ტექნიკური რეგლამენტი – იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების

მენეჯმენტის გეგმა

თავი I. შესავალი

მუხლი 1. მენეჯმენტის გეგმის მიზანი

1. ტექნიკური რეგლამენტი – იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა (შემდგომში − მენეჯმენტის გეგმა) შემუშავებულ იქნა „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, რომლის თანახმადაც მენეჯმენტის გეგმა სავალდებულოა ყველა დაცული ტერიტორიისათვის.

2. მენეჯმენტის გეგმის მთავარ მიზანს წარმოადგენს დაცული ტერიტორიებისათვის გრძელვადიანი მიზნების განსაზღვრა, რომლის შედეგების მიღწევაც უნდა დაისახოს შესაბამისმა პასუხისმგებელმა უწყებამ, მენეჯმენტის გეგმის ძალაში ყოფნის პერიოდში. ამ შედეგების მისაღწევად მან უნდა განახორციელოს კონკრეტული ქმედებები და განსაზღვროს ინდიკატორები მონიტორინგის განსახორციელებლად.

მუხლი 2. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების არეალი

1. მენეჯმენტის გეგმა შემუშავებულია იმერეთის რეგიონში მდებარე სსიპ − დაცული ტერიტორიების სააგენტოს იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის (შემდგომში − ადმინისტრაცია) მართვას დაქვემდებარებული სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის, სათაფლიის აღკვეთილისა და ბუნების 16 ძეგლისათვის.

2. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის ნაწილია და მოიცავს „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი−მე-11 პუნქტებით და მე-14−მე-20 პუნქტებით განსაზღვრულ დაცულ ტერიტორიებს და „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „ე“ ქვეპუბქტით განსაზღვრულ ბუნების ძეგლს, კერძოდ:

ა) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალს;

ბ) სათაფლიის აღკვეთილს;

გ) პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლს;

დ) თეთრი (შემდგომში − თეთრა) მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ე) ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ვ) ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლს;

ზ) ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

თ) იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ი) საკაჟიის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

კ) წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლს;

ლ) მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლს;

მ) გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლს;

ნ) საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ო) სოლკოტას მღვიმის ბუნების ძეგლს;

პ) დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ჟ) მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

რ) ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლს;

ს) ღლიანას მღვიმის ბუნების ძეგლს.

მუხლი 3. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მარეგულირებელი საკანონმდებლო და ინსტიტუციური ჩარჩო

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონი, „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონი, „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე სხვა შესაბამისი საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები.

2. მენეჯმენტის გეგმა შემუშავდა „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებისა და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის, 2014 წლის 12 მარტის №110 ბრძანებით დამტკიცებული „დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის სტრუქტურის, შინაარსისა და თემატური ნაწილების შემუშავების მეთოდოლოგიის მომზადების ეტაპებისა და პროცედურის შესახებ“ დებულების შესაბამისად.

მუხლი 4. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტოროების შექმნის ძირითადი მიზნები

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები შეიქმნა „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონით და „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

2. შექმნის ძირითადი მიზნებია:

ა) სათაფლიის ნაკრძალის შექმნის ძირითადი მიზანია: ტერიტორიაზე წარმოდგენილი მესამეული რელიქტური კოლხური ტიპის ტყის, ფლორის და ფაუნის იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების, მაგალითად, როგორიცაა კოლხური ბზა (Buxus colchica Pojark.) დაცვის, მოვლის, შენარჩუნების, მონიტორინგის და ეკოგანათლების განხორციელების ხელშეწყობა;

ბ) სათაფლიის აღკვეთილის შექმნის მიზანია: თვითმყოფადი ბუნებრივი კულტურული გარემოსა და მისი ცალკეული კომპონენტების, მესამეული რელიქტური კოლხური ტიპის ტყის, უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნების (სათაფლიის და დათვის მღვიმის) და ტერიტორიაზე გავრცელებული ფლორისა და ხმელეთის, წყლის ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების სახეობების და ღამურების), არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური ნიმუშების (ბალახისმჭამელი და ხორცისმჭამელი დინოზავრების ნაკვალევის) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

გ) პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის პრომეთეს მღვიმის, კოლხური ტიპის ტყის მონაკვეთის, ხმელეთისა და წყლის ფლორის და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

დ) თეთრა მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: თვითმყოფადი ბუნებრივი კულტურული გარემოსა და უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმის თეთრა მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, კოლხური ტიპის ტყის მონაკვეთის, ხმელეთის, წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ე) ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: თვითმყოფადი ბუნებრივი კულტურული გარემოსა და უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმის ხომულის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, არსებული ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ვ) ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – ცუცხვათის მღვიმოვანის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთისა და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ზ) ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – ნავენახევის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

თ) იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – იაზონის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, პალეონტოლოგიური ნიმუშების, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ი) საკაჟიის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – საკაჟიის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

კ) წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლის შექმნილია შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი ორგანული და არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის, წყალწითელას კანიონის/ხეობის, კოლხური ტიპის ტყის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის დაცვის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ლ) გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – გაბზარული ტბის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

მ) საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის საწურბლიას მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ნ) სოლკოტას მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის სოლკოტას მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ო) დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – დიდღელის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

პ) მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – მელოურის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

ჟ) ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – ბღერის მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა;

რ) ღლიანას მღვიმის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია: უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის – ღლიანას მღვიმის – ბუნების იშვიათი ძეგლის, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი ლოკალური ენდემური უხერხემლო ცხოველების და ღამურების, განსაკუთრებით ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატების და სახეობების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა. ღლიანას მღვიმე წარმოადგენს ზურმუხტის ქსელის საიტს (GE0000043);

ს) მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლის შექმნის მიზანია – ოკრიბის ქვაბულში სოფელ მუხურაში აღმოსავლეთ ექსპოზიციის ერთ-ერთ ფერდობზე მდებარე ცარცული კირქვით აგებული მღვიმიდან გადმოდენილი სამსაფეხურიანი უნიკალური და იშვიათი არაორგანული ბუნებრივი ძეგლის – 60-70 მ-ის სიმაღლის მდინარე მუხურის (წყალმეჩხერას) ჩანჩქერის, მღვიმეში თითო-თითო პატარა და დიდი ზომის ტბების, ხმელეთის და წყლის ფლორისა და ფაუნის (მღვიმეებში გამოვლენილი უხერხემლო ცხოველების და ღამურების) დაცვის, აღდგენის, შენარჩუნების, მონიტორინგის, ეკოგანათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და განხორციელების ხელშეწყობა.

მუხლი 5. მენეჯმენტის გეგმის განახლების პროცესი

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა განახლებულია მარეგულირებელი საკანონმდებლო და ინსტიტუციური ჩარჩო-პროცედურების სრული დაცვით, სსიპ − დაცული ტერიტორიების სააგენტოსა (შემდგომში − სააგენტო) და ადმინისტრაციის უშუალო მონაწილეობით, ასევე, არასამთავრობო ორგანიზაციების, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების, მოსახლეობის, ადგილობრივი ტურიზმის, ბიზნესის ოპერატორებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების აქტიური ჩართულობით.

2. მენეჯმენტის გეგმას წინ უსწრებდა „ტექნიკური რეგლამენტის – იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 25 ივნისის №306 დადგენილება, რომლის მოქმედების პერიოდი იყო 6 წელი.

3. მენეჯმენტის გეგმა მომზადდა საქართველოსა და შვედეთის სამეფოს მთავრობებს შორის 2021 წლის დეკემბერში გაფორმებული საგრანტო შეთანხმების ფარგლებში განხორციელებული პროექტის „გადავარჩინოთ ბუნება – საქართველო“ ფინანსური მხარდაჭერით, სააგენტოსთან მჭიდრო თანამშრომლობით, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონის“ მიერ წარმოდგენილი ადგილობრივი კონსულტანტების გუნდის მიერ. პროექტის „გადავარჩინოთ ბუნება − საქართველო“ მთავარ მიზანს წარმოადგენს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს (შემდგომში − სამინისტრო) შესაძლებლობების გაზრდა ეროვნულ დონეზე მიმდინარე ბიომრავალფეროვნების მდგომარეობის გაუარესებისა და სახეობების კარგვის შესაჩერებლად, ჰაბიტატების დეგრადაციის და განადგურების, ბუნებრივი რესურსებით არამდგრადი სარგებლობის, კლიმატის ცვლილებისა და გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ პრევენციული ღონისძიებების გატარების საშუალებით.

4. მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების ეტაპები

№	თარიღი	ღონისძიება	მონაწილე მხარეები
1	24.07.2023	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის განახლების შესახებ გაცნობითი შეხვედრა სააგენტოში. განხილული საკითხები: პასუხისმგებელი და საკონტაქტო პირების განსაზღვრა, საჭირო ინფორმაციის მოძიება და გაანალიზება, გეგმა-გრაფიკის შემუშავება.	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო, სააგენტო, შვედეთის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტო (SIDA) წარმომადგენლები პროექტის განმახორციელებელი ჯგუფი, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონის “ წარმომადგენლები წყალტუბოს, თერჯოლის, ტყიბულის მუნიციპალიტეტების და მერიის და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები
2	25.12.2023	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის პირველი სამუშაო ვერსიის შემუშავება და სააგენტოსათვის წარდგენა	არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“
3	25.12.2023 – 20.01.2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის პირველი სამუშაო ვერსიის განხილვა და შენიშვნების მომზადება	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო, სააგენტო, ადმინისტრაცია
4	20.01.2024 -	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის პირველი სამუშაო ვერსიის კორექტირება წარმოდგენილი შენიშვნების მიხედვით	არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“
5	26.01.2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის პროგრამების შემუშავების მიზნით გამართული ონლაინშეხვედრა	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო, სააგენტო, შვედეთის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტო (SIDA) წარმომადგენლები პროექტის განმახორციელებელი ჯგუფი, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“, წყალტუბოს, თერჯოლის, ტყიბულის მუნიციპალიტეტების და მერიის წარმომადგენლები
6	08.02.2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მეორე სამუშაო ვერსიის შემუშავება, პროგრამების ნაწილის მომზადება და სააგენტოსათვის წარდგენა	არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“
7	08.02.2024 – 16.02.2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მეორე სამუშაო ვერსიის განხილვა	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო და სააგენტო, ადმინისტრაცია
8	16.02.2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მეორე სამუშაო ვერსიისადმი წარმოდგენილი შენიშვნების ჩასწორება	არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“
9	15. 03. 2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დაკორექტირებული ვერსიის განხილვა	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო, სააგენტო და ადმინისტრაცია
10	10. 05. 2024	სამწლიანი საოპერაციო გეგმის შემუშავება	არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“, ადმინისტრაცია
11	14. 06. 2024	სამწლიანი საოპერაციო გეგმის განხილვა	განიხილება სააგენტო, ადმინისტრაცია
12	10.09. 2024	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის პროექტის საჯარო განხილვა	საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიომრავალფეროვნებისა და სატყეო დეპარტამენტის − ბიომრავალფეროვნების სამმართველო, სააგენტო, შვედეთის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტო (SIDA) წარმომადგენლები პროექტის განმახორციელებელი ჯგუფი, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეკოტონი“, წყალტუბოს, თერჯოლის, ტყიბულის მუნიციპალიტეტების და მერიის წარმომადგენლები.

მუხლი 6. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდი

მენეჯმენტის გეგმა ძალაშია მისი დამტკიცებიდან მომდევნო 9 წლის განმავლობაში, გარდა მენეჯმენტის გეგმის 38-ე მუხლისა, რომელიც ძალაშია ახალი მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებამდე.

მუხლი 7. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა და განახლება

1. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა ხორციელდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

2. მენეჯმენტის გეგმის ძალაში შესვლიდან, არაუგვიანეს მეცხრე წლის პირველი კვარტლისა, სააგენტო დაიწყებს ახალი მენეჯმენტის გეგმის მომზადებას, რომელიც მიღებული უნდა იქნეს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

თავი II იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების აღწერა

მუხლი 8. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადგილმდებარეობა და ფართობი

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში და წარმოადგენს ჩრდილოეთ იმერეთის დაბალმთისა და სამგურალის სერის ნაწილს. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებს უკავია იმერეთის რეგიონის ნაწილი და ვრცელდება ოთხი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე: წყალტუბო, ქუთაისი, ტყიბული და თერჯოლა.

2. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები მოიცავს შემდეგი კატეგორიის დაცულ ტერიტორიებს: 1 – ნაკრძალი, 1 – აღკვეთილი და 16 ბუნების ძეგლი, კერძოდ:

ა) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ბანოჯის მახლობლად და მოიცავს 330 ჰექტარს;

ბ) სათაფლიის აღკვეთილი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ბანოჯის მახლობლად, სამხრეთით ესაზღვრება სათაფლიის ნაკრძალს და მოიცავს 34,4 ჰექტარს;

გ) ბუნების ძეგლები:

გ.ა) პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ყუმისთავში და მოიცავს 41 ჰექტარს;

გ.ბ) თეთრა მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს ქალაქ წყალტუბოს ჩრდილოეთით 1,5 კმ-ის მანძილზე – 0,478 ჰა ფართობზე;

გ.გ) ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ხომულის ტერიტორიაზე და მისი ფართობი 0,3 ჰექტარს მოიცავს;

გ.დ) ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლი მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფ. ცუცხვათის შემოგარენში, მდ. შაფათაღელეს სანაპიროზე – ჭიშურას აუზში. მოიცავს 8,53 ჰა ფართობს;

გ.ე) ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფ. ნავენახევის ტერიტორიაზე. მოიცავს 1 ჰა ფართობს;

გ.ვ) იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფ. გოდოგანის მიდამოებსა და მდინარე წყალწითელას ხეობაში. მისი ფართობია 0,2 ჰექტარი.

გ.ზ) საკაჟიის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს თერჯოლის მუნიციპალიტეტის, სოფ. გოდოგანის მიდამოებში, მდინარე წყალწითელას ხეობის მარცხენა ფერდობზე. ფართობი შეადგენს 0,03 ჰექტარს;

გ.თ) წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლი მდებარეობს თერჯოლის მუნიციპალიტეტის, სოფ. გოდოგანისა და ტყიბულის მუნიციპალიტეტის, სოფ. გელათის ხიდებს შორის მონაკვეთში, 7,5 კმ-იან ზოლში და 12 ჰექტარს მოიცავს;

გ.ი) გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ყუმისთავის ტერიტორიაზე. მოიცავს 0.2 ჰა ფართობს;

გ.კ) საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ყუმისთავის ტერიტორიაზე, მდ. სემის მარცხენა ნაპირზე. მოიცავს 0,4 ჰექტარ ფართობს;

გ.ლ) სოლკოტას მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ყუმისთავიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე. მისი ფართობია 0,03 ჰექტარი;

გ.მ) დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. მელოურის ტერიტორიაზე. მისი ფართობია 0,2 ჰექტარი;

გ.ნ) მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. მელოურის მახლობლად. მოიცავს 0.07 ჰექტარ ფართობს;

გ.ო) ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ქვილიშორის მახლობლად. მოიცავს 0,04 ჰექტარ ფართობს;

გ.პ) ღლიანას მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. ქვილიშორსა და ყუმისთავს შორის საზღვარზე. მოიცავს 0,01 ჰა ფართობს;

გ.ჟ) მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლი მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტში და 4,3 ჰექტარს მოიცავს.

მუხლი 9. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნის მოკლე ისტორია

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნასთან დაკავშირებულია შემდეგი ისტორიული ფაქტები, კერძოდ: 1925 წელს ქუთაისელმა პედაგოგმა, ადგილობრივი მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმის თანამშრომელმა და ნატურალისტმა პეტრე ჭაბუკიანმა (დაკრძალულია დაცულ ტერიტორიაზე), პირველყოფილი ადამიანის საცხოვრებლის ძიებისას, სათაფლიის ტერიტორიაზე აღმოაჩინა კარსტული მღვიმე. პეტრე ჭაბუკიანმა 1933 წელს აღნიშნულ მღვიმემდე მისასვლელი გზის მშენებლობისას მერგელოვან კირქვაზე უკვე ცარცული პერიოდის გადაშენებული ქვეწარმავლის – დინოზავრის გაქვავებული ნაკვალევი იპოვა. პეტრე ჭაბუკიანის ინიციატივით, სათაფლია 1935 წელს ნაკრძალად გამოცხადდა და მისი მიზანი იყო არსებული გეოლოგიური, სპელეოლოგიური და ბოტანიკური ძეგლების დაცვა. სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალს სახელწოდება სათაფლიის მთის გამო ეწოდა, რომელიც ზღვის დონიდან 494 მ სიმაღლის ჩამქრალ ვულკანს წარმოადგენს. უძველესი დროიდან ეს მთა ფუტკრების იდეალურ ადგილსამყოფელს წარმოადგენდა და მომიჯნავე სოფლების მოსახლეობა ტრადიციულად მისდევდა მეფუტკრეობას. დროთა განმავლობაში და თაფლის სიჭარბის გამო, აღნიშნულ მთას „სათაფლია“, ანუ „თაფლის ქვეყანა“ ეწოდა. 1957 წელს შეიქმნა სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ადმინისტრაცია. 1958-59 წლებში ჩატარებული ტყეთმოწყობით მოხდა ნაკრძალის საზღვრების დაზუსტება და მისი ფართობი 354 ჰექტარით განისაზღვრა. 1963 წელს აშენდა ადმინისტრაციული შენობა, ხოლო 1984 წელს სპელეოლოგიური მუზეუმი, რომელთა დემონტაჟი მოხდა 2011 წელს – სარეაბილიტაციო სამუშაოებისას. 1979 წელს სათაფლიის ნაკრძალს გამოეყო დინოზავრთა ნაკვალევი, სპელეოლოგიური მუზეუმი და კარსტული მღვიმე და შეიქმნა მღვიმეთა კომპლექსის დირექცია. 1984 წელს აღმოჩენილი იქნა წყალტუბოს მღვიმე, რომელსაც მოგვიანებით პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლის სახელი ეწოდა. 1988 წელს სახელმწიფო ნაკრძალის რეორგანიზაციის შედეგად ხობის რაიონში შეიქმნა კოლხიდა-სათაფლიის ნაკრძალის ერთიანი ადმინისტრაციული ცენტრი. 1991 წელს ისევ მოხდა რეორგანიზაცია და შეიქმნა სათაფლია-კოლხიდას სახელმწიფო ნაკრძალი. 1992 წლის 24 ოქტომბერს საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის №789 განკარგულებით სათაფლიის ნაკრძალს სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროსაგან დაუბრუნდა დინოზავრთა ნაკვალევი, კარსტული მღვიმე და მასთან დაკავშირებული სხვა ობიექტები. 2009 წელს იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები საჩვენებელ მღვიმეთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრი გახდა. 2011 წლის მარტში კანონში „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ შეტანილ იქნა ცვლილებები. სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალს გამოეყო 34 ჰექტარი და შეიქმნა სათაფლიის აღკვეთილი, რომელიც გამოიყენება მხოლოდ ტურისტული ინფრასტრუქტურის მოწყობის მიზნით. ამავე დროს დაზუსტდა სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძლის საზღვრები და ფართობი განისაზღვრა 330 ჰექტარით. ასევე ბუნების ძეგლების რაოდენობა გაიზარდა 18-მდე. 2013 წლის ნოემბერში მიღებული იქნა „ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონი რომლის საფუძველზეც შეიქმნა მუხურას ჩანჩქერის ბუნების ძეგლი. საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 2013 წლის 10 მაისის №12 ბრძანებით „დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ტერიტორიული ადმინისტრაციების ტიპური დებულების დამტკიცების შესახებ“ შესაბამისად მარტვილისა და ოკაცის კანიონის ადმინისტრაციას სამართავად იმერეთის დაცული ტერიტორიებიდან გადაეცა ოკაცეს კანიონის ბუნების ძეგლი და ოკაცეს ჩანჩქერის ბუნების ძეგლი.

მუხლი 10. გეოლოგია, გეომორფოლოგია და ნიადაგები

1. საქართველოს ტექტონიკური დანაწილების სქემის მიხედვით (ე. გამყრელიძე, 2000 წ) რეგიონი შედის ნაწილობრივ ამიერკავკასიის მთათაშუა არესა და ნაწილობრივ მცირე კავკასიონის (ანტიკავკასიონის) ნაოჭა სისტემაში. ტერიტორია განთავსებულია ძირითადად მთათაშუა არის ცენტრალური აზევების ზონაში, რომელიც აღმოსავლეთის მიმართულებით გადადის აღმოსავლეთ დაძირვის, ხოლო დასავლეთით დასავლეთ მოლასური დაძირვის ზონაში (რიონის მთათაშუა როფი), ხოლო მისი მცირე ნაწილი ხვდება მცირე კავკასიონის ნაოჭა სისტემის აჭარა-თრიალეთის ნაოჭა ზონის ჩრდილო ქვეზონაში. ტექტონიკური ერთეულები ერთმანეთისგან გამოიყოფიან სხვადასხვა ხასიათისა და მასშტაბის რეგიონალური რღვევებით. სხვადასხვა მიმართულების რღვევები განვითარებულია ტექტონიკური ერთეულების შიგნითაც. ყველა ნაოჭა სტრუქტურა წარმოდგენილია ბრაქინაოჭით, ხოლო რღვევითი აშლილობები ქმნიან ბლოკურ სტრუქტურას. ამასთან გამოყოფილი ბლოკები ერთმანეთისგან განსხვავდება როგორც დანაოჭების ხასიათით, ისე ჩამოყალიბების გეოლოგიური პირობებით.

2. რეგიონი აგებულია ძველი „ფუნდამენტის“ წარმონაქმნებით, რომლებიც მოიცავენ ქანებს ზედა პალეოზოურამდე ანუ ყველა იურულამდელ წარმონაქმნს. ამასთან, იურულამდელი ასაკის წარმონაქმნებში გამოიყოფა ორი კომპლექსი, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდება როგორც ასაკით, ისე დისლოკაციის ხასიათით:

ა) ქვედა კომპლექსი – შუაპალეოზოურ-კამბრიულამდელი კრისტალური და მეტამორფული წარმონაქმნები, რომელთა კონსოლიდირება მოხდა პალეოზოური ტექტონიკური ციკლის ადრებაიკალურ და ადრეჰერცინულ ეპოქებში;

ბ) ზედა კომპლექსი – ვულკანოგენ-დანალექი კვარცპორფირული წარმონაქმნები, რომელთა კონსოლიდირება მოხდა ჰერცინული ციკლის ბოლოს. კომპლექსი მასზე განლაგებული სტრუქტურული სართულისგან გამოყოფილია ტექტოგენეზის მძლავრი ძველკიმერიული ფაზით;

გ) მას მოსდევს მეზო-კაინოზოური ნალექები, რომლებიც მთლიანობაში ქმნიან დანალექ საფარს.

3. დანალექ საფარში ლითოფაციალური, დისლოკაციის ხარისხის და წოლის პირობების მიხედვით გამოიყოფა შემდეგი ძირითადი სტრუქტურული სართულები: იურული, ცარცული, პალეოგენური, ნეოგენური და მეოთხეული.

ა) ქვედა იურული (ლიასური) ნალექები გავრცელებული ვიწრო ზოლების სახით და უშუალოდ გრანიტებს ან გვიან პალეოზოურ ვულკანოგენ-დანალექ წყებას ადევს თავზე. ისინი წარმოდგენილია: კონგლომერატებით, გრაველიტებით, კვარც-არკოზული ქვიშაქვებით, ფიქლისმაგვარი თიხებით, კვარც-ქარსიანი ქვიშაქვებით, ქვიშიანი კირქვებით და გამარმარილოებული ზოოგენური კირქვებით;

ბ) შუა იურული ნალექები (აალენური, ბაიოსური) წარმოდგენილია ბრექჩისებური გამარმარილოებული კირქვებით და პორფირიტული სერიის ვულკანოგენ-დანალექი წარმონაქმნებით;

გ) ზედა იურული ნალექები წარმოდგენილია ქვედა – ჭრელი წყების (თიხიანი ქვიშაქვებით და ქვიშებით) და ზედა წყების – ქვიშაქვებითა და ქვიშებით;

დ) ქვედა ცარცული ნალექები ძირითადად წარმოდგენილია კარბონატული, ტერიგენული და კარბონატულ-ტერიგენული ნალექებით, ვულკანოგენ-დანალექი ქანები უმნიშვნელო როლს თამაშობენ;

ე) ზედა ცარცი წარმოდგენილია კირქვებით, მერგელებით, რომლებშიც ტერიგენული, ვულკანოგენ-ტერიგენული და თიხოვანი წარმონაქმნებიც გვხვდება;

ვ) აღმავალ ჭრილს თანხმობით აგრძელებს პალეოგენი, რომლის ქვედა ნაწილი (პალეოცენი და ქვედა ეოცენი) წარმოდგენილია მერგელებით, კირქვებით და თიხებით, რომელიც სრულიად თანდათან გადადის შუა ეოცენურ ვულკანოგენ-დანალექ ქანებში, რომელიც წარმოდგენილია არგილიტებით, ტუფოარგილიტებით, ტუფებით, სხვადასხვა ნატეხოვანი ვულკანური ბრექჩიებითა და სხვადასხვა შედგენილობის ლავური განფენებით;

ზ) ოლიგოცენ-შუა მიოცენური მაიკოპის წყება წარმოდგენილია კარბონატული თიხებით, ქვიშაქვებით, იშვიათად მერგელებით და ქვიშებით;

თ) მეოთხეული სისტემა წარმოდგენილია ძველი და თანამედროვე ალუვიური და დელუვიური ნალექებით.

