახებ“, „საქართველოს შეტანის შესახებ“, სისხლის სამართლის „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გადავადების მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საკონსულო მოსაკრებლის თაობაზე“, შესახებ“ საქართველოს „ნორმატიული აქტების კანონში შესახებ“ ცვლილების შეტანის საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო, შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და 23 „ავტონომიურ რესპუბლიკაში პირდაპირი სახელმწიფო მმართველობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონების პროექტები: „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ეროვნული უშიშროების საბჭოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე“, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/183/9; 24.05.2018). საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის მერვე თავი განსაზღვრავს ქვეყნის თავდაცვასა და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ საკითხებს. წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივის მიზანი იყო ზემოაღნიშნული კანონების საქართველოს კონსტიტუციასთან ჰარმონიზაცია. ამ კუთხით მნიშვნელოვანი შინაარსობრივი ცვლილებები განხორციელდა თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროს მარეგულირებელ საკანონმდებლო აქტებში, ასევე ტერმინოლოგიური ცვლილებები განხორციელდა არაერთ საკანონმდებლო აქტში. განისაზღვრა სამართლებრივი აქტი, რომლითაც საქართველოს პრეზიდენტი გამოაცხადებს საომარ ან საგანგებო მდგომარეობას, აგრეთვე საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებაზე და საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტზე საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერის პროცედურა, თავდაცვის საბჭოს შემადგენლობა და უფლებამოსილებები, თავდაცვის ძალების სახეობები და შემადგენლობა, აგრეთვე ის ერთეულები, რომლებიც საომარი მდგომარეობის დროს თავდაცვის ძალების შემადგენლობაში გადავლენ; ეროვნული სამხედრო სტრატეგია და თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვა გაერთიანდა ერთ დოკუმენტში სახელმწიფო თავდაცვის − ეროვნული დაგეგმვის თავდაცვის სტრატეგიაში; დონის ორგანიზაციულ ეროვნული დოკუმენტად განისაზღვრა ეროვნული თავდაცვის მზადყოფნის გეგმა, რომელიც არის ეროვნული თავდაცვის სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნებისა და ამოცანების შესრულებისათვის პასუხისმგებელი უწყებების დროში გაწერილი სამოქმედო გეგმების ერთობლიობა, და სხვა).  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „სამხედრო ძალების რეზერვისა და სამხედრო სარეზერვო სამსახურის შესახებ“ და მისგან გამომდინარე საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს თავდაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მობილიზაციის 24 შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-2/167/9; 25.01.2018) წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივის მიზანი იყო რეზერვისა და მობილიზაციის ახალი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც უპასუხებს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებსა და გამოწვევებს და საჭიროების შემთხვევაში იძლევა ოპერატიული რეაგირების შესაძლებლობას. კანონის მნიშვნელოვან სიახლეა, რომ აქტიური სარეზერვო სამსახური ნებაყოფლობითი იქნება და აქტიურ სარეზერვო სამსახურში მისაღებ პირთან კონტრაქტი გაფორმდება. აქტიურ რეზერვში ჩარიცხულ პირს მიეცემა ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება, რომელიც მისი წოდებრივი სარგოს 20%-ია, ხოლო გამოძახების და სამხედრო სამსახურის გავლის პერიოდში − შრომის ანაზღაურების სრული ოდენობა. აქტიურ რეზერვში მყოფ პირს კონტრაქტით სამსახურის მთელი 5-წლიანი პერიოდი ჩაეთვლება შრომის საერთო სტაჟში, ხოლო გამოძახების შემდგომ სარეზერვო სამსახურის პერიოდი − კომპენსაციის დასანიშნ სტაჟში. რეზერვში გაწვევის შემთხვევაში რეზერვისტს შეუნარჩუნდება სამუშაო ადგილი და ხელფასი. სიახლეა ასევე კანონის რეგულაცია, რომლის თანახმადაც, 60 წელს გადაცილებული პირი მისი სურვილის შემთხვევაში შეიძლება დარჩეს ან ჩაირიცხოს სამობილიზაციო რეზერვში. ეს რეგულაცია ხელს შეუწყობს სამობილიზაციო რეზერვში პროფესიონალი კადრების ყოფნას. ამასთანავე, შეიცვალა სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისაგან გათავისუფლების, გაწვევის გადავადებისა და მობილიზაციის დროს რეზერვში მყოფი პირების დაჯავშნის წესი და პირობები. კერძოდ, საჯარო და კერძო დაწესებულებების შეუფერხებელი ფუნქციონირების მიზნით, დადგენილებით განისაზღვრება იმ საქართველოს დაწესებულებების მთავრობის ნუსხა და პროფესიების/თანამდებობების ჩამონათვალი, რომელთაც საომარი მდგომარეობის დროს არ შეეხებათ რეზერვში გაწვევა. კერძო და საჯარო დაწესებულებები ელექტრონული მართვის სისტემაში უშუალოდ შეიტანან აღნიშნულ პირთა შესახებ მონაცემებს, რომლებსაც ელექტრონული მართვის სისტემაში ასახვის შემდეგ გადაუვადდებათ სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურის გავლა. 25  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ“ და მისგან გამომდინარე საქართველოს კანონების პროექტები: „ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს კანონში „თავისუფლების ქარტია“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „წიაღის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სპეციალური პროფესიული განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო ოპერაციებში მონაწილეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს „საზოგადოებრივი ცვლილების კანონში ცვლილების ჯანმრთელობის შეტანის შესახებ“ თაობაზე“, შეტანის თაობაზე“, საქართველოს კანონში „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მობილიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს „ელექტრონული კანონში კომუნიკაციების შესახებ“ შეტანის თაობაზე“, ცვლილების „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მოხალისეობის შესახებ“ საქართველოს „საქართველოს ცვლილების კანონში ადმინისტრაციულ შეტანის შესახებ“, 26 ცვლილების შეტანის თაობაზე“, სამართალდარღვევათა კოდექსში „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს ტყის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს სახელმწიფო გერბის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-2/209/9; 3.05.2018). ახალი კანონით ახლებურად ჩამოყალიბდა სამოქალაქო უსაფრთხოების ცნება და სამოქალაქო უსაფრთხოების ეროვნული სისტემის არსი; გათვალისწინებულ იქნა საგანგებო სიტუაციების მართვის ახალი მოდელი, რომელიც ბევრად მარტივი და ეფექტიანი იქნება (მართვის სისტემის 5 დონის ნაცვლად იარსებებს 2 დონე − ადგილობრივი და ეროვნული); განისაზღვრა მოხალისეთა სისტემის სამართლებრივი საფუძვლები, რომელთა შესაბამისადაც ჩამოყალიბდება ეს სისტემა; გათვალისწინებულ იქნა არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის ახალი ხედვა; გაიზარდა სახანძრო ზედამხედველობას დაქვემდებარებული ობიექტების ჩამონათვალი. სახანძრო ზედამხედველობას დაექვემდებარება ყველა სასტუმრო და საზოგადოებრივი თავშეყრის ობიექტი; გაიზარდა ადმინისტრაციული ჯარიმები და პასუხისმგებლობა სახანძრო უსაფრთხოების წესების დარღვევისთვის; დარეგულირდა ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა ადრეული შეტყობინების სისტემა და საგანგებო სიტუაციების დროს მოქალაქეთა ინფორმირება. კანონით ეროვნული სიტემის სუბიექტებს დაეკისრათ ვალდებულება, მათი უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველყონ სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში რეაგირების ძალებისა და საქართველოს მოქალაქეთა მომზადება და მზადყოფნა. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი 2018 წლის განმავლობაში იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა განიხილა 593 კანონპროექტი, მათ შორის წამყვანი კომიტეტის სტატუსით − 400 კანონპროექტი, ხოლო იმ კომიტეტის სახით, რომლის დასკვნა სავალდებულოა, − 193 კანონპროექტი. კომიტეტმა აგრეთვე განიხილა 53 საკანონმდებლო წინადადება და 2 პეტიცია. მათ შორის აღსანიშნავია:  იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ ინიციირებული საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№07-3/178/9). საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის 32-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს მოქალაქეობის მოპოვებისა და დაკარგვის წესი, სხვა სახელმწიფოს მოქალაქისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭების პირობები და წესი და 27 საქართველოს მოქალაქის მიერ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის ფლობის პირობები განისაზღვრება ორგანული კანონით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია უცხო ქვეყნის მოქალაქეობის მიღებას აღარ განსაზღვრავს საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვის ავტომატურ საფუძვლად. შესაბამისად, კანონპროექტის მიღება განაპირობა საქართველოს კონსტიტუციაში განხორციელებულმა ცვლილებებმა და ამ ცვლილებების საქართველოს კანონმდებლობაში ასახვის აუცილებლობამ. საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციიდან გამომდინარე, მოქალაქეობის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებებით სამართლებრივი საფუძველი ჩაეყარა საქართველოს მოქალაქის მიერ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის რეგულირებას. ამასთანავე, არსებული ხარვეზებისა მიღებისას გარდა და ურთიერობების ზემოაღნიშნულისა, გამოწვევების ახლებურად კანონმდებლობაში გათვალისწინებით, შეიქმნა თვისებრივად ახალი, თანამედროვე საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისი კანონმდებლობა.  იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ ინიციირებული საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს საარჩევნო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№073/193/9). კანონპროექტის მიღების მიზანი იყო საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ საქართველოს კონსტიტიტუციის ახალ რედაქციასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა. ამ თვალსაზრისით, განმსაზღვრელია საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის 24-ე, 37-ე, 50-ე, 52-ე, 54-ე და 74-ე მუხლები, რომლებიც ეხება საარჩევნო უფლებას, საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნებს, საქართველოს პრეზიდენტის უფლებამოსილებებს (არჩევნებისა და რეფერენდუმის დანიშვნის ნაწილში) და ადგილობრივი შესაბამისად, კონსტიტუციის განხორციელდა ახალი თვითმმართველობის საარჩევნო რედაქციით ორგანოების კანონმდებლობის არჩევნებს. საქართველოს გათვალისწინებულ დებულებებთან ჰარმონიზაცია.  საქართველოს მთავრობის მიერ ინიცირებული „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№07-2/250/9). წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილების მიღების უმთავრესი მიზანი იყო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილების აღსრულება და საკანონმდებლო რეგულაციების მასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა. კერძოდ, 28 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გამოცხადდა პირადი გადაწყვეტილებით მოხმარების მიზნით არაკონსტიტუციურად ნარკოტიკული საშუალების − მარიხუანის მოხმარებისათვის პასუხისმგებლობის დაწესება. ამდენად, დღის წესრიგში დადგა არაერთი საკანონმდებლო რეგულაციის შემუშავების აუცილებლობა, რაც წარმატებით დასრულდა საქართველოს პარლამენტის მიერ 2018 წლის 20 დეკემბერს ზემოაღნიშნული კანონპროექტების მიღებით. წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებით გათვალისწინებულ იქნა შემდეგი აკრძალვები და რეგულაციები: აიკრძალა მარიხუანის მოხმარება ნებისმიერი დანიშნულების შენობა-ნაგებობაში, გარდა ფიზიკური პირის საცხოვრებელი ადგილისა და მის საკუთრებაში არსებული დამხმარე ნაგებობისა; ნარკოტიკების მოხმარების მავნე ზეგავლენისგან მოზარდების დასაცავად აიკრძალა მარიხუანის 21 წლამდე ასაკის პირის მიერ მოხმარება; გამკაცრდა პასუხისმგებლობა ნარკოტიკული საშუალების მოხმარების პოპულარიზაციისთვის ან რეკლამირებისთვის; სისხლის სამართლის წესით დასჯადი გახდა ავტომობილის, ტრამვაის, ტროლეიბუსის, ტრაქტორის ან სხვა მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული სიმთვრალის მდგომარეობაში მართვა (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილი).  იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ ინიციირებული „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№07-3/192/9). საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან ჰარმონიზაციის მიზნით 2018 წელს „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში განხორციელდა ცვლილება. ცვლილების მიხედვით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შემადგენლობაშია არანაკლებ 28 მოსამართლე და მოსამართლეები უვადოდ აირჩევიან. იმავე ცვლილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარეს საბჭოს მოსამართლე წევრთაგან 4 წლის ვადით აირჩევს საბჭო. აღნიშნული ცვლილების მიხედვით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებისა და თავმჯდომარის გადაყენება დასაშვებია მხოლოდ იმპიჩმენტის გზით. ამასთანავე, სასამართლოს რეორგანიზაცია ან ლიკვიდაცია არ შეიძლება გახდეს უვადოდ განწესებული მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი.  საქართველოს პარლამენტის წევრების − ეკა ბესელიას, გედევან ფოფხაძისა და რუსლან პოღოსიანის მიერ ინიციირებული „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№07-3/227/9). 29 საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან ჰარმონიზაციის მიზნით 2018 წელს ახლებურად განისაზღვრა პროკურატურის საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლები. „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს კანონმა ორგანული კანონის სტატუსი მიიღო. დამოუკიდებელი ამასთანავე, პროკურატურა გახდა ინსტიტუციურად ორგანო, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის უფლებამოსილებები პროკურატურის ნაწილში გადაეცა საქართველოს გენერალურ პროკურორს, იუსტიციის მინისტრი აღარ შედის საპროკურორო საბჭოს შემადგენლობაში. გარდა ამისა, განისაზღვრა პროკურატურის საქართველოს პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებულების წესი და საქართველოს გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან მხოლოდ იმპიჩმენტის გზით გადაყენების შესაძლებლობა.  საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ თანამდევ კანონპროექტებთან ერთად (№07-2/80/9). ცვლილებებით აღმოიფხვრა გარემოსა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში არსებული პრაქტიკის სისუსტეები და გაძლიერდა მათი დაცვის მეთოდები, გამკაცრდა უკანონო ქმედებებისათვის სამართალდარღვევათა ადმინისტრაციული კოდექსში − პასუხისმგებლობა საქართველოს განხორციელდა 40-ზე ამ სფეროში ადმინისტრაციულ მეტი ცვლილება; საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატა 2 ახალი მუხლი: 2871 მუხლი − „სახერხი საამქროს რეგისტრაციის მოთხოვნების დარღვევა“ და მუხლი 3041 − „მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის ან საშეშე მერქნის კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით ტრანსპორტირება“; ნარჩენების მართვის კოდექსში განხორციელებული ცვლილებით საქართველოს მთავრობას დაევალა, რომ მიიღოს „ტექნიკური რეგლამენტი − „პლასტიკის და ბიოდეგრადირებადი პარკების რეგულირების წესის“ დამტკიცების შესახებ“. რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტი საანგარიშო პერიოდი გამორჩეული იყო რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის საკანონმდებლო საქმიანობის გააქტიურებით. ჩატარდა კომიტეტის 31 სხდომა, მათ შორის, 4 გასვლითი სხდომა. კომიტეტის სხდომებზე განხილულ იქნა 27 კანონის პროექტი, საქართველოს მთავრობის მიერ რატიფიცირებისათვის წარმოდგენილი 21 საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება. კომიტეტმა მოამზადა 1 დადგენილების პროექტი. საქართველოს მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადებას მიეძღვნა კომიტეტის 2 30 სხდომა. კომიტეტმა მოამზადა 49 დასკვნა, მათ შორის, წამყვანი კომიტეტის სტატუსით − 2 დასკვნა, ხოლო იმ კომიტეტის სახით, რომლის დასკვნაც სავალდებულოა, − 29 დასკვნა. მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი და მისგან გამომდინარე კანონპროექტები (№07-2/256; 01.10.2018). ამ კანონპროექტების თანახმად, საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის გათანაბრებითი დამატებული კოდექსი“ ტრანსფერი. ღირებულების განხორციელდა მის ნაცვლად გადასახადის და გაუქმდა მუნიციპალიტეტები მიიღებენ 19 ცვლილება პროცენტს, რის შედეგადაც მუნიციპალიტეტებში 2019 წელს გადასარიცხი თანხა ჯამურად 110 მლნ ლარით გაიზარდა. მშპ-ს ზრდასთან ერთად, ეს თანხა ყოველწლიურად გაიზრდება. აღნიშნული ცვლილებით ფაქტობრივად გამოსწორდა ის ხარვეზი, რომელიც ჰქონდა გათანაბრებით ტრანსფერს, − მუნიციპალიტეტს საკუთარი შემოსავლის ზრდის პირდაპირპროპორციულად უმცირდებოდა სახელმწიფოსგან მისაღები ტრანსფერის ოდენობა და, აქედან გამომდინარე, საკუთარი შემოსავლის ზრდის ნაკლები ჰქონდა მოტივაცია.  საქართველოს პარლამენტის წევრების − ზაზა გაბუნიას, გოჩა ენუქიძისა და დავით სონღულაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-3/140; 22.03.2018). „ადგილობრივი მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში განსახორციელებელი ცვლილების მიზანია მშენებლობის ნებართვის მოსაკრებლის გამოანგარიშების წესის შეცვლა სამართლიანი მიდგომის საფუძველზე, რაც გულისხმობს მომსახურებაზე ან/და უფლების მინიჭებაზე გაწეული დანახარჯების ანაზღაურების კანონმდებლობის შესაბამისად გათვალისწინებას და მოსაკრებლის ოდენობის პროპორციულობის უზრუნველყოფას (დიდ და პატარა მშენებლობებს ერთნაირი გადასახადი არ ექნებათ).  საქართველოს პარლამენტის წევრების − ზაზა გაბუნიას, არჩილ თალაკვაძის, მარიამ ჯაშის, ბექა ოდიშარიასა და ალექსანდრე ქანთარიას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/141; 22.03.2018). წარმოდგენილი კანონპროექტის მიღების მიზეზია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დაზიანებასთან, იერსახის დამახინჯებასთან, გარე რეკლამების განთავსებასთან (არაქართულ ენაზე დამზადებული გარე სარეკლამო ბანერების დამზადება) და გარე ვაჭრობასთან დაკავშირებული 31 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების სამართალდარღვევებისთვის დადგენილი ფაქტების გახშირება სანქციების ჩადენილი და ამ ქმედების მნიშვნელობასა და სიმძიმესთან შეუსაბამობა. კანონპროექტის მიღების მიზანია, გამკაცრდეს სანქციები ზოგიერთ სამართალდარღვევაზე, ამასთანავე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის უფლებამოსილ ორგანოს მიეცეს შესაძლებლობა, დამრღვევს ადგილზევე შეუფარდოს სანქცია საჯარიმო ოქმის (ქვითრის) შევსებით, რაც აღნიშნული ორგანოს საქმიანობას უფრო ეფექტიანს გახდის და სამართალდარღვევების პრევენციას მოახდენს).  საქართველოს პარლამენტის წევრების − კახა კუჭავასა და ნინო წილოსანის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (№07-3/125; 20.02.2018). კანონპროექტით ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის 75-ე მუხლში შედის ცვლილებები, რომლებითაც განისაზღვრება საავტომობილო მოძრაობის სფეროში თბილისის მთავრობის უფლებამოსილება, კერძოდ: გასცეს ნებართვა მსუბუქი ავტომობილით − ტაქსით გადაყვანაზე; დაადგინოს ნებართვის გაცემის წესი, ნებართვის მოქმედების ვადა, ნებართვის გაცემის ფასი და მისი გადახდის წესი; დაადგინოს დედაქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში ქუჩების ჩამონათვალი, სადაც ავტობუსები მხოლოდ გაჩერებებზე გაჩერდებიან. საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წევრებმა მოახდინეს 3 კანონში ცვლილებების ინიციირება, რომლებიც დაკავშირებული იყო საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან ჰარმონიზაციის პროცესთან. ამასთანავე, კომიტეტმა განიხილა საკანონმდებლო ცვლილებების 13 პაკეტი, 48 საერთაშორისო ხელშეკრულება, 3 მემორანდუმი, 1 რეზოლუცია და მოამზადა 3 დადგენილება. მათ შორის აღსანიშნავია:  „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“ განხორციელებული ცვლილება. 32 საქართველოს კანონში ცვლილება გამოწვეული იყო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 2017 წლის 1 ივლისიდან ამოქმედებით. აღნიშნული კანონი ახლებურად მოწესრიგდა საჯარო სამსახურის სტატუსი, პროფესიული საჯარო მოხელის დასაქმებისა და საჯარო სამსახურის გავლის პირობები და საჯარო სამსახურის მართვის სხვადასხვა საკითხი. აქედან გამომდინარე, საჯარო სამსახურის მარეგულირებელ კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის მიზნით განხორციელდა „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილება, რომელმაც გაითვალისწინა როგორც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის სიახლეები, ისე ის საკანონმდებლო ცვლილებები, რომელთა აუცილებლობა დღის წესრიგში დააყენა დიპლომატიურ სამსახურში არსებულმა პრაქტიკამ.  „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილება. ცვლილების მიზანშეწონილობა გამომდინარეობდა „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული პრინციპების „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ასახვისა და კანონით დადგენილი მოხელეთა რეზერვში ჩასარიცხ პირთა წრის სრულყოფის საჭიროებიდან. იმის გათვალისწინებით, რომ კვალიფიციური კადრის როტაციის წესით სამუშაო მივლინებაში წარგზავნა სახელმწიფო ინტერესია, წარსაგზავნი პირის მეუღლის სახელმწიფო სამსახურთან კავშირის შეწყვეტა შემაფერხებელი ფაქტორი არ უნდა ყოფილიყო. ცვლილების თანახმად, აღნიშნული კატეგორიის პირები მოხელეთა რეზერვში ჩაირიცხებიან. მოხელეთა რეზერვში ჩარიცხვას დაექვემდებარებიან დიპლომატიური წარმომადგენლობიდან და საკონსულო დაწესებულებიდან როტაციის წესით სამუშაო მივლინებიდან გამოწვეული პირები, თუ ისინი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში შესაბამისი ვაკანსიის არარსებობის გამო ვერ დაინიშნენ თანამდებობაზე. კანონს დაემატა მუხლები, რომელთა თანახმადაც, მოხელეთა რეზერვში ჩაირიცხებიან ორი კატეგორიის პირები, კერძოდ, მოხელეთა რეზერვში ჩაირიცხებიან დიპლომატიურ წარმომადგენლობასა და საკონსულო დაწესებულებაში როტაციის წესით სამუშაო მივლინებაში წარგზავნილი პირის მეუღლე, თუ იგი მივლინებამდე საქმიანობდა სახელმწიფო სამსახურში, და დიპლომატიური წარმომადგენლობიდან და საკონსულო დაწესებულებიდან როტაციის წესით სამუშაო მივლინებიდან გამოწვეული პირები, თუ ისინი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში შესაბამისი ვაკანსიის არარსებობის გამო ვერ დაინიშნენ თანამდებობაზე.  „საკონსულო მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილება. ცვლილება განპირობებული საქართველოს კანონში იყო „დიპლომატიური შეტანილი ცვლილებით, 33 სამსახურის რომლის შესახებ“ თანახმადაც, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობებში, საკონსულო დაწესებულებებსა და საქართველოს ინტერესთა სექციაში როტაციის წესით სამუშაო მივლინებით წარგზავნილი იქნებიან მხოლოდ ადმინისტრაციული პერსონალის წევრები, ანუ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საშტატო არადიპლომატიურ თანამდებობაზე დანიშნული პროფესიული საჯარო მოხელეები. შესაბამისად, მიზანშეწონილი იყო, კანონში განხორციელებულიყო ცვლილება, რომელიც შეეხებოდა საკონსულო მოსაკრებლის გადახდიდან გათავისუფლებას. კანონით გათვალისწინებულია მხოლოდ ადმინისტრაციული პერსონალის გათავისუფლება, ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ნაცვლად. საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტმა იმუშავა 163 საკანონმდებლო აქტისა და საქართველოს პარლამენტის დადგენილების 4 პროექტზე, მათ შორის, წამყვანი კომიტეტის სტატუსით − 19 საკანონმდებლო აქტზე, ხოლო იმ კომიტეტის სახით, რომლის დასკვნა სავალდებულოა, − 88 საკანონმდებლო აქტზე. მათ შორის აღსანიშნავია:  საქართველოს კანონი შეუთავსებლობისა და „საჯარო კორუფციის დაწესებულებაში შესახებ“ ინტერესთა საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ . აღნიშნული კანონის მიღება წინ გადადგმული ნაბიჯია თანამდებობის პირთა ქონებრივი დეკლარაციების მონიტორინგის სისტემის დახვეწის მიმართულებით. კანონით დარეგულირდა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის შევსების პროცესში გამოვლენილ ხარვეზებთან დაკავშირებული ურთიერთობები. კანონის მიღებით დაიხვეწა თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების მონიტორინგი, ასევე დეკლარაციის შევსების პროცესი უფრო პრაქტიკული და მოქნილი გახდა. კანონით დეკლარაციის მონიტორინგის პროცესში დადგინდა დეკლარაციაში „არაარსებითი დარღვევის შემთხვევა“. ეს გამოწვეული იყო შემდეგი გარემოებით: პრაქტიკაში გამოვლინდა, რომ ხშირად დარღვევის ხარისხი იმდენად არაარსებითი იყო, რომ მისი მიჩნევა ისეთ გადაცდომად, რომლისათვისაც სანქციად უნდა გამოყენებულიყო 1000 ლარით დაჯარიმება, აშკარად არ შეესაბამებოდა არც მონიტორინგის მიზნებს და არც სამართლიანობის პრინციპს. შესაბამისად, დეკლარაციის შევსებისათვის კანონით დადგინდა არაარსებითი დარღვევის შემთხვევების ჩამონათვალი, რომელთა დროსაც თანამდებობის პირი არ ჯარიმდება. თუმცა აღსანიშნავია, რომ ეს ცდომილებები მაინც მიიჩნევა დარღვევად და მათი გამოვლენის შემთხვევაში 34 მოხდება თანამდებობის პირის გაფრთხილება. კანონით ასევე დადგინდა, რომ არაარსებითი დარღვევის მომდევნო მონიტორინგის პროცესში გამოვლენის შემთხვევაში თანამდებობის პირის დეკლარაცია უარყოფითად შეფასდება და პირი დაექვემდებარება დაჯარიმებას. კანონით შეიცვალა დეკლარაციაში არასწორი და არასრული მონაცემების შეტანის შემთხვევაში დეკლარაციის უარყოფითად შეფასებისას განსაზღვრული ჯარიმის ოდენობა. სამართლიანობის პრინციპის სრულყოფილად დაცვის უზრუნველსაყოფად, 1000 ლარის ნაცვლად, თანამდებობის პირის ჯარიმა განისაზღვრა თანამდებობრივი სარგოს შესაბამისი პროცენტული ოდენობით, კერძოდ, მისი 25%-ით. ამასთანავე, დადგინდა ჯარიმის მინიმალური ოდენობა − 500 ლარი. გარდა ამისა, კანონით დაზუსტდა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციაში შესატან მონაცემებთან დაკავშირებული საკითხები, რამაც აღნიშნული რეგულაციები უფრო სამართლიანი და ეფექტიანი გახადა.  საქართველოს კანონები: „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“. აღნიშნული კანონის მიღება გამოწვეული იყო „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების საქართველოს შესახებ“ საქართველოს კანონით სახელმწიფო ჯილდოებისა და პრემიების მინიჭების წესის მარეგულირებელი ნორმების საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საჭიროებით. მიღებული კანონით ერთმანეთისაგან გაიმიჯნა საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები და საქართველოს სახელმწიფო პრემიები, ვინაიდან, საქართველოს კონსტიტუციაში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვით, საქართველოს პრეზიდენტი ანიჭებს სახელმწიფო ჯილდოებსა და პრემიებს. შესაბამისად, ცვლილება შეეხო აღნიშნული კანონის სათაურსაც და პრეამბულასაც. ამასთანავე, კანონში ცალკე მუხლად გამოიყო საქართველოს სახელმწიფო პრემიების სახეობები. „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველ პუნქტში მიეთითა, რომ პირი საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოთი ჯილდოვდება და პირს საქართველოს სახელმწიფო პრემია ენიჭება საქართველოს პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით, ამ კანონით დადგენილი საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებით დაჯილდოებისა და საქართველოს სახელმწიფო პრემიების მინიჭების პირობებისა და წესის შესაბამისად. კანონით შეიცვალა „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოთი დაჯილდოებაზე წარმდგენი სუბიექტები და დაჯილდოებული პირისათვის საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოს გადაცემის წესი. კანონით ერთ შემთხვევაში განისაზღვრა პირის საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოთი − ორდენით დაჯილდოების წესი და ჯილდოზე წარმდგენი სუბიექტები, ხოლო მეორე 35 შემთხვევაში ცალკე დადგინდა სახელმწიფო ჯილდოთი − მედლით დაჯილდოების წესი და ჯილდოზე წარმდგენი სუბიექტები. კანონით აგრეთვე დადგინდა საქართველოს სახელმწიფო პრემიების გასაცემად ჩასატარებელი კონკურსის პირობები და მის ჩატარებასთან დაკავშირებული საორგანიზაციო საკითხები და მიეთითა, რომ ისინი განისაზღვრება საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით. გარდა ამისა, კანონით განისაზღვრა, რომ „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საქართველოს სახელმწიფო პრემიის მოსაპოვებლად შესაბამისი პრემიის ლაურეატთა გამოვლენის მიზნით კანდიდატურები წარედგინება საქართველოს პრეზიდენტის მიერ შექმნილ კომისიას. შესაბამისად, კანდიდატურათა დადგინდა წარმდგენი აღნიშნული სუბიექტებიც. პრემიის კანონით მოსაპოვებლად გათვალისწინებული საკითხების სრულყოფილად რეგულირების მიზნით კანონით დადგინდა აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების − ორდენისა და მედლის − დუბლიკატების გაცემის წესი და განსაზღვრა სახელმწიფო ჯილდოს ჩამორთმევის შემთხვევები. ამდენად, აღნიშნული კანონით უზრუნველყოფილ იქნა კანონით რეგულირებული საკითხების საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან შესაბამისობა, დაზუსტდა საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისა და პრემიების მინიჭების სამართლებრივი და პროცედურული ნორმები, აგრეთვე სახელმწიფო ჯილდოებსა და პრემიებზე წარმდგენი სუბიექტები, რამაც „საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული რეგულაციები უფრო სრულყოფილი გახადა.  „საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს სახელმწიფო დროშის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე“, საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს ორგანული კანონის სახელმწიფო გერბის ძალადაკარგულად შესახებ“ საქართველოს გამოცხადების თაობაზე“, საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე“, საქართველოს კანონი „საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების გამოყენების წესის შესახებ“, საქართველოს პარლამენტის დადგენილება „საქართველოს სახელმწიფო დროშის სტანდარტული ზომებისა და ზუსტი გამოსახულების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილების ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე. 36 „საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მიღება ეხმიანება და შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციაში განხორციელებულ ცვლილებებს, რომლებითაც საქართველოს სახელმწიფო დროშა, გერბი და ჰიმნი, როგორც სახელმწიფო სიმბოლოები, დადგენილია ორგანული კანონით, რომელიც, მისი დიდი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, გადაისინჯება კონსტიტუციის კონსტიტუციური ნორმისა გადასინჯვისთვის და აღნიშნული განსაზღვრული საკითხის წესით. მნიშვნელობის გათვალისწინებით, საქართველოს სახელმწიფო დროშა, გერბი და ჰიმნი, როგორც საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოები, გაერთიანდა ერთ ორგანულ კანონში − „საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში, რომლითაც დადგინდა საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოები. ანუ, სამი საკანონმდებლო აქტის ნაცვლად, ერთ საკანონმდებლო აქტში გაერთიანდა საქართველოს სახელმწიფო გერბის აღწერილობა, საქართველოს სახელმწიფო დროშის აღწერილობა, სტანდარტული ზომები და ზუსტი გამოსახულება, საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის ტექსტი და მუსიკა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, „საქართველოს სახელმწიფო დროშის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, „საქართველოს სახელმწიფო გერბის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, „საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, აგრეთვე „საქართველოს სახელმწიფო დროშის სტანდარტული ზომებისა და ზუსტი გამოსახულების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილება ძალადაკარგულად გამოცხადდა. თუმცა ვინაიდან აუცილებელი იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების გამოყენების წესის რეგულირება, ამასთან დაკავშირებით მიღებულ იქნა ცალკე კანონი − „საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების გამოყენების წესის შესახებ“ საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონით განისაზღვრა საქართველოს სახელწიფო გერბის, დროშისა და ჰიმნის, როგორც საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოების, გამოყენების წესთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი რეგულაციები. კერძოდ, საქართველოს სახელმწიფო დროშის აღმართვასთან, გამოფენასთან და მისი ორიგინალის შენახვასთან, საქართველოს სახელმწიფო გერბის გამოყენებასა და მისი ორიგინალის შენახვასთან, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის შესრულებასთან დაკავშირებული საკითხები. შესაბამისად, „საქართველოს სახელმწიფო დროშის ორიგინალის შენახვის ადგილის დადგენის შესახებ“, „საქართველოს სახელმწიფო გერბის ორიგინალის შენახვის ადგილის დადგენის შესახებ“, „სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის არასამეწარმეო (არაკომერციული) საგანმანათლებლო იურიდიული დაწესებულებების მიერ პირების მცირე − უმაღლესი სახელმწიფო გერბის გამოყენების წესის შესახებ“, „საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოსა და საქართველოს ეროვნული უშიშროების 37 საბჭოს აპარატის საქმიანობაში საქართველოს სახელმწიფო გერბის გამოყენების წესის შესახებ“ და „საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის ოფიციალური შესრულების წესის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილებები ძალადაკარგულად გამოცხადდა. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი 2018 წლის განმავლობაში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა ჩაატარა 41 სხდომა, რომლებზედაც განხილულ იქნა 149 საკითხი, მათ შორის, 96 საკითხზე კომიტეტი იყო წამყვანი, ხოლო 51 საკითხზე − კომიტეტი, რომლის დასკვნაც სავალდებულოა. კომიტეტის მიერ საანგარიშო პერიოდში განხილულ იქნა 40 საერთაშორისო ხელშეკრულება, შეთანხმება და კონვენცია, რომელთა უმეტესობაზე კომიტეტი იყო წამყვანი. კერძოდ, კომიტეტი წამყვანი იყო 35 საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებაზე, ხოლო 5 საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებაზე სავალდებულო დასკვნა მოამზადა. მათ შორის აღსანიშნავია:  „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი და მისგან გამომდინარე კანონპროექტები. კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებებით შეიქმნა მნიშვნელოვანი მექანიზმები, რომლებიც საქართველოს ეროვნულ ბანკს მისცემს შესაძლებლობას, საფინანსო სექტორზე ზედამხედველობისა და მომხმარებელთა ინტერესების დაცვის მიზნით კიდევ უფრო ეფექტიანად და მოქნილად იმოქმედოს.  საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“. 2018 წელს საქართველოს საგადასახადო კოდექსში განხორციელდა არაერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება, რომელთა მიზანი იყო მცირე ბიზნესის საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქება, ორგანიზაციების მოგების გადასახადით დაბეგვრის მექანიზმების ცვლილება, ცალკეულ დასაბეგრ ოპერაციებზე საგადასახადო შეღავათების დაწესება, ზოგიერთი კატეგორიის გადამხდელთათვის დარიცხული საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერა, საგადასახადო სანქციების შემსუბუქება, აგრეთვე გადასახადის ადმინისტრირებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი ნორმის დაზუსტება.  საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (ჭარბვალიანობასთან დაკავშირებით). ცვლილებები მოსახლეობის ფართო ფენებზე იმოქმედებს. მსესხებელს შესაძლებლობა ექნება, აიღოს იმ რაოდენობის სესხი, რომლის მომსახურებასაც შეძლებს. ის გარემოება, რომ მსესხებელი თავისი შემოსავლებით და ლიკვიდური აქტივებით მოემსახურება სესხს, უზრუნველყოფს პასუხისმგებლობიანი დაკრედიტების სისტემის შექმნას, მაკროეკონომიკური თვალსაზრისით დადებით 38 გავლენას მოახდენს. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ უზრუნველყოფილი იქნება ქვეყნის ფინანსური სტაბილურობა. სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტი 2018 წელს სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტმა განახორციელა მასშტაბური ინიციატივა, კერძოდ: ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით კომიტეტმა ქვეყნის რეგიონებსა და თვითმმართველ ერთეულებში მოსახლეობასა და დაინტერესებულ სუბიექტებთან „ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე საჯარო კონსულტაციები ჩაატარა. აღნიშნული ინიციატივა ემსახურებოდა კანონპროექტში საზოგადოების ფართო ფენების მოსაზრებების ასახვას, ასევე პარლამენტისთვის წარდგენამდე კანონპროექტის სრულყოფას. საჯარო კონსულტაციები გაიმართა საქართველოს რეგიონულ ცენტრებში. ღონისძიებაში მონაწილეობა შეეძლო ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს. შეხვედრების მონაწილეთა მოსაზრებები ოქმებში აისახა და შესაბამისი რეაგირებისთვის გადაეგზავნა კანონპროექტის ავტორ უწყებას − საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს. კომიტეტმა სულ 11 საჯარო კონსულტაცია მოაწყო. ახალი კანონის შექმნა მიზნად ისახავს მოსახლეობის ფიზიკური აქტივობისა და სპორტის საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას. კანონის პროექტი ემსახურება სპორტის წინაშე არსებული გამოწვევების მიმართ სათანადო მოქმედებას, მათ შორის, ისეთი მიმართულებებით, როგორიცაა სასპორტო განათლება და საკადრო უზრუნველყოფა, სპორტულ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა, ინფრასტრუქტურის განვითარება და მართვა, სპორტული მედიცინა და სხვა. საანგარიშო პერიოდში კომიტეტმა განიხილა 10 ნორმატიული აქტის პროექტი, რომელთაგან 8 იყო კანონის პროექტი. ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა შეიმუშავა და განიხილა საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული 14 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 39 კანონი), განიხილა 39 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 298 კანონპროექტი), 39 3 საერთაშორისო შეთანხმება, 1 მემორანდუმი და 10 საკანონმდებლო წინადადება (1 საკანონმდებლო წინადადების საფუძველზე შემუშავდა საკანონმდებლო ინიციატივა). კომიტეტის მიერ ინიციირებულ იქნა 6 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 10 კანონპროექტი). მათგან მიღებულია 5 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 8 კანონი), ხოლო 1 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 2 კანონპროექტი) განხილვის პროცესშია. კომიტეტის წევრების მიერ ინიციირებულ იქნა 11 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 27 კანონპროექტი). მათგან მიღებულია 6 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 13 კანონი), ხოლო 5 საკანონმდებლო ინიციატივა (სულ 14 კანონპროექტი) განხილვის პროცესშია. აღსანიშნავია:  „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი და მისგან გამომდინარე 10 კანონპროექტი (№07-2/162/9; 29.12.2017). საკანონმდებლო პაკეტი არეგულირებს დაგროვებითი საპენსიო სქემის ორგანიზებისა და განხორციელების საკითხებს და განსაზღვრავს დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილეების სქემაში მონაწილეობის წესებსა და პირობებს. დაგროვებითი საპენსიო სისტემა მოქალაქეს შესაძლებლობას მისცემს, შექმნას დანაზოგი, რომელიც გამომუშავებული საშუალება, დასაქმებულის ხელფასის მიიღოს მიერ წლების პირდაპირპროპორციული პენსიის უფრო მაღალი განმავლობაში იქნება. ჩანაცვლების მას ექნება კოეფიციენტი. ფისკალური სტაბილურობის გათვალისწინებით, დაგროვებითი პენსია საპენსიო უზრუნველყოფის ადეკვატურობის გაუმჯობესების კუთხით ყველაზე მთლიან საპენსიო ოპტიმალური მოდელია. დაგროვებითი ხასიათის დანაზოგების სისტემას უზრუნველყოფაში მნიშვნელოვანი ფუნქცია აკისრია. დანაზოგების სისტემა პირს საშუალებას აძლევს, უკეთ დაგეგმოს მომავალი საპენსიო შემოსავალი და არ იყოს დამოკიდებული მხოლოდ სახელმწიფოს მიერ შეთავაზებულ სოციალური უზრუნველყოფის პაკეტზე. გრძელვადიან პერიოდში დაგროვებითი პენსია სოციალურ პენსიასთან ერთად მნიშვნელოვნად გაზრდის პენსიის ჩანაცვლების კოეფიციენტს.  საქართველოს კანონების პროექტები: „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში „საზოგადოებრივი ცვლილების ჯანმრთელობის შეტანის შესახებ“ თაობაზე“ საქართველოს და კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (№07-3/212; 26.07.2018). მოსახლეობის საზოგადოებრივი უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა, ჯანმრთელობის ხოლო იმუნიზაცია დაცვა − სახელმწიფოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ძირითადი პრიორიტეტი და ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი ინტერვენცია. ქვეყნის მოსახლეობის ჯანმრთელობის უზრუნველყოფის მისაღწევად აუცილებელია აცრებით მოცვის მაღალი დონის მიღწევა და ვაქცინაციით მართვადი დაავადებების მიმართ სათანადო იმუნური სტატუსის 40 უზრუნველყოფა. საკანონმდებლო ინიციატივის მიზანია მოსახლეობის დაცვა იმუნიზაციის გლობალური მოცვის საშუალებებით. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ შემუშავებული და დამტკიცებული პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებული აცრები სავალდებულო ხდება.  „სპეციალურ კონტროლს დაქვემდებარებული ნივთიერებების და ნარკოლოგიური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი და მისგან გამომდინარე 5 კანონპროექტი (№07-3/77; 22.06.2017). საკანონმდებლო პაკეტით გათვალისწინებულია ნარკოპოლიტიკის სფეროს ლიბერალიზაცია. იგი მიზნად ისახავს ახალი ნარკოპოლიტიკის შემოღებასა და დანერგვას, რომლის ფარგლებშიც, რეპრესიული სისხლისსამართლებრივი მექანიზმების ნაცვლად, აქცენტი გაკეთდება მკურნალობაზე, რეაბილიტაციასა და პრევენციაზე ორიენტირებულ პროგრამებზე. აღნიშნული რეფორმა გულისხმობს ნარკოტიკის მოხმარების დეკრიმინალიზაციას; ნარკოტიკული დანაშაულისთვის სანქციების ლიბერალიზაციას და ნარკოტიკული საშუალებების ოდენობების სამართლიან განსაზღვრას; იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმების პროცედურების გამართვას; ნარკოტიკული დანაშაულის ჩადენისათვის მსჯავრდებულ პირთა უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას; ახლებური ზრუნვის (მომსახურების) გარემოს შექმნას, რომელშიც ნარკოტიკებთან დაკავშირებული პრობლემის მქონე პირები მიიღებენ დახმარებას, მკურნალობა-რეაბილიტაციისა და პრევენციის სისტემის გაუმჯობესებას და გადარწმუნების კომისიების შექმნას. რეფორმის მიზნებია: საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; ნარკოტიკების მომხმარებელთა და მათი ოჯახის წევრების სოციალური და უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება; კრიმინოგენური ვითარების გაუმჯობესება; ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო პაკეტის მიღების შემთხვევაში: ხელი შეეწყობა აივ/შიდსის და ვირუსული C ჰეპატიტის პრევენციისა და მკურნალობის (C ჰეპატიტის ელიმინაციის) განვითარდება ეროვნული ნარკომანიით პროგრამების დაავადებულ პირთა განხორციელებას; სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრები; სამკურნალო და სარეაბილიტაციო სერვისების დანერგვის შედეგად ქვეყანაში შემცირდება ნარკოტიკების პრობლემური მომხმარებლების რიცხვი; სამკურნალო-სარეაბილიტაციო და ზიანის შემცირების სერვისების სრულად მოხმარებასთან ამოქმედების დაკავშირებული შედეგად უარყოფითი შემცირდება ჯანდაცვის, ნარკოტიკების სოციალური და ეკონომიკური შედეგები ინდივიდების, თემის და მთლიანად საზოგადოების დონეზე; დაინერგება პირველადი პრევენცია, რის შედეგადაც შემცირდება ნარკოტიკებზე მოთხოვნა, რადგან მოსახლეობას, განსაკუთრებით − მოზარდებსა 41 და ახალგაზრდებს, ნივთიერებების ექნებათ მოხმარების ობიექტური შედეგების ინფორმაცია შესახებ; ფსიქოაქტიური პირველადი პრევენციის განხორციელება ხელს შეუწყობს ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვას; ჯანმრთელობისათვის საზიანო ქცევების ალბათობა მნიშვნელოვნად შემცირდება და მნიშვნელოვნად ნარკოტიკების არ გაიზრდება; ახალი მომხმარებლების ახალგაზრდები ნაკლებად რაოდენობა მოხვდებიან ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ კრიმინალურ გარემოცვაში, რაც უზრუნველყოფს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების გაუმჯობესებას და სხვა.  „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი და მისგან გამომდინარე 3 კანონპროექტი (№07-3/224; 13.09.2018). კონსტიტუციური ნორმიდან გამომდინარე, „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის განვითარებისა და საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით, „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონი წარმოდგენილია ორგანული კანონის სახით. განისაზღვრება შრომის ბაზარზე ეკონომიკური საქმიანობის ყველა დარგში არსებული საწარმოებისთვის შრომის უსაფრთხოების კუთხით ოპერირების ერთიანი სტანდარტი. დადგინდება ქმედითი და ეფექტიანი აღსრულებისა და ინსპექტირების მექანიზმი და ჩამოყალიბდება მისი ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი სამართლებრივი ბაზა. გაიმიჯნება დამსაქმებლის, დასაქმებულის, მათ შორის, უსაფრთხოების დაცვასთან პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაკავშირებული ნებისმიერი პირის და შრომის ინსპექციის უფლება-მოვალეობები, რაც გახდება შრომითი ურთიერთობის სუბიექტების ურთიერთთანამშრომლობის გაღრმავების, შრომის ნაყოფიერებისა და ცნობიერების ამაღლების, სამუშაო ადგილებზე ჯანსაღი და უსაფრთხო გარემოს შექმნის გარანტი. 