ა) საშიშროების ინდექსის გამოანგარიშება ფორმულით.
Ki = ზდკi/(Si+Cb)i
ა.ა) სადაც ზდკ-ას ნარევის შემადგენელი ქიმიური ნივთიერებების ნიადაგში ზღვრულად დასაშვები კონცენტრაციაა; Si – მისი ხსნადობა წყალში; Cb – აღნიშნული კომპონენტის შემცველობა; i – აღნიშნული კომპონენტის რიგითი ნომერი; K -ს – სიდიდეს ამრგვალებენ მძიმის შემდეგ 1 ნიშნის სიზუსტით.
ბ) Ki-ს გამოანგარიშების შემდეგ ირჩევენ 1-3 იმ ძირითად კომპონენტს, რომელიც აქვთ Ki-ს მინიმალური მნიშვნელობა, აგრეთვე K1 = 6,0
500,0
გამონაწვლილი აცეტატ-ამონიუმის ბუფერით pH -ით 4,8 შავმიწა
140,0
PH -4,0
60,0
PH -5,1-6,0
80,0
PH >= 6,0
100,0
104
სპილენძი8
3,0
საერთო სანიტარიული
3(1985)
105
ნიკელი8
4,0
„–––––––––––––“
3(1985)17
1
2
3
4
5
106
ტყვია8
6,0
„–––––––––––––“
3(1985)17
107
თუთია8
23,0
ტრანსლოკაციური
3(1985)17
108
ფტორი 8
2,8
„–––––––––––––“
17.33
109
ქრომი8
6,0
საერთო სანიტარიული
17.33
წყალში ხსნადი ფორმა
110
ფტორი
ტრანსლოკაციური
17.33
შენიშვნები:
1. ზდკ რეკომენდებულია ნიადაგებისათვის, რომლებიც გათვალისწინებულია პესტიციდის მიმართ მგრძნობიარე სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად: მარცვლოვნების (სიმინდი, ჭვავი, შვრია, ქერი), პარკოსნების (სოიო), ტექნიკურის (შაქრის ჭარხალი, მზესუმზირა), ბოსტნეულისა (კიტრი, კომბოსტო) და პირუტყვთა საძოვრებისათვის.
თამბაქოს მოყვანის შემთხვევაში ნიადაგში ნარჩენი რაოდენობის არსებობა დაუშვებელია.
2. აქტელაკის ზდკ-ს სიდიდე – 0,1 მგ/კგ-ზე რეკომენდებულია pH -5,5-ის მქონე ნიადაგისათვის.
3. 0,25 მგ/კგ ამინის მარილი1 შეესაბამება 0,1 მგ/კგ 2,4-დ დიქლორფენოქსიძმარმჟავას, რომლითაც ხორციელდება ნიადაგში მისი შემცველობის კონტროლი.
4. ПДК დადგენილია ტრანსლოკაციური მაჩვენებლით პესტიციდის ტოლერანტობის გათვალისწინებით.
5. სოფლის მეურნეობაში პრეპარატის გამოყენება აკრძალულია.
6. ნფნ-ს ზდკ კონტროლდება ბენზ(ა) პირენის შემცველობის მიხედვით ნიადაგში, არ უნდა იყოს ბენზ(ა) პირენის ზდკ-ს მეტი.
7. კობალტის მოძრავი ფორმა გამოიწვლილება ნიადაგიდან აცეტატ-ნატრიუმის ბუფერით pH -ით 3,5 და pH -4,7-ით ნაცრისფერი ნიადაგებიდან, ხოლო სხვა ტიპის ნიადაგებიდან აცეტატ-ამონიუმის ბუფერული ხსნარით pH 4,8.
8. ელემენტის მოძრავი ფორმა გამოიწვლილება ნიადაგიდან pH -4,8-ის მქონე აცეტატ-ამონიუმის ბუფერული ხსნარით.
9. ფტორის მოძრავი ფორმა გამოიწვლილება ნიადაგიდან 0,006 MHCI pH (6,5.
10. ფუროდანის გამოყენება იკრძალება გრუნტის წყლების არა უმეტეს 1მ სიღრმის დონეზე დგომისას.
ცხრილი 9.