მუხლი 11. ჰიდროლოგია

1. იმერეთის რეგიონის წყლის ძირითადი არტერიებია მინარეები – რიონი და ყვირილა. სათავეს იღებს კავკასიონის მთავარი ქედის ფასის მთიდან, ზღვის დონიდან 2620 მ სიმაღლეზე. ერთვის შავ ზღვას ქ. ფოთში. მისი სიგრძე 327 კმ-ია და აუზის ფართობი 13 400 კვადრატული კილომეტრი. იმერეთის რეგიონში მისი მთავარი შენაკადებია: ჯოჯორა (სიგრძე 50კმ), ყვირილა (სიგრძე 140კმ), ხანისწყალი (სიგრძე 57კმ), ცხენისწყალი (სიგრძე 176კმ). შედარებით მცირე შენაკადებია: საქაო, ლუხუნისწყალი, ლაჯანური, ქორისწყალი, სულორი, კუმური, გუბისწყალი, ხევისწყალი, წყალწითელა, ოღასყურა, ყუმი, ყვირილა და მისი შენაკადები: ჭეშურა და შაბათაღელე, ბღერისწყალი, ოფიჭო, სემი, ოსუნელა და სხვ.

2. ქვემოთ წარმოდგენილია იმ მდინარეების ჩამონათვალი, რომლების ნაკადებზეცაა წარმოშობილი უნიკალური მღვიმეები, ტბები და კანიონები:

ა) სათაფლიის I მღვიმეში შესასვლელთან 5-10 მეტრის მოშორებით შემოდის მდ. ოღასყურის მიწისქვეშა ნაკადი. წვიმებისა და თოვლდნობის პერიოდში წყლის დებიტი მნიშვნელოვნად მატულობს. წყლის ტემპერატურა 13,0-14,0°-ის ფარგლებში მერყეობს;

ბ) სათაფლიის II მღვიმეში გაედინება ნაკადული, რომელიც რამდენიმე ტბას აჩენს და ნაზვავში იკარგება. წყლის ტემპერატურა 10-12°-ია; სათაფლიის III და სათაფლიის IV მღვიმეები მშრალია;

გ) პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლის მდ. ყუმის ვოკლუზების ჩრდილოეთით 0,7 კმ-ზე არის განვითარებული და მღვიმეში ეპიზოდურად გამდინარე ნაკადის კალაპოტში დაბალი და მეანდრირებული დახრილი დერეფნის საშუალებით შედის წყალი. იგი ძირითადად მდ. ოფიჭოდან ამოღვრილი წყლის ნაკადების განტვირთვის არეალს წარმოადგენს, რომელიც მღვიმის ქვედა ჰორიზონტის გავლით ყუმის ვოკლუზებში იწრიტება;

დ) ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლი მდებარეობს მდ. ყვირილას შენაკადის, მდ ჭიშურას მარჯვენა სანაპიროზე – აუზის სამხრეთით. მღვიმე შედგება 13 სართულისგან. ქვევიდან პირველი სართული ადამიანისთვის გაუვალი ვიწრო ხვრელია, რომელშიც გაედინება მუდმივი ნაკადი – მდ. შაბათაღელე. მღვიმის ქვემოთ მდინარეს ჭიშურა ეწოდება. მეორე სართული (მთავარი ტალანი) ატარებს უზარმაზარი ბუნებრივი გვირაბის ხასიათს (სიგრძე – 200 მ, სიგანე – 10-30 მ, სიმაღლე 10-28 მ). მასში წყალი მხოლოდ შაბათაღელის წყალდიდობის დროს გაედინება. ტალანის განშტოებებში არის წყაროები, პატარა ტბა, კალციტის ნაწვეთი ფორმები. ჭერთან შენახულია ადამიანის მიერ დამაგრებული ძელები – ძველი საკულტო ნაგებობის ნაშთი. მეოთხე სართულიდან დაწყებული და უფრო ზევით მღვიმეები უწყლოა:

დ.ა) ცუცხვათის I მღვიმე (შაბათაღელის მიწისქვეშა კალაპოტი) მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფ. ცუცხვათსა და ჭალასთავს შორის, უახლოესი საავტომობილო გზიდან (სოფ. ჭალასთავიდან) 4 კმ-ზე, ოკრიბა-არგვეთის ქედზე, მდ. შაბათაღელე-ჭიშურას აუზი (მდ. ყვირილას სისტემა);

დ.ბ) ცუცხვათის II მღვიმე შაბათაღელის მიწისქვეშა კალაპოტის ზემოთ 15 მეტრზე, მდ. შაბათაღელე-ჭიშურას (მდ. ყვირილას სისტემა) აუზი. წყალდიდობისას მთავარი ტალანის ფსკერზე გაედინება მდ. შაბათაღელის ჭარბი ნაკადი, რომელიც ჩვეულებრივად მთლიანად ინთქმება ტალანის ჩრდილო შესასვლელთან არსებული ტბის ფსკერში. წყალმცირობის დროს მხოლოდ გუბეები რჩება. ერთ-ერთ განშტოებაში არის სასმელად ვარგისი წყარო. მომცრო ტბა წარმოდგენილია სკალისებურ მღვიმეშიც;

დ.გ) ცუცხვათის III (ბიზონის) მღვიმე გამომუშავებულია სოფ. ცუცხვათის ტერიტორიაზე, მდ. შაბათაღელე (მდ. ყვირილას სისტემა);

დ.დ) ცუცხვათის IV (ბრინჯაოს) მღვიმე მდებარეობს სოფ. ცუცხვათის ტერიტორიაზე, მდ. შაბათაღელე-ჭიშურა (მდ. ყვირილას სისტემა);

ე) იაზონის მღვიმე მდებარეობს მდ. წყალწითელას ხეობის სამხრეთ ნაწილში;

ვ) წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლი მდებარეობს მდ. წყალწითელას კანიონში. წყალწითელას (ჭახათის) ეხი და წყალწითელას (ჭახათის) II ეხი – მშრალია;

ზ) გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლი სიფონური ტბის დონე მდ. ყუმის გამოსასვლელების დონეს ემთხვევა;

თ) საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლი მდ. სემის მარცხენა ნაპირზე არის განვითარებული;

ი) დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლი მდებარეობს მდ. ოსუნელას ტაფობში. მღვიმეში ჩასასვლელი 20-მეტრიანი ტაფობის ძირში იხსნება. შესასვლელთან მიწისქვეშ დაკარგული ნაკადი მღვიმეში განშტოებიდან შემოდის და აქედან მთელ სიგრძეზე გაედინება. წყლის დებიტი 30 ლ.წმ., ტემპერატურა კი 11,5° იყო (30.11.2008);

კ) მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლი წყლის მუდმივი ნაკადი (დებიტი 30 ლ.წმ) მღვიმის მეანდრირებული მონაკვეთისთვის არის დამახასიათებელი. იგი დიდღელის მღვიმეში გამდინარე ნაკადია, რომელიც ყუმისთავის ცნობილი ვოკლუზის ერთ-ერთი მასაზრდოებელი წყაროა. წყლის ტემპერატურა – 11,5° (VIII. 1986);

ლ) ბღერის მღვიმეში – ბუნების ძეგლის სიღრმეში გაედინება მუდმივმოქმედი ნაკადი, მდ. ბღერის წყალი;

მ) ღლიანას მღვიმის ბუნებრივი ძეგლი განვითარებულია მდ. ყუმის ცნობილი ვოკლუზური წყაროების მახლობლად, მდ. ყუმის აუზში. ღლიანას მიწისქვეშა დინება დებიტით 50–55 ლ.წმ (წყალმცირობისას), მჭიდრო კავშირშია ზედაპირულ ძაბრებთან. მღვიმის ჯერ კიდევ გავლილ მონაკვეთში სხვადასხვა სიგრძისა და სიღრმის ოთხი სიფონური ტბაა, წყლის ტემპერატურა 12° (ზამთარი) – 14°-ია (ზაფხული). მღვიმიდან გამომავალი მიწისქვეშა ნაკადი ზედაპირზე მდ. ყუმის ვოკლუზურ წყაროებს უერთდება;

ნ) დანარჩენი მღვიმეები მშრალია და მხოლოდ მცირე რაოდენობის წყალი ჟონავს სტალაგმიტების, სტალაგნატების და სტალაქტიდებიდან;

ო) მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლი მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ოკრიბის ქვაბულში ტყიბულის რაიონის სოფელ მუხურში, აღმოსავლეთ ექსპოზიციის ფერდობზე, ზღვის დონიდან 882 მ სიმაღლეზე. მუხურის ჩანჩქერი გადმოედინება აღმოსავლეთ ექსპოზიციის ფერდობზე მდებარე მღვიმიდან სამსაფეხურიანი ჩანჩქერის სახით და მისი სიმაღლე დაახლოებით 60-70მ-ია. მღვიმეში ერთი პატარა და ერთი დიდი ტბა არის. გარდა ამისა, მღვიმეში ანკარა მდინარეც მიედინება.

მუხლი 12. კლიმატი

1. იმერეთი ძირითადად მდებარეობს ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატის ოლქში. ზამთარი ცივია და ზაფხული შედარებით მშრალი და ცხელი. იანვრის თვის ტემპერატურა +2, +5, ზაფხულში მაქსიმალური ტემპერატურა +38, +40^°C. ნალექების რაოდენობა 100-200მმ-ია. ნალექიან დღეთა რიცხვი საშუალოდ წელიწადში 150-ს შეადგენს.

2. კოლხეთის დაბლობი იმერეთის მხოლოდ მცირე ტერიტორიაზე ვრცელება და იგი მოიცავს სამტრედია-ხონი-ქუთაისის მონაკვეთს. ამიტომ აღნიშნულ ტერიტორიაზე კოლხეთის დაბლობისათვის დამახასიათებელი უხვი ატმოსფერული ნალექების ინტენსივობა საგრძნობლად შემცირებულია.

3. რიონის აუზის უმეტესი ნაწილი იმერეთის მაღლობზეა. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 500 მეტრიდან 1500 მეტრამდე მერყეობს. მაღლობი დასერილია მდინარეთა ხეობებით. შავი ზღვის გავლენა შესუსტებულია, რის გამოც ზამთარი დაბლობთან შედარებით საგრძნობლად ცივია. წლის უცივესი თვის იანვრის საშუალო ტემეპერატურა 600 მ სიმაღლემდე დადებითია. 1200 მ სიმაღლეზე კი ანალოგიური მაჩვენებელი -4 და 1500 მ სიმაღლეზე -6 გრადუსი ყინვაა. უყინვო პერიოდის ხანგრძლივობა სიმაღლის მიხედვით 255 დღიდან 180 დღემდე მცირდება. ჰაერის აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა საჩხერეში 31 გრადუსი ყინვაა.

4. წლის ცივ პერიოდში გაბატონებულია დასავლეთის და თბილ პერიოდში აღმოსავლეთის მიმართულების ქარები. ატმოსფერული ნალექები განსაკუთრებით მცირეა ჭიათურა-საჩხერის მონაკვეთზე (900-1200 მმ წელიწადში). აღნიშნული მიდამოები დასავლეთ საქართველოში ყველაზე მშრალია. მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობზე წლის განმავლობაში 1200-1400 მმ-ია. ლიხის ქედის ზედა ნაწილში და რაჭის ქედის სამხრეთ ფერდობებზე მოსული ნალექების წლიური რაოდენობა 1600-1800 მმ-ს აღწევს.

მუხლი 13. ლანდშაფტები და ჰაბიტატები

საქართველოს ბევრი სხვა დაცული ტერიტორიისგან განსხვავებით, რომლებიც განლაგებულია ნაწილობრივ შორეულ მაღალმთიან რაიონებში, დასავლეთ საქართველოში მდებარე იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები გორაკ-ბორცვიან ლანდშაფტში მდებარეობს, სადაც მრავალი ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობის მიერ ტრადიციული მეურნეობის მეთოდების გამოყენებამ არსებულ ღია, ნახევრადბუნებრივ ჰაბიტატებს შეუცვალა ფორმა უკვე მრავალი საუკუნეა. პეიზაჟი წარმოდგენილია მოზაიკური საძოვრებით, ბუჩქებითა და ტყეებით, რომლებიც პატარ-პატარა სოფლებითაა გარშემორტყმული.

მუხლი 14. ბიომრავალფეროვნება

1. სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოს ნაკრძალთა შორის ერთ-ერთი პატარა ნაკრძალია, მისი ფართობი შეადგენს 330 ჰექტარს, თუმცა თავისი მრავალფეროვნებით იგი ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო ნაკრძალს წარმოადგენს გეოლოგიური, პალეონტოლოგიური, სპელეოლოგიური და ბოტანიკური იშვიათობების კუთხით, რომელიც აგრეთვე თავშესაფრით უზრუნველყოფს მრავალ იშვიათ, ენდემურ და რელიქტურ მცენარეს და რამდენიმე ცხოველთა სახეობას.

2. იმერეთის მღვიმეებში მრავალი ისეთი ახალი სახეობა ბინადრობს, რომელიც უნიკალურია, იშვიათია და გადაშენების პირასაა. იმერეთის დაცულ ტერიტორიებზე განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება ბოტანიკურ და ზოოლოგიურ რელიქტური სახეობებისა და კომპლექსური მღვიმეთა სისტემების კონსერვაციაზე, ასევე, იქ აღმოჩენილ დინოზავრის ნაკვალევებზე. იმერეთის დაცული ტერიტორიები ღამურების მრავალი სახეობისთვის საცხოვრებელს წარმოადგენს, რომლებიც იყენებენ მღვიმეების შესანიშნავ პირობებს და ირგვლივ მდებარე ტყის ჰაბიტატებს. გარდა გეოლოგიური ფორმირებისა და სპელეოლოგიური იშვიათობებისა მეცნიერებსა და დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ აღმოაჩინონ უხერხემლოების მშვენიერი სამყარო, რომლებიც კარსტულ მღვიმეებს განსაკუთრებით კარგად ეგუებიან (ტროგლობიონტი ბრმა კიბოები, ობობები, მტკნარი წყლის მოლუსკები), ნაკრძალი აგრეთვე მდიდარია მწერთა სახეობებით. სათაფლიის ღამურების სახეობების რიცხვი დღესდღეობით შემცირებულია. საქართველოს ენდემური ქართული ფუტკარის მნიშვნელოვანი პოპულაცია ბინადრობს სათაფლიის ნაკრძალის ტერიტორიაზე. აღსანიშნავია ნაკრძალის შერეული კოლხური ფართოფოთლოვანი ტყე, რომელიც ზღვის დონიდან დაახლოებით 600 მ სიმაღლეზე მდებარეობს, გამოირჩევა უამრავი რელიქტური ხისა და ბუჩქის სახეობებით. წარმოდგენილია ასევე ფრინველების დიდი მრავალფეროვნება.

3. ფლორა:

ა) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიის 98% დაფარულია ახალგაზრდა კოლხური ტიპის ტყით, რომლის ასაკი 70-75 წელიწადს არ აღემატება. ნაკრძლად გამოცხადებამდე ეს ადგილი განადგურებული და დაზიანებული იყო ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ და მხოლოდ ნაკრძალად გამოცხადების შემდეგ დაიწყო მისი აღდგენა;

ბ) ნაკრძალის ტერიტორიაზე გვხვდება 100-ზე მეტი სახეობის მერქნიანი მცენარე (მათ შორის 4 სახეობის წიწვიანი) 35 ბოტანიკური ოჯახიდან. ბალახოვან მცენარეთა სრული სახეობრივი შემადგენლობის დასადგენად აუცილებელია ნაკრძალის საველე ინვენტარიზაცია. ტყის ძირითადი ტიპი რცხილნარ-ჯაგრცხილნარია, რომლსაც შეერევა: წიფელი, წაბლი, თელა, მუხა, და სხვ. ნაკრძალის ტერიტორიაზე გავრცელებული მერქნიანი მცენარეებიდან 49 სახეობა ხეა, დანარჩენი – პატარა ხე/ბუჩქი, ბუჩქი ან მერქნიანი ლიანა. ფოთლოვან მერქნიანთა (ბუჩქებისა და ლიანების) 9 სახეობა მარადმწვანეა;

გ) აღსანიშნავია, რომ 9 იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი მერქნიანი მცენარის სახეობა, რომლებიც საქართველოს ,,წითელ ნუსხაშია“ შეტანილი, ფართოდ არის გავრცელებული ნაკრძალში: ჩვეულებრივი წაბლი (Castanea sativa Mill.), იმერული მუხა (Quercus imeretina Stev. Ex Malleev), კოლხური ჯონჯოლი (Staphylea colchica Stev.), ძელქვა (Zelkova carpinifolia Pall.) და უთხოვარი (Taxus baccata L.). გარდა ამისა, კავკასიის ენდემია 17 სახეობა, ხოლო 1 სახეობა იმერეთის მუხა (Quercus imeretina Stev. Ex Malleev) – საქართველოს ენდემია;

დ) კოლხური ტყის ელემენტებს შორის – მესამეული პერიოდის რელიქტებიდან შემდეგი სახეობებია ფართოდ გავრცელებული ნაკრძალში: ქართული მუხა (Quercus iberica), კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana Stev.), იმერული ხეშავი (Rhamnus imeretina), შქერი (Rhododendron ponticum), თაგვისარა (Ruscus ponticus), ძმერხლი (Ruscus colchicus), კოლხური ჯონჯოლი (Staphylea colchica Stev.), კავკასიური (მაღალი) მოცვი (Vaccinium arctostaphylos), კოლხური ბზა (Buxus colchica Pojark), კავკასიური რცხილა (Carpinus caucasica), აღმოსავლური წიფელი (Fagus orientalis), ჩვეულებრივი წაბლი (Castanea sativa Mill.), ჩვეულებრივი მურყანი (Alnus barbata), ჯონჯოლი (Staphylea pinnata), წყავი (Laurocerasus officinalis) და სხვა. ნაკრძალის ტერიტორიაზე გვავდება 3 ეგზოტი: ყირიმული ფიჭვი (Pinus nigra subsp. pallasiana), ცრუ აკაცია (Robinia pseudoacacia) და მარადმწვანე კვიპაროზი (Cupressus sempervirens). ნაკრძალში გავრცელებული ხე-მცენარეებიდან განსაკუთრებით კარგი განვითარებით ხასიათდება კოლხური ბზა. იგი ნაკრძალის ტერიტორიის ცენტრალურ ნაწილში კირქვიან შვერილებზე ქმნის საკმაოდ დიდ კორომებს.

4. ფაუნა:

ა) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე ხერხემლიანი ცხოველებიდან გვხვდება ამფიბიების, ქვეწარმავლების, ფრინველებისა და ძუძუმწოვრების წარმომადგენლები, რომლებიც განაწილებული არიან ტყის სხვადასხვა ტიპებსა და ასოციაციებში შესაბამისი ჰაბიტატის ფარგლებში, თუმცა ზედაპირული წყლების არარსებობის გამო თევზებისა და მრგვალპირიანების წარმომადგენლებს ნაკრძალის ტერიტორიაზე ვერ ვხვდებით;

ბ) სათაფლიის ნაკრძალის ძუძუმწოვართა ფაუნა დიდი მრავალფეროვნებით და ინდივიდთა სიჭარბით არ გამოირჩევა. აქ ძირითადად გავრცელებულია საშუალო და მცირე ზომის ძუძუმწოვრები. ამის მიზეზად უნდა ჩაითვალოს ნაკრძალის ტერიტორიის სიმცირე, რომელიც 330 ჰექტარს შეადგენს, რაც მსხვილი ზომის ძუძუმწოვრებისთვის საკმარის ჰაბიტატს ვერ უზრუნველყოფს. საქართველოში გავრცელებული 109 სახეობის ძუძუმწოვრიდან, რომლებიც გაერთიანებული არიან 8 რიგში, ნაკრძალის ტერიტორიაზე გვხვდება 28 სახეობის ძუძუმწოვარი, რომლებიც ეკუთვნის 5 რიგს და 10 ოჯახს;

გ) მწერიჭამიების შემდეგი სახეობები შეინიშნება: სამხრეთული თეთრგულა ზღარბი (Erinaceus

concolor), კავკასიური და ლევანტის თხუნელა (Tapla caucasica, T. levantis), დიდი და გულდენშტადტის კბილთეთრები (Crociduraleucodon, C. suoveolens guldenstaedti), სატუნინის ბიგა (Sorex satunini);

დ) მღვიმეები და მიმდებარე ტყეები ოპტიმალური ჰაბიტატებით უზრუნველყოფს ღამურებს. სათაფლია ცნობილი თავისი ღამურების თემით. Rhinolophus გვარში გვხვდება: დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), პატარა ცხვირანალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein); Vespertilionidae ოჯახის ან საერთო ღამურების ფარგლებში ვხვდებით: მღამიობი (Myotis myotis), ყურგრძელი მღამიობი (Myotis bechsteini), ნატერარის მღამიობი (Myotis nattereri), ულვაშა მღამიობი (Myotis mystacinus), მცირე მეღამურა (Nyctalis leisteri) და წითური მეღამურა (Nyctalis noctula). მღვიმეების როლი ღამურების, მათ შორის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებით დაცული სახეობების პოპულაციების შენარჩუნებაში განსაკუთრებით აღსანიშნავია. შესაბამისად, საჭიროა ღამურების პოტენციალური შემაწუხებელი ფაქტორების მინიმუმამდე დაყვანა;

ე) ქვემოთ წარმოდგენილია იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების გამოკვლეული ობიექტების მიხედვით ღამურების სახეობები:

ე.ა) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein);

ე.ბ) სათაფლიის აღკვეთილი – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein);

ე.გ) პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლი – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein), დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus Euryale). აღნიშნული ღამურები მღვიმის სირღმეში აღარ ბინადრობენ, ისინი გამოსასვლელებსა და შემოგარენში ბინადრობენ;

ე.დ) თეთრა მღვიმე – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein), დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus Euryale), ბლაზიუსის ცხვირნალა (Rhinolophus blasii), წვეტყურა- ყურწვეტა მღამიობი (Myotis blythii), სამფერი მღამიობი (Myotis emarginatus), წყლის მღამიობი (Myotis daubentonii), ჩვეულებრივი მეგვიანე (Eptesicus serotinus), მცირე მეღამურა (Nyctalis leisleri), ჯუჯა ღამორი (Pipistrellus pipistrellus), ხმელთაშუაზღვის ღამორი (Pipistrelus kuhlii), ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი (Miniopterus schreibersii);

ე.ე) ცუცხვათის მღვიმოვანი – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus Euryale), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus Euryale). ყველა სახეობა ბინადრობს მხოლოდ ცუცხვათის VII მღვიმეში;

ე.ვ) ნავენახევის მღვიმე – დიდი ცხვირნალა (Rhinolophus ferrumequinum);

ე.ზ) წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლი – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein), დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), წვეტყურა- ყურწვეტა მღამიობი (Myotis blythii) ნანახია მხოლოდ ორთვალა მღვიმეში;

ე.თ) მელოურის მღვიმე – მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros Bechtein), დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus Euryale);

ე.ი) ღლიანას მღვიმე − დიდი ცხვირანალა (Rhinolophus ferrumequinum), სამხრეთული ცხვირნალა

(Rhinolophus Euryale), წვეტყურა- ყურწვეტა მღამიობი (Myotis blythii), სამფერი მღამიობი (Myotis emarginatus), წყლის მღამიობი (Myotis daubentonii), ჯუჯა ღამორი (Pipistrellus pipistrellus), ხმელთაშუაზღვის ღამორი (Pipistrelus kuhlii), ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი (Miniopterus schreibersii). ამ ბოლო სახეობის საკმაოდ დიდი პოპულაციები ბინადრობდა და 5000 -7000 ინდივიდს აღწევდა, თუმცა ბოლო წლებია კვლევა არ ჩატარებულა. არასამთავრობო ორგანიზაცია „Campester„ მიერ მომზადებულია ღლიანას მღვიმის მართვის გეგმა, სადაც გათვალსიწიენებულია საჭირო ღონისძიებები ხელფრთიანების დაცვის მიზნით. აღნიშული დოკუმენტი წარმოდგენილი იქნება დანართის სახით;

ე.კ) მუხურის ჩანჩქერის მიმდებარე ტერიტორიაზე გვხვდება შემდეგი კავკასიის ენდემები: კავკასიური თხუნელა (Talpa caucasica), რადეს ბიგა (Sorex raddei), ვოლნუხინის ბიგა (Sorex

volnikhinii), კავკასიური წყლის ბიგა (Neomys teres). მღვიმეში, საიდანაც გადმოედინება ჩანცქერი შესაძლოა ნანახი იქნეს შემდეგი ხელფრთიანები: დიდი ცხვირნალა (Rhinolophus ferrumequinum), მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros), სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus euryale), ბლაზის ცხვირნალა (Rhinolophus blasii), წვეტყურა მღამიობი (Myotis blythii), გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii), ევროპული მაჩქათელა (Barbastella barbastellus), ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი (Miniopterus schreibersii);