42 საპარლამენტო კონტროლი საპარლამენტო კონტროლი საქართველოს პარლამენტის ერთ-ერთი ძირითადი კონსტიტუციური პრეროგატივაა. საანგარიშო პერიოდი საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების კონტროლის მხრივ საკმაოდ დატვირთული იყო. 2018 წელს საქართველოს პარლამენტს წარედგინა საქართველოს მთავრობისა და პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული სხვა ორგანოების ანგარიშები, მათ შორის: საქართველოს ეროვნული ბანკის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისა და სხვა უწყებათა ანგარიშები. პარლამენტის პლენარულ სხდომებსა თუ საკომიტეტო მოსმენებზე მოხსენებებით რეგულარულად გამოდიოდნენ მინისტრები, მათი მოადგილეები, სხვა კონსტიტუციური ორგანოების ხელმძღვანელი პირები. საქართველოს პარლამენტი მუდმივად ახორციელებდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მონიტორინგს. განხილულ იქნა პარლამენტისთვის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარდგენილი საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3, 6 და 9 თვის ანგარიშები და საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში. 2018 წლის განმავლობაში შესაბამის უწყებებს გაეგზავნათ პარლამენტის წევრის 500-მდე კითხვა. გასულ წელს პარლამენტის კომიტეტებში შემოვიდა და დამუშავდა მოქალაქეთა 9319 განცხადება, რომლებიც ეხებოდა სოციალურ საკითხებს, მართლმსაჯულების სფეროს, პენიტენციურ სისტემაში არსებულ საკითხებს და ზემოაღნიშნულ სხვა. პარლამენტი რეგულარულად ახდენდა რეაგირებას კერძოდ, აღნიშნულ პერიოდში კორესპონდენციაზე, პარლამენტიდან გაგზავნილია დაახლოებით 12500 კორესპოდენცია. აქედან, ორგანიზაციებსა და უწყებებში - 8000-ზე მეტი, 852 - უშუალოდ მოქალაქესთან, 3600 წერილის ადრესატია როგორც მოქალაქე, ისე შესაბამისი უწყება. გასულ წელს ჩატარდა საკომიტეტო მოკვლევა ქ. თბილისში ატმოსფერული ჰაერის მდგომარეობის შესახებ და დაიწყო მეორე საკომიტეტო მოკვლევა მუნიციპალური ნარჩენების სფეროში არსებული მდგომარეობის შესახებ. შეიქმნა 2017 წლის 1 დეკემბერს თბილისში, ხორავას ქუჩაზე მომხდარი დანაშაულის შედეგად ორი ახალგაზრდის მკვლელობის ფაქტის შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელშიც, 43 ქართული პარლამენტარიზმის ისტორიაში პირველად, წევრთა უმრავლესობით ოპოზიცია იყო წარმოდგენილი. ამასთანავე, ამ კომისიას საპარლამენტო უმცირესობის ერთ-ერთი ლიდერი ხელმძღვანელობდა. აღნიშნულმა დროებითმა საგამოძიებო კომისიამ მიიღო დასკვნა, ხოლო ამის შემდეგ საქართველოს პარლამენტმაც გამოხატა თავისი საკითხისადმი. მნიშვნელოვანია, რომ დამოკიდებულება ზემოხსენებული ხორავას დატრიალებული ქუჩაზე ტრაგედიის გამოძიების პროცესი გრძელდება და ის მკაცრი საპარლამენტო დაკვირვების ქვეშ დარჩება. საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია და საქართველოს პარლამენტის ახალი რეგლამენტი დადგენილი საპარლამენტო კონტროლის გაზრდილ, უფრო ეფექტიან შესაძლებლობებს უზრუნველყოფს. მათ შორისაა: ინტერპელაციის დახვეწილი პროცედურა; საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ყოველწლიური მოხსენება; საგამოძიებო და სხვა, ოპოზიციის უფლებებზე ორიენტირებული დროებითი კომისიების შექმნის გამარტივებული წესი; მინისტრის საათი; კომიტეტის სხდომაზე ოპოზიციის მიერ მინისტრის დაბარების უფლება; სხვა ბერკეტები, რომლებიც ინსტიტუციურად აძლიერებს პარლამენტს, პარლამენტის სუბიექტებს, ოპოზიციას და პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობებს უფრო დახვეწილს ხდის. გაძლიერდა პარლამენტის მაკონტროლებელი ფუნქცია საქართველოს თავდაცვისა და უსაფრთხოების სექტორში შემავალ უწყებებზე ზედამხედველობის მხრივაც. ამ უწყებების კონტროლის საქმეში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნდობის ჯგუფის როლი, რომლის მანდატიც დაზუსტდა საქართველოს პარლამენტის ახალი რეგლამენტით. კომიტეტების საზედამხედველო საქმიანობის დეტალური ანგარიში აგრარულ საკითხთა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში აგრარულ საკითხთა კომიტეტი ახორციელებდა კონტროლს საქართველოს მთავრობის საქმიანობაზე. ამ მიზნით გაიმართა კომიტეტის სხდომები, ასევე გამოთხოვილ იქნა შესაბამისი ინფორმაცია საქართველოს მთავრობის სტრუქტურული ერთეულებისგან. კომიტეტმა საზედამხედველო საქმიანობის კუთხით 17 საკითხი, რომელთა დიდი ნაწილი უკავშირდებოდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და მის სისტემაში არსებული უწყებების საქმიანობას და პროექტების განხორციელების 44 მიმდინარეობას. აღნიშნული საკითხების განხილვას კომიტეტის 14 დაეთმო, კერძოდ: სხდომა  2018 წლის 26 თებერვალს კომიტეტის სხდომაზე მოსმენილი იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის ინფორმაცია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ 2017 წელს გაწეული საქმიანობის შესახებ;  2018 წლის 12 მარტს კომიტეტის სხდომაზე მოსმენილი იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილის ინფორმაცია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ საქართველოს კანონების გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, ასევე ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის სამოქმედო გეგმით აღებული ვალდებულებების შესრულების მდგომარეობის შესახებ;  2018 წლის 16 აპრილს კომიტეტის სხდომაზე მოსმენილ იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილის ანგარიში ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების და საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ გაწეული საქმიანობის თაობაზე;  2018 წლის 17 აპრილს კომიტეტის გასვლით სხდომაზე, რომელიც გაიმართა სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში, მოსმენილ იქნა შემდეგი ინფორმაციები: სოფლის მეურნეობის განვითარების 2015−2020 წლების და სოფლის განვითარების 2017−2020 წლების სტრატეგიის განხორციელების მიმდინარეობის შესახებ (მომხსენებელი: საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილე); დასავლეთ საქართველოში გავრცელებული მავნებლის (აზიური ფაროსანა) წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების თაობაზე (მომხსენებელი: სურსათის ეროვნული სააგენტოს უფროსის მოადგილე);  2018 წლის 10 მაისს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ კომიტეტს გააცნო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 თვის მიმოხილვა“;  2018 წლის 11 სექტემბერს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ მოწოდებული ინფორმაცია საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვის“ შესახებ;  2018 წლის 24 სექტემბერს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილის ინფორმაცია 45 აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გაწეული საქმიანობის შესახებ და სსიპ − სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაწეული საქმიანობის ანგარიში;  2018 წლის 15 ოქტომბერს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილის ანგარიში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების 2018 წლის ეროვნული სამოქმედო გეგმის ექვსი თვის შესრულების შესახებ;  2018 წლის 19 ნოემბერს კომიტეტმა მოისმინა სსიპ − ღვინის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის მიერ მოწოდებული ინფორმაცია სსიპ − ღვინის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაწეული საქმიანობის შესახებ. საანგარიშო პერიოდში აგრარულ საკითხთა კომიტეტის სახელზე შემოვიდა 169 განცხადება, მათ შორის, მოქალაქეთა − 64, ოფიციალური − 105. ყველა განცხადება არის კომიტეტის მიერ კონტროლზე აყვანილი, შესწავლილი, განხილული და რეაგირების მიზნით შესაბამისი უწყებებისათვის გადაცემული. ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტი საზედამხედველო საქმიანობის ფარგლებში 2018 წელს ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა გამართა 15 სპეციალური (თემატური) ანგარიშის მოსმენა:  2018 წლის 27 და 28 თებერვალს კომიტეტმა მოისმინა ანგარიში „2016 წელს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშის თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის 2017 წლის 30 ივნისის №1181-IIს დადგენილებით გაცემული რეკომენდაციების შესრულებასთან დაკავშირებით“;  2018 წლის 20 მარტს სსიპ − იურიდიული დახმარების სამსახურმა წარმოადგინა ანგარიში 2017 წელს განხორციელებული საქმიანობის შესახებ;  2018 წლის 4 აპრილს კომიტეტმა მოისმინა ქვეყანაში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და ინსპექტორის საქმიანობის შესახებ 2017 წლის ანგარიში;  2018 წლის 10 აპრილს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში;  2018 წლის 24 აპრილს კომიტეტმა მოისმინა ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სექტორში მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის 2017 წლის ანგარიში; 46  2018 წლის 22 მაისს კომიტეტმა მოისმინა სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2017 წლის ანგარიში;  2018 წლის 22 მაისს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიასთან დამოუკიდებლად მოქმედი მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის სამსახურის მიერ მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიზნით 2017 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში;  2018 წლის 6 ივნისს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში;  2018 წლის 12 ივნისს კომიტეტმა მოისმინა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კომიტეტების მიერ საქართველოს მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებების აღსრულების მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის ანგარიში;  2018 წლის 12 ივნისს კომიტეტმა მოისმინა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოს მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებების/განჩინებების აღსრულების მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის ანგარიში;  2018 წლის 12 ივნისს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს ადამიანის უფლებების დაცვის სამთავრობო სამოქმედო გეგმის (2016-2017 წლებისთვის) შესრულების ანგარიში;  2018 წლის 12 ივნისს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს მთავრობის 2014−2020 წლებისთვის საქართველოს ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგიისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმების შესრულების თაობაზე არასამთავრობო ორგანიზაციების „ჩრდილოვანი ანგარიშები“.  2018 წლის 9 ივლისს გაიმართა საკომიტეტო მოსმენა − „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის აღსრულების მდგომარეობა და არსებული გამოწვევები.  2018 წლის 30 აპრილს და იმავე წლის 1 მაისს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიში 2017 წელს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ;  2018 წლის 15 ოქტომბერს კომიტეტმა მოისმინა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უნივერსალური პერიოდული მიმოხილვის ფარგლებში აღებული რეკომენდაციების შესრულების შესახებ შუალედური ანგარიში“;  2018 წლის 25 დეკემბერს კომიტეტმა განიხილა „ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კონვენციის შესრულების თაობაზე საქართველოს VI პერიოდული ანგარიშის პროექტი. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის თაობაზე ჩატარდა შემდეგი მოსმენები:  საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმოხილვა; 47  საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვა;  საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 9 თვის მიმოხილვა. 2018 წელს ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე წარდგენილ იქნა 2017 წლის 1 დეკემბერს თბილისში, ხორავას ქუჩაზე მომხდარი დანაშაულის შედეგად ორი ახალგაზრდის მკვლელობის ფაქტის შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის წევრად. ამ კომისიის შექმნის მიზანი იყო აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე ობიექტური ჭეშმარიტებისა და საქმის ირგვლივ არსებული გარემოებების დადგენა. საანგარიშო პერიოდში ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტში შემოვიდა და დამუშავდა მოქალაქეთა 3195 განცხადება. მათი შინაარსობრივი ანალიზის საფუძველზე გამოკვეთილია შემდეგი ტენდენციები და მიმართულებები: სოციალური საკითხები, გამოძიებისა და მართლმსაჯულების სფერო, პენიტენციურ სისტემაში არსებული საკითხები, სასჯელისგან გათავისუფლება, იურიდიული კონსულტაციისა და დახმარების გაწევა, საქართველოს ტერიტორიაზე იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა პრობლემატიკა და სხვა (კრედიტების რესტრუქტურიზაცია, ქონებრივი დავები, შრომითი უფლებები და ა. შ.). განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ზედამხედველობის კუთხით განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტმა მოისმინა:  საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში“ (№07-2/220; 28.05.2018);  საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 თვის მიმოხილვა“;  საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვა“. 48 საანგარიშო პერიოდში განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტი მუდმივად ზედამხედველობდა მიღებული კანონების შესრულების პროცესს, რაც გამოიხატებოდა საქართველოს აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან რეგულარული თანამშრომლობით. ინტენსიურად იმართებოდა სამუშაო შეხვედრები საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, განსაკუთრებული სიხშირით კი − საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრთან, განათლებისა და მეცნიერების მინისტრთან, სამინისტროების სტრუქტურებისა და მათ დაქვემდებარებაში მყოფი სსიპ-ების წარმომადგენლებთან. ჩამოყალიბდა აქტიური თანამშრომლობა: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსთან, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროსთან, აჭარისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლეს საბჭოებთან. 2018 წლის განმავლობაში განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის წევრებმა პარლამენტის წევრის კითხვის უფლება 85-ჯერ გამოიყენეს. მათგან დაკმაყოფილებულია 63 კითხვა, ხოლო პასუხგაუცემელია 22 კითხვა. საანგარიშო პერიოდში განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტში შემოვიდა მოქალაქეთა 387 წერილი. ყველა წერილზე მოხდა შესაბამისი რეაგირება. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტი გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტი საზედამხედველო და საკონტროლო უფლებამოსილებათა განხორციელების პროცესში მჭიდროდ თანამშრომლობს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან. ამ სამინისტროს მიერ გაწეული მუშაობის თაობაზე ანგარიშის თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო კომიტეტის შემდეგი სხდომები:  2018 წლის 13 თებერვლის სხდომა, რომელზედაც მოსმენილი იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილის ანგარიში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2017 წლის ბიუჯეტის შესრულების თაობაზე. კომიტეტი მნიშვნელოვან ყურადღებას უთმობს ბიუჯეტის ფორმირების პროცესს და მისი შესრულების მდგომარეობას; 49  2018 წლის 3 აპრილის სხდომა, რომელზედაც მოსმენილი იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის ინფორმაცია დაბა კაზრეთში გარემოს დაბინძურების მდგომარეობის თაობაზე;  2018 წლის 16 აპრილის სხდომა, რომელზედაც მოსმენილი იქნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილის ანგარიში საქართველოსა და ევროკავშირს შორის დადებული ასოცირების შესახებ შეთანხმების ფარგლებში საქართველოს მიერ აღებულ ვალდებულებათა შესრულების მდგომარეობის შესახებ;  2018 წლის 14 მაისის სხდომა, რომელზედაც მოსმენილი იქნა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილის ანგარიში ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე, ასევე ევროპის ენერგეტიკულ თანამეგობრობაში გაერთიანების ხელშეკრულების მოთხოვნების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ ენერგეტიკის მიმართულებით გაწეული საქმიანობის თაობაზე. საანგარიშო პერიოდში გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარემ კახაბერ კუჭავამ პარლამენტის წევრის კითხვებით მიმართა სხვადასხვა უწყებას. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტში შემოვიდა მოქალაქეთა 65 წერილი. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტი საკონტროლო საქმიანობის მიმართულებით დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტმა გამართა 19 საკომიტეტო მოსმენა, რომლებზედაც განხილულ იქნა კომიტეტის საზედამხედველო სფეროში შემავალი უწყებების ანგარიშები და ქვეყანაში არსებული პრობლემური საკითხების მდგომარეობა. კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ეროვნული ბანკის 2017 წლის წლიური ანგარიში, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის საქმიანობის შესახებ 2017 წლის ანგარიში, ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სექტორში მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის 2017 წლის ანგარიში, სსიპ − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში, სსიპ 50 „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2017 წლის ანგარიში, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში და სხვა. წარმოდგენილ ანგარიშებთან დაკავშირებით კომიტეტმა საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების სათანადო უწყებებისა და ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების მიმართ გასცა შესაბამისი რეკომენდაციები. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი, ასევე საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტმა საკომიტეტო მოსმენაზე განიხილა შემდეგი საკითხები:  2018 წლის 25 დეკემბერს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა წარმოადგინა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის საქმიანობის შესახებ 2017 წლის ანგარიში და დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა ფინანსურ ანგარიშგებებზე;  2018 წლის 5 აპრილს კომიტეტმა განიხილა ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სექტორში მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის 2017 წლის ანგარიში;  2018 წლის 30 აპრილს სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ სამეურვეო საბჭომ წარმოადგინა სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2017 წლის ანგარიში, საერთაშორისოდ აღიარებული დამოუკიდებელი აუდიტორული ფირმის 2017 წლის დასკვნა და სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ შიდა აუდიტის დასკვნა;  2018 წლის 15 მაისს კომიტეტმა მოისმინა სსიპ − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში;  კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს ეროვნული ბანკის 2017 წლის წლიური ანგარიში;  2018 წლის 11 სექტემბერს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში;  კომიტეტმა მოისმინა ანგარიშები ასოცირების შესახებ შეთანხმების ეროვნული სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე. საანგარიშო პერიოდში, კერძოდ, 2018 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტში შემოვიდა სულ 322 წერილი და განცხადება, მათ შორის, სხვადასხვა უწყებიდან და 51 ორგანიზაციიდან შემოსულია 247 წერილი და მოქალაქეებისგან მიღებულია 75 განცხადება. წერილები და განცხადებები შესაბამის უწყებებს გადაეგზავნა, ხოლო მათ ავტორებთან შეხვედრები და კონსულტაციები გაიმართა. 2018 წლის განმავლობაში შემოსული 322 წერილიდან 293 ჩამოწერილია. 25 წერილი და განცხადება განხილვის პროცესშია. დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტი დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის სხდომები და სამუშაო შეხვედრები იმართებოდა რეგულარულად, საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შესაბამისი დაწესებულებების (საგარეო საქმეთა სამინისტრო, იუსტიციის სამინისტრო, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო, მიგრაციის სამთავრობო კომისია, რელიგიის სააგენტო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა და სხვა), დიპლომატიური კორპუსის, საერთაშორისო ორგანიზაციების, დარგის არასამთავრობო და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების, უმაღლესი სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებების, აკადემიური წრეების წარმომადგენლების, ექსპერტებისა და შესაბამისი საკითხით დაინტერესებული ფართო საზოგადოების მონაწილეობით. ამ მიმართულებით აღსანიშნავია შემდეგი ღონისძიებები:  2018 წლის 19 თებერვალს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ანგარიში მიმდინარე საგარეო პოლიტიკური საკითხებისა და ამ კუთხით სამინისტროს მიერ გაწეული საქმიანობის შესახებ;  2018 წლის 19 თებერვლის სხდომაზე კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ანგარიში 2013−2017 წლებში სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მოქალაქეობის საკითხთა კომისიის საქმიანობისა და საქართველოს მოქალაქეობის საგამონაკლისო წესით მინიჭების საკითხზე. საანგარიშო პერიოდში დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტში შემოვიდა 200-მდე განცხადება, სხვადასხვა შუამდგომლობა და წერილი. ყველა დოკუმენტი განხილულ იქნა და მოხდა შესაბამისი რეაგირება. 52 ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტი 2018 წელს ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტმა, დამოუკიდებლად და პარლამენტის სხვა კომიტეტების მონაწილეობით, ჩაატარა 12 საკომიტეტო მოსმენა:  2018 წლის 19 თებერვალს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ანგარიში საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ განხორციელებული საქმიანობის, მიმდინარე საგარეო პოლიტიკური საკითხებისა და დაგეგმილი ღონისძიებების შესახებ;  2018 წლის 28 თებერვალს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა ანგარიში „საქართველოსა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA)“ 2017 წლის ეროვნული სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე;  2018 წლის 27 მარტს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია ევროკავშირის მხრიდან საქართველოს მოქალაქეებისთვის უვიზო მიმოსვლის რეჟიმის ამოქმედებასთან დაკავშირებით უვიზო მიმოსვლის პროცესის მიმდინარეობის თაობაზე;  2018 წლის 16 აპრილს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველმა მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს ანგარიში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ასოცირების შესახებ შეთანხმების, მათ შორის, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების, დღის წესრიგით გათვალისწინებული 2017 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე;  2018 წლის 14 მაისს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილემ და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარემ წარმოადგინეს სამინისტროს ანგარიში ენერგეტიკის მიმართულებით ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და მისგან გამომდინარე დღის წესრიგის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების და ევროპის ენერგეტიკულ თანამეგობრობაში გაერთიანების ხელშეკრულების მოთხოვნების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ;  2018 წლის 15 მაისს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა წარმოადგინა ანგარიში სამინისტროში რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი ახალი სტრუქტურული ერთეულების საქმიანობის თაობაზე და საქართველოს ევროკავშირში ინტეგრაციის საგზაო რუკის კონცეფცია; 53  2018 წლის 25 მაისს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს ანგარიში განათლების მიმართულებით ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე;  2018 წლის 15 ოქტომბერს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა ანგარიში სოფლის მეურნეობის მიმართულებით საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების 2018 წლის ეროვნული სამოქმედო გეგმის ექვსი თვის შესრულების შესახებ;  2018 წლის 6 ნოემბერს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს მიერ დასაქმების, სოციალური პოლიტიკისა და თანაბარი შესაძლებლობების, ასევე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროებში ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების 2018 წლის ეროვნული სამოქმედო გეგმის შესრულების ექვსი თვის ანგარიში;  2018 წლის 16 ნოემბერს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს მიერ განათლებისა და მეცნიერების სფეროში ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების 2018 წლის ეროვნული სამოქმედო გეგმის შესრულების ექვსი თვის ანგარიში;  2018 წლის 17 დეკემბერს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს მიერ ენერგეტიკის მიმართულებით ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის 2018 წლის სამოქმედო გეგმის 1 წლის შესრულების, ასევე ევროპის ენერგეტიკულ თანამეგობრობაში გაერთიანების ხელშეკრულების მოთხოვნების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიში;  2018 წლის 17 დეკემბერს კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა სამინისტროს მიერ ტრანსპორტის მიმართულებით ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის 2018 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების ექვსი თვის ანგარიში.  2018 წელს ჩატარდა ასოცირების საპარლამენტო კომიტეტის 2 სხდომა: o 2018 წლის 26 აპრილს ბრიუსელში, ევროპარლამენტში საქართველოს პარლამენტისა და ევროპარლამენტის წევრებმა მოისმინეს საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილის ინფორმაცია საქართველოსა და ევროკავშირის ურთიერთობებში 2017 54 წელს და 2018 წლის პირველ კვარტალში მიღწეული პროგრესის შესახებ; საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა ინფორმაცია სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის მოქმედების შესახებ; შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრმა კომიტეტს გააცნო ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული მდგომარეობა და საქართველოს ხელისუფლების სამშვიდობო პოლიტიკა; საქართველოს სახალხო დამცველმა კომიტეტის წევრებს გააცნო საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობა; o 2018 წლის 18-19 სექტემბერს თბილისში, ასოცირების საპარლამენტო კომიტეტის სხდომაზე საქართველოს და ევროკავშირის ურთიერთობებთან დაკავშირებით მოხსენებით წარდგნენ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილეები, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე და საჯარო სამსახურის ბიუროს უფროსი. ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტი აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშისა და საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების კვარტალური ანგარიშის მიმოხილვის პროცესში. საანგარიშო პერიოდში ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტმა მიიღო მოქალაქეთა 36 განცხადება. ყველა განცხადებაზე მოხდა რეაგირება. თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის კომპეტენციის სფეროში შემავალი უწყებების ხელმძღვანელებმა წარმოადგინეს ანგარიშები და მოხსენებები, კერძოდ:  2018 წლის 13 თებერვალს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ანგარიში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში მიმდინარე რეფორმების და სამომავლო გეგმების თაობაზე;  2018 წლის 20 თებერვალს საკომიტეტო მოსმენაზე საქართველოს დაზვერვის სამსახურმა გამართა საინფორმაციო ბრიფინგი რეგიონში მიმდინარე პროცესებზე; 55  2018 წლის 14 მარტს კომიტეტის გასვლით სხდომაზე საქართველოს დაზვერვის სამსახურმა წარმოადგინა გაწეული საქმიანობის ანგარიში და მიმდინარე მოვლენების ანალიზი;  2018 წლის 10 აპრილს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის მოადგილის მოხსენება „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის 2017 წლის ანგარიშის თაობაზე“;  2018 წლის 8 მაისს გაიმართა საკომიტეტო მოსმენა კიბერუსაფრთხოების თემაზე. განხილულ იქნა კიბერუსაფრთხოების კუთხით ქვეყანაში არსებული ვითარება, გამოწვევები და რისკები, ასევე კრიტიკული ინფრასტრუქტურის მდგომარეობა, სისტემაში არსებული ხარვეზები და შესაბამისი სამსახურების მიერ გატარებული ღონისძიებები. საკომიტეტო მოსმენაზე კიბერუსაფრთხოების მიმართულებით გაწეული საქმიანობის თაობაზე მოხსენებები წარმოადგინეს საქართველოს თავდაცვის, შინაგან საქმეთა, იუსტიციის სამინისტროების/სსიპ − მონაცემთა გაცვლის სააგენტოს წარმომადგენლებმა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა. თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტი, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად, აქტიურად იყო ჩართული „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის განხილვისა და მიღების პროცესში. კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში“, ასევე სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ყოველკვარტალური ანგარიშები და საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციები „ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“. საანგარიშო პერიოდში თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის წევრებმა სხვადასხვა უწყებაში გაგზავნეს 62 კითხვა. მათგან 50 კითხვას სრულყოფილად გაეცა პასუხი, 2 კითხვაზე მიღებულ იქნა არასრულყოფილი პასუხი, 1 კითხვაზე − შუალედური პასუხი, ხოლო 9 კითხვა განუხილველად არის დატოვებული. საანგარიშო პერიოდში თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტში შემოვიდა მოქალაქეთა 153 განცხადება. მათგან პასუხი გაეცა 141 განცხადებას. 56 იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა გამართა სპეციალური (თემატური) ანგარიშების მოსმენა:  2018 წლის 22 მარტს კომიტეტმა განიხილა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატის საქმიანობის ანგარიში;  კომიტეტმა განიხილა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის საქმიანობის ანგარიში;  2018 წლის 10 აპრილს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანგარიში 2017 წელს განხორციელებული საქმიანობის შესახებ;  2018 წლის 10 აპრილს კომიტეტმა მოისმინა სსიპ − იურიდიული დახმარების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი ანგარიში 2017 წელს განხორციელებული საქმიანობის შესახებ;  კომიტეტმა მიიღო საქართველოს მთავარი პროკურატურის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს მთავარი პროკურატურის სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის 2015−2018 წლების საქმიანობის ანგარიში;  საანგარიშო პერიოდში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ წარმოადგინა 15 ანგარიში, მათ შორის, ბოლო ანგარიში − 2018 წლის 27 ნოემბერს. როგორც წესი, შინაგან საქმეთა სამინისტრო რეგულარულად აწვდის კომიტეტს საბიუჯეტო ასიგნების ფარგლებში შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულების მიერ დაგეგმილი და განხორციელებული არასაიდუმლო შესყიდვების შესახებ ანგარიშს;  ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოს წინააღმდეგ მიღებული გადაწყვეტილებების აღსრულების ანგარიშის კუთხით კომიტეტმა 2018 წლის 5 აპრილის სხდომაზე განიხილა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ინფორმაცია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოს წინააღმდეგ მიღებული გადაწყვეტილებების/განჩინებების აღსრულების შესახებ კომიტეტის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების თაობაზე;  გაეროს საზედამხედველო ორგანოების წინაშე ანგარიშგების პროცესზე საპარლამენტო კონტროლის განხორციელების კუთხით კომიტეტმა 2018 წლის 19 აპრილის სხდომაზე განიხილა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კომიტეტების მიერ საქართველოს მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებების აღსრულების შესახებ 2017 წლის ანგარიში. 57 იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრები მონაწილეობდნენ 2017 წლის 1 დეკემბერს თბილისში, ხორავას ქუჩაზე მომხდარი დანაშაულის შედეგად ორი ახალგაზრდის მკვლელობის ფაქტის შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის საქმიანობაში. საანგარიშო პერიოდში იურიდიულ საკითხთა კომიტეტში შემოვიდა 1612 განცხადება, მათ შორის, 878 წერილი. მათგან უწყებებში გაიგზავნა 786 წერილი, განმცხადებელს გაეგზავნა 92 წერილი; ზეპირი კონსულტაცია გაეწია 181 მოქალაქეს; განმეორებითი განცხადებების რაოდენობა, რომლებზედაც უკვე მოხდა რეაგირება, არის 218; ცნობად მიღებულია 335 განცხადება; უწყებებიდან მიღებულია 614 პასუხი. რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტი საკომიტეტო ზედამხედველობისა და კონტროლის საკითხებზე უფლებამოსილმა სუბიექტებმა რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტს წარუდგინეს 7 მოხსენება და ინფორმაცია. საანგარიშო პერიოდში კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენელთა 19 ანგარიში, ინფორმაცია და მოხსენება, მათ შორის:  საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიში მუნიციპალიტეტებსა და რეგიონებში ადამიანის უფლებების დაცვის მდგომარეობის შესახებ;  საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ანგარიში ასოცირების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ;  საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის უფროსის ანგარიში 2018 წლის ბიუჯეტით გათვალისწინებული ინფრასტრუქტურული პროექტების შესრულების მდგომარეობისა და 2019 წლის ამოცანების შესახებ;  საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ანგარიშის აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის სტრატეგიის განხორციელების მდგომარეობის შესახებ;  წყალმომარაგების კომპანიის ანგარიში მუნიციპალიტეტებში მოსახლეობის წყლით უზრუნველყოფის ღონისძიებების შესახებ;  საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ანგარიში საქართველოს რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში 58 გაზიფიცირების მიმდინარე ღონისძიებებისა და სამთავრობო პროგრამით 2018-2019 წლებში გათვალისწინებული საპროექტო და სამშენებლოსამონტაჟო სამუშაოების მიმდინარეობის შესახებ;  საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ანგარიში სოციალური დაცვისა და დასაქმების შესახებ მუნიციპალიტეტებში არსებული მდგომარეობის შესახებ, საქართველოს დედაქალაქ თბილისსა და რეგიონებში სასკოლო ინფრასტრუქტურის ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაციისა და აღნიშნული უფლებამოსილების მუნიციპალიტეტებისთვის გადაცემის მიმდინარეობის შესახებ;  სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ანგარიში (სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის რეფორმა ადგილობრივ თვითმმართველობებსა და ავტონომიურ რესპუბლიკებში);  საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაციები საქართველოს რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების მიმდინარეობის შესახებ (კომიტეტის გასვლით სხდომებზე). კონტროლისა და ზედამხედველობის ფორმატით განხილულ იქნა საბიუჯეტო საკითხები, მათ შორის:  საქართველოს მთავრობის მოხსენება „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“;  საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის 3, 6 და 9 თვის შედეგების მიმოხილვა;  საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი თანდართულ მასალებთან (დოკუმენტები: „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2018−2021 წლებისთვის“, საქართველოს მთავრობის მოხსენება „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების შესახებ“) ერთად;  „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის“ (№07-2/220/9; 28.05.2018) და „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის“ შესახებ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება;  საქართველოს მთავრობის მოხსენება „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“. 59 საანგარიშო პერიოდში რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის სამმა წევრმა პარლამენტის წევრის კითხვით მიმართა საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შესაბამის სტრუქტურებს და დადგენილ ვადაში მიიღო პასუხი. საანგარიშო პერიოდში რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტში შემოვიდა მოქალაქეთა 219 წერილი. ყველა წერილი განხილული და შესრულებულია. 200-ზე მეტ წერილზე მიღებულია პასუხი. საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტმა ჩაატარა 17 მოსმენა, რომლებიც ეხებოდა საგარეო პოლიტიკურ საკითხებს და საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებას. კომიტეტში მიმდინარეობდა სპეციალური (თემატური) ანგარიშების მოსმენა შემდეგ საკითხებზე:  კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ანგარიში საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ განხორციელებული საქმიანობის, მიმდინარე საგარეო პოლიტიკური საკითხებისა და დაგეგმილი ღონისძიებების შესახებ;  2018 წლის 27 მარტს ჩატარდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილის მოსმენა ვიზების ლიბერალიზაციის თემაზე;  2018 წლის 20 თებერვალს გაიმართა საქართველოს დაზვერვის სამსახურის წარმომადგენლების საინფორმაციო ბრიფინგი (დახურული);  2018 წლის 12 აპრილს ჩატარდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს და ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლების მოსმენა საქართველოს მიერ გაფორმებული საერთაშორისო სასესხო და საგრანტო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების შესრულებისა და მსვლელობის შესახებ;  2018 წლის 15 მაისს ჩატარდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოსმენა საგარეო საქმეთა სამინისტროში რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი ახალი სტრუქტურული ერთეულების საქმიანობის თაობაზე;  2018 წლის 4 ივნისს ჩატარდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოსმენა (დახურული) საქართველოს არაღიარების პოლიტიკის თემაზე;  2018 წლის 3 აპრილს ჩატარდა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილის მოსმენა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კომიტეტების 60 მიერ საქართველოს მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებების აღსრულების მდგომარეობის შესახებ;  2018 წლის 2 ოქტომბერს კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის შუალედური ანგარიში „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უნივერსალური პერიოდული მიმოხილვის ფარგლებში აღებული რეკომენდაციების შესრულების შესახებ“;  კომიტეტმა მოისმინა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის მოსმენა საქართველოს მიერ გაფორმებული თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების აღსრულების შესახებ;  კომიტეტმა ჩაატარა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის მოსმენა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კონვენციის შესრულების თაობაზე საქართველოს VI პერიოდული ანგარიშის“ პროექტის შესახებ. საანგარიშო პერიოდში საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტმა დამატებით ჩაატარა 5 მოსმენა, რომლებიც ეხებოდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს. საანგარიშო პერიოდში, საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარემ დაახლოებით 20-ჯერ მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციის მოთხოვნის მიზნით, რომელზედაც რეგულარულად იღებდა ამომწურავ ინფორმაციას. საანგარიშო პერიოდში საგარეო პარლამენტის წევრის 16 კითხვა. ურთიერთობათა კომიტეტმა გააგზავნა საანგარიშო პერიოდში საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტში შემოვიდა მოქალაქეთა 80-მდე წერილი. ყველა წერილზე მოხდა შესაბამისი რეაგირება (წერილობითი პასუხი, შესაბამის სამინისტროში/კომიტეტში გადამისამართება, ზეპირი შეტყობინება). საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში აკონტროლებდა მისი გამგებლობისათვის მიკუთვნებულ სფეროში მოქმედი, საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული ნორმატიული აქტების აღსრულების მდგომარეობას, ასევე კანონებისა და პარლამენტის დადგენილებების გარდამავალი დებულებებით მისი გამგებლობისათვის მიკუთვნებულ სფეროში შემავალი საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებებისათვის განსაზღვრული დავალებების დადგენილ ვადაში შესრულებას. 61 საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი დებულების შესაბამისად ახორციელებდა ცალკეული კანონების გარდამავალი დებულებებით, საქართველოს პარლამენტის დადგენილებებითა და პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების კონტროლს, რისთვისაც აქტიურად თანამშრომლობდა პარლამენტის სხვა კომიტეტებთან და სტრუქტურებთან. კომიტეტი აღრიცხავდა და აანალიზებდა სხვა კომიტეტებიდან და საქართველოს მთავრობის საპარლამენტო მდივნის სამსახურიდან წარმოდგენილ ინფორმაციებს, ყოველი თვის დასაწყისში კომიტეტის ვებგვერდზე ათავსებდა მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულების კონტროლის ამსახველ განახლებულ ინფორმაციებს, რითაც პარლამენტის სუბიექტებს და საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურებს საშუალება ეძლეოდათ, მიეღოთ ინფორმაცია როგორც შესასრულებელი, ისე შესრულებული დავალებების შესახებ. საანგარიშო პერიოდში საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტმა მოამზადა და გააგზავნა შემდეგი ინფორმაციები:  2016 წლის 18 ნოემბრიდან 2018 წლის 1 მარტამდე პერიოდში საქართველოს კანონების გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების მდგომარეობის შესახებ;  2016 წლის 18 ნოემბრიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში საქართველოს კანონების გარდამავალი დებულებებითა და პარლამენტის დადგენილებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების მდგომარეობის შესახებ;  2016 წლის 18 ნოემბრიდან 2018 წლის 1 ნოემბრამდე პერიოდში საქართველოს კანონების გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების მდგომარეობის შესახებ;  2018 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში საქართველოს პარლამენტის ბიუროს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების მდგომარეობის თაობაზე;  2018 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 დეკემბრამდე პერიოდში საქართველოს პარლამენტის ბიუროს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულების მდგომარეობის თაობაზე. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობამ საქართველოს პარლამენტს წარუდგინა ინფორმაცია „ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“ (2019−2022 წლებისათვის). საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა, როგორც საბიუჯეტო პროცესებზე ზედამხედველმა ორგანომ, დაგეგმა პარლამენტის სხვა კომიტეტებში 62 ამ მნიშვნელოვანი დოკუმენტის განხილვა და სხვა კომიტეტის მიერ გამოთქმული წინადადებები და რეკომენდაციები საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დასკვნასთან ერთად გადაუგზავნა საქართველოს მთავრობას. კანონმდებლობის შესაბამისად, 2018 წლის ოქტომბერში საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა ორგანიზება გაუწია საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული თანდართული მასალების (დოკუმენტი − სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტის შესაბამისი „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2018−2021 წლებისათვის“, საქართველოს მთავრობის მოხსენება „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“) და წლიური საბიუჯეტო კანონის ამოქმედებისათვის საჭირო „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის, საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს ორგანული კანონების პროექტების საპარლამენტო განხილვებს პარლამენტის კომიტეტებში, საპარლამენტო უმცირესობასა და უმრავლესობაში. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა განიხილა აღნიშნული დოკუმენტები, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება და დასკვნა, ასევე საქართველოს ეროვნული ბანკის დასკვნა. კომიტეტმა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დასკვნა, კომიტეტში შემოსული სხვა კომიტეტების დასკვნები, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის, ასევე პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის დასკვნები გაუგზავნა პარლამენტის თავმჯდომარეს საქართველოს მთავრობისათვის გადასაგზავნად.  2018 წლის ნოემბერსა და დეკემბერში კომიტეტმა განიხილა „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტისა და დოკუმენტის „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2019−2022 წლებისათვის“ გადამუშავებული და საბოლოო ვარიანტები;  2018 წლის ივნისში კომიტეტმა განიხილა საქართველოს პარლამენტის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის, საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტთან არსებული ორგანიზაციების საბიუჯეტო განაცხადები და მოამზადა შესაბამისი დასკვნები და გადაწყვეტილებები. კერძოდ, კომიტეტის სხდომაზე განხილულ იქნა: o საქართველოს პარლამენტის დადგენილების პროექტი „საქართველოს პარლამენტის 2019 წლის ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცების შესახებ“; 63 o სახელმწიფო განაცხადი; აუდიტის სამსახურის 2019 წლის საბიუჯეტო o საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის 2019 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; o საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს 2019 წლის საბიუჯეტო განაცხადი; o საქართველოს ცენტრალური საბიუჯეტო განაცხადი. საარჩევნო კომისიის 2019 წლის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი მუდმივად ახორციელებს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მონიტორინგს, კერძოდ, თვეში ერთხელ (ნაზარდი ჯამით) სახაზინო სამსახური საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების სრულ ანგარიშს შემოსულობების, გადასახდელების, დეფიციტისა და მისი დაფინანსების წყაროების ჩვენებით და დეტალურ ინფორმაციას მის ერთიან ანგარიშზე განთავსებული სახელმწიფო, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკებისა და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტების შემოსულობების შესახებ, სახეებისა და წყაროების მიხედვით.  