გადაწყვეტილება

საქმე N2/757-19

გადაწყვეტილება

სა---------–ოს სახელით

29 მაისი 2019 წელი თბილისი

შესავალი ნაწილი

თბილისის საქალაქო სასა--რთლოსამოქალაქო საქმეთა კოლეგია

მოსა--რთლე თინათინ ეცადაშვილი

სხდომის მდივანი ნატო ხელაშვილი

მოსარჩელე - თა--რ ნო----ე

წარმომადგენელი - გი-----------–---–ი

მოპასუხეები- მე---ბ ფე----ე, თა--ზ ლო-–----ე, თა--რ მე--------–ი, შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ო“

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

 

1.1. მოპასუხეებს მე---ბ ფე----ეს, თა--ზ ლო-–----ეს, თა--რ მე--------–ს და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ თა--რ ნო----ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ ზიანის ანაზღაურების სახით - 14023.39 აშშ დოლარის გადახდა, საიდანაც, 11500 აშშ დოლარი არის სესხის ძირითადი თანხა, ხოლო - 2523.39 აშშ დოლარი საპროცენტო სარგებელი.

 

2. მოპასუხის პოზიცია

 

2.1. მე---ბ ფე----ემ წერილობით წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მას მოსარჩელესთან კავშირი არ გააჩნია. მოპასუხის განმარტებით, კო-----ისგან ბოლო სესხი მიიღო 2016 წლის 27 თებერვალს, ხოლო მოსარჩელემ 2016 წლის 16 მაისს ასესხა კო-----ას სადაო თანხა. შესაბამისად, მას პრეტენზია უნდა ჰქონდეს კო-----ასთან და არა მასთან.

 

2.2. თა--ზ ლო-–----ემ შესაგებელი არ წარმოადგინა და არც სასა--რთლო სხდომაზე არ გამოცხადდა.

 

2.3. თა--რ მე--------–მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო, თუმცა სასა--რთლო სხდომაზე არ გამოცხადდა.

 

2.4. შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ომ“ შესაგებელი არ წარმოადგინა და არც სასა--რთლო სხდომაზე არ გამოცხადდა კო-----ის უფლებამოსილი წარმომადგენელი.

 

3. ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.1. უდავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.1.1. 2016 წლის 16 მაისს თა--რ ნო----ემ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' 12 თვის ვადით გადასცა 3500 აშშ დოლარი, წლიური 25% დარიცხვით.

 

3.1.2. სესხის ხელშეკრულების 1.5 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შეთანხმებით პროცენტის გატანა მოხდებოდა ყოველთვიურად წლიური დარიცხული პროცენტის პროპორციულად.

 

3.1.3. თა--რ ნო----ის მიერ შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' ანგარიშზე თანხის შეტანა დასტურდება N1---- სალაროს შემოსავლის ორდერით.

 

სასა--რთლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- სესხის ხელშეკრულება (ს,ფ21-24 )

- სალაროს შემოსავლის ორდერი (ს.ფ 20)

 

3.1.4. 20---–-–---------------ს თა--რ ნო----ემ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' 12 თვის ვადით გადასცა 8000 აშშ დოლარი, წლიური 25% დარიცხვით.

 

3.1.5. სესხის ხელშეკრულების 1.5 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შეთანხმებით პროცენტის გატანა მოხდებოდა ყოველთვიურად.

 

3.1.6. თა--რ ნო----ის მიერ შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' ანგარიშზე თანხის შეტანა დასტურდება N1---- სალაროს შემოსავლის ორდერით.

 

სასა--რთლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- სესხის ხელშეკრულება (ს.ფ 25 )

- სალაროს შემოსავლის ორდერი (ს.ფ 26-29)

 

3.1.7. შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სესხის ძირითადი თანხის და საპროცენტო სარგებლის დაბრუნების შესახებ არ შეუსრულებია. შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოსთან'' დაკავშირებულმა პირებმა დანაშაულებრივი გზით გაფლანგეს აღნიშნული თანხები.