ვ) დანარჩენ მღვიმეებთან დაკავშირებით, კვლევების სიმცირის გამო, ინფორმაცია ვერ მოიპოვება;

ზ) სათაფლია მასპინძლობს სხვადასხვა მღრღნელებს, როგორიცაა − ძილგუდა (Glis glis), ტყის თაგვები (Apodemusuralensis, A. mystacinus), ბუჩქნარის მემინდვრია (Microtus majori), ფოთლოვან ტყეში მოსალოდნელია კავკასიური ციყვის არსებობაც (Sciurus anomalus). კურდღლისნაირებიდან – ევროპული კურდღელი (Lepus europaeus);

თ) სხვა მსხვილი ძუძუმწოვრებიდან შემდეგი სახეობები გვხვდება სათაფლიის ნაკრძალში: თეთრი (კლდის) კვერნა (თეთრგულა) (Martes foina), მაჩვი (Meles meles), წითელის მელა (Vulpes vulpes), ტურა (Canis aureus), ტყის კატა (Felis sylvestris), იშვიათად – შველი (Capreolus capreolus);

ი) ნაკრძალის ფრინველებს დიდი მნიშვნელობა აქვს თავად ნაკრძალის კომპლექსისთვის, მაგალითად მცენარეების დაცვის კუთხით, ხილისა და თესლის გავრცელებისთვის, ასევე ესთეტიკური და სამეცნიერო აღქმის თვალსაზრისით. ფრინველების განაწილება ნაკრძალში დამოკიდებულია ტყეების ტიპებსა და მახასიათებლებზე. ნაკრძალის ტერიტორიაზე აღწერილი ფრინველების რიცხვი არაა საბოლოო, ორინტოლოგების მიერ მოსალოდნელია რაოდენობრივი და დამატებით სახეობრივი ცვლილებები. ნაკრძალში გავრცელებული 39 სახეობის ფრინველებიდან 24 სახეობა გადამფრენია, ხოლო 15 სახეობა – მობუდარი. სათაფლიის ნაკრძალი წარმოადგენს ისეთი ფრინველების საცხოვრებელ გარემოს, როგორიცაა: სოფლის მერცხალი (Hirundo rustica), სკვინჩა (ნიბლია) (Fringilla coelebs), გაზაფხულა ჭივჭავი (ყარანა) (Phylloscopus trochilus), კლდის ჭრელი შაშვი (Monticola saxatilis) და ჩხიკვის (Garrulus glandarius) სამეფოს. ასევე ოფოფი (Upupa epops ), მწყერი (Coturnix coturnix) და ტყის ქათამი (ვალდშნეპი) (Scolopax rusticola) ხშირად სტუმრობენ რეგიონს. ნაკრძალში მობინადრე ფრინველები მიეკუთვნებიან ფრინველთა ნომენკლატურის 7 რიგს (სახეობების ჩამონათვალი წარმოდგენილია დანართი 7-ში – (იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფაუნის სახეობების სიები);

კ) სათაფლიის ნაკრძალის ქვეწარმავალთა ფაუნა შეიძლება ჩაითვალოს ზომიერად მრავალფეროვნად. ტერიტორიაზე გავრცელებული 6 სახეობის ხვლიკიდან ერთი – კოლხური ბოხმეჭა (Angius colchicus) ეკუთვნის ბოხმეჭების ოჯახს – Anguidae. დანარჩენი 5 სახეობა ეკუთვნის ნამდვილი ხვლიკების ოჯახს – Lacertidae: მარდი ხვლიკი (Lacerta agilis), ართვინის ხვლიკი – Darevskia derjugin, ქართული ხვლიკი – Darevskia rudis. კოლხორი ბოხმეჭა და ართვინის ხვლიკი კავკასიის ეკორეგიონის ენდემებია. გველების ოჯახს რაც შეეხება, აქ არსებობს სამი ანკარასებრნთა (Colubridae) სახეობა: ჩვეულებრივი სპილენძა (Coronella austriaca), ესკულაპის მცურავი (Zamenis longissimus), ამიერკავკასიური მცურავი (Zamenis hohenackeri) და ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix);

ლ) სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალში გავრცლებულია 5 სახეობის ამფიბია: ჩვეულებრივი (კავკასიური) გომბეშო (Bufo (bufo) verrucosissimus), მწვანე გომბეშო (Pseudipidalea viridis), აღმოსავლური ვასაკა (Hyla orientalis), ტბორის ბაყაყი (Pelophylax ridibundundus), მცირე აზიური ბაყაყი (Rana macronemis). ნაკრძალის ტერიტორიაზე ამფიბიები არათანაბრად არიან განაწილებული, ხოლო გამრავლების პერიოდში მათი უმრავლესობა ტოვებს ნაკრძალს და ახდენს მიგრაციას მიმდებარე ტერიტორიაზე (მაგ: სოფელ ბანოჯის უბნებსა და გუმათჰესის წყალსაცავისკენ);

მ) მღვიმის უხერხემლოები (მწერების გარდა) განსაკუთრებით აღსანიშნავია მღვიმის სახეობები – ობობასნაირები, კიბოსნაირები, მოლუსკები. მათი ნაწილი წარმოადგენს მიოცენის რელიქტს: ამ ფაუნისტური კომპლექსის გაჩენას წინ უძღვოდა უძველესი პარატეტისის ზღვის ნაწილებად დაშლა 6-7 მილიონი წლის წინათ, ამ მოვლენამ კი ჩაკეტა მრავალი პოპულაცია ახლად გაჩენილ შიდა წყალსატევებში. იმერეთის მღვიმეების რელიქტური და ენდემური მღვიმის კრევეტი (Troglocharis kutaissiana) ენათესავება ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მღვიმეების კრევეტებს, თუმცა მათგამ 6 მილიონ წელიწადზე მეტი დამოუკიდებელი არსებობა აშორებს;

ნ) კვლევის ფარგლებში, რომელიც შ. ბარჯაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა ქართველი და ჩეხი ექსპერტების მიერ, გამოკვლეულ იქნა იმერეთის რეგიონში დაცულ ტერიტორიებსა და მის გარეთ არსებულ მღვიმეებში უხერხემლო ცხოველები;

ო) სათაფლიის ნაკრძალის ენტემოფაუნა საკმაოდ მდიდარია, თუმცა დღეისათვის იგი არ არის სრულყოფილად შესწავლილი. არსებული მასალების საფუძველზე, ცნობილია, რომ ნაკრძალი გამოირჩევა ხოჭოების მრავალფეროვნებით. ისინი სხვადასხვა ზომისა და შეფერილობით გამოირჩევიან. მათ შორის ტკაცუნა ხოჭოები ფირფიტულვაშიანები, ცხვირგრძელები და შავტანებია (Tenebrionidae), ზოგიერთი მათგანი „საპროფაგების“ (იკვებება ნიადაგის ორგანული ნივთიერებებით) როლს ასრულებენ ნიადაგში. ზოგიერთი ხოჭო მერქნიანი მცენარეების მავნებელია, დაცულ ტერიტორიაზე აღწერილია ბზუალა ხოჭოების (Carabidae) 48 სახეობა. აქ ასევე გავრცელებულია ჭიამაიები (Coccinelidae 7 სახეობა), რომელთაც ფრთებზე განსხვავებული რაოდენობის წერტილები აქვთ და 6 სახეობის ბუგრი (ფრინველებსა და ფრინველის ბუდეებში ბინადრობენ), აგრეთვე პარაზიტი ენცირტიდების სახეობა;

პ) ცნობილია, რომ სათაფლიის მთას სახელწოდება სწორედ ფუტკრებისა და თაფლის უხვი მოსავლიანობისს გამო დაერქვა. ამის შემდეგ დაცულ ტერიტორიას ეწოდა სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი. აღნიშნული მთა მოკლეულვაშიანი ფუტკრების 2 ფორმის საუკეთესო საბინადრო გარემოა;

ჟ) გაზაფხულ-ზაფხულის პერიოდში ნაკრძალის ტერიტორია მწერების ლამაზი წარმომადგენლებით – პეპლებით მშვენდება. მრავალფეროვანია და მრავალრიცხოვანი მზომელების (Geometridae) ოჯახი, რომელთა 59 სახეობის პეპელაა აქ გავრცელებული. დღის პეპლების შესახებ ინფორმაცია მწირია, თუმცა აქ გვხვდება − ათეულობით მათი სახეობა – ხავერდულები (Satyridae), ცისფრულები (Lycaenidae), ნიმფალიდები (Nymphalidae), თეთრულები (Pieridae) და იალქნები (Papilionidae). ორფრთიანების რიგი წარმოდგენილია მაწუხელების (Tabanidae), კოღოებისა (Culicidae) და სირფიდების (Syrphidae) ოჯახების წარმომადგენლებით;

რ) სხვა უხერხემლოებიდან (არა მღვიმის სახეობები) საქართველოში 224 სახეობის ხმელეთის ნიჟარიანი მოლუსკია ცნობილი, ხოლო სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალში გვხვდება 18 სახის ხმელეთის ნიჟარიანი მოლუსკი;

ს) განამარხებული ფაუნა: მღვიმეების უმრავლესობა წარმოადგენს მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ, პალეობოტანიკური და პალეოზოოლოგიური განამარხებული ნიმუშების აღმოჩენების ადგილს. მასალები ინახება ქ. თბილისსა და ქ. წყალტუბოში არსებულ სახელმწიფო მუზეუმებში. სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია 2 ტიპის: ბალახისმჭამელი და მტაცებელი დინოზავრების ნაკვალევი, რომლებიც დედამიწის განვითარების სხვადასხვა ეტაპებზე (ცარცული, იურული, ქვედა ეოცენი დასვხა) ცხოვრობდნენ, რასაც ცხადყოფს მიწის სხვადასხვა ფენებში გამოსახული და დღემდე შემორჩენილი ნაკვალევი. ისინი ცალკე ჯგუფად არიან გამოყოფილი და ეწოდებათ სათაფლია ზაურუსები (Satapliasaurus). ისინი გვანან ამერიკაში გამოვლენინ სტეგოზავრებს (Stegosaurus), ოჯახ ტირანოზავრების ალბეტოზავრებს (Albertosaurus ოჯახ Tyranosauridae-დან), პტეროზავრებს (ოჯახი Pterosaurus), ტრიცერატოპს-ანკილოზავრებს (Triceratops, Ankylosauria) და სხვა, მაგრამ მაინც განსხვავებულები არიან, ამიტომ ცალკე ჯგუფად არიან გაყვანილები და სახელწოდებაც აღმოჩენის ადგილიდან წარმოიშვა.

მუხლი 15. ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობა

1. სათაფლიის ნაკრძალის, სათაფლიის აღკვეთილის, გაბზარული ტბის, მუხურის ჩანჩქერის და წყალწითელის ხეობის ბუნების ძეგლების საზღვრებს შიგნით არსებული მიწა სახელმწიფო საკუთრებაა. მღვიმის ბუნების ძეგლებთან დაკავშირებით აღსანიშნავია, რომ მხოლოდ მღვიმეები წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას, ხოლო მათ ზედაპირზე არსებული მიწა კერძო საკუთრებაა, გამონაკლისია პრომეთეს მღვიმის ტერიტორია, რომელზეც სააგენტოს ინფრასტრუქტურა მდებარეობს.

2. ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისა და მართვის საკითხები განისაზღვრება მათი კატეგორიებისა და ტერიტორიულ-ფუნქციონალური ზონების მიხედვით, როგორც ეს „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-12 მუხლშია აღწერილი.

3. „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის „2¹“ პუნქტის თანახმად „ბუნების ძეგლის მიზნობრივი დანიშნულების გათვალისწინებით შესაძლებელია ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის ბუნების ძეგლის სარგებლობაში გადაცემა მხოლოდ ეკოტურიზმისა და რეკრეაციული მიზნებისათვის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით“ და ამავე კანონის მე-12 მუხლის 2³ პუნქტის თანახმად^, ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე დაშვებულია ფიზიკური პირისა და იურიდიული პირისთვის მენეჯმენტის გეგმით ან დროებითი რეგულირების წესით განსაზღვრული ვიზიტორთა ინფრასტრუქტურის ობიექტის მშენებლობის მიზნით, ამავე მენეჯმენტის გეგმით ან დროებითი რეგულირების წესით დადგენილი საბაზისო არქიტექტურულ-სამშენებლო და ტექნიკური პარამეტრებისა და ობიექტის სპეციალიზებული მიზნობრივი დანიშნულების ფარგლებში მიწის ნაკვეთის ოპტიმალური ფართობის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული სასყიდლიანი აღნაგობის ფორმით სარგებლობაში გადაცემა არაუმეტეს 49 წლისა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, აღნაგობის უფლების გასხვისებაზე ან გაქირავებაზე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობის პირობით.

4. მიწათსარგებლობის შეზღუდვები, როგორიცაა სათაფლიის ნაკრძალზე, ვრცელდება სათაფლიის აღკვეთილზეც, ერთი გამონაკლისით, რომელიც მდგომარეობს შემდეგში, რომ განახლებადი ბუნებრივი რესურსების გამოყენება დასაშვებია დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციის მკაცრი კონტროლის ქვეშ. სათაფლიის აღკვეთილი საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება დაიყოს ცალკეულ ზონებად, რაც კონკრეტულად განსაზღვრავს მიწათსარგებლობის საკითხებს აღკვეთილის გარკვეულ ტერიტორიებზე. აღნიშნულის განისაზღვრა ხდება მენეჯმენტის გეგმით.

5. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები ძირითადად პატარა სოფლებით არის გარშემორტყმული. ადგილობრივ მოსახლეობას ცხოვრება დაბალ სოციალურ და ეკონომიკურ პირობებში უხდება. მწირი ნიადაგის გამო სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობები შეზღუდულია (მცირე მასშტაბით ხდება პირუტყვისა და ფრინველის მოშენება, ჩირის წარმოება და სხვ.), მაგრამ მოსახლეობა ძირითადად ან რეგიონულ ცენტრებშია დასაქმებული ან ემიგრირებულია სხვა ქვეყნებში. საქართველოს სხვა დაცული ტერიტორიებისაგან განსხვავებით აქ ძალზე ლიმიტირებულია ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობა, შესაბამისად, მოქმედებს დაცვის ეფექტური ღონისძიებები. ადგილობრივი მოსახლეობა დაცული ტერიტორიების შემოგარენიდან საკუთარი მოხმარებისათვის აგროვებენ სამკურნალო მცენარეებს, სოკოებს და სხვადასხვა კენკროვან ხილს.

მუხლი 16. ტრადიციული საქმიანობა

წყალტუბოს, თერჯოლისა და ტყიბულის მუნიციპალიტეტებს მაღალი პოტენციალი გააჩნია ღვინის ტურიზმის განვითარების მიმართულებით. ბოლო წლებში მოსახლეობამ აქტიურად დაიწყო მევენახეობისა და მეღვინეობის ტრადიციული მეთოდების გამოყენება. საკმაოდ განვითარებულია საოჯახო სასტუმროს ტიპის მომსახურება, მეპატრონეები ახორციელებენ საკვების მიწოდების უზრუნველყოფასაც. სოფლის მეურნეობის დარგებიდან ძირითადად განვითარებულია მევენახეობა, მესაქონლეობა, მეფრინველეობა, მებოსტნეობა, მეფუტკრეობა.

მუხლი 17. სოციო-ეკონომიკური ასპექტები

იმერეთის მღიმეების დაცულ ტერიტორიებზე დიდი რაოდენობის ტურისტის სტუმრობა ადგილობრივი ეკონომიკის განვითარებისათვის დიდ პოტენციალს ქმნის. მაგალითად, როგორიცაა: სასტუმროებისა და საოჯახო სასტუმროების პატარა ქსელის არსებობა, საჯარო და კერძო ტრანსპორტი, საკვები ობიექტების სერვისების შეთავაზება, რეგიონალური სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, სუვენირები და სხვა.

მუხლი 18. სამეცნიერო კვლევა და მონიტორინგი

1. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებს დიდი პოტენციალი აქვთ სამეცნიერო კვლევების ჩატარებისთვის. სურვილის შემთხვევაში უმაღლეს საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებებს შესაძლებლობა ექნებათ განახორციელონ კვლევები იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე ისეთ დარგებში, როგორიცაა: ენტომოლოგია, უმარტივესების ზოოლოგია, პალეონტოლოგია, გეოლოგია და სპელეოლოგია. აქვე ცალკე კვლევად შესაძლებელია გამოიყოს ღამურების საკითხი, როგორც ინდიკატორი სახეობა ბიოლოგიური კონსერვაციის კუთხით.

2. აღსანიშნავია, რომ წინა თეთრა მღვიმეში, ცუცხვათის მღვიმოვანში, იაზონის, საკაჟიას და საწურბლიას მღვიმეების, ასევე წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლების ტერიტორიაზე მათი გამოვლენის შემდგომ აღმოჩენილი იქნა მრავალი არქეოლოგიური, პალეობოტანიკური და პალეოზოოლოგიური ნიმუშები, როგორიცაა განამარხებული მღვიმური დათვის, დომბის, ჯიხვის, მაჩვის, ტყის კატის, მღვიმური დათვი, გარეული ღორის და ფოცხვერის ძვლები, კბილები და სხვადასხვა ძვლებია გამოვლენილი. დღესდღეობით, თეთრა მღვიმეში აღმოჩენილი არქეოლოგიური და პალეონოტოლოგიური ნიმუშები ინახება წყალტუბოს რეგიონალურ მუზეუმში, ხოლო დაანარჩენი მღვიმეების: ცუცხვათის მღვიმოვანის, იაზონის, საკაჟიას, საწურბლიას და წყალწითელას ხეობის 2 მღვიმის: წყალწითელას (ჭახათის) I და წყალწითელას (ჭახათის) II მღვიმეების ნიმუშები ინახება ქ. თბილისში, საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, სადაც განამარხებული ცხოველების და მცენარეების გარდა ასევე არის ადამიანის ძვლების ნიმუშები დაცული.

მუხლი 19. ეკოსაგანმანათლებლო პოტენციალი

1. მთლიანობაში, გარემოსთან დაკავშირებულ საკითხებზე ინფორმირებულობის დონე საჭიროებს მუდმივ მუშაობას და სხვადასხვა თაობებისათვის მუდმივი განახლებული ინფორმაციის მიწოდებას. ფორმალურ განათლებაში, ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული მისაღწევი შედეგები, რაც დაკავშირებულია ეკოგანათლებასთან, მდგრად განვითარებასთან, გარემოსდაცვით განათლებასთან, დაცულ ტერიტორიებთან და ა.შ. საჭიროებს მეტად თვალსაჩინოდ წარმოდგენას სასკოლო სახელმძღვანელოებსა და დამხმარე ციფრულ რესურსებში. სააგენტოსა და დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ ხდება ეკოსაგანმანათლებლო აქტივობების ორგანიზება. დაცული ტერიტორიების შესახებ სწავლება შედის უმაღლესი განათლების პროგრამებში (მაგ.: ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი და აგრარული უნივერსიტეტი).

2. საგანმანათლებლო კუთხით ადმინისტრაცია აქტიურად არის ჩაბმული რეგიონში გარემოსთან დაკავშირებულ საკითხებზე ცნობიერების ამაღლების საკითხში, დამყარებული აქვს კარგი ურთიერთთანამშრომლობა სკოლებთან და ინფორმაცია მორგებული აქვს სხვადასხვა მიზნობრივ ჯგუფებზე.

3. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებებში მონაწილეთა რაოდენობა სტაბილურად მზარდია. თანამშრომლები ატარებენ ლექციებს, სემინარებს, საინფორმაციო შეხვედრებს სამიზნე ჯგუფების მიხედვით, მათ შორის მიმდებარე სოფლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან და აწყობენ ეკოტურებს. ასევე წლის განმავლობაში „მწვანე კალენდრის“ მიხედვით ხდება გარემოსდაცვითი ღონისძიებების ორგანიზება, „დასუფთავების აქციების“ ჩატარება მოხალისეებთან ერთად. მომავალში სასურველია მონაწილეთა წახალისება. სკოლის მოსწავლეებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაგ: ღონისძიებაში მონაწილეობის სერტიფიკატების, სიმბოლური საჩუქრების, სუვენირების და ა.შ. მიღება, რაც გაზრდიდა მათ მოტივაციას.

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია – ეკოღონისძიებებში მონაწილეთა სტატისტიკა
წელი	2018	2019	2020	2021	2022	2023
ეკოღონისძიებაში მონაწილეთა რაოდენობა	31 328	29 422	420	2245	53 654	54 529

4. ადმინისტრაციისთვის მნიშვნელოვანია ეკოსაგანმანათლებლო სტრატეგიისა და სპეციალური პროგრამის შემუშავება; დღესდღეობით არ არსებობს სათანადოდ გადამზადებული კადრები საგანმანათლებლო საქმიანობების წარმართვის კუთხით, ეკოღონისძიებებს ახორციელებს მხოლოდ ერთი თანამშრომელი – ბუნებრივი რესურსების მართვის სპეციალისტი.

მუხლი 20. ეკოტურისტული პოტენციალი

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები წარმოადგენს ქვეყნის მდიდარ ბუნებრივ კულტურულ მემკვიდრეობას, რაც სხვადასხვა ეროვნების, ასაკისა და ინტერესის მქონე ვიზიტორს იზიდავს.

2. ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებული 3 სხვადასხვა კატეგორიის 18 დაცული ტერიტორიიდან საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად მოწყობილია ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევის და თეთრას მღვიმეებზე. აღნიშნული მღვიმეების დათვალიერება შესაძლებელია მთელი წლის განმავლობაში.

3. პრომეთეს მღვიმე ვიზიტორს სთავაზობს კარსტული წარმონაქმნების გამორჩეულ ნიმუშებს.

მღვიმეში აღმოჩენილი 22 დარბაზიდან, კეთილმოწყობილია მხოლოდ 6.

4. სათაფლია პალეონტოლოგიური თვალსაზრისით, ერთ-ერთი გამორჩეულია მსოფლიოში. აქ აღმოჩენილია სხვადასხვა ეპოქის როგორც მტაცებელი, ასევე ბალახისმჭამელი დინოზავრის ნაკვალევი, რომლებიც მსოფლიოში ცნობილი სახობებისგან განსხვავდებიან. სათაფლია ვიზიტორს სთავაზობს კეთილმოწყობილ ინფრასტრუქტურას.

5. ნავენახევის მღვიმე განსხვავებული და ლამაზი ფორმის სტალაგმიტებით, სტალაგნატებითა და სტალაქტიტებით მდიდარი და გამორჩეული ორსართულიანი და 4 დარბაზიანი მღვიმეა. ნავენახევის მღვიმის მიმდებარე ტერიტორიაზე მოწყობილია ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა.

6. თეთრა მღვიმე გამორჩეული ბუნების ძეგლია, არქეოლოგიური, სპელეოლოგიური და სპელეოთერაპიული თვალსაზრისით, ვიზიტორს სთავაზობს შესაბამის ინფრასტრუქტურას.

7. საწურბლიას მღვიმეს სპელეოლოგიური და სპელეოთერაპიული თვალსაზრისით დიდი პოტენციალი გააჩნია.

8. ზემოაღნიშნული ბუნების ძეგლების გარდა, იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებს, ეკოსაგანმანათლებლო, სპელეოლოგიური, კულტურული, სპელეოთერაპიული და პალეონტოლოგიური ტურების განვითარების შესანიშნავი პოტენციალი აქვს. აღსანიშნავია ასევე, რომ იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მიმდებარედ კარგად არის განვითარებული კულტურული ტურები.

თავი III. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების გრძელვადიანი მიზნები

მუხლი 21. გრძელვადიანი მიზნები

დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის გრძელვადიანი მიზნები აღწერს ძირითადი ღირებულებების (ბიომრავალფეროვნების და სხვა ფასეულობების) იმ მდგომარეობას, რომლის მიღწევასაც სააგენტო და ადმინისტრაცია მიზნად ისახავს მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან 25 წლის განმავლობაში.

მუხლი 22. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების სპელეოლოგიურ, გეოლოგიურ, არქეოლოგიურ და პალეონტოლოგიურ ღირებულებებთან დაკავშირებული მიზნები

1. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე არსებული მღვიმეები – ბუნების ძეგლები, აღმოჩენილი დინოზავრის ნაკვალევი, ასევე არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური სხვა ნიმუშები შესაბამისად არის კონსერვირებული, დაცული და გამოფენილი მღვიმეებსა და ვიზიტორთა ცენტრებში, მუდმივად იმყოფება მონიტორინგის ქვეშ.

2. მღვიმეების მართვა ხორციელდება მღვიმეებთან მიმართებაში არსებული სტანდარტებისა და მოთხოვნების შესაბამისად გარემოზე უარყოფითი ზეგავლენის გარეშე.