კომიტეტმა მოისმინა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება და განიხილა „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში“;  კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენილი პროექტი „2019−2021 წლების ფულადსაკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების შესახებ“;  2018 წლის 28 მაისის სხდომაზე კომიტეტმა მოისმინა „საქართველოს ეროვნული ბანკის 2017 წლის ანგარიში“;  2018 წლის 22 ივნისის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში“. პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების ანგარიშების მოსმენას დაეთმო კომიტეტის 13 სხდომა. მათგან 6 სხდომა დაეთმო სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშების განხილვას:  2018 წლის 21 მაისის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ კომიტეტს გააცნო საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 თვის მიმოხილვა“; 64  2018 წლის 28 მაისის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მიერ წარმოდგენილი ანგარიში − „საქართველოს ეროვნული ბანკის 2017 წლის წლიური ანგარიში“;  2018 წლის 12 ივნისის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში“ (№07-2/220; 28.05.2018);  2018 წლის 12 ივნისის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს მიერ წარმოდგენილი „სსიპ − საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2017 წლის ანგარიში“;  2018 წლის 22 ივნისის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა საქართველოს გენერალური აუდიტორის მიერ წარმოდგენილი „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2017 წლის საქმიანობის ანგარიში“;  2018 წლის 26 სექტემბრის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა ანგარიში − „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვა“;  2018 წლის 16 ოქტომბრის სხდომაზე კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მოხსენება „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“;  2018 წლის 5 დეკემბრის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ წარმოადგინა ანგარიში − „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 9 თვის მიმოხილვა“. საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტმა ასევე განიხილა საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი შემდეგი ანგარიშები:  „ინკლუზიური სწავლება“, თებერვლის სხდომა); ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში (19  „საირიგაციო სისტემების მართვა, შემდგომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში, 2017 წელი“ (11 მაისის სხდომა);  „ქ. თბილისის მასშტაბით ავტოტრანსპორტის გამონაბოლქვით გამოწვეული ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირების ღონისძიებები“, ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში (7 ივნისის სხდომა);  „საგზაო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პრევენციული ღონისძიებები“, ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში (18 ივლისის სხდომა);  „საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევაზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამართლებრივი რეაგირების ღონისძიებები“, ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში (18 ივლისის სხდომა); 65  „საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პერსონალის სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა“ ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში (8 ნოემბრის სხდომა);  „სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების სფეროს გარემოსდაცვითი მართვისეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში, 2018 წელი“ (22 დეკემბრის სხდომა). სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტი საანაგარიშო პერიოდში სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტმა კომპეტენციის ფარგლებში განახორციელა ზედამხედველობა კანონმდებლობის აღსრულებასა და სტრატეგიული დოკუმენტების შესრულებაზე, ასევე საბიუჯეტო ზედამხედველობა:  2018 წლის 15 მაისს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 თვის მიმოხილვა“;  2018 წლის 7 ივნისს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში“ და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის შესახებ“;  2018 წლის 7 ივნისს კომიტეტმა განიხილა საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია „ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“;  2018 წლის 13 სექტემბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ წარმოადგინა „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვა“. საზედამხედველო საქმიანობის ფარგლებში სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს დარგობრივი პოლიტიკის სხვადასხვა პრობლემატიკის წინასწარ შესწავლას და შესაბამისი დასკვნების მომზადებას. ამ მიზნით, საკომიტეტო მოსმენების გამართვის გზით კომიტეტი აქტიურად თანამშრომლობს სპორტულ და ახალგაზრდულ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, ასევე სხვა შესაბამის სუბიექტებთან. საკომიტეტო მოსმენებზე განიხილება სამოქალაქო ორგანიზაციების მიერ იმ პროგრამების განხორციელების 66 მიმდინარეობა, რომლებიც სახელმწიფოს მიერაა მხარდაჭერილი, ასევე ორგანიზაციების მიერ წამოჭრილი აქტუალური საკითხები. კომიტეტის ეს მიდგომა არსებულ პრობლემათა გადაჭრის ხელშეწყობას ემსახურება. მის ფარგლებში კომიტეტში ჩატარდა თემატური მოსმენები, მაგალითად:  საქართველოს ჩოგბურთის ეროვნული ფედერაციის საკომიტეტო მოსმენა;  საქართველოს მოსმენა; ეროვნული ანტიდოპინგური სააგენტოს საკომიტეტო  საქართველოს ეროვნული ანტიდოპინგური სააგენტოს მოსმენა ევროპის საბჭოს „დოპინგსაწინააღმდეგო კონვენციის“ მონიტორინგის ჯგუფის მიერ შემუშავებული რეკომენდაციების და „სპორტში დოპინგის წინააღმდეგ ბრძოლის“ იუნესკოს საერთაშორისო კონვენციის რეკომენდაციების შესრულების თაობაზე;  საქართველოს ძალოსნობის ეროვნული ფედერაციის მიერ საქმიანობის ანგარიშისა და სამომავლო გეგმების მოსმენა. გაწეული საზედამხედველო უფლებამოსილების განხორციელების ფარგლებში სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარემ მიხეილ ყაველაშვილმა გააგზავნა პარლამენტის წევრის 3 კითხვა. საანგარიშო პერიოდში სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტში შემოვიდა 150-მდე განცხადება. კომიტეტმა ყველა განცხადება შეისწავლა და რეაგირების მიზნით შესაბამის უწყებებს გადასცა. განცხადებების ძირითადი თემატიკა უკავშირდებოდა სპორტისა და ახალგაზრდობის სფეროში არსებულ გამოწვევებს, ასევე კომიტეტის წევრებთან შეხვედრებს. ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტი საანგარიშო პერიოდში ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა ჩაატარა 40 სხდომა, რომელთა ნაწილზედაც მოისმინა შემდეგი საკითხები:  2018 წლის 12 თებერვალს − საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ 2017 წელს შესრულებული საქმიანობის ანგარიში და ინფორმაცია 2018 წლის განმავლობაში დაგეგმილი საქმიანობის შესახებ;  2018 წლის 20 თებერვალს − ინფორმაცია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2018 წლის 67     ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამების შესახებ; 2018 წლის 26 თებერვალს − საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ − სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ 2017 წელს შესრულებული საქმიანობის შესახებ ანგარიში; 2018 წლის 1 მარტს − ქალაქ თბილისის მერიის ჯანდაცვისა და სოციალური მომსახურების საქალაქო სამსახურის 2017 წლის ანგარიში და ინფორმაცია 2018 წლის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების შესახებ; 2018 წლის 7 ივნისს − საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიში; 2018 წლის 11 მაისს და იმავე წლის 13 სექტემბერს − საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 და 6 თვის ანგარიშები. ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა განიხილა 1535-მდე განცხადება. 68 საგარეო და საშინაო პოლიტიკა ევროპასთან ინტეგრაცია და საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმება ასოცირების შეთანხმების უხარვეზო განხორციელება წარმოადგენს საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის ერთ-ერთ პრიორიტეტს, როგორც საკანონმდებლო, ისე საზედამხედველო საქმიანობის პროცესში. ამ საქმიანობაში, ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტთან ერთად, აქტიურად არიან ჩართული პარლამენტის დარგობრივი კომიტეტები. საკანონმდებლო პროცესის ჰარმონიზების და უკეთ კოორდინირების მიზნით 2018 წელს პარლამენტმა შეიმუშავა ასოცირების შეთანხმების შესრულების შესახებ საქართველოს პარლამენტის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმის პროექტი, რომელიც 2019 წლის საგაზაფხულო სესიის დასაწყისში დამტკიცდება. ამასთან, 2018 წლიდან საქართველოს პარლამენტში ინერგება ახალი პრაქტიკა, რომლის საფუძველზე, საპარლამენტო კომიტეტები ყოველკვარტალურად აწვდიან ინფორმაციას ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტს მათ მიერ განხილული კანონპროექტების შესახებ, რომლებიც ასოცირების შეთანხმების განხორციელებას უკავშირდება. ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის საკანონმდებლო საქმიანობა ემსახურებოდა საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. საანგარიშო პერიოდში ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის მიერ განხილული კანონპროექტების შედეგად უზრუნველყოფილია ასოცირების შეთანხმებით გათვალისწინებულ 4 რეგულაციასთან, 13 დირექტივასთან და 2 რეკომენდაციასთან საქართველოს კანონმდებლობის სრული ან ნაწილობრივი დაახლოება. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ევროკავშირის სამართალთან დაახლოება უზრუნველყოფილია აგრეთვე კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით, რომელთა შემუშავება ხდება პარლამენტის მიერ მიღებული კანონების საფუძველზე. ევროინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად მნიშვნელოვანია ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის საქმიანობა საპარლამენტო დიპლომატიის კუთხით. საანგარიშო პერიოდში გაგრძელდა თანამშრომლობა ევროპარლამენტის საქართველოსთან მეგობრობის ჯგუფთან. საქართველოს პარლამენტთან აქტიური კონსულტაციების საფუძველზე საქართველოს მიერ ასოცირების შეთანხმების შესრულების თაობაზე 2018 წლის 14 ნოემბერს ევროპარლამენტმა პირველი ანგარიში დაამტკიცა. ანგარიშში ევროპარლამენტი მიესალმა ასოცირების შეთანხმების განხორციელებაში მიღწეულ პროგრესს, რამაც საქართველო ევროკავშირის მთავარ პარტნიორად აქცია რეგიონში. ანგარიშში რეკომენდაციებთან ერთად მკაფიოდ არის მითითებული, 69 რომ საქართველო ასოცირების შეთანხმებით ნაკისრ ვალდებულებებს წარმატებით ასრულებს და თანმიმდევრულად მიუყვება ევროპული ინტეგრაციის გზას. ევროპარლამენტის წევრებთან სამუშაო შეხვედრების შედეგად მნიშვნელოვან პოლიტიკურ მოვლენებ სხვადასხვა ეტაპზე გამოეხმაურნენ ევროპის სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფის წევრები - რუსეთის ოკუპაცია და ტატუნაშვილის გარდაცვალების ფაქტი ინდივიდუალური განცხადებებით დაგმეს ევროკავშირი საქართველოს ასოცირების კომიტეტის თავმჯდომარემ საჯად კარიმმა და ევროპარლამენტის სამხრეთ კავკასიასთან ურთიერთობების დელეგაციის წევრებმა, ევროპარლამენტარებმა, კლერ მუდიმ, ანა გომესმა და ევრონესტის საპარლამენტო ასამბლეის თანაპრეზიდენტმა რებეკა ჰარმსმა. ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის ძალისხმევის და ევროპარლამენტის ჯგუფებთან აქტიური მუშაობის შედეგად, 2018 წლის 14 ივნისს ევროპარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია – „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიები რუსეთის ინტერვენციიდან 10 წლის შემდეგ“. რეზოლუციის თანახმად, ევროპარლამენტი მხარს უჭერს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და სუვერენიტეტს. მასში აღნიშნულია, რომ სუვერენიტეტი, დამოუკიდებლობა და კონფლიქტების მშვიდობიანი გზებით მოგვარება არის ევროპული უსაფრთხოების წესრიგის ძირითადი პრინციპი. საქართველოს კონფლიქტის მოგვარება არსებითია ევროპულ კონტინენტზე სტაბილურობისა და უსაფრთხოების გასაძლიერებლად. კონფლიქტები და საქართველოს ტერიტორიების განგრძობადი ოკუპაცია წარმოადგენს პოტენციურ საფრთხეს ევროპული ქვეყნების სუვერენიტეტისთვის. მკაფიოდ მოუწოდებს რუსეთს, გააუქმოს საქართველოს რეგიონების სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის დამოუკიდებლობის აღიარების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება. ევროპარლამენტი რუსეთს მოუწოდებს, 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ დადებული ხელშეკრულების უპირობო შესრულებისკენ. განსაკუთრებით იმ ვალდებულების შესრულებისკენ, რომელიც გულისხმობს რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებას. აღსანიშნავია, რომ ევროპარლამენტის რეზოლუციამ გაიზიარა საქართველოს პარლამენტის 2018 წლის მარტის რეზოლუციის პათოსი, შესაბამისად არის კიდევ ერთი საერთაშორისო მხარდაჭერის აქტი და ეფექტიანი საშუალება, რათა საქართველოს კონფლიქტის თემა იდგეს საერთაშორისო დღის წესრიგში. 70 ღია პარლამენტი საპარლამენტო ღიაობის 2018 წლის მიღწევები      გაიზარდა საპარლამენტო საქმიანობაში მოქალაქეთა ჩართულობის შესაძლებლობა გადაადგილებისა და მხედველობის შეზღუდვის მქონე პირებს შეუძლიათ პარლამენტის ტერიტორიაზე მარტივად ადაპტირებულ გარემოში გადაადგილება; მოქალაქეების მიერ კანონპროექტებზე გაკეთებულ კომენტარებს პარლამენტის კომიტეტები განიხილავენ და საჭიროების შემთხვევაში დასკვნაში ასახავენ; მოქალაქეს შეუძლია მარტივად ნახოს კანონპროექტის განხილვისას პირველად ტექსტში შეტანილი ცვლილებები და დააკვირდეს, თუ რა ეტაპები გაიარა ტექსტმა პირველიდან მესამე მოსმენამდე; მოქალაქეს შეუძლია მოისმინოს პლენარული სხდომების აუდიო ოქმები;  მოქალაქეებს მობილური აპლიკაციის ჩამოტვირთვით, შეუძლიათ საპარლამენტო საქმიანობას მარტივად ადევნონ თვალი. გაუმჯობესდა პარლამენტის ანგარიშვალდებულება  პარლამენტის კომიტეტები ვალდებულნი გაასაჯაროონ წლიური სამოქმედო გეგმები;  პარლამენტის თავმჯდომარე ყოველწლიურად ჩააბარებს ანგარიშს სამოქალაქო საზოგადოებას და მოისმენს მათ ინიციატივებს;  საქართველოს პარლამენტი მოამზადებს საქმიანობის ყოველწლიურ ანგარიშს;  დამტკიცდა პარლამენტის წევრის ეთიკის კოდექსი. არიან და მოამზადონ გაასაჯაროვებს და მისი გაიზარდა პარლამენტის გამჭვირვალობა და ღიაობა  პარლამენტის ვებგვერდზე პროაქტიულად, ღია და დამუშავებად ფორმატში ქვეყნდება მონაცემები პარლამენტის საქმიანობასთან დაკავშირებულ მაღალი საჯარო ინტერესის მქონე საკითხებზე; მოქალაქეს შეუძლია მარტივად მოიძიოს:  საკანონმდებლო ინიციატივებისა და მიღებული კანონების სტატისტიკა;  პარლამენტის მიერ საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლებისა და სხვა ანგარიშვალდებული ორგანოების წარმომადგენლების ანგარიშების მოსმენა; 71  ინფორმაცია პარლამენტის დროებითი და საგამოძიებო კომისიების შექმნის შესახებ;  კანონპროექტთან დაკავშირებით წინადადებები და მოსაზრებები;  სადეპუტატო და საკომიტეტო, ასევე ფრაქციების წარმომადგენლების კითხვების სტატისტიკა;  პარლამენტის ბიუჯეტის შესრულება;  პარლამენტის წევრების მივლინებებზე დახარჯული თანხები. მომზადებული დასკვნები, ღონისძიებები 2018 წლის ზაფხულში საქართველომ ღია მმართველობის პარტნიორობის (OGP) მე5 გლობალურ სამიტს თავმჯდომარე ქვეყნის სტატუსით უმასპინძლა. სამიტი საპარლამენტო ღიაობის კონფერენციით დაიწყო. საპარლამენტო კონფერენციას 24 ქვეყნისა და 12 პარლამენტის 200-ზე მეტი წარმომადგენელი დაესწრო. 72 საქართველოს პარლამენტის აპარატი განხორციელდა მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული პროექტები. კერძოდ:     შშმპ პირებისთვის მოეწყო შესაბამისი ინფრასტრუქტურა გარემონტდა მოეწყო თანამედროვე საარქივო საცავი გარემონტდა და მოეწყო სივრცე სტამბისთვის პარლამენტის C კორპუსის სარეაბილიტაციო სამუშაოები პარლამენტის სასწავლო ცენტრის მიმართულებით განხორციელდა შემდეგი ქტივობები:        2019-2024 წწ. სასწავლო ცენტრის სტრატეგიისა და 2019-2020 წწ. სამოქმედო გეგმის შემუშავება-დამტკიცება; სასწავლო ცენტრის შიდა ტრენერთა განვითარება; ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება და აპარატის პერსონალის სისტემატიური გადამზადება; სახელმწიფო სტრუქტურებში მოქმედ სასწავლო ცენტრებთან (16) თანამშრომლობის დაწყება და მათი ტრენერების მიერ აპარატის თანამშრომლებისა და პარლამენტის წევრებისთვის რეგულარული ტრენინგების ჩატარება; დონორი ორგანიზაციების ხელშეწყობით თემატური ტრენინგების ჩატარება (20-მდე); სტაჟირების ახალი, 6 თვიანი მოდელის დანერგვა; სასწავლო ცენტრის სრულყოფილი აღჭურვა. პარლამენტის კვლევითი ცენტრის მიმართულებით განხორციელდა შემდეგი აქტივობები:    კვლევითი დეპარტამენტის შესაძლებლობების შესწავლა; რეგლამენტში აისახა ახალი სსიპ „პარლამენტის კვლევითი ცენტრი“, ამოქმედდება 2019 წ 1 აპრილიდან გაზრდილი ფუნქციებით, დაფინანსებითა და მოქნილობით; მაისში ჩატარდა ECPRD-ის წლიური კონფერენცია რეგულირების გავლენის შეფასებაზე 25 ქვეყნის პარლამენტის კვლევითი სამსახურის წარმომადგენლების მონაწილეობით. პარლამენტმა საკუთარი რესურსებით მოამზადა და დანერგა პარლამენტზე მორგებული საქმის წარმოების ახალი ელექტრონული სისტემა. ამავდროულად მინიმუმამდე იქნა დაყვანილი კანონპროექტების ბეჭდვა და პლენარული სხდომის 73 დარბაზი და ბიურო აღჭურვილ იქნა პლანშეტებით, სადაც ჩატვირთულია კანონპროექტების ელექტრონული ვერსიები. მაჟორიტარი პარლამენტის განხორციელდა:    წევრის ბიუროს გაძლიერების კუთხით ბიუროების საჭიროებების შესწავლა ბიუროების თანამშრომელთა რეგიონებში რეგულარული ტრენინგები პარლამენტის სასწავლო ცენტრის შიდა-ტრენერების გუნდის მიერ ბიუროს თანამშრომელთა სტაჟირება პარლამენტში (2 კვირიანი სტაჟირება სხვადასხვა დეპარტამენტებსა და კომიტეტების აპარატებში; სულ 57 თანამშრომელი არის ჩართული სტაჟირების პირველ ფაზაში) აპარატის საერთაშორისო ურთიერთობების მიმართულებით განხორციელდა:     საქართველოს პარლამენტის აპარატის ინიციატივით აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების აპარატის უფორსების ქსელის შექმნა თბილისის მემორანდუმის ბაზაზე; ქსელის ფარგლებში შეიქმნა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების პარლამენტის კვლევითი სამსახურების ქსელი; დეკემბერში საქართველოს პარლმენტის აპარატი არჩეულ იქნა ქსელის თავმჯდომარედ 1 წლის ვადით; სტრატეგიული პარტნიორობა დაიწყო გერმანიის ბუნდესტაგის, ისრაელის, პოლონეთის სეიმის, ლიეტუვას, ლატვიისა და ესტონეთის პარლამენტის აპარატებთან. ინფორმაცია 2018 წლის განმავლობაში პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის საქმიანობის შესახებ პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისი ფისკალურ ჩარჩოში მისთვის განსაზღვრული დამოუკიდებელი ფისკალური ინსტიტუციის როლის შესაბამისად, ამზადებს დამოუკიდებელ ფისკალურ და მაკროეკონომიკურ პროგნოზებს, ახორციელებს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაგეგმვის/შესრულების და მაკროეკონომიკური გარემოს ძირითადი ტენდენციების პერიოდულ ანალიზს, ამზადებს კვლევით პუბლიკაციებს ფისკალურ/მაკროეკონომიკურ გარემოსთან დაკავშირებულ საკითხებზე. დამოუკიდებელ მაკროეკონომიკურ/ფისკალურ პროგნოზებთან დაკავშირებით, საანგარიშო პერიოდში პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის საქმიანობა მოიცავდა შემდეგ ძირითად მიმართულებებს: 74 • საანგარიშო პერიოდში, პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მიერ მომზადებულ და ანგარიშგების კალენდრის შესაბამისად გამოქვეყნებულ იქნა ეკონომიკური ზრდის დამოუკიდებელი კვარტალური პროგნოზები. • საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისათვის გასული წლის 1 ივნისს ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ ინფორმაციის წარდგენის გათვალისწინებით, პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მიერ მომზადებულ და ანგარიშგების კალენდრის შესაბამისად გამოქვეყნებულ იქნა დამოუკიდებელი მაკროეკონომიკური პროგნოზები სრული მაკროეკონომიკური ჩარჩოსათვის საშუალოვადიანი პერიოდისათვის (2019-2022 წწ.), საქართველოს პარლამენტისათვის ალტერნატიული საპროგნოზო მაჩვენებლების წარდგენის მიზნით. ხოლო, საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პარლამენტისათვის 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტისა და 2019-2022 წწ.-ებისათვის ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის(BDD) წარდგენის გათვალისწინებით, ოქტომბერ-დეკემბრის პერიოდში პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მიერ მოხდა ზემოაღნიშნული მაკროეკონომიკური პროგნოზების განახლება. ბიუჯეტისა და მაკროეკონომიკური გარემოს ძირითადი ტენდენციების შესახებ პერიოდულ ანგარიშგებასთან დაკავშირებით, საანგარიშო პერიოდში პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მიერ მომზადებულ და ანგარიშგების კალენდრის შესაბამისად გამოქვეყნებულ იქნა: • ყოველთვიური და კვარტალური მიმოხილვები 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის, ასევე მაკროეკონომიკური გარემოს ძირითადი ტენდენციების შესახებ. • საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის წლიური შესრულების მიმოხილვა. • 2017 წლის მაკროეკონომიკური გარემოს წლიური მიმოხილვა, რომელშიც წარმოდგენილ იქნა მაკროეკონომიკური გარემოს ძირითადი ტენდენციები ეკონომიკის ოთხივე სექტორისათვის. • „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის (პირველი, გადამუშავებული და საბოლოო ვარიანტი) მიმოხილვები, რომლებიც ასახავს საშუალოვადიან პერიოდსა და დასაგეგმი წლისათვის ფისკალურ გარემოს ძირითად ტენდენციებს, ასევე სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს თანდართული საკანონმდებლო ცვლილებების ძირითად მახასიათებლებს. • საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის ინფოგრაფიკი, რომელიც მომზადდა საქართველოს პარლამენტის ღია მმართველობის 75 მუდმივმოქმედი საბჭოს მიერ დამტკიცებული ღია პარლამენტის 2018-2019 წწ. გეგმით განსაზღვრული ვალდებულების შესაბამისად აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს(USAID) დემოკრატიული მმართველობის ინიციატივის(GGI) მხარდაჭერით და მიზნად ისახავს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ მარტივი და გასაგები და ვიზუალურად დამუშავებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას. პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მიერ საანგარიშო პერიოდში გამოქვეყნებულ იქნა ცალკეული კვლევითი/თემატური პუბლიკაციები შემდეგ საკითხებზე: • დაგროვებითი საპენსიო რეფორმის არსი და მისი გავლენა მაკროეკონომიკურ პარამეტრებზე - პუბლიკაცია მიზნად ისახავს წარმოადგინოს პარლამენტში წარმოდგენილი დაგროვებითი საპენსიო სისტემის მოსალოდნელი გავლენის შეფასება ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე და იმ პირებზე, რომლებიც ჩაერთვებიან აღნიშნულ სისტემაში. • დამატებული ღირებულების გადასახადის გაპის შეფასება საქართველოსათვის - პუბლიკაცია მიზნად ისახავს წარმოადგინოს ქვეყანაში დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) პოტენციურ დონისა და გაპის შეფასება (სხვაობა პოტენციურ და ფაქტობრივ შემოსავლებს შორის). პუბლიკაცია ეყრდნობა მაკროეკონომიკურ, ე.წ. „ზემოდან-ქვემოთ“ მეთოდს და საანალიზო მაჩვენებლებს აფასებს როგორც მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) ერთობლივი ბაზის, ასევე ეროვნული ანგარიშების ცალკეულ სექტორულ მონაცემთა გამოყენებით 2007-2016 წწ პერიოდისათვის. • კვლევითი პუბლიკაცია „სახელმწიფო ბიუჯეტი გენდერულ ჭრილში: გენდერული მნიშვნელოვნების ინდექსი“ - პუბლიკაცია მომზადდა გენდერული თანასწორობის 2017 წლის სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ვალდებულების შესაბამისად, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) უკეთესი მმართველობის ინიციატივის (GGI) მხარდაჭერით და წარედგინა საქართველოს პარლამენტის გენდერული თანასწორობის საბჭოს. პუბლიკაციაში წარმოდგენილია სახელმწიფო ბიუჯეტის პროგრამების გენდერული მნიშვნელოვნების დონის შეფასების ერთიანი ჩარჩო გენდერული მნიშვნელოვნების ინდექსის სახით, მაღალი გენდერული მნიშვნელოვნების პროგრამებისათვის განხორციელებულია პროგრამების არსებული მიზნებისა და შედეგების/შედეგების შეფასების ინდიკატორების ანალიზი და წარმოდგენილია ის სარეკომენდაციო ინდიკატორები, რომლებიც შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას მხარჯავი დაწესებულებების მიერ კონკრეტული პროგრამის გენდერულ ასპექტში მისაღწევი შედეგების შეფასებისათვის. 76 საქართველოს პარლამენტის 2019 წლის გეგმები კანონშემოქმედება პარლამენტი სამომავლოდ განახორციელებს არაერთ მნიშვნელოვან საკანონმდებლო რეფორმას. მათ შორის, მართლმსაჯულების სისტემის მიმართულებით, რაც ჩვენი სახელმწიფოს სამომავლო დემოკრატიული განვითარების აუცილებელი პირობაა. აგრეთვე, მნიშვნელოვანია დეცენტრალიზაციის პროცესის შემდგომი ნაბიჯების გადადგმა, რაც გამოხატული იქნება მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილებების ზრდასა და მათი ფინანსური შესაძლებლობების გაძლიერებაში. ასევე, პარლამენტი იმუშავებს საარჩევნო კოდექსის დახვეწასა და მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ ორგანული კანონის გადასინჯვაზე, რაც უზრუნველყოფს პოლიტიკური და საარჩევნო გარემოს კიდევ უფრო გაჯანსაღებას. კონსტიტუციურ დონეზე გამყარდა საქართველოს საგარეო პოლიტიკური ორიენტაცია, კერძოდ, კონსტიტუციის ახალ რედაქციაში ჩაიწერა, რომ კონსტიტუციურმა ორგანოებმა უნდა მიიღონ ყველა ზომა ევროკავშირსა და ნატოში საქართველოს სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად. შესაბამისად, უფრო მეტი ენერგიით გავაგრძელებთ ასოცირების დღის წესრიგის საფუძველზე კანონმდებლობის ჰარმონიზაციასა და დაახლოებას. პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს გულისხმობს ცხოვრების უკეთეს პირობებს, ჯანდაცვის, სურსათის უვნებლობის, გარემოს დაცვის, განათლების თანამედროვე სტანდარტებს. გარდა ამისა, დაგეგმილია მუშაობა:  სამხედრო კანონმდებლობის კოდიფიკაციაზე - თავდაცვის კოდექსზე;  ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის გადასინჯვაზე;  ბავშვის უფლებათა კოდექსზე;  „ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანაზე;  სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების საკუთრებასთან დაკავშირებული გამონაკლისების შესახებ ორგანულ კანონზე;  ტყის კოდექსზე;  შშმ პირთა დაცვის შესახებ კანონზე;  შრომის უსაფრთხოების მარეგულირებელი კანონმდებლობის დახვეწაზე. საპარლამენტო ზედამხედველობა საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციითა და ახალი რეგლამენტით დადგენილია საპარლამენტო კონტროლის გაზრდილი, უფრო ეფექტიანი შესაძლებლობები, რომლებიც ინსტიტუციურად აძლიერებს პარლამენტს, პარლამენტის სუბიექტებს, ოპოზიციას და პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობებს ხდის უფრო დახვეწილს. მათ შორის:  ინტერპელაციის დახვეწილი პროცედურა; 77      პრემიერ-მინისტრის ყოველწლიური მოხსენება; საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების შექმნის გამარტივებული წესი; მინისტრის საათი; კომიტეტის სხდომაზე ოპოზიციის მიერ მინისტრის დაბარების უფლება; ნდობის ჯგუფი გაზრდილი მანდატით. საგარეო ურთიერთობები პრაგმატული და შედეგზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკის კონტექსტში, საერთაშორისო გარემოს, მასში საქართველოს როლისა და ქვეყნის წინაშე არსებული საშინაო და საგარეო გამოწვევების გათვალისწინებით, პარლამენტის მიერ საგარეო ასპარეზზე გადადგმული თითოეული ნაბიჯი კვლავაც მოემსახურება შემდეგ ძირითად მიზნებს:  საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცება, ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების პოლიტიკის გატარება;  ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის გაღრმავება;  დემოკრატიული რეფორმების გატარებასა და მდგრადი ეკონომიკური განვითარების უზრუნველსაყოფად უცხოელი მეგობრებისა და პარტნიორების აქტიური ჩართულობა;  ქვეყნისთვის კრიტიკული საკითხების ირგვლივ საერთაშორისო საზოგადოების მხარდაჭერის მობილიზება, მნიშვნელოვან მოვლენებზე საგარეო კომუნიკაცია;  პარლამენტის შესაძლებლობების გაძლიერება. ამ მიზნების მისაღწევად გაგრძელდება საპარლამენტო ურთიერთვიზიტები, შეხვედრები ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში, მუდმივმოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების და მეგობრობის ჯგუფების აქტიური საქმიანობა, მეგობარ პარლამენტებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და სხვა დაინტერესებულ მხარესთან მჭიდრო თანამშრომლობა. საქართველოს პარლამენტი ღია იქნება ყველასთვის, ვისთვისაც მნიშვნელოვანია პარლამენტთან ურთიერთობა და ჩართულობა, საპარლამენტო დიპლომატია, პარლამენტის შესაძლებლობების გაძლიერება, ქვეყანაში დემოკრატიული პროცესების, საზოგადოების მედეგობის და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა. ღია პარლამენტი ღია მმართველობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს, მასთან არსებული საკონსულტაციო ჯგუფის წევრების და სხვა დაინტერესებული მხარეების ფართო ჩართულობით და ერთობლივი მუშაობის შედეგად, საქართველოს პარლამენტმა მიიღო 2018-2019 წლების სამოქმედო გეგმა, რომელიც მოიცავს 5 ამბიციურ 78 ვალდებულებას და რომლის მიზანია პარლამენტის ღიაობის, გამჭვირვალობისა და მოქალაქეებისადმი ანგარიშვალდებულების კიდევ უფრო გაზრდა. აღნიშნული სამოქმედო გეგმის ვალდებულებებით, იგეგმება:  პარლამენტში მოქალაქეთა ჩართულობის ცენტრის შექმნა;  საპარლამენტო დემოკრატიის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება;  ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვით უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს ეფექტიანობისა და გამჭვირვალობის გაძლიერება;  ბიუჯეტის შემუშავებისა და დამტკიცების პროცესში მოქალაქეების ჩართულობის გაზრდა;  პარლამენტის მიერ გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების შესრულების ხელშეწყობა და მონიტორინგი. გენდერული თანასწორობა საქართველოს პარლამენტში ფუნქციონირებს გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭო, რომლის ამოცანებია სახელმწიფოს გენდერული პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების ჩამოყალიბება, გენდერული თანასწორობის სფეროში საკანონმდებლო ბაზის შექმნა და გაუმჯობესება, გენდერული თანასწორობის სახელმწიფო მექანიზმების დახვეწა, პარლამენტის გენდერული თანასწორობის საბჭოს ინსტიტუციური გაძლიერება, ცნობიერების ამაღლება გენდერულ თანასწორობაზე, სახელმწიფო გენდერული პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგი. საბჭოს ინიციატივით, საქართველოს პარლამენტმა მიიღო 2018-2020 წლების სამოქმედო გეგმა, რომელიც ითვალისწინებს ისეთ საკითხებზე მუშაობას, როგორიცაა სექსუალური შევიწროება, მშობლის დეკრეტული შვებულება, გენდერული თანასწორობის შესახებ კანონის გადახედვა, შრომის ანაზღაურების სხვაობის გამოთვლის მეთოდოლოგიის შექმნა და სხვა. 2019 წელს საქართველოს პარლამენტი, საერთაშორისო და ადგილობრივი ორგანიზაციების ჩართულობით, კვლავაც აქტიურად გააგრძელებს აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობს. პარლამენტის აპარატი საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის წარმატებით განხორციელებაში მთავარ ხელშემწყობ ფაქტორს წარმოადგენს პარლამენტის აპარატის სტრუქტურული ერთეულების გამართული მუშაობა. ამისათვის აუცილებელია მათი პროფესიული ზრდა და კვალიფიკაციის ამაღლება. ამ მიზნით იგეგმება პარლამენტის სასწავლო ცენტრის განვითარება. მაგალითად, მიმდინარეობს ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება, დისტანციური სწავლების დანერგვა და სასწავლო მეთოდური ბიბლიოთეკის შექმნა. 79 ამასთან, პარლამენტის კანონშემოქმედებითი და საზედამხედველო საქმიანობის ხელშესაწყობად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით 2019 წლის 1 აპრილიდან ჩამოყალიბდება პარლამენტის კვლევითი ცენტრი, რომელიც გაზრდილი ფუნქციებით, დაფინანსებითა და მეტი მოქნილობით მოემსახურება პარლამენტის საჭიროებებს. აგრეთვე, პარტნიორი პარლამენტების აპარატების და საერთაშორისო ორგანიზაციების ჩართულობით, პარლამენტის აპარატის თანამშრომლებისთვის იგეგმება პროფესიული და სტაჟირების პროგრამების გაფართოება. გაგრძელდება საქართველოს პარლამენტის სასახლის ინფრასტრუქტურის განვითარება. დაგეგმილია პარლამენტის სასახლეში თანამედროვე საკონფერენციო სივრცეების მოწყობა, პარლამენტის გარე და შიდა ფასადის რეაბილიტაცია, სასწავლო ცენტრისათვის აშენდება დამატებითი აუდიტორიები და სხვ. 2019 წელს იგეგმება განხორციელება. მწვანე პარლამენტის 80 კონცეფციის შემუშავება და

საქართველოს პარლამენტის 2018 წლის 5 თებერვლის პლენარული სხდომა შესვენების შემდეგ სხდომას თავმჯდომარეობს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე თამარ ჩუგოშვილი თავმჯდომარე. მოგესალმებით, კოლეგებო, ვაგრძელებთ სხდომას. საქართველოს პარლამენტის ახალი რეგლამენტის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე საქართველოს პარლამენტს და საქართველოს მოსახლეობას წარმოუდგენს პარლამენტის საქმიანობის ერთი წლის ანგარიშს და მომავალი წლის სამოქმედო გეგმის შესახებ ინფორმაციას. ეს არის დღის წესრიგით გათვალისწინებული შემდეგი საკითხი. ეს მოვლენა ხდება პირველად, შესაბამისად, საკმაოდ საინტერესო დისკუსია გველოდება ალბათ წინ და მინდა ვთხოვო ამით საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, ბატონ ირაკლი კობახიძეს წარმოადგინოს რეგლამენტით გათვალისწინებული მოხსენება. ი.კობახიძე. გმადლობთ, ქალბატონო თამარ. თავმჯდომარე. კოლეგებო, სიჩუმე, თუ შეიძლება, დარბაზში. სტუმრებსაც ვთხოვთ სიჩუმეს. ი. კობახიძე. მოგესალმებით, პატივცემულო კოლეგებო, მოგესალმებით, ბატონო პრემიერ-მინისტრო, ბატონო მინისტრებო, ბატონო თბილისის მერო. მადლობას გიხდით დღეს პარლამენტში მობრძანებისთვის. დღეს თქვენი მობრძანებით თქვენ საფუძველი ჩაუყარეთ ძალიან კარგ და მნიშვნელოვან ტრადიციას, რაც, ბუნებრივია, კარგად აისახება სამომავლოდ პარლამენტსა და აღმასრულებელ ხელისუფლებას შორის პროდუქტიული თანამშრომლობის შემდგომ გაღრმავებაზე და განვითარებაზე. ძვირფასო სტუმრებო, ქალბატონებო და ბატონებო, მოგესალმებით ყველას. პარლამენტის ახალი რეგლამენტის თანახმად მე დღეს თქვენს წინაშე და საქართველოს მოსახლეობის წინაშე წარვდგები პარლამენტის 2018 წლის ანგარიშით და ვისაუბრებ 2019 წლის გეგმებზე. ამ ტრადიციით, რომელსაც ჩვენ ჩავუყარეთ საფუძველი, საზოგადოებას ექნება შესაძლებლობა უკეთ გაეცნოს უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს საქმიანობას. დღევანდელ ჩემს გამოსვლაში შევაჯამებ პარლამენტის კანონშემოქმედებით და საზედამხედველო საქმიანობას, ყურადღებას გავამახვილებ პარლამენტის ღიაობისა და ანგარიშვალდებულების მიმართულებით გადადგმულ ნაბიჯებზე, მიმოვიხილავ პარლამენტის საგარეო აქტივობებს და აგრეთვე პარლამენტის აპარატის საქმიანობას. ქალბატონებო და ბატონებო, როგორც მოგეხსენებათ, პარლამენტის ერთ-ერთ მთავარ ფუნქციას კანონშემოქმედება წარმოადგენს, ამ თვალსაზრისით 2018 წელი ნაყოფიერი გახლდათ. კერძოდ, ამ პერიოდში საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებულ იქნა 705 კანონი, მათ შორის 294 ინიცირებული იყო პარლამენტის შესაბამისი სუბიექტების მიერ, თუმცა დღეს ამ დარბაზში არ აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ვინ იყო ამა თუ იმ კანონპროექტის წარმდგენი, მთავარია, რომ თითოეული კანონი იქმნებოდა ქვეყანაზე, საქართველოს მოქალაქეებზე ზრუნვის, თითოეულ ოჯახში კეთილდღეობის შეტანის სულისკვეთებით. საკონსტიტუციო რეფორმა, რომელიც 2018 წლის მარტში დასრულდა და რომლის შედეგადაც შეიქმნა, ეროვნულ-სამართლებრივ რეალობაში, ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი დოკუმენტი. რომელიც წარმოადგენს ჩვენი სახელმწიფოს გრძელვადიანი დემოკრატიული განვითარების მყარ საფუძველს. კონსტიტუციის ახალი რედაქცია აყალიბებს ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე დაფუძნებულ, დახვეწილ საპარლამენტო მმართველობის სისტემას, რომლის ძირითადი ელემენტებია ძლიერი პარლამენტი, ქმედითი მთავრობა, დამოუკიდებელი სასამართლო და ზეპარტიული პრეზიდენტი. საკონსტიტუციო რეფორმის წარმატებას ადასტურებს ვენეციის კომისიის შეფასებაც, რომლის თანახმად საკონსტიტუციო რეფორმამ საბოლოოდ დაასრულა საქართველოს პოლიტიკური სისტემის საპარლამენტო სისტემად გარდაქმნის პროცესი და ის წარმოადგენს ქვეყნის კონსტიტუციური წყობისა, კონსოლიდაციისა და გაუმჯობესებისაკენ გადადგმულ დადებით ნაბიჯს, ეფუძნება რა დემოკრატიის, სამართლებრივი სახელმწიფოს და ფუნდამენტური უფლებების დაცვის პრინციპებს, კონსტიტუციის ახალი რედაქციით დამკვიდრებული საპარლამენტო მმართველობის მოდელი მოითხოვდა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის ახლებურ გააზრებას, რაც საკმაოდ შრომატევად საქმეს წარმოადგენდა. აღსანიშნავია, რომ პარლამენტმა ამ რთულ ამოცანასაც ღირსეულად გაართვა თავი და შექმნა ევროპული, სამართლებრივი კულტურის მაღალი სტანდარტების შესაბამისი ახალი რეგლამენტი. შედეგად კიდევ უფრო გამოიკვეთა პარლამენტის საზედამხედველო როლი და გაჯანსაღდა პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობების სისტემა. 2018 წელს პარლამენტის კიდევ ერთი მასშტაბური ამოცანა იყო საქართველოს კონსტიტუციის ახალ რედაქციასთან საკანონმდებლო აქტების ჰარმონიზაცია. ამ მიზნით ცვლილება იქნა შეტანილი 100-ზე მეტ კანონში, აგრეთვე რიგ შემთხვევებში შეიქმნა სრულიად ახალი საკანონმდებლო აქტები, შესაბამისად, კომიტეტებმა შეასრულეს მნიშვნელოვანი სამუშაო, რისთვისაც მათ მადლობა მინდა გადავუხადო. ამავე დროს აღსანიშნავია, რომ ეს პროცესი არ იყო მხოლოდ ტექნიკური დატვირთვის მატარებელი და იგი მიზნად არ ისახავდა მხოლოდ კანონმდებლობის კონსტიტუციასთან ფორმალური შესაბამისობის უზრუნველყოფას, არამედ ამ პროცესმა მოგვცა კიდევ ერთი შესაძლებლობა გადაგვედგა ნაბიჯები ჩვენი ქვეყნისა და თანამოქალაქეების ინტერების სასიკეთოდ. ამის მკაფიო მაგალითია თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობის მასშტაბური გადასინჯვა. კონსტიტუციის შესაბამისად მოწესრიგდა საომარი და საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადებასთან დაკავშირებული საკითხები, გაიწერა საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის გამოცემის დეტალები, დაზუსტდა თავდაცვის ძალების მართვის საკითხები, როგორც მშვიდობიანობის, ისე საგანგებო და საომარი მდგომარეობის დროს. ცალკე აღსანიშნავია რეზერვისა და მობილიზაციის ახალი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც პასუხობს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებსა და გამოწვევებს და საჭიროების შემთხვევაში მოგვცემს ოპერატიული რეაგირების შესაძლებლობას. მოქალაქეების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებებით ახლებურად ჩამოყალიბდა საქართველოს ... და მობილიზაციის ახალი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც პასუხობს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებსა და გამოწვევებს და საჭიროების შემთხვევაში მოგვცემს ოპერატიული რეაგირების შესაძლებლობას. მოქალაქეობის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებებით ახლებურად ჩამოყალიბდა საქართველოს მოქალაქეობის ფლობის წესი. ახალი რეგულაციებით დადგინდა უკეთესი პირობები ემიგრაციაში მყოფი ჩვენი ათასობით თანამემამულისათვის, რომლებიც ამჟამად არ ფლობენ საქართველოს მოქალაქეობას, თუმცა სურთ აღნიშნული სტატუსის დაბრუნება. აგრეთვე დადგინდა უცხოელებისთვის ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეობის მიღებისა და ჩვენს ქვეყანაში მუდმივად ყოფნის ახალი რეგულაციები, რომლებიც ეფუძნება საქართველოს ეროვნულ ინტერესებს. ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა სამშვიდობო პოლიტიკის განხორციელების კვალდაკვალ უწინდებურად რჩება ქართული სახელმწიფოს უმთავრეს პრიორიტეტად. ამ გამოწვევის გათვალისწინებით მიღებულ იქნა საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტი „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“, რომელიც ემსახურება აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის საქართველოს სახელმწიფო სერვისებისა და განათლების პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, აგრეთვე მათ ეკონომიკურ და სოციალურ ინტეგრაციას საქართველოს დანარჩენ ტერიტორიაზე მცხოვრებ საზოგადოებასთან. პარლამენტი ტრადიციულად განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენს განათლების სფეროსადმი, იქნება ეს ზოგადი, უმაღლესი თუ პროფესიული განათლება. ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია, რომ 2018 წლის ნოემბერში განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილების ინიცირება, რომლის მიზანია არამატერიალური, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის „დედა ენის“ ანუ ქართული საანბანე სახელმძღვანელოს შედგენის, იაკობ გოგებაშვილისეულის მეთოდის საკანონმდებლო დონეზე დაცვა და სასწავლო პროცესში მისი გამოყენებისათვის სამართლებრივი საფუძვლის შექმნა. აგრეთვე, განსაკუთრებული პრიორიტეტია სკოლებში ჩვენი შვილების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. ამ კუთხით დადგინდა საგანმანთლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურის დამატებითი ფუნქციები, რომლის მიხედვითაც სამსახურს დაევალა სკოლაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე უსაფრთხოების დაცვის უზრუნველყოფა. რასაკვირველია, ამავე დროს ვაგრძელებთ ინტენსიურ მუშაობას ჩვენი საზოგადოების, განსაკუთრებით პატივსაცემი ნაწილის - პედაგოგების პირობების გაუმჯობესებისათვის. აქვე უნდა აღვნიშნო იმ კონსტიტუციური გარანტიის შესახებ, რომელიც განამტკიცებს აკადემიურ თავისუფლებას და საუნივერსიტეტო ავტონომიას. გასულ წელს განხორციელებული ცვლილებებით. აგრეთვე დაიხვეწა პროფესიული განათლების სისტემა და ამ სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება გახდა გაცილებით ეფექტიანი. პარლამენტი ზრუნავს ჩვენი მაღაროელების, მშენებლების და სხვა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მაღალი რისკის შემცველი პროფესიების წარმომადგენელთათვის სამუშაო ადგილებზე შრომის უსაფრთხო პირობების გაუმჯობესებაზე. ამის გამოძახილი გახლდათ ის მკაფიო კონსტიტუციური გარანტიები, რომელიც აისახა ქვეყნის უზენაესი კანონის ახალ რედაქციაში. ამასთანავე მიმდინარეობს მუშაობა შესაბამისი კანონმდებლობის დახვეწაზე. პარლამენტში ინიცირებულ იქნა კანონპროექტი, რომლის მიზანია განისაზღვროს შრომის ბაზარზე ეკონომიკური საქმიანობის ყველა დარგში არსებული საწარმოებისთვის, შრომის უსაფრთხოების კუთხით ოპერირების ერთიანი სტანდარტი, დადგინდეს ქმედითი და ეფექტიანი აღსრულებისა და ინსპექტირების მექანიზმის ჩამოყალიბებისა და ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი საჭირო სამართლებრივი ჩარჩო. იმედი გვაქვს, რომ მთავრობასთან ერთად ამ სფეროში, რაც შეიძლება სწრაფად, საუკეთესო ევროპულ პრაქტიკას დავნერგავთ. საგულისხმოა, რომ ჩვენ ვესწრაფვით მაღალი ევროპული სტანდარტების დამკვიდრებას ყველა მიმართულებით, სადაც საქმე ეხება ჩვენი თანამოქალაქეების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. ამ თვალსაზრისით უნდა გამოვყოთ საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლებიც განხორციელდა თამბაქოს მოხმარების, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების, ავტომანქანების ტექნიკური ინსპექტირების, პროდუქტის უსაფრთხოების ზედამხედველობის და სხვა მომიჯნავე სფეროებში. ცალკე აღსანიშნავია გარემოს დაცვის მიმართულებით საკანონმდებლო დონეზე გადადგმული სერიოზული ნაბიჯები, რაც გამოხატული იყო ჩვენი დაცული ტერიტორიების საზღვრების დაზუსტებასა და გაფართოებაში, ტყის ეროვნული აღრიცხვის სისტემის მოწესრიგებაში, შავის ზღვის დაცვის სტრატეგიის შესამუშავებლად ნორმატიული ბაზის დადგენაში და ა. შ. სამწუხაროდ, სიღარიბე კვლავ რჩება ჩვენი სახელმწიფოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევად. საქართველოს პარლამენტი, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში აქტიურად მუშაობს ამ პრობლემის გადასაჭრელად, ქმნის რა ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდისა და ინვესტიციების მოზიდვისაკენ მიმართულ საკანონმდებლო ბაზას. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ცვლილება განხორციელდა საგადასახადო კოდექსში, რომლის მიზანი იყო მცირე ბიზნესის საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქება, ორგანიზაციებისათვის მოგების გადასახადით დაბეგვრის მექანიზმების ცვლილება, ცალკეულ დასაბეგრ ოპერაციებზე საგადასახადო შეღავათების დაწესება, ზოგიერთი კატეგორიის გადამხდელთათვის დარიცხული საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერა, საგადასახადო სანქციების შემსუბუქება და სხვა. მთავრობის ინიციატივის საფუძველზე პარლამენტმა შექმნა საკანონმდებლო საფუძველზე სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი ოჯახების ბავშვებისთვის სპეციალური სოციალური დახმარების გამოყოფის მექანიზმი. მწვავეა ჭარბ ვალიანობის პრობლემაც. მის დასაძლევად, მთავრობის ინიციატივის საფუძველზე, განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილებები, რომელიც იმოქმედებს მოსახლეობის ფართო ფენებზე. მსესხებელს შესაძლებლობა ექნება აიღოს იმ რაოდენობის სესხი, რის მომსახურებასაც შეძლებს. ის გარემოება, რომ მსესხებელი თავისი შემოსავლებით და ლიკვიდური აქტივებით მოემსახურება სესხს, უზრუნველყოფს პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების სისტემის შექმნას. ამ ყველაფრის ფონზე ნიშანდობლივია, რომ 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი კვლავ რჩება სოციალურად ორიენტირებულ მთავარ ფინანსურ დოკუმენტად, რომლის პრიორიტეტია ქვეყნის ეკონომიკის ზრდა. აქვე მინდა გამოვყო პარლამენტის, როგორც სახელმწიფო ფინანსების მართვის სისტემის ერთ-ერთი კომპონენტის, როლი. უპირველეს ყოვლისა, ამ მიმართულებით კვლავ რჩება სოციალურად ორიენტირებულ მთავარ ფინანსურ დოკუმენტად, რომლის პრიორიტეტია ქვეყნის ეკონომიკის ზრდა. აქვე მინდა გამოვყო პარლამენტის, როგორც სახელმწიფო ფინანსების მართვის სისტემის ერთერთი კომპონენტის როლი. უპირველეს ყოვლისა ამ მიმართულებით უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო ხარჯების ფინანსური ანგარიშვალდებულების ეფექტიანობის შესრულების ანგარიში, რომელიც აფასებს საკანონმდებლო ორგანოს მიერ ბიუჯეტის განხილვის მასშტაბსა და მახასიათებლებს, საქართველოს პარლამენტმა წინა 2018 წლის შეფასების მსგავსად, უმაღლესი შეფასება „ეი“ დაიმსახურა, ამასთან წინა შეფასებისგან გაუმჯობესებული შეფასება გამოვლინდა აუდიტის ანგარიშების საკანონმდებლო შემოწმების კომპონენტში, რაც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი მიღწევაა. საქართველოს პარლამენტმა გასული წელი ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის მიმართულებით არსებული საჭიროებების ანალიზსაც დაუთმო, კერძოდ, განხორციელდა მასშტაბური ინიციატივა, რომლის ფარგლებში ქვეყნის რეგიონებსა და თვითმმართველობებში მოსახლეობასთან და დაინტერესებულ სუბიექტებთან ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის შესახებ კანონის პროექტის საჯარო განხილვა ჩატარდა, აღნიშნული ინიციატივა ემსახურებოდა პროექტში საზოგადოების ფართო ფენების მოსაზრებების ასახვას. ჩვენ დაწყებულ საქმეს უახლოეს მომავალში ბოლომდე მივიყვანთ და მივიღებთ ამ სფეროს მარეგულირებელ დახვეწილ კანონს. პარლამენტი მიმდინარე წელს განახორციელებს არა ერთ მნიშვნელოვან საკანონმდებლო რეფორმას, მათ შორის მართლმსაჯულების სისტემის მიმართულებით, რაც ჩვენი სახელმწიფოს სამომავლო დემოკრატიული განვითარების აუცილებელი პირობაა. არანაკლებ მნიშვნელოვანია დემოკრატიისთვის დეცენტრალიზაციის პროცესის შემდგომი განვითარება, რაც გამოხატული იქნება მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილებების გაფართოებასა და მათი ფინანსური შესაძლებლობების გაძლიერებაში. ასევე საქართველოს პარლამენტი იმუშავებს საარჩევნო კოდექსის დახვეწასა და მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ ორგანული კანონის გადასინჯვაზე, ჩვენი უცხოელი პარტნიორების ჩართულობით. კონსტიტუციის ახალი რედაქციის შესაბამისად, პარლამენტი მიიღებს ორგანულ კანონს, რომლითაც განხორციელდება უცხოელებზე მიწის გასხვისების რეგლამენტაცია, ასევე მივიღებთ კანონს საქართველოში უცხოელთა მიგრაციის მოსაწესრიგებლად და ბინადრობის ნებართვის გაცემის სათანადო რეგლამენტაციის უზრუნველსაყოფად. აქტიურად ვიმუშავეთ ბავშვის უფლებათა კოდექსზე, რომელმაც სათანადოდ უნდა უპასუხოს ბავშვთა შორის ძალადობასთან, ბავშვების სიღარიბესთან, ბავშვის უფლებების დაცვასა და რეალიზებასთან დაკავშირებულ სხვა გამოწვევებს. გარდა ამისა პარლამენტი 2019 წელს იმუშავებს სამხედრო კანონმდებლობის კოდიფიკაციაზე, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის გადასინჯვაზე, ტყის კოდექსზე, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დაცვის შესახებ კანონზე. რასაკვირველია ეს არის ჩვენი სამომავლო გეგმების არასრული ჩამონათვალი, რომელთა შესახებაც საზოგადოებას კიდევ უფრო მეტ ინფორმაციას რეგულარულად მივაწვდით. პატივცემულო კოლეგებო, როგორც მოგეხსენებათ, აღმასრულებელი ხელისუფლების კონტროლი არის პარლამენტის ერთ-ერთი ძირითადი კონსტიტუციური პრეროგატივა. 