იმ ქიმიური ნივთიერებების ზდკ, რომლებიც შემუშავებულია თბილისის გ.მ. ნათაძის სახელობის სანიტარიისა და ჰიგიენის ს/კ ინსტიტუტში
ნივთიერების დასახელება
ზდკ-ს მნიშვნელობა მგ/კგ
მალიმიტირებელი მაჩვენებელი
სუპერფოსფატი
200
ტრანსლოკაციური
ფოსფატოვანი წიდა
ტრანსლოკაციური
ქლორკალიუმი
560
წყალმიგრაციული
მანგანუმი
700
საერთო სანიტარიული
(იხ. საერთო ნუსხაში)
პირიმორი
0,3
წყალმიგრაციული
ამონიუმის როდანიდი
2,08
წყალმიგრაციული, ტრანსლოკაციური
ოქსიხომი
1,0
ტრანსლოკაციური, საერთო სანიტარიული
სანდოფანი
127,5
ტრანსლოკაციური
დანართი 5.
პესტიციდების საორიენტაციო დასაშვები კონცენტრაციები (სდკ) ნიადაგში (10)
N
პესტიციდების დასახელება
სდკ-ს სიდიდე მგ/კგ
მითითება ლიტერატურაზე
1
2
3
4
1
აბატი
0,6
24.26.27
2
ამბუში
0,05
26
3
ამიბენი
0,5
18.22.29
4
ანტიო
0,2
18.20.22.26
5
არეზინი
0,7
18.24.25
6
ბაილეტონი
0,4
24
7
ბაიტექსი
0,4
24
8
ბენლატი
0,1
27
9
ბიფერანი
0,5
30
10
ბმპ БМК
0,1
27
11
ბრომოფოსი
0,2
30
12
ბრონოკოტი
0,5
27
13
ეექსაქლორბენზოლი
0,08
30
14
ეემეტრელი
0,5
30
15
ეერბანი
0,7
18
16
ეიდრელი
0,5
30
17
დაქტალი
0,1
24.28
18
ДДВФ
0,1
30
19
დექსტრელი
0,5
30
20
დიგიდრელი
0,5
30
21
დიფენამიდი
0,25
30
22
დროპი
0,05
29
23
ზელეკი
0,15
30
24
კამპოზანი
0,5
30
25
კაპტანი
1,0
18
26
კარაგარდი
0,4
21
27
კოტორანი
0,03
23
28
ლენაცილი
1,0
30
29
ლონტრელი
0,1
27
30
მეტაზინი
0,1
24.27
31
მეტოქსიქლორი
1,6
30
32
მორფონოლი
0,15
32
1
2
3
4
33
ნიტროპირინი ХПК
0,2
30
34
ნიტროფორი
0,2
22
35
ოფუნაკი
0,05
26
36
პენტაქლორბიფენილები
0,10
19
37
პირამინი
0,7
27.30
38
პლიქტრანი
0,1
25
39
პლონდრელი
0,15
18
40
პოლიკარბაცინი
0,6
19
41
პოლიქლორბიფენილები (ჯამური)
0,06
29
42
პრეპარატი A-1
0,5
30
43
პრომეტი
0,01
25.29
44
რამროდი
0,2
25.29
45
რეგლონი
0,2
30.32
46
როვრალი
0,15
29
47
სანგორი
0,04
28
48
საპროლი
0,03
25
49
სოლანი
0,6
18
50
სტომპი
0,15
28
51
სულფაზინი
0,1
24
52
სუტანი
0,6
23
53
ტეპორანი
0,4
21.25
54
ტერბაცილი
0,4
23.25
55
ტილამი
0,6
23
56
ტიოდანი
0,1
18.28
57
ტოპსინი-M
0,4
22.30
58
ტეტრაქლორბიფენილები
0,06
19
59
ტრეფლანი
0,1
22.25.29
60
ტრიალატი
0,05
30
61
ტრიქლორბიფენილები
0,03
19
62
ТХАН
0,2
21.22
63
ТХМ
0,1
34
64
ფტალანი
0,3
27
65
მაგნიუმის ქლორატი
1,0
27
66
ბოსტაკვიკი
0,2
27.28.30
67
ციანოქსი
0,4
29
68
ციდიალი
0,4
18.22
69
ეტაფოსი
0,1
23.29
70
ეუპარენი
0,2
18
71
იალანი
0,9
23
დანართი 6.