მუხლი 23. ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების მდგომარეობასთან დაკავშირებული მიზნები

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ხმელეთის და წყლის ბიომრავალფეროვნება ეფექტურად არის დაცული ბიოლოგიური პროცესებისა და სახეობების, მათ შორის იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი, ასევე ენედემური სახეობების მრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად მიმდინარე კლიმატური ცვლილებების პირობებში. ჯანსაღ მდგომარეობაშია შენარჩუნებული დაცული ტერიტორიებისათვის დამახასიათებელი უნიკალური კოლხური ტიპის ტყეები და მათი ფრაგმენტები, სახეობები და ჰაბიტატები. ვიზიტორებს შესაძლებლობა აქვთ, დააკვირდნენ არსებულ უნიკალურ ბიომრავალფეროვნებას და მნიშვნელოვან სახეობებს და ჰაბიტატებს და ისიამოვნონ ბილიკებზე გადაადგილებით.

მუხლი 24. გარემოსდაცვით განათლებასთან და საზოგადოებასთან ურთიერთობასთან დაკავშირებული მიზნები

დაცული ტერიტორიები სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფისთვის წარმოადგენს საუკეთესო გარემოს გარემოსდაცვითი განათლებისა და ცოდნის ასამაღლებელი საქმიანობების განსახორციელებლად. უზრუნველყოფს საზოგადოებაში გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მიწოდებას, ცოდნის გაზრდას, ბუნებაში ქცევის საჭირო უნარ-ჩვევების გამომუშავებას.

მუხლი 25. სამეცნიერო კვლევა-მონიტორინგთან დაკავშირებული მიზნები

1. დაცული ტერიტორიები სამეცნიერო სექტორისთვის სამეცნიერო კვლევების განხორციელებისთვის საუკეთესო ბაზას წარმოადგენს.

2. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგი უზრუნველყოფს არსებული მდგომარეობის შეფასებას, ბიომრავალფეროვნების დაცვა-შენარჩუნებას და საჭიროების შემთხვევაში აღდგენითი ღონისძიებების დაგეგმვასა და განხორციელებას.

მუხლი 26. ეკოტურიზმის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია მაღალი ხარისხის ეკოტურისტულ მომსახურებას სთავაზობს ვიზიტორს, რაც ჰარმონიაშია ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვასთან და ტურიზმის მდგრად განვითარებასთან. ეკოტურიზმიდან მიღებული შემოსავალი ხელს უწყობს დაცული ტერიტორიების განვითარებას და კონსერვაციული ამოცანების განხორციელებას, ქმნის შემოსავლის ალტერნატიულ წყაროს ადგილობრივი მოსახლეობისთვის.

მუხლი 27. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მართვის ეფექტურობის გაძლიერებასთან დაკავშირებული მიზნები

იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებს ადმინისტრაციას მართავს შესაბამისი ადმინისტრაცია, რომელიც უზრუნველყოფილია საჭირო ფინანსური და ტექნიკური საშუალებებით და დაკომპლექტებულია შესაბამისი ცოდნისა და გამოცდილების მქონე თანამშრომლების ოპტიმალური რაოდენობით.

მუხლი 28. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფარგლებს გარეთ სოციო- ეკონომიკურ განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები

დაცული ტერიტორიები ადგილობრივი ეკონომიკის განუყოფელი ნაწილია. მომიჯნავე სოფლების მოსახლეობა აქტიურად არის ჩართული ვიზიტორთათვის სხვადასხვა სახის მომსახურებების შეთავაზებაში, იქნება ეს საოჯახო სასტუმროში დაბინავება, სატრანსპორტო საშუალებებით უზრუნველყოფა, ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტისა და სუვენირების შეთავაზება თუ სხვა, რითაც იქმნიან შემოსავლის ალტერნატიულ წყაროს და ზოგადად აუმჯობესებენ რეგიონის სოციალურ და ეკონომიკურ მდგომარეობას. ადგილობრივი მოსახლეობა მხარდაჭერას უცხადებს დაცულ ტერიტორიებს, თანამშრომლობს ადმინისტრაციასთან.

თავი IV. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების სიტუაციური ანალიზი

მუხლი 29. დაცულ ტერიტორიებზე არსებული ძირითადი ღირებულებების მდგომარეობა სიტუაციური ანალიზის მოსამზადებლად განხორციელდა არსებული ინფორმაცის მოგროვება და შეფასდა ბიომრავალფეროვნების ძირითადი ღირებულების მდგომარეობა და არსებული მდგომარეობა

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების ძირითადი ღირებულება	საფრთხეები	არსებული მდგომარეობა
ჩვეულებრივი წაბლი	კლიმატის ცვლილების ფონზე შესაძლო არასასურველი სახეობათა ცვლის პროცესის განვითარება; სოკოვანი დაავადებების ინტენსივობის ზრდა.	დღესდღეობით მთელი საქართველოს მასშტაბით წაბლის ხეები გადაშენების საფრთხის წინაშე დგას, რადგანაც უკვე ათლწეულებია გავრცელდა წაბლის კიბო, რომელიც გამოწვეულია სოკოს წაბლის კიბოს (Cryptonectria parasitica) მიერ. აღნიშნული სოკოს წინააღმდეგ მიზანშეწონილია მისი ჰიპოვირულენტური შტამების მომრავლება და გავრცელება. ადმინისტრაციის მიერ აღნიშნული ღონისძიებები ამ ეტაპისათვის არ განხორციელებულა. წაბლის ხეების ნაწილი გამხმარია.
მღვიმის შესასვლელების გარშემო წარმოდგენილი მუდმივ ტენიან პირობებში წარმოდგენილი მცენარეულობა	კლიმატური ცვლილებები. კლიმატის ცვლილებების ფონზე მოსალოდნელია მიკროკლიმატის შეცვლა, რაც წარმოადგენს რისკს არსებული მცენარეული საფარისათვის; მზარდი ტურიზმი; განათება მღვიმეებში.	დღესდღეობით კონკრეტული კვლევა კლიმატის ცვლილებების ფონზე შეცვლილი მიკროკლიმატის და მღვიმეების შესასვლელში ძირითადად გვიმრების სახეობრივი მრავალფეროვნების შეცვლის შესახებ არ არის განხორციელებული, თუმცა საყურადღებოა. ტურისტების ნაკადის გადაადგილება, რაც გარკვეულ ზეწოლას ახდენს მღვიმის შესასვლელში არსებული გვიმრების სახეობრივ მრავალფეროვნებაზე. დეტალური კვლევა არ ჩატარებულა დღემდე. ტურისტების გადაადგილებისას მღვიმეში არსებული განათება იწვევს მღვიმეების კედლებზე შუქის მოყვარული მცენარეების ზრდას, რისთვისაც საჭიროა მუდმივად სენსორებზე მომუშავე განათების არსებობა.
ხელფრთიანები	ეკოტურიზმისა და ინფრასტრუქტურის განვითარება მღვიმეებში, რაც იწვევს ხმაურს, რაც აფრთხობს მათ და უარყოფითად მოქმედებს მათ ზრდა-განვითარებაში.	წინა მენეჯმენტის გეგმის მონაცემების შესაბამისად ბიომრავალფეროვნების მდგომარეობა არ იყო სახარბიელო. მაგალითად, ღამურის ზოგიერთი სახეობა, რომელთაც ადრე ხშირად გვხვდებოდა სათაფლიისა და პრომეთეს მღვიმეებში, მინიმალური რაოდენობით იყო წარმოდგენილი (ღამურებზე დაკვირვების რამდენიმე კვლევის თანახმად, რომლებიც განხორციელდა ღლიანას, მელოურის, სოლკოტას, ბღერისა და საწურბლიას მოუწყობელ მღვიმეებში, მათი არსებობა დადასტურებულია). ბოლო წლებში კვლევები ღამურებზე არ განხორიელებულა და მათი პოპულაციების მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია არ არის ცნობილი, მხოლოდ ღლიანას მღვიმეშია შესწავლილი ღამურები და მომზადებულია ღლიანას მართვის გეგმა, სადაც არის დეტალური ინფორმაცია. ღამურების ბუნებრივი რაოდენობის ცვლილება ეკოტურიზმისა და ინფრასტრუქტურის განვითარებასთან ერთად ღამურების კოლონიებმა განიცადეს სხვადასხვა ფაქტორების ზეგავლება: ანტროპოგენური, განათება, ჰაერის მოძრაობა და სხვა ფაქტორები. ღლიანას მღვიმეში კი მათი „სამშობიარი კოლონიები ფიქსირდება“.
კოლხური ბზა	კლიმატის ცვლილებების ფონზე ინვაზიური მავნებელი მწერების გამრავლება და კოლხური ტიპის ტყეების სახის შეცვლა.	ინვაზიური სახეობების: სოკოს ბზის სიდამწვრისა (Cylindrocladium buxicola) და ბზის ალურას (Cydalima perscepctalis) გავრცელების 2016 წლიდანაა დაფიქისრებული და ბზის ხეების ძირითადი ნაწილი გამხმარია, სათაფლიის აღკვეთილში 34 ჰა ფართობზე 2017 და 2018 წლებში განხორციელებული ბიოლოგიური პრეპარატებით ბრძოლის მიუხედავად. აღნიშნული ინვაზიური სახეობების საქართველოში გავრცელება და ფეხის მოკიდება განპირობებულია კლიმატური ცვლილებების და მზარდი ტურიზმის გამო, რადგანაც ეს მათი გავრცელების ერთ-ერთი გზაა ასევე
მღვიმეები	ეკოტურიზმის და ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება მღვიმეებსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე; კლიმატური ცვლილებები და სტიქიური მოვლენები.	დღესდღეობით არსებული მონიტორინგის მასალებით მღვიმეებში მკვეთრი ცვლილებები არ აღინიშნება, მაგრამ მუდმივი მონიტორინგი წარმოებს ტემპერატურულ მონაცემებსა და წყლის ნაკადებზე, რადგანაც ეს მნიშვნელოვანია არა მარტო ბუნების ძეგლების კონსერვაციისათვის და შემდეგომი წლების ანალიზისათვის მდგომარეობის შეფასებისას, არამედ მღვიმეებში მყოფი ტურისტების უსაფრთხოებისთვისაც. გარდა ამისა გასულ წლებში განხორციელდა მღვიმის რადიაციული ფონის კვლევა, რაც დამაკმაყოფილებელია, თუმცა მომავალში სპელეოთერაპიის დაფუძნების პერსპექტივაში, მნიშვნელოვანია ეს კვლევები განხორციელდეს და კლიმატის ცვლილებების ფონზე იქნეს მიღებული გადაწყვეტილებები მართვის საკითხებთან დაკავშირებით.
წყალწითელას კანიონი	დღესდღეობით კანიონს საფრთხე არ ემუქრება	წყალწითელას კანიონი მდიდარია კოლხური ტიპის მცენარეულობით, ნიადაგების უნიკალური ტიპებით, რომელიც ფენებათ ჩანს, ასევე მოიცავს 2 მღვიმეს, რომლებიც ადამიანის უძველესი ადგილსამყოფელს წარმოადგენდა. დღესდღეობით კანიონი ეკოლოგიურ წონასწორობას ინარჩუნებს, თუმცა მუდმივი მონიტორინგი მნიშვნელოვანია, რადგანაც მისი მღვიმეები პერიოდულად იტბორება და ხდება თევზების ზოგიერთი სახეობების დროებით თავშესაფრად, მაგრამ სხვადასხვა კლიმატური ფაქტორების გამო ისინი იცლება წყლისაგან.
მუხურის ჩანჩქერი	დღესდღეობით ჩანჩქერს საფრთხე არ ემუქრება.	ჩანჩქერი მის სიახლოვეს მდებარე ფერდობებზე ხელს უწყობს თავისებური ტენიანი მიკროკლიმატის ჩამოყალიბებას და შესაბამისი ფლორისა და ფაუნის ელემენტების წარმოშობას, რომელიც განსხვავდება ამ ჩანჩქერისაგან დაშორებულ ტერიტორიაზე არსებული ფლორისა და ფაუნისაგან. მის ფერდობებზე მრავლადაა იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი კოლხური ბზა (Buxus colchica).

მუხლი 30. ბიომრავალფეროვნების კონსერვაცია და ბუნებრივი რესურსებით მდგრადი სარგებლობა

1. წინა მენეჯმენტის გეგმით მონაცემების შესაბამისად ბიომრავალფეროვნების მდგომარეობა არ იყო სახარბიელო. მაგალითად, ღამურის ზოგიერთი სახეობა, რომელთაც ადრე ხშირად გვხვდებოდა სათაფლიისა და პრომეთეს მღვიმეებში, მინიმალური რაოდენობით იყო წარმოდგენილი (ღამურებზე დაკვირვების რამდენიმე კვლევის თანახმად, რომლებიც განხორციელდა ღლიანას, მელოურის, სოლკოტას, ბღერისა და საწურბლიას მოუწყობელ მღვიმეებში, მათი არსებობა დადასტურებულია). ბოლო წლებში კვლევები ღამურებზე არ განხორიელებულა და მათი პოპულაციების მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია არ არის ცნობილი.

2. ასეთივე მდგომარეობა იყო ხე-მცენარეებთან მიმართებაში. კოლხურ ტყეში ერთი სახეობა, კოლხური ბზა, არის დაზიანებული სოკოს მიერ, რომელსაც დაემატა ბზის ალურას პეპლის მავნებლობა, რამაც ბზის კორომი მიიყვანა ტოტალურ გახმობამდე. აღნიშნული პრობლემა მთელი საქართველოს მასშტაბითაა. განხორციელდა ბიოლოგიური პრეპარატით შესხურება, რადგანაც დაცულ ტერიტორიასთან იყო საქმე, მაგრამ შედეგი ვერ გამოიღო ამ ქმედებებმა. საჭიროა, გარკვეული დამატებითი ქმედებების განხორციელება.

3. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შემთხვევაში უკანონო ძოვება და პირუტყვის გადაადგილება პრობლემას აღარ წარმოადგენს, განსაკუთრებით სათაფლიის აღკვეთილში. თანამშრომლებს დადებითი და მჭიდრო ურთიერთობა აქვს ადგილობრივ მოსახლეობასთან და მოსახლეობის ცნობიერება არის მაღალი, რაც აისახება მათი დამოკიდებულებით დაცული ტერიტორიისადმი და ამის შედეგად სამართალდარღვევების რიცხვი კლებულობს. მაისი – ოქტომბრის თვეებში დაცულ ტერიტორიებზე აღინიშნება ვიზიტორთა მატება, რომლებიც აღნიშნულ ტერიტორიებს რეკრეაციული ღონისძიებებისათვის იყენებენ. შესაბამისად, შედარებით მაღალია შემთხვევითი ხანძრის გაჩენის საშიშროება, განსაკუთრებით კი ტრადიციულ საპიკნიკე ადგილებში დაცული ტერიტორიის გარეთ. ადმინისტრაცია სრულყოფილად არის აღჭურვილი ხანძარსაწინააღმდეგო ინვენტარით, ხოლო დაცვის განყოფილების მიერ ზაფხულის განმავლობაში ხდება ინტენსიური პატრულირება. ინფორმაცია ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების თაობაზე რეგულარულად მიეწოდება ვიზიტორებსა და ადგილობრივ მოსახლეობას.

მუხლი 31. კვლევა-მონიტორინგის საქმიანობა

1. ადმინისტრაციის ფუნქციონირების ძირითად მიზანს ბიომრავალფეროვნების კონსერვაცია წარმოადგენს. აღნიშნულ საქმიანობას უძღვება ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტი, რეინჯერებსა და დაცვის სამსახურის უფროსთან ერთად. დასაქმებულთა საქმიანობაში შედის ინფორმაციის შეგროვება ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე გავრცელებული ფლორისა და ფაუნის სახეობების შესახებ, სადაც ფოტოხაფანგების საშუალებით ფიქსირდება ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების შესახებ ინფორმაცია.

2. რეგულარულად ხდება ფლორისა და ფაუნის სახეობებზე დაკვირვება და მათი დოკუმენტირება, რომლის დამუშავების შედეგად მზადდება ყოველწლიური სტატისტიკური მონაცემები და იგზავნება სააგენტოში. გადამუშავებული ინფორმაცია კი მიეწოდება საქართველოს სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს. მონიტორინგი ხორციელდება ადმინისტრაციაში არსებული რესურსებით, თუმცა ხშირია ადმინისტრაციიდან კადრების გადინება, რაც ამ პროცესის ეფექტური წარმართვისათვის დაბრკოლებას წარმოადგენს. მნიშვნელოვანია ახალი თანამშრომლებისათვის საჭირო კვალიფიკაციის ასამაღლებელი ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება. ასევე მონიტორინგის გასაუმჯობესებლად საჭიროა სახელმძღვანელო დოკუმენტის შემუშავება აღრიცხვის მეთოდების, ვადების და იდენტიფიკაციის გზების.

3. რეგულარულად ხორციელდება ცხოველების და ფრინველების აღრიცხვა რეინჯერების და ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტების მიერ. დათვლა ხდება ვიზუალურად, ფოტოხაფანგების, ნაკვალევის აღრიცხვისა და თითოეული სამცველოს მიხედვით. უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში მეცნიერების მიერ არ ჩატარებულა სპეციალური კვლევები. ცხოველების სტატისტიკური მონაცემების გაანალიზებით ირკვევა, რომ შველის, ტურის, მელიის და მგლის რიცხოვნობა გაზრდილია, განსაკუთრებით კი – ტურის, რომლის 350 ინდივიდი აღირიცხა 2019 წელს. მისი რიცხოვნობის მკვეთრი ზრდა კი სხვა სახეობების რიცხოვნობას განსაზღვრავს და ხშირ შემთხვევაში იკლებს მათი რაოდენობა. მცირეა შვლის პოპულაცია, საკმაოდ სტაბილური პოპულაციებით გამოირჩევიან მაჩვი, სინდიოფალა და კურდღელი. ბოლო ორი წლის განმავლობაში – წავიც. ცხოველთა სახეობები წარმოდგენილია დანართ №7-ში.

4. იმერეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარეობს ტემპერატურული მონაცემების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება, ასევე აღირიცხება არასისტემური მოვლენები (წყალმოვარდნა და წყალდიდობა და სხვა).

5. ყოველწლიურად, გაზაფხულისა და ზაფხულის პერიოდში მიმდინარეობს ტყის ფიტოპათოლოგიური კვლევები, ფიტო-სანიტარული მდგომარეობის შესწავლის მიზნით. ანგარიშის წარმოდგენის შემდეგ კი იგეგმება კონკრეტული სახეობების, ხმობის შესაჩერებლად საჭირო ღონისძიებები.

6. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია მხოლოდ მოძველებული სამეცნიერო კვლევითი მასალები, რომლებიც სათაფლიის ფლორისა და ფაუნის შესახებ მხოლოდ დანაწევრებულ ინფორმაციას შეიცავს. სათაფლიისა და პრომეთეს მღვიმის გარდა სხვა ბუნების ძეგლებისათვის არ არსებობს ყოვლისმომცველი ინვენტარიზაცია, რომელიც შეიძლება გამოყენებული იქნას. მნიშვნელოვანი საინფორმაციო ვაკუუმია იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების, სახეობების გავრცელებისა და კონსერვაციის სტატუსის, მცენარეებისა და ცხოველების ენდემური სახეობების, მავნე სახეობების პათოლოგიური გამოკვლევების შესახებ და ა.შ.

7. არ არსებობს კვლევების განხორციელების ერთიანი სისტემა (კვლევისა და მონიტორინგის სახელმძღვანელო წესები, მეთოდოლოგია, მონაცემთა მოპოვებისათვის აუცილებელი პირობები და ა.შ.). სამეცნიერო კვლევებისათვის არასაკმარისი დაფინანსების გამო ვერ ხორციელდება საკმარისი კვლევები.

8. მონიტორინგთან დაკავშირებით იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები ყოველწლიურად ამზადებს ბუნების მატიანეს. მატიანეში მოცემულია ინფორმაცია მეტეოროლოგიური მონაცემებისა და მღვიმეების მიკროკლიმატური მონაცემების შესახებ, ფაუნისა და ფლორის სიები, ცხოველების რაოდენობა, ეკო-საგანმანათლებლო აქტივობები და ტურიზმის მონაცებები. ადმინისტრაციაში არის ბუნებრივი რესურსების ერთი სპეციალისტი და ერთი ვაკანტურია.

9. მონიტორინგის კუთხით განხორციელებული იქნა ძუძუმწოვრების მონიტორინგი ფოტოხაფანგების გამოყენებით სათაფლიის ნაკრძალსა და აღკვეთილში. გასული 6 წლის განმავლობაში (2018-2024 წლის) იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის რეინჯერების მიერ ფოტოხაფანგების მიერ გადაღებულია 30-მდე ვიდეო და 50-ზე მეტი ფოტო. 30-ზე მეტი ვიდეო და 1000-მდე ფოტო არის გადაღებული ტელეფონებით.

10. 2018 წლიდან 2023 წლის პერიოდში გაცემული სამეცნიერო კვლევების წარმოების ნებართვების სტატისტიკური მონაცემებიდან ნათელი ხდება, რომ 2022 წ. და 2018 წ. თუ განვიხილავთ დარგების მიხედვით, კვლევები ძირითადად (12 კვლევა, 52 %) ზოოლოგიური მიმართულებისაა, რომელიც ძირითადად უხერხემლოების კვლევას ეძღვნება. ასევე მნიშვნელოვამია გენეტიკური კვლევები (4 კვლევა, 17 %) და აღსანიშნავია კავკასიის ბიომრავალფეროვნების შესწავლის მიზნით გენეტიკური კვლევებისათვის ცოცხალი ორგანიზმების შეგროვება პროექტის CaBol (Caucasus Barkode project)-ის ფარგლებში.

11. როგორც საქართველოს სხვა მრავალ რეგიონში, ბზების დაავადებას აქაც განსაკუთრებული ყურადღება და რეგულარული მონიტორინგი ჭირდება. სააგენტოს მიერ აღნიშნულთან დაკავშირებით მოწვეულნი იყვნენ საერთაშორისო სპეციალისტები ფიქსირდება წაბლის ხეებთან დაკავშირებული პრობლემები, რაც ასევე საჭიროებს მონიტორინგს.

12. 2020 წლის 30 სექტემბერს სათაფლიის აღკვეთილში ჩატარდა მავნებლის, აზიური ფაროსანას (Halyomorpha halys) საწინააღმდეგო შეწამვლითი სამუშაოები.

13. ასევე ერთ-ერთი პროექტის ფარგლებში განხორციელდა ტემპერატურის, ტენიანობის, ნახშირორჟანგის და რადონის კონცენტრაციის მონიტორინგი სათაფლიის, პრომეთესა და საწურბლიას მღვიმეებში. ექსპერტების მიერ ჩატარებული ტრენინგების შედეგად მღვიმეების მონიტორინგის სისტემა გაუმჯობესდება, ასევე საბოლოო ანგარიში მოიცავს რეკომენდაციების სიას მღვიმეების მოვლა-შენარჩუნებისა და დაცვის შესახებ, რაც დაფუძნებულია მონიტორინგის შედეგებზე. სპელეოთერაპიისათვის მოხდა ზოგიერთი მღვიმის ვარგისიანობის შეფასება.

14. მიუხედავად იმისა, რომ პრომეთესა და სათაფლიის მღვიმეებსა და ტყის ზოგიერთ ადგილებში ხორციელდება უწყვეტი მონიტორინგი, არსებობს მონიტორინგის პროგრამის გაძლიერების აუცილებლობა. მაგალითად, საჭიროა ყველა დანარჩენი ბუნების ძეგლების (მღვიმეები და მათი ზედაპირული ტერიტორიები) აბიოტური და ბიოტური მონაცემების, ეკოლოგიური მდგომარეობისა და ა.შ. სისტემატური მონიტორინგი. მონიტორინგის ამჟამად არსებული სისტემა არასრულყოფილია ჰაბიტატებისა და სახეობების გავრცელების კუთხით მიმდინარე ცვლილებების გამოვლენისათვის. არ არის წარმოდგენილი კონკრეტულად მონიტორინგის სპეციალისტი.

15. პრომეთესა და სათაფლიის მღვიმეებში მცენარეულობის ზრდის პრობლემა საჭიროებს შემდგომ კვლევას.

16. ამჟამად იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს შემდეგი სამეცნიერო კვლევები:

ა) საქართველოს კარსტული მღვიმეების უხერხემლო ცხოველთა ბიომრავალფეროვნება;

ბ) იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების სოკოების, ლიქენების, ხავსების და წყალმცენარეების ბიომრავალფეროვნება;

გ) ენტომოლოგიური კვლევები, რომლებიც ხორციელდება საქართველოს სხვადასხვა ინსტიტუტების მიერ.

17. ძუძუმწოვრების მონიტორინგი ამჟამად ფოტოხაფანგების გამოყენებით ხორციელდება სათაფლიის ნაკრძალსა და აღკვეთილში. 2023 წლის განმავლობაში გადაღებული იქნა 135 ფოტოსურათი და 43 ვიდეოჩანაწერი.

მუხლი 32. ტერიტორიის დაცვა-პატრულირება

1. დაცვის სამსახურის საქმიანობა მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციის ფუნქციონირებაში. რეგულარულად მიმდინარეობს ტერიტორიის მონიტორინგი და რეინჯერების მიერ ტერიტორიებზე პატრულირება შედგენილი გეგმა-გრაფიკის მიხედვით. მიმდინარეობს ანთროპოგენური ზემოქმედების ცხელი წერტილების დატანა ბუნების ძეგლების რუკაზე, რაც საფრთხის მოსალოდნელ ადგილებში კონცენტრირების საშუალებას იძლევა. რეგულარულად ვლინდება უკანონო ქმედებები. კანონდარღვევის გამოვლენის ფაქტების მაჩვენებელი არ არის ძალიან მაღალი. ძირითადად გამოვლენილია უკანონო ძოვება სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ტყეში მოზარდი აღმონაცენისათვის. დაფიქსირებულია ასევე, უკანონო ჭრების შემთხვევები (იარაღით მხოლოდ ერთი უკანონოდ გადაადგილების ფაქტი).