2018 წელი ამ კუთხით დატვირთული იყო, შეიქმნა ხორავას ქუჩაზე მომხდარი დანაშაულის შედეგად ორი ახალგაზრდის მკვლელობის ფაქტის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელშიც პირველად, ქართული პარლამენტარიზმის ისტორიაში, წევრთა უმრავლესობით იყო წარმოდგენილი ოპოზიცია. კომისიას ხელმძღვანელობდა საპარლამენტო უმცირესობის ერთ-ერთი ლიდერი. აღნიშნულმა დროებითმა საგამოძიებო კომისიამ მიიღო დასკვნა, ხოლო ამის შემდგომ საქართველოს პარლამენტმაც გამოხატა თავისი დამოკიდებულება საკითხთან დაკავშირებით. მნიშვნელოვანია, რომ ხორავას ქუჩაზე დატრიალებული ტრაგედიის გამოძიების პროცესი გრძელდება და ის დარჩება მკაცრი საპარლამენტო დაკვირვების ქვეშ. 2018 წელს საქართველოს პარლამენტს წარედგინა მთავრობისა და სხვა კონსტიტუციური ორგანოების, მათ შორის საქართველოს სახალხო დამცველის, საქართველოს ეროვნული ბანკის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშები, პარლამენტის პლენარულ და საკომიტეტო მოსმენებზე მოხსენებებით რეგულარულად გამოდიოდნენ მინისტრები, მათი მოადგილეები, სხვა კონსტიტუციური ორგანოების ხელმძღვანელი თანამდებობის პირები. პარლამენტი ახორციელებდა სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მუდმივ მონიტორინგს, განხილულ იქნა საქართველოს პარლამენტში ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 3 - 6 და 9 წლის ანგარიში და 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში. 2018 წლის მანძილზე შესაბამის უწყებებს გაეგზავნათ 500-მდე სადეპუტატო კითხვა, პარლამენტის კომიტეტებში გასული წლის მანძილზე შემოვიდა და დამუშავდა მოქალაქეთა ათასობით განცხადება, რომლებზეც პარლამენტი რეგულარულად ახდენდა სათანადო რეაგირებას. მნიშვნელოვანია, რომ გასულ წელს ჩატარდა საკომიტეტო მოკვლევა ქალაქ თბილისში ატმოსფერული ჰაერის მდგომარეობის შესახებ და დაიწყო მეორე საკომიტეტო მოკვლევა მუნიციპალური ნარჩენების სფეროში არსებული მდგომარეობის თაობაზე. ჩვენ ახალ საპარლამენტო წელს ვხვდებით კონსტიტუციის ახალი რედაქციითა და ახალი რეგლამენტით დადგენილი, საპარლამენტო კონტროლის გაზრდილი, უფრო ეფექტიანი შესაძლებლობებით, მათ შორის ინტერპრეტაციის დახვეწილი პროცედურით, პრემიერ-მინისტრის ყოველწლიური მოხსენებით, დროებითი საგამოძიებო კომისიების შექმნის გამარტივებული წესით, მინისტრის საათით, კომიტეტის სხდომაზე ოპოზიციის მიერ მინისტრის დაბარების უფლებით და სხვა ბერკეტებით, რომლებიც ინსტიტუციურად აძლიერებს პარლამენტს, აძლიერებს საპარლამენტო სუბიექტებს, მათ შორის ოპოზიციას, ხოლო პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობებს ხდის უფრო დახვეწილს. ცალკე აღნიშვნას იმსახურებს პარლამენტის ფუნქციის გაძლიერება თავდაცვისა და უსაფრთხოების სექტორში შემავალ უწყებებზე ზედამხედველობის მხრივაც. ამ უწყებების კონტროლის საქმეში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნდობის ჯგუფის როლი, რომლის მანდატიც დაზუსტდა ახალი რეგლამენტით. ყოველივე ზემოაღნიშნული გვაძლევს იმის თქმის საფუძველს, რომ 2019 წელი იქნება გამორჩეული პარლამენტის საზედამხედველო კომპეტენციის კონტროლის საქმეში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნდობის ჯგუფის როლი, რომლის მანდატიც დაზუსტდა ახალი რეგლამენტით. ყოველივე ზემო აღნიშნული გვაძლევს იმის თქმის საფუძველს, რომ 2019 წელი იქნება გამორჩეული პარლამენტის საზედამხედველო კომპეტენციების ახლებურად გააზრებისა და განხორციელების ინტენსიობის კუთხით. ქალბატონებო და ბატონებო, საგარეო მიმართულებით პარლამენტის საქმიანობა უნდა განვიხილოთ საქართველოს პრაგმატული და შედეგზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკის კონტექსტში. საერთაშორისო გარემოს, მასში ჩვენი ქვეყნის როლისა და ჩვენს წინაშე არსებული საშინაო და საგარეო გამოწვევების გათვალისწინებით გამოვყოფდით რამდენიმე ძირითად მიზანს, რასაც ემსახურებოდა საგარეო ასპარეზზე გადადგმული თითოეული ჩვენი ნაბიჯი, პირველი, საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცება, ოკუპირებული რეგიონების არ აღიარების პოლიტიკის გატარება, მეორე, ევროკავშირსა და ნატოში ინტეგრაცია, შემდეგ ჩვენ მთავარ სტრატეგიულ პარტნიორთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავება. დემოკრატიული და ეკონომიკური რეფორმების გატარების უზრუნველსაყოფად უცხოელი პარტნიორების მხარდაჭერის მობილიზება, ქვეყნისთვის კრიტიკული საკითხების ირგვლივ საერთაშორისო საზოგადოების მხარდაჭერის მობილიზება, მნიშვნელოვან მოვლენებზე საგარეო კომუნიკაცია, პარლამენტის შესაძლებლობების გაძლიერება. გასულ წელს საქართველოს ესტუმრა 10-ზე მეტი უმაღლესი დონის საპარლამენტო დელეგაცია, გასულ წელს დაფუძნდა საქართველოს, უკრაინისა და მოლდოვას პარლამენტების ერთობლივი საპარლამენტო ასამბლეა, რომლის პირველი სხდომა თბილისში გაიმართა. დარწმუნებული ვარ, რომ ასამბლეა ხელს შეუწყობს რეგიონულ მშვიდობას, თანამშრომლობასა და განვითარებას. აგრეთვე, პარლამენტის წევრებს შორის ადამიანური ურთიერთობების, ნდობისა და მეგობრობის კიდე უფრო გაღრმავებას. ამასთან ეს არ არის ჩვენი ქვეყნების ერთადერთი ერთობლივი ინიციატივა, მოგეხსენებათ, გასულ წელს ჩვენს ევროპელ კოლეგებთან ერთად სპიკერების დონეზე გვქონდა ერთობლივი წარმატებული ვიზიტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ყოველწლიურად იმართება სამმხრივი საპარლამენტო კონფერენცია აქტიურ საკითხებზე, ვიღებთ ერთობლივ განცხადებებს, რეზოლუციებსა და მიმართვებს. ჩვენი ქვეყნის სტრატეგიულ პარტნიორთან, პოლონეთთან ერთად დავაფუძნეთ ერთობლივი საპარლამენტო ასამბლეა, რამაც ორ ქვეყანს შორის ინტენსიური ურთიერთობების პარალელურად, საკანონმდებლო ორგანოებს შორის თანამშრომლობა უფრო მეტად კოორდინირებული და აქტიური უნდა გახადოს. საქართველოს პარლამენტის სასახლე ღია იყო ყველასთვის, ვისთვისაც მნიშვნელოვანია პარლამენტთან ურთიერთობა და საპარლამენტო პროცესებში ჩართულობა, საპარლამენტო დიპლომატია, პარლამენტის შესაძლებლობების გაძლიერება, ქვეყანაში დემოკრატიული პროცესების, საზოგადოების ... მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა. ამ კონტექსტში დიდი ინტერესით უმასპინძლეთ, მაგალითად, აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმს. 2030 წლის მდგრადი განვითარების დღის წესრიგის მესამე საერთაშორისო კონფერენციას და სტრატეგიული კომუნიკაციების ფორუმს. ვიყენებდით მრავალმხრივ ფორმატებს, მათ შორის ეუთოს, ნატოს, ევროსაბჭოსა და სხვა ორგანიზაციების საპარლამენტო ასამბლეებს და ამ ასამბლეების საკომიტეტო ფორმატებს. მონაწილეობა მივიღეთ საპარლამენტთაშორისო კავშირის სესიებში, სადაც გვქონდა უნიკალური შესაძლებლობა აზიის, აფრიკის, ოკეანეთისა და ლათინური ამერიკის ქვეყნების საპარლამენტო დელეგაციებთან გვესაუბრა სხვადსხვა აქტუალურ საკითხზე, მათ შორის ოკუპირებული ტერიტორიების არ აღიარების პოლიტიკაზე. ჩვენი აქტიური მონაწილეობით მნიშვნელოვან დოკუმენტებში აისახა საქართველოს მხარდაჭერით, ტექსტებით, რომლებსაც აქვთ ჩვენთვის სასარგებლო, როგორც პოლიტიკურ- სამართლებრივი ისე ფინანსური შედეგები. მაგალითად, ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეამ და ევრო პარლამენტმა მიიღეს საქართველოს მხარდამჭერი რეზოლუციები რუსეთ-საქართველოს ომიდან 10 წლის თავთან დაკავშირებით. ევრო ნესტის საპარლამენტო ასამბლეის და ევროკავშირის საქართველოს საპარლამენტო ასოცირების კომიტეტმა მიიღეს განცხადებები, რეკომენდაციები და რეზოლუციები, რომლებიც ხელს უწყობს ევროკავშირში საქართველოს ინტეგრაციას და პარტნიორობის პოტენციალის სრულად ათვისებას. ვცდილობთ საპარლამენტო კავშირის დამყარებას ახლო აღმოსავლეთისა და შუა აზიის ქვეყნებთან. ამ მიზნით, ისტორიაში პირველად პარლამენტის თავმჯდომარის დონეზე ვეწვიეთ უზბეკეთს და იორდანიას. მეგობრების ჯგუფებმა ხელი შეუწყეს ქვეყნებს შორის საპარლამენტო დიალოგის გაღრმავებას ორმხრივი კულტურულ-საგანმანათლებლო პროექტების განხორციელებას, ხალხებს შორის ურთიერთ გაგების და პატივისცემის გაძლიერებას. ერთ-ერთი ვიზიტის ფარგლებში, ისლანდიის პარლამენტში დაფუძნდა საქართველოსთან მეგობრობის ჯგუფი. რუმინეთში ვიზიტის დროს მოხდა პირდაპირი საჰაერო ფრენების ინიცირება ორ ქვეყანას შორის. ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესის დოკუმენტებში კი, მათ შორის ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციისა, აქტსა და 2018 წლის ასიგნებების კონსოლიდირებულ აქტში გაიწერა საქართველოს მხარდამჭერი მთელი რიგი დებულებები. პარლამენტის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერების და საპარლამენტო კავშირების გამყარების მიზნით ლატვიის, ბულგარეთის და უზბეკეთის პარლამენტებთან გავაფორმეთ ურთიერთთანამშრომლობის და სტრატეგიული პარტნიორობის ხელშეკრულებები. გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოებისა და ბუნდესტაგის ხელშეწყობით საფუძველი ჩაუყარეთ აღმოსავლეთ პარტნიორობის, ქვეყნების პარლამენტების აპარატებს შორის თანამშრომლობას, დაფუძნდა ქსელი, რომლის თავმჯდომარე და საქართველოს პარლამენტის აპარატი იქნა არჩეული. აპარატის რეფორმირებისა და თანამშრომლების პროფესიონალიზმის კიდევ უფრო ასამაღლებლად მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ სხვადსხვა პარლამენტთან და საერთაშორისო ორგანიზაციასთან. მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და მათ კიდევ ერთხელ გადაუხადო მადლობა ჩართულობისა და მხარდაჭერისათვის. კოლეგებო, მოგეხსენებათ, რომ 2018 წლის ზაფხულში საქართველომ ღია მმართველობის პარტნიორობის მეხუთე გლობალურ სამიტის თავმჯდომარეს ქვეყნის სტატუსით უმასპინძლა. თავმჯდომარეობაც და სამიტიც იყო აღიარება იმისა, რომ გადავდგით მნიშვნელოვანი ნაბიჯები სახელმწიფო ინსტიტუტების ღიაობისა და ანგარიშვალდებულების მიმართულებით. აღსანიშნავია, სამიტი დაიწყო საპარლამენტო ღიაობის კონფერენციით, რომელსაც 24 ქვეყნის და 12 პარლამენტის 200-ზე მეტი წარმომადგენელი დაესწრო. 2018 წელს საქართველოს ნაბიჯები სახელმწიფო ინსტიტუტების ღიაობისა და ანგარიშვალდებულების მიმართულებით. აღსანიშნავია, რომ სამიტი დაიწყო ღიაობის კონფერენციით, რომელსაც 24 ქვეყნის და 12 პარლამენტის 200-ზე მეტი წარმომადგენელი დაესწრო. 2018 წელს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო მე-3 2018-19 წლების სამოქმედო გეგმა, რომელიც მოიცავს 5 ამბიციურ ვალდებულებას და რომლის შემუშავების მიზნით ჩატარდა 5 სამუშაო შეხვედრა და 7 საჯარო კონსულტაცია. სამოქმედო გეგმა ჩამოყალიბდა საქართველოს პარლამენტის ღია მმართველობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს, მასთან არსებული საკონსულტაციო ჯგუფის წევრების და სხვა დაინტერესებული მხარეების ფართო ჩართულობის და ერთობლივი მუშაობის შედეგად. მე მინდა თითოეულ მონაწილეს მადლობა გადაუხადო აქტიური თანამშრომლობისათვის. 2018 წელს ერთობლივი ძალისხმევით გაიზარდა საპარლამენტო საქმიანობაში მოქალაქეთა ფიზიკური და ინტელექტუალური ჩართულობის შესაძლებლობა. გაუმჯობესდა პარლამენტის ანგარიშვალდებულება, გამჭვირვალობა და ღიაობა. მოქალაქეებისთვის გამარტივდა პარლამენტში არსებული ინფორმაციაზე წვდომა. რასაკვირველია, ჩვენ მიღწეულით არ ვკმაყოფილდებით და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან ერთად კვლავაც დიდი მონდომებით გავაგრძელებთ მუშაობას, რათა პარლამენტი გახდეს კიდევ უფრო ქმედითი, გამჭვირვალე და მოქალაქეებისადმი ანგარიშვალდებული ინსტიტუცია და მან განაგრძოს საზოგადოების საჭიროებებსა და გამოძიებებზე სათანადო რეაგირება. მაგალითისათვის მე-3 სამოქმედო გეგმის ვალდებულებებით იგეგმება პარლამენტში მოქალაქეთა ჩართულობის ცენტრის შექმნა, საპარლამენტო დემოკრატიის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვით უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს ეფექტიანობისა და გამჭვირვალობის გაძლიერება, ბიუჯეტის შემუშავებისა და დამტკიცების პროცესში მოქალაქეების ჩართულობის გაზრდა და პარლამენტის მიერ გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნების შესრულების ხელშეწყობა და მონიტორინგი. ყველას კარგად გვესმის, რომ ზემოხსენებული საქმიანობის განხორციელებაში მთავარ ხელშემწყობ ფაქტორს წარმოადგენს პარლამენტის აპარატის სტრუქტურული ერთეულების გამართული მუშაობა. მინდა ჩვენი აპარატის უფროსს და აპარატის თითოეულ თანამშრომელს მადლობა გადავუხადო დაუღალავი შრომისათვის. ჩვენ მოწოდებული ვართ ხელი შევუწყოთ მათ პროფესიულ ზრდას და კვალიფიკაციის ამაღლებას. სწორედ ამიტომ პარლამენტის სასწავლო ცენტრის განვითარების კვალდაკვალ მიმდინარეობს ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება, დისტანციური სწავლების დანერგვა, იქნება სასწავლო მეთოდური ბიბლიოთეკა, განხორციელდება საზღვარგარეთ სტაჟირების პროგრამები. მნიშვნელოვანია, რომ პარლამენტის კანონშემოქმედებითი და საზედამხედველო საქმიანობის ხელშესაწყობად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით 2019 წლის 1 აპრილიდან ჩამოყალიბდება პარლამენტის კვლევითი ცენტრი, რომელიც სათანადო ფუნქციებითა და ფინანსებით მოემსახურება პარლამენტის საჭიროებებს. აღსანიშნავია, რომ 2018 წელს ყურადღება დაეთმო საქართველოს პარლამენტის სასახლის ინფრასტრუქტურის განვითარებას. კერძოდ, განხორციელდა პარლამენტის შენობის ავარიული ნაწილის სარეაბილიტაციო სამუშაოები. შენობა გახდა ადაპტირებული შშ-ს პირებისათვის, გარემონტდა და მოეწყო საარქივო საცავი. აგრეთვე, მომზადდა სივრცე სტამბისათვის. ინფრასტრუქტურული პროექტები 2019 წელსაც გაგრძელდება. დაგეგმილია პარლამენტის სასახლეში თანამედროვე საკონფერენციო სივრცეების მოწყობა. პარლამენტის გარე და შიდა ფასადის რეაბილიტაცია. სასწავლო ცენტრისათვის აშენდება დამატებითი აუდიტორიები და ა. შ. ქალბატონებო და ბატონებო, 2016 წელს მე-9 მოწვევის პარლამენტმა მემკვიდრეობით მიიღო შემდეგი გამოწვევები: დასახვეწია ხელისუფლების დანაწილების პრინციპთან და ძლიერი პარლამენტის ინტერესთან წინააღმდეგობაში მყოფი კონსტიტუცია. დასახვეწია რეგლამენტი, რომლითაც პარლამენტი არ იყო აღჭურვილი, მისი საკვანძო ფუნქციების განხორციელების ქმედითი მექანიზმებით, განსაკუთრებით საპარლამენტო ზედამხედველობის სფეროში, პარლამენტის სუსტად განვითარებული კანონშემოქმედებითი შესაძლებლობები, პარლამენტის კიდევ უფრო სუსტად განვითარებული საზედამხედველო შესაძლებლობები, საზოგადოების დაბალი ნდობა, გაუმართავი ინფრასტრუქტურა, პარლამენტის აპარატის არასაკმარისი რესურსები მთელ რიგ სფეროებში. ჩვენ იმთავითვე დავისახეთ ამბიციური მიზანი გაგვეუმჯობესებინა მდგომარეობა ყველა მიმართულებით. ამ მიზნის განხორციელებას ვემსახურებით თანმიმდევრულად, კომპლექსური გეგმით. ჩვენი მიზნების ერთი ნაწილი უკვე მიღწეულია. ჩვენ მივიღეთ დახვეწილი კონსტიტუცია, რომელიც სრულ შესაბამისობაშია ევროპული პარლამენტარიზმის საუკეთესო ტრადიციებთან და რომლის ერთ-ერთი მთავარი შტრიხი ძლიერი პარლამენტია. ჩვენ მივიღეთ დახვეწილი რეგლამენტი, რომელიც უზრუნველყოფს, როგორც კანონშემოქმედების, ისე ზედამხედველობის კუთხით პარლამენტის შესაძლებლობების თვისობრივ გაძლიერებას. 2019 წელს უკვე პრაქტიკაში დაინერგება პარლამენტის ახალი კანონშემოქმედებითი და საზედამხედველო ინსტრუმენტები, რითაც ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებების მნიშვნელობა საზოგადოებისთვის ხელშესახები გახდება. შესაბამისად, ყოველივე ზემოაღნიშნული პარლამენტის მიმართ საზოგადოების ნდობაზე დადებითად აისახება. 2019-20 წლების ერთიანი გეგმის შესაბამისად განხორციელდება პარლამენტის სასახლის სრული რეაბილიტაცია. 2019 წელს გადაიდგმება მნიშვნელოვანი ნაბიჯები პარლამენტისა და მისი აპარატის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გასაუმჯობესებლად, რისთვისაც უკვე დასახულია კარგად გააზრებული გეგმა. ამ ამბიციური გეგმის განხორციელებით ჩვენ მე-10 მოწვევას გადავაბარებთ, პოლიტიკური და ინსტიტუციური თვალსაზრისით, თვისობრივად გაძლიერებულ პარლამენტს, რაც უნდა გახდეს ჩვენი ქვეყნის მდგრადი დემოკრატიული განვითარების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საფუძველი. მინდა მოგახსენოთ, რომ ამ გეგმის სრულფასოვანი განხორციელება თითოეული ჩვენგანის თანამონაწილეობასა და სახელმწიფოებრივ მიდგომით საქმიანობაზე არის დამოკიდებული. სახელმწიფოებრივი მიდგომით საქმიანობაზე არის დამოკიდებული. პატივცემულო პარლამენტის წევრებო, პატივცემულო პრემიერ-მინისტრო, მინისტრებო, პატივცემულო თბილისის მერო, პატივცემულო სტუმრებო, დიდი მადლობა მინდა გადაგიხადოთ ყურადღებისთვის. გისურვებთ ნაყოფიერ საქმიანობას ჩვენი ქვეყნის და ხალხის საკეთილდღეოდ. დიდი მადლობა. (ტაში). თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო თავმჯდომარევ. საკითხის განხილვა მიმდინარეობს I მოსმენით პროცედურის დადგენილი წესით. შესაბამისად, შემდეგი გვექნება კითხვა-პასუხის პროცედურა. თუმცა მანამდე გთავაზობთ გამოვაცხადოთ 1 საათით შესვენება. 3 საათის ნაცვლად 2-დან 3 საათამდე. გთხოვთ, ხელის აწევით დამიდასტუროთ. მადლობა, ცხადდება შესვენება. შესვენების შემდეგ სხდომას თავმჯდომარეობს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე თამარ ჩუგოშვილი თავმჯდომარე. პროცედურის თანახმად, კითხვა-პასუხის ნაწილის განხილვა გველის წინ. მომხსენებელი საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე ბატონი ირაკლი კობახიძე. მოვისმინეთ პარლამენტის საქმიანობის ყოველწლიური ანგარიშის და მომდევნო წლის სამოქმედო გეგმის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოხსენება. კითხვები. პირველი კითხვა, ქალბატონი ხათუნა გოგორიშვილი. გთხოვთ, ჩაურთოთ მიკროფონი ქალბატონ ხათუნას. ხ. გოგორიშვილი. მადლობა. ბატონო თავმჯდომარე, თქვენ მოხსენებაში მიმოიხილეთ მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო საქმიანობა და მათ შორის ერთ-ერთი ძირითადი ადგილი დაუთმეთ პარლამენტის რეგლამენტს და ჩემი შეკითხვაც სწორედ რეგლამენტთან დაკავშირებით არის. პირველი, როგორც თქვენ აღნიშნეთ ეს იყო პროცესი, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვანი იყო პარლამენტისთვის, ამიტომ, მე მაინტერესებს პირადად თქვენი, როგორც იურისტის და ასევე პირველ რიგში, როგორც პარლამენტის თავმჯდომარის აზრი თავისთავად პროცესთან დაკავშირებით იმიტომ, რომ თქვენ ალბათ ძალიან კარგად გახსოვთ, რომ ძალიან დიდხანს მუშაობდა სამუშაო ჯგუფი პარლამენტში, რომელშიც არავინ არ იყო ჩართული, არც უმცირესობიდან და არც სხვა ოპოზიციური პარტიებიდან, ასევე ჩვენ ერთხელ გვქონდა შეხვედრა, სადაც ძალიან სერიოზული და მნიშვნელოვანი საკითხების ჩამონათვალი გადმოგეცათ უმცირესობის მხრიდან, „ევროპული საქართველოს" მხრიდან და მას შემდეგ პროცესი ისე დასრულდა, რომ დღემდე არ მიგვიღია, ნუ, გასაგებია, ეხლა რეგლამენტი მიღებულია და თვისთავად ეს არის პასუხი, მაგრამ, როგორ მიგაჩნიათ ასეთი მნიშვნელოვანი დოკუმენტის მიღება საპარლამენტო უმცირესობასთან და საპარლამენტო ოპოზიციის გარეშე, რამდენად ხელს შეუწყობს იმ დემოკრატიულ გამოწვევებს, რომელიც თქვენ ახსენეთ თქვენსავე მოხსენებაში და თავისთავად, როგორ შეაფასებდით ამ პროცესს. ის, რომ აქ ცვლილებები შესატანი იქნება რეგლამენტში, ამაზე ეჭვი არ მეპარება. გვისაუბრია კიდევ ამასთან დაკავშირებით და ამიტომ, ეს ჩემი შეკითხვა დაკავშირებულია იმასთან, რომ ასევე იქნება მომავალში ცვლილებებთან დაკავშირებით. თუ შეიძლება მომავალში მაინც თანამშრომლობა იმ საკითხებზე, რომლებიც განსაკუთრებით საპარლამენტო ზედამხედველობას ეხება. მეორე შეკითხვა, წინა რეგლამენტშიც, წინა რედაქციაშიც იყო საკმაოდ ბევრი მომენტი, რომელიც შეეხებოდა პარლამენტის ზედამხედველობას, განსაკუთრებით აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლების მიმართ, მათ დაბარებას პარლამენტში, კომიტეტებზე, უმცირესობაზე, მოგეხსენებათ რომ... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ, თუ შეიძლება. ხ. გოგორიშვილი. მოგეხსენებათ, ეს უფლება ეხლა არ არის, ეხლა მხოლოდ ფრაქციას აქვს უფლება კომიტეტის სხდომაზე მოიწვიოს მინისტრი, მაგრამ ერთი, რა წერია და რა რეგულაციაა, მაგრამ მეორე არის პოლიტიკური ნება რეგლამენტის არშესრულებასთან ანუ სარეგლამენტო მოთხოვნასთან დაკავშირებით. რას აპირებს ახალი რეგლამენტის პირობებში პარლამენტის თავმჯდომარე და პარლამენტის უმრავლესობა, როგორი იქნება დამოკიდებულება ამ საკითხთან, იმიტომ, რომ ამ 1,5 თვის განმავლობაში, რაც ამოქმედდა ახალი რეგლამენტი, უკვე სახეზე გვაქვს შემთხვევები ... თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონი ზურაბ ჭიაბერაშვილი. (ხმა ადგილიდან). ეხლა, რამდენჯერ გავაგრძელოთ ქალბატონო ხათუნა? კარგით, კიდევ 30 წამი ჩაურთეთ ქალბატონ გოგორიშვილს. ხ. გოგორიშვილი. მე, უბრალოდ, მაგალითი მინდა გითხრათ, ბატონო ირაკლი, ჩვენი ფრაქციები, უმცირესობა, „ევროპული საქართველო“ იყენებს ახალი რეგლამენტის 45-ე მუხლის ნორმას, რომ მოვიდეს კომიტეტში, რაზეც მინისტრები უარს ამბობენ და იყენებენ 152-ე მუხლს, როდესაც ისინი მოდიან პლენარულ სხდომაზე და იქ აკეთებენ მოხსენებას. იქნება თუ არა ამაზე რეაგირება, როგორც რეგლამენტის დარღვევაზე? მადლობა. თავმჯდომარე. ბატონი ზურაბ ჭიაბერაშვილი. ზ. ჭიაბერაშვილი. ბატონო ირაკლი, თქვენ თქვენს გამოსვლაში შეეხეთ კონსტიტუციის მიღების პროცედურას და მიღების პროცესს, რომელიც ქართული საზოგადოების შეფასებით თქვენ და საერთაშორისო საზოგადოების შეფასებით იცით, რომ კრიტიკას ვერ უძლებს, მაგრამ მე ეხლა კონსტიტუციიდან ერთ კონკრეტულ საკითხზე მინდა ყურადღება გავამახვილო, ეს არის მხოლოდ 12 წლით განსაზღვრა იმ მუხლისა, რომელიც გადასახადების გაზრდას ეხება. ყოველ შემთხვევაში იმ შეზღუდვას, რომ კანონმდებელმა კი არ გაზარდოს გადასახადები, არამედ რეფერენდუმის გზით ეს ვკითხოთ ხალხს და რა იყო თქვენი მოტივი, როდესაც 12 წელი განსაზღვრეთ ამ ნორმისთვის და რატომ თვლით, რომ 12 წლის მერე არ იქნება ეს საჭირო ან თუ საჭირო არის დღეს, რატომ არ იქნება საჭირო ხვალ, რა შედეგებს ელოდებით? მე აქვე მინდა შეგახსენოთ, რომ 2018 წელს ძალიან სერიოზული ვარდნაა უცხოურ ინვესტიციებში და ეს ნორმა თავისთავად არსებობდა, როგორც ინვესტორებისთვის, ინვესტორების მოზიდვის ერთ-ერთი და მათთვის სტაბილურობის შექმნის ერთ-ერთი გარანტია. ასევე კითხვა მაქვს, რაკი გადასახადების გაზრდაზე ვლაპარაკობთ, კითხვა მექნება იმასთან დაკავშირებით, რომ დაგროვებითი პენსიის რეფორმა, რომელიც თქვენ შემოიღეთ და რომელიც ....... ა, ასევე კითხვა მაქვს, რაკი გადასახადების გაზრდასთან, გაზრდაზე ვლაპარაკობთ, კითხვა მექნება იმასთან დაკავშირებით, რომ დაგროვებითი პენსიის რეფორმა, რომელიც თქვენ შემოიღეთ და რომელიც სწორედ გასულ წელს მოხდა, ასევე არის ირიბად გადასახადების გაზრდა და თვლით თუ არა, რომ მას ისეთი გამაღარიბებელი ეფექტი ექნება ჩვენ საზოგადოებაზე, თქვენ სიღარიბეზე ისაუბრეთ, როგორი გამაღარიბებელი ეფექტიც ჰქონდა აქციზის გაზრდას, როდესაც თქვენ აქციზი გაზარდეთ 2016 წლის ბოლოს და 17 წლიდან მოყოლებული ჩვენ ვუყურებთ საწვავზე მაღალ ფასებს, რაც გახდა ერთ-ერთი განმაპირობებელი სიღარიბის ზრდისა ამ ქვეყანაში. გმადლობთ. თავმჯდომარე. ბატონი კახა კუჭავა. კ. კუჭავა. ბატონო ირაკლი, თქვენ საკმაოდ ვრცელი ნაწილი დაუთმეთ თქვენი ანგარიშის დროს იმაზე საუბარს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი არის პარლამენტში ზედამხედველობის ფუნქციის გაძლიერება, პირადად ჩემი აზრია, რომ ეს პარლამენტი ნამდვილად გამოირჩევა ამ კუთხით ძველი პარლამენტებისგან, თუმცა ახალი რეგლამენტი გვაძლევს საშუალებას, კიდევ უფრო პასუხისმგებლობით მოვეკიდოთ ამ ფუნქციას და არის ძალიან ბევრი მექანიზმი ჩადებული იქნება ეს საკომიტეტო დონეზე, თუ ჩვეულებრივი დეპუტატების დონეზე, რომ კარგად გამოვიყენოთ ის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია, რომელსაც საზოგადოებაც ითხოვს, რომ ჩვენ მთავრობის მიმართ უფრო მკაცრები ვიყოთ. მე მაინტერესებს თქვენი, როგორც პარლამენტის თავმჯდომარის როლი, როგორ ხედავთ ამ ნაწილში ზედამხედველობის კუთხით, ფუნქციის უფრო გაძლიერების კუთხით. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონი ანრი ოხანაშვილი. ა. ოხანაშვილი. მოგესალმებით, კოლეგებო. ბატონო ირაკლი, პირველ რიგში დიდი მადლობა საინტერესო მოხსენებისთვის და ანგარიშის წარმოდგენისთვის, ჩემი შეკითხვა შეეხება პარლამენტის კვლევითი ფუნქციის გაუმჯობესებას, თქვენ ანგარიშში ახსენეთ, რომ არის ნაბიჯები გადადგმული იმისკენ, რომ პარლამენტის კვლევითი საქმიანობა გაუმჯობესდეს, ვინაიდან კვლევით საქმიანობაზე დაფუძნებული კანონშემოქმედებითი საქმიანობა არის კიდევ უფრო მყარი გარანტი იმისა, რომ კანონშემოქმედებითი საქმიანობა იყოს საქართველოს პარლამენტში წარმატებული, ამიტომ, ჩემი შეკითხვა შეეხება, იქნება კიდევ უფრო მეტი ინფორმაცია მოგვაწოდოთ, რა ეტაპზეა ამ შემთხვევაში კვლევითი ცენტრის ჩამოყალიბების პროცესი და როგორი ტემპებით წავალთ წინ ამ საკითხთან დაკავშირებით. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. მადლობა. მამუკა მდინარაძე. მ. მდინარაძე. მოგესალმებით კიდევ ერთხელ, ბატონო ირაკლი. ეხლა რამდენიც არ უნდა ვილაპარაკოთ, არავის გაუკვირდება იმის აღნიშვნა, რომ ჩვენ ქვეყანაში მთავარ პრობლემად, მთავარ გამოწვევად რჩება სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა, საკითხები, რომელზეც ყველაზე ხშირი აპელირება მიდის ხოლმე და სავსებით სამართლიანადაც. ჩვენ როდესაც ვლაპარაკობთ პარლამენტის საზედამხედველო როლის გაძლიერებაზე, ალბათ მოსახლეობა, ჩვენი მოქალაქეები, ჩვენი ამომრჩევლები ყველაზე მეტად ამ კუთხით ელოდებიან სიტუაციის გამოსწორებას, პროგრესს და მე მინდა გთხოვოთ განმარტება იმის შესახებ, როგორ უყურებთ თქვენ პარლამენტის როლს, რომ ამ დინამიკაში განსაკუთრებული წვლილი შევიტანოთ, საზედამხედველო ფუნქცია გავაძლიეროთ და გაცილებით მეტი, კონკრეტულად ამ სფეროში იყოს პარლამენტის მიერ განხორციელებული კონტროლი და ზედამხედველობა მთავრობის იმ კონკრეტული წევრების მიმართ, ვისაც ამ საკითხთან დაკავშირებით აქვს პასუხისგებლობა აღებული. მადლობა. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონი გიორგი გაჩეჩილაძე. გ. გაჩეჩილაძე. დიდი მადლობა, ბატონო ირაკლი, მოგეხსენებათ, ჩვენ რომ კონსტიტუცია მივიღეთ, მას შემდეგ საკმაოდ სერიოზული ცვლილებები მოხდა სახელმწიფო მმართველობის სისტემაში და საქართველოს პარლამენტი, სახელმწიფო გახდა საპარლამენტო რესპუბლიკა, ანუ პასუხისმგებლობის უდიდესი ნაწილი გადმოვიდა პარლამენტზე და მოგეხსენებათ, რომ კონსტიტუციით პარლამენტი განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს. ამიტომ, ბუნებრივად ჩნდება კითხვა, რომ იგეგმება თუ არა პარლამენტის, ასე ვთქვათ, საკადრო და სხვა მიმართულებით ინფრასტრუქტურული გაძლიერება იმ თვალსაზრისით, რომ მან უფრო ეფექტურად შეასრულოს თავისი ფუნქცია, მხედველობაში მაქვს პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, ფრაქციებისა და კომიტეტების საკადრო, ასე ვთქვათ, გაძლიერება, კადრების დამატება და ასე და ასე შემდეგ. განსაკუთრებით მინდა მივაქციო თქვენი ყურადღება ფრაქციებთან დაკავშირებით, რადგან ფრაქციები ძალიან შეზღუდული არიან, განსაკუთრებით მცირე ფრაქციები საერთაშორისო ურთიერთობებში, ანუ მივლინების ხარჯები ძალიან დაბალია და ჩვენ ვერ ვახერხებთ ხანდახან ისეთ ღონისძიებებზე წასვლას, რომელიც აუცილებელია, რადგან ფრაქციები ძალიან შეზღუდული არიან ისეთ ღონისძიებებზე წასვლას, რომელიც აუცილებელია, ასე ვთქვათ, ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე, აი, ეს მაინტერესებს. გმადლობთ. თავმჯდომარე. მადლობა, არჩილ თალაკვაძე. ა. თალაკვაძე. გმადლობთ, ძალიან საინტერესო მოხსენებისთვის, მინდა გკითხოთ კონსტიტუციასთან, ახალ კონსტიტუციასთან დაკავშირებით, გახსოვთ თქვენ, როდესაც პოლიტიკური დებატები მიმდინარეობდა ამ თემაზე, მაშინ იყო მთელი რიგი საკითხები, რაზეც სკეპტიციზმი გამოთქვა ოპოზიციამ, გამოთქვეს ოპონენტებმა, დღეს უკვე ჩანს, რომ ახალმა კონსტიტუციამ ბევრად უკეთესი სტანდარტი დაადგინა, თუნდაც თვითმმართველობასთან მიმართებაში, თუნდაც სასამართლო რეფორმებში, პარლამენტის ჩართულობასთან დაკავშირებით, რაზეც იყო კრიტიკული პოზიციები, თუნდაც ადამიანის უფლებების გარანტიებთან მიმართებაში, ზედამხედველობასთან დაკავშირებით და დღეს ვხედავთ, რომ ახალი რეგლამენტით უკვე პარლამენტს აქვს ბევრად მეტი შესაძლებლობა, რომ მინისტრებთან, მთავრობასთან პოლიტიკურ დისკუსიაში შევიდეს. ეს მინიმუმ ის თემებია, რაც უკვე გამოაჩინა საპარლამენტო ცხოვრებამ, რომ სწორად იყო კონსტიტუციაში მაშინ ეს ცვლილებები და რეფორმა გაკეთებული. მე მინდა გთხოვოთ და გკითხოთ კიდევ ერთხელ, რომ თქვენ, როგორც ამ რეფორმის ლიდერმა, კიდევ ერთხელ მოკლედ შეაფასოთ ძველ კონსტიტუციასა და დღეს, ახალ კონსტიტუციას შორის განსხვავებები და ასევე ორი სიტყვით ახალი კონსტიტუციის განხორციელების სამომავლო საკითხებზეც რომ გვითხრათ, კიდევ რა არის ის სტანდარტები, რომელიც უახლოეს პერიოდში საპარლამენტო ცხოვრებაშიც, საზოგადოებრივ ცხოვრებაშიც დადებითად წარმოჩინდება. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონი ლელა ქებურია. ლ. ქებურია. ბატონო ირაკლი, ევროპულ საქართველოს ჰქონდა ინიციატივა დევნილებთან დაკავშირებით, ერთი, მდგომარეობდა იმაში, რომ ყოველი შემდგომი დევნილი პროაქტიურად დარეგისტრირებულიყო დევნილად და მეორე იყო დევნილთა შემწეობის გაზრდა 45 ლარიდან 60 ლარამდე. მინდა შეგახსენოთ, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტმა ეს ინიციატივა დადებითად შეაფასა, მას მხარი დაუჭირა და თქვა, რომ ეს ინიციატივები მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებდა დევნილთა ცხოვრების პირობებს. სამწუხაროდ, ეს ინიციატივა ჩავარდა, მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ინიციატივა პროაქტიურად დარეგისტრირების თაობაზე აბსოლუტურად არ მოითხოვდა არანაირ დამატებით რესურსს, ფინანსურ რესურსს, ხოლო მეორე ინიციატივა, პოლიტიკური ნების არსებობის შემთხვევაში, თავისუფლად შეიძლებოდა ამ თანხების მოძებნა ბიუჯეტში, თვლით თუ არა, ეს იყო სწორი გადაწყვეტილება და ზოგადად მიიჩნევთ თუ არა საჭიროდ იმას, რომ პარლამენტმა სწორედ სოციალურად მოწყვლადი მოსახლეობისათვის უფრო აქტიურად იმუშაოს და უფრო ისეთი გადაწყვეტილება მივიღოთ, რომლებიც იქნება მათ ზრუნვაზე ორიენტირებული. მადლობა. თავმჯდომარე. მადლობა. გიგა ბოკერია. გ. ბოკერია. დიდი მადლობა. ბატონო ირაკლი, ახლა მესმის, რომ არავის არ ჰქონდა მოლოდინი, რომ თქვენ საკუთარი თავი, საკუთარი გუნდი, საკუთარ მოღვაწეობის შეფასებაში მიწაში ჩადებდით საკუთარ თავს და იტყოდით, რომ აი, არაფერი არ გამომივიდა და ცუდი იყოო. მაგრამ, ასე რომ პრაქტიკულად არაფერზე არ გითქვიათ, რომ რაღაცა ჩაგივარდათ და რაღაც სერიოზული პრობლემა გაქვთ, ამას ჩვენც კი არ მოველოდით, სიმართლე გითხრათ. თქვენ კონსტიტუცია დაასახელეთ და ახლა აქ ტრიუმფალური გამოსვლები იყო, როგორ ძალიან მაგარი რამე გიქნიათ. მე მაინტერესებს, კიდევ ერთხელ გარკვევით გვითხრათ ჩვენ, „ევროპულ საქართველოს“ და საზოგადოებას, თქვენ მართლა არ მიგაჩნიათ პრობლემად, რომ ისეთ საკითხზე, როგორიც არის კონსტიტუცია, ვერ შედგა ვერანაირი კონსესუსი მმართველ გუნდს და მთელ დანარჩენ პოლიტიკურ სპექტრს, მთელ დანარჩენ საზოგადოებას, სამოქალაქო ჯგუფებს შორის. იმისდა მიუხედავად შინაარსში ვინ რა პოზიციაზე ვართ, ეს რომ პრობლემაა, ამას არ აღიარებთ კონსტიტუციაზე? მე მესმის, რომ არჩევნები იმისთვის ტარდება, რომ ვინც მოიგებს ის არის უმრავლესობა და იღებს გადაწყვეტილებას და ოპოზიციას ის არ მოსწონს, მაგრამ კონსტიტუციაზე საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ეს ისეთი დოკუმენტია, სადაც ამოცანაა, რომ რაღაც, საერთოდ, თანხმობის საგანი იყოს და იმისდა მიუხედავად ვისი ბრალია, ეს პრობლემადაც კი არ გიხსენებიათ, რომ ისე იქნა მიღებული კონსტიტუცია. მათ შორის იმ საკითხებზე, როგორიც არის პრეზიდენტის პირდაპირი არჩევა, პროპორციული არჩევნები, სადაც თქვენ, ჩემი აზრით, აბსოლუტურად გარიყული ხართ დანარჩენი პოლიტიკური სპექტრისგან და საზოგადოებისგან. თქვენი აზრი, რომ ასეთი არ არის, ვიცი, მაგრამ ეს არ მიგაჩნიათ პრობლემად? და მეორე წარმატება, რეგლამენტი, ერთი სიტყვა არ გითქვიათ, ბატონო ირაკლი, რომ ორი წლის განმავლობაში, იქამდე არსებულ რეგლამენტს თქვენი მთავრობის, ივანიშვილის გუნდის წევრები, დანარჩენი პოლიტიკური სპექტრისგან და საზოგადოებისგან. თქვენი აზრი ასეთი რომ არ არის, ვიცი, მაგრამ ეს არ მიგაჩნიათ პრობლემად და მეორე წარმატება, რეგლამენტი. ერთი სიტყვა არ გითქვიათ, ბატონო ირაკლი, რომ 2 წლის განმავლობაში იქამდე არსებულ რეგლამენტს თქვენი მთავრობის, ივანიშვილის გუნდის წევრები უტიფრად არღვევდნენ, ხომ, დემონსტრატიულად იგნორირებას უკეთებდნენ პარლამენტის არა ოპოზიციის, ოპოზიცია ნაწილია პარლამენტის, ეს თქვენ გესმით, ხომ, მე იმედი მაქვს, უტიფრად არღვევდნენ. მერე მიიღეთ ახალი რეგლამენტი, რომელშიც რასაც არღვევდნენ ის დაუთმეთ. ძალიან ცუდი პრეცედენტი დაუშვით და ახალი რეგლამენტი დაარღვია შსს-ს მინისტრმა ეგრევე. ამაზეც გვითხარით რა თქვენი აზრი. ხომ დაარღვია, ეგრევე დავიბარეთ და არ მოვიდა. არ მოვიდა კომიტეტზე. და ბოლოს, პოზიტიური მაგალითები. ერთი არის ხორავას ქუჩაზე მომხდარ ტრაგედიაზე, ამაზე პოზიტივის ხმარება უხერხულიც კი არის, ამ ტრაგედიასთან დაკავშირებით. თავმჯდომარე. ერთხელ 30 წამით. გ. ბოკერია. 1 წუთი არ წერია რეგლამენტში, თუ არ ვცდები. თავმჯდომარე. არა. გ. ბოკერია. 1 წუთით გაგრძელება. არა, ვცდები. ასეთი პრინციპული ხართ? კარგით და მართლაც, ოპოზიციის უმრავლესობით კომისიის შექმნა არის სწორი პრეცედენტი. მაგარმ პრობლემა რა არის, იცით, ამ შემთხვევაშიც და იმ შემთხვევაშიც, როცა „ევროპული საქართველო“ სერგი კაპანაძის ინიციატივა ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიაზე თქვენ გაიზიარეთ, რაც კარგი პრეცედენტი იყო. კარგით, მერე რას შვრება პარლამენტი ამ საქმეზე. მიყვება თუ არა ამ საქმეს, როცა სრული იგნორირება მოხდა ხორავას ქუჩაზე მომხდარ ტრაგედიასთან დაკავშირებით კომისიის დასკვნის. ამის შემდეგ თქვენ, როგორც უმრავლესობა, რას აკეთებთ, ისევე როგორც ოთხოზორია-ტატუნაშვილზე. ის აბუჩად აგდებული დამოკიდებულება მთავრობის, რაც ვიხილეთ. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, გოჩა ენუქიძე. გ. ენუქიძე. მოგესალმებით. დიდი მადლობა. ჩვენს ქვეყანაში სიღარიბე დღემდე მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. ბატონო ირაკლი, თქვენ როგორ წარმოგიდგენიათ სოციალური დაცვის და სიღარიბის მიმართულებით ეფექტური ფორმატების შექმნა, სადაც შესაძლებელი იქნება 3 სექტორის, პარლამენტის, მთავრობის და ბიზნესის ერთობლივი ჩართულობა. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ბატონი დავით მათიკაშვილი. დ. მათიკაშვილი. მოგესალმებით. ბატონო თავმჯდომარევ, პირველ რიგში მადლობა დეტალური ანგარიშისთვის. ჩვენ 2 წუთის წინ მოვისმინეთ ჩვენი პოლიტიკური ოპონენტის ძალიან აღტკინებული გამოსვლა კონსტიტუციის თემასთან დაკავშირებით და კონსტიტუციურ რეფორმასთან დაკავშირებით ორი სიტყვით მინდა ყველას გავახსენო, განსაკუთრებით „ნაციონალურ მოძრაობას“ და მის მეორე პარტიას, რომელიც ასევე „ნაციონალურ მოძრაობაა“. თუ რამდენჯერ ჩატარდა საქართველოში საკონსტიტუციო რეფორმა, უფრო სწორად, რამდენჯერ იყო ამისი მცდელობა და რომ ეს მცდელობა 2016 წლამდე, მანამ სანამ დაიწყებოდა უახლესი რეფორმა მე-9 მოწვევის პარლამენტში, ყოველთვის თავდებოდა ისე, რომ ან მმართველი პარტია ირგებდა კონსტიტუციას საკუთარი მიზნებისთვის, ან საერთოდ ვარდებოდა ეს პროცესი, რადგანაც ვერ პოულობდნენ შესაბამის რესურსს პოლიტიკური ძალები იმისთვის, რომ კონსესუსით მიეღწიათ ან დაეძლიათ ეს თემა და მიეღოთ გადაწყვეტილება. მე-9 მოწვევის პარლამენტმა, ამ შემთხვეაში, საქართველოს ისტორიას თუ გადავხედავთ, შეძლო შეუძლებელი. პირდაპირ განისაზღვრა და ჩაიწერა კონსტიტუციაში ის ძირითადი მონაპოვარი, რომლითაც ჩვენ ძალიან ვამაყობთ, თუნდაც არჩევნების წესი, 2024 წლიდან ერთიან პროპორციულ სისტემაზე გადასვლის, ასევე, ძალიან ბევრი, ძალიან დადებითი და პოზიტიური ნაბიჯი იქნა გადადგმული ჩვენი ქვეყნის საკეთილდღეოდ. მე მინდა გკითხოთ, ბატონო ირაკლი, პრინციპში, აჩიკო თალაკვაძემ ეს კითხვა დასვა, ოდნავ სხვა კონტექსტით. მე მინდა თქვენ გამოყოთ აი, ამ ძალიან მნიშვნელოვანი მონაპოვრებიდან, რომელიც საკონსტიტუციო დონეზე იქნა გარანტირებული ჩვენი სამშობლოსთვის, რას მიიჩნევთ პრიორიტეტულად და რა არის უმთავრესი იმ საკითხებში, რომელიც კონსტიტუციის ახალი რედაქციით იქნა დარეგულირებული. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. ბატონი რომან გოცირიძე. რ. გოცირიძე. ბატონო ირაკლი, ჩვენ იმედს ვამყარებდით ასევე თქვენს ახალ რეგლამენტზე. ჩვენ არა ვართ დაუნახავები, თუ შეიძლება ასე ითქვას, და ძალიან ბევრი რამ რეგლამენტში არის შეცვლილი სასიკეთოდ. თუნდაც ის, რომ ინტერპელაციის წესით, ჩვენ დავიბარეთ პრემიერ-მინისტრი და უწევს 22-ში გამოცხადება და იმედია, რომ რაიმე საბაბები არ იქნება გამოძებნილი და ეს კულტურა დამკვიდრდება, რომ პრემიერიც უნდა მოვიდეს და ასე ვთქვათ, დაბარებული მინისტრებიც, რეგლამენტით გათვალისწინებული მოთხოვნები იქნება შესრულებული. მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ბევრი რამ არ მოგვწონდა, თუნდაც იგივე ფრაქციებში მათი გამოცხადების, ასე ვთქვათ, ნორმის ამოღება და ა. შ. ამიტომ, რა ტრადიციასაც დავამკვიდრებთ, ის გაგრძელდება სამომავლოდ. პირველი, ცუდი ტრადიცია დამკვიდრდა უკვე. ჩვენ უამრავი სადეპუტატო წერილით მივმართეთ სამინისტროებს და არის შემთხვევები, რომ 225 დღიანი დაგვიანებებიც არის და აქ მაქვს ყველა ჩამონათვალი. მაგრამ, მოდით გადავუსვათ ამ ძველს ხაზი და დავიწყოთ ახალი რეგლამენტით. აი, აგერ უამრავი სადეპუტატო წერილით მივმართეთ სამინისტროებს და არის შემთხვევები, რომ 225 დღიანი დაგვიანებებიც არის და აქ მაქვს ყველა ჩამონათვალი. მაგრამ მოდით გადაუსვათ, მართლა, ამ ძველს ხაზი და დავიწყოთ ახალი რეგლამენტით. აი, აგერ ფინანსთა მინისტრს მივწერეთ წერილი გაზპრომთან და საერთოდ აი, ამ ყაზტრანსგაზთან დაკავშირებით. 24 დღე არის გადაცილებული და პასუხი არ მიგვიღია. ასევე იგივე საკითზე რატომღაც გაზის თემებს ... ძალიან, გაზთან დაკავშირებით მივწერეთ ფინანსთა მინისტრს, 115 დღე არის დაგვიანებული და მოდით ეს გადავდოთ მარცხნივ იმიტომ, რომ ძველი რეგლამენტით იყო, მაგრამ ეს არის ახალი რეგლამენტით. აი, ეგერ ეკონომიკურ, ფინანსთა მინისტრს 6 დღიანი დაგვიანება აქვს, მივწერეთ ე. წ. განულების საკითებზე და რაღაც ინფორმაციები გამოვითხოვეთ, არ გვაძლევენ. აი, ეგერ სამდღიანი დაგვიანება არის ეკონომიკის მინისტრისა, რომელიც ისევ გაზის ტრანსპორტირების კომპანიის რაღაც საკითხებს ეხება. როგორ მოსთხოვთ მაგათ აი, ამ რეგლამენტის ... თავმჯდომარე. გმადლობთ, რატი იოთანამიშვილი. რ. იოთანამიშვილი. მოგესალმებით, ბატონო ირაკლი, პირველ რიგში, დიდი მადლობა მინდა გითხრათ ძალიან ინფორმაციული და საინტერესო ანგარიშისთვის , მე მინდა გავიხსენო, ჯერ კიდევ 2016 წლის არჩევნების წინა პერიოდში მე და თქვენ ვსაუბრობდით, მაშინ თბილისის პარლამენტის სასახლის ადაპტირებაზე, რომ არ იყო ხელმისაწვდომი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის და მოხარული ვარ, რომ ჩვენი მაშინდელი საუბარი უკვე ვაქციეთ საქმედ და დღეს პარლამენტის ეს ისტორიული შენობა არის ადაპტირებული, მათ შორის სხვადსხვა კატეგორიის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადმიანებისთვის და ამით კიდევ ის სტერეოტიპიც დავამსხვრიეთ, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ადაპტირება არ შეიძლება. თქვენი ეს დამოკიდებულება და მაღალი პასუხისმგელობა შემდეგ ასევე ძალიან კარგად გამოჩნდა საკონსტიტუციო რეფორმის დროს, როდესაც ადამიანის უფლებების თავში გაჩნდა ჩანაწერი, სადაც სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ვალდებულებას იზრუნოს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის თანაბარი შესაძლებლობის უზრუნველყოფაზე, რამაც, ერთის მხრივ მკაფიოდ გამოავლინა სახელმწიფოს მხარდაჭერა ამ მიმართულებით, ასევე კონსტიტუციის დონეზე აიყვანა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებები და მეორეს მხრივ, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადმიანებს და ამ საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციებს მისცა მშვენიერი, ინდივიდუალური ადვოკატირების ინსტრუმენტი, რისთვისაც ძალიან დიდი მადლობა მინდა გითხრათ, რადგანაც თქვენ მხარდაჭერას, თქვენ ამ პროცესს ძალიან აქტიურად ფლობთ. ჩემი კითხვა იქნება, უბრალოდ, 2019 წლის განმავლობაში, რა იქნება უმთავრესი ამ მიმართულებით, რაზეც აქცენტს გააკეთებს საქართველოს პარლამენტი და ჩვენ თქვენთან ერთად. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. სერგი კაპანაძე. ს. კაპანაძე. ბატონო ირაკლი, მეც მინდა ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიასთან დაკავშირებით დავსვა კითხვა. მართლაც, კარგი პრაქტიკა იყო, როდესაც უმცირესობის ინიციატივა მერე გაიზიარა უმრავლესობამ და ეს რეზოლუცია იქნა მიღებული და ძალიან კარგია, რომ სხვადასხვა საერთაშორისო ფორუმზე მერე, ბოლო წლის განმავლობაში ხდებოდა ამ რეზოლუციის მხარდაჭერა, როგორც ევროპის მასშტაბით ისე ჩვენი ამერიკელი პარტნიორების მიერ. კიდე ერთხელ, მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან საკმაოდ დიდი სკეპტიციზმი იყო მთავრობის წარმომადგენლებშიც და აქაც, კოლეგა დეპუტატებს შორის, მაგრამ ამაზე არა მაქვს ეხლა კითხვა, კითხვა მაქვს სხვა რამეზე. ამ რეზოლუციაში ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიაში უნდა შეყვანილი ყოფილიყვნენ ის ადმიანები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ადმიანის უფლებების დარღვევაზე და ან მსჯავრდებული ან ბრალდებული არიან ამ კუთხით. დღემდე, თუმცა არც ერთი ადმიანი, რომელიც არის რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე და მსახურობს ან რუსეთის საოკუპაციო ძალებში, ან მათ ე. წ. ეფეზმეს სასაზღვრო ძალებში, არ არის შეყვანილი ამ სიაში. აი, გუშინ მოხდა ერთ-ერთი ასეთი ბოლო ფაქტი. სასულიერო პირი იქნა დაკავებული სოფელ ნიქოზში და პირდაპირ ვიცით, რომ ეს ადმიანი დააკავეს და მოიტაცეს, პრაქტიკულად, რუსმა ოკუპანტებმა, ანუ რუსეთის ფედერაციის საოკუპაციო ძალებში მომსახურე ადმიანებმა, თუმცა არც ერთი მათგანის წინააღმდეგ არაფერი არ არის გაკეთებული. კითხვა მაქვს თქვენთან. რამდენად სწორია ეს და ეთანხმებით თუ არა ამ მიდგომას და თუ არ ეთანხმებით იქნებ ერთობლივად კიდევ ერთხელ, აქედან, ეხლა მოუწოდოთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მთავარ პროკურატურას, მთავრობას, ზოგადად, რომ იფიქრონ იმაზე, რომ ამ სიაში გარდა საოკუპაციო რეჟიმების წარმომადგენლებისა და გარდა იქ მცხოვრები, ეგრეთ წოდებული, აფხაზი და ოსი დამრღვევებისა, ასევე შეიყვანონ რუსეთის ფედერაციის საოკუპაციო ძალების წარმომადგენლებიც. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, მერაბ ქვარაია. მ. ქვარაია. მოგესალმებით, ბატონო ირაკლი, მივესალმები ჩვენს კოლეგებს და მინდა ვისურვო წარმატებული საგაზაფხულო სესიები. ძალიან საინტერესო იყო თქვენი მოხსენება, რომელიც ეხებოდა 2018 წელს პარლამენტის მიერ გაწეულ მუშაობას და მართლაც, ძალიან ნაყოფიერი იყო 2018 წელი. მე მინდა ვთქვა, რომ ბოლო სესიები, ძალიან საინტერესო იყო თქვენი მოხსენება, რომელიც ეხებოდა 2018 წელს პარლამენტის მიერ გაწეულ მუშაობას და მართლაც, ძალიან ნაყოფიერი იყო 2018 წელი. მე მინდა ვთქვა, რომ კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, ალბათ, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი აქტი ეს იყო ჩვენი რეგლამენტი, რომელიც მივიღეთ და ვფიქრობთ, ის ძალიან შეგვიწყობს ხელს რომ გავაუმჯობესოთ კიდევ უფრო ჩვენი საქმიანობა. მე მექნებოდა 2 კითხვა თქვენთან. პირველი ეხება აფხაზეთის გამყოფი ხაზის მიმდებარედ შეზღუდულ გადაადგილებას, რომელიც უკვე რამდენიმე კვირის განმავლობაში გრძელდება იქ და ჩვენს თანამოქალაქეებს, ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეებს, გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს უჭირს გადაადგილება. იქ არის შეზღუდული ეს პროცესი. ეს პერიოდულად ხდება და ბუნებრივია, რომ ჩვენი შესაძლებლობები მწირია, თუმცა მე მაინც დავინტერესდებოდი, თუ როგორია თქვენი ხედვა, რა შეიძლება კიდევ დამატებით გაკეთდეს, რათა ჩვენი მოქალაქეები არ იყვნენ ასეთ მძიმე მდგომარეობაში გადაადგილების თვალსაზრისით და მეორე, როგორ ფიქრობთ, რა არის დღეს ის ძირითადი გამოწვევები და ის ძირითადი მიმართულებები, რომელსაც უნდა ველოდოთ ჩვენ 2019 წლის განმავლობაში. ვგულისხმობ დაანონსებულ განათლების რეფორმას, რომლის მოლოდინიც გვაქვს სულ ყველას, სოციალურ-ეკონომიკური თვალსაზრისით, რა ნაბიჯებს უნდა ველოდოთ, როგორია თქვენი ხედვა და ზოგადად პარლამენტის ჩართულობა ამ მიმართულებით. ასევე გამოვყოფდი თვითმმართველობის დეცენტრალიზაციის დაანონსებულ რეფორმას, რომელსაც ასევე ველოდებით ამ ნაწილშიც, როგორი იქნება თქვენი შეფასება და მოლოდინი. