2. საქართველოში ფართოდ იყენებენ ხაშს, არტალას და ჩიხირთმას.
ა) ხაშის დამზადების წესი ასეთია – საქონლის კარგად გასუფთავებულ და გარეცხილ ჩლიქებსა და ფაშვს დაჭრიან, ათავსებენ ალუმინის ჭურჭელში და წამოადუღებენ, ნახარშს გადააქცევენ. შემდეგ კვლავ უმატებენ წყალს 1:3 თანაფარდობით (მოსახარში მასალის 1 კგ-ს უმატებენ 3 ლიტრ წყალს), ხარშავენ თვდახურულ ჭურჭელში საშუალოდ 6-7 საათს. უმატებენ 3 გ ნიორს და მარილს გემოვნებით.
ბ) არტალის დამზადების წესი: ძროხის ხორცს (ქვემოთა კიდურებს – წვივის ნაწილებს, უმჯობესია მუხლის სახსარმოყოლებული ნაწილი) კარგად რეცხავენ, ძვლებს ჩეხავენ და ხარშავენ ცივ წყალში ნელ ცეცხლზე ქაფის მოცილებამდე. ქაფის მოცილების შემდეგ განაგრძობენ ხარშვას 3-4 საათით. მოხარშულ არტალას უმატებენ დანაყილ ნიორს, ოხრახუშსა და მარილს გემოვნებით.
გ) ჩიხირთმის დამზადების წესი: მსუქან ქათმის ხორცს ჭრიან ასო-ასოდ და შუშავენ ნელ ცეცხლზე ხორცის შეფერადებამდე, უმატებენ ხახვს და წვრილად დაჭრილ ქინძს. კერძს ხარშავენ 20 წუთის განმავლობაში. შემდეგ მოაყრიან მარილს და უმატებენ 2 ლ წყალს. ადუღებენ ხორცის მოხარშვამდე. ნახარშს ასქელებენ ბულიონში ალესილი პურის ფქვილით და ადუღებენ. კარგად ათქვეფილ 4 კვერცხის გულს ალესავენ ღვინის ძმარში და ასხამენ უკვე ცეცხლიდან გადმოდგმულ წვნიანში.
ცხრილი 18
ხაში
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნეტო
საქონლის ჩლიქები
ფაშვი
წყალი
მარილი
ნიორი
200
100
700
1
5
180
90
700
1
3
დიეტა N 1, 2 და 4
გამოსავალი
430
ცილები, გ
ცხი-მები, გ
ნახში-
რწყლ-
ები, გ
კალორიულობა, კკალ
53
15
20
347
ცხრილი 19
არტალა
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნეტო
ხორცი
წყალი
მარილი
ნიორი
მწვანილი
200
600
1
5
7
185
600
1
3
5
დიეტა N 1 და 4
გამოსავალი
450
ცილები, გ
ცხიმე-
ბი, გ
ნახშირ-
წყლები, გ
კალორიუ-
ლობა, კკალ
16
12
4
207
ცხრილი 20
ჩიხირთმა
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნეტო
ქათმის ხორცი
წყალი
ფქვილი
კვერცხი
ძმარი
ხახვი
ქინძი
მარილი
200
450
5
1/2ც
2
6
6
1
80
450
5
24
2
5
5
1
დიეტა №1, 2, 3, 4ბ, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 15
გამოსავალი
80/400
ცილები,გ
ცხიმე-
ბი, გ
ნახში
რწლები, გ
კალორიულობა, კკალ
17,2
12,7
3,6
197,5
3. დიეტოთერაპიაში კარგ ეფექტს იძლევა ისეთი ტრადიციული ეროვნული პროდუქტი, როგორიცაა ალბუმინოვანი ხაჭო – ნადუღი. იგი გამოირჩევა მაღალი საგემოვნო თვისებებით, მდიდარი ქიმიური შედგენილობით, ხაჭოსთან შედარებით, ზოგიერთი დაავადების მკურნალობისას გაცილებით უფრო ეფექტურია.
ცხრილი 21
ნადუღი
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუ
ტო
ნეტო
ნადუღი
მარილი
100
1
100
1
დიეტა №1, 2 და 5
გამოსავალი
100
ცილები, გ
ცხიმე-
ბი, გ
ნახ-
შირ-
წყლები, გ
კალორიულობა
კკალ
9
17
5
220
4. სამკურნალო მიზნით ფართოდ გამოიყენება ისეთი მცნარეული პროდუქტები, როგორიცაა, ეკალა და ღანძილი. ამ პროდუქტებისაგან დამზადებულ მხალეულს ხმარობენ გარნირებად. ეკალას და ღანძილის მხალეული დაბალკალორიული კერძებია, ნახშირწყლებს შეიცავენ მცირე რაოდენობით, ორგანიზმს აკმაყოფილებენ მინერალური მარილებით, მდიდარია უჯრედისით, იწვევენ მაძღრობის შეგრძნებას, ხელს უწყობენ კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მოქმედებას და ორგანიზმიდან ქოლესტერინის გამოდევნას.
ცხრილი 22
ეკალა
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნე
ტო
ეკალა
ქინძი
ზეთი
ძმარი
220
20
10
5
200
15
10
5
დიეტა №8
გამოსავალი
200
ცილები, გ
ცხიმე–
ბი, გ
ნახშირ-
წყლეწბი, გ
კალორიულობა
კკალ
3
2
7
56
ცხრილი 23
ღანძილი
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნე–
ტო
ღანძილი
ზეთი
ძმარი
200
3
3
175
3
3
დიეტა N 1, 2 და 4
გამოსავალი
175
ცილები, გ
ცხიმები, გ
ნახ–
შირ-
წყლ-
ები, გ
კალორი-
ულობა, კკალ
2
2
4
40
5. დიეტოთერაპიაში მთელი რიგი დაავადებებისას კარგ ეფექტს იძლევა გოგრის ფაფა (სუფლე), რომლის დამზადების წესი შემდეგია: კანგაცლილ გოგრას მოხარშავენ, კარგად გალესავენ კვერცხში, უმატებენ მანანის ბურღულს და წამოადუღებენ რძეში. კარაქს და მარილს უმატებენ რეცეპტურის მიხედვით.
ცხრილი 24
გოგრის ფაფა (სუფლე)
პროდუქტების დასახელება
მასა, გ
გამოყენება
ბრუტო
ნეტო
გოგრა
კვერცხი (ც)
მანანის ბურღული
რძე
კარაქი
მარილი
290
½
15
20
5
1
200
24
15
20
5
1
დიეტა №1, 2, 5, 7, 10.
დიეტები №7, 10 უმარილოა
გამოსავალი
200
ცილე-
ბი, გ
ცხიმ
ები, გ
ნახშირ-
წყლები გ
კალორიულ-
ობა, კკალ
7
8
25
20