ნიადაგებში ტოქსიკური და განსაკუთრებით ტოქსიკური ნივთიერებების დაბალი კონცენტრაციების განსაზღვრის მეთოდები და გარემოში მათი მიგრაციის ხარისხი (11.13.15)
N
განსასაზ–
ღვრი ნივთიე–
რება
განსაზღვრის
მეთოდი
განსასაზღვრის კონც. ქვედა ზღვარი მგ/კგ
სელექ-
ციურობა
მითითება ლიტერა-
ტურაზე
1
ტყვია
პოლაროგრაფიული
10
+
3(1979)
2
ვერცხლის
წყალი
სპექტროგრაფიული
0,001
+ +
3(1979)
3
ქრომი (IV)
პოლაროგრაფიული
0,1
+
3(1979)
4
მანგანუმი
ფოტომეტრული
166
+
3(1982)
5
ვანადიუმი
ფოტომეტრული
6
+
3(1982)
6
ფოსფორი (საერთო)
ფოტომეტრული
25
+
3(1982)
7
დარიშხანი
ქაღალდის ქრომატოგრაფიული
0,001
+ +
3(1980)
8
კელტანი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,005
+ +
3(1979)
9
იზოპრო–
პილ-
ბენზოლი
აიროვანი ქრომატოგრაფია
0,01
+ +
3(1982)
10
a მეთილს–
ტიროლი
აიროვანი ქრომატოგრაფია
0,01
+ +
3(1982)
11
დილორი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,006
+ +
3(1980)
12
ეეპტაქ–
ლორანი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,001
+ +
3(1980)
13
ცინები
ფოტომეტრული
0,05
–
3(1980)
14
პროპანიდი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,01
+ +
3(1980)
15
გარდონა
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,01
+ +
3(1980)
16
ბანველ- L
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,2
+ +
3(1980)
17
ფორმალ–
დეჰიდი
კოლორიმეტრული
0,05
–
3(1980)
18
ბაზუდინი
აირსითხოვანი ქრომატოგრაფია
0,02
+ +
3(1980)
19
მეტაფოსი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,166
+ +
3(1980)
20
როგორი
აირსითხოვანი ქრომატოგრაფია თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,05
0,1
+ +
+ +
3(1980)
21
ფტალო–
ფოსი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,02
+ +
3(1980)
22
პრომეტ–
რინი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,1
+ +
3(1980)
23
ქლორო–
ფოსი
„––––––––––––“
0,03
+ +
3(1980)
24
კარბოფოსი
„––––––––––––“
0,02
+ +
3(1980)
25
ქლორამინი
„––––––––––––“
0,16
+ +
3(1980)
26
ბენზ(ა) პირენი
ფლუოროსპექტრული
10-6
+
18.19
შენიშვნა: + + სელექციური
+ საშუალოდ სელექციური
– არა სელექციური
დანართი 7.
მძიმე ლითონების და დარიშხანის საორიენტაციო დასაშვები კონცენტრაციები სხვადასხვა ფიზიკო-ქიმიური თვისებების ნიადაგებში (საერთო შემცველობა მგ/კგ)
N
ნივთიე–
რების დასახე–
ლება
ნიადაგის ჯგუფი
სდკ-ს სიდიდე ფონის გათვალი-
სწინებით
ნივთიერების აგრეგატული მდგომარეობა ნიადაგებში
საშიშროების
კლასი
ორგანიზმზე ზემოქმედების თავისებურებანი
1
ნიკელი
ა)ქვიშიანი და ქვიშნარი
ბ) მჟავე (თიხიანი და თიხნარი)
PH KCI (5,5.
33
66
132
მყარი: მარილების სახით, ორგანომინერა–
ლური ნაერთები სორბირებული სახით, მინერალების შემადგენლიბაში.
2
ამაღლებს უჯრედული შეწოვის უნარს. გლუტათიონრედუქტაზას ინჰიბიტორია, არღვევს მეტაბოლიზმს, ურთიერთქმედებს –SH , – NH2 და COOH ჯგუფებთან.
3
თუთია
ა)ქვიშიანი და ქვიშნარი.
ბ) მჟავე (თიხიანი და თიხნარი)
PH KCI (5,5.
55
110
220
მყარი: მარილების სახით, ორგანომინერა–
ლური ნაერთები სორბირებული სახით, მინერალების შემადგენლიბაში.
1
ნაკლებობა ან სიჭარბე იწვევს განვითარების გადახრებს. მოწამვლებს აქვს ადგილი თუთიაშემცველი პესტიციდების ხმარების ტექნოლოგიის დარღვევის შემთხვევაში.
4
დარიშხანი
ა)ქვიშიანი და ქვიშნარი.
ბ) მჟავე (თიხიანი და თიხნარი)
PH KCI (5,5..
2
5
10
მყარი: მარილების სახით, ორგანომინერალური ნაერთები სორბირებული სახით, მინერალების შემადგენლიბაში.
1
მომწამვლელი ნივთიერება. იწვევს სხვადასხვა ფერმენტის ინჰიბირებას, უარყოფითად მოქმედებს მეტაბოლიზმზე. ახასიათებს შესაძლო კანცეროგენული მოქმედება.
5
კადმიუმი
ა)ქვიშიანი და ქვიშნარი.