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ. აზერ სულეიმანოვი. ა. სულეიმანოვი. ბატონო ირაკლი, რამდენიმე დღის წინ ახალქალაქში იყო გახსნილი საქართველოს მტრის, აზერბაიჯანელი ხალხის მტრის ერთი სეპარატისტის ძეგლი, ალაგენის ძეგლი და ამაზე იყო ძალიან სერიოზული აჟიოტაჟი საზოგადოებაში. პირველ რიგში, ეს იყო მიზანმიმართული პროვოკაცია საქართველოს წინააღმდეგ და ძალიან საინტერესო ფაქტი არის. ამ ძეგლის გახსნაზე იყო თქვენი პარტიის დეპუტატები, საქართველოს პარლამენტის წევრები, მერები, საკრებულოს თავმჯდომარეები და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები და ამ ძეგლის გახსნა მოხდა. ამ პერიოდში, 20 იანვარს, რომელიც მსოფლიო აზერბაიჯანელი ხალხის გლოვის დღე იყო და ჩემი ინფორმაციით ამ ძეგლის გახსნაზე იყო სომხეთის ელჩი და ეს ავაქიანი იყო აზერბაიჯანელი ხალხის მტერი, რუსეთის მოქალაქე. ამის ხელი იყო აზერბაიჯანელი ხალხის სისხლში და ყველასთვის კარგად ცნობილი არის ხოჯალოვის ტრაგედია, ხოჯალოვის გენოციდი. ეს ადამიანი პირდაპირ იყო ამ ხოჯალოვის გენოციდზე ჩართული ადამიანი და მე მაინტერესებს პირდაპირ შენი შეფასება და როდის იყო, როდის იქნება მოხსნილი დემონტაჟი აი, ამ ძეგლის. ეს არის ჩვენი საზოგადოების ინტერესი და ჩვენი პირადი თხოვნა, როდის იქნება დემონტაჟი ამ საქართველოს, აზერბაიჯანელი ხალხის მტრის ძეგლის დემონტაჟი. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ნინო გოგუაძე. ნ. გოგუაძე. მოგესალმებით, ბატონო თავმჯდომარევ. მე ვფიქრობ, რომ 2019 წლისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი ამოცანა პარლამენტის წინაშე რაც არის დასმული იქნება პარლამენტის საზედამხედველო ფუნქციის ძალიან აქტიურად გამოყენება. ამაზე თქვენც ისაუბრეთ თქვენს გამოსვლაში და მე ვფიქრობ, რომ ბევრი ძალიან საინტერესო და ისეთი სრულყოფილი მექანიზმი არის ჩადებული კონსტიტუციაშიც, ასევე რეგლამენტის ახალ რედაქციაში. თქვენ, როგორც პარლამენტის თავმჯდომარე, როგორ შეუწყობთ ამ პროცესს ხელს და უშუალოდ თქვენი როლი როგორ გაქვთ დანახული იმაში, რომ პარლამენტმა საზედამხედველო ფუნქცია ძალიან აქტიურად და ეფექტიანად გამოიყენოს. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ემზარ კვიციანი. ე. კვიციანი. მოგესალმებით, ბატონო ირაკლი, დევნილებთან დაკავშირებით, უკვე რამდენი წელია ამას ვიძახით, რომ ძალიან უსამართლოდ ექცევიან ჩვენ ქვეყანაში ჩვენს დევნილებს, რომელიც უკვე 25 წელია, 28 წელია ელოდებიან ჩასახლებას. არის გამოგონილი რაღაც ქულები, რომელიც ნაწილდება, ეხსნებათ და ემატებათ ძალიან უკანონოდ და ძალიან უსამართლოდ. ადამიანი, რომელიც, რომ 25 წელი ელოდება 11 ქულა აქვს და მერე რომ შვილები გაიზრდებიან, მეომარი მამა რომ გარდაიცვლება, ეხსნებათ და ემატებათ ძალიან უკანონოდ და ძალიან უსამართლოდ. ადამიანი, რომელიც რომ 25 წელი ელოდება, ქულა აქვს, 11 ქულა აქვს და მერე შვილები რომ გაიზრდებიან, მეომარი მამა რომ გარდაეცვლებათ და ქულებს რომ დაუკლებენ, ვერასოდეს ვერ უნდა მიიღოს მაგან სახლი და ვერასოდეს ვერ უნდა იცხოვროს ნორმალურად. უამრავი შემთხვევაა ასეთი, ბატონო ირაკლი, და იქნებ აი, თქვენ, თქვენმა ჩარევამ ამ საქმეში იქნება რამე გამოასწოროს მომავალში. და ახლა სამართლიანობის აღდგენასთან დაკავშირებით, მინდა ერთი ორი სიტყვით, ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც 5 წლით არის განსაზღვრული, აი, იქ, დაუსაბუთებელი ქონება რომ აქვს ჩამორთმეული ხალხს, ფაქტიურად, მათ არანაირი საშუალება არ დაუტოვა სახელმწიფომ იმ პერიოდში, როცა ჩამოართვეს ქონება, არანაირი საშუალება მათ გადაადგილების არ ჰქონიათ. ვადა გავიდა ის 5-წლიანი და ჩამორთმეული ქონება უკანონოდ, მით უმეტეს, დარჩა სახელმწიფოს. აი, ამისთვის ითხოვენ, სხვათა შორის, თვითონ ბატონმა ნადარეიშვილმაც მითხრა მაგასთან დაკავშირებით, რომ რაღაც კანონპროექტი გვაქვს შემოსატანი და შესამუშავებელი ისეთი, რომ აი, ის 5-წლიანი ვადა დაახლოებით 15 წლამდე გავზარდოთო და თქვენი ჩარევა იქნება აუცილებლად, ბატონო ირაკლი და მადლობა დიდი ყურადღებისათვის. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონი ზაზა ხუციშვილი. ზ. ხუციშვილი. მოგესალმებით, ბატონო თავმჯდომარევ. დიდი მადლობა მოხსენებისთვის. ჩემი შეკითხვა იქნება, უფრო სწორად, ეს არის, ალბათ, უფრო თხოვნა. ალბათ, გახსოვთ, რომ, როდესაც ჩვენ ვიღებდით კანონს „მაუწყებლის შესახებ“, იქ იყო ძალიან ბევრი შეკითხვები კომერციულ რეკლამასთან დაკავშირებით და ჩვენ მაშინ, ასე ვთქვათ, შევთანხმდით იმაზე, რომ შემდეგ ამ თემას გავუწევდით მონიტორინგს. პირადად ჩემთვის ეს იყო ერთ-ერთ რთულად მიღებული გადაწყვეტილება და ძალიან ბევრმა არგუმენტმა, მათ შორის, ევროპის მაუწყებელთა კავშირის თავმჯდომარის პოზიციამ, რა თქმა უნდა, თავისი ზეგავლენა იმოქმედა. ჩემი თხოვნა იქნება, რომ გავუწიოთ მონიტორინგი იმას, თუ როგორი ზემოქმედება ჰქონდა აი, ამ ჩვენს მიღებულ კანონს და რა გავლენა იქონია ბაზარზე, სარეკლამო ბაზარზე. გმადლობთ. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონო ირაკლი, ამით კითხვები ამოწურულია. შეგიძლიათ უპასუხოთ კითხვებს. ი. კობახიძე. გმადლობთ. კოლეგებო, დიდი მადლობა შეკითხვებისთვის, საინტერესო შეკითხვებისთვის. რაც შეეხება პარლამენტის რეგლამენტს და მისი შემუშავების პროცესს, ეს იყო ძალიან რთული პროცესი, რომელიც წარმატებით განხორციელდა საქართველოს პარლამენტის მიერ. მე კიდევ ერთხელ ვისარგებლებ შემთხვევით და მადლობას გადავუხდი ქალბატონ თამარ ჩუგოშვილს, რომელიც გაუძღვა ამ პროცესს ძალიან დიდი წარმატებით. ჩვენი მთავარი ამოცანა გახლდათ ერთი, კონსტიტუციასთან რეგლამენტის ჰარმონიზაციის უზრუნველყოფა და იმ ახალი ინსტრუმენტების დანერგვა პრაქტიკაში, რომელიც კონსტიტუციით იყო განსაზღვრული, მაგრამ ამასაც გასცდა რეალურად რეგლამენტი და რეგლამენტით დაინერგა დამატებითი ახალი ინსტრუმენტები, რომელიც უზრუნველყოფს პარლამენტის ინსტიტუციურ გაძლიერებას და ეს აისახება, პირველ რიგში, სწორედ ოპოზიციის გაძლიერებულ პოზიციებზე. მოგეხსენებათ, დანერგილია, დღეს უკვე გვქონდა დეტალურად საუბარი ამაზე, დანერგილია ახალი ინსტრუმენტები, განსაკუთრებით, ზედამხედველობის სფეროში, რომელიც უზრუნველყოფს იმას, რომ პარლამენტი უფრო აქტიურად განახორციელებს ზედამხედველობას აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობაზე. ეს არის ძალიან დახვეწილი დოკუმენტი, ევროპული სტანდარტების დოკუმენტი, რომელიც უზრუნველყოფს პარლამენტის ეფექტიან და გამართულ ფუნქციონირებას. რაც შეეხება ზედამხედველობის პრაქტიკაში განხორციელებას, უკვე ვხედავთ, რომ შედეგები, ამ ახალი კონსტიტუციის და რეგლამენტის შედეგები არის ხელშესახები. ჩვენ გვაქვს რეალურად მეორე აქტიური სამუშაო კვირა პარლამენტში, მეორე პლენარული კვირა და ვხედავთ, რომ ამ ორი კვირის განმავლობაში ჩვენ უკვე გვქონდა შინაგან საქმეთა მინისტრის ვიზიტი პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; ბატონი მიხეილ ბატიაშვილი, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი მოდის ამ კვირაში, როგორც კომიტეტზე, ასევე პლენარულ სხდომაზე, სწორედ ახალი რეგლამენტით გათვალისწინებული პროცედურის ფარგლებში; ქალბატონი მაია ცქიტიშვილი გახსნის, ასე ვთქვათ, ახალ ფორმატს , „მინისტრის საათის“ ფორმატს და ესეც მოხდება ამ კვირაში, პარასკევ დღეს; და ასევე უკვე იყო ნახსენები, რომ 22 მარტს, პირველად, ალბათ, თუ არ ვცდები, საქართველოს პარლამენტარიზმის ისტორიაში, ინტერპელაციის წესით ჩვენ მოვუსმენთ საქართველოს პრემიერ-მინისტრს. ეს ხდება ძალიან მოკლე პერიოდში, ხომ, რეგლამენტი არის ახალი ამოქმედებული, გვაქვს მეორე სამუშაო აქტიური კვირა და ამ ორი კვირის განმავლობაში უკვე ასე აქტიურად წარიმართება ზედამხედველობის პროცესი საქართველოს პარლამენტში, რაც არის ახალი კონსტიტუციის დამსახურება და რაც არის ასევე ახალი რეგლამენტის დამსახურება. შესაბამისად, პრაქტიკაში უკვე ვხედავთ ჩვენ ხელშესახებ შედეგებს და ასე გაგრძელდება აუცილებლად მუშაობა. ვითარება არის რადიკალურად განსხვავებული იმისგან, რაც გვქონდა ჩვენ კონსტიტუციის და რეგლამენტის მიღებამდე. თავმჯდომარე. გმადლობთ. აზერ სულეიმანოვი. ა. სულეიმანოვი. ბატონო ირაკლი, რამდენიმე დღის წინ ახალქალაქში იყო გახსნილი საქართველოს მტრის, აზერბაიჯანელი ხალხის მტრის, ერთი სეპარატისტის ძეგლი, ალაგენის ძეგლი და ეს იყო ძალიან სერიოზული აჟიოტაჟი საზოგადოებაში. პირველ რიგში, ეს იყო მიზანმიმართული პროვოკაცია საქართველოს წინააღმდეგ და ძალიან საინტერესო ფაქტი არის. ამ ძეგლის გახსნაზე იყო თქვენი პარტიის დეპუტატები, საქართველოს პარლამენტის წევრები, მერები, საკრებულოს თავმჯდომარეები და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები და ამ ძეგლის გახსნა მოხდა. ამ პერიოდში, 20 იანვარს, რომელიც მსოფლიო აზერბაიჯანელი ხალხის გლოვის დღ იყო და ჩემი ინფორმაციით ამ ძეგლის გახსნაზე იყო სომხეთის ელჩი და ეს ავაკიანი იყო აზერბაიჯანელი ხალხის მტერი, რუსეთის მოქალაქე. ამის ხელი იყო აზერბაიჯანელი ხალხის სისხლში და ყველასთვის კარგად ცნობილი არის ხოჯალოვის ტრაგედია, ხოჯალოვის გენოციდი. ეს ადამიანი პირდაპირ იყო ამ ხოჯალოვის გენოციდზე ჩართული ადამიანი და მე მაინტერესებს პირდაპირ შენი შეფასება და როდის იყო, როდის იქნება მოხსნილი, დემონტაჟი აი, ამ ძეგლის. ეს არის ჩვენი საზოგადოების ინტერესი და ჩვენი პირადი თხოვნა, როდის იქნება დემონტაჟი ამ საქართველოს, აზერბაიჯანელი ხალხის მტრის ძეგლის დემონტაჟი. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ნინო გოგუაძე. ნ. გოგუაძე. მოგესალმებით, ბატონო თავმჯდომარევ. მე ვფიქრობ, რომ 2019 წლისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი ამოცანა პარლამენტის წინაშე რაც არის დასმული, იქნება პარლამენტის საზედამხედველო ფუნქციის ძალიან აქტიურად გამოყენება. ამაზე თქვენც ისაუბრეთ თქვენს გამოსვლაში და მე ვფიქრობ, რომ ბევრი, ძალიან საინტერესო და ისეთი სრულყოფილი მექანიზმი არის ჩადებული კონსტიტუციაშიც, ასევე რეგლამენტის ახალ რედაქციაში. თქვენ, როგორც პარლამენტის თავმჯდომარე, როგორ შეუწყობთ ამ პროცესს ხელს და უშუალოდ, თქვენი როლი როგორ გაქვთ დანახული იმაში, რომ პარლამენტმა საზედამხედველო ფუნქცია ძალიან აქტიურად და ეფექტიანად გამოიყენოს. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ემზარ კვიციანი. ე. კვიციანი. მოგესალმებით, ბატონო ირაკლი, დევნილებთან დაკავშირებით, უკვე რამდენი წელია ამას ვიძახით, რომ ძალიან უსამართლოდ ექცევიან ჩვენ ქვეყანაში ჩვენს დევნილებს, რომელიც უკვე 25 წელია, 28 წელია ელოდებიან ჩასახლებას. არის გამოგონილი რაღაც ქულები, რომელიც ნაწილდება, ეხსნებათ და ემატებათ ძალიან უკანონოდ და ძალიან უსამართლოდ. ადამიანი, რომელიც რომ 25 წელი ელოდება 11 ქულა აქვს და მერე რომ შვილები გაიზრდებიან, მეომარი მამა რომ გარდაიცვლება ეხსნებათ და ემატებათ ძალიან უკანონოდ და ძალიან უსამართლოდ. ადამიანი, რომელიც რომ 25 წელი ელოდება, ქულა აქვს, 11 ქულა აქვს და მერე რომ შვილები რომ გაიზრდებიან, მეომარი მამა რომ გარდაეცვლებათ და ქულებს რომ დაუკლებენ, ვერასოდეს ვერ უნდა მიიღოს მაგან სახლი და ვერასოდეს ვერ უნდა იცხოვროს ნორმალურად. უამრავი შემთხვევაა ასეთი, ბატონო ირაკლი, და იქნებ აი, თქვენ, თქვენმა ჩარევამ ამ საქმეში იქნება რამე გამოასწოროს მომავალში. და ახლა სამართლიანობის აღდგენასთან დაკავშირებით მინდა ერთი ორი სიტყვით. ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც 5 წლით არის განსაზღვრული, აი, იქ, დაუსაბუთებელი ქონება რომ აქვს ჩამორთმეული ხალხს, ფაქტიურად მათ არანაირი საშუალება არ დაუტოვა სახელმწიფომ იმ პერიოდში, როცა ჩამოართვეს ქონება, არანაირი საშუალება მათ გადაადგილების არ ჰქონიათ. ვადა გავიდა ის 5-წლიანი და ჩამორთმეული ქონება, უკანონოდ, მით უმეტეს, დარჩა სახელმწიფოს. აი, ამისთვის ითხოვენ, სხვათა შორის, თვითონ ბატონმა ნადარეიშვილმაც მითხრა მაგასთან დაკავშირებით, რომ რაღაც კანონპროექტი გვაქვს შემოსატანი და შესამუშავებელი ისეთი, რომ აი, ის 5-წლიანი ვადა დაახლოებით 15 წლამდე გავზარდოთო და თქვენი ჩარევა იქნება აუცილებლად, ბატონო ირაკლი და მადლობა დიდი ყურადღებისათვის. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონი ზაზა ხუციშვილი. ზ. ხუციშვილი. მოგესალმებით, ბატონო თავმჯდომარევ. დიდი მადლობა მოხსენებისთვის. ჩემი შეკითხვა იქნება, უფრო სწორად, ეს არის, ალბათ, უფრო თხოვნა. ალბათ, გახსოვთ, რომ, როდესაც ჩვენ ვიღებდით კანონს „მაუწყებლის შესახებ“, იქ იყო ძალიან ბევრი შეკითხვები კომერციულ რეკლამასთან დაკავშირებით და ჩვენ მაშინ, ასე ვთქვათ, შევთანხმდით იმაზე, რომ შემდეგ ამ თემას გავუწევდით მონიტორინგს. პირადად ჩემთვის ეს იყო ერთ-ერთ რთულად მიღებული გადაწყვეტილება და ძალიან ბევრმა არგუმენტმა, მათ შორის, ევროპის მაუწყებელთა კავშირის თავმჯდომარის პოზიციამ, რა თქმა უნდა, თავისი ზეგავლენა იმოქმედა. ჩემი თხოვნა იქნება, რომ გავუწიოთ მონიტორინგი იმას, თუ როგორი ზემოქმედება ჰქონდა აი, ამ ჩვენს მიღებულ კანონს და რა გავლენა იქონია ბაზარზე, სარეკლამო ბაზარზე. გმადლობთ. თავმჯდომარე. მადლობა. ბატონო ირაკლი, ამით კითხვები ამოწურულია. შეგიძლიათ უპასუხოთ კითხვებს. ი. კობახიძე. გმადლობთ. კოლეგებო, დიდი მადლობა შეკითხვებისთვის, საინტერესო შეკითხვებისთვის. რაც შეეხება პარლამენტის რეგლამენტს და მისი შემუშავების პროცესს, ეს იყო ძალიან რთული პროცესი, რომელიც წარმატებით განხორციელდა საქართველოს პარლამენტის მიერ. მე კიდევ ერთხელ ვისარგებლებ შემთხვევით და მადლობას გადავუხდი ქალბატონ თამარ ჩუგოშვილს, რომელიც გაუძღვა ამ პროცესს ძალიან დიდი წარმატებით. ჩვენი მთავარი ამოცანა გახლდათ ერთი, კონსტიტუციასთან რეგლამენტის ჰარმონიზაციის უზრუნველყოფა და იმ ახალი ინსტრუმენტების დანერგვა პრაქტიკაში, რომელიც კონსტიტუციით იყო განსაზღვრული, მაგრამ ამასაც გასცდა რეალურად რეგლამენტი და რეგლამენტით დაინერგა დამატებითი ახალი ინსტრუმენტები, რომელიც უზრუნველყოფს პარლამენტის ინსტიტუციურ გაძლიერებას და ეს აისახება პირველ რიგში სწორედ ოპოზიციის გაძლიერებულ პოზიციებზე. მოგეხსენებათ, დანერგილია, დღეს უკვე გვქონდა დეტალურად საუბარი ამაზე, დანერგილია ახალი ინსტრუმენტები, განსაკუთრებით, ზედამხედველობის სფეროში, რომელიც უზრუნველყოფს იმას, რომ პარლამენტი უფრო აქტიურად განახორციელებს ზედამხედველობას აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობაზე. ეს არის ძალიან დახვეწილი დოკუმენტი, ევროპული სტანდარტების დოკუმენტი, რომელიც უზრუნველყოფს პარლამენტის ეფექტიან და გამართულ ფუნქციონირებას. რაც შეეხება ზედამხედველობის პრაქტიკაში განხორციელებას, უკვე ვხედავთ, რომ შედეგები, ამ ახალი კონსტიტუციის და რეგლამენტის შედეგები არის ხელშესახები. ჩვენ გვაქვს რეალურად მეორე აქტიური სამუშაო კვირა პარლამენტში, მეორე პლენარული კვირა და ვხედავთ, რომ ამ ორი კვირის განმავლობაში ჩვენ უკვე გვქონდა შინაგან საქმეთა მინისტრის ვიზიტი პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; ბატონი მიხეილ ბატიაშვილი, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი მოდის ამ კვირაში, როგორც კომიტეტზე, ასევე პლენარულ სხდომაზე, სწორედ ახალი რეგლამენტით გათვალისწინებული პროცედურის ფარგლებში; ქალბატონი მაია ცქიტიშვილი გახსნის, ასე ვთქვათ, ახალ ფორმატს , „მინისტრის საათის“ ფორმატს და ესეც მოხდება ამ კვირაში, პარასკევ დღეს; და ასევე უკვე იყო ნახსენები, რომ 22 მარტს პირველად, ალბათ, თუ არ ვცდები, საქართველოს პარლამენტარიზმის ისტორიაში, ინტერპელაციის წესით ჩვენ მოვუსმენთ საქართველოს პრემიერ-მინისტრს. ეს ხდება ძალიან მოკლე პერიოდში, ხომ, რეგლამენტი არის ახალი ამოქმედებული, გვაქვს მეორე სამუშაო აქტიური კვირა და ამ ორი კვირის განმავლობაში უკვე ასე აქტიურად წარიმართება ზედამხედველობის პროცესი საქართველოს პარლამენტში, რაც არის ახალი კონსტიტუციის დამსახურება და რაც არის ასევე ახალი რეგლამენტის დამსახურება. შესაბამისად, პრაქტიკაში უკვე ვხედავთ ჩვენ ხელშესახებ შედეგებს და ასე გაგრძელდება აუცილებლად მუშაობა. ვითარება არის რადიკალურად განსხვავებული იმისგან, რაც გვქონდა ჩვენ კონსტიტუციით და რეგლამენტით. ეს არის ასევე ახალი რეგლამენტის დამსახურება, შესაბამისად პრაქტიკაში უკვე ვხედავთ ჩვენ ......... და ასე გაგრძელდება აუცილებლად მუშაობა, ვითარება არის რადიკალურად განსხვავებული, იმისგან, რაც გვქონდა ჩვენ კონსტიტუციის და რეგლამენტის ამოქმედებამდე. რაც შეეხება კონკრეტულ დარღვევას ბატონი რომანი, ქალბატონი ხათუნა საუბრობდნენ იმაზე, არის შემთხვევები, როდესაც ირღვევა კონსტიტუციის მოთხოვნები, რეგლამენტის მოთხოვნები, მაგალითად, დროულად შესაბამისი სუბიექტები არ სცემენ პასუხს კითხვებზე, რომელიც იგზავნება დეპუტატების მხრიდან და ასე შემდეგ, ჩვენ მზად ვართ დავინტერესდეთ თითოეული შემთხვევით და უზრუნველვყოთ, ის რომ კონსტიტუციის და რეგლამენტის თითოეული ნორმა იყოს ზედმიწევნით დაცული. ბატონი ზურაბის კითხვა ეხებოდა გადასახადებს, 12 წლით ნორმის, ასე ვთქვათ, გადავადებას. უფრო სწორად 12 წლის შემოფარგვლას, ამ ნორმის მოქმედების, როგორც მოგეხსენებათ, იყო სერიოზული დისკუსია სახელმწიფო რეფორმის ფარგლებში, ამ საკითხთან დაკავშირებით, ერთი მხრიდან იყო მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ საერთოდ გაუქმებულიყო ეს ჩანაწერი, მეორე მხრიდან იყო პირიქით მოთხოვნა მთლიანად დატოვების, მიღებული იქნა ერთგვარი კომპრომისული გადაწყვეტილება და 12 წლით განისაზღვრა ამ ნორმის მოქმედება, ნუ ერთ-ერთი პრინციპი მდგომარეობდა იმაში, რომ ვიდრე არის ჩამოსაყალიბებელი საბოლოოდ გამართული ეკონომიკური სტრუქტურა საქართველოში, ვიდრე მივაღწევთ ჩვენ ეკონომიკურ, ასე ვთქვათ, იმ ეკონომიკურ მაჩვენებელს, რომელიც არის საჭირო სიღარიბის ნულამდე დასაყვანად. მანამდე ეს ნორმა იმოქმედებს შესაბამისად უზრუნველყოფილი იქნება სათანადო გარანტიები, ბიზნესისთვის, ინვესტორებისთვის და ამის შემდეგ უკვე ჩვეულებრივ რეჟიმში გავაგრძელებთ ჩვენ ფუნქციონირებას, თუმცა, რა თქმა უნდა, პრიორიტეტად კვლავაც დარჩება ინვესტიციების მოზიდვა, ბიზნესისთვის სათანადო გარემოს შექმნა ჩვენს ქვეყანაში და ამ კუთხით პრობლემებს 112 წლის გასვლის შემდეგ უნდა ველოდოთ. რაც შეეხება დაგროვებით პენსიას, რა თქმა უნდა, ეს აისახება მოქალაქეებზე, გამომდინარე იქიდან, რომ დამატებით 2%-ის გადახდა მოუწევთ მათ საკუთარი ჯიბიდან, თუმცა საბოლოოდ ამ რეფორმის შედეგი არის უმნიშვნელოვანესი. დღეისათვის ჩვენ არა გვაქვს რეალურად საპენსიო სისტემა . ეს რაც არის, რასაც ჰქვია პენსია, დღეს რეალურად არ არის პენსია, ამ სიტყვის კლასიკური გაგებით და ჩვენ ერთხელ და სამუდამოდ უნდა გადავსულიყავით რეალურ საპენსიო მოდელზე და ზუსტად ამას უზრუნველყოფს ის საპენსიო რეფორმა, რომელიც განხორციელდა. ამის აუცილებელი ელემენტი არის, რა თქმა უნდა, ის შენატანი, რომელიც უნდა განახორციელონ ჩვენმა მოქალაქეებმა, რა თქმა უნდა, ამას ექნება ასე ვთქვათ ეფექტი მოქალაქეების ჯიბეზე, თუმცა საბოლოო ეფექტი, რომელიც დადგება ამ რეფორმის განხორციელების შედეგად, არის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე ის 2%-იანი შენატანი, რომელიც უნდა განახორციელონ ჩვენმა მოქალაქეებმა, რომელიც უნდა განხორციელდეს თითოეული ჩვენგანის მხრიდან, ანუ ჩვენ გადავდივართ რეალურ საპენსიო მოდელზე და რეალურ საპენსიო სისტემაზე. ზედამხედველობაზე დაისვა დამატებით კითხვები პირადად ჩემ როლთან დაკავშირებით, ზოგადად, პარლამენტში, როგორ შეიძლება უფრო აქტუალურად წარიმართოს ეს პროცესი. მე ერთი რამე მინდა აღვნიშნო, რომ ძალიან მნიშვნელოვანია ამ კუთხით პარლამენტის აპარატის როლი, განსაკუთრებით კომიტეტების, აპარატის როლი, საჭიროა კომიტეტების, აპარატების და ასევე, ცენტრალური აპარატის რესურსების სერიოზული გაძლიერება, იმისათვის, რომ ჩვენ კიდევ უფრო აქტიურად განვახორციელოთ ზედამხედველობის პროცესი. ზედამხედველობა არ არის, რა თქმა უნდა, მხოლოდ ის, რომ მინისტრები, მინისტრის მოადგილეები, სხვა კონსტიტუციური ორგანოების ხელმძღვანელი თანამდებობის პირები მოდიან პარლამენტში. ზედამხედველობა ნიშნავს იმას, რომ პარლამენტს აქვს რესურსი ჩაუღრმავდეს თითოეულ სფეროს, თითოეულ პოლიტიკას, რომელიც ხორციელდება ჩვენს ქვეყანაში და განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, მოახდინოს რეაგირება. ამას სჭირდება პარლამენტის აპარატის გაძლიერებული რესურსი. კიდევ ერთხელ გავიმეორებ განსაკუთრებით კომიტეტების დონეზე და ამას დაეთმობა განსაკუთრებული ყურადღება. მე, როდესაც აღვნიშნე, რომ გვაქვს გააზრებული გეგმა იმისათვის, რომ გავაძლიეროთ ჩვენ პარლამენტის აპარატის ........ მათ შორის ვგულისხმობდი სწორედ ამას. რომ ზედამხედველობის კუთხით ჩვენ უნდა გვქონდეს მეტი რესურსი, უნდა გავაძლიეროთ ანალიტიკური .......... ჩვენს პარლამენტში, პარლამენტის აპარატში და ეს ხელს შეუწყობს იმას, რომ ჩვენ უკეთ განვახორციელოთ ის ფუნქცია, რომელიც ზედამხედველობის კუთხით გვაქვს განსაზღვრული კონსტიტუციითა და პარლამენტის რეგლამენტით. შემდეგი კითხვა ეხებოდეს სწორედ კვლევით საქმიანობას. მნიშვნელოვანია, რომ დაფუძნდება კვლევითი ცენტრი. 1 აპრილიდან კვლევითი ცენტრის ფუნქცია იქნება ის, რომ უფრო მეტად განვითარდეს ერთი ანალიტიკური ...... და ასევე, ის რომ პარლამენტს ჰქონდეს უფრო მეტი კომუნიკაცია სხვადასხვა წრეებთან, მათ შორის აკადემიურ წრეებთან, სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფებთან, სოციალურ სეგმენტებთან, სამოქალაქო სექტორთან და ეს პლატფორმა მოგვცემს ამის ძალიან კარგ შესაძლებლობას. კვლევითი ცენტრი იქნება ძალიან კარგი პლატფორმა ამისათვის და ყველაფერი გაკეთდება იმისათვის, რომ კვლევითი ცენტრის ფუნქციონირება სათანადოდ იყოს უზრუნველყოფილი. დღეისათვის აკადემიური წრეების ჩართულობა ზოგადად პოლიტიკურ ცხოვრებაში, საჯარო ცხოვრებაში არის ძალიან შეზღუდული ხასიათის, რაც არის, რა თქმა უნდა, ჩვენთვის გამოწვევა, პრობლემა და ამ მიმართულებით უნდა გადაიდგას სერიოზული ნაბიჯები. კვლევითი ცენტრიც იქნება ამ კუთხით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი. პარლამენტის საკადრო გაძლიერებაზე უკვე მოგახსენეთ. შეგვიძლია ვიმსჯელოთ ფრაქციების კუთხით, რაც შეიძლება გაკეთდეს იმისათვის და ამ მიმართულებით უნდა გადაიდგას სერიოზული ნაბიჯები. კვლევითი ცენტრიც იქნება ამ კუთხით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი. პარლამენტის საკადრო გაძლიერებაზე უკვე მოგახსენეთ, შეგვიძლია ვიმსჯელოთ ფრაქციების კუთხით, რა შეიძლება გაკეთდეს იმისთვის, რომ მეტი რესურსები მივცეთ საპარლამენტო ფრაქციებს. რაც შეეხება კონსტიტუციის ზოგად შეფასებას, ბატონმა არჩილ თალაკვაძემ დასვა კითხვა ამასთან დაკავშირებით. მთავარი მიღწევა, რომელიც დაკავშირებულია საკონსტიტუციო რეფორმასთან, მდგომარეობს იმაში, რომ აქამდე მოქმედი კონსტიტუციის რედაქციით შესაძლებელი იყო ავტოკრატიის ჩამოყალიბება, ახალი რედაქცია მთლიანად გამორიცხავს ამის შესაძლებლობას და ამისთვის კონსტიტუციის ახალ რედაქციაში არის ჩადებული კონკრეტული ინსტრუმენტები, ეს არის მთავარი მიღწევა, ჩვენ არასდროს აღარ დავბრუნდებით ავტორიტარულ წარსულში, რომელიც ძალიან მძიმედ გვახსოვს ჩვენ 90-იან წლებიდან და უფრო გვიანდელი პერიოდიდან. კონსტიტუცია შეიცავს ქმედით და ძალიან კონკრეტულ გარანტიებს იმისათვის, რომ საქართველო არასდროს დაბრუნდეს ავტორიტარიზმში, ეს არის მყარი გარანტიებით უზრუნველყოფილი საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციით. შეკითხვები იყო დასმული დევნილებთან დაკავშირებით, ქალბატონი ლელა ქებურიას შეკითხვა დევნილების პრო აქტიურ რეგისტრაციაზე, ასევე დევნილთა შემწეობის გაზრდაზე. ჩვენ შეგვიძლია გავაგრძელოთ მსჯელობა, რა თქმა უნდა, ჩვენთვის. ზოგადად მე აღვნიშნე, რომ ჩვენი ბიუჯეტი არის სოციალურად ორიენტირებული და მათ შორის განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა დევნილებს, ბატონ მერაბსაც ჰქონდა შეკითხვა ამასთან დაკავშირებით. რა თქმა უნდა, ჩვენთვის ეს არის პრიორიტეტი, რაც არის გასაკეთბელი ამ მიმართულებით, რა თქმა უნდა, ჩვენ მზად ვართ დისკუსიისთვის, მსჯელობისთვის და თუ იქნება კანონპროექტის დონეზე საჭირო ჩარევა, ჩავერევით, თუ იქნება სხვა ფორმით ჩარევა, ამაზეც, რა თქმა უნდა, ერთად უნდა გვქონდეს დისკუსია და კონსულტაციები. რაც შეეხება პრობლემებს და ჩავარდნებს, რა თქმა უნდა, უშეცდომო არც ერთი ხელისუფლება არ არის, რა თქმა უნდა, არის პრობლემები.მე შეგახსენებთ, რომ ჩემი დღევანდელი მოხსენების მიზანი იყო პარლამენტის საქმიანობის ანგარიშის წარმოდგენა და ასევე ჩემი გეგმების წარმოდგენა, შესაბამისად ამას აქვს თავისი ვიწრო, ასე ვთქვათ, პროფილი, ამ მოხსენებას ჰქონდა თავისი ვიწრო პროფილი და მისი ამოცანა არ იყო კრიტიკა, მაგალითად, თუნდა სხვა კონსტიტუციური ორგანოების. აქედან გამომდინარე, მე აქცენტი გავაკეთე კონკრეტულად პარლამენტის მიერ განხორციელებულ საქმიანობაზე და იმ გეგმებზე, რომელიც არის ჩვენს წინაშე. რა თქმა უნდა, არის პრობლემები, არის პრობლემები ჩვენს საქმიანობაში ეფექტიანობის კუთხით, რასაც სჭირდება, ბუნებრივია, გაუმჯობესება. ვგულისხმობ კონკრეტულად ხელისუფლების ეფექტიანობას და ამაზე მზად ვართ თქვენთან დისკუსიისთვისაც, ოპოზიციასთან დისკუსიისთვისაც, ერთად ვიმსჯელოთ იმაზე, თუ რა არის გამოსასწორებელი იმისათვის, რომ ერთად გავაუმჯობესოთ ჩვენი მოქალაქეების ცხოვრების პირობები და ერთად წავწიოთ ჩვენი ქვეყანა წინ. კონსულტაციებისთვის, დისკუსიისთვის ვართ აბსოლუტურად გახსნილი ამ კუთხით და რა თქმა უნდა, ასეც უნდა იყოს საპარლამენტო საქმიანობის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილი. რაც შეეხება კონსენსუსს კონსტიტუციასთან დაკავშირებით, ეს იყო, რა თქმა უნდა, სამწუხარო მოვლენა, რომ კონსენსუსი ვერ შედგა ამასთან დაკავშირებით, თუმცა მე ღრმად მწამს, რომ ჩვენი პოლიტიკური რეალობიდან გამომდინარე რეალურად არ არსებობდა კონსენსუსის რესურსი. ამას აქვს თავისი ობიექტური და სუბიექტური მიზეზები. იყო ბევრი კრიტიკა ამ კონსენსუსთან დაკავშირებით, მათ შორის წინა პარლამენტის ხელმძღვანელობის მხრიდან, თუმცა შემდეგ, როდესაც დაუსვეს პარლამენტის წინა ხელმძღვანელობას კითხვა იმასთან დაკავშირებით თუ რატომ ვერ განეხორციელა წინა მოწვევამ საკონსტიტუციო რეფორმა, პასუხი იყო მარტივი, არ იყო კონსენსუსის რესურსი უმრავლესობასა და ოპოზიციას შორის. კითხვა ისმება მარტივად, თუ არ იყო ამის რესურსი 4 წლის წინანდელ პერიოდში, საიდან იყო ეს რესურსი მე-9 მოწვევის პარლამენტის მუშაობის დროს? არ იყო, სამწუხაროდ, ამის პოლიტიკური რესურსი და შესაბამისად, სამწუხაროდ, ვერ მოხერხდა კონსენსუსის მიღწევა, თუმცა კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, რომ ჩვენ შედეგად მივიღეთ ძალიან დახვეწილი კონსტიტუცია საპარლამენტო მმართველობით, რომელიც გამორიცხავს გრძელვადიან პერსპექტივაში ავტორიტარიზმის ნებისმიერი სახით დაბრუნებას ჩვენს ქვეყანაში და ეს არის მე-9 მოწვევის პარლამენტის უმნიშვნელოვანესი მიღწევა. რაც შეეხება საგამოძიებო კომისიის მუშაობის შედეგებს, მე მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და მადლობა გადავუხადო საგამოძიებო კომისიის თითოეულ წევრს, მის ხელმძღვანელს, ბატონ სერგი კაპანაძეს გაწეული მუშაობისთვის, მრავალთვიანი მუშაობისთვის, ძალიან პროდუქტიული მუშაობისთვის. ბევრი გარემოება გამოიკვეთა კომისიის მუშობის შედეგად, რომელიც დაკავშირებული იყო ამ ტრაგიკულ საქმესთან და როგორც მოგეხსენებათ, ჩვენ არ ვართ ამაზე გაჩერებული, გრძელდება პროცესი, გრძელდება გამოძიების პროცესი, საქმე არის სამართალდამცავ ორგანოებში, სასამართლოში. ჩვენ უნდა გავაგრძელოთ, მე დღეს აღვნიშნე, რომ მკაცრი დაკვირვების ქვეშ იქნება ეს პროცესი და ერთად უნდა გავაგრძელოთ, რა თქმა უნდა, ამაზე დაკვირვება იმისთვის, რომ საბოლოოდ მოეფინოს ნათელი იმას, რასაც ნათელი უნდა მოეფინოს, საბოლოოდ უნდა გაირკვეს ის, თუ ვინ იყო მკვლელი ამ საქმეში, რაც არის მთავარი კითხვა, რომელიც აწუხებს თითოეულ ჩვენგანს და აწუხებს განსაკუთრებით დაღუპული დავით სარალიძის მამას, ბატონ ზაზა სარალიძეს. ერთად უნდა დავინტერესდეთ, რა თქმა უნდა, ამ ყველაფრით. სიღარიბე არის, რა თქმა უნდა, ჩვენი ერთ-ერთი უმთავრესი გამოწვევა და ამას უნდა დავუთმოთ ჩვენი საქმიანობა მომდევნო წლის განმავლობაში ძალიან აქტიურად. საჭიროა ამისთვის, რა თქმა უნდა, შესაბამისი ფორმატები შევქმნათ უნდა დავინტერესდეთ, რა თქმა უნდა, ამ ყველაფრით. სიღარიბე არის , რა თქმა უნდა, ჩვენი ერთ-ერთი უმთავრესი გამოწვევა და ამას უნდა დაუთმოთ ჩვენი საქმიანობა, მომდევნო წლის განმავლობაში ძალიან აქტიურად, საჭიროა ამისათვის, რა თქმა უნდა, შესაბამისი ფორმატების შექმნა, რაზეც საუბრობდა ბატონი გოჩა ენუქიძე, მათ შორის მნიშვნელოვანია ბიზნესთან თანამშრომლობა სამი კუთხით და ჩვენ მზად ვართ ნებისმიერი ფორმატი განვიხილოთ, რომელიც შეიძლება იყოს პროდუქტიული ამ მიმართულებით. რაც შეეხება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებს, ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, ბატონმა რატიმ აღნიშნა, რომ შენდობის ადაპტირება განხორციელდა გასულ წელს სრულად შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის, ასევე კონსტიტუციაში გაიწერა ძალიან მნიშვნელოვანი ჩანაწერი, რომელიც შეეხება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვასა და უფლებების რეალიზებას. რა თქმა უნდა, ჩვენ უნდა ვიმსჯელოთ იმაზე თუ დამატებით პრაქტიკული მექანიზმები, რა უნდა დაინერგოს კანონმდებლობის დონეზე, თუ სხვა მიმართულებით, რაც შექმნის უკეთეს პირობებს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის და რა თქმა უნდა, პირველ რიგში, რატის იმედი გვაქვს ამ კუთხით, მისი კონსულტაციების იმედი გვაქვს, მას აქვს ძალიან დიდი რესურსი ამ სფეროში. რაც შეეხება ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიას, ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენთვის, რა თქმა უნდა, ის რომ საერთაშორისო გამოხმაურება უკვე მოჰყვა ამ სიას, დიდი მადლობა უნდა გადაუხადოთ ჩვენს კოლეგებს ლიტვიდან, რომლებიც შეუერთდნენ ამ სიას და რომლებმაც მიიღეს შესაბამისი ზომები. ასევე თავისი ასახვა ამ სიამ, ამ დოკუმენტმა ჰპოვა სხვა ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების დოკუმენტებში და მათ რეაქციებში, რაც შეეხება სიის განვრცობას, ამაზე მზად ვართ ჩვენ დისკუსიისთვის, ამაში, რა თქმა უნდა, უნდა ჩაერთონ აღმასრულებელი სტრუქტურები, შეგვიძლია შევქმნათ სპეციალური ფორმატი, მოვიწვიოთ შესაბამისი შეკრება იმისათვის, რომ ერთად ვიმსჯელოთ თუ რამდენად არის შესაძლებელი ამ სიის განვრცობა, რომელიც დღეისათვის არის შედგენილი. რა თქმა უნდა, საუბარი იყო ასევე ადმინისტრაციულ საზღვარზე გადაადგილების შეზღუდვაზე, რაც არის ჩვენთვის ბუნებრივია ძალიან მტკივნეული საკითხი, ეს არის რუსეთის რეაქცია იმ ნაბიჯებზე, რომელიც იდგმება ჩვენი ხელისუფლების მხრიდან ნდობის აღდგენის კუთხით, ეს არის ძალიან სამწუხარო მოვლენები და ჩვენი მხრიდან ყველაფერი უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ ადამიანებს ადმინისტრაციულ საზღვრებზე მიეცეს მაქსიმალურად თავისუფლად გადაადგილების შესაძლებლობა და ამაზეც, რა თქმა უნდა, ძალიან ფართო კონსულტაციები უნდა გაიშალოს. რაც შეეხება ჩვენი საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს, აქ ჩამოთვლილი იყო განათლება, სოციალური, ეკონომიკური საკითხები, თვითმმართველობის რეფორმა, რა თქმა უნდა, მეც მქონდა საუბარი დეტალებზე იმ საკითხებზე, რომლებიც განიხილება 2019 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ ამხელა... რა თქმა უნდა, ყველა ერთად ვიმსჯელებთ და მივიღებთ ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომელიც წაადგება ჩვენს ქვეყანას და ჩვენს თანამოქალაქეებს. რაც შეეხება ახალქალაქის საკითხს, ეს იყო გაუგებრობა, რომელმაც შექმნა სერიოზული უხერხულობა თითოეული ჩვენგანისთვის, რა თქმა უნდა, ქართულ სახელმწიფოს აქვს ჩამოყალიბებული თავისი მკაფიო პოზიცია ჩვენი მეზობელი ქვეყნების მიმართ, ჩვენ პატივს ვცემთ ჩვენი მეზობელი ქვეყნების ინტერსებს, მათ ძირეულ ინტერესებს და ვიმოქმედებთ ამ ინტერესების შესაბამისად საჭიროების შემთხვევაში და არის ამის საჭიროება, ჩვენ გვექნება, რა თქმა უნდა, კონსულტაციები ჩვენს კოლეგებთან, გვაქვს ჩვენ კონსულტაციები, რა თქმა უნდა, ჩვენს აზერბაიჯანელ კოლეგებთან და ერთად მივიღებთ, ყველა ერთად ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომელიც მაქსიმალურად წაადგება სამეზობლოში, ჩვენს სამეზობლოში მშვიდობიანი ვითარების შენარჩუნებას. რაც შეეხება ბატონი ემზარის შეკითხვას, რომელიც შეეხება დევნილებისთვის ქულების მინიჭებას, რა თქმა უნდა, ამაზე შეგვიძლია ვიმსჯელოთ თუ არის დასახვეწი პრინციპები, თუ არის დასახვეწი რეგულაციები. ვიმსჯელოთ ერთად ამაზე და პარლამენტი, ბუნებრივია, მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას, ასევე, რაც შეეხება ხუთწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გახანგრძლივებას, ამაზეც შეგვიძლია გავმართოთ კონსულტაციები და საჭიროების შემთხვევაში ვიმსჯელოთ შესაბამის კანონპროექტზე და რაც შეეხება საზოგადოებრივ მაუწყებელს, ბატონი ზაზა ხუციშვილის შეკითხვა იყო ამასთან დაკავშირებით, კონკრეტულად კომერციულ რეკლამაზე, ჩვენ მაშინ საზოგადოებას დავპირდით, რომ განვახორციელებდით ამის მონიტორინგს და რეალურად დაწყებული გვაქვს ამაზე მუშაობა, ჩვენ ვთხოვეთ შესაბამის უწყებებს, მარეგულირებელ კომისიას ვგულისხმობ, რა თქმა უნდა, პირველ რიგში, წარმოგვიდგინონ მონაცემები, რომელიც უკავშირდება საზოგადოებრივ მაუწყებელში კომერციული რეკლამის განთავსებას, ასევე სხვა ტელევიზიებში კომერციული რეკლამის განთავსებას, კონკრეტულად განსაკუთრებით რეგიონულ მაუწყებლებში, ჩვენ მივიღებთ ამ ინფორმაციას და ეს ინფორმაცია გახდება საჯარო თითოეული თქვენგანისთვის და გვექნება, რა თქმა უნდა, ერთობლივი დისკუსია ამ ყველაფერთან დაკავშირებით. ჩვენ უნდა დავადგინოთ თუ როგორი იყო ეფექტი ამ რეგულაციის, ეფექტი საზოგადოებრივ მაუწყებელზე, სხვა მაუწყებლებზე და შესაბამისად ერთად უნდა ჩავერიოთ კანონმდებლობის კუთხით, საჭიროების შემთხვევაში. კიდევ ერთხელ მადლობას გადაგიხდით შეკითხვებისთვის, საინტერესო შეკითხვებისთვის და დიდი მადლობა თქვენი ინტერესისთვის და ყურადღებისთვის. თავმჯდომარე. მადლობა. დამაზუსტებელი კითხვები არ არის, შესაბამისად შეგვიძლია გადავიდეთ კომიტეტების გამოსვლაზე, პირველი კომიტეტი აგრარულ საკითხთა კომიტეტი. გთხოვთ. / ნ. კ. / ო.დანელია. მოგესალმებით, ძვირფასო კოლეგებო, გილოცავთ საგაზაფხულო სესიის დაწყებას, წარმოგიდგენთ 2018 წლის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის ანგარიშს. წლის განმავლობაში აგრარულ საკითხთა კომიტეტში საერთო ჯამში შემოსულია სულ 125 საკითხი, აქედან 108 გახლდათ კანონშემოქმედებითი, მხოლოდ 17 იყო საზედამხედველო. კომიტეტმა იმუშავა რამოდენიმე საკანონმდელო პროექტზე, პირველი ეს გახლავთ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ კანონი, მეორე ეს გახლავთ სურსათის, ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიის და მცენარეთა დაცვის კოდექსში ცვლილებების შესახებ, შემდეგ გახლავთ ქარსაფარი ზოლების შესახებ კანონი. კომიტეტის მიერ მხარდაჭერილი იქნა მნიშვნელოვანი კანონმდებლობები, ეს გახლავთ საქართველოს სივრცით დაგეგმარების არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი, ეს გახლავთ საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებები თანმდევი კანონებით, ვაზისა და ღვინის შესახებ კანონში ცვლილება, სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში მიწის ნაკვეთზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის შესახებ, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შესახებ, ეს არის საქართველოს საბაჟო კოდექსი, პროფესიული განათლების შესახებ კანონი, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი, საქართველოს წითელი ნუსხისა და წითელი წიგნის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის, საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის შესახებ. საქართველოს 2019 წლის ბიუჯეტი საქართველოს საგადასახო კოდექსში ცვლილებების შეტანის შესახებ კანონი, საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე. აღსანიშნავია ასევე კომიტეტს ჰქონდა გასვლითი სხდომა, სადაც ძირითადი საკითხი ეხებოდა აზიური ფაროსანის წინააღმდეგ გასატარებელ ღონისძიებებს და ჩვენ მოვინახულეთ ასევე რეგიონალური შტაბი და გავეცანით სამინისტროს და სურსათის ეროვნული სააგენტოს სამოქმედო გეგმას და მუშაობის შედეგებს. კომიტეტის საზედამხედველო საქმიანობის ნაწილში 17 საკითხი იქნა განხილული, რომლითაც დიდი ნაწილი უკავშირდებოდა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალ ... საქმიანობის პროექტების განხორციელებას. კომიტეტი სისტემატიურად აწარმოებდა მოქალაქეების მიღებას, საანგარიშო პერიოდში კომიტეტის სახელზე შემოსული იქნა 169 განცხადება და თითოეულ მათგანზე მოხდა შესაბამისი რეაგირება. დიდი მადლობა ყურადღებისთვის. თუ გაქვთ კითხვები მზად ვარ გიპასუხოთ. თავმჯდომარე. დიდი მადლობა, ბატონო ოთარ, შემდეგი ადმიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე ქალბატონი სოფო კილაძე. ს.კილაძე. გმადლობთ, პირველ რიგში, მინდა დიდი მადლობა გადაუხადო პარლამენტის თავმჯდომარეს ბატონ ირაკლი კობახიძეს იმ დიდი მხარდაჭერისთვის, რომელსაც ის ჩვენი კომიტეტის საქმიანობისადმი ავლენდა გასულ წელს და ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი. ჩვენს კომიტეტში, როგორც მოგეხსენებათ, რამდენიმე მიმართულებით მიმდინარეობს მუშაობა, ორ მათგანს გამოვყოფდი, უბრალოდ დღეს, ერთი ეს არის კანონშემოქმედებითი საქმიანობა, მეორე ეს არის საზედამხედველო საქმიანობა. კანონშემოქმედებითი საქმიანობის კუთხით ბუნებრივია ჩვენ პირველი რაც უნდა აღვნიშნოთ, ჩემი აზრით, ეს არის სოციალური მუშაკის რეფორმა, რომელიც წინა საგაზაფხულო სესიაზე მივიღეთ თქვენი მხარდაჭერით, ბუნებრივია. ეს არის უდიდესი რეფორმა, რომლის მნიშვნელობაც კიდე ერთხელ დაადასტურა იმ ფაქტმა, რომელიც მოხდა სულ რამდენიმე დღის წინ და როდესაც პატარა გოგონას სიცოცხლე, ასე ვთქვათ, ფატალური შედეგით დასრულდა ანუ იმის თქმა მინდა, რომ ამ რეფორმას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს და ჩვენ ნაბიჯ-ნაბიჯ შევეცდებით, რომ პირველი ეტაპი 2021 წელს დავასრულოთ და მეორე ეტაპი 2025 წელს დავასრულოთ, რომ ჩვენს ქვეყანაში იყოს ძლიერი სოციალური მუშაკის ინსტიტუტი. მეორე მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელზედაც ჩვენ დიდი განხილვები გვქონდა კომიტეტში, ეს არის ჩვენი ოკუპირებული ტერიტორიების კუთხით გადადგმული ნაბიჯები. ეს არის, ასე ვთქვათ, სამშვიდობო პაკეტი, რომელიც სწორედ ჰუმანიტარულ მიზნებს ემსახურება და ემსახურება იმას, რომ ის ადამიანები, რომლებიც ისედაც დაჩაგრული არიან ოკუპანტი რეჟიმისგან, მათ კეთილდღეობას გარკვეული სამართლებრივი საფუძვლები შევუქმნათ და ამაზე, ბუნებრივია, აღმასრულებელი ხელისუფლება იმუშავებს ძალიან ინტენსიურად. ეს არის ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ. ასევე შრომის უსაფრთხოება არის ერთ-ერთი ცენტრალური, რომელზედაც ჩვენ ძალიან ბევრი მსჯელობა გვქონდა და მონაწილეობა მივიღეთ და აქტიურად ვმუშაობდით შრომის უსაფრთხოების სხვადასხვა პაკეტების შემუშავებაში, რაც, ვფიქრობ, ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი არის და ძალიან საჭირბოროტო არის ჩვენი საზოგადოებისთვის. ასევე ვიტყოდი, ჩვენ პროექტების დონეზე რაც შევიმუშავეთ და უკვე ამ საგაზაფხულო სესიაზე განვიხილავთ, ეს არის ბავშვის კოდექსი, რომლის პრეზენტაციაც გუშინ გავაკეთეთ, ოჯახში ძალადობის დიდი პაკეტი, რომელიც სწორედ პრევენციაზე არის ორიენტირებული და ასევე, როგორც მოგეხსენებათ, ჩვენ რელიგიის საკითხებზე ძალიან ინტენსიურად ვმუშაობთ. რაც შეეხება საზედამხედველო საქმიანობას, აქ ჩვენი კომიტეტი ძალიან აქტიური იყო იმ რეგლამენტის ფარგლებში, რომელი რეგლამენტიც შარშან მოქმედებდა ანუ პირველ რიგში, ბუნებრივია, სახალხო დამცველი, რომელიც არის ჩვენთვის ერთ-ერთი ცენტრალური პარტნიორი და ის ანგარიში, რომელსაც ის ყოველდღიურად, ყოველწლიურად, უკაცრავად, წარადგენს, აქაც სერიოზული გაუმჯობესება გვქონდა იმიტომ, რომ საქართველოს პარლამენტის ისტორიაში პირველად ჩვენ მაქსიმალურ რაოდენობას მივუახლოვდით ანგარიშების, უფრო სწორად, სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გაზიარების და 228 რეკომენდაციაზე იყო საუბარი და აქედან, პროცენტული წილიც იქედან, რა რეკომენდაციებიც არის წარმოდგენილი სახალხო დამცველის მხრიდან, ეს პროცენტული წილიც, გაზიარების მაჩვენებელი იყო ძალიან მაღალი - 75 % იმ რეკომენდაციებისგან, რომელიც წარმოადგინა სახალხო დამცველმა. ჩვენ მოვისმინეთ საბოლოო ჯამში პარლამენტისადმი ანგარიშვალდებული ორგანოს 15, ასე ვთქვათ, ანგარიში და გვქონდა რამდენიმე საკომიტეტო მოსმენა. ეს ჩვენი ინიციატივით, ბუნებრივია. მათ შორის, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ბავშვთა უფლებების საკითხებთან მიმართებით, შრომის უსაფრთხოების საკითხებთან მიმართებით, სოციალურ მუშაობასთან მიმართებით და კიდევ სხვადასხვა საკითხები. და განსაკუთრებით, ბოლოს მინდა ვთქვა, რომ როგორც ჩვენ ყოველთვის აღვნიშნავთ, მოქალაქე, ადამიანი დგას ჩვენი პოლიტიკის ცენტრში და თითოეული ადამიანის მიმართ, თითოეული ადამიანის, ასე რომ ვთქვათ, საჩივრის თუ მომართვის განხილვა ჩვენთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. დაახლოებით 3 5000-მდე ოფიციალური განცხადება მივიღეთ და დაახლოებით 2 000 ადამიანამდე გაეწიათ იურიდიული კონსულტაცია ჩვენს კომიტეტში, რაც, ვფიქრობ, არის ძალიან მნიშვნელოვანი. და დავამატებდი კიდევ, რომ ჩვენ დავნერგეთ მოქალაქეების თხოვნებზე და მოთხოვნებზე რეაგირების ძალიან სწრაფი და ეფექტიანი მექანიზმი ანუ ჩვენ დავაწესეთ ფაქტობრივად თვითცენზურა, 3 დღის განმავლობაში სავალდებულო არის, რომ კომიტეტში შემოსულ მოქალაქის განცხადებებზე იყოს შესაბამისი რეაგირება და ჩვენ ასევე ვაკეთებთ ამაზე მონიტორინგს, თუ ჩვენს განცხადებებს და ჩვენს შუამდგომლობებს რა შედეგი მოჰყვა ამა თუ იმ უწყებაში და ამის ძალიან დეტალურ აღრიცხვას ვაკეთებთ, რაც საშუალებას მოგვცემს იმისას, რომ თითოეულ მოქალაქეს ჩვენ იმ ფარგლებში, რა ფარგლების საშუალება... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ს.კილაძე. მადლობა. მოკლედ, ამ ჩვენი კანონმდებლობით მონიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში მაქსიმალური დახმარება აღმოვუჩინოთ თითოეულ ადამიანს. ძალიან დიდი მადლობა. ეს იყო ძალიან მოკლედ ჩვენი კომიტეტის საქმიანობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო სოფო. განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე ქალბატონი მარიამ ჯაში. მ.ჯაში. მოგესალმებით, კოლეგებო, ქალბატონებო და ბატონებო. ბატონო თავმჯდომარევ, მინდა გამოვეხმაურო თქვენ მიერ წარდგენილ ანგარიშს 2018 წელს განხორციელებულ საქმიანობასთან დაკავშირებით და აღვნიშნო რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხი განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის სახელით. მოგახსენებთ, რომ 2018 წლის საგაზაფხულო და საშემოდგომო სესიაზე კომიტეტმა ჩაატარა 37 სხდომა და ჩვენ წამყვან კომიტეტად ვიყავით განსაზღვრული 11 საკანონმდებლო ინიციატივაზე. ძირითად 3 საკანონმდებლო ინიციატივაზე გავამახვილებ ყურადღებას, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო სისტემური რეფორმების თვალსაზრისით. პირველ რიგში, მინდა აღვნიშნო ზოგადი განათლების კანონში შეტანილი ცვლილებები სკოლის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. მოგეხსენებათ, რომ მანდატურის სამსახურში მიმდინარეობს რეფორმა 2018 წელს მიღებული საკანონმდებლო ცვლილებების საფუძველზე და აღნიშნული რეფორმა მოიაზრებს, როგორც სკოლების შიდა და გარე პერიმეტრების ვიდეომონიტორინგის გაუმჯობესებას, ასევე უაღერსად მნიშვნელოვან კომპონენტს, მანდატურის სამსახურის თანამშრომელთა საკვალიფიკაცია მოთხოვნების, როგორც აკადემიური ასევე პროფესიული მზადების თვალსაზრისით, აღნიშნული კრიტერიუმების გაუმჯობესებას და საგანგებო სიტუაციების მართვისა და მზაობისთვის მანდატურის სამსახურებისთვის ახალი დატვირთვის მინიჭებას. აღნიშნული ასევე გულისხმობს უწყებათაშორისი კოორდინაციის გაუმჯობესებას და ჩვენ დავაკვირდებით, ბუნებრივია, აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებების იმპლემენტაციის პროცესს. მეორე მიმართულება გახლავთ უაღრესად მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ინიციატივა პროფესიული განათლების რეგულირების თაობაზე. აღნიშნულმა არა მხოლოდ მოაწესრიგა განათლების სისტემაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საფეხურის, პროფესიული განათლების ძირითადი საბაზისო რეგულაციები, არამედ სამი მნიშვნელოვანი ცვლილება შეიტანა დღეს არსებულ რეგულაციებსა და პრაქტიკაში. პირველ რიგში არის აღსანიშნავი ე.წ. საკანონმდებლო ჩიხი, რომელიც არის აღმოფხვრილი და 2019 წლის საგაზაფხულო მიღებიდან მოსწავლეებს შეეძლებათ საბაზო საფეხურის დასრულების შემდგომ კოლეჯში მიიღონ ინტეგრირებული სასწავლო კურსის გავლის შესაძლებლობა, რომელიც მათ პროფესიული განათლების დიპლომთან ერთად მიანიჭებს საატესტატო კვალიფიკაციასაც. ასევე მეორე უაღრესად მნიშვნელოვანი ცვლილება გახლდათ ეკონომიკური საქმიანობიდან შემოსული შემოსავლების რეინვესტირების საშუალება კოლეჯის განვითარების ინიციატივებში. ესეც გახლდათ წლების მანძილზე გადაუჭრელი პრობლემა და მესამე, ჩვენ წელს 2019 წლიდან გავაჩინეთ შესაძლებლობა, რომ კერძო კოლეჯებს მიეცეთ საშუალება სახელმწიფო დაფინანსებით მიმდინარე პროგრამებში თანაბარი მონაწილეობის, 3 000-ზე მეტი სტუდენტი კერძო პროფესიული განათლების სასწავლებლებში მიიღებენ შესაბამის სახელმწიფო პროგრამულ დაფინანსებას. მესამე მნიშვნელოვანი ცვლილება გახლდათ ასევე ზოგადი განათლების კანონში, რომელიც ემსახურება კრიტიკული საკადრო დეფიციტის აღმოფხვრის მიზნებს. შემცვლელი, მოწვეული და მასწავლებლობის მაძიებლის სტრატუსის შემოღება მოხდა აღნიშნული ინიციატივით და რაც ყველაზე მთავარია, სპეცპედაგოგები გახდნენ მასწავლებლის სქემის ნაწილი. 2019 წლიდან იზრდება, როგორც საბიუჯეტო გარანტიებით ასევე რეგულაციებით მათი პროფესიული მოტივაციის შესაძლებლობები. წლის განმავლობაში 50-ზე მეტი ვიზიტი განახორციელეს ჩვენი კომიტეტის წევრებმა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში და 30-ზე მეტი ვიზიტი კულტურის სფეროს დაწესებულებებში. ჩვენ რეგულარულად ვხვდებით აღნიშნულ სფეროში მოღვაწე პროფესიონალებს, მოსწავლეებს, სტუდენტებს, რათა მაქსიმალურად იყოს მათი პოზიციები და მათ წინაშე მდგარი გამოწვევები ასახული ახალ საკანონმდებლო ინციატივებში. 