 

20---–-–---------------ის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილების თანახმად, მოსარჩელე თა--რ ნო----ე დაზარალებულად იქნა ცნობილი და მისი რიგითი ნომერია 7------------------- .

 

სასა--რთლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- დადგენილება დაზარალებულად ცნობის შესახებ (ს.ფ. 88-90)

- თბილისის სააპელაციო სასა--რთლოს განაჩენი (ს.ფ.35-83)

 

3.1.5. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასა--რთლოს სისხლის სა--რთლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასა--რთლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 20---–-–---------–--------------------------------- შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ დამფუძნებელი თა--რ მე--------–ი, დირექტორი თა--ზ ლო-–----ე და ფაქტობრივი მმართველი მე---ბ ფე----ე მეანაბრეთა, მათ შორის მოსარჩელის კუთვნილი თანხების მითვისების გამო, ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად სა---------–ოს სისხლის სა--რთლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტით და ა--ვე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქ/პუნქტით.

 

თბილისის სააპელაციო სასა--რთლოს სისხლის სა--რთლის საქმეთა პალატის 2----–-–------------ განაჩენით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასა--რთლოს სისხლის სა--რთლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასა--რთლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2----–-–---------–--------------

 

სა---------–ოს უზენაესი სასა--რთლოს 2----–-–---------------ის განჩინებით საკასაციო საჩივრები არ იქნა დაშვებული განსახილველად.

 

დადგინდა, რომ შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' დირექტორმა თა--ზ ლო-–----ემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გა--რთულ საქმიანობაზე, მე---ბ ფე----ის წაქეზებით და თა--რ მე--------–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები უკანონოდ გასცა სესხის სახით მე---ბ ფე----ეზე, რაც მან გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ და უკან არ დაუბრუნებია. აღნიშნულის შედეგად კო-----ამ ვერ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება და მეანაბრეებს, მათ შორის თა--რ ნო----ეს მიადგა დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი.

 

მოსარჩელე თა--რ ნო----ეს დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიადგა 14023.39 აშშ დოლარის ზიანი, საიდანაც სესხის სახით გადაცემული თანხაა - 11500 აშშ დოლარის ოდენობის ზიანი, ხოლო 2523.39 აშშ დოლარი საპროცენტო სარგებელი, რომელიც მოსარჩელეს უნდა მიეღო შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' მიერ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში.

 

სასა--რთლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- 2----–-–---------–------------ი (ს.ფ. 30-37)

- 2----–-–------------ განაჩენი (ს.ფ 38-83)

- 2----–-–---------------ის განჩინება (ს.ფ 84-86)

- მხარეთა ახსნა-განმარტება;

 

3.2. დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.2.1. საქმის მასალების შესწავლისა და შეფასების შედეგად, მათ შორის, 2----–-–---------–------------ის საფუძველზე, სასა--რთლო დადასტურებულად მიიჩნევს მე---ბ ფე----ის, თა--ზ ლო-–----ის და თა--რ მე--------–ის ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად თა--რ ნო----ის მიმართ 14023.39 აშშ დოლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტს.

 

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებულ ნორმათა დანაწესის თანახმად, სამოქალაქო დავის განხილვისას, ისევე როგორც კონკრეტული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას სასა--რთლო შეზღუდულია მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებითა და მტკიცებულებებით.

 

სადავო გარემოების დადასტურების მიზნით, მოსარჩელემ წარმოადგინა კანონიერ ძალაში შესული სასა--რთლოს განაჩენი და მასსა და შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებები, რომლის თანახმად, შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ომ'' მოსარჩელისგან ისესხა ჯამში - 11500 აშშ დოლარი.