2. ადმინისტრაციაში შტატით განსაზღვრულია 25 თანამშრომელი, ხოლო ხელშეკრულებით დასაქმებული პირთა რაოდენობაა 46, რომელთა რიცხოვნობა იცვლება სეზონურად საჭიროებისამებრ. მათ შორის: 1 ადმინისტრაციის დირექტორი, 1 დაცვის განყოფილების უფროსი, 1 ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტი, 3 უბნის უფროსი რეინჯერი და 15 რეინჯერი. დაცვის განყოფილების თანამშრომლები კარგად არიან მომზადებულნი მათი მოვალეობების შესასრულებლად, თუმცა დროდადრო დამატებით უწევთ ისეთი ფუნქციის შესრულებაც, რაშიც არ გაუვლიათ სპეციფიკური ტრენინგი, მაგ: ვიზიტორთა მართვა ზაფხულის თვეებში, პირველადი სამედიცინო დახმარება, სამაშველო ღონისძიებები, ინფრასტრუქტურის მართვა.

3. ამ ეტაპზე დაცვის საქმიანობა ხორციელდება 4 უბანზე, დანარჩენ ობიექტებზე ხორციელდება სისტემატური პატრულირება: სათაფლია, პრომეთე, ნავენახევი, საწურბლია. სათაფლია: 1 უბნის უფროსი და 5 რეინჯერი, პრომეთე: 1 უბნის უფროსი და 4 რეინჯერი, ნავენახევი: 1 უბნის უფროსი და 4 რეინჯერი, საწურბლია: 2 რეინჯერი.

4. თოთოეულ რეინჯერს დამტკიცებული აქვს ყოველდღიური სამოქმედო პატრულირების გეგმა. ყოველი თვის დასაწყისში დირექტორის ბრძანებით განისაზღვრება მომავალი თვის, დაცვის უფროსის, უბნის უფროსებისა და რეინჯერების ყოველდღიური პატრულირების გეგმა-გრაფიკი. რეინჯერებს აქვთ ყოველდღიური საათობრივი გრაფიკი უბნების მიხედვით.

5. დაცვის განყოფილება აღჭურვილია 2 GPS აპარატურით და ფლობს მისი გამოყენების წესებს.

6. რეინჯერებს არა აქვთ საკვებისათვის დამატებითი დაფინანსება, რადგანაც ტერიტორია ვაკეა და მათთან მიღწევა არ არის რთული და არ საჭიროებს დღეებით და კვირაობით მორიგეობას.

7. ბოლო 5 წლის განმავლობაში გაიზარდა პატრულების რაოდენობა და, შესაბამისად, გაიზარდა პატრულირებისას დაფარული მანძილიც. დაცვის განყოფილების ფუნქციონირების შემდგომი გაუმჯობესებისა და სამართალდარღვევათა გამოვლენის ეფექტური პროგრამის შემუშავებისათვის წინა წლებში მოხდა პატრულირების გეგმების და მარშრუტების განახლება. რეინჯერებს აქვთ ყოველდღიური საათობრივი გრაფიკი უბნების მიხედვით.

8. ტერიტორიის დაცვის კონტროლი ხორციელდება დაცვის საქმიანობის უფროსისა და ადმინისტრაციის დირექტორის, ასევე საჭიროების შემთხვევაში ასევე სხვა თანამშრომლების მიერ. ტერიტორიაზე ხორციელდება გეგმური და მოულოდნელი რევიზიები საზაფხულო და საშემოდგომოდ.

9. ადმინისტრაციას გააჩნია შემდეგი სატრანსპორტო საშუალებები: 9 ავტომობილი და 1 ავტობუსი. ავტომობილები შემდეგნაირად არის გადანაწილებული: დირექტორი – 1; დაცვის განყოფილების უფროსი – 1; ადმინისტრაციული განყოფილების უფროსი – 1; სათაფლიის უბნის უფროსი – 1; პრომეთეს უბნის უფროსი – 1; ნავენახევის უბნის უფროსი – 1; სათაფლიის რეინჯერი – 1; პრომეთეს მღვიმეს – 1 ავტობუსი. ადმინისტრაციის ბალანსზე რიცხული 3 ავტომობილი განსაკუთრებით ხშირად საჭიროებს შეკეთებას, მათ შორის, 2 (ფოტონ ტუნლანდი) შესაცვლელია.

მუხლი 33. ეკოტურიზმი

1. ეკოტურიზმი და ვიზიტორთა მომსახურება:

ა) იმერეთის მღვიმეები კავკასიის რეგიონში ტურისტული დანიშნულების პოპულარულ ადგილებს წარმოადგენს, ტერიტორია შთამბეჭდავი მღვიმეებით გამოირჩევა, განსაკუთრებით აღსანიშნავია პრომეთეს მღვიმე, პრეისტორიული ხანის დინოზავრის ნაკვალევით და კარსტული მღვიმით სათაფლია, განსხვავებული, მღვიმური ფორმებით მდიდარი ნავენახევის მღვიმე და არქეოლოგიური, სპელეოლოგიური და სპელეოთერაპიული თვალსაზრისით გამორჩეული თეთრა მღვიმე;

ბ) ადმინისტრტაციის მართვას დაქვემდებარებული 3 კატეგორიის 18 დაცული ტერიტორიიდან ეკოტურიზმი განვითარებულია პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევის და თეთრას მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე. აღნიშნული მღვიმეების დათვალიერება შესაძლებელია მთელი წლის განმავლობაში;

გ) იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდში ვიზიტორთათვის შემუშავდა შემდეგი შეთავაზებები:

გ.ა) პრომეთეს მღვიმე: სპელეოლოგიური ტური გიდის თანხლებით (ქართულ და ინგლისურ ენებზე), სანაოსნო ტური, საინფორმაციო მასალები, სამოქალაქო ქორწინების გაფორმებისთვის სივრცე, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება: ბილეთების ელექტრონული დაჯავშნის სისტემა (www.guru.ge), მობილური აპლიკაცია (Parks.ge);

გ.ბ) სათაფლიის აღკვეთილი: პალეონტოლოგიური და სპელეოლოგიური ტური გიდის თანხლებით (ქართულ და ინგლისურ ენებზე), გასეირნება კოლხურ ტყეში, შუშის პანორამული გადასახედის, ველური ფუტკრის საბინადრო გარემოსა და საგამოფენო დარბაზის დათვალიერება, საინფორმაციო მასალა, ეკოსაგანმანათლებლო ტურები/პროგრამები – ღია გაკვეთილები საგანმანათლებლო მოედანზე, სამოქალაქო ქორწინების გაფორმებისთვის სივრცე, სუვენირების მაღაზიის და კაფეების სერვისები. თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება, ბილეთების ელექტრონული დაჯავშნის სისტემა (www.guru.ge), მობილური აპლიკაცია (Parks.ge);

გ.გ) ნავენახევის მღვიმე: სპელეოლოგიური ტური გიდის თანხლებით (ქართულ და ინგლისურ ენებზე), ეკოსაგანმანათლებლო ტურები/პროგრამები – ღია გაკვეთილები საგანმანათლებლო სივრცეში, საინფორმაციო მასალა. თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება: ბილეთების ელექტრონული დაჯავშნის სისტემა (www.guru.ge), მობილური აპლიკაცია (Parks.ge). ეკოტურისტული სერვისების უზრუნველყოფა ნავენახევის მღვიმეში ხორციელდება 2018 წლიდან;

გ.დ) თეთრა მღვიმე: მრავალფეროვანი სპელეოლოგიური ტური, სპელეოგამაჯანსაღებელი თერაპია, ქართულ და ინგლისურ ენაზე საინფორმაციო მასალა, ღვინის ტური სამი სახეობის ღვინის დეგუსტაციით. თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება: მობილური აპლიკაცია (Parks.ge), ტურისტული მომსახურების გაწევის მიზნით ტერიტორია იჯარით აროს გაცემული და ტურისტული სერვისების მიწოდებას ახორციელებს შპს თეთრა ჯგუფი, აღნიშნულ ტერიტორიაზე ინფრასტრუქტურა მოეწყო 2020 წელს;

დ) პრომეთეს, ნავენახევის, სათაფლიის და თეთრას მღვიმეებისთვის შემუშავებულია უსაფრთხოების/საევაკუაციო გეგმები;

ე) იმერეთის მღვიმეების პოპულარიზაციაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ასევე ქ. ქუთაისში და ასევე ქუთაისის აეროპორტში მდებარე ტურისტული საინფორმაციო ცენტრები. დაცული ტერიტორიების ქუთაისის აეროპორტთან და ქვეყნის მთავარ სამანქანო/სარკინიგზო მაგისტრალთან სიახლოვის გამო, ტუროპერატორებისა და ინდივიდუალური ვიზიტორებისთვის სირთულეს არ წარმოადგენს აღნიშნულ ადგილებამდე მისვლა;

ვ) ადმინისტრაციას ჰყავს სამი ვიზიტორთა მომსახურების უფროსი სპეციალისტი, ასევე, დამატებით, დამხმარე პერსონალი. ზაფხულის თვეების განმავლობაში დამატებით ხელშეკრულების საფუძველზე შტატგარეშე თანამშრომელი ემატებიან.

2. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე ეკოტურიზმის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით არსებობს შემდეგი ინფრასტრუქტურა:

ა) პრომეთეს მღვიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, კეთილმოწყობილი ბილიკები, სანაოსნო მონაკვეთი, ავტოსადგომი, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები;

ბ) სათაფლიის დაცული ტერიტორია: დინოზავრის ნაკვალევის საკონსერვაციო ნაგებობა, განახლებული იურული პარკი, სათაფლიის მღვიმე, საგანმანათლებლო მოედანი, საგამოფენო დარბაზი, შუშის პანორამული გადასახედი, კაფეტერია, სუვენირების მაღაზია, კოლხური ტყის ბილიკი, საინფორმაციო დაფები, კეთილმოწყობილი ბილიკები;

გ) ნავენახევის მღვიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, ამფითეატრი, საგანმანათლებლო სივრცე, მოსაცდელი პავილიონი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, სუვენირების მაღაზია, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები;

დ) თეთრა მღვიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, ავტოსადგომი;

ე) 2023 წელს დასრულდა იმერეთის მღვიმეების და მარტვილისა და ოკაცეს ბუნების ძეგლების დამაკავშირებელი სამანქანოსთან ინტეგრირებული საფეხმავლო ბილიკების (58 კმ) მოწყობა თანმდევი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურით. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების დამაკავშიერებლი ბილიკების სიგრძე შეადგენს 11 კმ-ს. ტერიტორიაზე მოეწყო საპიკნიკე (2), ცეცხლის დასანთები (2), მოსასვენებელი (2) ადგილები და საინფორმაციო დაფები. 2022-2023 წლებში განხორციელდა პრომეთეს მღვიმის და სათაფლიის ტურისტული ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია;

ვ) საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლზე სპელეოთერაპიის სერვისის განვითარების მიზნით მოეწყო შესაბამისი ინფრასტრუქტურა: ვიზიტორთა ცენტრი; ამბულატორია, მღვიმეში დამონტაჟდა განათების სისტემა. საწურბლიას მღვიმე პირობითად ორ – აქტიურ და პასიურ ზონად გაიყო. თუმცა მიმდინარე ეტაპზე ადგილზე არ არსებობს შესაბამისი სერვისი განვითარებული და შეთავაზებული ვიზიტორთათვის.

3. ტურისტული მოთხოვნის ანალიზი:

ა) პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევის და თეთრას მღვიმეებს ძირითადად ინდივიდუალურად, ერთდღიანი ტურით სტუმრობენ ვიზიტორები. მიუხედავად იმისა, რომ მღვიმეების მონახულება მთელი წლის განმავლობაში შესაძლებელია, ძირითადი ტურისტული სეზონი მაისი-ოქტომბრის თვეებს მოიცავს და პიკს ივნისი-აგვისტოს თვეებში აღწევს. შაბათ-კვირას ვიზიტორთა რაოდენობა განსაკუთრებით მაღალია. ინდივიდუალური ვიზიტორების რაოდენობა სჭარბობს ჯგუფური ვიზიტების რაოდენობას; როგორც წესი, სხვა ქვეყნიდან ჩამოსული სტუმრებისათვის სტანდარტული პროგრამა თბილისიდან, ბათუმიდან და ქუთაისიდან იწყება, ღამის გასათევი ადგილი კი ქუთაისსა და წყალტუბოში იჯავშნება:

ვიზიტორთა სტატისტიკა დაცული ტერიტორიების მიხედვით 2018-2023წწ
N	დაცული ტერიტორია	2018 წ	2019 წ	2020 წ	2021 წ	2022 წ	2023 წ
1	პრომეთეს მღვიმე	185516	184264	19345	104112	175788	230677
2	სათაფლია	81556	74198	13805	36080	94677	96956
3	ნავენახევის მღვიმე	543	2943	0	0	4530	4860
4	თეთრა მღვიმე				2498	6615	9580

ა.ა) 2023 წელს პრომეთეს მღვიმეს ესტუმრა 230 677 ვიზიტორი, რაც 2022 წლის მაჩვენებელთან შედარებით (175 788 ვიზიტორი) 31%-ით არის გაზრდილი. ვიზიტორთა რაოდენობამ 2019 წლის მონაცემს (184264 ვიზიტორი) გადააჭარბა 25 %-ით. პრომეთეს მღვიმის ვიზიტორების 78 % სხვა ქვეყნის, ხოლო 22% საქართველოს მოქალაქეა;

ა.ბ) 2023 წელს სათაფლიის ესტუმრა 96 956 ვიზიტორი, რაც 2022 წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელთან შედარებით (94 677 ვიზიტორი) გაზრდილია 2%-ით. ვიზიტორთა რაოდენობამ 2019 წლის მონაცემს (74 198 ვიზიტორი) გადააჭარბა 31%-ით. სათაფლიის ვიზიტორების 29% სხვა ქვეყნის, ხოლო 71% საქართველოს მოქალაქეა;

ა.გ) 2023 წელს თეთრა მღვიმეს ესტუმრა 9580 ვიზიტორი, რაც 2022 წლის მაჩვენებელთან შედარებით (6615 ვიზიტორი) 45%-ით არის გაზრდილი. ვიზიტორთა შორის 62% სხვა ქვეყნის, ხოლო 38% საქართველოს მოქალაქეა;

ა.დ) 2023 წელს ნავენახევის მღვიმეს ესტუმრა 4860 ვიზიტორი, 2022 წლის ანალოგიურ პერიოდის მონაცემებთან შედარებით (4530 ვიზიტორი) 7%-ით არის გაზრდილი. ვიზიტორთა შორის 12% სხვა ქვეყნის, ხოლო 88% საქართველოს მოქალაქეა;

ბ) იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების დაარსება-განვითარების შედეგად დაცული ტერიტორიების მიმდებარედ წლიდან წლამდე იზრდება კვების და განთავსების ობიექტების რაოდენობა, კერძოდ 2023 წლის მდგომარეობით ფუნქციონირებს 40 საოჯახო სასტუმრო, 27 მაღაზია და 26 კვების ობიექტი. 2014 წლის მაჩვენებელთან შედარებით საოჯახო სასტუმროების და კვების ობიექტების რაოდენობა გაზრდილია 3-ჯერ, მაღაზიების რაოდენობა კი 5-ჯერ.

4. ეკოტურიზმის განვითარებასთან დაკავშირებული გამოწვევები:

ა) ზაფხულის თვეებში ვიზიტორების ჭარბი რაოდენობა გარკვეულ ზეგავლენას ახდენს პრომეთესა და სათაფლიის მღვიმეებზე, რომლებიც იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მთავარ ტურისტულ მიმზიდველობას წარმოადგენს. შესაძლებელია, რომ ვიზიტორთა დიდმა რაოდენობამ ნეგატიურად იმოქმედოს მღვიმეების გარემოზე. აღნიშნულის დარეგულირება შესაძლებელია ვიზიტორების ნაკადების გადანაწილებით;

ბ) სათაფლის დაცულ ტერიტორიაზე ვიზიტორთა მისაღები სივრცე საჭიროებს გაფართოებას;

გ) არასაკმარისია საინფორმაციო მასალები (ბროშურები, ტრიპლეტები, რუკა-ბუკლეტები) საჭიროებს განახლებას და სხვადასხვა მიზნობივ ჯგუფზე მორგებას;

დ) იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ეკოტურისტული პოტენციალი საჭიროებს შესწავლას;

ე) ასათვისებელია საწურბლიას მღვიმის სპელეოთერაპიის განვითარების პოტენციალი, რისთვისაც საჭიროა შესაბამისი კომპეტენციის ადამიანური რესურსი, ჯანდაცვის სამინისტროსთან თანამშრომლობა;

ვ) გასაძლიერებელია შესაძლებლობების ფარგლებში საკუთარი ვებგვერდის მართვა.

მუხლი 34. გარემოსდაცვითი განათლება

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებებში მონაწილეთა რაოდენობა სტაბილურად მზარდია; თანამშრომლები ატარებენ ლექციებს, სამუშაო შეხვედრებს, ორგანიზებას უკეთებენ სამუშაო და გაცნობითი სახის შეხვედრებს მიმდებარე სოფლების მოსახლეობასთან და აწყობენ სპეციფიკურ ეკოტურებს. დამატებით, „მწვანე კალენდრის“ მიხედვით ხდება ღონისძიებების ორგანიზება და „დასუფთავების აქციების“ ჩატარება მოხალისეებთან ერთად.

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია – ეკოღონისძიებებში მონაწილეთა სტატისტიკა
წელი	2018	2019	2020	2021	2022	2023
ეკოღონისძიებაში მონაწილეთა რაოდენობა	31 328	29 422	420	2245	53654	54529

2. საჭიროა გარემოსდაცვით აქტივობებში მონაწილეთა წახალისება. მაგ: სერტიფიკატების, მცირე სუვენირების და ა.შ. მიღება, რაც გაზრდიდა ბავშვთა და მოზრდილთა მოტივაციას და უფრო მეტად დააკავშირებდა დაცულ ტერიტორიებთან. სტაბილურად მზარდი საგანმანათლებლო ღონისძიებებისა და მონაწილეების რაოდენობის გაზრდის გამო არსებობს ეკო საგანმანათლებლო სტრატეგიისა და პროგრამის შემუშავების აუცილებლობა; დღესდღეობით არ არსებობს შესაბამისად გადამზადებული კადრები საგანმანათლებლო საქმიანობების წარმართვის კუთხით – ღონისძიებებს ახორციელებს ბუნებრივი რესურსების თანამშრომელი.

3. ეკოგანათლებასთან დაკავშირებული გამოწვევები და შესაძლებლობები:

ა) ეკოგანათლებისა და ინტერპრეტაციის სპეციალისტის არარსებობა;

ბ) არსებული გარემოსდაცვითი პროგრამების დახვეწა და სრულ შეთავაზებად ჩამოყალიბება. სისტემური მუშაობა მოსახლეობის სხვადასხვა ჯგუფთან;

გ) მჭიდრო კონტაქტი საგანმანათლებლო ორგანიზაციებთან;

დ) ერთიანი საინფორმაციო ბაზის შექმნა ეკოლოგიურ-საგანმანათლებლო საქმეში გამოცდილების გაზიარების მიზნით როგორც ქვეყნის, ასევე საერთაშორისო დონეზე; აუცილებელი ორგანიზაციულ-მატერიალური ბაზის ფორმირება;

ე) ნორჩი რეინჯერის პროგრამის მიხედვით აქტივობების დანერგვა და განხორციელება სამიზნე ჯგუფების მიხედვით;

ვ) მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციას მართვას დაქვემდებარებული ტერიტორიის მიხედვით სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება სხვადასხვა ასაკის მიზნობრივი ჯგუფებისთვის;

ზ) შესაბამისი ფინანსების მოზიდვა და სკოლის მოსწავლეებისა და სტუდენტების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების მიზნით ეკოსაგანმანათლებლო ტურების ორგანიზება დაცულ ტერიტორიებზე, ბუნებაში ქცევის შესაბამისი ცოდნის მიღებისა და საჭირო უნარჩვევების გამომუშავების მიზნით;

თ) რეინჯერთა გადამზადება ეკოგანათლებასა და ინტერპრეტაციაში, მათი აქტიური ჩართვა საინტერპრეტაციო-საგანმანათლებლო საქმიანობებში.

მუხლი 35. საზოგადოებასთან ურთიერთობა

1. მარკეტინგსა და პოპულარიზაციასთან დაკავშირებულ ძირითად ღონისძიებებს სააგენტო ახორციელებს (ახალი კორპორაციული სტილის შემუშავება ლოგოს ჩათვლით და ცნობადობის სხვა ასპექტები). ახალი ვებგვერდი ყველა დაცული ტერიტორიებისათვის ბმულების ჩათვლით ამჟამად დამუშავების პროცესშია. მედიასთან დაკავშირებულ სამუშაოებს შესაბამის დაცულ ტერიტორიებთან ერთად უშუალოდ სააგენტო ახორციელებს.

2. მომიჯნავე სოფლების მოსახლეობა ხშირად განსაკუთრებით მგრძნობიარეა დაცული ტერიტორიებზე გარკვეული აკრძალვების არსებობის გამო. წარსულში მოსახლეობასთან კომუნიკაცია შეზღუდული იყო. ამჟამად პერმანენტულად ეწყობა შეხვედრები და შესაბამისად კომუნიკაცია ადგილობრივ მოსახლეობასთან გაუმჯობესდა. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები გაფანტულია დიდ ტერიტორიაზე, მაგრამ ეს ხელს არ უშლის ადგილობრივ მოსახლეობასთან აქტიურ კომუნიკაციას.

3. ადმინისტრაცია საზოგადოებასთან კომუნიკაციის სხვადასხვა გზებს იყენებს, მაგალითად, სოციალურ ქსელს. ამჟამდ მიმდინარეობს ვებგვერდის შემუშავების პროცესი. ამას გარდა ხდება საინფორმაციო ბროშურების ფართო გავრცელება (ინფორმაცია ასევე იხ. ტურისტული მომსახურებების ნაწილში). ადმინისტრაციას არ ჰყავს კომუნიკაციისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობების კუთხით სპეციალურად გადამზადებული კადრები და სპეციალურად მედიისათვის თავმოყრილი ინფორმაცია. სასურველია გაიზარდოს დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ ადგილობრივი პრესისთვის ჩატარებული შეხვედრების რაოდენობა.

4. გაზრდილია მედიის ინტერესი მღვიმეების მიმართ, ასევე რადიოში, ჟურნალებსა და ვებპორტალებზე უკვე შესაძლებელია მრავალრიცხოვანი ჩანაწერებისა და ინფორმაციის მოძიება). კომუნიკაციის გაუმჯობესებას ხელს შეუწყობს საკომუნიკაციო სტრატეგიის არსებობა და სტრატეგიულად დაგეგმილი ღონისძიებების გატარება.

5. ბოლო წლების განმავლობაში დაიწყო ურთიერთთანამშრომლობა საერთაშორისო პროექტების ფარგლებში, მაგალითად, „ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს“ პროექტი და დაცული ტერიტორიების „თვინინგის პროექტი“. ინფორმაციისა და გამოცდილების ურთიერთგაცვლის მიზნით თანამშრომლობის გაფართოების შესაძლებლობები არსებობს სხვა უცხოურ დაწესებულებებთან, მაგ: ევროპის სხვადასხვა მღვიმეების ადმინისტრაციებთან.

6. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები – მღვიმეთა საერთაშორისო ასოციაციის (International Show Caves Association – ISCA) წევრია 2008 წლიდან.

მუხლი 36. ადმინისტრაციის მდგომარეობა, ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა

1. ადმინისტრაციაში შტატით განსაზღვრულია 26 თანამშრომელი, ხოლო ხელშეკრულებით 46, დღესდღეობით სულ დასაქმებულია 63 თანამშრომელი, მაგრამ მათი რიცხოვნობა იცვლება სეზონურად საჭიროებისამებრ. ადმინისტრაციას ხელმძღვანელობს დირექტორი და მას ორი სტრუქტურული განყოფილება გააჩნია: დაცვის განყოფილება და ადმინისტრაციული განყოფილება. თანამშრომლების შემდეგი შემადგენლობაა დღესდღეობით: 1 ადმინისტრაციის დირექტორი, 1 დაცვის განყოფილების უფროსი, 1 ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტი, 3 უბნის უფროსი რეინჯერი და 15 რეინჯერი.