2018 წელს ასევე იყო მნიშვნელოვანი სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის ამოქმედება, რაც ძალიან წარმატებით მიმდინარეობს და ჩვენ გვექნება შესაძლებლობა კომიტეტში რომ დეტალურად მოვისმინოთ სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის ანგარიში. განათლების სფეროს დაფინანსების გაზრდა მნიშვნელოვანი გახლდათ ასევე 2018 წლის ერთ-ერთი შედეგი, თუმცა აღნიშნული მატება, ბუნებრივია, არ არის საკმარისი განათლების სისტემაში არსებული ინფრასტრუქტურული თუ საკადრო ანაზღაურების პრობლემების გადასაჭრელად და ჩვენ ვიმუშავებთ, როგორც სახელმწიფო დაფინანსების ასევე საერთაშორისო პარტნიორების მხრიდან დამატებითი ფინანსური ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებით. აფხა ... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. მ.ჯაში. ასევე მნიშვნელოვანი იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტის დაგეგმარების ფარგლებში კულტურის დაწესებულებების ბიუჯეტის ზრდა, რომელიც ერთობლივი კოორდინაციით მოვახდინეთ და აქვე მინდა მოგახსენოთ, რომ 13-15 თებერვალს კომიტეტი გასვლით სხდომაზე 2019 წლის სამოქმედო გეგმას შეაჯამებს, რომელშიც მონაწილეობას მიიღებს, როგორც განათლების, მეცნიერების, კულტურის და სპორტის სამინისტროს წარმომადგენლები, ასევე ჩვენი საჯარო სამართლის იურიდიული....... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. მ.ჯაში. დიდი მადლობა და 2019 წლიდან ჩვენ გადავდივართ საპარლამენტო მოღვაწეობის ახალ ეტაპზე, სადაც ანგარიშვალდებულება იზრდება აღმასრულებელი ხელისუფლების და ბუნებრივია, გაიზრდება საპარლამენტო ზედამხედველობის როგორც შესაძლებლობები, ასევე კოორდინაცია და თანამშრომლობა. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. დიდი მადლობა ქალბატონო მარიამ. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი კახა კუჭავა. კ.კუჭავა. კოლეგებო, მოგესალმებით და მივესალმები ამ ახალ ტრადიციას, რომელიც ჩვენი ახალი რეგლამენტით არის განსაზღვრული, რაც ნიშნავს პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ ანგარიშის წარდგენას ყოველი წლის დასაწყისში, მე არ ვაპირებ, რომ გავაკეთო კომიტეტის ანგარიშის დეტალური წარდგენა, ამაზე უკვე ვისაუბრე და ერთხელ მქონდა საშუალება წარმომედგინა. თავმჯდომარის მიერ წარმოდგენილ ანგარიშში იყო რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელიც პირდაპირ ეხება ჩვენი კომიტეტის საქმიანობას და შევეცდები ამ რამდენიმე საკითხზე უფრო მეტი ინფორმაცია მოგაწოდოთ. ძალიან მისასალმებელია, რომ უკვე რეგლამენტით არის გათვალისწინებული ის სიახლე, რასაც ნიშნავს, რომ ყველა კომიტეტი ვალდებულია ჰქონდეს თავისი სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა, როდესაც 2016 წელს ჩვენი პარლამენტი აირჩიეს და კომიტეტი დაკომპლექტდა, ერთ-ერთი პირველი საკითხი იყო, რაზეც ჩვენ დავიწყეთ მუშაობა, რაშიც დახმარება გაგვიწია ჩვენ გაეროს განვითარების პროგრამამ, მათ დიდი მადლობა მინდა ამისთვის გადავუხადო, ქართველი და უცხოელი ექსპერტების დახმარებით ჩვენ შევიმუშავეთ მრავალწლიანი, გრძელვადიანი სტრატეგია და შემდეგ ამ სტრატეგიის საფუძველზე ავაწყეთ სამოქმედო გეგმა, საკმაოდ ისეთი ცოცხალი სამოქმედო გეგმა, რომელსაც მივსდევთ და უკეთებთ მონიტორინგს, რომ შესრულდეს ისე, როგორც დაგეგმილი იყო. სიახლე აქ იყო ასევე ისიც, რომ ამ სამოქმედო გეგმის მიხედვით ჩვენ გათვალისწინებული გვქონდა, როგორც ასოცირების ხელშეკრულებების ვალდებულებები, ასევე მდგრადი განვითარების მიზნები, რომელიც უკავშირდებოდა ამ კონკრეტულ გეგმას, ამავე დროს ჩვენ უკვე მაშინვე დავნერგეთ პრაქტიკა, რომ ეს თემატიკის მიხედვით გადაგვენაწილებინა კომიტეტის წევრებზე, თუ რომელ საკითხზე რომელი დეპუტატი იქნებოდა პასუხისმგებელი, 2 წლის მუშაობის შემდეგ შემიძლია ვთქვა, რომ საკმაოდ ეფექტური მეთოდი არის და ძალიან კარგად გვაქვს გააზრებული ყველა კომიტეტის წევრს ესა თუ ის საკითხი, რომელიც ჩვენთან შემოდის განსახილველად, იქნება ეს საკანონმდებლო, თუ ზედამხედველობის ნაწილში ვიცით ვინ არიან დეპუტატები, ვინც აკეთებენ ამაზე რეაგირებას და ამუშავებენ ამ საკითხებს ჩვენ თანამშრომლებთან ერთად, ამიტომ რეგლამენტში ამის დანერგვას კიდევ უფრო მივესალმები და დარწმუნებული ვარ, რომ ეს მიდგომა არა მხოლოდ პარლამენტის და ზოგადად კომიტეტის, თითოეული დეპუტატის უფრო ჩართულობის უფრო მაღალ ხარისხს უზრუნველყოფს. ზედამხედველობის ნაწილში ჩვენ შევეცადეთ გარკვეული სიახლეები შემოგვეტანა ჩვენ საქმიანობაში, ეს ინიციატივაც უკვე ასახულია რეგლამენტში და ძალიან მიხარია, რომ ესეც სავალდებულო ხდება კომიტეტებისთვის, ვგულისხმობთ თემატურ მოკვლევებს. ჩვენმა კომიტეტმა 2018 წელს დაიწყო საკომიტეტო მოკვლევა, თემატური მოკვლევა თბილისში ჰაერის ატმოსფერულ ხარისხთან დაკავშირებით, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხთან დაკავშირებით და უკვე რამდენიმე თვის შემდეგ შემიძლია ვთქვა, რომ ეს პროცესი, რომელიც პილოტურ რეჟიმში მიმდინარეობდა, საკმაოდ წარმატებით მიმდინარეობს, ჩვენ დარჩენილი გვაქვს ბოლო ეტაპი, სადაც სახელმწიფო უწყების წარმომადგენლები მოვლენ და გაგვცემენ პასუხებს იმ კითხვებზე, რომელიც აქტუალურია ამ თემასთან დაკავშირებით, ზოგადად პროცესი ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგანაც პირველ რიგში ღია მმართველობის პრინციპებს უსვამს ხაზს და ეს ის პროცესია, როდესაც თითოეულ ადამიანს, საზოგადოების წარმომადგენელს იქნება ეს კერძო, თუ ფიზიკური პირი აქვს უფლება და საშუალება მონაწილეობა მიიღოს ამ პროცესში და იყოს უშუალოდ მონაწილე, მათ შორის თემატურად დეტალების გავლაში, რომელიც აწუხებს ყველა ადამიანს. ყველა ეს შეხვედრები, ამავე დროს გადაიცემოდა პირდაპირი ეთერით, როგორც ტელევიზიით „მე-2 არხის“ საშუალებით, ასევე ჩვენ უზრუნველვყოფდით ფეისბუკზე ამ შეხვედრების გადაცემას, რომ ყველას მისცემოდა საშუალება, ჩართულიყო ამ პროცესში გამოეგზავნა ჩვენთვის კითხვები და თუ რამე იყო დასაზუსტებელი ამაშიც მიეღოთ მონაწილეობა. ამიტომ ვთვლით, რომ ეს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი არის, რომელიც მომავალი წლის, თუ უფრო სწორედ, წელს პარლამენტის და კომიტეტის საზედამხედველო საქმიანობაში კიდევ უფრო გააქტიურდება და ძალიან მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. მესამე საკითხი, რომელიც ასევე რეგლამენტში არის გათვალისწინებული და ასევე ვაპირებთ ჩვენი კომიტეტი, უფრო აქტიურად დავიწყოთ მუშაობა, ეს არის ნორმატიული აქტების აღსრულებაზე კონტროლი, რადგანაც ვთვლით, რომ ეს ის ერთ -ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი სიახლეა ჩვენს რეგლამენტში, რომელიც საშუალებას მოგვცემს უკვე მიღებულ კანონებზე, ესე ვთქვათ პოსტ ზედამხედველობა გავაკეთოთ მიღებულ კანონზე, რამდენად სწორად არის აღსრულება, საჭიროებს თუ არა რაღაც დამატებით ცვლილებებს, რადგანაც ჩვენ გვინდა რომ ნებისმიერი კანონი, რომელზეც ჩვენ ვმუშაობთ და ვიღებთ იყოს მაქსიმალურად ეფექტური დროში და ამის ერთადერთი საშუალება არის ზუსტად ისეთი მექანიზმების გამოყენება, რომელსაც ახალი რეგლამენტი გვთავაზობს ჩვენ. მე დარწმუნებული ვარ , რომ თავმჯდომარის მიერ ანგარიშში ხაზგასმული კონკრეტული აქცენტები კიდევ უფრო გააძლიერებს მთლიანად პარლამენტის მუშაობას, კომიტეტების და ცალკეული დეპუტატების მუშაობას და დარწმუნებული ვარ ასევე, რომ მომავალ წელს, როდესაც წარვდგებით კიდევ ერთხელ ჩვენი ანგარიშებით, უფრო საინტერესო მოსასმენი იქნება იმ კუთხით თუ ახალი რეგლამენტის ერთი წლის თავზე როგორ შევასრულეთ ჩვენ ის ვალდებულებები, რომელიც ავიღეთ ამ ახალი რეგლამენტის ... თავმჯდომარე. გმადლობთ, დაასრულებინეთ. კ. კუჭავა. დიდი მადლობა ყურადღებისთვის. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე, ქალბატონი თამარ ხულორდავა. თ. ხულორდავა. მოგესალმებით , კოლეგებო, მივესალმები პარლამენტის თავმჯდომარეს, რომელმაც წარმოგვიდგინა საქართველოს პარლამენტის მიერ 2018 წლის მუშაობის შედეგები, მე არ მოვყვები დეტალურად იმასთან დაკავშირებით თუ რა საქმიანობა განახორციელა ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტმა, კომიტეტის ანგარიში დეკემბერში წარმოვადგინეთ დეტალურად საპარლამენტო სესიაზე, მაგრამ მინდა რამდენიმე უმნიშვნელოვანეს საკითხს, რა თქმა უნდა, გამოვეხმაურო. ჩვენი ქვეყნის უმთავრესი პრიორიტეტი არის ევროპული ინტეგრაცია და ამ გზის უალტერნინატივობა უკვე საქართველოს კონსტიტუციით არის გამყარებული, ჩვენი ევროპული ინტეგრაცია გულისხმობს, რა თქმა უნდა, იმას, რომ ეტაპობრივად საქართველოში დავნერგოთ საზოგადოებრივი ცხოვრების პრაქტიკულად ყველა სფეროში, მაღალი ევროპული სტანდარტი, აქ საუბარი არის განათლებაზე, ეკონომიკაზე, სოციალურ უზრუნველყოფაზე, გარემოს დაცვაზე და ა. შ. და ა. შ. პრაქტიკულად ყველა სფეროზე, მაგრამ მაღალი ევროპული სტანდარტი ასევე, რა თქმა უნდა, წარმოუდგენელია ადამიანის უფლებების დაცვის მყარი გარანტიების და ძლიერი ინსტიტუტების გარეშე, ამ მიმართულებით იდგმება არაერთი ნაბიჯი და ამის გამყარება მგონია მე ის პროცესი, რომელიც პარლამენტმა დაასრულა 2018 წელს, კერძოდ ახალი კონსტიტუცია, რომელიც განსხვავებულად არეგულირებს და განსხვავებულად განსაზღვრავს ძირითადი საკონსტიტუციო ორგანოების საქმიანობას და მათ კომპეტენციებს და ასევე, რა თქმა უნდა, ასევე, რა თქმა უნდა, 2018 წლის განსაკუთრებული მიღწევა არის ახალი რეგლამენტი, რომელიც ახალ სიცოცხლეს სძენს, მე ასე ვიტყოდი, საქართველოს პარლამენტს და გვაძლევს კიდევ უფრო ბევრ ახალ შესაძლებლობას, რომ აქტიურები ვიყოთ პოლიტიკურ ცხოვრებაში. მინდა გამოვეხმაურო, რა თქმა უნდა, იმას, რომ საქართველოსთვის ევროპასთან ინტეგრაციის პროცესი ხშირად გაიგივებული არის ხოლმე საერთაშორისო, ასე ვთქვათ, აქტივობასთან, თუმცა ეს არის ჩვენი ქვეყნის შიგნით რეფორმების განხორციელების ძალიან მყარი სამოქმედო გეგმა, რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ ასოცირების შეთანხმების სახელით, ევროპასთან ინტეგრაცია სრულად არ არის აბსტრაქტული პროცესი და ამ საქმიანობას ვემსახურებით და ემსახურება საქართველოს პარლამენტი უპირველეს ყოვლისა საკუთარი საკანონმდებლო საქმიანობითაც და საზედამხედველო საქმიანობითაც. ჩვენ საქმიანობაში, რა თქმა უნდა, ევროპული ინტეგრაციის უზრუნველყოფის საქმეში, ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტი დამოუკიდებლად არ საქმიანობს და აქ ჩართული არის პარლამენტის ყველა დარგობრივი კომიტეტი და მინდა მადლობა უთხრა კოლეგებს მათ მიერ გაწეული საქმიანობისთვის, თანამშრომლობისთვის, ჩართულობისთვის და იმისთვის რომ ევროპული დღის წესრიგით განპირობებული საკითხები უალტერნატივო და უპირობოდ იღებს, ასე ვთქვათ, პრიორიტეტულობას ჩვენი კომიტეტების საქმიანობაში. ორი ძირითადი სიახლე არის 2018 წელს, რაც არის გამოყოფის, ასე ვთქვათ, იმსახურებს ცალკე გამოყოფას, ეს არის ის, რომ საქართველოს პარლამენტმა შეიმუშავა ასოცირების შეთანხმების შესახებ, საქართველოს პარლამენტის 2019-20 წლების სამოქმედო გეგმა, რასაც ერთიან სისტემაში მოჰყავს პარლამენტის მიერ გასაწევი საქმიანობა და რაზეც ზედამხედველობას უზრუნველყოფს ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტი და ასევე 2018 წელს განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილება, რომლითაც დამკვიდრდა საქართველოს კანონმდებლობის და კანონქვემდებარე აქტების ევროკავშირის სამართალთან დაახლოების და შესაბამისობის უზრუნველყოფის ერთიანი სტანდარტი და ახალი პრაქტიკა, რომელიც შეესაბამება სწორედ იმ მაღალ მოთხოვნებს, რომელსაც საკუთარ თავს უწესებთ. ჩვენ, გარდა ამისა მინდა, რა თქმა უნდა, სტატისტიკისთვის აღვნიშნავდი, რომ საკანონმდებლო საქმიანობის შედეგად უზრუნველყოფილია ის, რომ საქართველოს კანონმდებლობა დაუახლოვდა ევროკავშირის ოთხ რეგულაციას, 13 დირექტივას, 2 რეკომენდაციას, მაგრამ ეს, რა თქმა უნდა, არ არის სრული ჩამონათვალი, ვინაიდან საკანონმდებლო ჰარმონიზაციის დიდი ნაწილი მიმდინარეობს კანონქვემდებარე აქტების, ასე ვთქვათ, დონეზე იმიტომ, რომ მთავრობის დონეზე, მაგრამ ამისთვისაც შესაბამისი საკანონმდებლო საფუძველი, რა თქმა უნდა, საპარლამენტო დონეზე იქმნება საკანონმდელბო აქტებში. გამოვყოფდი იმ მნიშვნელოვან ინიციატივებს, რომელიც პირდაპირ ეხმიანება ევროპულ დღის წესრიგს და რომელზეც საქართველოს პარლამენტმა 2018 წელს იმუშავა. ეს არის შრომის უსაფრთხოების პირობების უზრუნველყოფა, ინდუსტრიულ და სამომხმარებლო პროდუქტებზე ზედამხედველობის სისტემის სრულყოფა. ეს არის მცირე ბიზნესისთვის საგადასახადო წნეხის შემსუბუქება და რა თქმა უნდა, სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლების მიერ ადმიანის უფლებების უხეში დარღვევის ფაქტებზე დანაშაულის გამოძიების დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანოს შექმნა. საზედამხედველო საქმიანობა რჩება ჩვენთვის აქტიური, ასე ვთქვათ, ჩვენს დღის წესრიგში, 12 საკომიტეტო მოსმენა დარგობრივ კომიტეტებთან ერთად მიეძღვნა სწორედ ამ საკითხს, ამ საკითხებს და ჩვენ ყველა თემაზე, ყველა თემატურ საკითხზე მოუსმინეთ აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლებს. 2019 წელს ახალი რეგლამენტით ხვდებით, ახალი ამოცანებით. ეს იქნება რთული წელი, მათ შორის ასოცირების შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების კუთხით იმიტომ, რომ თუ... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. თ.ხულორდავა. გმადლობთ, ძალიან ბევრი საკანონმდებლო აქტის მიღების ვადა დგება. ეს არის გარემოს დაცვის, ენერგეტიკის, შრომის უსაფრთხოების სფეროში, უმნიშვნელოვანესი იქნება ასევე ის, რომ საპარლამენტო კონტროლი უზრუნველვყოთ სათანადოდ ნორმატიული აქტების განხორციელებაზე და მაინც ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი, რაც 2019 წელს უნდა გავაკეთოთ, მე ვფიქრობ, ეს არის მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმის ბოლომდე მიყვანა და უზენაესი სასამართლოს წევრების, ასე ვთქვათ, შერჩევის პროცესის გამჭირვალედ ზედმიწევნით, ასე ვთქვათ, გამჭირვალედ და მაღალი პასუხისმგებლობით წარმართვა. მე მგონია, რომ ეს იქნება... თავმჯდომარე. დასრულებინეთ. თ. ხულორდავა. გმადლობთ. ეს იქნება ყველაზე მნიშვნელოვანი, რაც უნდა გავაკეთოთ ჩვენ და ახლი რეგლამენტი ნამდვილად გვაძლევს იმის შესაძლებლობას, რომ ეს პროცესი საქართველოს პარლამენტმა, ჩვენ ყველამ ერთად მაღალი პასუხისმგებლობით და ასე ვთქვათ, მაღალი სტანდარტით წავმართოთ. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო თამარ, თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი ირაკლი სესიაშვილი. კოლეგებო, გაცნობებთ, რომ 6 საათზე გაიმართება კენჭისყრა. ი.სესიაშვილი. მოგესალმებით, კოლეგებო, რამდენადაც დღეს ჩვენ ვსაუბრობთ და ბატონმა თავმჯდომარემ წარმოადგინა ანგარიში პარლამენტის საქმიანობის თაობაზე, ბუნებრივია, რომ პირველ რიგში გამოვყოფ იმ საკონსტიტუციო რეფორმას, რომელიც შარშან განხორციელდა და დასრულდა და ეს იყო ჩვენი ქვეყნის , მე ვფიქრობ, ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო და მნიშვნელოვანი წარმატება და ბატონმა ირაკლიმ, აღნიშნა და მეც მინდა, რომ ხაზი გაუსვა, რომ ის რეგულაცია, რაც ჩვენ კონსტიტუციით მოვახდინეთ, რომელიც შეეხება საომარ და საგანგებო მდგომარეობის დროს სამართლებრივ მოქმედების ჩარჩოს, ეს არის ერთ-ერთი წარმატებული რეფორმა და ამისათვის მე მინდა პირადად ბატონ ირაკლის და მთლიანად იმ გუნდს გადაუხადო მადლობა, რომელიც უშუალოდ ამ საკითხზე მუშაობდა. შესაბამისად, ამ საკონსტიტუციო რეფორმის ფარგლებში და შემდგომ უკვე მოხდა მთლიანად კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია. ასეთივე, მე ვიტყოდი, რევოლუციური ცვლილებები განხორციელდა წლის განმავლობაში საპარლამენტო საქმიანობის რეგულაციასთან მიმართებაში. კერძოდ, რეგლამენტში და აქ ქალბატონ თამარს და მთლიანად გუნდს მინდა მადლობა უთხრა და უნდა აღვნიშნოთ , რომ ის პოლიტიკური ცხოვრების წესი, რაც განმტკიცდა ამ რეგლამენტით, მე ვფიქრობ, გაცილებით მაღალია ვიდრე ის პოლიტიკური კულტურა, რომელიც ზოგადად ქვეყანაშია. ჩვენ ამ რეგლამენტის მიღებით გავუსწარით იმ ტრადიციას და იმ რეალობას, იმ პოლიტიკურ კულტურას, რომელიც არის ქვეყანაში დამკვიდრებული და მე ვფიქრობ, რომ ეს ჩვენ კიდევ უფრო კარგად შეგვიწყობს ხელს, რომ გავაძლიეროთ საპარლამენტო საქმიანობა და ის კიდევ ერთხელ და უფრო უკეთესად მოემსახუროს ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებას. არ შეიძლება არ აღვნიშნო ის ძალიან ძირეული და მნიშნველოვანი ცვლილებები, რომელიც შეეხო საპარლამენტო კონტროლს და ბატონმა ირაკლიმ ამაზეც ისაუბრა. ეს შეეხება, პირველ რიგში, საპარლამენტო კონტროლს თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროზე და აქ, მართლაც, პირველად საქართველოს საპარლამენტო ცხოვრებაში მოხდა ის ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილება, რითაც განისაზღვრა, რომ პარლამენტს უფლება მიეცა ზედამხედველობა უზრუნველყოს არა მხოლოდ სამინისტროების, შესაბამისი ძალოვანი უწყებების საფინანსო საქმიანობაზე, არამედ მათ შორის საიდუმლო საქმიანობაზე და ეს არის, მე ვფიქრობ, ის პირველი ნაბიჯი, რომელიც ჩვენ გვაძლევს იმის საშუალებას პარლამენტს, პარლამენტის წევრებს, ნდობის ჯგუფს, კომიტეტის წევრებს, რომ ჩვენ გვქონდეს სრულყოფილი და ყოვლისმომცველი წვდომა იმ საქმიანობაზე, იმ საიდუმლო საქმიანობაზე რასაც ეწევა თავდაცვის და უსაფრთხოების სექტორი და ეს თავისთავად გაზრდის როგორც მათ პასუხისმგებლობას, ასევე ჩვენ მოგვცემს იმის საშუალებას, რომ სწორად აღვიქვათ სურათი და შესაბამისად სწორად განვსაზღვროთ პოლიტიკა თავდაცვის და უსაფრთხოების სფეროში. მე ასევე მინდა მადლობა გადავუხადო კომიტეტის წევრებს. ყველას კარგად გვესმის, რომ თავდაცვა, უსაფრთხოება ეს არ არის მხოლოდ ერთი პოლიტიკური, ვიწრო ინტერესის ობიექტი, ეს არის ყველას საერთო ეროვნული ინტერესი, ამიტომ, აქ, მართლაც, მე მადლობა მეთქმის ყველა, კომიტეტის ყველა წევრის მიმართ და იმედს გამოვთქვამ და მოვუწოდებ კიდევაც კომიტეტის წევრებს, რომ როცა საქმე ეხება თავდაცვას, უსაფრთხოებას აქ ჯობია, რომ გვერდზე გადავდოთ ვიწრო პოლიტიკური ინტერესები. პოლიტიკაში ჭიდილი და კამათი ჩვენი ცხოვრების თანმდევი ნაწილია, მაგრამ როცა ეხება ქვეყნის უსაფრთხოებას, ჩვენი თანამოქალაქეების უსაფრთხოებას და ქვეყნის მომავალს, რაზეც არის დამყარებული ამ ქვეყნის განვითარება, აქ შევეცადოთ ვიყოთ აპოლიტიკურები და უფრო მეტად მოვახდინოთ ჩვენი კონცენტრირება სისტემის გაძლიერებაზე, სისტემის დახვეწაზე, იმიტომ, რომ ვინც არ უნდა იყოს ხელისუფლებაში ქვეყნის თავდაცვა, უსაფრთხოება მხოლოდ საერთო ეროვნულ ინტერესებს ემსახურება. ამიტომ, ჩვენ მომავალშიც და ამ რეგლამენტმა ჩვენ ხელი შეგვიწყო იმ თვალსაზრისით, რომ კონკრეტულ საკითხებთან მიმართებაში გვეყოლება სავალდებულო თანამომხსენებლები, ეს არის ჩვენი პროაქტიულობა და ამ პროაქტიულობაში ჩვენ უნდა გამოვაჩინოთ ჩვენი პროფესიონალიზმი და ჩვენი პოლიტიკური ნება, რომ თავდაცვის, უსაფრთხოების მიმართულებით მოხდეს ჩვენი შესაძლებლობების გაზრდა. ბუნებრივია, ყველას გვესმის ... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ი.სესიაშვილი. ბუნებრივია, ყველას გვესმის, რომ ჩვენი უსაფრთხოება განაპირობებს ჩვენი ქვეყნის მომავალს, მათ შორის ჩვენს ბუნებრივ სახალხო მისწრაფებას ევროპულ და ევროატლანტიკურ ოჯახში გაწევრიანების თაობაზე. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. დიდი მადლობა ბატონო ირაკლი. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი ბატონი დავით მათიკაშვილი. დ.მათიკაშვილი. მოგესალმებით კიდევ ერთხელ, კოლეგებო. უპირველეს ყოვლისა, მინდა პარლამენტის თავმჯდომარეს მადლობა გადავუხადო დეტალური ანგარიშისთვის, ასევე იმ გეგმებისთვის, რაც 2019 წელს ჩვენ ყველას ერთად გვაქვს პარლამენტში გასაკეთებელი. მე მოკლედ მოგახსენებთ იმას, თუ 2018 წელს რით იყო დაკავებული იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი, როგორც მნიშვნელოვანი ძალიან, კომიტეტი, ძალიან დიდია მისი ხვედრითი წილი იმ საქმეში, იმ საკანონმდებლო საქმიანობაში, რაც 2018 წელს იქნა განხორციელებული საქართველოს პარლამენტის მიერ. შესაბამისად, მე ჩამოვთვლი, უპირველეს ყოვლისა, იმ ძირითად ფუნქციებს, რაც კომიტეტს გააჩნია. ეს არის კანონშემოქმედებითი საქმიანობა, საკონტროლო ფუნქცია და წარმომადგენლობა საკონსტიტუციო სასამართლოში. მინდა მოგახსენოთ, რომ საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში ჯამში ჩატარდა 58 სხდომა, რომელზედაც განხილული იქნა 593 კანონპროექტი. აქედან წამყვანი კომიტეტის სტატუსით ეს იყო 400 კანონპროექტი, ხოლო სავალდებულო კომიტეტის სტატუსით ეს იყო 193 კანონპროექტი. ასევე კომიტეტმა განიხილა 53 საკანონმდებლო წინადადება და 2 პეტიცია. ჩვენ შეგვიძლია გადავიდეთ კონკრეტულ საკითხებზე. პირველ რიგში, ძალიან მნიშვნელოვანი ეს არის კონსტიტუციის ახალ ტექსტთან მიმართებით ჰარმონიზაციის პროცესი, სადაც იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა, ცხადია, თავისი ფუნქცია შეასრულა. ჩვენ შევეხებით „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ კანონს, რომელმაც ახლებურად დაადგინა ორმაგი მოქალაქეობის მოპოვების წესი, დაიხვეწა მოქალაქეობის საგამონაკლისო წესით მინიჭების საფუძვლები, უცხო ქვეყნის მოქალაქეობის მიღება ავტომატურად არ იწვევს ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეობის დატოვებას. მე შეგახსენებთ, რომ საკონსტიტუციო რეფორმის დროს იყო ეს ინიციატივა, რომელიც ქალბატონმა სალომე ზურაბიშვილმა წარმოადგინა, რაც ასევე გაზიარებული იყო კომისიის მიერ და რაც გადავიდა, აღეწერა კონსტიტუციის ტექსტში. მეორე ძალიან მნიშვნელოვანი კანონი ეს არის საარჩევნო კოდექსი საქართველოსი, რომელმაც ასევე ახლებურად დაარეგულირა შესაბამისი წესები. გაუქმდა პრეზიდენტის არჩევნების მოქმედი წესი. 2018 წლის შემდგომ ჩატარებულ ყველა არჩევნებში 5 წლის ვადით ვირჩევთ პრეზიდენტს. პრეზიდენტს ირჩევს უკვე შესაბამისი საარჩევნო კოლეგია და არ ხდება პირდაპირი წესით არჩევა და ა.შ. აქ განისაზღვრა, კონსტიტუციის ადეკვატური ცვლილება შევიდა კანონმდებლობაში. გაუქმდა, როგორც ვიცით, 2010 წლის შემდგომ ის სისტემა, რომლითაც მოქმედებს საარჩევნო კუთხით საქართველო და ერთიან მაჟორიტარულ სისტემაზე გადავედით. ყველა ის არჩევნები, რომელიც 2010 წლის შემდგომ იქნება ჩატარებული შემდგომ, ძალიან მნიშვნელოვანი იყო „პროკურატურის შესახებ“ ორგანული კანონი, რომელმაც ასევე ჰარმონიზაციის პროცესში ადეკვატურად გაიზიარა კონსტიტუციური განაწესები. ძალიან მნიშნელოვანი იყო „საერთო სასამართლოების შესახებ“ კანონი და კიდევ, მე აღარ ჩამოვთვლი. კანონები, რომელიც უშუალოდ ჰარმონიზაციის პროცესში წარმოადგენდნენ იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის საქმიანობის საგანს. აქვე მინდა აღვნიშნო ძალიან მნიშვნელოვანი როლი, რომელიც კომიტეტს, მით უმეტეს, ახალი კონსტიტუციით და რეგლამენტით გააჩნია, ეს არის მისი საზედამხედველო ფუნქცია. საზედამხედველო ფუნქციას კომიტეტი ახორციელებს შესაბამისი ანგარიშების მოსმენით, რომელიც კომიტეტმა საანგარიშო წელს მოისმინა. მოკლედ ჩამოვთვლით, ეს არის შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან მიღებული ინფორმაცია. შემდგომ, ეს არის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანგარიში, რომელიც მოისმინა იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა და კიდევ სხვა ანგარიშები. ყველა იმ ანგარიშვალდებული ორგანოს, რომელიც პარლამენტის წინაშე არის ანგარიშვალდებული და მესამე ფუნქცია, მნიშვნელოვანი ფუნქცია ეს არის საკონსტიტუციო სასამართლოში წარმომადგენლობა, რომელსაც იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი ახორციელებდა. შესაბამისად გეტყვით, რომ არსებითად 38 სხდომა ჩატარდა 2018 წელს. ზეპირი მოსმენით ჩატარებული სხდომები იყო 18. სულ 16 საქმეზე იყო მიღებული გადაწყვეტილება. დაკმაყოფილდა 6. არ დაკმაყოფილდა 4, ხოლო ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სულ 6 საქმე. რაც შეეხება 2019 წელს, კომიტეტი მზად არის გეგმით, რომლის პროექტიც იქნა წარმოდგენილი პარლამენტის თავმჯდომარისთვის... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. დ.მათიკაშვილი. კომიტეტი მზად არის 2019 წელს მიჰყვეს მის გეგმას და მიიღოს ყველა ის მნიშვნელოვანი გამოწვევა, რომელიც, როგორც კომიტეტის, ასევე პარლამენტის წინაშე დგას. აქ ჩამოვთვლით რამოდენიმე კანონპროექტს. ეს არის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ კოდექსი, ახალი სისხლის სამართლის კოდექსი, რომლის პროექტიც იუსტიციის სამინისტროს აქვს, მედიაციის შესახებ კანონმდებლობა, ნარკოპოლიტიკა და ა. შ. ძალიან დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო დავით. რეგიონალური პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი ზაზა გაბუნია. ზ.გაბუნია. მოგესალმებით. პირველ რიგში, მინდა მივესალმო ახალ ფორმატს, რომლის ფარგლებში პარლამენტის თავმჯდომარე, ახლა უკვე კომიტეტის თავმჯდომარეები წარვდგებით პარლამენტის წინაშე. ეს აძლიერებს პარლამენტს, როგორც ქვეყნის მთავარ კონსტიტუციურ ორგანოს და აძლიერებს დემოკრატიულ პროცესს ქვეყანაში, რადგან პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებულთა წრე და მათი პროცედურული ვალდებულებები იზრდება უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს წინაშე. რაც შეეხება საკუთრი რეგიონული პოლიტიკის და თვითმმართველობის კომიტეტს და ანგარიშს, ჩვენ ამ დარბაზში დეკემბრის თვეში გვქონდა მაღალი დონის ფორუმი ქვეყნის უმაღლესი პირების, ელჩების, აკადემიური და სამოქალაქო საზოგადოების მონაწილეობით, სადაც ყველა ძირითადი ის საკითხი განვიხილეთ, რაც ასე მნიშვნელოვანია ჩვენი რეგიონების განვითარებისთვის. ეს პროცესი არ შეწყდება, ამ პოლიტიკას ჩვენ შევინარჩუნებთ, როგორც ერთ-ერთ მთავარ და პრიორიტეტულ საკითხს. მიმდინარე კვირის ბოლოს პარლამენტის წინაშე წარდგება და მინისტრის საათს პირველი გამოიყენებს რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის მინისტრი, პარლამენტში აქტიურად დაიწყება დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხილვა და ჩატარდება სხვა მნიშვნელოვანი ღონისძიებები. რაც შეეხება საანგარიშო პერიოდს, კომიტეტმა შეიმუშავა სტრატეგია და დაამტკიცა 2018-2020 წლების სამოქმედო გეგმა, რომელიც კომიტეტის საქმიანობის ძირითად მიმართულებების მიხედვით აერთიანებსა 4 ძირითად მიზანს და 14 ამოცანას. ეს დოკუმენტი არსებითად არის კომიტეტის საკანონმდებლო და საზედამხედველო საქმიანობის ღიაობისა და გამჭვირვალობის, გადაწყვეტილებათა მიღების, სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის უზრუნველყოფის წლების და თვეების მიხედვით გაწერილი კომპლექსური გეგმა. კომიტეტის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები შეესაბამება სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმების მოთხოვნებს, გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნებს და ამოცანებს, საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის პრიორიტეტებს და მაქსიმალურად მოიცავს ადგილებზე არსებულ გამოწვევებს, საჭიროებებს და ინტერესებს. ჩვენს ხელისუფლებას ვალდებულება აქვს განახორციელოს ყოვლისმომცველი საჯარო მმართველობის რეფორმა, რომელიც ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესის ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტია. ამ ფართო, მრავალსექტორული რეფორმის მნიშვნელოვანი ნაწილი ეხება ადგილობრივი ხელისუფლების გაძლიერებას და გარკვეული საჯარო მომსახურების შემდგომ დეცენტრალიზაციას, რომელსაც დღეს სახელმწიფო ინსტიტუტები ახორციელებენ. ეს საკითხი იყო და, ბუნებრივია, რჩება კიდეც კომიტეტისთვის ერთ-ერთ მთავარ სამუშაო თემად მიმდინარე წელსაც. მიზანი გახლავთ, რომ მივაღწიოთ უფრო გამჭვირვალე, პროგნოზირებად, პასუხისმგებლიან და ეფექტურ მართვის სტანდარტებს, რომელიც დააკმაყოფილებს საზოგადოების მოთხოვნას და ის უნდა იყოს, ცხადია, შესატყვისობაში ევროპულ სტანდარტებთან, მათ შორის ის, რომ მომსახურებასთან თანაბარი წვდომა უნდა გააჩნდეს მოქალაქეს, მიუხედავად მისი საცხოვრებელი ადგილისა. ამასთან, ამოცანა გახლავთ თვითმმართველობებისთვის ფინანსური რესურსების სტაბილურობის გარკვეული დონის მიღწევა და სხვა ბევრი ნიუანსური საკითხი, რომელიც საბოლოო ჯამში სწორედ რეფორმას უკავშირდება თავის შინაარსით. როგორც ზემოთ მოგახსენეთ უახლოეს პერიოდში დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხილვა დაიწყება უკვე საქართველოს პარლამენტში და ვფიქრობ, ეს ფორმატი ახალ საფეხურზე აიყვანს ამ საკითხზე მსჯელობის სიმაღლეს და ზოგადად რეფორმას. მე ასევე ვახსენე ევროპული სტანდარტების მნიშვნელობა და მოგახსენებთ, რომ საუკეთესო ევროპული პრაქტიკის დასანერგად ჩვენმა კომიტეტმა უზრუნველყო ევროპულ პოლიტიკურ დოკუმენტებთან ადაპტირების პროცესი, რაც მნიშვნელოვანია მმართველობის ამ სისტემის იმიჯისთვის ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების წინაშე და მნიშვნელოვანია მისი შემდგომი განვითარებისა და სრულყოფისათვის. კომიტეტის საქმიანობის ღიაობა და გამჭვირვალობა უზრუნველყოფილია და ამას მნიშვნელობა აქვს იმდენად, რამდენადაც პოლიტიკის შემუშავების პროცესის კარი ღია არის, როგორც აი, ამ პოლიტიკის ბენეფიციართათვის, ასევე სამოქალაო საზოგადოებისთვის, აკადემიური წრეებისთვის. რაც შეეხება სტატისტიკას, აქ ჩვენ გვაქვს ციფრები, რომლებიც, მე ვფიქრობ, საკმაოდ შთამბეჭდავია, რომლის მიხედვითაც ჩვენ, მაგალითად, კომიტეტების სხდომას რაც შეეხება, მათ შორის კანონპროექტებს, რომელზეც, როგორც წამყვანი კომიტეტი, სავალდებულო ფორმატით მომზადდა დასკვნები, ცხადია, ამ ციფრებზე ახლა დეტალურად რეგლამენტირებული დროის გამო აღარ შევჩერდები, თუმცა მიმაჩნია, რომ ის ფორმატები, რომლებიც კომიტეტმა გააქტიურა, მათ შორის გასვლითი სხდომების თვალსაზრისით არის ძალიან ეფექტური, ძალიან შედეგიანი და ამ შედეგებს ჩვენ ვხედავთ, მათ შორის იმ საკანონმდებლო ცვლილებების დიაგნოსტიკით და შეფასებით და ანალიზით, რომელიც ხორციელდება სწორედ კომიტეტის ჩართულობით. წარმატებულად ხორციელდება „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესრულება, თუმცა ეს კანონი და ზოგადად, პოლიტიკა მაღალმთიან რეგიონებთან მიმართბაში საჭიროებს კიდევ უფრო დახვეწას და გაუმჯობესებას და ეს იქნება ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა მიმდინარე წელს. ამ რეგლამენტირებულ დროში მოკლედ ასე შეიძლება შეჯამდეს კომიტეტის საქმიანობა, კომიტეტის გეგმები, მე ..... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ზ.გაბუნია. როგორც მოგახსენეთ, მიმდინარე კვირაში ჩვენ კვლავ დაუბრუნდებით რეგიონულ პოლიტიკას, მინისტრის საათის ფარგლებში, სადაც გაცილებით უფრო დეტალურად, დაწვრილებით გავაანალიზებთ გეგმებს, ამოცანებს, იმ პროექტებს, რომელიც დაგეგმილია ქვეყნის რეგიონული განვითარების თვალსაზრისით და რაც მთავარია, პოლიტიკის კონტექსტში დეცენტრალიზაციის რეფორმის ანალიზის და ამ რეფორმის წარმატებით განხორციელების კონტექსტში. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო ზაზა. საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე ქალბატონი სოფო ქაცარავა. ს.ქაცარავა. მოგესალმებით, კოლეგებო. მადლობას ვუხდი თავმჯდომარეს საინტერესო და დეტალური ანგარიშის წარმოდგენისთვის, სადაც ყველა სხვა მნიშვნელოვან თემასთან ერთად დიდი ადგილი დაეთმო საგარეო მიმართულებას, გასული წლის შეჯამებას და ყველა იმ მნიშვნელოვან აქტივობას, რაც გასულ წელს განხორციელდა პარლამენტის მიერ საგარეო მიმართულებით. მე, რა თქმა უნდა, ასევე მივესალმები ახალი რეგლამენტით გათვალისწინებულ პრაქტიკას, რაც კიდევ უფრო მეტად გაზრდის პარლამენტის როლს. ამ გამოსვლაში, არ მინდა დრო, მე უფრო მეტი დრო მინდა დავუთმო კომიტეტის, არა მხოლოდ კომიტეტის, არამედ პოლიტიკური გუნდის და ზოგადად, პარლამენტის საქმიანობას საგარეო პოლიტიკის მიმართულებით, რადგან ის ჩამონათვალი, რასაც ზოგადად ვახორციელებთ და ის ანგარიში, რასაც ვახორციელებთ ამ მიმართულებით არის ძალიან ვრცელი და დიდ დროს წაიღებს და ასევე, რა თქმა უნდა, ის წარმატებები, რაც თავისთავად არის ძალიან თვალსაჩინო, ამ ბოლო დროს განსაკუთრებით და ხელშესახები. არც იმის განმარტება მინდა ამ ეტაპზე, თუ რა არის ჩვენი საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტები, რადგან პარლამენტის თავმჯდომარემ ისაუბრა ამასთან დაკავშირებით უკვე დეტალურად თავის მოხსენებაში და ეს ჩვენ უკვე ავსახეთ არა ერთ სტრატეგიულ დოკუმენტში და რაც მთავარია, ეს განმტკიცებულია ქვეყნის მთავარი კანონით, კონსტიტუციით და რაც მთავარია, ჩვენ საგარეო კურსს ევროკავშირში და ნატოში გაწევრიანებას მხარს უჭერს ჩვენი მოქალაქეების და ჩვენი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი და ეს ტენდენციაც არის მზარდი. ყველაზე დიდი მიღწევა, თუმცა, რაც ჩემი გადმოსახედიდან, ჩვენმა საგარეო პოლიტიკამ მოუტანა ჩვენს ქვეყანას არის ის, რომ საქართველო ჩამოყალიბდა როგორც უსაფრთხო და სტაბილური ქვეყანა ამასთან ჩემმა კოლეგა ირაკლი სესიაშვილმა უკვე ისაუბრა, თუმცა ეს იმდენად მნიშვნელოვანი თემაა, რომ ცოტა მეტი ყურადღება მინდა ამაზე გავამახვილო. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენი ტერიტორიების 20% ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და ძალიან დიდი გამოწვევების წინაშე ვდგავართ, ყოველწლიურად საერთაშორისო ორგანიზაციები ასახელებენ საქართველოს, როგორც უსაფრთხო ქვეყანას და ეს არის უდიდესი ძალისხმევის და სწორი პოლიტიკის შედეგი, თუ რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი, ვგულისხმობ ქვეყნისთვის უსაფრთხოებას და სტაბილურობას. ესეც არის ცალსახად ნათელი, რადგან უსაფრთხოება და სტაბილურობა არის წინაპირობა ნებისმიერი პროგრესის და განვითარების. ჩვენი წარმატებული პოლიტიკის შედეგია ზუსტად ის, რომ ევროკავშირი და ნატო აღიარებს საქართველოს, როგორც მთავარ სანდო პარტნიორს რეგიონში. ჩვენი პოლიტიკის შედეგია ის, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები, ჩვენი მთავარი სტრატეგიული პარტნიორი უპრეცედენტო მხარდაჭერას გამოხატავს არა ერთ საკანონმდებლო დოკუმენტში. ჩვენი ძალისხმევის შედეგია ის, რომ იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ გაეროს რეზოლუციის მიმართ მხარდაჭერა, მხარდამჭერი ქვეყნების რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება და ზუსტად ჩვენი თანმიმდევრული პოლიტიკის შედეგია ის, რომ ტერიტორიული მთლიანობის და სუვერენიტეტის მიმართ გვაქვს ურყევი და მყარი მხარდაჭერა ჩვენი პარტნიორების მხრიდან. ჩემი, როგორც საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარის მთავარი ამოცანაა, ცხადია, ჩემს კოლეგებთან ერთად ხელი შევუწყო საქართველოს სტრატეგიული როლის განმტკიცებას გლობალურ კონტექსტში. ნებისმიერი ნაბიჯი, ნებისმიერი ძალისხმევა, ჩვენი ყოველდღიური საქმიანობა ზუსტად ამისკენ არის მომართული, მათ შორის საპარლამენტო დიპლომატია, საზედამხედველო და კანონშემოქმედებითი საქმიანობა. თავმჯდომარემ არა ერთი ღონისძიება ახსენა თავის ანგარიშში, მათ შორის ჩვენი კომიტეტის ჭრილში, ყველაზე ცხადია გამოხმაურებას ვერ გავაკეთებ, ისევ და ისევ შეზღუდული დროის გამო, თუმცა ერთმნიშვნელოვან ფაქტორზე მინდა გავამახვილო თემაზე, ისევ მინდა გავამახვილო ყურადღება, რადგან უკვე 2 წლის განმავლობაში საკმაოდ დიდ ყურადღებას ვანიჭებ ამას და ისევ და ისევ გამომდინარე იქიდან, რომ ეს არის ქვეყნისთვის ერთ-ერთი პრიორიტეტული საკითხი და ეს არის არსებული საფრთხეების სიღრმისეული ანალიზი, მათი გამოვლენა სწრაფი კოორდინაცია და გადაწყვეტილებების სწრაფი მიღება. მაშინ, როდესაც არა მხოლოდ საქართველო, არამედ მთელი თანამედროვე სამყარო მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დგას, მათ შორის უსაფრთხოების ჰიბრიდული ომის, მზარდი დეზინფორმაციის, არა მხოლოდ საქართველო, არამედ მთელი რეგიონი. ასევე, განსაკუთრებულად დიდ ყურადღებას ვანიჭებ კომუნიკაციის სტრატეგიულად და სწორად წარმართვას. ეს, ეს ნაწილია იმ დიდი სურათის, რაც კიდევ უფრო გააძლიერებს და განამტკიცებს ქვეყნის უსაფრთხოებას. ამ ყველაფერს აქვს, ცხადია, პირდაპირი კავშირი საგარეო პოლიტიკასთან. ჩვენ სამომავლო კიდევ, უფრო წარმატებულ თანამშრომლობასთან ჩვენს მეგობარ პარტნიორებთან და რაც მთავარია ქვეყნის შიგნით ამ პროცესების სწორად და თანმიმდევრულად წარმართვისთვის. მე, ცხადია, ჩემს კოლეგებთან ერთად, ყველა იმ გეგმასთან ერთად, რაც ჩვენი კომიტეტის და პარლამენტის დღის წესრიგშია მომდევნო წლების განმავლობაშიც აუცილებლად მივაქცევ.... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ს. ქაცარავა. ორი წინადადება დამრჩა ზუსტად. ამ მნიშვნელოვან თემებს აუცილებლად მივანიჭებ დიდ ყურადღებას და ამ პროცესებს შეუწყობ ხელს. დიდი მადლობა და წარმატებებს გისურვებთ ყველას. მადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ ქალბატონო სოფო, დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი ზვიად კვაჭანტირაძე. ზ. კვაჭანტირაძე. გმადლობთ. ბატონო თავმჯდომარევ, პატივცემულო კოლეგებო, მე მინდოდა გამომეყენებინა ეს 5 წუთი იმაზე, რომ მესაუბრა ახალი წლის გეგმებზე, რომელიც ჩვენს კომიტეტს აქვს დასახული და რომლის შესახებ, პრინციპში, პარლამენტი უკვე, ინფორმირებულია. ხაზი მინდა გაუსვა იმას, რომ ბოლო წლების განმავლობაში, საერთოდ მსოფლიოში იზრდება დიასპორების როლი საკუთარი ქვეყნების განვითარების საქმეში და ვფიქრობ, რომ ჩვენ უნდა შევინარჩუნოთ ქვეყნიდან სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა მიზეზით უცხოეთში წასულ მცხოვრებთა და მემამულეებთან ძალიან მჭიდრო კავშირი, ამას ვფიქრობდით დღემდეც და ჩვენ გვქონდა სრული ურთიერთგაგება კოლეგებს, ამიტომ, გაჩნდა კონსტიტუციის ახალ რედაქციაში, ის ისტორიული ჩანაწერი, რომელიც უკვე ჩვენ, კონსტიტუციურად გვავალდებულებს ხელისუფლებას, რომ შევინარჩუნოთ მჭიდრო კავშირები ჩვენს დიასპორასთან ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. ამ მიმართულებით, რომელიც იქნება მთავარი ამოსავალი წერტილი, უფრო საგნობრივი საკანონმდებლო საქმიანობისათვის, კონკრეტულად ჩვენი მიმართულებებით, ახალი წლის განმავლობაში, ჩვენ ვგეგმავთ ისეთი პროექტების განხორციელებას, რომლებიც უზრუნველყოფენ ამ საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფას ასევე, სათვისტომოების დიასპორული ორგანიზაციების კონსოლიდაციას და მათ ინტეგრაციას ჩვენ სახელმწიფოსთან ქართულ დიასპორის მეშვეობით ქმედითი კულტურული დიპლომატიის წარმოებას, ქართულ სათვისტომოებთან მაქსიმალურად მჭიდრო კულტურულ -საგანმანათლებლო ინტელექტუალური კავშირების დამყარებას ისტორიული დიასპორებისთვის, ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნებას, უცხოეთში საქართველოს პოპულარიზაციას, საერთაშორისო კულტურული თანამშრომლობის გარღმავებას, საქართველოს კულტურული და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენა-დაცვას, სახელმწიფოს მიერ ქართული დიასპორის მონაწილეობით აქტიური სახალხო დიპლომატიის წარმოებას ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში, სტრუქტურებში. საქართველოს ინტეგრირების პროცესში, შესაბამისი ქვეყნების ქართული დიასპორული ორგანიზაციების პოტენციალის გამოყენებას, საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეების პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების და თავისუფლებების დაცვას, განათლების მიღების და ბიზნესის წარმოების ხელშეწყობას, უცხოეთში მყოფი საქართველოს მოქალაქეების ლეგალური დასაქმების მიზნით საერთაშორისო თანამშრომლობის გააქტიურებას, უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში, საქართველოს მონაწილეობის გაძლიერებას ურთიერთმომგებიანი ეკონომიკური თანამშრომლობის და ტურიზმის განვითარების პროცესში, უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების და დიასპორული ორგანიზაციების მონაწილეობის გაზრდას. მე მიმაჩნია, რომ ჩვენი კომიტეტის წევრების აზრია, რომ 27 მაისი ის დღე, როდესაც ჩვენ დიასპორის დღედ გვაქვს გამოცხადებული და რომელსაც ჩვენ ტრადიციულად წელიწადში ერთხელ ვმართავთ დიასპორულ ფორუმს, თავისთავად, რა თქმა უნდა, ძალიან საინტერესო ღონისძიებაა, მაგრამ ვფიქრობთ, რომ ამ ღონისძიების მომზადება, ჩატარება, ჩატარებისთვის მომზადებისთვის და უფრო მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად უნდა შევცვალოთ ძირეულად მიდგომა ამ წლისათვის, უნდა გავითვალისწინოთ ის რომ ის, რაც დღემდე იყო უკვე ახალი რეალობებიდან გამომდინარე საკმარისი აღარ არის და მე მინდა, რომ მოუწოდო ყველა დაინტერესებულ უწყებას და უპირველესად საგარეო საქმეთა სამინისტროს, რომ ითანამშრომლოს ჩვენთან, უპირველესად, კომიტეტთან იმ მიზნით, რომ შევძლოთ და მოვახერხოთ წლეულს გაცილებით უფრო სხვა მასშტაბის და სხვა გაცილებით უფრო ღრმა შინაარსიანი დიასპორის ფორუმის ჩატარება. ჩვენ მივესალმებით ახალგაზრდების ჩართულობას დიასპორულ პროექტებში და ამიტომ მხარს უჭერთ და მომავალშიც დაუჭერთ ისეთ პროექტებს, როგორიც არის „იყავი შენი ქვეყნის ახალგაზრდა ელჩი, მომავლის ბანაკი“ საზღვარგარეთ მოქმედი ქართული საკვირაო სკოლების მხარდაჭერა, ჩვენ უშუალოდ კომიტეტმაც დაუჭირეთ მხარი. აღარ ვსაუბრობ საგარეო საქმეთა სამინისტროზე, რომელმაც სპეციალური წიგნები დაბეჭდა სკოლებისთვის, ჩვენც შევაგროვეთ ასეთი სურვილები და 17-მდე სკოლას 2000-ზე მეტი სასწავლო წიგნი გაუგზავნეთ ახალი სასწავლო წლისათვის და ვაპირებთ ამ მიმართულებით მუშაობის გაგრძელებას, სადაც რას შევძლებთ ყველგან, რომ ჩვენი მხარდაჭერა იგრძნოს საკვირაო სკოლებმა, რომელთა რიცხვი... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ზ. კვაჭანტირაძე. რომელთა რიცხვი წლიდან წლამდე იზრდება, საკვირაო სკოლებს ვგულისხმობ და ვფიქრობ, რომ საკვირაო სკოლების მხარდაჭერა ჩვენი ხელისუფლების ერთ-ერთი მთავარი დანიშნულებაა საერთოდ ემიგრაციაში და დიასპორაში მომავალ თაობაზე ზრუნვა. ამ მიმართულებით ძალიან ბევრი რამეა გასაკეთებელი, სულ მრჩება ისეთი შთაბეჭდილება, რომ ბევრ რამეს არ ვაკეთებ და დიდი იმედი მაქვს, რომ ესენი იქნება გარდამტეხი ამ მიმართულებით. გმადლობთ ყურადღებისთვის. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო ზვიად. საპროცედურო საკითხთა და წესრიგის კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი გიორგი კახიანი. გ. კახიანი. მოგესალმებით, პატივცემულო კოლეგებო, გარკვეულწილად, მართლაც სიმბოლური დღე არის და მინდა წარმატებები გისურვოთ ყველას ქვეყნის საკეთილდღეოდ და დარწმუნებული ვარ, რომ ამ დარბაზში მიმდინარე წელს არაერთ ძალიან მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას მივიღებთ. მინდა მადლობა გადაუხადო პარლამენტის თავმჯდომარეს ძალიან საინტერესო მოხსენებისთვის და იმისათვის, რომ ძალიან ვრცლად წარმოგვიდგინა სამოქმედო გეგმა და აქვე მინდა აღვნიშნო ერთი რამ, ის ნოვაციაც და ის პროცედურა, რომელიც ახლა მიმდინარეობს პარლამენტის თავმჯდომარის ანგარიშის სახით, ეს არის სწორედ პარლამენტის თავმჯდომარის ინიციატივა, მაშინ, როდესაც ჩვენ რეგლამენტზე ვმუშაობდით, პარლამენტის თავმჯდომარემ დააყენა ეს ინიციატივა და პირველად ხდება საპარლამენტო ისტორიაში, როდესაც ჩვენ ასეთ პროცედურას გავდივართ და ვისმენთ პარლამენტის თავმჯდომარის ყოველწლიურ მოხსენებას. არაერთი მნიშვნელოვანი ინიციატივა და ცვლილება განხორციელდა ახალი რეგლამენტის მიღების სახით და ამას, თქვენ იცით, რომ წინ უსწრებდა ძალიან მნიშვნელოვანი პროცესი კონსტიტუციური ცვლილებების და მაშინ, როდესაც ჩვენ გავაძლიერეთ ამ ცვლილებებით საპარლამენტო რესპუბლიკის საფუძვლები, ცხადია, ეს ტენდენცია აისახა პარლამენტის რეგლამენტშიც და ამაზეც, აი, ამ ცვლილებებზეც, განსაკუთრებით მე ვიტყოდი, საპარლამენტო კონტროლის გაძლიერების თვალსაზრისით, არაერთი რამ ითქვა პარლამენტის თავმჯდომარის გამოსვლაში. ახლა, როდესაც მე, მაგალითად, როდესაც ჩვენ მიმდინარე კვირას გველის წინ განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის წარდგენა პარლამენტის წინაშე, როდესაც იგი ისაუბრებს განათლების სფეროში არსებულ რეფორმებზე. ასევე ჩვენ გველის მიმდინარე კვირას რეგიონალური განვითარების და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოსმენა, უკვე მინისტრის საათის ფარგლებში, როდესაც ესეც არის სრულიად ახალი პროცედურა, მინისტრის საათი მსგავსი რამ საპარლამენტო ცხოვრებაში აქამდე არ არსებობდა, რეგლამენტი ასეთ პროცედურას არ ითვალისწინებს, ესეც ახალი რეგლამენტის სიახლე არის, სწორედ როდესაც მინისტრი წარდგება პარლამენტის წინაშე და ისაუბრებს სამთავრობო პროგრამის განხორციელებაზე მის სფეროში, მის სფეროში და ეს გაწერილი არის, თქვენ იცით, რომ ბიუროს სხდომაზე მთელი წლის განმავლობაში გაიწერა მინისტრების გამოსვლებთან დაკავშირებული განრიგი, ანუ მთლიანობაში ის სიახლეები, რომელიც საპარლამენტო კონტროლის თვალსაზრისით ჩვენ განვახორციელეთ ყველაფერი ეს, რა თქმა უნდა, ერთი მხრივ აისახება იმაში, რომ უფრო ხშირი სახე ექნება მინისტრების მონაწილეობას, როგორც პლენარულ სხდომებში, ასევე საკომიტეტო სხდომებში. არაერთი სხვა მნიშვნელოვანი მექანიზმიც შეგვიძლია დავასახელოთ და მე მიკვირს, როდესაც დღეს ითქვა უმცირესობის მხრიდან, თითქოს ამ პროცესში მათ, რეგლამენტის მიღების პროცესში მათ მონაწილეობა არ მიუღიათ და ან კიდევ მათი, ასე ვთქვათ, ინტერესები არ ყოფილა გათვალიწინებული. მე შემიძლია ვთქვა, რომ პროცესი, რომელიც რეგლამენტის მიღებას წინ უძღოდა იყო ხანგძლივი, მე ვიტყოდი, უპრეცედენტოდ ღია და ფაქტიურად ყველა მსურველს, ვისაც ამის, ამ პროცესში მონაწილეობის სურვილი ჰქონდა ამის შესაძლებლობა, ამ პროცესში ჩართული იყვნენ, როგორც არა სამთავრობო სექტორის წარმომადგენლები, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციები და რა თქმა უნდა, უმცირესობის წარმომადგენლებიც და ის, რომ ყველა მოთხოვნა არ არის გათვალიწინებული, რასაც ასე ვთქვათ, ისინი აყენებდნენ. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ეს პროცესი არ იყო გახსნილი და ამ პროცესში არ იყვნენ ჩართული მხარეები. თუმცა მე შემიძლია შევახსენო, უმცირესობის წარმომადგენლებს თუნდაც იმისათვის, რომ ოპოზიციის როლი გაიზარდოს ყოველდღიურ საპარლამენტო საქმიანობაში. რა სიახლეები არის რეგლამენტით, პირველ რიგში, დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნის წესი, მოგეხსენებათ არის გამარტივებული და ამ პროცესში ოპოზიციას შეუძლია გადამწყვეტი როლი ითამაშოს, ანუ მათ შეუძლიათ, ოპოზიციას თავად შეუძლია შექმნას საგამოძიებო კომისია. კომიტეტის სხდომებზე თუ ადრე მინისტრების მოწვევის უფლება ეკუთნოდა საკომიტეტო უმრავლესობას, ეხლა ოპოზიციის ხელში არის, ასე ვთქვათ, ეს უფლებაც და მათ შეუძლიათ კომიტეტის სხდომაზე მოიწვიონ და სხვათა შორის, ასეთი შემთხვევებიც მიმდინარე კვირაში იქნება, რამდენადაც მე ვარ ინფორმირებული, გარდა ამისა გამარტივდა დებატების დანიშვნის წესი, მაშინ როდესაც ... თავმჯდომარე. დასრულებინეთ. გ.