 

თბილისის საქალაქო სასა--რთლოს სისხლის სა--რთლის საქმეთა კოლეგიის 2----–-–---------–------------ით დგინდება, რომ თა--ზ ლო-–----ემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, როცა ნივთი იმყოფებდა მართლზომიერ გამგებლობაში;

 

მე---ბ ფე----ემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში;

 

თა--რ მე--------–მა ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვაში დახმარება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში.

 

მათ მიერ განხორციელებული ქმედებები კონკრეტულად გამოიხატა შემდეგში: შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ო'' (ს/ნ 4--------) რეგისტრირებულ იქნა 20---–-–-------------ოს. საზოგადოების ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა მოსახლეობისაგან გარკვეული საპროცენტო სარგებლით (20-დან 35%-მდე) თანხების მიღება და მათი ინვესტირება. კო-----ის ერთპიროვნულ დამფუძნებელს წარმოადგენდა თა--რ მე--------–ი, ხოლო დირექტორის პოზიციას იკავებდა თა--ზ ლო-–----ე. შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' საქმიანობას ფაქტობრივად სრულად წარმართავდა თა--რ მე--------–ის მეუღლე _ მე---ბ ფე----ე. კლიენტთა მოზიდვის მიზნით, საზოგადოება აქტიურად ეწეოდა სარეკლამო კამპანიას, რის საფუძველზეც არაერთმა მოქალაქემ შეიტანა გარკვეული თანხა, კერძოდ: 2013-2016 წლებში შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ომ'' მოქალაქეებისაგან ჯამურად სესხის სახით აიღო 34 359 020 ლარი, 70 194 445 აშშ დოლარი და 4 603 089 ევრო.

 

თანხები შესაბამისი პროცედურების გათვალისწინებით, უნდა გამოყენებულიყო უფრო მომგებიანი ეკონომიკური საქმიანობისათვის, რათა საზოგადოებას მიეღო შემოსავალი და უზრუნველეყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების დროულად და სრულყოფილად შესრულება. მიუხედავად აღნიშნულისა, შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს'' დირექტორმა თა--ზ ლო-–----ემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გა--რთულ საქმიანობაზე, მე---ბ ფე----ის წაქეზებით და თა--რ მე--------–ის დახმარებით, ყოველგვარი უზრუნველყოფისა და ეკონომიკური გათვლების გარეშე, გასცა სესხები როგორც თავად მე---ბ ფე----ის სახელზე, ისე ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ, არამომგებიან საწარმოებზე. ჯამურად სესხის სახით მე---ბ ფე----ეზე გაიცა მსესხებელთა მიერ შეტანილი 10 326 096 ლარი, 13 904 534 აშშ დოლარი და 796 136 ევრო, ხოლო შპს "განთიადზე"- 328 000 ლარი და 108 300 აშშ დოლარი, რაც უკან არ დაუბრუნებიათ და მე---ბ ფე----ემ გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ. მიღებული თანხების არამიზნობრივი ხარჯვიდან გამომდინარე შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ომ'' ვეღარ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება და 2343 მოქალაქეს მიადგა დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი.

 

თბილისის სააპელაციო სასა--რთლოს სისხლის სა--რთლის საქმეთა პალატის 2----–-–------------ განაჩენის მიხედვით, მე---ბ ფე----ის და თა--ზ ლო-–----ის ქმედებებში სახეზეა დანაშაულში თანამონაწილეობა, რაც ნიშნავს მათ განზრახ ერთობლივ მოქმედებას განსაზღვრული დანაშაულის ჩადენაში. წამქეზებლის მოქმედება გულისხმობს აქტიურ ფსიქიკურ ზემოქმედებას ამსრულებლის ნებაზე და იგი ამსრულებლის მოქმედებით იქცევა დანაშაულებრივი შედეგის ერთ-ერთ აუცილებელ პირობად. თა--ზ ლო-–----ის ჩვენებით, მას გააჩნდა მე---ბ ფე----ის მიმართ მაღალი ნდობა, ვინაიდან იგი მართავდა კო-----ის საორგანიზაციო და ფინანსურ საქმიანობას. ნდობის ამგვარი ხარისხი მაჩვენებელია, რომ მე---ბ ფე----ემ დაიყოლია თა--ზ ლო-–----ე კო-----ის კუთვნილი თანხები განეკარგა მ. ფე----ის ინტერესების და მითითებების შესაბამისად და არა კო-----ის ინტერესების გათვალისწინებით, რის შედეგადაც მე---ბ ფე----ის მოქმედება თა--ზ ლო-–----ის მეშვეობით უკავშირდება დაზარალებულთათვის მიყენებულ ზიანს.