ბ) მჟავე (თიხიანი და თიხნარი)
PH KCI (5,5..
0,5
1,0
2,0
მყარი: მარილების სახით, ორგანომინერალური ნაერთები სორბირებული სახით, მინერალების შემადგენლიბაში.
1
ძლიერ მომწამვლელი ნივთიერება, ბლოკირებას უწევს სულფჰიდრილური ჯგუფის ფერმენტებს, არღვევს რკინისა და კალციუმის ცვლას, არღვევს დნმ-ის სინთეზს.
6
ტყვია
ა)ქვიშიანი და ქვიშნარი.
ბ) მჟავე (თიხიანი და თიხნარი)
PH KCI 5,5.
32
65
130
მყარი: მარილების სახით, ორგანომინერალური ნაერთები სორბირებული სახით, მინერალების შემადგენლიბაში.
1
ახასიათებს მრავალმხრივი ნეგატიური მოქმედება ბლოკირებას უწევს ცილების -SH ჯგუფებს, აინჰიბირებს ფერმენტებს, იწვევს მოწამვლებს, ნერვული სისტემის დაზიანებას.
დანართი 8.
ნიადაგის პრიორიტეტული დამაბინძურებლების ჩამონათვალი განსაზღვრის მეთოდებისა და მგრძნობელობის მითითებით (39)
N
დამაბინძურებლების დასახელება
განსაზღვრის მეთოდი
მგრძნობელობა
1
ტყვია
პოლალოგრაფია
0,5 მკგ/სინჯში
2
ქრომი
“–––––––––––”
“––––––––––”
3
ვერცხლისწყალი
სპექტროფოტომეტრია
1.10-5% სინჯში
4
დარიშხანი
კოლორიმეტრია, სპექტროფოტომეტრია
0,001 მგ/სინჯში
5
თუთია
პოლალოგრაფია
0,02 მკგ/მლ
6
სპილენძი
“––––––––––––”
0,1 მკგ/მლ
7
ნიკელი
“––––––––––––”
0,05 მკგ/მლ
8
მანგანუმი
ფოტოკოლორიმეტრია
0,2 მკგ/მლ
9
ვანადიუმი
“–––––––––––––––”
10 მკგ/ 50 მლ
10
საერთო ფოსფორი
“––––––––––––––––”
0,25 მგ/კგ
11
ბენზ(ა) პირენი
ფლუორესცენულ-სპექტრა–
ლური ანალიზი, მაღალი წნევის თხევადი ქრომატოგრაფია
1.10-10გ/მლ
12
იზოპროპილბენ
ზოლი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია
0,01 მგ/კგ
13
ალფამეთილსტი–
როლი
“–––––––––––––––––––”
“–––––––”
14
ფორმალდეჰიდი
კოლორიმეტრია
0,005/100 გ.
15
აცეტონი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია, თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,5 მკგ/სინჯში
16
დიქლორი
“–––––––––––––––––”
“–––––––––”
17
ჰეპტაქლორი
“–––––––––––––––––”
1,0 მკგ/სინჯში
18
პროპანიდი
“–––––––––––––––––”
5,0 მკგ/სინჯში
19
ფოტცინები
ფოტოკოლორიმეტრია
“––––––––”
20
გორდონი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია, თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
1 მკგ/სინჯში
21
ბანველ–ლ
“––––––––––––––––––”
10 მკგ/სინჯში
22
დიაზინონი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია
0,02 მგ/კგ
23
მეტაფოსი
აირთხევადი და თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
5 მკგ/სინჯში
24
როგორი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია
0,05 მკგ/სინჯში
25
ფაზოლანი
“–––––––––––––––––”
0,01 მგ/კგ
26
ფტალოფოსი
თხელფენოვანი ქრომატოგრაფია
0,02 მგ/კგ
27
პრომეტრინი
“––––––––––––––––––”
0,1 მგ/კგ
28
ქლოროფოსი
“––––––––––––––––––”
0,03 მგ/კგ
29
კარბაფოსი
“––––––––––––––––––”
2 მკგ/სინჯში
30
ქლორამპი
“––––––––––––––––––”
0,16 მგ/კგ
31
ბენზოლი
აირთხევადი ქრომატოგრაფია
0,01 მგ/კგ
32
ტოლუოლი
“––––––––––––––––––”
“––––––––”
რადიოსიხშირის დიაპაზონის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების მქონე ობიექტების სანიტარიულ-დაცვითი ზონის განსაზღვრა
მეთოდური მითითებები
მმ 2.1.8. 001-01.
თავი I
გამოყენების სფერ