კახიანი. მაშინ, როდესაც დებატების დანიშვნა ხდებოდა უმრავლესობის გადაწყვეტილებით პლენარულ სხდომაზე. ეხლა არა ნაკლებ ერთი მეხუთედს აქვს ამის შესაძლებლობა და ეს, რა თქმა უნდა, ესეც ოპოზიციის ხელში არსებული ბერკეტია. ინტერპრეტაციის მექანიზმი, როდესაც ოპოზიციას აქვს შესაძლებლობა მინისტრს შესაბამისი კითხვით მივმართო ეს კითხვები დაუსვას უშუალოთ პლენარულ სხდომაზე. თუნდაც პარლამენტის თავმჯდომარის მოხსენება ... პრემიერის მოხსენება, რომელიც, როდესაც ახალი რეგულაციების მიხედვით უკვე თავად წარდგება პრემიერი პარლამენტის წინაშე, აძლევს ... თავმჯდომარე. დასრულებინეთ. გ.კახიანი. აძლევს მათ შესაძლებლობას კითხვები დაუსვას პრემიერ მინისტრს და თუნდაც დღეს პარლამეტის თავმჯომარესთან არა ერთი კითხვა იყო დასმული მათი მხრიდან, რისი შესაძლებლობაც აქამდე არ არსებობდა. ასე, რომ ბევრი, კიდევ ბევრი რამ შეიძლება ითქვას, თუმცა ვინაიდან დროში ვარ შეზღუდული ამით შემოვიფარგლები და ერთი რამ მინდა ვთქვა, რომ ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისათვის, რომ ის სიახლეები რაც რეგლამენტით არის შემოთავაზებული, მათი რეალიზების სწორი პრაქტიკა დავნერგოთ და მე იმედი მაქვს, რომ ეს ყველაფერი... თავმჯდომარე. დასრულებინეთ. გმადლობთ, კი, ბატონო, გმადლობთ, ბატონო გაგა, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი ირაკლი კოვზანაძე. ი.კოვზანაძე. ჩაირთო? გმადლობთ. ძვირფასო კოლეგებო, პარლამენტის თავმჯდომარემ ძალიან საინტერესოდ და დეტალურად წარმოადგინა პარლამენტის საქმიანობის წლიური ანგარიში. მე მინდა შევეხო იმ მომენტებს, რომელიც მის ანგარიშში იყო და ასახავდა საფინანსო და საბიუჯეტო სფეროს და განეკუთვნებოდა ჩემდამი რწმუნებული კომიტეტის კომპეტენციებს. ამ თვალსაზრისით, როგორც თქვენ იცით, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი საპარლამენტო კონტროლს და ზედამხედველობას ახორციელებს 3 ძირითადი მიმართულებით. ეს არის ფინანსთა სამინისტრო, საბიუჯეტო პროცესები და ამის სრულ კომპეტენციას განეკუთვნება ბიუჯეტთან დაკავშირებული საქმიანობა, განხილვა ბიუჯეტის, პირველ ყოვლისა სახელმწიფო ბიუჯეტი, მასთან დაკავშირებული საკითხები, საგადასახადო, საბაჟო კანონმდებლობა. განსაკუთრებით გამოვყოფდი 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტს და ვფიქრობ, რომ დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში ჩვენ მივიღეთ უპრეცედენტოდ მაღალი ციფრები ამ თვალსაზრისით. მოგეხსენებათ, რომ ასიგნებები 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში აღემატება 13 მილიარდ ლარს და აღწევს 13 მილიარდ 90 მილიონ ლარს. დეფიციტი გვაქვს 2,6%-ის ფარგლებში. ინფლაცია არის 3%. აი ეს ის ციფრებია, რომელიც არის შეთანხმებული საერთაშორისო ყველა საფინანსო ინსტიტუტთან, საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან, მათ შორის და სახელმწიფო ბიუჯეტი ამ თვალსაზრისით არის გარანტი მაკროეკონომიკური სტაბილურობის, ფინანსური მდგრადობის და ეკონომიკური ზრდის და საფუძველს ქმნის ყველა ამ მიმართულებით. მეორე სტრუქტურა, რომელსაც ჩვენი კომიტეტი საპარლამენტო ზედამხედველობას უწევს ეს არის საქართველოს ეროვნული ბანკი. ბატონი კობახიძეც შეეხო ამ მიმართულებას. ეს არის ფულად-საკრედიტო სავალუტო მიმართულებები, რომლის ყოველწლიურად კონტროლდება პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტიდან. ეს არის სტრუქტურა, რომელიც პასუხს აგებს ფასების სტაბილურობაზე ქვეყანაში და საბანკო ზედამხედველობაზე. ამ მიმართულებით წელს ჩვენ ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი გვაქვს 3%. მე მინდა ხაზი გავუსვა იმას, რომ შარშან ჩვენ იმპლიმენტაცია დავიწყეთ უმნიშვნელოვანესი კანონმდებლობის, რომელიც ამკაცრებს ზედამხედველობას, ეროვნულ ბანკს აძლევს საფუძველს, რომ გაამკაცროს ზედამხედველობა ყველა მიმართულებით, განსაკუთრებით საბანკო ზედამხედველობა და ასევე დაიწყო ეს ზედამხედველობა და ასევე დაიწყო ეს ზედამხედველობა საფინასო სექტორის არასაბანკო ნაწილში და ასევე ამ კანონმდებლობამ გამოიწვია არაპროფილური აქტივების გატანა საბანკო სექტორიდან. ამ თვალსაზრისით აღვნიშნავდი მომხმარებელთა უფლებების დაცვის გაძლიერებას, ეროვნული ბანკის საზედამხედველო ფუნქციების გაზრდას, მეორეს მხრივ ჭარბვალიანობის შემცირებას და ე. წ. პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების მექანიზმების ამუშავებას, რომელიც შარშან წლის ბოლოს, წლის დასაწყისიდან დაიწყო. მე-3 სტრუქტურა ესაა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური. აუდიტი ეს არის უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტი, რომელსაც ჩვენ ყოველდღიურად ვიყენებთ. ამ მიმართულებით არის წლიური ანგარიში. გარდა ამისა, სახელმწიფო აუდიტის სისტემატიურად წლის განმავლობაში 75-დან 80 ანგარიშს აქვეყნებს. ეს იგზავნება საქართველოს პარლამენტში და უკვე ჩვენს რეგლამენტში გვაქვს გაწერილი მუდმივმოქმედი ჯგუფი, რომელიც საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან არის და ეს ჯგუფი გერმანული მოდელის მიხედვით იხილავს ამ ანგარიშებს და ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ საჯარო ფინანსებზე ასეთი კონტროლის თვალსაზრისით ჩვენ გვაქვს ბერკეტი, რომელშიც მონაწილეობს ყველა დეპუტატი ვისაც ამის სურვილი აქვს მონაწილეობს უწყებების, სამინისტროების წარმომადგენლები. ასევე მათ დაინტერესებული უწყებები და ეს დასკვნები არის ინტერესის საგანი ყველა იმ უწყებისა, რომლებიც არიან მოქცეული ამ კონტროლის მექანიზმი. ამ 3 ძირითადი მიმართულების გარდა ჩვენს კომიტეტში კონცენტრირებულია დაზღვევის ზედამხედველობის სამსახური, ბუღალტრული აღრიცხვა, ფასიანი ქაღალდების ბაზრების მარეგულირებელი და ასევე კომიტეტის კომპეტენციას განეკუთვნება საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები. ზოგადად მინდა გითხრათ და პარლამენტის თავმჯდომარემაც აღნიშნა, რომ მთელი ამ წლის განმავლობაში კომიტეტთან ინტეგრირებული იყო საკითხები, რომლებიც არის 41 სხდომაზე განხილული და ზოგადად კი მინდა გითხრათ, რომ პარლამენტში ინიცირებული 46% საკითხების განხილული იყო ჩვენი კომიტეტის სხდომაზე, მთლიანად კი საკითხები, რომლებიც ჩვენ გვაქვს მომავალი წლისთვის არის წარმოდგენილი 2018-20 წლების სამოქმედო გეგმაში და ეს გეგმა თქვენს წინაშე არის წარმოდგენილი. ბოლოს მე მინდა დიდი მადლობა გადავუხადო თითოეულ თქვენთაგანს, რომელიც ჩვენს ..... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ი.კოვზანაძე. მინდა მადლობა გადავუხადო ჩვენი კომიტეტის ყველა წევრს, ყველა კოლეგა დეპუტატს, რომელიც კომიტეტის მუშაობაში მონაწილეობდა, ასევე მინდა მადლობა გადავუხადო კომიტეტის აპარატის თანამშრომლებს, ისინი პროფესიონალები არიან იმ დიდი წვლილისათვის, რომლებსაც ისინი წლის განმავლობაში კომიტეტის მუშაობაში აქტიურად მონაწილეობდნენ და ღებულობდნენ. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო ირაკლი. სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი მიხეილ ყაველაშვილი. მ.ყაველაშვილი. მოგესალმებით, ძვირფასო კოლეგებო. გილოცავთ საგაზაფხულო სესიის დაწყებას და ყველა თქვენთაგანს გისურვებთ წარმატებას საპარლამენტო ცხოვრებაში. რაც შეეხება ჩემს გამოსვლას, პირველ რიგში მადლობას გადავუხდი პარლამენტის თავმჯდომარეს შთამბეჭდავი ანგარიშის, ასე ვთქვათ, მოწოდებისთვის, რაც შეეხება კომიტეტის, ჩვენი კომიტეტის საქმიანობას, მოკლედ შევეხები, ახალი იყო, სიახლე იყო 2018 წელს, რომ პირველად დამტკიცდა სამოქმედო, ასე ვთქვათ, სტრატეგია და სამოქმედო სამწლიანი გეგმა, სპორტის და ახალგაზრდობის კომიტეტის, გამოვყოფ მნიშვნელოვან ინიციატივებს, ახალგაზრდობის მიმართულებით კვლავ რჩება ჩვენს ქვეყანაში მნიშვნელოვანი გამოწვევები, მათ შორის არის დასაქმება, სამოქალაქო ჩართულობა და განვითარებისთვის არსებული შესაძლებლობები, მინდა აღვნიშნო და საზოგადოებასაც განუმარტო, რომ პრემიერმა გაითვალისწინა ჩვენი წინადადება და დაიწყო მუშაობა ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის რეფორმაზე, სადაც ჩვენც ჩართული ვართ ამ რეფორმაში, როგორც მოგეხსენებათ ახალგაზრდული თემაა, სააგენტო შეიქმნება პრემიერის დაქვემდებარებაში და ის კითხვები და ის გამოწვევები, რომლებიც არსებობს მართლაც ჩვენთვის მნიშვნელოვან დარგში, ახალგაზრდობაში ძალიან მალე იქნება მკაფიოდ გამოკვეთილი სამოქმედო გეგმა და ინიციატივები, თუ რა ღონისძიებები გატარდება იმიტომ, რომ როგორც მოგეხსენებათ, განათლებასთან ერთად ახალგაზრდობაც ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტად არის გამოცხადებული ჩვენი მთავრობის მიერ. რაც შეეხება სპორტს, თავმჯდომარის ანგარიშში იყო ის უპრეცედენტო ინიციატივა, რომელიც განახორციელა ჩვენი ინიციატივით განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსთან ერთად ჩვენ მთელი საქართველოს მასშტაბით ახალი საკანონმდებლო ინიციატივაა, კანონი „სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების შესახებ“ მოვიცავით მთელი ქვეყნის რეგიონები, რეგიონული ცენტრები, დასწრება იყო საკმაოდ მაღალი და ეს ყველა შენიშვნა და ინიციატივა ასახული იქნება ახალ საკანონმდებლო პაკეტში, რომელიც შემოვა პარლამენტში და ეს მართლაც ერთ-ერთი უპრეცედენტო ინიციატივა იყო იმიტომ, რომ ეს მთლიანი ჩართულობა ჩვენი საზოგადოების ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. ასევე სიახლე არის, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ კომიტეტის ერთ-ერთი მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს მასობრივი სპორტის განვითარება და მოსახლეობის ფიზიკური აქტივობის ზრდა, კომიტეტმა დაიწყო კანონპროექტის რეგულირების ზეგავლენის შეფასება ეგრეთწოდებული ღია შეფასება, ჩვენ ვიკვლევთ სახელწიფოსთვის ყველაზე ხარჯ ეფექტიან გზებს, რათა უზრუნველვყოთ, რომ სპორტი და ფიზიკური აქტივობა ხელმისაწვდომი იყოს ყველა ასაკობრივი კატეგორიისთვის, ამასთანავე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კომიტეტი ჩართულია სპორტის კანონის პროექტის გენდერული ზეგავლენის სფეროს შეფასებაში, თამარ ჩუგოშვილი არ არის მე მგონი და მას გაუხარდება ეს, უახლოეს პერიოდში კომიტეტი მოამზადებს რეკომენდაციებს სპორტში გოგონებისა და ქალების ჩართულობის ხელშეწყობის პირობების თაობაზე. ასევე მინდა აღვნიშნო, ჩვენ, მე კომიტეტის სახელით მივმართავ პრემიერ-მინისტრს რეკომენდაციით, რათა დაიწყოს საქართველოში სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარების გენერალური გეგმისა და სპორტული ობიექტების მართვის ეროვნული სისტემის ჩამოყალიბება. ამ ინიციატივის განხორციელებით ჩვენ შევძლებთ მოსახლეობის ინტერესების გათვალისწინებით, ქვეყნის მასშტაბით შესაბამისი სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარების და მის ეფექტიანი მოვლა-პატრონობის, ასე ვთქვათ, უზრუნველყოფას და ბოლოს, დღეისათვის ყველაზე აქტუალური თემასაც შევეხები, სპორტში კარგი მმართველობის ხელშეწყობის თაობაზე, ბოლო დროს ძიუდოსა და ჭიდაობაში განვითარებული მოვლენები ცხადყოფს, რომ აუცილებელია სახელმწიფომ ხელი შეუწყოს სპორტულ ფედერაციების მიერ კარგი მმართველობის მინიმალური სტანდარტების გამოყენებას. კომიტეტი მუშაობს რეფორმაზე, რომელიც ითვალისწინებს სპორტულ ფედერაციებში კარგი მმართველობის სტანდარტების დანერგვას, რომელიც უზრუნველყოფს სპორტსმენთა უფლებების დაცვას და ფედერაციის საქმიანობაში მათ აქტიურ მონაწილეობას, დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი დავების განმხილველი სისტემის ჩამოყალიბებას... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. მ. ყაველაშვილი. ეთიკის ნორმების დამკვიდრებას და შიდა ორგანოებს შორის ძალაუფლების განაწილებას და რაც მინიმუმადე დაიყვანს ფედერაციების მართვასთან დაკავშირებულ რისკებს. როგორც მოგეხსენებათ ეს არის ჩვენი გამოწვევა, რაც მთავარია ყველა ჩვენთაგანმა მინდა, რომ მეც და სპორტულ სამყაროს გვერდში დაუდგეს და რაც შეიძლება მეტი ჩვენი მოქალაქე იყოს ჩართული სპორტში და ეს ციფრი, ეს სტატისტიკა გავზარდოთ, რომ რაც შეიძლება უფრო სპორტული ერი გავხდეთ... თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო მიხეილ. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი რომან კაკულია. რ. კაკულია. მოგესალმებით, დღევანდელი დღე ცხადია ძალიან მნიშვნელოვანია იმით, რომ პირველი დღეა ჩვენი ამ დარბაზში როგორც სასესიო მოღვაწეობის, ასევე დღეს შედგა ძალიან მნიშვნელოვანი მოვლენა, რომელმაც პრინციპში ახალი, თვისობრივად ახალი დასაწყისი უნდა მისცეს საზოგადოებისადმი პარლამენტის ანგარიშვალდებულების თემას და აქ პარლამენტის თავმჯდომარის ანგარიშიც ცხადი არის ძალიან მნიშვნელოვანი, იმიტომ, რომ დღევანდელობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სიტყვა, რომელიც ახასიათებს ჩვენს გამოწვევებს არის ადეკვატურობა, ადეკვატურობა საზოგადოების მოთხოვნებთან და მათ საჭიროებებთან მიმართებაში და პარლამენტის თავმჯდომარის გამოსვლა ამ მიმართულებით ძალიან მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ მასში ეს კონტექსტი უნდა ჩანდეს. მე მინდა გამოვეხმაურო მისი გამოსვლის იმ ნაწილს, რომელიც ეკონომიკურ გამოწვევებს ეხმიანებოდა, ძალიან ვაფასებ იმას, რომ ამ გამოსვლაში სიღარიბე როგორც ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოწვევა არის მკაფიოდ დანახული და ამასთან დაკავშირებით მოკლედ მინდა გითხრათ თუ როგორ ვაპირებთ ჩვენ კომიტეტის ფარგლებში ამ გამოწვევის შემდგომი გამოწვევის მოწესრიგებისათვის, მისი სრულყოფისათვის იმ გეგმების, რაც მოკლედ ითქვა ბატონი ირაკლის მიერ, კომიტეტის ფარგლებში როგორ ვაპირებთ ჩვენ ამის შემდგომ განვითარებას. ცხადია დღევანდელი ჩვენი ეკონომიკის განვითარების მთავარი ამოცანა არის ერთის მხრივ, როგორ უზრუნველვყოთ ჩვენ გრძელვადიანი შეუქცევადი სტაბილური განვითარება ისე, რომ ამ განვითარების პროცესში ჩართული იყოს საზოგადოების ძალიან დიდი რაოდენობა, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ჩვენ არ გვინდა რომ შემცირდეს საქართველოში მოსახლეობა და ეს არ მივანდოთ უბრალოდ ბაზარს და ამასთანავე მოხდეს სიღარიბის შემცირება. ეს საბაზრო ეკონომიკის პირობებში ძალიან რთული გამოწვევაა და მე მოხარული ვარ, რომ აქ ორივე ინსტრუმენტისათვის აუცილებელი საჭიროება გაჟღერდა ამ გამოწვევაში, იმიტომ რომ ჩვენ სიღარიბეს ვებრძვით ორი ძირითადი მიმართულებით, ერთი, პირველი არის ის რომ არსებული ბიზნესების შემდგომი ხელშეწყობა და გაფართოება ასევე მოზიდული ინვესტიციების საფუძველზე შექმნილი ახალი ბიზნესები და იქ დასაქმებული ადამიანები, რომელთათვისაც კვალიფიკაცია და განათლება არის ძალიან მნიშვნელოვანი, რომ ჩვენ ინვესტიციების მოზიდვის შემთხვევაში ხელი შეუწყოთ საკუთარი დასაქმებული ადამიანების მონაწილეობას და მათი ხვედრითი წილის ზრდას ამ მიმართულებით გაჟღერდა საკმაოდ მკაფიო გზავნილები და მეორე, რასაც ჰქვია ახალი მოთამაშეების შესვლა ბიზნეს სექტორში, რაც უფრო მწვავე გამოწვევაა, აქ აუცილებლად მინდა ხაზი გაუსვა ინიციატივას, რომელსაც საკრედიტო საგარანტიო ფონდი ჰქვია, რომელსაც ეკონომიკის სამინისტრო ამზადებს და ამ მიმართულებით ჩვენ შევეცდებით მათთან ერთად დავაზუსტოთ თუ როგორია ის მექანიზმი რომელმაც უნდა გაზარდოს რაოდენობა იმ ადამიანების, რომლებსაც სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრული ფარდობითი უპირატესობების ფარგლებში შეუძლია, ასე ვთქვათ, იმ ტვირთის ნაწილში შეხიდებით, რომელსაც ჰქვია საბანკო სესხის სიმძიმე. მათთვის გარკვეული ინიციატივები გააქტიურონ და ბიზნეს მოთამაშეები გახდნენ. ხოლო , რაც შეეხება იმას, რომ არსებული ბიზნესები და ახალი მოზიდული ინვესტიციების მიმართულებით მოხდეს სამუშაო ადგილების და ჩვენ აქ კონკურენციას ვხედავთ ერთ-ერთ, ძალიან მნიშვნელოვან გამოწვევად და აქედან გამომდინარე ერთ-ერთი კანონი, რომელზეც ჩვენ გავააქტიურებთ მსჯელობას ეს იქნება კონკურენციასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა თავად კონკურენციის სააგენტოს არსებული ფუნქციები და როლი, იმისათვის რომ ქვეყანაში რეალურად შევქმნათ ნამდვილად ისეთი ჯანსაღი კონკურენციული გარემო, როდესაც ის დააბალანსებს იმ ძალიან მკვეთრ გამოწვევებს, რომელიც ჩვენ საგარეო მოცემულობის გამო გვაქვს. საგარეო მოცემულობა ერთ-ერთი ყველაზე, მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ჩვენთვის. მე არ ვგულისხმობ მხოლოდ ჩვენს მეზობელთან არსებულ ეკონომიკურ მდგომარეობას ზოგადად საგარეო გამოწვევებით, ჩვენ ძალიან ბევრ შეფერხებას გვაძლევს იმის გამო, რომ გრძელვადიანი შეუქცევადი გარემოს ფორმირებასთან დაკავშირებული აღქმა ზოგადად პოტენციური ინვესტორებისათვის საკმაოდ რთულია იმ მიმდინარე პროცესების ფონზე, რომელსაც ჩვენ ვაკვირდებით ირგვლივ. ამიტომ ეს ფორუმი უნდა დაბალანსდეს ბიზნეს გარემოს მაქსიმალური გააქტიურებით იმ ქვეყნებთან მიმართებაში, რომლებთანაც ჩვენ კონკურენციაში შევდივართ რათა იგივე ინვესტიციების მოზიდვაზე ვისაუბროთ. მოკლედ რომ ვთქვათ, ამ მიმართულებით კონკურენცია არის ერთ-ერთი გასაღები, რომელიც ჩვენ უნდა გვხსნათ იმისათვის, რომ რეალურად კონკურენცია.... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. რ. კაკულია. რეალურად შევიდეთ კონკურენციაში იმ ქვეყნებთან, რომლებიც მსოფლიოში არსებული ინვესტიციებზე, ინვესტირების მოზიდვაზე საუბრობენ, ხოლო რაც შეეხება ყველაზე მორწყვლად ფენებს, ჩვენი საზოგადოების აუცილებლად გონივრული სახელმწიფო მხარდაჭერით უნდა უზრუნველვყოთ მათი ჩართულობა ბიზნეს გარემოში და ბიზნეს საქმიანობაში და მე პრინციპში ეს ორივე მიმართულება დავინახე თქვენს გამოსვლაში, ბატონო ირაკლი და კომიტეტის საქმიანობის ფარგლებში ჩვენ შევეცდებით მას ძალიან ბევრი პრაქტიკული ნაბიჯი დაუმატოთ. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო რომან, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე, ბატონი აკაკი ზოიძე. ა. ზოიძე. კოლეგებო, მოგესალმებით. 16 წლის წინ ვიყავი ამ დარბაზში ბოლოს პლენარულ სხდომაზე, და აი, 16 წლის მერე ბატონო სტუმრის რანგში, აი, იქ, ძალიან მნიშვნელოვანი არის დღეს სიმბოლურად ეს დღე დაიწყოს სწორედ პარლამენტის თავმჯდომარის მოხსენებით, ანგარიშით გაწეული სამუშაოს შესახებ და ამ ანგარიშით ძალიან ნათლად გამოჩნდა, რომ რეალურად შარშანდელი წელი, 2018 წელი იყო საპარლამენტო დემოკრატიის განვითარების და პარლამენტის, ..... ინსტიტუციის გაძლიერებისთვის, მე ვიტყოდი უმნიშვნელოვანესი წელი, ის რაც მოხდა შარშან, როცა ჩვენ დავამტკიცეთ კონსტიტუცია, მარტში მივიღეთ ახალი რეგლამენტი, რომელმაც ახალი ქმედითი ბერკეტებით აღჭურვა პარლამენტი არა მხოლოდ საკანონმდებლო საქმიანობის სრულყოფისათვის და საზედამხედველო საქმიანობის განხორციელებისათვის, რეალურად განხორციელებისათვის და გაცილებით ქმედითად განხორციელებისათვის, რომ აქამდე ხდებოდა, არამედ ასევე, ძალიან მკაფიოდ გამოკვეთა პარლამენტის მესამე კონსტიტუციური პასუხისმგებლობაც, ვალდებულებაც, უფლებაც, რაც არის სწორედ პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების დამტკიცება, შექმნა და მე მინდა სწორედ ამ ანგარიშში კომიტეტის, გავაკეთეთ შარშან, დეკემბერში. ამიტომ არ გავამახვილებ ყურადღებას იმ თემებზე, რაზეც ვისაუბრეთ, ეს იყო საკანონმდებლო საქმიანობა ძირითადში საზედამხედველო და სწორედ ამ 2 ბერკეტზე ვისაუბრებ, თუ როგორ აპირებს კომიტეტი, რომ ეს 2 ბერკეტი გამოიყენოს უფრო ქმედითად იმისათვის, რომ გაძლიერდეს საქართველოს პარლამენტის, როგორც ინსტიტუციის როლი, ზოგადად, პოლიტიკის წარმართვაში და მის განხორციელებაზე ზედამხედველობაში. პირველი, რაც ეხება პოლიტიკის ძირითად მიმართულებების განსაზღვრას, ჩვენ თავის დროზე, 2 წლის წინ, როდესაც პარლამენტის ახალი მოწვევა შეიკრიბა, კომიტეტის ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი გახლდათ 4 წლიანი სამოქმედო გეგმის შემუშავებისათვის შესაბამისი გრძელვადიანი ხედვის შედგენა, დადგენა, რომელიც შევეცადეთ, რომ ყოფილიყო მაქსიმალურად ზეპარტიული. ანუ ის, რომ 2030-35 წელს, როგორი მოდელი გვინდა გვქონდეს ქვეყანაში, როგორი ჯანდაცვის სისტემა, როგორი სოციალური დაცვის სისტემა და შევეცადეთ, რომ ეს ყოფილიყო ეროვნული კონსესუსის პროცესის პარალელური, სადაც მეტ-ნაკლებად შევთანხმდებოდით იმ ძირითად პარამეტრებზე, იმ ძირითად ასპრირაციაზე, თუ საით მივდივართ, რა გვინდა, რომ გავაკეთოთ და სად, ეს ეხება სიღარიბის საბოლოოდ აღმოფხვრას, ეს ეხება ჯანდაცვის, როგორც გამაღარიბებელი ფაქტორი საერთოდ მოხსნას, წამალი იქნება ეს, სამედიცინო მომსახურება ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობისთვის, ჯანმრთელი მოსახლეობა, დემოგრაფია და მთელი რიგი უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო პოლიტიკური საკითხები. ჩვენ თავის დროზე ეს ხედვა დავამტკიცეთ კომიტეტის დადგენილებით და ახლა გვინდა, რომ უკვე იმ ინიციატივების გათვალისწინებით, რომ ბოლო პერიოდში საქართველოს, ასე ვთქვათ, „ქართული ოცნება“ მუშაობს და ჩვენ მთავრობასთან ერთად ვმუშაობთ. ძალიან მნიშვნელოვანი რეფორმები არის დაგეგმილი ჯანმრთელობის დაცვის და სოციალური დაცვის მიმართულებით და გვინდა, რომ სწორედ კონცეფციის სახით დავამტკიცოთ ეს რეფორმები, რომელთა ძირითადი არსი იქნება, როგორც უკვე ითქვა, ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, სიღარიბის დაძლევა, ქმედითი ნაბიჯები და ჯანდაცვის, როგორც გამაღარიბებელი, მათ შორის, წამლებზე დანახარჯების ფაქტორის მოხსნა ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობისათვის. დამერწმუნეთ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია და არა რაღაც გრძელვადიან, ძალიან გრძელვადიან პირობებში, არამედ ძალიან კონკრეტულ ხედვასთან მიმართებაში, რომ დამტკიცდეს სწორედ ასეთი კონცეფციის სახით. რაც შეეხება მეორე მიმართულებას. ეს გახლავთ ზედამხედველობა. ამ კუთხით მინდა გამოვყო, მაგალითად, თამბაქოს კონტროლის კანონი, რომელიც ჩვენ 15 შეხვედრა ჩავატარეთ. გავაკეთეთ ზედმიწევნით ნორმატიული აქტების აღსრულებაზე კონტროლის ფორმატით, სადაც ჩართული იყო ამ საზედამხედველო სამუშაო ჯგუფში ყველა აღმასრულებელი ხელისუფლების პასუხისმგებელი სტრუქტურები და ასევე ჩართული იყვნენ პროფესიული ასოციაციები, ორგანიზაციების, სამედიცინო პერსონალი და ა. შ. საზოგადოება და მის შედეგად კორექტირება შევიტანეთ აღსრულების დანერგვის, ანალიზის შედეგად 2 ცვლილება შევიტანეთ თამბაქოს კონტროლის კანონმდებლობაში, რომელმაც აჩვენა, რომ ამ შემთხვევაში საჭირო იყო, რომ პრაქტიკაც და ასე ვთქვათ, იმ მიზნებს შორისაც, თავიდან იყო დასახული კანონმდებლის მიერ და... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ა.ზოიძე. და ეს ძალიან კარგია, რომ ეს მექანიზმი, რომელსაც ჩვენ პილოტური სახით ვაკეთებდით, რეალურად დღეს, როგორც ნორმატიული აქტების აღსრულებაზე კონტროლის მექანიზმად დაინერგება უკვე ახალი რეგლამენტის მიხედვით ისევე, როგორც რეგულირების ზემოქმედების შეფასება, როგორც „პოსტ“ ისე „ანტე“ აქაც პარლამენტის შესაძლებლობის გაძლიერებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს, მათ შორის კვლევით დეპარტამენტის და ჩვენ დიდი იმედი გვაქვს, რომ შემდეგ ანგარიშში, ბატონო თავმჯდომარევ, კონკრეტული შედეგები გვექნება ამ უმნიშვნელოვანესი მიმართულებების მიხედვით. დიდი მადლობა. (ტაში). თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო აკაკი. გადავდივართ დეპუტატების გამოსვლაზე. ბატონი ბექა ოდიშარია. მაშინ მოგვიანებით. ბატონი დავით მათიკაშვილი, ბატონი დიმიტრი ხუნდაძე, ბატონი დიმიტრი ცქიტიშვილი. კარგით, ფრაქციების სახელით ქალბატონი ხათუნა გოგორიშვილი. ხ.გოგორიშვილი. კიდევ ერთხელ მოგესალმებით, პატივცემულო კოლეგებო. ბატონო თავმჯდომარე, ალბათ ბუნებრივია, რომ თქვენი ანგარიშის შემდეგ საკმაო რაოდენობა კითხვებისა შეეხებოდა პარლამენტის რეგლამენტს და არაფერი უცნაური არ არის იმაში, როდესაც ვლაპარაკობთ საქართველოს პარლამენტის მიერ 2018 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებებზე, რა თქმა უნდა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ახალ რეგლამენტს, თუმცაღა აქ ორ რამეზე მინდა გავამახვილო თქვენი ყურადღება, ჩემი შეკითხვებიც გარკვეულწილად ამ მიმართულებით იყო, მაგრამ შევეცდები დამატებით აგიხსნათ ის და მოგაწოდოთ ის არგუმენტები, რომელსაც მე ვგულისხმობდი ჩემი შეკითხვის დროს, თქვენ ეს პროცესი შეაფასეთ. ჩემ შეკითხვაზე პასუხი ასეთი იყო, რომ ეს იყო ევროპული ყაიდის დემოკრატიული პროცესი, პარლამენტის ახალი რეგლამენტის განხილვა. ნება მომეცით არ დაგეთანხმოთ, ბატონო ირაკლი, იმიტომ, რომ ვინ, ვინ და თქვენ ალბათ ძალიან კარგად იცით, რომ პარლამენტის ჩვეულებრივი შემადგენელი ნაწილი არის ყველა პოლიტიკური ძალა და განსაკუთრებით, რა თქმა უნდა, უმცირესობა, ოპოზიციის ფრაქციები და როდესაც საუბარი არის ისეთ დოკუმენტზე, როგორიც არის პარლამენტის რეგლამენტი, რა თქმა უნდა, არანაირად არ შეიძლება მიიღოთ გადაწყვეტილება ამ პოლიტიკური სუბიექტების ჩართულობის გარეშე. „ქართულ ოცნებას“ გაქვთ საკონსტიტუციო უმრავლესობა და თუ ჩვენ მხოლოდ ხმების რაოდენობიდან ამოვალთ, მაშინ შეგიძლიათ ნებისმიერი საკანონმდებლო ინიციატივა ყოველგვარი განხილვის გარეშე მიიღოთ, თავისთავად ის ფაქტი, რომ არც ერთი შეკითხვა არ დასმულა პლენარულ სხდომათა დარბაზში რეგლამენტის მე-2 და მე-3 მოსმენით განხილვის დროს და საერთოდ არ ღებულობდა მონაწილეობას საპარლამენტო უმცირესობა, ეს ალბათ თავისთავად უკვე იმის მაჩვენებელია, რომ არ შეიძლება ამ პროცესს ეწოდოს ევროპული და დემოკრატიული. ეს, რა თქმა უნდა, არ იყო, ჩვენი მხრიდან ყოველ შემთხვევაში, „ევროპული საქართველოს“ მხრიდან კაპრიზი, ეს იყო კონკრეტული შედეგი იმ დამოკიდებულებისა, რომელიც ჰქონდა უმრავლესობას ამ მნიშვნელოვან დოკუმენტთან დაკავშირებით. მთელი ამ ხნის განმავლობაში, კიდევ ერთხელ ვიმეორებთ, მიუხედავად არა ერთი მცდელობისა, ჩვენ ვერ მოვახერხეთ აქტიურად ჩავრთულიყავით ამ პროცესში, მიგვეღო მონაწილეობა იმ სერიოზულ საკითხების განხილვაში, რომელიც მიგვაჩნდა ძალიან მნიშვნელოვნად. რა თქმა უნდა, ამ მიმართულებით ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ საზედამხედველო საქმიანობა და რაც არ უნდა ვილაპარაკოთ, რა თქმა უნდა, მე იმასაც მოგახსენებთ, რა მომწონს ახალ რეგლამენტში და არ შემეშინდება ამის თქმის, მაგრამ რაც არ უნდა ვილაპარაკოთ, ერთი რამე ფაქტია, რომ ნამდვილად ოპოზიციის უფლებების თვალსაზრისით მიუხედავად ახალი რეგულაციებისა, ის ფაქტი, რომ მთავრობის წევრების დაბარება აღარ შეიძლება უმცირესობის მიერ, ეს არის უკან გადადგმული ნაბიჯი და ამას ვერანაირად ვერ მივესალმებით. თუმცაღა აქვე იყო ჩვენი მხრიდან შემოთავაზებული კონკრეტული ნაბიჯები, როგორ შეიძლებოდა გააქტიურებულიყო საზედამხედველო კონტროლი. როგორ შეიძლება, რომ მთავრობის წევრები ამ სხდომათა დარბაზში, როდესაც მოვლენ და თქვენ დღეს ამაზე საუბრობდით, ეს არ იყოს ფორმალური პროცედურა, რომ აქ იყოს ცოცხალი პროცესი, რომ ეს იყო შეკითხვების და პასუხების თანამონაცვლეობით მიმდინარე ძალიან აქტიური და კონკრეტული შედეგის მომცემის პროცესი და არა უბრალოდ, რომ გავაკეთოთ გრაფიკი, რომელ თვეში, რომელი მინისტრი მოვა და შემდეგ ყოველ 2 კვირაში ერთხელ, პარასკევს, მათი მოსვლის შემდეგ ამას ყველაფერს პლიუსი დაუსვათ. რა თქმა უნდა, ის, რომ მინისტრი მოვა და ამ ტრიბუნაზე დადგება, ეს იქნება ძალიან კარგი, მაგრამ ამას უნდა ჰქონდეს კონკრეტული შედეგი. თქვენს ანგარიშში, ბატონო ირაკლი, როდესაც საკონტროლო ფუნქციებზეა საუბარი, იქ თუ ჩაიხედავთ ნახავთ, რომ, ყველაფერზე არის სტატისტიკა, რამდენი წერილი შემოვიდა, რამდენი შეკითხვა იყო, რამდენს გაეცა პასუხი, ერთადერთი სტატისტიკური მონაცემით არანაირი რიცხვი არ არის, მხოლოდ და მხოლოდ მთავრობის წევრების მოსვლასთან დაკავშირებით, იქ წერია, რომ რეგულარულად ესწრებოდნენ კომიტეტის სხდომებსა და პარლამენტის სხდომებს. რატომ არის ეს სიტყვები იმიტომ, რომ ამის სტატისტიკის აღრიცხვა ალბათ უხერხული იქნებოდა ანგარიშში გამოწერაში დ ამას აქვს ერთადერთი მიზეზი, ერთადერთი მიზეზი გახლავთ ის, რომ არ არსებობდა პოლიტიკური ნება მინისტრების ანგარიშვალდებულებისა პარლამენტის წინაშე. იმის მაგივრად, რომ რეგლამენტის ნორმის არ შესრულების შემთხვევაში ყოფილიყო სათანადო რეაგირება პარლამენტის მხრიდან, გადაწყვეტილება იყო მიღებული ამ ნორმის ამოღების და უგულებელყოფის შესახებ, რაც არ უნდა გავაკეთოთ, ეხლა ძალიან კარგია, ახალი ნორმა, ინტერპელაციასთან დაკავშირებით ძალიან კარგია მინისტრის საათი, მაგრამ თუ პოლიტიკური ნება იქნება ისევ ისეთი, როგორიც არის უკვე მიღებულ რეგლამენტთან დაკავშირებით, როდესაც მინისტრებმა ახალი რეგულაცია მოირგეს, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს კონკრეტული მოთხოვნა მე-40 მუხლისა, რომ ფრაქციის მოთხოვნა, პოლიტიკური ნება იქნება ისევ ისეთი, როგორიც არის უკვე მიღებულ რეგლამენტთან დაკავშირებით, როდესაც მინისტრებმა ახალი რეგულაცია მოირგეს, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს კონკრეტული მოთხოვნა მეორმოცე მუხლისა, რომ ფრაქციის მოთხოვნის შემთხვევაში მათ აქვთ ვალდებულება მოვიდნენ კომიტეტის სხდომაზე, რამდენიმე დღეში ისინი აგზავნიან აბსოლუტურად სხვა ნორმით 152-ე მუხლით, რომ ისინი მზად არიან პლენარულ სხდომაზე მოვიდნენ და გააკეთონ ინფორმაცია მათი საქმიანობის შესახებ. თუ ეს გახდა ტრადიცია, ეს ნიშნავს, რომ ზუსტად იგივე იქნება, რაც წინა რეგლამენტის შემთხვევაში. თუ ჩვენ მინისტრებს მივეცით იმის საშუალება, რომ უგულვებელჰყო რეგლამენტი, მოთხოვნა მეორე ნორმის ამოფარებით, რა თქმა უნდა, ეს ერთადერთ რამეს იზამს, ეს დააკნინებს პარლამენტის როლს და პარლამენტის საკონტროლო ფუნქციას. ამასთან მიმართებაში მე უბრალოდ ერთ რამეზე, კონკრეტული მაგალითი მინდა მოვიყვანო იმ საკითხიდან გამომდინარე, რომელიც დღეს ძალიან აქტუალურია, იგივე ჩვენი რეგლამენტი, 132-ე მუხლი, თუ არ მეშლება, თუ 232-მე მუხლი, ბოდიშს ვიხდი, რომელიც კონცეფციების მიღებას შეეხება, განსაზღვრავს, რომ პარლამენტი უფლებამოსილია, პარლამენტის კომიტეტები უფლებამოსილია, რომ ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების მიხედვით, მიიღოს კონცეფცია, რომელიც იქნება აღმასრულებელი ხელისუფლებისთვის სავალდებულო. მე მინდა მივმართო, ძალიან სამწუხაროა, ქალბატონი მარიამ ჯაში არ არის ახლა დარბაზში, მე უსმენდი მის გამოსვლას და სამომავლო გეგმებს და მას არც ერთი სიტყვა არ უთქვამს განათლების კონცეფციის მომზადებასთან დაკავშირებით, არადა ეს იქნებოდა გამოსავალი იმ , არც ვიცი რა უნდა უწოდო იმ პროცესს, როდესაც მინისტრის, უკვე მერამდენე მინისტრმა მე-6 თუ მე-7 მინისტრი შეიცვალა განათლების და ყოველი ახალი მინისტრი ახალ რეგულაციებს იგონებს და ამას, ეს ყველაფერი გადადის ჩვენი მოსწავლეების ხარჯზე, ხან გამოცდები უნდა ჩააბარონ, ხან არ უნდა ჩააბარონ, ახლა შეიცვლება მინისტრი და შეიძლება უცებ ყველაფერი კიდევ უკუღმა დაბრუნდეს, ქვეყნის ძირითად მიმართულებებს განსაზღვრავს პარლამენტი, თუ პარლამენტს უნდა, რომ იყოს მოწოდების სიმაღლეზე და თუ თქვენი სიტყვები, ბატონო ირაკლი, არის ნამდვილად სურვილი საპარლამენტო გაძლიერებისა, აქ არის ერთადერთი გამოსავალი, ძირითადი მიმართულებების მიხედვით პარლამენტმა განუსაზღვროს მთავრობას ჩარჩოები, არ შეიძლება პარლამენტი და პარლამენტის წევრები ტელევიზიიდან იგებდნენ პრემიერ მინისტრის განცხადებით, რომ თურმე გამოცდები უქმდება, თურმე სკოლებმა უნდა განსაზღვრონ, რომელი საგანი უნდა ჩააბაროს, რომელმა კლასელმა მოსწავლემ, თურმე უნივერსიტეტებმა უნდა გადაწყვიტონ უნდათ თუ არ უნდათ უნარ-ჩვევების ჩაბარება სტუდენტს. ეს ყველაფერი არის ერთადერთი რამის მაჩვენებელი და ერთადერთ რამეს ვამცნობ საზოგადოებას, რომ პარლამენტი კი არ აკონტროლებს მთავრობას, არამედ ეს ყველაფერი წერია, შეიძლება ძალიან ლამაზად წერია პარლამენტის რეგლამენტში, მაგრამ სინამდვილეში ყველაფერი არის პირიქით, მთავრობა იღებს გადაწყვეტილებას და როგორც ცნობად აწვდის პარლამენტს და პარლამენტი შემდეგ მხოლოდ და მხოლოდ ამის კომპოსტირებით არის დაკავებული. ასე რომ, ახალი რეგლამენტის ახალი რეგულაციები იქნება მხოლოდ და მხოლოდ იმ შემთხვევაში მუშა და ქმედითი, თუ იქნება ამის პოლიტიკური ნება და თუ არადა მაშინ ახალი ნორმებიც ისევე მკვდრად შობილი იქნება, როგორც წინა რეგლამენტის ნორმები. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო ხათუნა. ბატონი ზურაბ ჭიაბერაშვილი. ზ. ჭიაბერაშვილი. კოლეგებო, დღეს ჩვენ მოვისმინეთ პარლამენტის თავმჯდომარის გამოსვლა 2018 წლის საპარლამენტო საქმიანობასთან დაკავშირებით და ძალიან შთამბეჭდავი რიცხვი იყო ნათქვამი, 705 კანონი მიიღო პარლამენტმა, მაგრამ მთავარი კითხვა დარჩა პასუხგაუცემელი, რა მიიღო აქედან საქართველოს თითოეულმა მოქალაქემ და სამწუხარო რეალობა არის ის, რომ 2018 წელს გავიგეთ სწორედ ის, რომ საქართველოში სიღარიბე გაიზარდა. ამან, რა თქმა უნდა, გაიჟღერა პარლამენტის თავმჯდომარის გამოსვლაშიც იმ ფაქტმა, რომ სიღარიბე გაიზარდა, მაგრამ ჩვენ ვერ მოვისმინეთ მკაფიო ხედვა იმასთან დაკავშირებით, თუ რა უნდა იყოს მომავალში პარლამენტის საქმიანობა იმისათვის რომ სიღარიბე შემცირდეს და აქვე, ჩემთვის, პატივცემულ ბატონ რომანთან, კაკულიასთან გავხსნიდი პირველად საჯარო დებატებს, ოღონდ, რა თქმა უნდა, სიღრმეში ვერ წავალ იმასთან დაკავშირებით, რომ სიღარიბის დასაძლევად უმუშევრობის კომპენსაცია გამოსავალი არ არის და ჩვენ დღესაც ვთვლით ევროპულ საქართველოში, რომ გამოსავალი არის მაღალი ეკონომიკური ზრდა და საწუხაროდ პარლამენტს, პარლამენტი პირველ რიგში უნდა მსჯელობდეს იმასთან დაკავშირებით, რომ დაგეგმილი 5% ზრდაც კი ვერ იქნა მიღწეული და 2018 წელს ჩვენი ეკონომიკური ზრდა იყო 4,8%. ხუთიც, რომ ყოფილიყო ეს ძალიან დაბალი არის იმ ამოცანებისა და მიზნებისათვის, რაც ქვეყანას სჭირდება ერთის მხრივ და მეორეს მხრივ, რაც შეუძლია ქვეყანას, რომ ჰქონდეს და შესაბამისად 7 წლიანი მმართველობის ჯამური ეკონომიკური ზრდა ყოველწლიურად საშუალო არის 3,9% , ამ ეკონომიკური ზრდით ჩვენ ვიქნებით მუდმივად მაჩანჩალა ქვეყანა და ვერც ბატონო ირაკლი, როცა თქვენ თვლით, რომ 12 წელიწადში სხვა ეკონომიკური რეალობა იქნება, ვერ იქნება სხვა ეკონომიკური რეალობა, პირიქით, ქვეყანა კიდე უფრო ღარიბი იქნება თუ არ მოხდა მნიშვნელოვანი გარდატეხა იმ ეკონომიკურ პოლიტიკაში, რომელსაც „ქართული ოცნება“ აბსოლუტურად მცდარი მიმართულებით ახორციელებს უკვე მეშვიდე წელია. ჩემი კითხვა ირაკლი კობახიძესთან ეხებოდა კონსტიტუციის იმ ნორმას, რომელიც გულისხმობს გადასახადების გაზრდასთან დაკავშირებით, აზრი ვკითხოთ საქართველოს მოქალაქეებს და ეს არ გადაწყვიტოს მხოლოდ პარლამენტმა და სამწუხაროდ ეს ნორმა მხოლოდ 12 წლიანი ინტერვალით იქნა შეზღუდული. ასეთი დაცულობა, რომ გადასახადები ვერ გაიზარდოს და გარდა იმისა, რომ უბრალოდ, ბატონმა ირაკლიმ, ამის თაობაზე ისაუბრა, ვერ მოიყვანა ვერც ერთი არგუმენტი, რატომ არ უნდა გაგრძელდეს ამის შემდეგ იგივე ნორმა, პირიქით, თუკი ჩვენ ვხედავთ, რომ ასეთ პირობებში ისეთ სიღარიბეში, როგორიც ქვეყანა არის ეს ნორმა გვჭირდება , ეს ნორმა მით უმეტეს ყოველთვის საჭირო იქნება, თუ ქვეყანა სწრაფად მიდის წინ, მეტ ინვესტიციას იზიდავს მით უმეტეს სჭირდება ამ ინვესტიციას დაცულობა. ეხლა 2018 წელი გამორჩეული იყო იმით, რომ ამ პარლამენტმა მიიღო ძალიან საზიანო გადაწყვეტილება და გაზარდა გადასახადები, გადასახადი გაზარდა დასაქმებულებსაც 2%-ით რომელსაც ეხლა თითქოს ვეუბნევით, რომ 2% მის საპენსიო დანაზოგზე მოხვდება და გადასახადი გაეზარდა ბიზნესსაც, ანუ ჯამში მოხდა საგადასახადო ტვირთის ზრდა და ამას დაერქვა დაგროვებითი საპენსიო რეფორმა, თითქოს ასე უნდა უპასუხოთ ჩვენ სიღარიბეს და თითქოს ასე უნდა აიღონ მოქალაქეებმა უზრუნველყონ თავიანთი ღირსეული სიბერე. პირდაპირ უნდა გითხრათ, რომ თქვენი მოდელით, რაც პარლამენტმა დამტკიცა დღეს. 40 წლის მასწავლებელი ქალი, როდესაც 20 წლის შემდეგ გავა პენსიაზე თუ დღეს მისი დარიცხული ხელფასი 500 ლარია ის ხელზე აიღებს დღევანდელი მსყიდველ უნარიანობის მხოლოდ 85 ლარს, ანუ თქვენ უთხარით ამ მასწავლებლებს, რომ 20 წლის მერეც პენსიაზე, რომ გახვალთ, იქნებით ღარიბები, თქვენ ისევ ღარიბები დარჩებით. ეხლა პარლამენტში დარეგისტრირებული არის ევროპული საქართველოს ალტერნატიული მოდელი, რომელიც იქნებოდა საუკეთესო გამოსავალი ამ სიტუაციაში და რომელიც აი, იგივე მასწავლებელს დღეს 40 წლის მასწავლებელს, რომელსაც დარიცხული ხელფასი აქვს 500 ლარი, 20 წლის შემდეგ დღევანდელი მსყიდველუნარიანობის 576 ლარს აიღებდა ყოველ თვიურად. საიდან არის ასეთი უკეთესი რიცხვები მაშინ, როდესაც ჩვენი ევროპული საქართველოს მოდელი არის ნებაყოფლობითი მოდელი. იმის ხარჯზე, რომ თუ თქვენ ამბობთ „ქართული ოცნება“ და თქვენი მთავრობა დღეს ამბობს, რომ აუცილებლად საჭირო არის დაზოგვა, დაზოგვა უნდა მოხდეს არა მოქალაქეების ჯიბის ან დამსაქმებლის მოგების ხარჯზე, დაზოგვა, პირველ რიგში, უნდა მოხდეს „ქართული ოცნებისა“ და მისი მთავრობის სიხარბის ხარჯზე , რომ თქვენ არ წაიღოთ საშემოსავლო გადასახადი მთლიანად ბიუჯეტში, არამედ საშემოსავლო გადასახადის ნაწილი გადავიდეს ადმიანების საპენსიო დანაზოგზე იმათთვის, ვინც ნებაყოფლობით ამ სისტემაში ჩაერთვება. ამას ექნებოდა რეალური ეფექტი. პარლამენტის თავმჯდომარემ ჩემ კითხვაზე უპასუხა, რომ დიახ, დაგროვებითი პენსიის იმ მოდელს რომელსაც „ქართულმა ოცნებამ“ უყარა კენჭი და დააკანონა, ექნება სამწუხარო ეფექტი, ეს, სხვათა შორის, ბატონო ირაკლი, ეს აღიარება თქვენი მხრიდან მეტყველებს იმაზე, რომ თქვენც გაცნობიერებული გაქვთ დღევანდელი დაგროვებითი საპენსიო მოდელის ძალიან უარყოფითი შედეგი ეკონომიკურ ზრდაზე, უარყოფითი შედეგი დასაქმებაზე, განსაკუთრებით დასაქმებაზე, უარყოფითი ეფექტი მოქალაქეების გაღარიბებაზე. იმიტომ, რომ ის 6,7,8 ლარიც კი, რომელიც დაბალშემოსავლიან მოქალაქეებს უნდა წაართვათ დღეს, ვითომდა ღირსეული სიბერისათვის და ვიმეორებ, ეს არ უზრუნველყოფს ღირსეულ სიბერეს, ის 6,7,8 ლარი მნიშვნელოვანი თანხა არის დღეს ამ ადამინებისათვის იმიტომ, რომ ინფლაციის შედეგად გაზრდილი არის ამ ადამიანების ყოველდღიური ხარჯი. შესაბამისად აქ, ამ დარბაზში, მიუხედავად იმისა, რომ „ქართულმა ოცნების“ დეპუტატთა ნაწილი არ მისმენს იმ ალტერნატიულ მოდელთან დაკავშირებით, რომელიც კარგი გამოსავალი იქნებოდა ქვეყნისათვის, ჩვენ ძალიან ბევრჯერ გავიმეორებთ კიდევ ამ ტრიბუნიდან იმის თაობაზე, რომ ალტერნატიულ მოდელს, რომელსაც „ევროპული საქართველო“ გთავაზობთ, დაგროვებით პენსიასთან დაკავშირებით, მართლაც არა აქვს ალტერნატივა და გაზრდილი სიღარიბე, რომელიც, სამწუხაროდ, კიდევ უფრო მეტად გაიზრდება და დაფიქსირდება მომდევნო წლების კვლევებში, თქვენ აუცილებლად მოგიწვეთ იმ ცვლილებების გათვალისწინება, რასაც „ევროპული საქართველო“ გთავაზობთ. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობა“ ბატონი რომან გოცირიძე. რ.გოცირიძე. მოგესალმებით, პატივცემულო დეპუტატებო. ვაჯამებთ ჩვენი მუშაობის შედეგებს და მინდა მეც გამოვყო 2 მხარე. ერთი, რომელიც ეხება კანონშემოქმედებით საქმიანობას და მეორე, ეს არის პარლამენტის მაკონტროლებელი როლი. ზოგადად ჩვენთან არის ასეთი ტენდენცია დამკვიდრებული, რომ თუ რაიმე პრობლემა გაჩნდება ქვეყანაში გამოსავალი, უმრავლესობის თვალთახედვით არის კანონის გამკაცრება. მოხდება რაღაც ავარია, ვამბობთ, რომ კანონი გავამკაცროთ ან რაღაც შრომის, ასე ვთქვათ, დარღვევა მოხდება სამუშაო ადგილებზე, კანონი გავამკაცროთ. ახლაც კი, ამ დარბაზში იყო საუბარი, რომ თურმე იმის გამო, რომ ფარული ჩანაწერები გავრცელდა და ეს საზიზღარი მოვლენა აღიკვეთოს, საჭირო არის კანონის გამკაცრება. მაგრამ 4 წლიდან 7 წლამდე ვადის ნაცვლად თუ ჩავწერთ 4-დან ან 5-დან 10 წლამდე აი, ასე მარტივად გადაიჭრება პრობლემა? მაგრამ, ეს არის მიდგომა, რომ ხელები დაგვიბანია, ასე ვთქვათ და ამავე დროს ყველაზე მთავარ პრობლემაზე ვხუჭავთ თვალს, მასზე, რომ კანონები კი არ არის ცუდი, არამედ კანონის აღსრულება არ ხდება ამ ქვეყანაში და როდესაც კანონის აღსრულება არ ხდება, მაშინ ნიშნავს, რომ ამა თუ იმ შემთხვევაში ქვეყანაში სუფევს უკანონობა. რატომ გავაკეთე აი, ამ ტიპის შესავალი. ჩვენთან არ მოქმედებდა ამ წლების განმავლობაში კანონი, რომელსაც ჰქვია რეგლამენტი, ვინაიდან არასდროს ოპოზიციის უფლებები, რომელიც განსაზღვრული იყო კანონით და შესაბამისად რეგლამენტით, არ იყო დაცული. არა თუ ამ 2 წლის განმავლობაში, განვლილი 6 წლის განმავლობაში, რაც ხელისუფლებაში არის „ქართული ოცნება“ პარლამენტში არასდროს იყო გათვალისწინებული ის აუცილებელი მოთხოვნები, რასაც ითვალისწინებდა კანონი ანუ რეგლამენტი. 20-ზე მეტი შემთხვევა იყო, როდესაც დროებითი საგამოძიებო კომისიამ, მოითხოვა ოპოზიციამ და ერთადერთხელ დაკმაყოფილდა ისიც გარემოებათა გამო და ჩვენ ვიცით რა გარემოებები უძღვოდა ამას წინ. არასდროს არ ყოფილა შემთხვევა ამ 6 წლის განმავლობაში, რომ ოპოზიციის მიერ ფრაქციაში დაბარებული მინისტრი გამოცხადებულიყო. ახლა ვამბობთ, რომ ვიწყებთ ახალ ეტაპს, ამ საპარლამენტო ცხოვრებაში და ახალი კონსტიტუციის შემდეგ, მართლაც, პარლამენტს აკისრია უზარმაზარი როლი, გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ ფაქტობრივად უკვე, ვართ საპარლამენტო რესპუბლიკა და საპარლამენტო მმართველობის სფეროში, სადაც რეალურად ხელისუფლება უპყრია პარლამენტს, რომელიც შემდეგ აყალიბებს აღმასრულებელ ხელისუფლებას, ხოლო პრეზიდენტს არა აქვს არავითარი აღმასრულებელი ფუნქცია, როდესაც ერთი პარტია ამავე დროს აკონტროლებს მთავრობას და მთელ აღმასრულებელ და სხვა შტოს, განსხვავებით სხვა შემთხვევებისაგან, როგორიც არის ნახევარდ საპარლამენტო ან თუნდაც საპრეზიდენტო რესპუბლიკა, გამოდის, რომ ძალის ასე ვთქვათ დამაბალანსებელი მთავარი შემოქმედი თურმე სუბიექტი არის ოპოზიცია. ოპოზიცია არის ბალანსის დამამყარებელი საპარლამენტო რესპუბლიკის პირობებში. ჩვენს პირობებში საქართველოს პარლამენტი ნიშნავს, უმრავლესობას გარიყული ოპოზიციის, ასე ვთქვათ, არსებობის სახით. ეხლა, მაშინ ვთქვათ, ის რეგლამენტი ცუდი იყო? არ იყო ის რეგლამენტი ცუდი, არ იყო ის რეგლამენტი ცუდი, მაგრამ იმ რეგლამენტის არც ერთი მოთხოვნა, რომელიც იყო ოპოზიციისათვის განკუთვნილი, არ სრულდებოდა ანუ პრობლემა რეგლამენტში კი არ არის და პრობლემა იმაში კი არ არის, რომ ახალი რეგლaმენტი უკეთესია, თუმცა მე შემიძლია ვთქვა, რომ დიახ, ახალი რეგლამენტი ბევრად სჯობია წინა რეგლამენტს, გაცილებით მეტია კონტროლი მთავრობაზე, ანუ ქაღალდზე, დაწერილი ახალი რეგლამენტის პირობებში შესაძლებელია საკმაოდ სოლიდური როლი ითამაშოს პარლამენტმა და მათ შორის ოპოზიციამ მიუხედავად იმისა რომ გარკვეული მიმართულებით იყო გაუარესება, თუნდაც იგივე, ფრაქციების როლის თვალსაზრისით. მაგრამ არა უშავს, სამაგიეროდ არის უფრო მეტი სხვა ბერკეტი ჩადებული იგივე მინისტრების ხშირად მოსვლა ინტერპელაციის, ასე ვთქვათ, წესის გამოყენება და ასე შემდეგ. ჩვენ აღვნიშნავთ იმ უპირატესობასაც, რაც იყო განხორციელებული აი, ამ რეგლამენტის სახით, მაგრამ რა აზრი აქვს რეგლამენტს იმ შემთხვევაში თუ ის დარჩება ისეთივე ფარატინა ქაღალდად, როგორიც იყო წინა შემთხვევაში. ანუ რა არის იმის გარანტი, რომ ეს რეგლამენტი იმუშავებს მესამე წელიწადს, როცა არ მუშაობდა 2 წლის, განმავლობაში. რა ტრადიციაც დამკვიდრდება, ის ტრადიცია გაგრძელდება მომავალში და ნუ გავიწყდებათ, რომ მომავალში ამ რეგლამენტით მოგიწევთ თქვენ მუშაობა, როდესაც აღმოჩნდებით ოპოზიციაში და უკვე, რეგლამენტები და კანონები ყოველთვის უნდა იწერებოდეს იმ თვალსაზრისით, რომ დღეს ხარ ხელისუფლებაში და ხვალ არა ხარ. იმიტომ, რომ ეს არის დემოკრატიის ბუნება. ხელისუფლებები იცვლებიან და მას ცვლის ოპოზიცია. და თუ ხელისუფლება არის ნორმალური, შეიძლება ოპოზიციაში აღმოჩნდეს. თუ არა და გაქრება ისევე, როგორც გაქრა ძალიან ბევრი პარტია მოქალაქეთა კავშირის სახე და კიდევ სხვა. ხელისუფლებები, რომ ოპოზიციით ითვლებიან. ამას მთელი პოლიტიკური ცხოვრება ამტკიცებს და ისეთ ნახევრად დემოკრატიულ ქვეყანაშიც კი, როგორიც საქართველოა , ოპოზიცია შეცვლის ხელისუფლებას. არა თუ საქართველო აგერ ვენესუელაში, დიქტატორულ სახელმწიფოში ეგრე, ოპოზიცია მოდის ხელისუფლებაში სხვადასხვა, ასე ვთქვათ, გზით და პირველ რიგში, ხალხის ნებით. ამიტომ, ამ რეგლამენტისა თუ ამ დამკვიდრებული ტრადიციის ნორმები აუცილებლად გაგვყვება მომავალში. ამიტომ, ახლავე შემიძლია გითხრათ, რომ პირველივე რეგლამენტის ამოქმედებიდან ფაქტობრივად ისევ ხდება ურჩობა მთავრობის მხრიდან, რამდენიმე სადეპუტატო შეკითხვას არ უპასუხა სხვადასხვა სამინისტრომ, რამდენჯერმე, ფინანსთა სამინისტრომ, აი, მაგალითად ეხლა მოვთხოვეთ, ეგრეთ წოდებული, ამ განულების აქციის ანუ არჩევნების წინ მოსახლეობის მოსყიდვის აი, ამ უმსგავსო წესის შესახებ, დამატებითი ინფორმაციები, ვადა გასულია, სამინისტრო დუმს. ისევე, როგორც გაზპრომთან გაფორმებული ხელშეკრულების თაობაზე, ისევე, როგორც ყაზტრანგაზისათვის 100 მილიონი ლარის ჩამოწერის თაობაზე, ეკონომიკის სამინისტროსადმი გვქონდა ასევე შეკითხვები გაგზავნილი, ხელფასებთან დაკავშირებით, რომელიც შტატგარეშე სამსახურებში ჰყავთ აყვანილი. ეს არის ის კითხვები, რომელიც ვალდებულია აი, ამ რეგლამენტის მიხედვით, რომ გაგვცეს პასუხი მთავრობამ. ახლავე, მაშინ გეუბნებით თქვენ, პარლამენტის თავმჯდომარეს და საპარლამენტო უმრავლესობას, გაგრძელდება იგნორირება ოპოზიციის კანონიერი მოთხოვნებისა, გაგრძელდება აბუჩად აგდება პარლამენტის, ეს არის პირველ რიგში თქვენი პრესტიჟისა და თქვენი, ასე ვთქვათ, რეპუტაციის, თუ თუნდაც პერსონალური ღირსების საკითხი. არ უნდა გააბედინოთ მინისტრებს, რომ ისინი არ იძლეოდნენ დროულ პასუხს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპოზიციის მხრიდან იქნებოდა გაგზავნილი, თუ იქნებოდა უმრავლესობის მხრიდან და მეორე, რაც შეეხება საკანონმდებლო მუშაობას, საკანონმდებლო მუშაობაში თქვენი პრინციპი არის ასეთი, რომ კანონშემოქმედი არის უმრავლესობა და ოპოზიცია არის, ასე ვთქვათ, ჩასაფრებული მტერი, როდესაც არის პირიქით, არასდროს ოპოზიციის მიერ ინიცირებული კანონი ამ პარლამენტში არ გასულა. აი, ერთი მაგალითი, წარმოადგინეთ მშვენიერი კანონპროექტი „მცირე ბიზნესის დაბეგვრასთან დაკავშირებით“, ერთხმად დაუჭირა დარგობრივი ეკონომიკის კომიტეტმა მას მხარი და პარლამენტმა და ფინანსთა სამინისტრომ და მთავრობამ ეს კანონი ჩააგდო იმის გამო, რომ თურმე მცირე ბიზნესისათვის დაწესებული შეღავათი, რომელიც ითვალისწინებდა 90 000 ლარის ნაცვლად, მცირე ბიზნესის სტატუსის აწევას 200 000 ლარამდე, ბიუჯეტს უზარმაზარ ზიანს მიაყენებდა. გავიდა რამდენიმე თვე და მთავრობამ შემოაბრუნა იგივე კანონპროექტი, ოღონდ არა 200 000 ლარი ჩაწერა მცირე ბიზნესის ზედა ზღვარი, არამედ ნახევარი მილიონი ლარი, რა არის ეს, რატომ ხდება, რომ იგივე იდეებით თუნდაც ძალიან კარგია, ჩვენ ამას ვცვლით ჩვენ დამსახურებად და პოლიტიკური ზეწოლის ერთ-ერთ ფორმად, მაგრამ რატომ არ შეიძლებოდა, რომ ჩვენი კანონი მიღებული ყოფილიყო. ან „მაუწყებელთან“ დაკავშირებით, ასევე დარგობრივი ეკონომიკური კომიტეტის ყველა წევრმა 100%-ით, ასე ვთქვათ, მხარი არ დაუჭირა იმ კანონს, რომელიც კაბალურ მდგომარეობაში აყენებდა მედიას და განსაკუთრებით პატარა რეგიონულ ტელევიზიებს და არა მარტო რეგიონულ ტელევიზიებს, პარლამენტმა ჩააგდო. ანუ, ოპოზიციის მიერ ინიცირებულის ჩაგდება გახდა თქვენი ტრადიცია. ქულები არ დავაწერინოთ, ქულების დაწერაზე კი არ არის საქმე, არამედ ნორმალური ქვეყნის განვითარებისათვის კანონების მიღებასთან გვაქვს ...... თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. რ.