„ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

პროექტი საქართველოს კანონი „ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №14(21), 1999 წელი, მუხ. 61) მე‐6 მუხლის მე‐4 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „4. ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ინფორმაცია, რომელიც არ ეხება პირის დანაშაულებრივ საქმიანობას, მაგრამ შეიცავს მის მაკომპრომეტირებელ ცნობებს არ შეიძლება გახმაურდეს ან გამოყენებულ იქნეს რაიმე მიზნით. ასეთი ინფორმაციის შენახვა დაუშვებელია და იგი დაუყოვნებლივ უნდა განადგურდეს. აღნიშნული საქართველოს მთავარ ტერიტორიაზედაც ინფორმაციის პროკურორს განხორციელდა და განადგურების სასამართლოს, შესახებ რომლის ოპერატიულ‐სამძებრო ეცნობება სამოქმედო ღონისძიება, ან სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით.“ მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს 2014 წლის 1 დეკემბრიდან. საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი

განმარტებითი ბარათი „ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი კანონპროექტი „ელექტრონული გამომდინარეობს კომუნიკაციების შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონიდან, რომლის მიზეზს წარმოადგენს კავშირგაბმულობის საშუალებებიდან ინფორმაციის რეალურ დროში მიღების საკითხის სათანადოდ დარეგულირების აუცილებლობა დაბალანსებული, ეფექტიანი და თანაზომიერი მექანიზმის შემუშავების სახით. კანონპროექტის შემუშავების უშუალო მიზეზს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ მოქმედი კანონის მე‐6 მუხლის მე‐4 პუნქტი სათანადოდ ვერ არეგულირებს ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ცნობების განადგურებასთან დაკავშირებულ ზოგიერთ საკითხს. არსებული ჩანაწერის მიხედვით, პირადი ცხოვრების შესახებ ცნობების განადგურების შესახებ ინფორმაცია დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს მთავარ პროკურორს და სასამართლოს, რაც არარეალურია თუ გავითვალისწინებთ პირადი ცხოვრების შესახებ ინფორმაციის მნიშვნელობას ასეთი კატეგორიის ინფორმაციას შეიძლება მიეკუთვნოს ისეთი ცნობები, რომლებიც არ არის პიროვნების მაკომპრემენტირებელი და ისეთები, რომელიც პირის პატივისა და ღირსების შელახვას იწვევს. ამდენად, მიგვაჩნია, რომ მთავარ პროკურორს და სასამართლოს უნდა ეცნობოს არა პირადი ცხოვრების ამსახველი ყველა ცნობის განადგურების შესახებ, არამედ მხოლოდ ისეთის, რომელიც შეიცავს პირის მაკომპრომენტირებელ ინფორმაციას. სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ კანონით განსაზღვრული მოცემული ვალდებულების პრაქტიკაში განხორციელება შეუძლებელი იქნება. ა.ბ) კანონპროექტის მიზანი კანონპროექტის მიღების მიზანია, კავშირგაბმულობის საშუალებებზე წვდომის და სახელმწიფოს დაბალანსებული ლეგიტიმური მოდელის მიზნებისთვის ჩამოყალიბების ინფორმაციის პარალელურად მოპოვების ადამიანის პირად ცხოვრებაში ჩარევის შედეგად მოპოვებული ოპერატიულ სამძებრო ინფორმაციის ლეგიტიმურად გამოყენების საკითხების დახვეწა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტის მიხედვით, კანონის მე‐6 მუხლის მე‐4 პუნქტი ყალიბდება შემდეგი რედაქციით: „4. ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ინფორმაცია, რომელიც არ ეხება პირის დანაშაულებრივ საქმიანობას, მაგრამ შეიცავს მის მაკომპრომეტირებელ ცნობებს არ შეიძლება გახმაურდეს ან გამოყენებულ იქნეს რაიმე მიზნით. ასეთი ინფორმაციის შენახვა დაუშვებელია და იგი დაუყოვნებლივ უნდა განადგურდეს. აღნიშნული საქართველოს მთავარ ტერიტორიაზედაც ინფორმაციის პროკურორს განხორციელდა და განადგურების სასამართლოს, შესახებ რომლის ოპერატიულ‐სამძებრო ეცნობება სამოქმედო ღონისძიება, ან სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით.“ ბ) კანონპროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: წარმოდგენილი კანონპროექტის მიღება არ იწვევს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებითი სახსრების გამოყოფას; ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ იქონიებს ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე; ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ იქონიებს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები: კანონპროექტის თანახმად, სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები არ ეკისრება; ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება: კანონპროექტი არ იწვევს ფინანსური შედეგებს იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება; ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელი ოდენობა და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: ასეთი არ არსებობს; გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს; გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებს; გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს; დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები. დ.ა) სახელმწიფო, ორგანიზაცია/დაწესებულება, არასახელმწიფო ექსპერტები, ან/და რომლებმაც საერთაშორისო მონაწილეობა მიიღეს კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: აღნიშნული პროექტის მომზადებაში ექსპერტებს მონაწილეობა არ მიუღიათ; დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს; ე) კანონპროექტის ავტორი კანონპროექტის ავტორებია საქართველოს პარლამენტის წევრები: ეკა ბესელია, ირაკლი სესიაშვილი, გედევან ფოფხაძე ვ) კანონპროექტის ინიციატორი კანონპროექტის ინიციატორებია საქართველოს პარლამენტის წევრები: ეკა ბესელია, ირაკლი სესიაშვილი, გედევან ფოფხაძე