 

შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ წესდების მიხედვით, თა--რ მე--------–ს როგორც კო-----ის დამფუძნებელს და ერთადერთ პარტნიორს გააჩნდა უფლებამოსილება მონაწილეობა მიეღო საზოგადოების მართვაში, კონტროლი გაეწია საზოგადოების ხელმძღვანელებისათვის, პირადად გაცნობოდა საზოგადოების საქმიანობას. მას ასევე შეეძლო გადაწყვეტილებით დირექტორის ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეზღუდვა. მაშინ, როდესაც იგი არ ერეოდა საზოგადოების საქმიანობაში, მან როგორც კო-----ის დამფუძნებელმა ხელი შეუწყო თა--ზ ლო-–----ეს მოეხდინა კო-----ის კუთვნილი თანხების გაფლანგვა. თა--რ მე--------–მა ყველანაირად შეუწყო ხელი თა--ზ ლო-–----ეს შეესრულებინა მე---ბ ფე----ის მითითებები და ამ ფორმით გაეფლანგა კო-----ის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მოქალაქეთა კუთვნილი დიდი ოდენობით თანხები. შესაბამისად, სასა--რთლომ მიიჩნია, თა--რ მე--------–ის უმოქმედობა ითვლება დანაშაულის ჩადენაში ხელშეწყობად.

 

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30917 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს უნდა დაერთოს კანონიერ ძალაში შესული სასა--რთლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სა--რთალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ ადმინისტრაციული სა--რთალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სა--რთლებრივი აქტი, რომლითაც დასტურდება ზიანის მიყენების ფაქტი.

 

აღნიშნული ნორმით მოწესრიგებულია სასა--რთლო განაჩენის სა--რთლებრივი დატვირთულობა დელიქტურ ვალდებულებებში და მოიცავს სასა--რთლო განაჩენის დანიშნულებას პირის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების მტკიცების თვალსაზრისით.

 

განაჩენის არსებობა იმთავითვე გულისხმობს ქმედების მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ხასიათს, რადგან სისხლის სა--რთლის კოდექსის მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სისხლისსა--რთლებრივი პასუხისმგებლობის საფუძველია დანაშაული, ესე იგი ამ კოდექსით გათვალისწინებული მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება.

 

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

 

სამოქალაქო-სა--რთლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. ამგვარი ვალდებულება არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება და ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშვება.

 

ამდენად, თუ პირის მიმართ არსებობს სასა--რთლო განაჩენი, რის საფუძველზეც დაზარალებული ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას, მასში იმთავითვე გათვალისწინებულია დელიქტური ვალდებულებისათვის აუცილებელი ქმედების მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ხასიათი და მოსარჩელე არ არის ვალდებული და--ტებითი მტკიცებულებების წარმოდგენით ამტკიცოს აღნიშნული გარემოება.