გოცირიძე. ახლა შემოვიდა საკანონმდებლო ინიციატივა ასევე ჩვენი მხრიდან, ძალიან კარგი კანონი არის, ძალიან, რომ და შეიძლება მერე თქვენ ეს ჩააგდოთ და მერე, მომავალში, მთავრობამ 2 თვის შემდეგ შემოაბრუნოს. მიეცით მაგალითი საზოგადოებას, დეპუტატებს და დაამკვიდრეთ პოლიტიკური ცხოვრების კულტურული ნორმა, რომ თუ კარგია, მიუხედავად იმისა, თუ ვის მიერ არის ინიცირებული, ის უნდა იყოს პარლამენტის მიერ მიღებული. ვნახოთ, რა ტრადიციას ჩაეყრება ეხლა აი, ამ ახალი რეგლამენტის, თუ ახალი დარბაზის პირობებში. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო რომან. უმრავლესობაში შემავალი ფრაქციები, ბატონი ბექა ოდიშარია. ბ.ოდიშარია. მოგესალმებით, მეგობრებო, ბატონო თავმჯდომარე, კოლეგებო, ძალიან მოკლედ მინდა გამოვიდე, მაგრამ ტოპონიმები იცვლება და მიზანსცენები და დრამატურგია მაინც არ იცვლება, მაინც ხდება ფერების გამუქება, გარკვეული, დადებითი მოვლენების ძალიან არასწორ ჭრილში წარმოჩენა, ვგულისხმობ თუნდაც პარლამენტის თბილისში გადმოტანას და დაბრუნებას და ამიტომ მივესალმები საზოგადოებას და პირველ რიგში, მივმართავ და განსხვავებით ზოგიერთი ჩვენი ოპოზიციონერი კოლეგისგან, რომელმაც პარლამენტის თბილისში გადმოტანა მგლოვიარე სახით ამცნო ჩვენ საზოგადოებას, სინამდვილეში ვეჭვობ, რომ თავადაც კმაყოფილი არის ამ გადაწყვეტილებით, მივმართავ საზოგადოებას და მინდა აღვნიშნო, რომ ეს მოვლენა, ეს გადაწყვეტილება უნდა იყოს და იქნება კიდეც გარანტია იმისი, რომ ქვეყნის წარმომადგენლობითი ორგანო და რაც მთავარია მისი წევრების საქმიანობა იქნება გაცილებით უფრო ეფექტური და ადამიანების ყოველდღიურ საჭიროებაზე ორიენტირებული. ამას ვამბობ და ვამტკიცებ, როგორც მაჟორიტარი დეპუტატი, რადგან ადამიანების ყოველდღიური საჭიროებების გადაჭრის გზები ძირითადად გადის აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვადასხვა რგოლებზე, რომლებიც ცხადია საქმიანობენ დედაქალაქში და ახორციელებენ თავიანთ საქმიანობას აქ და სადავო და სათუო ალბათ ნამდვილად არაა ის, რომ კონკრეტული საკითხების გადაწყვეტა, რასაც ჩვენს წინაშე ადმიანები აყენებენ, გაცილებით ადვილი გადასაჭრელი არის პირდაპირი კომუნიკაციისა, საქმიანი კომუნიკაცისა და არა ვირტუალური და დისტანციური ურთიერთობისას. რაც შეეხება, ბრჭყალებში, მგლოვიარე ადმიანებს, რომელთაც ასე მიაჩნიათ, რომ ბრჭყალებში მიაჩნიათ, რომ აქ გადმოტანა და დაბრუნება არის უკან გადადგმული ნაბიჯი, ალბათ, ერჩივნათ თავის დროზე შემოეკრათ ზარებისათვის, როდესაც ერთი ადმიანი იღებდა ჩემი არასწორ ამორალურ გადაწყვეტილებას, რომ ქვეყნის პოლიტიკური ცენტრიდან გადაესახლებინა მთავარი პოლიტიკური ორგანო. ჩვენ ქუთაისის, ქუთაისელების, იმერეთის ზოგადად სხვა რეგიონების გულშემატკივრობაში ნურავინ ნუ შეგვეჯიბრება. ჩვენ ვართ ის მთავრობა, რომელიც რეალური და ცენტრალიზაციის მომხრეა და ამას ჩვენ ზოგჯერ შეიძება ხარვეზებით, თუმცა მონდომებით და ციფრებით თუ შევადარებთ ინფრასტრუქტურული პროექტებით ნამდვილად ვცდილობთ დავამტკიცოთ, ხოლო ვისაც გლოვა აქვს ამაზე გამოცხადებული ქუთაისთან და იმერეთთან დაკავშირებთ,სჯობდა ერთ შენობის 380 მილიონად აშენებით აეშენებინათ მთელ რეგიონში ეკონომიკა. დღეს ჩვენ მოვისმინეთ პარლამენტის თავმჯდომარის ვფიქრობ ყოვლის მომცველი ანგარიში 2018 წლის საქმიანობის შესახებ, თავისთავად სტატისტიკა შთამბეჭდავია, 705 კანონის მიღება, 100-ზე მეტი საკანონმდელო აქტის ჰარმონიზაცია, კონსტიტუციის ახალ რედაქცია და რაც მთავარია თავად საკონსტიტუციო რეფორმის წარმატებით დასრულება, რაც გულწრფელად, რომ ვთქვათ, ყოველგვარი პატეთიკის გარეშე, ნამდვილად მიგვაჩნია, რომ წარმოადგენს გრძელვადიან პესპექტივაში ჩვენი ქვეყნის და საზოგადოების მდგრადი განვითარების მყარ საფუძველს. თუმცა ციფრების მიღმა კიდევ არის პოლიტიკური პროცესი, რომელიც არ შემიძლია არ შევაფასო გარკვეულ წილად დადებითად მისი საჯაროობის, გამჭირვალობის და ხელმისაწვდომობის კუთხით საზოგადოებისათვის. ვფიქრობ, ამ კუთხით ზედმიწევნითაა დაცული პარლამენტის საქმიანობის ძირითადი პრინციპები, აქ აღინიშნა, რომ გასულ წელს პირველად, აგერ უკვე რამდენ წლიანი პაუზის შემდეგ შეიქმნა დროებითი საგამოძიებო კომისია. შეიქმნა უმრავლესობის ინციატივით რამდენი ინსინუაციაც არ უნდა მოხდეს, თუმცა კომისიაში უმრავლესობაც და მმართველობითი ბერკეტებიც გადაეცა ოპოზიციას. მინდა იმედი გამოვთქვა, რომ ასეთი საზარელი ტრაგედიები, ბუნებრივია, აღარ განმეოდება ჩვენს ქვეყანაში, თუმცა მზაობა პარლამენტისა, რომ ამა თუ იმ ფორმით მყისიერად მოახდინოს მნიშვნელოვან პროცესებში ინტერვენცია, საჭიროებისას შენარჩუნებული იქნება. დასასრულს, კიდევ ერთხელ მინდა მადლობა გადავუხადო თავმჯდომარეს წარმოდგენილი ანგარიშისათვის. თქვენ ყველას, კოლეგებს განურჩევლად პარტიული ნიშნისა გაწეული საქმიანობისათვის. კიდევ ერთხელ გამოვყო საკონსტიტუციო რეფორმასთან დაკავშირებით, გამოვყო ის საერთაშორისო ურთიერთობები, რომლის არაერთი მოწმენიც ჩვენ გავხდით ორმხრივი თუ მრავალმხრივი და ასევე ახალი ფორმატების შექმნისა ამ მიმართულებით. რა თქმა უნდა, ახალი რეგლამენტი, რა თქმა უნდა, საზედამხედველო ფუნქცია და მთავრობაზე კონტროლის გამკაცრების მექანიზმები, მაგრამ აქვე მინდა რეგლამენტთან დაკავშირებით რეგლამენტის ავტორთა ჯგუფს და ქალბატონ თამარ ჩუგოშვილის ხელმძღვანელობით ვუთხრა გარკვეული სწორი მიდგომისათვის მადლობა, რადგან მოხდა არა მხოლოდ გამკაცრება მთავრობასთან კონტროლის თვალსაზრისით ურთიერთობის, არამედ მოხდა შიდა დისციპლინის, თითოეული პარლამენტარის ჩართულობის უზრუნველყოფა და ეს მკაცრად იქნა გაწერილი ახალ რეგლამენტში. ეს ყველა, თუ შეიძლება ამას დაერქვას საერთო პროდუქტი, რომელიც ჩვენ სულ ყველამ, 150-ვე პარლამენტარმა ერთად მივიღეთ გასული წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა, გახსოვთ თქვენ, პერმანენტული საარჩევნო ციკლის ძალიან მძიმე პოლიტიკური პროცესების ფონზე, როდესაც იყო უკიდურესად პოლარიზებული საზოგადოება და იყო დაპირისპირებული ერთმანეთის მიმართ, არა მხოლოდ პოლიტიკური პარტიები, ახლა მომდევნო 2 წელიწადში, მადლობა ღმერთს, ჩვენ არ გვექნება ასეთი პოლიტიკური პროცესები. ასე, რომ ვიმედოვნებ, ნაყოფიერ თანამშრომლობას და უკეთეს შედეგებს და როგორც ბატონმა ზურაბმა ბრძანა, მინდა გამოვეხმაურო, რომ ერთად არ გაგვიჭირდეს კითხვის დასმა, რას მიიღებს ხალხი იმისგან, რასაც ჩვენ აქ მივიღებთ საკანონმდებლო ორგანოში. დიდი მადლობა. (ტაში). თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო ბექა. ქალბატონი ირინა ფრუიძე. ადგილიდან. ი.ფრუიძე. მოგესალმებით. რა თქმა უნდა, ძალიან მისასალმებელია, რომ ახალი რეგლამენტის თანახმად პარლამენტი ყოველწლიურად ამზადებს და აქვეყნებს წლიურ ანგარიშს. ჩემთვის ეს განსაკუთრებით სასიხარულოა ვინაიდან ეს იყო ღია პარლამენტის 2018 წლის სამუშაო გეგმის, სამოქმედო გეგმის ერთ-ერთი ვალდებულება და ეს ვალდებულება წარმატებით შესრულდა. ასევე ძალიან კარგია ის, რომ მკვიდრდება ახალი ტრადიცია და პარლამენტის თავმჯდომარე წლიურ ანგარიშს საგაზაფხულო სესიის გახსნის დროს წარადგენს, რასაც მოჰყვება შესაბამისი კომიტეტის ანგარიშები. მე ვფიქრობ, ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯი პარლამენტის ანგარიშვალდებულების გაზრდის მიმართულებით. დღეს ჩვენს ქვეყანას, როგორც არასდროს, სჭირდება ძლიერი პარლამენტი და პარლამენტი შეიძლება იყოს ძლიერი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის იქნება ღია, გამჭვირვალე ანგარიშვალდებული საზოგადოების წინაშე და თუ საზოგადოებას ექნება შესაძლებლობა, რომ აქტიურად ჩაერთოს საპარლამენტო საქმიანობაში. საქართველოს პარლამენტი მსოფლიოში ერთ-ერთი მოწინავეა ღიაობის და გამჭვირვალობის სისტემური უზრუნველყოფის თვალსაზრისით. ამ მიზნით პარლამენტში 2015 წლიდან არსებობს მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭო, რომელიც ახლა უკვე მე-3 სამოქმედო გეგმას ახორციელებს. ეს საბჭო არის ინტერფრაქციული. მასში ჩართულია ყველა საპარლამენტო ჯგუფის წარმოადგენელი და საბჭო ძალიან ორგანიზებულად მუშაობს იმ სხვადასხვა საკითხზე, რომელიც ემსახურება პარლამენტის ღიაობას და გამჭვირვალობას. 2018 წლის განმავლობაში საბჭოს მრავალი მიღწევა ჰქონდა. გაიზარდა საპარლამენტო საქმიანობაში მოქალაქეთა ჩართულობის შესაძლებლობები. ადაპტირდა პარლამენტის შენობა, თბილისის შენობა და ახლა უკვე მხედველობადაქვეითებულ და გადაადგილების შეზღუდვის მქონე მოქალაქეებს შეუძლიათ თავისუფლად გადაადგილდნენ პარლამენტის შენობაში, რაც, რა თქმა უნდა, ხელს შეუწყობს მათ ჩართულობას საპარლამენტო საქმიანობაში. ასევე მოქალაქეების მიერ საპარლამენტო კანონპროექტებზე გაკეთებულ კომენტარებზე პარლამენტის კომიტეტები განიხილავენ უკვე ამ კომენტარებს და საჭიროების შემთხვევაში დასკვნაში ასახავენ. ასევე მოქალაქეს შეუძლია ძალიან მარტივად ნახოს კანონპროექტის განხილვისას პირველად ტექსტში შეტანილი ცვლილებები და დააკვირდეს თუ რა ეტაპები გაიარა ტექსტმა 1-დან მე-3 მოსმენამდე. გაუმჯობესდა პარლამენტის ანგარიშვალდებულება. პარლამენტის კომიტეტები ვალდებულები არიან მოამზადონ და გაასაჯარონ წლიური სამოქმედო გეგმები, რაც ერთის მხრივ კომიტეტების საქმიანობის ორგანიზებას გააუმჯობესებს და ამავე დროს ხელს შეუწყობს სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობას საკომიტეტო საქმიანობაში. თავმჯდომარე. დაასრულებინეთ. ი.ფრუიძე. ძალიან ცოტა დრო მაქვს. ამიტომ ვერ ვისაუბრებ ყველა იმ მიღწევაზე, რომელიც გვქონდა ჩვენ გასულ წელს პარლამენტის ღიაობის და ანგარიშვალდებულების თვალსაზრისით. აღვნიშნავ იმას, რომ მესამე სამოქმედო გეგმა ძალიან მაღალი ჩართულობით შემუშავდა. სამოქალაქო საზოგადოების და ფართო საზოგადოების და მისი ვალდებულებები კვლავაც შეუწყობს ხელს პარლამენტის ღიაობას, გამჭვირვალობას და ანგარიშვალდებულებას, რაც ესოდენ მნიშვნელოვანია ძლიერ პარლამენტისთვის. გმადლობთ. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო ირინა. ქალბატონი ... გოგუაძე. ნ .გოგუაძე. კოლეგებო, ვფიქრობ, რომ ძალიან მნიშვნელოვანი პროცესით დაიწყო დღევანდელი სესია, რადგან ნამდვილად, პირველად მოხდა ჩვენი საპარლამენტო საქმიანობის ისტორიაში, როდესაც პარლამენტის თავმჯდომარე გასული წლის ანგარიშით წარსდგა პარლამენტის წინაშე და იმავდროულად ისაუბრა იმაზე, თუ რა პრიორიტეტები ექნება პარლამენტს მომავალი წლისთვის და ამ ყველაფერს ესწრებოდა მთავრობა სრული შემადგენლობით, მთავრობის წარმომადგენლები და ნამდვილად, ვფიქრობ, რომ ეს წელი იქნება სწორედ გამორჩეული ამ მხრივ მთავრობას და პარლამენტს შორის ურთიერთობის ახალი ეტაპის დასაწყისი იქნება. და მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენი ოპოზიციური კოლეგებისგან ასეთი სკეპტიკური დამოკიდებულება გავიგეთ, იმუშავებს თუ არა რეგლამენტი სრულად, შევძლებთ თუ არა გამოვიყენოთ ის ფუნქციები, რომელსაც ახალი რეგლამენტი და ახალი კონსტიტუცია გვანიჭებს, მე მაინც ვფიქრობ, რომ ეს თითოეულ დეპუტატზეა დამოკიდებული და ჩვენ თუ ვერ შევძლებთ ამას ხელს ვერავისკენ ვერ გავიშვერთ ნამდვილად. მხოლოდ საკუთარ თავს შეგვიძლია ამაზე მოვთხოვოთ პასუხი. მე ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ეს წელი, 2019 წელი პარლამენტისთვის, ამ მოწვევის პარლამენტისთვის ნამდვილად იქნება განსაკუთრებული სწორედ იმ მხრივ, რომ მან გაზარდოს მთავრობის ანგარიშვალდებულება პარლამენტის წინაშე და ის ყველა ინსტრუმენტი, რომელიც ახალი კონსტიტუციით და რეგლამენტით არის გათვალისწინებული, ჩვენ ვალდებულები ვართ, რომ გამოვიყენოთ და უფრო მეტი საკითხი შემოვიტანოთ საპარლამენტო განხილვის პირობებში, რომელიც საზოგადოებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი არის. მე ნამდვილად ვეთანხმები პარლამენტის თავმჯდომარეს, რომ საპარლამენტო ზედამხედველობა ეს არ არის მხოლოდ მოსმენები და მთავრობის წევრების მოსვლა და კონკრეტულ საქმიანობის შესახებ მათი მოსმენა, ეს პირველ რიგში არის ჩვენი მხრიდან ყველა იმ საკითხის დეტალურად, სიღრმისეულად შესწავლა, იმ პროექტის, რომლის ვალდებულება, რომლის განხორციელების ვალდებულება მთავრობას აქვს და რის გამოც ჩვენ მათ ნდობა გამოვუცხადეთ. მე მსმენია და ვფიქრობ, ჩემს კოლეგებსაც ჩვენი ამომრჩევლისგან, რომ უფრო მეტი ყურადღება უნდა მივაქციოთ იმ საკითხებს, რომელიც ეხება, მაგალითად ეკონომიკური მიმართულებით საწუხარს. ასევე განათლების სისტემაში არსებულ იმ რეფორმებს, რომელსაც ვგეგმავთ, რომ გავაკეთოთ და რომელიც მიმდინარეობს. სოციალური სფერო, ჯანდაცვა და მე ვფიქრობ, რომ სწორედ ეს საკითხები უნდა გახდეს თემატური განხილვის საგანი პარლამენტში და პარლამენტის წევრები და პირველ რიგში. ვფიქრობ, მაჟორიტარები, ვისაც გვაქვს ასეთი ხშირი კომუნიკაცია ამომრჩეველთან, პირველწყარო ვართ იმ საწუხარის და იმ პრობლემების, რომელიც არის საზოგადოებაში დაგროვილი და ჩვენ უნდა შევძლოთ, რომ ყველა ეს საკითხი გახდეს საპარლამენტო განხილვის საკითხი, მთავრობის წევრებთან ერთად, მთავრობის წარმომადგენლებთან ერთად და ნამდვილად მჯერა, რომ ეს წელი იქნება ამ მხრივ გამორჩეული და ის შესაძლებლობა, ინსტრუმენტები, რომელიც არსებული არის, რომელიც ახლა უკვე არის ჩვენი კანონმდებლობით რეგლამენტში გათვალისწინებული, სრულად შევძლებთ ამის გამოყენებას. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო ნინო. საპარლამენტო უმცირესობის სახელით ბატონი სერგი კაპანაძე, ბატონი ოთარ კახიძე. ო.კახიძე. კიდევ ერთხელ მოგესალმებით. „ევროპული საქართველოს“ სახელით/ მინდა რამდენიმე საკითხს შევეხო, რომელიც პარლამენტის თავმჯდომარის ანგარიშში იყო მოყვანილი. როდესაც ვსაუბრობთ წლის შეჯამებაზე, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი მაინც არის ქვეყნის ძირითადი კანონი - კონსტიტუცია და მე გეტყვით იმ ნაკლოვანებებზე, რომელიც ახლავს ამ დოკუმენტს და ახლდა ამ დოკუმენტის ზოგადად განხილვას და მიღებას. პირველი, რა თქმა უნდა, მთავარი ნაკლი ეს გახლავთ ის, რომ კონსტიტუცია მივიღეთ კონსესუსის გარეშე, ხომ, ანუ ქვეყნის ძირითადი კანონი ყველა ქვეყანაში არის ძირითად პოლიტიკურ ძალებს შორის თანხმობის დოკუმენტი და ის დოკუმენტი, რომელიც აერთიანებს პოლიტიკურ სპექტრს. ჩვენ შემთხვევაში ეს არის პრაქტიკულად მხოლოდ ქართული ოცნების უმრავლესობის მიერ მიღებული დოკუმენტი, რომელსაც ეწინააღმდეგებოდა მთელი დანარჩენი პოლიტიკური სპექტრი, ამიტომ, ეს ამ დოკუმენტის მთავარ ნაკლად უნდა ჩაითვალოს. მეორე პრობლემა, რომელიც ახლდა თან ამ კონსტიტუციას ეს გახლავთ პროპორციულ სისტემაზე გადასვლა და ბატონო თავმჯდომარევ, თქვენი პირობა იყო, რომ პროპორციულ სისტემაზე უნდა გადავსულიყავით და ეს პირობა არ შესრულდა. სხვადსხვა რამეს დაბრალდა ამ პირობის შეუსრულებლობა, მაგრამ ფაქტი ფაქტად რჩება და ჩვენ კვლავ უსამართლო და ჩვენ რეალობაში მახინჯი სისტემით ვატარებთ არჩევნებს 2010 წელს, რაც პოლიტიკური სტაბილიზაციის კუთხით არის პრობლემა და შეიძება ახლა ამ პრობლემას ვერ აცნობიერებთ, მაგრამ დამერწმუნეთ, რომ მაჟორიტარული სისტემა იმ პირობებში, როდესაც ხელისუფლება აქტიურად იყენებს ადმინისტრაციულ რესურს და არ იცავს კანონს არჩევნების ადმინისტრირების პროცესში, ეს სისტემა იქნება პრობლემური და თქვენ მიხვდებით, რომ პროპორციულ სისტემაზე გადასვა იყო აუცილებელი 2020 წლის არჩევნებისთანავე. მესამე პრობლემა რომელიც ახლდა კონსტიტუციის პროექტს ეს გახლდათ თავისუფლების აქტის შემოსაზღვრა დროში. ეს იყო ძალიან ნეგატიური გზავნილი ინვესტორებისთვის, რომ ჩვენ სამომავლოდ გრძელვადიან პერსპექტივაში აღარ ვაპირებთ შევინარჩუნოთ ძალიან მნიშვნელოვანი ბარიერი გადასახადების გასაზრდელად, რასაც წარმოადგენს ამ შემთხვევაში რეფერენდუმი, ხალხის, ხალხისთვის ამის კითხვა, ვინაიდან ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენი ეკონომიკის განვითარებისთვის, თავისუფალი კაპიტალის მოზიდვა და ამ კაპიტალისთვის მაქსიმალური გარანტიების მიცემა, რომ მათ არ შეეხებიან. შემდეგი პრობლემა, რომელიც ახლავს ამ დოკუმენტს, გახლავთ ის, რომ თქვენ პრაქტიკულად კოჭი გაუგორეთ სხვადსხვა შავრაზმულ ძალებს, როდესაც შეიტანეთ სრულიად დაუსაბუთებელი და არა საჭირო დეფინიციები, რომელიც ეხება ქორწინებას, რომელიც ეხება მიწის გაყიდვას სრულიად, რაღაც დემაგოგიური, ყალბი ნაციონალისტური პათოსით გამსჭვალული , ხშირად ანტი დასავლური რიტორიკით ნასაზრდოები ინიციატივები, რომელიც არის რეალურად , ჩემი აზრით, არის გარკვეული ლაქაც ამ კონსტიტუციის ტექსტში. შემდეგი საკითხი ეხება პრეზიდენტის არჩევის წესის გაუქმებას. მე აქ ვახსენე ხალხისთვის კითხვა და მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა ინიციატივა, რომ რეალურად გვეკითხა ჩვენი მოსახლეობისთვის იყვნენ თუ არა ისინი მომხრე პრეზიდენტის არჩევითობის გაუქმების... არ გაკეთეთ ასე. სხვათა შორის შეცდომაშიც შეიყვანეთ საზოგადოება როდესაც წარმოაჩინოთ, რომ თითქოს საპარლამენტო რესპუბლიკაში ყველგან პრეზიდენტი არ არის პირდაპირი წესით არჩეული, რაც უბრალოდ, ტყუილია, ვინაიდან არა ერთი ევროპული ქვეყანაა, სადაც არის საპარლამენტო მოდელი ძლიერი პრემიერ მინისტრით, მაგრამ პრეზიდენტს მაინც ირჩევს ხალხი და ეს არ არის პრობლემური, თუმცა ბოლო არჩევნების ადმინისტრირებამ აჩვენა თუ რატომ გინდოდათ ამ ნაბიჯის გადადგმა. კონსტიტუციის გარდა ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელსაც მინდა შევეხო ეს გახლავთ მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმა. და აქ მინდა ვისაუბრო სწორედ მოსამართლეებზე და კიდევ ერთხელ მინდა ხაზი გაუსვა, რომ უმძიმესი პრობლემები, რომელიც ნამდვილად არსებობდა ამ სისტემაში, ეს ნამდვილად მიიღეთ მემკვიდრეობით , მაგრამ ამ სულ წარსულზე საუბარი ძალიან არასწორია იმიტომ, რომ ეს იგივეა, რომ წინა ხელისუფლებას ეთქვა, რომ აი, რახან კორუმპირებული იყო შევარდნაძის სასამართლო ამიტომ ჩემს სასამართლოშიც იქნება კორუფცია და არ შეეცვალა ეს სისტემა ხომ, ამიტომ თქვენ მიიღეთ ერთის მხრივ კორუფციისგან გაწმენდილი ერთის მხრივ გამართული ინფრასტრუქტურით მაგრამ მეორეს მხრივ მიიღეთ ნამდვილად ხელისუფლების პოლიტიკური დაკვეთების შემსრულებელი სასმართლო, ეს იყო პრობლემა ოღონდ ამ პრობლემის გამოსწორება იყო თქვენთვის ხომ დაკვეთილი საზოგადოების მხრიდან, ამის ნაცვლად თქვენ რა გააკეთეთ. ამის ნაცვლად თქვენ პრაქტიკულად გადაიფორმეთ ეს სასამართლოს მმართველი ჯგუფი და ახლა უკვე თქვენ დაკვეთებს ასრულებინებთ. ეს არის ძალიან ახლო მხედველური ნაბიჯი იმიტომ, რომ ხელისუფლებები იცვლებიან ხოლო აი, ასეთი ტიპის შემსრულებლებს თუ მაქსიმალური დამოუკიდებლობის გარანტიებს შეუქმნით ისე, რომ მხოლოდ უმაღლესი ხელისუფალის დაკვეთას ასრულებს, მაშინ მიიღებთ ძალიან მძიმე მდგომარეობას, როდესაც თქვენ აღარ იქნებით ხელისუფლებაში და მოგიტრიალდებათ ბუმერანგივით ეს სასამართლო ხელისუფლება. აქვე გაგახსენებთ იმას, რომ ნამდვილად ყველაზე წინ გადადგმული ნაბიჯი და მნიშვნელოვანი კანონი, რომელიც თქვენ მიიღეთ სასამართლოსთან დაკავშირებით, იყო საქმეების შემთხვევითი ელექტრონული განაწილების შემოღება, ოღონდ საანგარიშო პერიოდში, ბატონო თავმჯდომარევ, თქვენვე და თქვენმა კოლეგებმა უმრავლესობიდან აღარ დავასახელებ გვარს, გამოიტანეთ პროექტი, რომლითაც ელექტრონული განაწილების სისტემა ჩანასახშივე მოკალით. სასამართლოს თავმჯდომარეს მიეცით უფლება, რომ ერთპიროვნულად, ყოველგვარი კრიტერიუმის გარეშე, თავად განსაზღვრავს ვინ არის კონკრეტულად ვიწროდ სპეციალიზებული მოსამართლე და როდესაც წინასწარ იქნება შეთანხმებული, რომ კომერციული სარჩელი შემოდის, დააწეროს ეს საქმე იმ მოსამართლეს, ვინც წინასწარ იქნება შერჩეული ამისთვის. ეს არის ფორუმ შოპინგი, ასეთი ტერმინი არსებობს, როდესაც მოსამართლეები ირჩევიან რუსთავი-2-ის საქმეზე, სწორედ ასე შეირჩა მოსამართლე ურთმელიძე, ანუ თქვენ, პრაქტიკულად, თქვენივე დაწყებული რეფორმა მოკალით იმ კანონით, რომელიც შემდგომში მიიღეთ. აქ სხვათა შორის რაღაც ისეთი სოციალისტური გეგმა იყო შესასრულებელი, რაღაც კარგია, 705 კანონი, რომ მივიღეთ და 730 რომ მიგვეღო კიდევ უკეთესი იქნებოდა, ანუ კანონების რაოდენობაა მთავარი თუ ის, რომ რა წერია ამ კანონებში. ამიტომ ეს ნაბიჯი, რომელიც თქვენ გადადგით სასამართლოს ვითომ და ეგრეთ წოდებული, რეფორმის გზაზე იყო, პირდაპირ ხაზი გადაუსვით ყველაზე მნიშვნელოვან მიღწევას. დღეს უკვე საქმეები შემთხვევით აღარ ნაწილდება და თქვენს მიერ მოწონებული და წარდგენილ სიაში ბატონი მიხეილ ჩინჩალაძე არის უფლებამოსილი, რომ ჯერ განსაზღვროს ვინ არის ვიწროდ სპეციალიზებული, მაგალითად, საავტორო უფლებების დავაში, ან თვითმმართველობის ადმინისტრაციულ დავებში და შემდგომ, როდესაც შემოვა კონკრეტული სასარჩელო განცხადება, ამ მოსამართლეს დაეწერება და გვერდს ავუვლით საქმეების ელექტრონული განაწილების სისტემას. ეხლა ეს გასაგებია, რომ დღეს ხელისუფლებაში ხართ და ამას იყენებთ და ეს კომფორტულია, მაგრამ ცოტა შორს რომ გაიხედოთ მიხვდებით, რომ სინამდვილეში ეს არის საზიანო ქვეყნისთვის, მათ შორის თქვენთვისაც. შემდეგი საკითხი ეხება საპროკურორო საბჭოს და პროკურატურის რეფორმაც იყო თქვენი განცხადებული მიზანი. სინამდვილეში წახვედით სისტემის ბოლომდე .......... მთავარი გენერალური პროკურორი დაამტკიცეთ თანამდებობაზე და გენერალურ პროკურორს იმის უფლებაც კი არა აქვს, რომ თავის მოადგილეს დისციპლინური საყვედური გამოუცხადოს. საპროკურორო საბჭოს 2/3 სჭირდება ამისთვის და ბოლომდე კლანი, რომელიც ცალკე პროკურატურას მართავს, ფინანსური, ფინანსურის ყოფილი თანამშრომლები დღემდე არიან ბოლომდე. კარგი, გაიმყარეთ ანუ პრაქტიკულად ერთის მხრივ სასამართლოში ჩინჩალაძის დაჯგუფებაა და მურუსიძის დაჯგუფება, გააძლიერეთ პროკურატურაში ფარცხალაძის დაჯგუფება და საპროკურორო საბჭო ბოლომდე დახურულია, მედიისთვის ღია არ არის, იქ რა ხდება. საერთოდ ამის გამჭვირვალობაზეც არანაირი ნაბიჯები არ იდგმება და ეს არის რეალურად ანტირეფორმა, რომელიც თქვენ გაატარეთ აი, ამ ანგარიშში, რომ თავს იწონებთ, რომ ბევრი კანონი მიიღეთ და თითქოს, რომ პროგრესული ნაბიჯები გადადგით, სინამდვილეში ეს ესე არ არის. შემდეგი საკითხი, ეხლა არ შეიძლება გვერდი აუაროთ საგამოძიებო კომისიის თემას და აქ იყო საუბარი, რომ აი, რა მნიშვნელოვანი იყო საგამოძიებო კომისია, რომ შეიქმნა და რა ნაბიჯები გადადგა. გასაგებია საგამოძიებო კომისიის შექმნა ერთია, მაგრამ მეორე ხომ ყველაზე მნიშვნელოვანი ხომ ის არის, რომ საგამოძიებო კომისიამ რაც დაადგინა, რა რეკომენდაციებიც შეიმუშავა, ეს რეკომენდაციები დღემდე რომ შეუსრულებელია, ეს არის ეფექტური საპარლამენტო კონტროლი, ეს ხომ არის რეკომენდაციები, რომელიც ვიღაცის ფანტაზიის ნაყოფს არ წარმოადგენს, ხომ კონკრეტული ადამიანის მამხილებელი მტკიცებულებები მოვიპოვეთ, ავსახეთ დასკვნაში, ყველა დეპუტატს გაქვთ. არის როგორც ვიდეო მასალა, არის ჩვენებები , არის ესკიზები, არის მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც საკმარისია, რომ ბრალი წარედგინოს. პროკურატურა დღემდე ამას არა აკეთებს იმიტომ, რომ იქ რაღაცა შავბნელი გარიგებებია ამ ყველაფრის უკან და პარლამენტი უარს აცხადებს, რომ მოთხოვოს, მართლაც, მისდამი ანგარიშვალდებულ უწყებას ეფექტური რეაგირება. პრინციპში, რას ვაკეთებთ დღეს ჩვენ, დღემდე ზაზა სარალიძე არის ჩვენი შენობის წინ, ითხოვს სამართალს, ეძებს სამართალს და პარლამენტმა საგამოძიებო კომისიის შექმნის მიუხედავად , მიუხედავად იმისა, რომ ამხილა სისტემა, დღემდე შედეგი არა გვაქვს. თქვენ რომ აქ საუბრობდით ძლიერი პარლამენტი, ძლიერი პარლამენტი იმით კი არ არის ძლიერ რეგლამენტში რა ეწერება, რეგლამენტში რა წერია ის როგორ შესრულდება, ამით იზომება პარლამენტის ძალა. თუ მინისტრი რაღაცას არა აკეთებს, იმ მინისტრს პასუხი უნდა მოთხოვო, თუ პროკურორი თავის უფლებამოსილებას და ვალდებულებას არ ასრულებს უნდა მოთხოვო ამ ვალდებულების შესრულება, ეს არის ძლიერი პარლამენტის ფუნქცია. ამას თქვენ სამწუხაროდ არ აკეთებთ და ამას ნუ წარმოვაჩენთ, თითქოს ადრე მინისტრები არ მოდიოდნენ იმიტომ, რომ რეგლამენტს არღვევდნენ და ახლა რეგლამენტით შევცვალეთ, ფრაქციები ვეღარ დაიბარებენ და ამით გავაძლიერეთ პარლამენტი , ასე არ არის, მეგობრებო და კოლეგებო და ძლიერი პარლამენტი ევროპულ საქართველოს და რომელიმე ცალკე აღებულ დეპუტატს კი არ სჭირდება, ქვეყანას სჭირდება და სწორი არის ასეთი მმართველობა. წინააღმდეგ შემთხვევაში მიიღებთ ძალიან გაუარესებულ ვითარებას, რომელიც მიანიშნებს, რომ თქვენ, უბრალოდ, ვერ სწავლობთ ვერც საკუთარ შეცდომებზე და ვერც თქვენი წინამორბედის შეცდომებზე. აქვე, როდესაც ვსაუბრობთ საგამოძიებო კომისიაზე, არ შეიძლება, რომ გვერდი ავუაროთ აფგან მუხთარლის გატაცების ფაქტს, ეს არის სამარცხვინო ლაქა მართლა ჩვენი ქვეყნისთვის, როგორც ჩვენი სპეცსამსახურებისთვის, ისე პარლამენტისთვის, სადაც პარლამენტმა საგამოძიებო კომისიის შექმნაზე განაცხადა უარი და ჩვენ პირდაპირ სუსის უფროსმა გვითხრა, რომ არსებობს გამოძიებები, რომელიც არასდროს სრულდება და მიმდინარეობს ასე დაუსრულებლად გამოძიება და დაელოდეთ ასეთ გამოძიებას, ალბათ არც დასრულდება და ყველამ ვიცით თითქოს, რომ რაღაც, ეს ძალიან ცუდი რაღაცა მოხდა, მაგრამ თვალს ვხუჭავთ, ხომ, რადგვინდა, რატომ გადაწყვიტეთ, რომ უნდა იყოთ მძევლები იმ ადამიანების, ვინც რაღაც უკანონოდ დავალება შეასრულა. უკანონო დავალებების შემსრულებლების მეტი რა არის, მთავარია, რომ ასეთი დავალებები არ გაიცემოდეს, ხომ, ახლა, ვიღაცას ტომარას რომ გდააცვამენ და გადაათრევენ საზღვარზე, ეს თუ ნორმალურია, ამას თუ დასაშვებად თვლით, მაშინ ამ სისტემამ მერე აღარ იცის გარჩევა ადრესატის და ობიექტის, ვისაც თავზე ტომარას აცმევენ ხომ. ამიტომ, ეს არის ნამდვილად ჩვენი ძალიან დიდი სირცხვილი, რომ პარლამენტმა აქ საგამოძიებო კომისია არ შექმნა. სხვათა შორის, სამომავლო გეგმებზეც იყო საუბარი ამ ანგარიშში და არის დარეგისტრირებული ოპოზიციიდან ინციატივა, რომელიც ეხება თემირლან მაჩალიკაშვილის მკვლელობის ფაქტზე გამოძიების დაწყებას, საგამოძიებო კომისიის შექმნას და მე „ევროპული საქართველოს“ სახელით ვაცხადებ, რომ ჩვენ მხარს ვუჭერთ ამ ინიციატივას. სხვათა შორის, ჩემი ოპოზიციონერი კოლეგებისგან განსხვავებით ამას არ მივიჩნევთ ივანიშვილის თამაშად და ხელისუფლების სამსახურში ყოფნად და ასეთი ტიპის ბრალდებებს ნამდვილად არ ვაპირებთ, მის ტირაჟირებას ნამდვილად. საზოგადოებამაც უნდა მიიღოს პასუხები, ოჯახმა უნდა მიიღოს პირველ რიგში პასუხი და ჩვენც, თქვენ არ გაინტერესებთ, მართლა რა იყო ამის უკან? ბოლოს და ბოლოს, რაღაც, როდემდე შეიძლება იყოს რაღაცა ჩურჩული, ლაპარაკი, ჭორები ისე, რომ არანაირი ინფორმაცია არ გვქონდეს, ამ ინფორმაციას პარლამენტი მაინც ხომ იმსახურებს, რომ გაიგოს. ამიტომ, ამ საკითხზე საგამოძიებო კომისია შესაქმნელია და მარტო საგამოძიებო კომისია, კომისიისთვის კი არ უნდა შეიქმნას, თუმცა ეს ესეც მნიშვნელოვანია, მხილება მნიშვნელოვანია, საზოგადოებისთვის სიმართლის მიწოდება მნიშვნელოვანია, მაგრამ საკმარისი არ არის. მთავარია, მართლაც, დავადგინოთ ჯერ რა მოხდა და მერე პასუხისმგებელი ვინც არის, ამ პირებს მოვთხოვოთ პასუხი. ახლა, აქვე მინდა გამოვეხმაურო ქუთაისის პარლამენტის საკითხს და ზოგადად ამ თემას, ვინაიდან აქ ახლა ითქვა, რომ ეს რაღაც ისტორიული შენობააო და ისტორიული შენობა რა მხრივ, ხომ, გააჩნია, თქვენთვის ვარდების რევოლუცია არ არის, მე მგონი, რაღაც პოზიტივთან ასოცირებული, ხომ. მანამდე 9 აპრილი და მის შემდგომ, შიდა დაპირისპირება იყო, რაც ამ შენობას ახლდა და მანამდე კიდევ კომუნისტური სხვადასხვა უწყებები იყო განთავსებული ხომ, ეს ხომ არ ყოფილა, რაღაც დამოუკიდებელი საქართველოს, რაღაც სიმბოლური შენობა, ხომ, განსხვავებით მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლისგან, ხომ, სადაც ძალიან მნიშვნელოვანი ისტორიული მოვლენები მოხდა, ხომ. რაც შეეხება ქუთაისის პარლამენტს, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო, ზოგადად, ქვეყნის დეცენტრალიზაციისკენ მიმართული, მაგრამ ყველაზე სამარცხვინო აქ რა არის იცით, ჩემო კოლეგებო, რატომ ატყუებდით ქუთაისლებს, დღეს რომ გამოდიხართ ტრიბუნიდან და ამბობთ რომ ეს იყო შეცდომა და დიახაც უნდა გადმოგვეტანა ქუთაისლებს, რატომ არ ეუბნებოდით მაგას, იქ რატომ ამბობდით, იქ შეხვედრებზე, რომ მიდიოდით, რატომ ეუბნებოდით რომ არა, დარჩება პარლამენტი, თქვენი მაჟორიტარი დეპუტატები ამას რატომ ატყუებდნენ, ეს მაინტერესებს მართლა. აი ახლა ამაზე პასუხი გაქვთ? მაგრამ ამას რომ თავი დავანებოთ, სრულიად ანომალიაა, ანომალიური მოვლენაა, რომ ქვეყანაში აი, აქ მსხდომი, ალბათ, ყველა დეპუტატი, ალბათ ყველა მინისტრი, ცხოვრობს დედაქალაქის მარჯვენა სანაპიროს სამ უბანში და დანარჩენი ელიტა არსად სხვა ქალაქებში განაწილებული არ არის და ქალაქების განვითარების და დეცენტრალიზაცია ამასაც გულისხმობს, სხვა სიკეთეებთან ერთად,ჩემო მეგობრებო. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ. პროცედურასთან დაკავშირებით ბატონი გიგა ბოკერია. გ.ბოკერია. დიდი ბოდიში, პატივცემულო თავმჯდომარევ, პატივცემულო კოლეგებო, ახლა, აქ თუ ვინმეს ჰგონია, რომ როდესაც ოპოზიცია გამოდის „ევროპული საქართველო“, მაშინ ხმაური და ჟივილ-ხივილი, უპატივცემულობაა მხოლოდ ჩვენს მიმართ, ძალიან ცდებით. აი, ამ ჟივილ-ხივილს ვგულისხმობ, ზუსტად მიდასტურებთ ახლა, ამ დარბაზში. თან ეს თქვენი ჟივილ-ხივილი ისმის ბევრად უფრო, თუ გნებავთ, რომ მთელმა საზოგადოებამ იხილოთ, თქვენ თავად, უმრავლესობას ეს ინსტიტუტი არ გაინტერესებთ, პატივს არ სცემთ, ამის საუკეთესო დემონსტრირებაა, ერთი გამოსვლის დროს რა ხდება დარბაზში, ამის ხილვა, ამიტომ გთხოვთ და მოვითხოვ ერთდროულად, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ აქ ხმაური სხვანაირად ისმის, მინიმალურად პატივი სცეთ საკუთარ თავს, არა ჩვენ. მადლობა დიდი. თავმჯდომარე. გმადლობთ. ნამდვილად ხმაური არის მთელი დღის განმავლობაში, დარბაზში, რაც არც ჩვენ გვსიამოვნებს, ალბათ და არც საზოგადოებას და ჯობია, რომ სხვა პრაქტიკით გავაგრძელოთ მუშაობა. ქალბატონი თამარ ჩუგოშვილი, უმრავლესობის სახელით. 5 წუთი რეგლამენტი. თ.ჩუგოშვილი. მადლობა, თავმჯდომარევ, კოლეგებო, მოგესალმებით კიევ ერთხელ. ჩემი პირველი შეხება საქართველოს პარლამენტთან იყო 10 წლის წინ, 10 წლის წინ ვიყავი საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის საპარლამენტო მდივანი და მაშინ მქონდა შესაძლებლობა, რომ დავსწრებოდი კომიტეტის სხდომებს, ეს იყო, როდესაც პირველად ჩემი თვალით ვნახე, როგორ მუშაობდა პარლამენტი და ეს იყო ყველაზე დიდი იმედგაცრუება, სრული პასუხისმგებლობით ვამბობ, რაც კი ოდესმე მქონია იმიტომ, რომ ახალგაზრდა იურისტს, რომლისთვისაც პარლამენტი იყო განსაკუთრებული ადგილი, როდესაც ჩემი თვალით შევხედე, რეალურად რა იყო და რა ხდებოდა, აღმოჩნდა სრული სიცარიელე, აღმოჩნდა სრული ნოტარიუსის, იგი ზუსტად იგივე ფუნქციის მატარებელი, რასაც, რა ფუნქციასაც ატარებენ ნოტარიუსები და აბსოლუტურად, არანაირი პროცესი არ მიდიოდა იქ, დიახ, იყო სრული სიცარიელე, სამარცხვინო იყო, თქვენ მაშინ არ იყავით, ქალბატონო ლელა, რომ ყოფილიყავით შეგრცხვებოდათ იმიტომ, რომ ეს იყო ადგილი, სადაც სრულიად ცარიელ დარბაზში, აბსოლუტურად არანაირი განსხვავებული აზრი, აბსოლუტურად არანაირი განსხვავებული პოზიცია, არანაირი კითხვა, რომელ ზედამხედველობაზე იყო საერთოდ საუბარი, რომელ მინისტრის დაბარებაზე, ამაზე საერთოდ ფიქრიც არ მიდიოდა, უბრალოდ, კითხვა რომ ვინმეს დაესვა ამისი სურვილი მქონდა ხოლმე, რომ ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხის განხილვის დროს აღმოჩენილიყო დარბაზში პარლამენტის წევრი, რომელიც ჩათვლიდა თავს ვალდებულად, რომ კითხვა დაესვა და ძალიან ბევრ კომიტეტის სხდომაზე, თითქმის ყველაზე, სადაც ვიყავი, არასდროს არ იყო არც ერთი ადამიანი, რომელსაც, უბრალოდ, კითხვის დასმის სურვილი გაუჩნდებოდა და როგორც წესი ვიყავი ხოლმე მარტო მე, ძალიან ახალგაზრდა გოგონა, არასამთავროო ორგანიზაციიდან, რომელსაც შეიძლეოდა კითხვა გასჩენოდა. 2 წლის წინ, როდესაც მე-9 მოწვევის პარლამენტი შეუდგა მუშაობას, როდესაც ჩვენ გვეკითხებოდნენ, რა იქნებოდა მთავარი ამოცანა მე-9 მოწვევის პარლამენტის, სრულიად გულწრფელად გვქონდა პასუხი, რომ ჩვენ გვინდა, რომ პარლამენტი გვინდა იყოს სხვანაირი. გვინდა, რომ იყოს ძლიერი, გვინდა რომ იყოს ისეთი, როგორიც დემოკრატიულ ქვეყანას უნდა ჰქონდეს და პირველ რიგში ეს გულისხმობს იმას, რომ უნდა შესძლოს ზედამხედველობის ფუნქციის განხორციელება, უნდა შესძლოს მთავრობის კონტროლი, უნდა შესძლოს ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფა. დღეს არის პირველი, თითქმის პირველი კვირა, პირველი საგაზაფხულო სესია, პირველი კვირა, პირველი დღე, როდესაც იმ ახალი კანონმდებლობით, რომელიც ძალაში შევიდა სულ რამდენიმე კვირის წინ, ჩვენ ვიწყებთ ახალ რეჟიმში მუშაობას და პირველივე კვირას ჩვენ 2 უმნიშვნელოვანეს დარგზე პასუხისმგებელი მინისტრები გვეყოლება იმისთვის, რომ ვესაუბროთ, მოვისმინოთ ისინი რას აკეთებენ, დაუსვათ მწვავე კითხვები, დავრწმუნდეთ იმაში, სწორად მიდის თუ არა შესაბამისი მიმართულებით საქმიანობა, თუ არ მიდის, თუნდაც გავაკრიტიკოთ, თუნდაც შევაქოთ, არა აქვს ამას მნიშვნელობა, მთავარია, რომ ისინი იყვნენ ანგარიშვალდებული ხალხის წინაშე და ისინი იყვნენ ანგარიშვალდებული საქართველოს პარლამენტის წინაშე. ჩვენ დღეიდან ვართ იმ რეალობაში, რომ საქართველოს პარლამენტი უნდა იყოს სხვანაირი, უნდა გახდეს სხვანაირი, უნდა იმუშაოს სხვანაირად, ვიდრე ამას აკეთებდა ოდესმე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მე ამ პროცესს ვაკვირდებოდი, როგორც საიას საპარლამენტო მდივანი. ყველა ჩვენთაგანზე არის განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა, რომ ეს შესაძლებლობები გამოვიყენოთ მაქსიმალურად, სწორედ მე-9 მოწვევის პარლამენტმა გააჩინა ის შესაძლებლობები და ის ფუნქცია მისცა პარლამენტს, რომელიც მანამდე არასდროს არ ჰქონია და ჩვენზე არის დამოკიდებული, რომ დარჩენილი 2 წლის განმავლობაში ეს ფუნქცია განვახორციელოთ ისე, რომ საზოგადოებამ დაინახოს და დარწმუნდეს, რომ პარლამენტი ზრუნავს იმ თემებზე, რაც მათ აწუხებთ, პარლამენტი ფიქრობს იმ საკითხებზე და საუბრობს იმ საკითხებზე, რაც მათთვის მნიშვნელოვანია და წყვეტს იმ საკითხებს, რაც მათვის მნიშვნელოვანია. ამისთვის ყველა შესაძლებლობა გვაქვს და შესაბამისად ყველა ჩვენთაგანს, ბუნებრივია, აქ პასუხისმგებლობა ეკისრება. ამ პასუხიმგებლობის ნაწილი არის, რომ ეს უფლებამოსილება, ეს შესაძლებლობა გამოვიყენოთ კონსტრუქციულად , გამოვიყენოთ საქმიანად, ნაკლები სცენებისთვის და მეტი საქმიანი საუბრისთვის და ძალიან დიდი იმედი მაქვს, ძალიან დიდი იმედი მაქვს, რომ მიდგომა ასეთიც იქნება იმიტომ, რომ ჩვენს ქვეყანას სჭირდება ეს და არა კონცერტები და სცენები და იმედი მაქვს, რომ ეს იქნება, რასაც ჩვენი მოსახლეობა იხილავს, თუმცა დარწმუნებული არ ვარ იმაში, რომ იმედები და მოლოდინები გამიმართლდება. კიდევ არის ერთი საკითხი, რომელზეც მინდა ამ ტრიბუნიდან საუბარი, ვინაიდან ჩვენ ვსაუბრობთ არა მხოლოდ იმაზე, რა გაკეთდა, არამედ თავმჯდომარე. ერთი წუთი დაამატეთ. თ.ჩუგოშვილი. ვინაიდან ჩვენ ვსაუბრობთ არა მხოლოდ იმაზე, როგორი გვინდა, რომ იყოს პარლამენტი და რა გავაკეთეთ იმისთვის, რომ პარლამენტი ყოფილიყო თვისობრივად განსხვავებული იმისგან, რაც როგორიც ქვეყანას და ჩვენს მოქალაქეებს პარლამენტი ახსოვთ, არის ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელსაც არ შემიძლია, რომ არ შევეხო. და ეს არის ის კონკრეტული თემა რომელზეც საქართველოს პარლამენტმა უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება, ალბათ, სწორედ უახლოესი თვეების განმავლობაში. ეს შეეხება მოსამართლების დანიშვნას, ჩვენს წინაშე არის უდიდესი პასუხიმგებლობა, ასეთი პასუხისმგებლობა არ მდგარა არცერთი პარლამენტის წინ. უნდა დავნიშნოთ 18 უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე და უნდა დავნიშნოთ ისინი უვადოთ. ეს არის უდიდესი პასუხისმგებლობა , ეს არის პასუხიმგებლობა, რომელიც წლების და ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში გაგვყვება და მე მინდა, პირველ რიგში, მივმართო იმ ადმიანს, რომელსაც ჩვენ მხარი უნდა დაუჭიროთ დღეს, როგორც იურიდიულ კომიტეტის თავმჯდომარეს, რომლის მიმართაც... თავმჯდომარე. დასრულებინეთ. თ ჩუგოშვილი. რომლის მიმართაც დიდი მოლოდინებია, რომელიც ძალიან კარგი იურისტია და რომელსაც მოუწევს, რომ ატაროს სრული პასუხისმგებლობით ის ტვირთი, რა ტვირთსაც პარლამენტი მას დააკისრებს, მან უნდა უზრუნველყოს ღია, გახსნილი პროცესი და საზოგადოების ნდობა იმ უმნიშვნელოვანესი თემის მიმართ, როდესაც ყველას ერთად გვაქვს გადაწყვეტილება მისაღები. მინდა წარმატება უსურვო საქართველოს პარლამენტს მნიშვნელოვანი 2 წლის გზაზე და წარმატებები უსურვო თითოეულ ჩვენთაგანს იმ საქმის გახორციელებაში, რასაც ჰქვია, პირველ რიგში, აი, ამ ახალი კონსტიტუციის, ახალი რეგლამენტის სწორი იმპლემენტაცია და წარმატებები უსურვო, რომ არ გაუცრუოთ საზოგადოებას იმედები იმ უმნიშვნელოვანეს საქმეში, რაც არის ქართული მართლმსაჯულებისთვის გადამწყვეტი ფაზა და უმნიშვნელოვანესი ინსტანციისთვის, ძალიან დიდი რაოდენობით მოსამართლეების დანიშვნაში, პროცესის სწორი წარმართვა. დიდი მადლობა. თავმჯდომარე. გმადლობთ, ქალბატონო თამარ, ბატონი არჩილ თალაკვაძე. ბოლო გამომსვლელი. ა.თალაკვაძე. მოგესალმებით, ძვირფასო კოლეგებო, მოგესალმებით ბატონო პარლამენტის თავმჯდომარევ. სანამ უშუალოდ თქვენს ანგარის შევეხები, მე მინდა გავიხსენო ის მშვენიერი დღე წინა საპარლამენტო სესიიდან, როდესაც ბატონი ოთარ კახიძე წარვადგინეთ ოსკარის ნომინაციაზე, ბრაზიანი საუკეთესო როლის შესრულებისთვის , როგორც ჩანს ძალიან სწორი გადაწყვეტილება იყო და ეს ნომინაცია ძალაშია. რაც შეეხება თქვენს ანგარიშს, მე მინდა გავაკეთო რამდენიმე მნიშვნელოვანი შეფასება. პირველ რიგში, იყო ძალიან საინტერესო ანგარიში, რა თქმა უნდა, და ის პრაქტიკულად, თქვენ მიმოიხილეთ, ყველა ის ძირითადი საქმე, მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომელიც ჩვენ ერთად განვახორციელეთ, რა თქმა უნდა, უმრავლესობასთან ერთად აქ არის ოპოზიციის დამსახურებაც. სწორედ ოპოზიცია დღეს, დღევანდელ პარლამენტში, ამ საკონსტიტუციო მოდელში აშკარაა, რომ ბევრად უფრო ეფექტურად ასრულებს თავის ფუნქციას. ოპოზიციასაც აქვს ბევრად მეტი შესაძლებლობა დღეს, თავისი განსხვავებული აზრი და არგუმენტები სხვადასხვა ცვლილებებთან, კანონებთან თუ რეფორმებთან დაკავშირებით დაასახელოს. ამ კუთხით განსაკუთრებული და თვისობრივი სიახლე არის, რა თქმა უნდა, ახალი კონსტიტუციის შემდეგ მიღებული რეგლამენტი, რომელმაც შეიძლება ითქვას, რომ ის წუხილები, კითხვები, რაც ჰქონდა ოპოზიციას საპარლამენტო ზედამხედველობასთან, მთავრობასთან და მთავრობის პარლამენტში ვიზიტებთან დაკავშირებით, შეიძლება ითქვას, რომ მეტწილად არის მოხსნილი დღის წესრიგიდან, მე ყველა ჩემს კოლეგას ვუსურვებ, რომ ის შესაძლებლობები, რაც არის ახალ რეგლამენტში, ეფექტურად იყოს გამოყენებული. რაც შეეხება კონსტიტუციას, ბატონო თავმჯდომარევ, მე მინდა დავუბრუნდე ისევ ამ მნიშვნელოვან რეფორმას, რომელშიც თქვენ იყავით ლიდერი, რომელსაც თქვენ უძღვებოდით და კიდევ ერთხელ მადლობა უთხრა ყველა ადამიანს, ვინც საკონსტიტუციო რეფორმის სამუშაო ჯგუფში მიიღო მონაწილეობა. მიუხედავად იმისა, რომ იყო სკეპცისი ბევრ საკითხებთან დაკავშირებით, იყო სკეპცისი, რომ ეს კონსტიტუცია შესაძლოა იმ მოლოდინებს ვერ გაამართლებდა, რომელიც მასთან მიმართებაში იყო დასახული, როგორც ხედავთ, ბევრი მიმართულებით კონსტიტუციამ, ახალმა კონსტიტუციამ უკვე გაამართლა მოლოდინები. ეს არის მეტი გარანტიები თვითმმართველობისთვის, ვხედავთ ჩვენ მეტ დაფინანსებას, ვხედავ მეტ დამოუკიდებლობას გადაწყვეტილებებში და კიდევ უფრო მეტ შესაძლებლობებს, როდესაც საქმე ეხება თვითმმართველობებს და რეგიონებს. მე არ შემიძლია არ გამოვყო თქვენი ანგარიშიდან ძალიან მნიშვნელოვანი თემა, ეს არის ტერიტორიული მთლიანობის საკითხები, რა თქმა უნდა, პარლამენტმა გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი, როდესაც მხარი დაუჭირა მთავრობის და ქალბატონი ქეთი ციხელაშვილის, მისი სამინისტროს ინიციატივას, „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“. მხოლოდ ეს არის გზა, მხოლოდ ეს არის სწორი ხედვა, როგორ უნდა აღადგინოს ჩვენმა ქვეყანამ ტერიტორიული მთლიანობა და იმ ეკონომიკური, სოციალური სიკეთეების გაზიარებით, რომელზეც ჩვენ მზადყოფნა გამოვთქვით ჩვენი თანამოქალაქეების მიმართ, აფხაზეთსა და სამაჩაბლოში მცხოვრები ადამიანების მიმართ, შეიძლება იყოს სწორი გზავნილი სამომავლოდ, რომ მშვიდობიანი გზით, განვითარებით, საერთაშორისო სამართლის პრინციპების თანახმად აღდგეს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა და ის ადამიანები დაბრუნდნენ ჩენს სამოქალაქო სივრცეში. მე მინდა გამოვეხმაურო ასევე თქვენი ანგარიშიდან იმ ნაწილს, სადაც თქვენ საუბრობდით დასაქმებაზე, ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე, განსაკუთრებით მცირე ბიზნესთან მიმართებაში, ვინაიდან დიახ, ჩვენი პარლამენტის ასეთი მნიშვნელოვანი საქმე სწორედ იყო ის, რომ ჩვენ შევძელით გადასახადების დაწევისთვის დაგვეჭირა მხარი, მიგვეღო სათანადო რეგულაციები იმ ინიციატივაზე, რაც პრემიერ-მინისტრმა წარმოადგინა, გადასახადების დაწევამ მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის, ადმინისტრირების გამარტივება, ეს იყო სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იმ მომენტში. სოციალური ინიციატივებთან დაკავშირებით მოკლედ ვიტყოდი, რომ ამის ბოლო ნათელი მაგალითი იყო ჭარბვალიანობასთან და პასუხისმგებლიან დაკრედიტებასთან დაკავშირებული ცვლილებები, რასაც თქვენ შეეხეთ თქვენს ანგარიშში და ეს იყო ნამდვილად მნიშვნელოვანი სოციალური და სოლიდარობის აქტი. ზუსტად ეს არის ის გადაწყვეტილება და იმ გადაწყვეტილების მაგალითი, რომელსაც ჩვენი თანამოქალაქეები ჩვენგან ელოდებიან. პარლამენტში დისკუსიის შედეგად მოხდა ასევე სოციალური დახმარების მოდელში ცვლილებების შეტანას, რაც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია, გახსოვთ, ჩვენ ვსაუბრობდით სწორედ პარლამენტში, რომ უნდა აღდგენილიყო სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა და რომ უნდა შესულიყო ცვლილებები სოციალური დახმარების მიღების მომენტში, აქ ოპოზიციასაც, რა თქმა უნდა, აქვს წვლილი, რომ ამაზე სწორად წარიმართა დისკუსია და მთავრობამ პარლამენტთან ერთად, საბოლოო ჯამში მიიღო სწორი გადაწყვეტილებები. რაც შეეხება რეგლამენტს, აქ კოლეგებმა არაერთხელ შეაფასეს ახალი რეგლამენტის მნიშვნელობა, ახალმა რეგლამენტმა უკვე დაგვანახა, რომ მის ძალაში შესვლისთანავე მოხდა იმ ინსტრუმენტების გამოყენება, რაც არის სიახლე, ეს არის მინისტრების ანგარიშვალდებულება, ეს არის შიდა დისციპლინა, ეს არის ფორმატები, რომელსაც ახალი რეგლამენტი გვთავაზობს. ბატონო თავმჯდომარევ, არა მხოლოდ საკანონმდებლო ცვლილებებს, მე მინდა გამოვეხმაურო იმ პოლიტიკურ დებატებს და მიდგომებს, რომელიც თქვენ და ჩვენ, პარლამენტის წევრებს გვქონდა ურთულეს პოლიტიკურ საკითხებთან დაკავშირებით. ბოლო წლის და ამ 2 წლის საქმიანობა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ჩვენ არასოდეს არ გავქცეულვართ ურთულეს პოლიტიკურ საკითხებზე დისკუსიისგან, პოლიტიკური დებატებისგან და პასუხისმგებლიანი გადაწყვეტილებებისგან, რომლის მაგალითიც, რა თქმა უნდა, არის საერთო რეზოლუცია ტატუნაშვილის და ოთხოზორიას საქმესთან დაკავშირებით, რომლის მაგალითიც არის საგამოძიებო კომისიის შექმნა, სადაც ჩვენ მივეცით უმრავლესობა სწორედ ოპოზიციას, უმცირესობას და რომლის მაგალითიც არის თუნდაც საკანონმდებლო რეფორმებთან დაკავშირებული პოლიტიკური დებატები. ასე, რომ პარლამენტი არა მხოლოდ კანონშემოქმედებით საქმიანობას ეწევა, არამედ მთლიანად აცნობიერებს პასუხისმგებლობას იმ რთულ პოლიტიკურ საკითხებზე, რომელიც იდგა წარსულშიც ჩვენი ქვეყნის წინაშე და დღესაც დგას ჩვენი ქვეყნის წინაშე. ესეც მნიშვნელოვანია, რომ თქვენ, როგორც თავმჯდომარე ჰქმნით შესაბამის ფორმატს, გარემოს პროცესს პარლამენტში, რომ ამ საკითხებზე იყოს, შედგეს სათანადო პოლიტიკური დებატი, ზოგჯერ თუნდაც ძალიან ხმამაღალ რეგისტრში, ზოგჯერ თუნდაც ძალიან მაღალ ტემპერატურაზე, მაგრამ ფაქტია, რომ ასეთ საკითხებს პარლამენტი არასოდეს არ გაქცევია და ბოლოს, მინდა აღვნიშნო ასევე პარლამენტის წარმატებები საერთაშორისო თანამშრომლობის თვალსაზრისით, საკონსტიტუციო რეფორმის შემდეგ, როდესაც ჩვენ სრულად საპარლამენტო მმართველობის მოდელზე გადავედით, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პარლამენტმა საერთაშორისო პარტნიორებთან გაზარდოს თავისი სტრატეგიული დიალოგის დონე და მნიშვნელობა და შესძლოს ყველა სტრატეგიულ პარტნიორთან საუბარი, როგორც ქვეყანაში წამყვანმა საკონსტიტუციო ინსტიტუტმა და მე ვხედავ, რომ ეს პროცესიც მიდის სწორად და მე მინდა მადლობა გადაუხადო ასევე ჩვენი პარლამენტის იმ თანამშრომლებს და იმ დეპარტამენტებს, რომლებიც ამ მიმართულებით ძალიან მნიშვნელოვან საქმეს აკეთებენ. რა თქმა უნდა, აქ არავის არა აქვს ილუზია, რომ შემდეგი 2 წლის განმავლობაში უმრავლესობა, ან ოპოზიცია იქნება სრულ კომფორტში, პარლამენტი არის სწორედ იმისთვის, რომ იყოს დებატი, რომ იყოს დისკუსია, იყოს არგუმენტები ზოგჯერ ყველაზე რთული შეპირისპირებაც და იყოს მიღებული სწორი გადაწყვეტილებები, მთავარი არის გადაწყვეტილებები და მთავარი არის პასუხისმგებლობა, რომელსაც ატარებს პარლამენტი. ამ პასუხისმგებლობის შესასრულებლად ჩვენ არ უნდა მოვერიდოთ არც ხანგრძლივ დებატებს, არ უნდა მოვერიდოთ არც არგუმენტების ღიად წარდგენას საპარლამენტო ტრიბუნიდან და არ უნდა მოვერიდოთ იმ ფორმატებში მონაწილეობას, რომელიც მნიშვნელოვანია, რომ გადაწყვეტილებები იყოს მიღებული. მინდა მადლობა გადაუხადო ყველა ჩვენს კოლეგას იმ საქმიანობაში მონაწილეობისთვის, რომელიც თქვენ შეაჯამეთ და მინდა მადლობა გადაგიხადოთ თქვენ პირადად. დიდი მადლობა. (ტაში). თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო არჩილ. დასკვნითი სიტყვის სახით მოგახსენებთ მადლობას თითოეული პარლამენტის წევრს, თითოეულ კომიტეტს, თითოეულ ფრაქციას, ჩვენი პარლამენტის აპარატს 2018 წელს გაწეული საქმიანობისათვის, გისურვებთ წარმატებებს 2019 წელს საპარლამენტო საქმიანობაში თითოეული თქვენგანის ჩართულობაზე, თანამონაწილეობაზე იქნება დიდწილად დამოკიდებული პარლამენტის წარმატება და პარლამენტის ინსტიტუციური გაძლიერება. დიდი მადლობა, ამით საკითხი განხილულია. გმადლობთ. გადავდივართ მეორე საკითხზე, ეს არის საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის არჩევის საკითხი, რომელსაც განხილვის გარეშე უყრით კენჭს, კი, ბატონო და გვჭირდება 5 წუთიანი ტექნიკური შესვენება. მანამდე, გთხოვთ, კენჭი ვუყაროთ დროის გაგრძელებას კენჭისყრის დასრულებამდე, გმადლობთ. ასევე გთხოვთ, წინასწარ თანხმობას კენჭისყრაზე, ვინ არის მომხრე. გმადლობთ. 5 წუთიანი ტექნიკური შესვენება.