2. დაცვის განყოფილებას ხელმძღვანელობს 1 დაცვის უფროსი. დაცვის განყოფილების ძირითად პასუხისმგებლობის სფეროს წარმოადგენს პატრულირებისა და მონიტორინგის ღონისძიებების განხორციელება და ინფრასტრუქტურის ტექნიკური მომსახურება; ამ საქმიანობების გარდა, აღნიშნული განყოფილების თანამშრომლები ასევე ჩართულნი არიან ვიზიტორთა მომსახურებასა და საგანმანათლებლო საქმიანობებში. განყოფილებას ხელმძღვანელობს განყოფილების უფროსი და დაკომპლექტებულია უბნის უფროსი რეინჯერით, 15 რეინჯერითა და ბუნებრივი რესურსების მართვის 2 უფროსი სპეციალისტით (რომელთაგან ერთი ამჟამად ვაკანტურია);

3. თანამშრომელთა კვალიფიკაცია:

ა) თანამშრომლების საკვალიფიკაციო მოთხოვნები გაწერილია და დამტკიცებულია სააგენტოს თავმჯდომარის ბრძანებით;

ბ) თანამშრომელთა დასაქმება ხდება კონკურსის საფუძველზე. საკონკურსო კომისია წარმოდგენილია სააგენტოს თანამშრომლების მიერ;

გ) თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით არ არსებობს გაწერილი სწავლების პროგრამა, რომელიც სავალდებულო იქნება როგორც ახლად მიღებული თანამშრომლებისათვის, ასევე მოქმედი თანამშრომლებისთვის;

დ) თანამშრომლების ცვლილებასთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელია მათი პროფესიული განვითარებაც, რაც გულისხმობს იმას, რომ საჭიროა არსებობდეს გარკვეული პროგრამა, რომლის მიზანიც იქნება ახალი თანამშრომლების გადამზადება;

ე) თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლების საკითხი სისტემის დონეზე საჭიროებს დამატებით კვლევას და ძირითადი საჭიროებების გამოვლენას თანამშრომლების გადამზადების კუთხით;

ვ) ადმინისტრაციული განყოფილება პასუხისმგებელია დაგეგმვასა და მენეჯმენტზე, შესყიდვების გეგმის მომზადებაზე, კადრების მართვაზე, ვიზიტორთა მართვაზე, კომუნიკაციასა და საზოგადოებასთან ურთიერთობებზე. გარდა ამისა, აღნიშნული განყოფილება პასუხისმგებელია მიმდინარე სამშენებლო საქმიანობებისა და მესამე მხარისათვის იჯარით გაცემული ინფრასტრუქტურის მონიტორინგზე. ადმინისტრაციის განყოფილებასაც ხელმძღვანელობს განყოფილების უფროსი და მასში შედის ვიზიტორთა მომსახურების 3 უფროსი სპეციალისტი (შტატში მყოფი 26 თანამშრომელი და 44 დამხმარე შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული). მომსახურების დონის ამაღლების მიზნით საჭიროა მენეჯმენტის გადამზადება პერიოდულად: კომუნიკაციის, დაცვის და უსაფრთხოების კუთხით;

ზ) თანამშრომლების უმრავლესობას გააჩნია გამოცდილების გარკვეული დონე და აუცილებელი უნარ – ჩვევები. მიუხედავად ამისა, დასაქმებულთა ტრენინგი და რესურსების გაძლიერება უწყვეტი პროცესია. თანამშრომლებს წარსულში რამდენიმე ტრენინგი ჩაუტარდათ, მაგრამ არსებობს პროფესიონალური ტრენინგების ნააკლებობა. ასევე ტრენინგების ჩატარებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს სეზონურობა და დაიგეგმოს ნოემბერი, დეკემბერი, იანვარი, თებერვალი;

თ) ადმინისტრაციაში დასაქმებულ თანამშრომელთა ანაზღაურება დაბალია, რთულია ადმინისტრაციის შესაბამისი კადრებით შევსება. თანამშრომელთა მიერ შესრულებული სამუშაოს ინდიკატორები არაა განსაზღვრული, რაც ანაზღაურების სისტემას უფრო სამართლიანს გახდიდა და, თავის მხრივ, დადებით ზეგავლენას მოახდენდა და გაუჩენდა მოტივაციას თითოეულ თანამშრომელს.

4. ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა

ადმინისტრაციას გააჩნია კარგად განვითარებული ინფრასტრუქტურა:

ა) პრომეთეს მღვიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, მღვიმის საფეხმავლო და სანაოსნო მონაკვეთი, ავტოსადგომი, კაფეტერია;

ბ) სათაფლიის დაცული ტერიტორია: ადმინისტრაციული შენობა, სუვენირების მაღაზია, კაფეტერია, საგამოფენო დარბაზი, კოლხური ტყის ბილიკი, კარსტული მღვიმე, შუშის პანორამული გადასახედი, იურული პარკი;

გ) ნავენახევის მღვიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, ამფითეატრი, საგანმანათლებლო სივრცე, მოსაცდელი პავილიონი, კეთილმოწყობილი მღვიმე;

დ) თეთრა მღიმე: ვიზიტორთა ცენტრი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, ავტოსადგომი;

ე) ადმინისტრაციისათვის მნიშვნელოვანი საკითხია ინფრასტრუქტურის მართვა. შენობების მშენებლობიდან რამდენიმე წლის შემდეგ საჭირო გახდა სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობა, რის გამოც ადმინისტრაცია მნიშვნელოვანი აღდგენითი ხარჯების წინაშე დგას. მნიშვნელოვანია ფრინველების მინის კონსტრუქციებთან გადაფრენის დროს მონიტორინგის წარმოება და შესაძლო რისკების მაქსიმალურად შემცირება;

ვ) სატრანსპორტო აღჭურვილობის კუთხით ადმინისტრაცია სრულად არის უზრუნველყოფილი ყოველდღიური საქმიანობების განსახორციელებად; ადმინისტრაციას გააჩნია 9 ავტომანქანა, ავტობუსი ტურისტული მიზნებისათვის. ქალაქებიდან (ქუთაისი, წყალტუბო) თანამშრომლების ტრანსპორტირება პრობლემურია, რადგანაც არ არსებობს შესაბამისი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი;

ზ) ადმინისტრაციის სამუშაო სივრცე ამჟამად განთავსებულია წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუმისთავში (პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლი). ადმინისტრაციულ შენობაში 2023 წელს განხორციელდა ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. 2023 წელს ასევე მოხდა პრომეთეს ვიზიტორთა ცენტრში არსებული ეზოს ახალი ქვით მოპირკეთება. ოფისში 6 პორტატული კომპიუტერია და 2 ლეპტოპი (პრომეთე-სათაფლია-ნავენახევი). საჭიროა დამატებითი საოფისე (მინიმუმ 1 კომპიუტერი: პორტატული მოწყობილობები კარგი იქნება ვიზიტორთა სპეციალისტებისათვის 3 ცალი) და საველე აღჭურვილობის შეძენა, რათა გაუმჯობესდეს თანამშრომლების სამუშაო გარემო და ამაღლდეს მათი მუშობის ეფექტურობა. დღეისათვის ადმინისტრაციას აქვს 8 ფოტოხაფანგი, აქედან რამდენი არის მუშა 5 მდგომარეობაში, არაცერთი არ არის შესაკეთებელი, დანარჩენი გამოსულია მწყობრიდან. ადმინისტრაციას ასევე აქვს 10 სამკერდე კამერა. ადმინისტრაციას არ აქვს ცეცხლსასროლი იარაღი. ასევე ადმინისტრცაიას არ აქვს რეინჯერების თავშესაფარი;

თ) სათაფლიაზე და ნავენახვეში არ არის მუდმივი წყალმომარაგება და ხდება ხელშეკრულებით წყლის შესყიდვა საპირფარეშოების და სველი წერტილების ფუნქციონირებისათვის;

ი) ადმინისტრაცია ანგარიშვალდებულია სააგენტოს ცენტრალური აპარატის მიმართ და ამზადებს ყოველკვარტალურ და წლიურ ანგარიშებს. ამას გარდა ყოველწლიურად მზადდება ბუნების მატიანე. ყოველი წლის დასასრულს განისაზღვრება მომავალი წლის პრიორიტეტები/საქმიანობები და სააგენტოს წარედგინება წლიური სამოქმედო გეგმა საქონლისა და მომსახურების შესყიდვასთან დაკავშირებით, რაც საქართველოს სხვა დაცული ტერიტორიების მსგავსად ცენტრალიზებულად, თბილისში, სააგენტოს მიერ ხდება;

კ) სათაფლიის და პრომეთეს მღვიმეებთან დადგმულია ნარჩენებისათვის შესაბამისი ურნები. დაცული ტერიტორიის შიგნით ნარჩენები გროვდება ადმინისტრაციის მიერ სპეციალურ შეგროვების ურნებში, ხოლო მათი გატანა ხორციელდება წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის დასუფთავების სამსახურის მიერ. მიუხედავად იმისა რომ ადმინისტრაცია მოხალისეების მონაწილეობით რეგულარულად აწყობს დასუფთავსების აქციებს, ნარჩენების მართვა ისევ პრობლემად რჩება;

ლ) გასაუმჯობესებელია სატელეფონო და ინტერნეტკავშირი;

მ) მოსაგვარებელია სათაფლიის აღკვეთილის წყალმომარაგების საკითხი;

ნ) დაცული ტერიტორიების მომიჯნავედ არსებული კირქვის საბადოების ფუნქციონირებით გამოწვეული ხმაური, ვიბრაცია, მტვერი, ზეგავლენას ახდენს დაცულ ტერიტორიებსა და გარემოზე;

ო) ბუნების ძეგლების უმრავლესობა მღვიმეს წარმოადგენს, რომელთა ზედაპირის ფართობი ზუსტად არაა განსაზღვრული. საჭიროა მათი დემარკაცია.

5. დაფინანსების წყარო:

ა) ადმინისტრაციის დაფინანსება ძირითადად ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და სააგენტოს კანონმდებლობით ნებადართული სხვა (საკუთარი) შემოსავლებიდან. დამატებით, დაფინანსება ასევე ხორციელდებოდა სხვადასხვა წყაროებიდან (მ.შ. დონორი ორგანიზაციებიდან);

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის დაფინასება
დაფინანსების წყაროები (ლარი)	2020	2021	2022	2023	სულ
სახელმწიფო ბიუჯეტი	260,581	470,543	548,084	961,042	2,240,249
კანონმდებლობით ნებადართული (საკუთარი) შემოსავლები	142,383	201,561	412,734	504,019	1,260,697
სხვა წყაროები (მ.შ. დონორები)	235,459	45,339	45,828	477,143	803,769
სულ	638,423	717,443	1,006,646	1,942,203	4,304,715

ბ) 2018-2019 წლებში გაიზარდა რეინჯერების ხელფასებიც. 2017 წელს თუ რეინჯერის ხელფასი შეადგენდა 450 ლარს, 2018 წელს გახდა 650 ლარი და 2023 წელს რეინჯერის ხელფასი 1090 ლარია. რეინჯერებისთვის ასევე განსაზღვრულია CNF სახელფასო დანამატი.

თავი V დაცული ტერიტორიების ზონირება და დაშვებული საქმიანობები

მუხლი 37. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ზონირება

1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები მდებარეობს იმერეთის რეგიონში – წყალტუბოს, თერჯოლის, ქუთაისის და ტყიბულის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე.

2. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე ცალკეული ზონები არ გამოიყოფა.

მუხლი 38. იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე დაშვებული საქმიანობა

1. სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ა) არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა და მონიტორინგისა;

ბ) ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობისა და ამ მიზნისთვის მარტივი ინფრასტრუქტურის მოწყობისა (ეკოსაგანმანათლებლო ბილიკების მოწყობა, შეზღუდული რაოდენობის საინფორმაციო შემეცნებითი და გამაფრთხილებელი დაფების განთავსება ბილიკებთან);

გ) ბუნებრივი რესურსების აღრიცხვისა;

დ) სამეცნიერო და საგანმანათლებლო მიზნით ვიზიტორთა შეზღუდული გადაადგილებისა;

ე) აქტიური დაცვის ღონისძიებების გატარებისა (დაცვის ინფრასტრუქტურის და სახანძრო პირსების მოწყობა, მავნებლებთან ბიოლოგიური მეთოდებით ბრძოლა, სტიქიური უბედურების, კატასტროფისა და საგანგებო მდგომარეობის დროს, სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელების მიზნით, სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ადმინისტრაციის პერსონალის ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილება).

2. სათაფლიის აღკვეთილში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ა) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა;

ბ) მონიტორინგის სამუშაოების განხორციელებისა;

გ) ტურისტულ-საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

დ) ბუნებრივი რესურსების აღრიცხვისა;

ე) საკადასტრო სამუშაოების საქმიანობისა;

ვ) სამეცნიერო და საგანმანათლებლო მიზნით, ვიზიტორთა კონტროლირებადი და რეგლამენტირებული გადაადგილებისა;

ზ) დაცვისა და მოვლის ღონისძიებებისა;

თ) ბილიკების მოწყობისა და არსებული ბილიკების მოვლისა;

ი) კეთილმოწყობილ მღვიმეში ვიზიტორთა ფეხით გადაადგილებისა გამყოლის (გიდი, ადმინისტრაციის თანამშრომელი) თანხლებით;

კ) დაცვისა და ტურისტულ-საგანმანათლებლო საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და კეთილმოწყობისა;

ლ) მცენარეთა ცალკეული ნაწილების შეგროვება საჰერბარიუმე და კვლევითი საქმიანობის განხორციელებლად;

მ) „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის „2¹“, „2³“, „2⁴“ და „2⁵“ პუნქტებით განსაზღვრული საქმიანობისა.

ნ) საქართველოს ტყის კოდექსის 37-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა.გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული განსაკუთრებული დანიშნულებით ტყით სპეციალური სარგებლობა, აგრეთვე „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის „2⁶“პუნქტით სპეციალური დანიშნულებით სარგებლობისა და საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა.

3. შემდეგ ბუნების ძეგლებში – პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლი, თეთრა მღვიმის ბუნების ძეგლი, ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლი, ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლი, ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლი, იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლი, საკაჟიას მღვიმის ბუნების ძეგლი, საწურბლიას მღვიმის ბუნების ძეგლი, სოლკოტას მღვიმის ბუნების ძეგლი, დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლი, მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლი, ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლი, ღლიანას მღვიმის ბუნების ძეგლი აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ა) არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა;

ბ) მონიტორინგის სამუშაოების განხორციელებისა;

გ) ტურისტულ-საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

დ) ბუნებრივი რესურსების აღრიცხვისა;

ე) საკადასტრო სამუშაოების საქმიანობისა;

ვ) ვიზიტორთა კონტროლირებადი და რეგლამენტირებული გადაადგილებისა;

ზ) დაცვისა და მოვლის ღონისძიებებისა;

თ) ბილიკების მოწყობისა და არსებული ბილიკების მოვლისა;

ი) კეთილმოწყობილ მღვიმეში ვიზიტორთა ფეხით გადაადგილებისა გამყოლის (გიდი, ადმინისტრაციის თანამშრომელი) თანხლებით;

კ) ინვაზიური სახეობების წინააღმდეგ ბრძოლისა;

ლ) „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის „2¹“, „2³“ და „2⁴“ პუნქტებით განსაზღვრული საქმიანობისა;

მ) დაცვისა და ტურისტულ-საგანმანათლებლო საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და კეთილმოწყობისა და საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა.

4. შემდეგ ბუნების ძეგლებში – წყალწითელას ხეობის, მუხურის ჩანჩქერის და გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლებში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ა) არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა და მონიტორინგისა;

ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

გ) ბუნებრივი რესურსების აღრიცხვისა;

დ) საკადასტრო სამუშაოების საქმიანობისა;

ე) ვიზიტორთა კონტროლირებადი და რეგლამენტირებული გადაადგილებისა;

ვ) დაცვისა და მოვლის ღონისძიებებისა;

ზ) ბილიკების მოწყობისა და არსებული ბილიკების მოვლისა;

თ) კეთილმოწყობილ ბილიკებზე ვიზიტორთა ფეხითა და ცხენით გადაადგილებისა, რთულ მონაკვეთებში გამყოლის (გიდი, ექსკურსიამძღოლი, ადმინისტრაციის თანამშრომელი) თანხლებით გადაადგილებისა;

ი) „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის „2¹“, „2³“ და „2⁴“ პუნქტებით განსაზღვრული საქმიანობისა;

კ) დაცვისა და ეკოტურისტულ – საგანმანათლებლო საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და კეთილმოწყობისა და საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა.

5. ამ მუხლის მე-2-მე-4 პუნქტებით განსაზღვულ დაცულ ტერიტორიბზე დაშვებულია ბილიკების მოწყობის, მოვლის, ინფრასტრუქტურის დაცვის, ვიზიტორთა უსაფრთხო და შეუფერხებელი გადაადგილების მიზნით, ბილიკების გასწვრივ 20-მეტრიან ზოლში ხეების ჭრა და ბილიკების ჩახერგილობისაგან გაწმენდა.

6. ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებით ამ მუხლით განსაზღვრულ დაცულ ტერიტორიბზე შესაძლებელია ნაწილობრივ ან სრულიად შეიზღუდოს ვიზიტორთა გადაადგილება.

თავი VI მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები

მუხლი 39. მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები

1. მენეჯმენტის გეგმა მოიცავს მართვის შემდეგ ექვს პროგრამას:

ა) ბიომრავალფეროვნების კონსერვაცია და მონიტორინგი;

ბ) პატრულირება და კანონაღსრულება;

გ) ეკოტურიზმი;

დ) გარემოსდაცვითი განათლება;

ე) საზოგადოებასთან ურთიერთობა;

ვ) მენეჯმენტი და ადმინისტრაცია.

2. მენეჯმენტის გეგმის აღნიშნული პროგრამების მიზნები და ქმედებები ესადაგება ძირითად პირდაპირ და არაპირდაპირ საფრთხეებს, გამოწვევებსა და მენეჯმენტის შეზღუდვებს, რომლებიც აღწერილია სიტუაციურ ანალიზში.

მუხლი 40. ბიომრავალაფეროვნების კონსერვაციის და მონიტორინგის პროგრამა

		მიზანი 1: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებული დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესება, არსებული მონაცემთა ბაზის დახვეწა და შედეგების მენეჯმენტის პროცესებში ინტეგრირება. ინდიკატორი 1: 2033 წლისთვის იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას აქვს და იყენებს ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის გაუმჯობესებულ სისტემას და გაუმჯობესებულ მონაცემთა ბაზას, რაც ხელს შეუწყობს მენეჯმენტის ეფექტურობის გაზრდას. საბაზისო ინფორმაცია: ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის არსებული პრაქტიკა, რომელსაც აქვს სისტემური ხასიათი და შესაბამისი კვლევების ანგარიშები.
№		აქტივობა	ინდიკატორი			ინდიკატორის დადასტურების წყარო		საბაზისო ინფორმაცია				პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
1.1	ზურმუხტის ტერიტორიის ჰაბიტატების იდენტიფიცირება და სახეობების გამოვლენა, საველე შესწავლა და მონიტორინგი (ზურმუხტის ქსელი)			იდენტიფიცირებულია სახეობები და ჰაბიტატები დატანილია რუკაზე			მომზადებული ზურმუხტის ქსელის რუკა		არ არსებობს, მხოლოდ სახეობათა კონსერვაციის ცენტრის Nacres – ის ანგარიში, სადაც ხვდება პრომეთეს მღვიმე		დონორი, კვლევითი ორგანიზაცია, ადმინისტრაცია
1.2	ინვაზიური მერქნიანი მცენარეების სახეობების იდენტიფიცირება, პრიორიტეტიზაცია და მონიტორინგი			იდენტიფიცირებული ინვაზიური მერქნიანი მცენარეების სახეობები, დარუკებული გავრცელების არეალები			ინვაზიური მერქნიანი მცენარეების სახეობების დარუკებული გავრცელების არეალები და ლოკაციები, ანგარიშები		არსებული კვლევის ანგარიში		დონორი, კვლევითი ორგანიზაცია
1.3	ძუძუმწოვარ ცხოველთა სახეობების (ღამურები) მონიტორინგი			კვლევისა და მონიტორინგის შედეგები/ანგარიშები			კვლევისა და მონიტორინგის ანგარიშები		წინა წლების კვლევები		დონორი, კვლევითი ორგანიზაცია, ადმინისტრაცია
1.4.	„წითელი ნუსხის“ მერქნიანი მცენარეების იშვიათი თანასაზოგადოების (წაბლი, კოლხური ბზა და სხვა.) გავრცელების დაზუსტება და მდგომარეობის მონიტორინგი			მონიტორინგის ანგარიშები, დარუკებული არეალები			ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’, საჭიროების მიხედვით მონიტორინგის ანგარიშების საველე გადამოწმება		ადმინისტრაციის ანგარიშები		დონორი, ადმინისტრაცია, სააგენტო
1.5	მეტეოროლოგიური მონაცემების შეგროვება და მონიტორინგი			მეტეოროლოგიური მონაცემების ანგარიშები			ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’		ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’		დონორი, ადმინისტრაცია
1.6	მღვიმეების მიკროკლიმატის მონიტორინგი			ანგარიში			ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’		ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’		ადმინისტრაცია
1.7	ფოტოხაფანგების მასალების მონაცემთა ბაზის შექმნა, ანალიზი			მოქმედი და გამართული მონაცემთა ბაზა			ფოტო და ვიდეო- მასალები, ცხრილის სახით არსებული აღრიცხვის უწყისი		არსებული მონაცემები		სააგენტო
1.8	ბიომრავალფეროვნების კვლევისა და მონიტორინგის შედეგად მიღებული მასალების პირველადი დამუშავება და ანალიზი			მონიტორინგის პირველადი, დამუშავებული მასალები			ადმინისტრაციის ანგარიში და „ბუნების მატიანე“		ადმინისტრაციის თანამშრომლების არსებული გამოცდილება და ანგარიშები		დონორი, სააგენტო
1.9	ფრინველების კვლევა, მათ შორის საკვანძო სახეობების, შემდგომი მონიტორინგისათვის			მონიტორინგის პირველადი, დამუშავებული მასალები, სტატისტიკური მასალები ფრინველების რიცხოვნობის შესახებ			გაუმჯობესებული ადმინისტრაციის ანგარიში და „ბუნების მატიანე“		ანგარიშები		დონორი, სააგენტო
1.10	ტყის ინვენტარიზაცია და ტყის მართვის გეგმის შემუშავება				ტყის მართვის გეგმა, შეფასებული წითელი ნუსხით დაცული მერქნიანი მცენარეების მდგომარეობა და ტყის აღდგენის და დაცვის ღონისძიებები	ტყის ინვენტარიზაციის მართვის გეგმა				შემუშავებული და სამინისტროს მიერ დამტკიცებულია ტყის მართვის გეგმის დოკუმენტი		დონორები, კვლევითი ორგანიზაციები
1.11	მინიმუმ ერთხელ დეტალური ფიტოპათოლოგიური კვლევების ჩატარება				პათოლოგიური გამოკვლევები ანგარიში მავნებლებთან და დაავადებებთან ბრძოლის ღონისძიებების მითითებით.	პათოლოგიური გამოკვლევები ანგარიში				შემუშავებულია სატყეო პათოლოგიური კვლებების დასკვნები და წაბლის კორომების აღდგენა-გაჯანსაღების ღონისძიებები		დონორები, კვლევითი ორგანიზაციები, სააგენტო
	მიზანი 2: ადმინისტრაციის თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლება ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგში ინდიკატორი 2: ბიომრავალფეროვნების კვლევა-მონიტორინგის სფეროში 2033 წლისთვის თანამშრომლების მინიმუმ 30 %-ის კვალიფიკაცია და უნარები გაზრდილია. საბაზისო ინფორმაცია: ბიომრავალფეროვნების სისტემატიურ მონიტორინგში ჩართულ რეინჯერებს არ აქვთ გავლილი ტრენინგი
№	აქტივობა				ინდიკატორი	დადასტურების წყარო				საბაზისო ინფორმაცია		პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
2.1	ცხოველების აღრიცხვის, მონაცემების შეგროვების, ფოტოხაფანგების გამოყენების და პირველადი მასალების დამუშავების საველე ტრენინგი. ფრინველების, ძუძუმწოვრების, ღამურების, მცენარეების, უხერხემლოების გამოვლენა, აღრიცხვის და მონიტორინგის საველე ტრენინგი				ტრენინგების რაოდენობა, ტრენინგებში მონაწილეთა რაოდენობა	ჩატარებული ტრენინგების ანგარიში				ადმინისტრაციის ანგარიშებში ასახული მასალები და სიტუაციური ანალიზი (თანამშრომლების დიდ ნაწილს საველე ტრენინგი არ აქვს გავლილი)		დონორი განმახორციელე-ბელი ორგანიზაცია
2.2	ზურმუხტის ტერიტორიის და სახეობების მონიტორინგის და მეთოდოლოგიის შესახებ საველე ტრენინგი				ტრენინგების რაოდენობა, ტრენინგებში მონაწილეთა რაოდენობა	ზურმუხტის საიტის და სახეობების მონიტორინგის ანგარიში				ადმინისტრაციის ანგარიშებში ასახული მასალები და სიტუაციური ანალიზი (თანამშრომლების დიდ ნაწილს საველე ტრენინგი არ აქვს გავლილი)		დონორი განმახორციელე-ბელი ორგანიზაცია
2.3	ტყის ხანძრებთან ბრძოლის ტრენინგი				ტრენინგების რაოდენობა, ტრენინგებში მონაწილეთა რაოდენობა	მცირე ფართობზე ლოკალიზებული ხანძარი; დროული რეაგირებით მოკლე დროში ჩამქრალი ხანძარი; ხანძრის ადგილას გადარჩენილი ბიომრავალფეროვნ- ება				ადმინისტრაციის ანგარიშებში ასახული მასალები და სიტუაციური ანალიზი (თანამშრომლების დიდ ნაწილს ტრენინგი არ აქვს გავლილი ან დიდი ხნის წინათ აქვთ გავლილი)		დონორი განმახორციელე-ბელი ორგანიზაცია