 

ა--ვე კოდექსის 30920 მუხლის მე-2 ნაწილით ზიანის მიყენების ფაქტი სასა--რთლოს კვლევის საგანს არ წარმოადგენს, არამედ, უდავოდ მიიჩნევა ა--ვე ნორმით დადგენილი მტკიცებულების წარდგენის შემთხვევაში (კანონიერ ძალაში შესული სასა--რთლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სა--რთალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სა--რთლებრივი აქტი), მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი განაჩენს სასა--რთლო შეაფასებს, როგორც შეუდავებელ წერილობით მტკიცებულებას, დელიქტური პასუხისმგებლობისათვის აუცილებელი ცალკეული ელემენტების დადგენის თვალსაზრისით. კერძოდ, სასა--რთლო განმარტავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია სასა--რთლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულოობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. მიუხედავად სა--რთალწარმოების სახისა, ქვეყნის სახელით სასა--რთლოს მიერ მიღებული ნებისმიერი გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, შესაბამისი იურიდიული შედეგის მატარებელია და სამოქალაქო სა--რთლის მიზნებისათვის იგი უნდა შეფასდეს საპროცესო წესების განუხრელი დაცვით. მართალია თბილისის საქალაქო სასა--რთლოს განაჩენს, წინამდებარე დავაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლით პირდაპირ დადგენილი პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნია, თუმცა, მისი ღირებულებითი მნიშვნელობა გააჩნია მოცემულ შემთხვევაში.

 

შესაბამისად, საწინააღმდეგო მტკიცებულების არარსებობის პირობებში, მე---ბ ფე----ის, თა--ზ ლო-–----ის, თა--რ მე--------–ის მიერ დაზარალებულის (მოსარჩელის) კუთვნილი ფულადი სახსრების არა--რთლზომიე---დ დაუფლების, განაჩენით დადასტურებული ფაქტი, მოპასუხეების ქმედებაში დელიქტური ვალდებულების წინაპირობების (ბრალის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისა და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის ელემენტების) არსებობის საფუძველია.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

 

სამოქალაქო-სა--რთლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. ამგვარი ვალდებულება არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშობა. დელიქტიდან გამომდინარე საფუძვლით სამოქალაქო სა--რთლებრივი პასუხისმგებლობა – ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, პირს დაეკისრება ერთდროულად რამდენიმე პირობის არსებობის შემთხვევაში: 1) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება; 2) დამდგარი ზიანი; 3) მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის; 4) ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი.

 

სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება ნებისმიერი ზიანი, მიყენებული მოქალაქის პიროვნების ან ქონებისათვის, ასევე ზიანი, მიყენებული იურიდიული პირის ქონებისათვის. ზიანის ქვეშ, რომელიც ექვემდებარება ანაზღაურებას, პირველ რიგში, იგულისხმება, დაზარალებულის სუბიექტური სამოქალაქო უფლებების დარღვევის ქონებრივი შედეგები. ა--სთან, თავად დარღვეული უფლებები შეიძლება იყოს როგორც ქონებრივი, ისე პირადი ხასიათის. ზიანი შეიძლება გამოიხატოს დაზარალებულის ქონების განადგურებით, გასხვისებით ან დაზიანებით.

 

მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ, მოპასუხის მოქმედება უნდა იყოს არა--რტო ბრალეული, არამედ ზიანის გამომწვევიც, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

 

ამდენად, პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი.

 

დადგენილია, რომ სისხლის სა--რთლის სასა--რთლოს განაჩენით შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ოსთან'' დაკავშირებულმა პირებმა დანაშაულებრივი გზით გაფლანგეს მათ შორის მოსარჩელე თა--რ ნო----ის თანხები.

 

რაც შეეხება უშუალოდ დამდგარი ზიანის ოდენობას, სასა--რთლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები საკმარისია სარჩელის საფუძვლად მითითებული სადავო გარემოების, დანაშაულის შედეგად მოსარჩელისათვის 14023.39 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტის დასადასტურებლად. კერძოდ, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია სესხის ხელშეკრულებები, რომლითაც შპს ''სა-------ო კო-----ა სა---------–ომ'' მოსარჩელისგან ისესხა საერთო ჯამში სესხის ძირითადი თანხა - 3500 და 8000 აშშ დოლარის ოდენობით, რომელსაც ერიცხებოდა სარგებელი. განაჩენით დადასტურებულია, რომ მოპასუხეები კო-----ის ფინანსურ აქტივებს იყენებდნენ პირადი მიზნით, რის შედეგადაც დაზარალდა 2343 მოქალაქე. მათ შორის საქმეში წარმოდგენილია კონკრეტულ სისხლის სა--რთლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება. სასა--რთლო მიიჩნევს, რომ თა--რ ნო----ემ სრულად უზრუნველყო სარჩელში დასახელებული ფაქტების უტყუარად დადასტურება. რაც შეეხება მოპასუხეებს, აღნიშნულის საწინააღმდეგო და--დასტურებელი მტკიცებულებებით შედავება არ განუხორციელებიათ.