იმ მუხლების მოქმედი სრული რედაქცია, რომლებშიც წარმოდგენილი კანონპროექტით შედის ცვლილება მუხლი 6. ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების, იურიდიული პირის უფლებების დაცვის სამართლებრივი გარანტიები ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობაში 1. აკრძალულია ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის განხორციელება იმ ამოცანის მისაღწევად, რომელიც არ არის გათვალისწინებული ამ კანონით. 2. პირს, რომელსაც მიაჩნია, რომ მის მიმართ განხორციელებულ ოპერატიულ‐ სამძებრო ღონისძიებას მოჰყვა მისი უფლებებისა და თავისუფლებების უკანონო შეზღუდვა, შეუძლია ოპერატიულ‐სამძებრო ღონისძიების კანონიერება გაასაჩივროს შესაბამის ზემდგომ სახელმწიფო ორგანოში, პროკურორთან ან სასამართლოში. განხორციელებული ოპერატიულ‐სამძებრო ღონისძიების უკანონოდ ცნობა ქმნის ამ ღონისძიების შედეგად მოპოვებული ინფორმაციის საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით დაუშვებელ მტკიცებულებად ცნობის საფუძველს. ოპერატიულ‐სამძებრო ღონისძიების კანონიერების მტკიცების ტვირთი ოპერატიულ‐სამძებრო ღონისძიების განმახორციელებელ ორგანოს ეკისრება. (01.08.2014. N2635) 3. ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელ ორგანოებს (საჯარო მოსამსახურეებს) ეკრძალებათ ფარული მონაწილეობა საქართველოს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ავტონომიური რესპუბლიკების საქართველოს ადგილობრივი აკრძალულია ფარული ხელისუფლებების, უმაღლესი წარმომადგენლობითი თვითმმართველობის მონაწილეობა აფხაზეთისა ორგანოების ოფიციალურად და აჭარის ორგანოების, საქმიანობაში. რეგისტრირებული საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ორგანიზაციების, რელიგიური ორგანიზაციების საქმიანობაში, თუ ეს საქმიანობა მიზნად არ ისახავს საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობას ან ძალადობით შეცვლას, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფას, ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევას, ანდა თუ ეს ორგანიზაციები არ ეწევიან ომის ან ძალადობის პროპაგანდას, არ აღვივებენ ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია საქართველოს მთავარი პროკურორის თანხმობა. (30.05.2013 N 663) 4. ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ინფორმაცია, რომელიც არ ეხება პირის დანაშაულებრივ საქმიანობას, მაგრამ შეიცავს ცნობებს მისი პირადი ცხოვრების შესახებ, არ შეიძლება გახმაურდეს ან გამოყენებულ იქნეს რაიმე მიზნით. ასეთი ინფორმაციის შენახვა დაუშვებელია და იგი დაუყოვნებლივ უნდა განადგურდეს. აღნიშნული საქართველოს მთავარ ტერიტორიაზედაც ინფორმაციის პროკურორს და განხორციელდა განადგურების შესახებ სასამართლოს, რომლის ოპერატიულ‐სამძებრო ეცნობება სამოქმედო ღონისძიება, ან სასამართლოს გამოძიების ადგილის მიხედვით. (01.08.2014. N2635) 41. ამ კანონის მე‐7 მუხლის მე‐3 პუნქტით გათვალისწინებული ოპერატიულ‐ სამძებრო ღონისძიების ოპერატიულ‐სამძებრო დაუყოვნებლივ. ამ შედეგად მოპოვებული ღონისძიების შეწყვეტიდან მასალას ანადგურებს მასალა 6 უნდა თვის განადგურდეს გასვლის ოპერატიულ‐სამძებრო შემდეგ, ღონისძიების განხორციელების შესახებ შუამდგომლობის სასამართლოში წარმდგენი პროკურორი შესაბამისი განჩინების გამომტანი მოსამართლის მონაწილეობით, რის თაობაზე შედგენილი ოქმი დასტურდება მათი ხელმოწერებით. აღნიშნული მასალის განადგურების შესახებ შესაბამისი პროკურორისა და მოსამართლის ხელმოწერებით დადასტურებული ოქმი გადაეცემა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს, ფარული საგამოძიებო მოქმედების შედეგად მოპოვებული ინფორმაციის/პერსონალური მონაცემების განადგურების კომისიას და აისახება ფარული საგამოძიებო მოქმედებების სასამართლო რეესტრში. (01.08.2014. N2635) 5. ოპერატიულ‐სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელი ორგანოს (საჯარო მოსამსახურის) მიერ ფიზიკური და იურიდიული პირის უფლებებისა და თავისუფლებების უკანონო შეზღუდვა იწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.