მუხლი 41. პატრულირებისა და კანონაღსრულების პროგრამა

	მიზანი 1: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებულ დაცულ ტერიტორიაზე თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით ეფექტური პატრულირების უზრუნველყოფა და უკანონო ქმედებების დროული აღკვეთა ინდიკატორი 1: დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციის მიერ ტერიტორიის დაცვა-პატრულირების დროს თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და გადამზადებული თანამშრომლების რაოდენობა, რაც ეფექტურ დაცვა პატრულირებას უზრუნველყოფს. მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების ბოლო წელს ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებულ დაცულ ტერიტორიებზე უკანონო ქმედებები შემცირებულია 70 %-მდე 2024 წელთან შედარებით. საბაზისო ინფორმაცია: ბიომრავალფეროვნების სისტემატიური მონიტორინგისათვის მცირეა სათანადო აღჭურვილობა, დასანერგია თანამედროვე ახალი ტექნოლოგიები (მაგალითად SMART-ი) და რეინჯერები ბიომრავალფეროვნების მიმართულებით გადასამზადებელია.
№	აქტივობა	ინდიკატორი		დადასტურების წყარო			საბაზისო ინფორმაცია		პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
1.1	პატრულირების ყოველთვიური გეგმა-გრაფიკების შედგენა და დამტკიცება	პატრულირების გეგმა-გრაფიკების რაოდენობა		დამტკიცებული გეგმა-გრაფიკები			წინა წლის გეგმა-გრაფიკები და ანგარიშები		ადამინისტრაცია, სააგენტო
1.2	არსებული პატრულირების მარშრუტების გადახედვა, განახლება და ახალი მარშუტების გამოვლენა არსებული რისკების გათვალისწინებით	განახლებული საპატრულო მარშრუტები და რუკა		არსებული საპატრულო მარშრუტები			არსებული საპატრულო მარშრუტები		ადმინისტრაცია, სააგენტო
1.3	პატრულირების დროს ბუნებრივი რესურსების და ბიომრავალფეროვნების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება	მონიტორინგის შედეგები ანგარიშები		მონიტორინგის ობიექტების ადგილზე შერჩევით გადამოწმება.			მონიტორინგის ყოველთვიური ანგარიში		ადმინისტრაცია (რეინჯერთა სამსახური)
1.4	პატრულირების სისტემის ეფექტურობის მონიტორინგი (ანალიზი) მენეჯმენტის გეგმის სასიცოცხლო ციკლის ყოველ 3 წელიწადში ერთხელ და საჭიროების შემთხვევაში მისი შემდგომი განახლება.	მონიტორინგის ანგარიში და ანალიზი		პატრულირების სისტემის ეფექტურობის მონიტორინგის შერჩევით მოულოდნელი საველე გადამოწმება			არსებული პატრულირების სისტემა და პატრულირების გეგმა-გრაფიკები და ანგარიშები		ადმინისტრაცია, სააგენტო, გარე ექსპერტი
1.5	არასისტემური ქმედებების: სტიქიური მოვლენების (ქარქცევები, ქარიშხალი, ზვავი, წყალდიდობა და სხვ.) აღრიცხვა.		შესაბამისი ანგარიშები, გამოვლენილი ზიანის და ზარალის შესამაბისი მასალები/ოქმები		ადმინისტრაც- იის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’	ადმინისტრაციის ანგარიშები და ,,ბუნების მატიანე’’		ადმინისტრაცია
	მიზანი 2: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებული დაცული ტერიტორიების დაცვის განყოფილება დაკომპლექტებულია მაღალკვალიფიციური ადამიანური რესურსით, ეფექტური ფუნქციონირებისათვის არსებობს ყველა საჭირო ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა ინდიკატორი 2: 2033 წლისთვის დაცვის განყოფილების თანამშრომლების მინიმუმ 70%-ის გაძლიერებული უნარები. განახლებული საპატრულო ინფრასტრუქტურის და აღჭურვილობის რაოდენობა. საბაზისო ინფორმაცია: არ არსებობს შემუშავებული ტრენინგ მოდულები, სწავლებას არ აქვს უწყვეტი ხასიათი.
2.1	იმერეთის მღვიმეთა დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის დაცვის განყოფილების თანამშრომლებისთვის (რეინჯერები) ტრენინგის საჭიროებების განსაზღვრა: მოთხოვნები, (სამსახურებრივ ცეცხლსასროლ იარაღთან დაკავშირებული კურსი; კანონის აღსრულება, სამართალდარღვევის შესახებ ინფორმაციის მოგროვება, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმის მომზადება /პირველადი დახმარება და სამაშველო ოპერაციები/ რუკების კითხვა, GPS ნავიგატორი /ბრაკონიერობასთან ბრძოლის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება /გუნდური მუშაობა / კონფლიქტების მართვა, ეფექტური კომუნიკაცია და საზოგადოებასთან ურთიერთობა /თვითგარდარჩენის საწყისი კურსი/ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ეფექტური გამოყენება, მოვლა-შენახვა)		შემუშავებული და დამტკიცებული ტრენინგ- მოდულები		ტრენინგ მოდულების მიხედვით შერჩევით რეინჯერების მომზადების შემოწმება	გასულ წლებში ჩატარებული ტრენინგების შესახებ ანგარიშები		დონორი, ექსპერტი
2.2	იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების დაცვის განყოფილების თანამშრომლების, რეინჯერების აღჭურვა სათანადო ინდივიდუალური აღჭურვილობით: (სეზონური უნიფორმა (როგორც საპატრულო, ისე ვიზიტორთა მომსახურებისთვის), ზურგჩანთა, მცირე ზომის წყალგაუმტარი საბუთების ჩანთა, პირველადი დახმარების კომპლექტი, დანა, ფანარი, დურბინდი, მედიკამენტების საველე აფთიაქი)		შეძენილი აღჭურვილობის რაოდენობა		შესყიდვების და მიღება-ჩაბარების დოკუმენტი			სააგენტო, დონორი
2.3	ხანძარსაწინააღმდეგო აღჭურვილობის შეძენა (უნიფორმა, კომპლექტი წყლის სასხურებელი ცეცხლმაქრი, მოტოპომპა და სხვა)		შეძენილი ხანძარსაწინააღ- მდეგო ინვენტარი		საკმარისი და გამართულ მდგომარეობაში არსებული ხანძარსაწინაა-ღმდეგო აღჭურვილობა ხანძარსაწინაა-ღმდეგო აღჭურვილობის მდგომარეობის შეფასების დოკუმენტი/ შესყიდვის მიღება-ჩაბარების აქტები	არსებული ხანძარსაწინააღ- მდეგო აღჭურვილობა		სააგენტო, ადმინისტრაცია, დონორი

მუხლი 42. ეკოტურიზმის პროგრამა

	მიზანი: 2033 წლისათვის იმერეთის მღმიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებულ ტერიტორიებზე განვითარებულია ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა, სერვისები და პროდუქტები ეკოლოგიური მთლიანობის ხელყოფის გარეშე ინდიკატორი: ადმინისტრაციის მართვას დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე გაუმჯობესებული ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა, სერვისების და ვიზიტორების რაოდენობა გაზრდილია 10-15%-ით 2024 წელთან შედარებით. საბაზისო ინფორმაცია: ამჟამად იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე ვიზიტორთა მომსახურების უზრუნველყოფა ხორციელდება 4 მღვიმეში – პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევისა და თეთრას მღვიმეებში, სადაც მოწყობილია შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. პრომეთეს მღვიმეზე მოწყობილია ვიზიტორთა ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, კეთილმოწყობილი ბილიკები, სანაოსნო მონაკვეთი, ავტოსადგომი, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები. სათაფლიის დაცული ტერიტორიაზე: დინოზავრის ნაკვალევის საკონსერვაციო ნაგებობა, განახლებული იურული პარკი, სათაფლიის მღვიმე, საგანმანათლებლო მოედანი, საგამოფენო დარბაზი, შუშის პანორამული გადასახედი, კაფეტერია, სუვენირების მაღაზია, კოლხური ტყის ბილიკი, საინფორმაციო დაფები, კეთილმოწყობილი ბილიკები. ნავენახევის მღვიმეზე ვიზიტორთა ცენტრი, ამფითეატრი, საგანმანათლებლო სივრცე, მოსაცდელი პავილიონი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, სუვენირების მაღაზია, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები. თეთრა მღვიმეზე: ვიზიტორთა ცენტრი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, ავტოსადგომი. არსებობს იმერეთის მღვიმეების და მარტვილისა და ოკაცეს ბუნების ძეგლების დამაკავშირებელი სამანქანოსთან ინტეგრირებული საფეხმავლო ბილიკები თანმდევი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურით.
№	აქტივობა		ინდიკატორი		დადასტურების წყარო		საბაზისო ინფორმაცია	პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
1.1	მინ. ერთი ბუნების ძეგლის (გაბზარული ტბის) ეკოტურისტული პოტენციალის კვლევა/შეფასება		მინ. ერთი ბუნების ძეგლის ეკოტურისტული პოტენციალის კვლევა		კვლევის/შეფასების ანგარიშის დოკუმენტი		იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიებიდან 4 დაცულ ტერიტორიაზე განვითარებულია ტურისტული სერვისები	დონორი
1.2	ვიზიტორთა გამტარუნარიანობის შეფასება პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევის და თეთრა მღვიმის ტერიტორიებისთვის		გამტარუნარია ნობის შეფასების ანგარიში		ანგარიშის დოკუმენტი		ამჟამად არსებობს ზოგადი რეკომენდაციის სახით ჩანაწერები, რითაც ხელმძღვანელობს ადმინისტრაცია	დონორი
1.3	პრომეთეს მღვიმის ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის განახლება		განახლებული ეკოტურისტული ინფრასტრუქტ- ურა		ანგარიში ფოტომასალით		ადმინისტრაციის მიერ ყოველწლიურად მომზადებულია საჭიროებების ანალიზი ეკოტურისტულ ინფრასტრუქტურას-თან მიმართებაში	დონორი, ადმინისტრაცია
1.4	სათაფლიის ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის განახლება		განახლებული ეკოტურისტული ინფრასტრუქტ- ურა		ანგარიში ფოტომასალით		ადმინისტრაციის მიერ ყოველწლიურად მომზადებულია საჭიროებების ანალიზი ეკოტურისტულ ინფრასტრუქტურას-თან მიმართებაში	დონორი, ადმინისტრაცია
1.5	სათაფლიის ვიზიტორთა მისაღები სივრცის გაფართოება		გაფართოებული ვიზიტორთა მისაღები სივრცე		ანგარიში ფოტომასალით		ამჟამად სივრცე არასაკმარისია	დონორი, ადმინისტრაცია
1.6	ნავენახევის მღვიმის ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის განახლება		განახლებული ეკოტურისტუ ლი ინფრასტრუქტურა		ანგარიში ფოტომასალით		ადმინისტრაციის მიერ ყოველწლიურად მომზადებულია საჭიროებების ანალიზი ეკოტურისტულ ინფრასტრუქტუ-რასთან მიმართებაში	დონორი, ადმინისტრაცია
1.7	ადგილობრივი სერვისის მიმწოდებლების შესახებ მონაცემთა ბაზის სრულყოფა		სრულყოფილი მონაცემთა ბაზა		მონაცემთა ბაზის დოკუმენტი		ამჟამად არსებობს მონაცემთა ბაზა	ადმინისტრაცია
1.8	ტუროპერატორებთან და ტურიზმის საინფორმაციო ცენტრებთან კომუნიკაცია ელექტრონული საშუალებით, სხვადასხვა პროდუქტისა და სერვისის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების მიზნით		გაგზავნილი ელექტრონული ინფორმაციის რაოდენობა		ანგარიში		ამჟამად არსებობს მოქმედი სისტემა	ადმინისტრაცია
1.9		დაცული ტერიტორიების მიმდებარედ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების და კულტურული მემკვიდრეობისათვის ღირებული მახასიათებლების მქონე ობიექტების შესახებ მონაცემთა ბაზის მომზადება		განახლებული მონაცემთა ბაზა	მონაცემთა ბაზის დოკუმენტი	ამჟამად არ არსებობს მონაცემთა ბაზა		ადმინისტრაცია
1.10		სულ მცირე, 5 არსებული საინფორმაციო დაფის განახლება პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე		განახლებული 5 საინფორმაციო დაფა	ანგარიში ფოტომასალით	ამჟამად არსებობს 5 საინფორმაციო დაფა		დონორი
1.11		სულ მცირე, 9 არსებული საინფორმაციო დაფის განახლება ნავენახევის მღვიმის ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე		განახლებული 9 საინფორმაციო დაფა	ანგარიში ფოტომასალით	ამჟამად არსებობს 9 საინფორმაციო დაფა		დონორი
1.12		სულ მცირე, 40 არსებული საინფორმაციო დაფის განახლება სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე		განახლებული 40 საინფორმაციო დაფა	ანგარიში ფოტომასალით	ამჟამად არსებობს 40-ამდე საინფორმაციო დაფა, რომელიც პერიოდულად საჭიროებს განახლებას		დონორი
1.13		საინფორმაციო დაფების და ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის ინვენტარიზაცია		ინვენტარიზაციის ანგარიში	ინვენტარიზაციის ანგარიშის დოკუმენტი	ამჟამად არსებობს საინფორმაციო დაფების ინვენტარიზაციის დოკუმენტი, ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის ინვენტარიზაციის დოკუმენტი საჭიროებს სრულყოფას		ადმინისტრაცია
1.14		საწურბლიას მღვიმეში სპელეოთერაპიის განვითარების პოტენციალის შესახებ შეთავაზების მომზადება		შეთავაზების დოკუმენტი	დოკუმენტი	ამჟამად საწურბლიას მღვიმეზე მოწყობილია შესაბამისი ინფრასტრუქტურა, თუმცა სპელეოთერაპიის სერვისი არ არის დანერგილი, საჭიროა შეთავაზების სახით შესაბამისი დოკუმენტის მომზადება		ადმინისტრაცია, სააგენტო, დონორი

მუხლი 43. გარემოსდაცვითი განათლების პროგრამა

	მიზანი 1: დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია ფლობს საკმარის რესურსს გარემოსდაცვითი განათლების და ცნობიერების ამაღლების საქმიანობების განხორციელებისათვის. ინდიკატორი 1: 2033 წლისთვის არსებობს მინიმუმ 2 თანამშრომელი, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან გარემოსდაცვით განათლებაზე, თანამშრომლების 20%-ის უნარები გაძლიერებულია გარემოს დაცვასა და ინტერპრეტაციაში. საბაზისო ინფორმაცია: ადმინისტრაციას არ ჰყავს ეკოგანათლების სპეციალისტი. საქმიანობას ახორციელებს ერთი ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტი.
№	აქტივობა	ინდიკატორი	დადასტურების წყარო	საბაზისო ინფორმაცია	პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
1.1	თემატური მასალების/ პრეზენტაციების/ბროშურებ- ის მომზადება სამიზნე ჯგუფებისთვის: ბიომრავლფეროვნება, დაცული ტერიტორიები, ბუნებრივი ეკოსისტემები, ნარჩენების მართვა და სხვა გარემოსდაცვითი გამოწვევების თემატიკებით	მომზადებულია თემატური მასალები	მომზადებულია თემატური მასალების სისწორის შემოწმება	არსებული მასალები	დონორი, ექსპერტი, სააგენტო, ადმინისტრაცია
1.2	საინფორმაციო და საინტერპრეტაციო მასალების/გზამკვლევების მომზადება. მათ შორის: ცხოველები, ფრინველები, მცენარეები, მწერები და ა.შ	არსებობს მინ. 5 სხვადასხვა სახის საინფორმაციო- საინტერპრეტაციო ბროშურა/ წიგნი/ გზამკვლევი	სხვადასხვა სახის საინფორმაციო- საინტერპრეტა-ციო ბროშურა/ წიგნი/ გზამკვლევის შინაარსის მიზნობრივი შემოწმება	ადმინისტრაცი ის ანგარიშები და სტატისტიკუ- რი ინფორმაცია	დონორი, ექსპერტი, სააგენტო
1.3	გარემოსდაცვითი ღონისძიებების კალენდრის შექმნა და გარემოსდაცვითი ღონისძიებების დაგეგმვა კალენდრის მიხედვით	მოქმედი ღონისძიებების კალენდარი და განხორციელებული ღონისძიებების ანგარიშები	მოქმედი ღონისძიებების კალენდარი და განხორციელებ- ული ღონისძიებების ანგარიშების სისწორისა და ეფექტურობის შეფასება	გასული წლების ადმინისტრა- ციის მიერ განხორციელებ ული ღონისძიებების ანგარიშები	სააგენტო
1.4	გარემოსდაცვითი ცოდნის ამაღლების მიზნით საგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის ეკოსემინარების გამართვის ხელშეწყობა	განხორციელებული ეკოტურებისა და ბანაკების რაოდენობა/ მონაწილეთა რაოდენობა	ეკოსემინარების მოწყობის ხელშეწყობის ეფექტურობის სისწორის შეფასება	ადმინისტრა- ციის განხორციელებ ული ეკოტურების და ბანაკების ორგანიზების გამოცდილება	ადმინისტრაცია, სააგენტო, დონორი

მუხლი 44. საზოგადოებასთან ურთიერთობის პროგრამა

	მიზანი 1: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციასა და ადგილობრივ თვითმმართველობებს, ადგილობრივ თემებს, რეგიონში არსებულ არასამათავრობო ორგანიზაციებს და ადგილობრივ და რეგიონალურ მედიასაშუალებებს და სხვა დაინტერესებულ მხარეებს შორის ეფექტური კომუნიკაციის დანერგვა და მართვის პროცესებში მათი ჩართულობის ხელშეწყობა. ინდიკატორი 1: 2033 წლისთვის ადგილობრივი თვითმმართველობების, ადგილობრივი თემების, რეგიონში არსებული არასამათავრობო ორგანიზაციების და ადგილობრივი და რეგიონალური მედიასაშუალებების და სხვა დაინტერესებული მხარეების ჩართულობა იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მართვაში გაზრდილია 20%-ით (2024 წელთან შედარებით). საბაზისო ინფორმაცია: არსებული თანამშრომლობა, დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის დონე დაცული ტერიტორიების მართვაში.
№	აქტივობა	ინდიკატორი	დადასტურების წყარო	საბაზისო ინფორმაცია	პასუხისმგებელი ორგანიზაცია/ პარტნიორები
1.1	თანამშრომლობა და კომუნიკაცია ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებთან	შეხვედრების და ერთობლივი აქტივობების ანგარიშები	შეხვედრების და ერთობლივი აქტივობების ანგარიშების დოკუმენტაციის შემოწმება	გასული წლების ადმინისტრაციის ანგარიშები	ადმინისტრაცია, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტე ბი
1.2	თანამშრომლობა და კომუნიკაცია ადგილობრივ / ეროვნულ და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებთან	შეხვედრების და ერთობლივი აქტივობების ანგარიშები		გასული წლების ადმინისტრაციის ანგარიშები	ადმინისტრაცია, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტები, ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციები
1.3	თანამშრომლობა და კომუნიკაცია მედია-საშუალებებთან	სატელევიზიო საინფორმაციო მასალების მოსამზადებლად მასალების მიწოდება	სატელევიზიო საინფორმაციო მასალების მოსამზადებელი მასალების შინაარსის სისწორის შემოწმება	ადმინისტრაციის მონაცემთა ბაზა	სააგენტო, ადმინისტრაცია
1.4	ფილმის და ვიდეო- კლიპების მომზადება იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების და მისი ბიომრავალფეროვნების შესახებ	არსებობს მინ. 1 დოკ. ფილმი	ფილმის ეფექტურობის შეფასება	არსებული მასალები	დონორი, სააგენტო, ადმინისტრაცია
1.5	თანამშრომლობა და კომუნიკაცია ადგილობრივ თემებთან	შეხვედრების ანგარიშები	შეხვედრების ანგარიშები თემატურობის შეფასება	გასული წლების ადმინისტრაციის ანგარიშები და მონაცემთა ბაზა	სააგენტო, ადმინისტრაცია