 

3.2.2. მოპასუხე მე---ბ ფე----ის მიერ წარმოდგენილი ცნობით, შპს „სა-------ო კო-----ას“ თა--რ ნო----ის მიმართ დავალიანება არ გააჩნია.

 

სასა--რთლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- შპს“ სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ ცნობა (ს.ფ.170)

 

სასა--რთლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხე მე---ბ ფე----ის პოზიციას იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე მითითებასთან დაკავშირებით, რომ საფინასო კო-----ას მოსარჩელის მიმართ დავალიანება არ გააჩნია.

 

საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე მე---ბ ფე----ემ სასა--რთლოს წარმოუდგინა მოპასუხე კო-----ის მიერ გაცემული ცნობა, რომლის მიხედვით შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ თა--რ ნო----ის მიმართ დავალიანება არ გააჩნია. სასა--რთლო გაეცნო წარმოდგენილ დოკუმენტს და მიაჩნია, რომ მასში ასახული შინაარსი არ მოიცავს სრულყოფილ ინფორმაციას ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შესახებ. ა--ვდროულად საყურადღებოა ისიც, რომ აღნიშნულ ცნობაზე არ არის დატანილი მისი გაცემის თარიღი, ნომერი. შესაბამისად, არ დასტურდება მოსარჩელის მიმართ სესხის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება. მოპასუხის მიერ არ წარმოდგენილა იმ ფაქტობრივი გარემოების და--დასტურებელი მტკიცებულება, რომ სისხლის სა--რთლის საქმეზე განაჩენის გამოტანის შემდეგ მოპასუხე სა-------ო კო-----ას მოსარჩელის წინაშე შესრულებული აქვს ფულადი ვალდებულება, კერძოდ არაა წარმოდგენილი მტკიცებულება -ამონაწერი მოსარჩელის პირადი ანგარიშიდან არსებული დავალიანების მოსარჩელისათვის ჩარიცხვის თაობაზე, რაც სასა--რთლოს შეუქმნიდა იმ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურების წინაპირობას, რომ ვალდებულების შესრულების გამო სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

 

სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანი, რომელიც წარმოადგენს სადავო მატერიალურსა--რთლებრივ ფაქტებს, რომელზეც მიუთითებენ მოსარჩელე და მოპასუხე, მოთხოვნის თუ შესაგებლის დასაბუთების ან გაქარწყლებისათვის, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ მტკიცებითი საქმიანობის გარეშე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი ნათელი დადასტურებაა იმისა, რომ მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასა--რთლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება.

 

სსსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად, დადგენილია, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო, ა--ვე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტიცებულებებით. ა--სთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასა--რთლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ა--ვე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასა--რთლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასა--რთლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის თაობაზე.

 

სსსკ-ის 134-ე მუხლის მიხედვით, წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენს აქტები, საბუთები,საქმიანი და პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ.

 

განსახილველ შემთხვევაში სასა--რთლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ცნობა დავალიანების არარსებობის თაობაზე თავისი ფორმითა და შინაარსით არ წარმოადგენს იმ სახის მტკიცებულებას, რომელიც საჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად შეიძლება შეფასდეს.

 

სამოტივაციო ნაწილი

 

4. შემაჯამებელი სასა--რთლო დასკვნა

 

4.1. საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა და დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა საფუძველზე სასა--რთლო მიიჩნევს, რომ თა--რ ნო----ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს სრულად;

 

5. კანონები, რომლებითაც სასა--რთლომ იხელმძღვანელა

 

5.1. სა---------–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30917-ე, 30920-ე მუხლები, სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 316-ე, 361-ე, მე-400, 623-ე, 625-ე, 408-ე, 394-ე, 992-ე, 998-ე მუხლები.

 

6. სა--რთლებრივი შეფასება

 

6.1. სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის მიხედვით, სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. ა--ვე კოდექსის 625-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სესხისათვის მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს პროცენტი.

 

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ო“ შეთანხმებულნი არიან ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობაზე: ხელშეკრულების საგანზე - სესხის სახით განსაზღვრული თანხის გაცემაზე, შესაბამის საპროცენტო განაკვეთზე და სესხის დაბრუნების ვადაზე. სახეზეა შემთხვევა, რომელიც თა--რ ნო----ეს და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ შორის წარმოშობს სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობებს.

 

დადგენილია, რომ გამსესხებელმა შეასრულა სესხის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები და მსესხებელს შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ 20---–-–----------------------------ს ჯამში გადასცა 11500 აშშ დოლარი. სესხის ხელშეკრულების 1.5 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შეთანხმებით პროცენტის გატანა მოხდებოდა სესხის ხელშეკრულების ვადის დასრულების შემდეგ.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიე---დ, დათქმულ დროსა და ადგილას.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლის მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებად ითვლება, თუ: (ა) შესრულებისთვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდა; (ბ) შესრულების ვადის დადგომიდან კრედიტორის მიერ გაფრთხილების შემდეგაც იგი არ ასრულებს ვალდებულებას. სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება.

 

დადასტურებულია, რომ კრედიტორს გასესხებული თანხა სარგებელთან ერთად არ მიუღია.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.

 

ა--ვე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვადის გადაცილებისას კრედიტორს შეუძლია დაუნიშნოს მოვალეს ვალდებულების შესრულებისათვის აუცილებელი დრო.თუკი მოვალე ამ დროშიც არ შეასრულებს ვალდებულებას, მაშინ კრედიტორს უფლება აქვს ვალდებულების შესრულების ნაცვლად მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება.

 

ა--ვე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად კი, და--ტებითი ვადის განსაზღვრა არ არის საჭირო, თუ აშკარაა, რომ მას რაიმე შედეგი არ მოჰყვება, ან როცა არსებობს განსაკუთრებული გარემოებები, რომლებიც ორივე მხარის ინტერესების გათვალისწინებით ა--რთლებენ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაუყოვნებლივ გამოყენებას.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ა--ვე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელ მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიე---დ დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები, ხოლო მე-2 ნაწილის თანახმად, ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით. განსახილველ შემთხვევაში, სასა--რთლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სისხლის სა--რთლის საქმეზე დადგენილი განაჩენით დასტურდება მოპასუხეთა ბრალეულობა და მოსარჩელის მიმართ ზიანის მიყენების ფაქტი.

 

სასა--რთლომ დაადგინა, რომ ერთის მხრივ შპს“სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ და მეორეს მხრივ მე---ბ ფე----ის, თა--ზ ლო-–----ის, თა--რ მე--------–ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მოსარჩელე თა--რ ნო----ეს მიადგა - 14023.39 აშშ დოლარის მატერიალური ზიანი. შესაბამისად უდავოა, რომ სარჩელში დასახელებული მოპასუხეები სოლიდარულად წარმოადგენენ მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელ სუბიექტებს, ერთის მხრივ სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე- შპს“სა-------ო კო-----ა სა---------–ო“ და მეორეს მხრივ დანაშაულიდან გამომდინარე - მე---ბ ფე----ე, თა--ზ ლო-–----ე, თა--რ მე--------–ი.

 

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასა--რთლოს მიაჩნია, რომ სახეზეა ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხეებს უნდა დაეკისროთ 14023.39 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება.

 

7. საპროცესო ხარჯები

 

7.1. სა---------–ოს სამოქალაქო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასა--რთლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასა--რთლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს - სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ვინაიდან სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით - 1 172,35 ლარის გადახდა თა--რ ნო----ის სასარგებლოდ.

 

სა---------–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასა--რთლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით - 2000 ლარამდე ოდენობით.

 

განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხემ მხარემ წარმოადგინა 2018 წლის 5 ნოემბრის იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის მე-4 მუხლის 4.1 პუნქტის ჩანაწერის მიხედვით, კლიენტი საადვოკატო ბიუროს უხდის იურიდიული მომსახურების საფასურს (ჰონორარს) 500 ლარის ოდენობით, რომელიც გადახდილი უნდა იქნეს სასა--რთლოს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. ა--ვე ხელშეკრულების დანართის „საადვოკატო საქმის წარმოებაში გადაცემის შესახებ“ დავალების მე-2 პუნქტის მიხედვით, ადვოკატის შრომითი ანაზღაურება განისაზღვრება 20---–-–---------------ის ხელშეკრულების 4.1 პუნქტით განსაზღვრული თანხის 80%-ით. განსახილველ შემთხვევაში, სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად შესაბამისად, სასა--რთლოს დასაბუთებულად მიაჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა სამომავლოდ გასაწევი იურიდიული მომსახურების ხარჯის ანაზღაურების ნაწილში, რის შედეგადაც მოპასუხეებს სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ იურიდიული მომსახურების საფასურის 500 ლარი.

 

8. უზრუნველყოფის ღონისძიებასთან დაკავშირებული საკითხები

 

8.1. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გამოყენებული არ ყოფილა.

 

სარეზოლუციო ნაწილი

 

სასა--რთლომ იხელმძღვანელა სა---------–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 53-ე, 243-ე, 244-ე, 257-ე, 367-ე, 369-ე მუხლებით და

 

გადაწყვიტა:

 

1. თა--რ ნო----ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

 

2. მოპასუხეებს მე---ბ ფე----ეს, თა--ზ ლო-–----ეს, თა--რ მე--------–ს და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ თა--რ ნო----ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ ზიანის ანაზღაურების სახით - 14 023.39 აშშ დოლარი.

 

3. მოპასუხეებს - მე---ბ ფე----ეს, თა--ზ ლო-–----ე, თა--რ მე--------–ს და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ სოლიდარულად დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით - 1 172,35 ლარის გადახდა თა--რ ნო----ის სასარგებლოდ.

 

4. მოპასუხეებს - მე---ბ ფე----ეს, თა--ზ ლო-–----ეს, თა--რ მე--------–ს და შპს „სა-------ო კო-----ა სა---------–ოს“ სოლიდარულად დაეკისროთ მოსარჩელის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურების ხარჯის - 500 ლარის გადახდა.

 

5. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის სააპელაციო სასა--რთლოში დასაბუთებული გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში, სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული წესების დაცვით თბილისის საქალაქო სასა--რთლოს მეშვეობით.

 

6. გადაწყვეტილების გასაჩივრების მსურველი მხარე, თუ ის ესწრება გადაწყვეტილების გამოცხადებას ან მისთვის ცნობილია გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი, ვალდებულია გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა, გამოცხადდეს თბილისის საქალაქო სასა--რთლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილების ასლი. წინააღმდეგ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს. ამ ვადის გაგრძელება და აღდგენა დაუშვებელია.

 

პატიმრობაში მყოფი იმ პირებისათვის, რომლებსაც არ ჰყავთ წარმომადგენელი, გადაწყვეტილების ასლის გაგზავნასა და ჩაბარებას უზრუნველყოფს სასა--რთლო ა--ვე კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.

 

მოსა--რთლე თინათინ ეცადაშვილი