მუხლი 45. მენეჯმენტი და ადმინისტრაცია

	მიზანი 1: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის დაკომპლექტება საკმარისი რაოდენობის კვალიფიციური ადამიანური რესურსით და მენეჯმენტის ეფექტური ფუნქციონირებისათვის თანამშრომლების უნარების გაძლიერების საშუალებების შექმნა. ინდიკატორი 1: 2033 წლისთვის ადმინისტრაცია დაკომპლექტებულია საკმარისი რაოდენობის კვალიფიციური თანამშრომლების რაოდენობით, ადმინისტრაცია აღჭურვილია ყველა შესაბამისი ინფრასტრუქტურითა და აღჭურვილობით, რაც უზრუნველყოფს დაცული ტერიტორიის ეფექტურ მართვას. საბაზისო ინფორმაცია: დამტკიცებული საშტატო ნუსხა – 26 თანამშრომელი, ხელშეკრულებით დასაქამებული – 44 თანამშრომელი. ადმინისტრაციის ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა: ამჟამად, იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე ვიზიტორთა მომსახურების უზრუნველყოფა ხორციელდება 4 მღვიმეში – პრომეთეს, სათაფლიის, ნავენახევისა და თეთრას მღვიმეებში, სადაც მოწყობილია შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. პრომეთეს მღვიმეზე: მოწყობილია ვიზიტორთა ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, კეთილმოწყობილი ბილიკები, სანაოსნო მონაკვეთი, ავტოსადგომი, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები (მიმდინარეობს როლერის პროექტირება). სათაფლიის დაცულ ტერიტორიაზე: დინოზავრის ნაკვალევის საკონსერვაციო ნაგებობა, განახლებული იურული პარკი, სათაფლიის მღვიმე, საგანმანათლებლო მოედანი, საგამოფენო დარბაზი, შუშის პანორამული გადასახედი, კაფეტერია, სუვენირების მაღაზია, კოლხური ტყის ბილიკი, საინფორმაციო დაფები, კეთილმოწყობილი ბილიკები. ნავენახევის მღვიმეზე: ვიზიტორთა ცენტრი, ამფითეატრი, საგანმანათლებლო სივრცე, მოსაცდელი პავილიონი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, სუვენირების მაღაზია, კაფეტერია, საინფორმაციო დაფები. თეთრა მღვიმეზე: ვიზიტორთა ცენტრი, კეთილმოწყობილი მღვიმე, ავტოსადგომი. არსებობს იმერეთის მღვიმეების და მარტვილისა და ოკაცეს ბუნების ძეგლების დამაკავშირებელი სამანქანოსთან ინტეგრირებული საფეხმავლო ბილიკები თანმდევი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურით. დაცვის განყოფილების აღჭურვილობის ჩამონათვალი: 5 ფოტოხაფანგი, 6 რაცია, 2 GPS ნავიგატორი, 15 სამკერდე კამერა, 1 ფოტოაპარატი, უნიფორმების განახლება/შესყიდვა და ა.შ.)
№	აქტივობა		ინდიკატორი		დადასტურების წყარო		საბაზისო ინფორმაცია		პასუხისმგე- ბელი ორგანიზა- ცია/პარტნიო-რები
1.1	ადმინისტრაციისთვის ტრენინგების ჩატარება მენეჯმენტის საკითხებში (ლიდერობა, ბუნებრივი რესურსების მართვა, პატრულირება, ეფექტური მართვა, კონფლიქტების მართვა, ეფექტური კომუნიკაცია, პრეზენტაციისა და ინტერპრეტაციის უნარები, საზოგადოებასთან ურთიერთობები, დონორებთან კომუნიკაცია, პროექტების წერა, ფონდების მოძიება და ნარჩენების მართვა)		სულ მცირე, ერთი ჩატარებული ტრენინგი 7 მონაწილისთვის ყოველწლიურად		შერჩევით დატრენინგებულ მონაწილეთა ცოდნის შეფასება		ჩატარებული ტრენინგების მასალები და ანგარიშები (მონაწილეთა სიები, ფოტომასალა)		დონორი, სააგენტო
1.2	ადმინისტრაციის კადრების შევსება საჭირო რესურსით		გაზრდილია მინიმუმ 30% კადრით საჭიროებისამებრ		გაზრდილი კადრების ეფექტურობის შეფასება				სააგენტო, ადმინისტ- რაცია
	მიზანი 2: დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ინფრასტრუქტურა (საველე ინფრასტრუქტურის ჩათვლით) შეესაბამება მოთხოვნებს და ფუნქციონირებს ეფექტურად. ინდიკატორი 2: მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდში განხორციელებული ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტების რაოდენობა გაზრდილია 3-ით; მოვლა-შენახვის გეგმის აქტივობებიდან მინიმუმ 80 % შესრულებულია. საბაზისო ინფორმაცია: არსებული ინფრასტრუქტურის ნუსხა.
2.1	დამატებითი ინფრასტრუქტურის საჭიროებების გამოვლენა		საჭიროებების ანალიზის ანგარიში და საჭიროებების ნუსხა		გამოვლენილი ინფრასტრუქტურის ეფექტურობის შეფასება		არსებული ინფრასტრუქ- ტურა		ადმინისტ- რაცია
2.2	ინფრასტრუქტურის მოვლა-შენახვის გეგმის მომზადება		შემუშავებული დოკუმენტი		არსებული დოკუმენტი		არსებული გეგმა ამჟამად მსგავსი დოკუმენტი არ არსებობს		სააგენტო, გარე ექსპერტი, კონსულტა- ნტი
2.3	იჯარით გაცემული ობიექტების მონიტორინგი		საიჯარო ხელშეკრულებები და ანგარიშები		საიჯარო ხელშეკრულებები/ მონიტორინგის ანგარიშები		აუქციონის პირობები/ გასული წლების მონიტორინგის ანგარიშები, 2024 წლის მდგომარეობი თ იჯარით გაცემული 3 ობიექტი – სათაფლია, პრომეთე, თეთრა		ადმინისტრა ცია, სააგენტო
	მიზანი 3: იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის გრძელვადიანი მართვის ეფექტიანობის უზრუნველყოფა. ინდიკატორი 3: 2028 წლისთვის მენეჯმენტის გეგმის მიზნების 50%, ხოლო 2033 წლისთვის – მინიმუმ 70% მიღწეულია; საბაზისო ინფორმაცია: არსებული შესყიდვის გეგმა. მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა.
3.1	ყოველწლიური შესყიდვის გეგმის მომზადება შესაბამისი საორიენტაციო ბიუჯეტით		შესყიდვის გეგმა		შესყიდვის გეგმის შემოწმება		გასული წლების შესყიდვის გეგმები		ადმინისტრა- ცია, სააგენტო
3.2	ინვენტარიზაციის განხორციელება		ინვენტარიზაციის ანგარიში		ინვენტარიზაციის ანგარიშების სისწორის შემოწმება		გასული წლების ანგარიშები		ადმინისტრა -ცია, სააგენტო
3.3	სამწლიანი საოპერაციო გეგმის განახლება/მომზადება		შეთანხმებული და დამტკიცებული საოპერაციო გეგმა		საოპერაციო გეგმით განსაზღვრული ქმედებების შესრულების შემოწმება		გასული წლების საოპერაციო გეგმები		ადმინისტრა- ცია, სააგენტო, დონორი
3.4	ნარჩენების მართვის გეგმის შემუშავება		ნარჩენების მართვის გეგმა		2024 წელს მსგავსი დოკუმენტი არ არსებობს		ადმინისტრაცი ის ანგარიშები საბაზისო ინფორმაცია		დონორ(ებ)ი, კონსულტანტი
3.5	ნარჩენების შეგროვებისთვის კონტეინერების განთავსება საჭიროებისამებრ ტერიტორიაზე (ნარჩენების გეგმის განხორციელების ხელშეწყობა)		ტერიტორიაზე განთავსებული ნარჩენების კონტეინერები (საჭიროებისამებრ)		ტერიტორიაზე განთავსებული ნარჩენების კონტეინერების რაოდენობის გადამოწმება ლოკაციების მიხედვით		ანგარიში ფოტომასალით		მუნიციპალ- იტეტები, დონორი
3.6	დანაგვიანების პრევენციის მიზნით სულ მცირე 3 საინფორმაციო/გამაფრთხი ლებელი ბანერის განთავსება ბილიკებზე		ბილიკებზე განთავსებული 3 ბანერი		ანგარიში ფოტომასალით		ამჟამად განთავსებული ა სათაფლიაზე		დონორი
3.7	დაცვის განყოფილების ავტოპარკის მოვლა-შენახვა ინტეგრირებულია ადმინისტრაციის მოვლა-შენახვის გეგმაში. საჭიროებისამებრ ავტოპარკის (სატრანსპორტო საშუალებების მოვლა-პატრონობა) განახლება		ადმინისტრაციის მოვლა-შენახვის გეგმა/შესაბამისი შესყიდვისა და მიღება-ჩაბარების დოკუმენტი. ავტოპარკის მდგომარეობის დოკუმენტების ინტეგრირება მოვლა-შენახვის გეგმაში და განახლებული ავტოპარკი		ავტოპარკის მდგომარეობის დოკუმენტების ინტეგრირება მოვლა-შენახვის გეგმაში და განახლებული ავტოპარკი		არსებული ავტოპარკის ჩამონათვალი და მათი მდგომარეობა		სააგენტო, დონორი
	მიზანი 4: იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე შრომის უსაფრთხოების მენეჯმენტის გეგმის შემუშავება. ინდიკატორი: თანამშორმელებისა და ვიზიტორების უსაფრთხოების დაცვის მიზნით შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტები საბაზისო ინფორმაცია: ამჟამად მსგავსი დოკუმეტი არ არსებობს
4.1	იმერეთის მღვიმეების ყველა ობიექტის შესწავლა და უსაფრთხოების მენეჯმენტის გეგმის შემუშავება	შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტი		შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტის მიხედვით განხორციელებული აქტივობები		2024 წელს მსგავსი დოკუმენტი არ არსებობს		სააგენტო, ადმინისტრაცია, დონორი, გარე ექსპერტი
	მიზანი 5: იმერეთის მღვიმეების დაცულ ტერიტორიებზე შრომის უსაფრთოების ნორმების გათვალისიწინება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში. ინდიკატორი: თანამშორმელებისა და ვიზიტორების უსაფრთხოების დაცვის მიზნით შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტები. საბაზისო ინფორმაცია: ამჟამად მსგავსი დოკუმეტი არ არსებობს
5.1	დოკუმენეტების შემუშავება		შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტი		შემუშავებული შესაბამისი დოკუმენტის მიხედვით განხორციელებული აქტივობები		2024 წელს მსგავსი დოკუმენტი არ არსებობს		სააგენტო, ადმინისტრა- ცია, დონორი, გარე ექსპერტი

თავი VII. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგი, ანგარიშგება და შეფასება

მუხლი 46. ინდიკატორები და მათი შერჩევის საფუძველი

მენეჯმენტის გეგმის პროგრამის მიზნები, ქმედებები და მათთან შესაბამისობაში არსებული ინდიკატორები აღწერილია მენეჯმენტის გეგმის თავ VI-ში – მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები. მიზნების და ქმედებების ინდიკატორები შემუშავებულია მათი გაზომვადობის პრინციპით (კონკრეტული, გაზომვადი, რეალისტური, მიღწევადი და დროში დაკონკრეტებული).

მუხლი 47. მენეჯმენტის გეგმის მიზნებისა და ქმედებების მონიტორინგისა და შეფასების პროცედურები და ეტაპები

დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგს ახორციელებს ეტაპობრივად:

ა) ყოველწლიური მონიტორინგი: ყოველი წლის ბოლოსთვის ადმინისტრაცია მოამზადებს განხორციელებული ქმედებებისა და ღონისძიებების ანგარიშს მენეჯმენტის გეგმის მე-6 თავში განსაზღვრულ და დაგეგმილ ქმედებებსა და ღონისძიებებთან მიმართებაში. აღნიშნული ანგარიში წარმოადგენს სამწლიანი საოპერაციო გეგმის განხილვა-განახლების საფუძველს, რომელიც, თავის მხრივ, წლიური ბიუჯეტის განსაზღვრისა და წარდგენის საფუძველია;

ბ) მენეჯმენტის ეფექტურობის ოთხწლიანი ინტერვალით მონიტორინგი: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მეხუთე წლის ბოლოს ადმინისტრაცია განახორციელებს მენეჯმენტის გეგმის ეფექტურობის შეფასებას. ადმინისტრაცია შეძლებს, ზუსტად შეაფასოს მართვის ეფექტურობის პროგრესი და მიღებული გამოცდილების გათვალისწინებით მოახდინოს მენეჯმენტის გეგმის ქმედებებისა და ღონისძიებების ადაპტირება;

გ) საბოლოო შეფასება: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-9 წელს ადმინისტრაცია განახორციელებს მენეჯმენტის გეგმის დეტალურ შეფასებას. ადმინისტრაცია შესაბამისი ექსპერტიზის და ორგანიზაციების ჩართულობით განახორციელებს განახლებული სიტუაციური ანალიზის, მიზნებისა და ქმედებების განხილვას. განახლებული სიტუაციური ანალიზის, მიზნებისა და ქმედებების განხილვის შედეგები წარმოადგენს ახალი, მომდევნო ცხრაწლიანი მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების საფუძველს.

მუხლი 48. მენეჯმენტის გეგმის მიზნების და აქტივობების მონიტორინგის გეგმა

№	აქტივობა	დროის პერიოდი	პასუხისმგებელი
1	მონიტორინგის გეგმის და ფორმატის შემუშავება და შეთანხმება	მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან პირველი წლის ბოლოს	ადმინისტრაცია, სააგენტო
2	ყოველწლიური მონიტორინგის და ანგარიშგების განხორციელება	მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან მომდევნო წლის I კვარტალში (ყოველწლიურად)	ადმინისტრაცია
3	შუალედური შეფასება, ანგარიშგება და სტრატეგიული მიზნების გადახედვა საჭიროებისამებრ	მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან მეოთხე წლის ბოლოს	ადმინისტრაცია, სააგენტო, დონორი
4	საბოლოო ანგარიშგება და შეფასება	მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან მე-9 წლის დასაწყისი	ადმინისტრაცია
5	მენეჯმენტის გეგმის განახლება	მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებიდან მე-9 წელი	ადმინისტრაცია, სააგენტო, დონორი

მუხლი 49. მენეჯმენტის გეგმის მიზნების და ქმედებების შესრულების პროგრესის მონიტორინგი მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგის მიზანია მართვის ადაპტაციური მიდგომის დანერგვა და განხორციელება. მენეჯმენტის გეგმის მუდმივი მონიტორინგი და მისი ანალიზი იძლევა შესაძლებლობებს, საჭირო ცვლილებების განხორციელების და მათი ადაპტაციისათვის მენეჯმენტის გეგმაში.

მუხლი 50. მენეჯმენტის გეგმის მიზნებისა და ქმედებების მონიტორინგის პროცედურები და ეტაპები

დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგს ახორციელებს ეტაპობრივად:

ა) ყოველწლიური მონიტორინგი: ყოველი წლის ბოლოსთვის ადმინისტრაცია მოამზადებს განხორციელებული ქმედებებისა და ღონისძიებების ანგარიშს მენეჯმენტის გეგმის მე-6 თავში განსაზღვრულ და დაგეგმილ ქმედებებსა და ღონისძიებებთან მიმართებაში. აღნიშნული ანგარიში წარმოადგენს 3-წლიანი საოპერაციო გეგმის განხილვა-განახლების საფუძველს, რომელიც, თავის მხრივ, წლიური ბიუჯეტის განსაზღვრისა და წარდგენის საფუძველია;

ბ) მენეჯმენტის ეფექტურობის 4-წლიანი ინტერვალით მონიტორინგი: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-5 წლის ბოლოს ადმინისტრაცია განახორციელებს მენეჯმენტის გეგმის ეფექტურობის შეფასებას. ადმინისტრაცია შეძლებს, ზუსტად შეაფასოს მართვის ეფექტურობის პროგრესი და მიღებული გამოცდილების გათვალისწინებით მოახდინოს მენეჯმენტის გეგმის ქმედებებისა და ღონისძიებების ადაპტირება;

გ) საბოლოო შეფასება: მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდის მე-9 წლის დასაწყისში ადმინისტრაცია განახორციელებს მოქმედი მენეჯმენტის გეგმის დეტალურ შეფასებას და მოამზადებს ანგარიშს. მომდევნო 9-წლიანი პერიოდისთვის მენეჯმენტის გეგმის განახლების პროცესი, რომელსაც ადმინისტრაცია შესაბამისი ექსპერტიზისა და ორგანიზაციების ჩართულობით განახორციელებს, დაეფუძნება აღნიშნული შეფასების შედეგებს.

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დანართები

დანართი 1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადგილმდებარეობა საქართველოს მასშტაბით.

დანართი 2. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადგილმდებარეობა რეგიონის მასშტაბით.

დანართი 3. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების საზღვრები.

დანართი 4. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები და ზურმუხტის ქსელის რუკა.

დანართი 5. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფლორის/მცენარეების სია.

დანართი 6. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების სოკოები.

დანართი 7. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფაუნის სახეობების სიები.

დანართი 8. „ზურმუხტის ქსელით“ დაცული ტერიტორია.

დანართი 1. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადგილმდებარეობა საქართველოს მასშტაბით.

დანართი 2. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ადგილმდებარეობა რეგიონის მაშტაბით

დანართი 3. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების საზღვრები:

ა)

ბ)

გ)

დ)

დანართი 4. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები და ზურმუხტის ქსელის რუკა

დანართი 5. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფლორის/მცენარეების სია

ლათინური სახელწოდება	ქართული სახელწოდება	საქართ. ენდემი	კავკას. ენდემი 1	საქართ. წითელი ნუსხა	IUCN -ის წითელი ნუსხა
Abies nordmanniana (Steven) Spach	−		X
Acer campestre L.	ჩვეულებრივი ნეკერჩხალი
Acer ibericum M. Bieb.	−		X
Acer laetum C.A.Mey.	ქორაფი
Acer platanoides L.	ლეკა
Acer pseudoplatanus L.	მთის ბოკვი
Adiantum capillus-venerisL.	ვენერას თმა				LC
Aegopodium podagraria L.	მარიამსხალა
Allium ursinum L.	ღანძილი
Alnus barbata C.A.Mey.	ჩვეულებრივი მურყანი		X
Alnus incana (L.) Moench	ნაცარა მურყანი
Amelanchier ovalisMedik.	−
Arum albispathumSteven ex Ledeb.	ნიუკა
Aruncus vulgaris Raf.	მეკენძალა
Athyrium filix-femina (L.) Roth	−
Berberis vulgaris L.	ჩვეულებრივი კოწახური
Buxus colchica Pojark.	კოლხური ბზა
Calamintha menthifolia Host	−
Carex cuspidataHost	ისლი
Carex digitataL.	ისლი
Carex divulsa Stokes	ისლი
Carex grioletii Roem.	ისლი
Carex muricata L.	ისლი
Carex pallescens L.	ისლი
Carex pendula Huds.	ისლი
Carex polyphylla Kar. & Kir.	ისლი
Carex remota L.	ისლი				LC
Carex sylvatica Huds.	ისლი
Carpinus caucasica Grossh.	კავკასიური რცხილა
Carpinus orientalis Mill.	ჯაგრცხილა
Castanea sativa Mill.	ჩვეულებრივი წაბლი			VU
Celtis caucasica Willd.	კავკასიური აკაკი
Cerasus avium (L.) Moench	ბალი
Cerasus mahaleb (L.) Miller	ბალღოჯი
Chamaecytisus caucasicus (Grossh.) Holub	−
Cicerbita pontica (Boiss.) Grossh.	−
Circaea lutetiana L.	თეთრძირა
Clematis vitalba L.	კატაბარდა
Clinopodium umbrosum (M. Bieb.) K. Koch	−
Clinopodium vulgare L.	მოპიტნაო

Colutea orientalis Mill.	ფუჭფუჭა
Cornus mas L.	შინდი
Corylus avellana L.	ჩვეულებრივი თხილი				LC
Cotinus coggygria Scop.	თრიმლი
Cotoneaster multiflorus Bunge	ვაშლანა
Cotoneaster racemiflorus (Desf.) K. Koch	−
Crataegus microphylla K.Koch	წვრილფოთოლა კუნელი
Crataegus orientalis M. Bieb.	კნაპა, კნაპი
Crataegus pentagyna Willd.	შავი კუნელი
Cydonia oblonga Mill.	კომში და ბია
Cystopteris fragilis (L.) Bernh.	−
Dactylorhiza urvilleana(Steud.) H. Baumann & Künkele	−
Daphne mezereum L.	მაჯაღვერი
Daphne pontica L.	მელიქაური
Diospyros lotus L.	ჩვეულებრივი ხურმა				LC
Diphasium tristachium Pursh	−
Dryopteris borreri (Newman) Oberh. & Tavel	ბორერის ჩადუნა
Elaeagnus angustifolia L.	ფშატი
Epilobium lanceolatumSebast. & Mauri	წყალნაწყენი
Epilobium montanum L.	მთის წყალნაწყენი
Equisetum ramosissimumDesf.	შვიტა				LC
Equisetum sylvaticum L.	შვიტა
Erythronium caucasicumWoronow	კაბაჭრელა		X
Euonymus europaeus L.	კოდობანა
Euonymus latifolius (L.) Mill.	ტაბლაყურა				LC
Euphorbia squamosa Willd.	−
Fagus orientalis Lipsky	აღმოსავლური წიფელი
Fragaria vesca L.	მარწყვი
Frangula alnus Mill.	ხეჭრელი
Fraxinus excelsior L.	იფანი
Galanthus woronowiiLosinsk.	ვორონოვის თეთრყვავილა		X
Galeopsis bifidaBoenn.	−
Geranium columbinum L.	ქათმისკუჭა
Geranium pyrenaicum Burm.f.	−
Geranium robertianum L.	უჟმურა
Geranium sylvaticum L.	ტყის ნემსიწვერა
Gratiola officinalis L.	−
Hedera colchica (K.Koch) K.Koch	კოლხური სურო
Hedera helix L.	ჩვეულებრივი სურო
Hippophaë rhamnoides L.	ქაცვი
Hypericum androsaemum L.	კორობელა
Hypericum hirsutum L.	კრაზანა
Hypericum perforatum L.	კრაზანა

Hypericum xylosteifolium (Spach) N. Robson	კრაზანა		X
Ilex colchica Pojark.	ბაძგი, ჭყორი
Impatiens noli-tangere L.	უკადრისა
Iris colchicaKem.-Nath.	კოლხური ზამბახი		X
Jasminum fruticans L.	ჟასმინი
Lathraea squamaria L.	ჩაწყობილა
Lathyrus roseus Steven	არჯაკელი
Laurocerasus officinalis M. Roem.	წყავი
Laurus nobilis L.	დაფნა, კეთილშობილი დაფნა			VU
Ligustrum vulgare L.	კვიდო
Lonicera caprifolium L.	ჯიქა
Lonicera caucasica Pall.	წერწა
Lonicera iberica M.Bieb.	ქართული ცხრატყავა
Luzula forsteri (Sm.) DC.
Malus orientalis Uglitzk.	მაჟალო
Melissa officinalis L.	ბარამბო
Mespilus germanica L.	ზღმარტლი
Morus alba L.	თუთა
Orchis purpureaHuds.	ჯადვარი, ორქიდეა
Orobus hirsutus L.	−
Orobus vernus L.	ტყის ცერცველა
Ostrya carpinifoliaScop.	უხრავი			EN
Pachyphragma macrophyllum (Hoffm.) N.Busch	ხახია		X
Padus avium Mill.	შოთხვი
Paliurus spina-christi Mill.	ძეძვი
Paris incompleta M.Bieb.	ხარისთვალა		X
Periploca graeca L.	ღვედკეცი
Petasites albus (L.) Gaertn.	ბუერა
Philadelphus caucasicus Koehne	უცვეთელა		X
Pinus sosnowskyi Nakai	კავკასიური ფიჭვი
Platanthera chlorantha (Custer) Rchb.	ორფოთოლა
Polygonatum glaberrimum K.Koch	სვინტრი		X
Polygonatum multiflorum(L.) All.	სვინტრი
Polygonatum orientaleDesf.	სვინტრი
Polypodium vulgare L.	კილამურა
Polystichum aculeatum (L.) Roth	−
Populus alba L.	თეთრი ხვალო
Populus hybrida M.Bieb.	ხვალო, ჭალის ვერხვი
Populus nigra L.	ოფი				LC
Populus tremula L.	ვერხვი
Potentilla erecta (L.) Räusch.	ოთხფურცელა მარწყვაბალახი
Potentilla imerethica Gagnidze & Sokhadze	იმერული მარწყვაბალახი		X
Prunus divaricata Ledeb.	ტყემალი
Prunus spinosa L.	კვრინჩხი

Pteris cretica L.	ტაბელა
Pterocarya pterocarpa (Michx.) Kunth ex Iljinsk.	ლაფანი			VU	Lower Risk/least concern ver 2.3
Punica granatum L.	ბროწეული
Pyracantha coccinea (L.) M.Roem.	ჩიტავაშლა
Pyrus caucasica Fed.	პანტა
Pyrus georgica Kuth.	ქართული ბერყენა
Pyrus salicifolia Pall.	ბერყენა
Quercus hartwissiana Steven	კოლხური მუხა
Quercus iberica Steven ex M.Bieb.	ქართული მუხა
Quercus imeretina Steven ex Woronow	იმერული მუხა		X
Quercus macranthera Fisch. & C. A. Mey. ex Hohen.	მაღალმთის მუხა			VU
Quercus pedunculiflora K.Koch	ყუნწიანი მუხა			VU
Rhamnus cathartica L.	ხეშავი
Rhamnus imeretina Booth, Petz. & Kirchn.	იმერული ხეჭრელი		
Rhododendron luteum Sweet	იელი
Rhododendron ponticum L.	პონტური შქერი
Ribes alpinum L.	მთის მოცხარი, ლაბა
Ribes biebersteinii DC.	კლდის მოცხარი		
Robinia pseudoacacia L.	ეკლის ხე, ცრუაკაცია				LC
Rosa canina L.	ასკილი
Rosa gallica L.	დამასკური ვარდი, კაზანლიკური ვარდი
Rubus caucasicus Focke	მაყვალი
Rubus idaeus L.	ჟოლო
Ruscus colchicus Yeo	კოლხური მაყვალი
Ruscus ponticus Woronow	თაგვისარა
Salix caprea L.	მდგნალი
Salix pseudomedemii E.Wolf	−
Salix viminalis L.	მანეული
Salvia glutinosa L.	შალამანდილი
Sambucus nigra L.	დიდგულა
Sanicula europaea L.	ქრისტესბეჭედა
Saxifraga cymbalaria L.	−
Scilla bifolia L.	ორფოთოლა ცისთვალა
Scilla sibericaHaw.	ცისთვალა
Scopolia carniolica Jacq.	−
Scrophularia nodosa L.	შავწამალა
Scutellaria altissima L.	მუზარადა
Scutellaria galericulata L.	მუზარადა
Selaginella helvetica (L.) Spring	−
Smilax excelsa L.	ეკალღიჭი
Sorbus graeca (Spach) Schauer	ამპურა
Sorbus torminalis (L.) Crantz	თამელი
Spiraea hypericifolia L.	კრაზანაფოთოლა გრაკლა
Stachys sylvatica L.	ყვანჩალა
Staphylea colchica Steven	კოლხური ჯონჯოლი			VU
Staphylea pinnata L.	ჩვეულებრივი ჯონჯოლი
Swida australis (C.A.Mey.) Pojark. ex Grossh.	შინდანწლა
Tamarix smyrnensis Bunge	იალღუნი
Tamus communis L.	ძაღლის სატაცური, მიხელტა
Taxus baccata L.	ურთხელი			VU	LC
Thelypteris palustris Schott	−
Tilia caucasica Rupr.	ცაცხვი
Tilia cordata Mill.	წვრილფოთოლა ცაცხვი
Ulmus carpinifolia Gled.	−
Ulmus glabra Huds.	თელა			VU
Vaccinium arctostaphylos L.	მაღალი მოცვი
Vaccinium myrtillus L.	მოცვი
Vaccinium vitis-idaea L.	წითელი მოცვი
Veronica imerethica Kem.-Nath.	იმერული ბოსტნის ია		
Veronica magna M.A.Fisch.	მკერვალა
Veronica nigricans K.Koch	ბოსტნის ია
Veronica officinalis L.	დედოფლისთითა
Viburnum lantana L.	უზანი
Viburnum opulus L.	ძახველი
Viburnum opulus L.	ძახველა, ძახველი
Viburnum orientale Pall.	მოლოზანა
Viola odorata L.	−
Viscum album L.	ფითრი
Vitis sylvestris C.C.Gmel.	უსურვაზი
Zelkova carpinifolia (Pall.) K. Koch	ძელქვა

დანართი 6. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების სოკოები

ლათინური სახელწოდება	ქართული სახელწოდება	საქართ. ენდემი	კავკას. ენდემი	საქართ. წითელი ნუსხა	IUCN -ის წითელი ნუსხა
Agaricus silvaticus Schaeff.	ტყის ქამა
Amanita caesarea(Scop.) Pers.	ნიყვი
Amanita citrina Pers.	ბილწა სოკო
Amanita fulva Fr.	წაბლისფერი ლივლივა
Amanita gemmata(Fr.) Bertill.	ყვითელი ბილწა სოკო
Amanita muscaria(L.) Lam.	ცადამაყვანა
Amanita pantherina(DC.) Krombh.	თავჭედილა
Amanita rubescensPers.	მარწყვიო
Amanita vaginata(Bull.) Lam.	რუხი ლივლივა
Armillariella mellea(Vahl) P. Karst.	მანჭკვალა
Astraeus hygrometricus(Pers.) Morgan	მიწისვარსკვლავა

Boletus edulisBull.	დათვის სოკო
Boletus erythropus Pers.	წითელფეხა მუხისძირა
Boletus luridusSowerby	მუხისძირა
Boletus satanasLenz	სატანას სოკო
Calocera viscosa(Pers.) Fr.	−
Cantharellus cibariusFr.	მიქლიო (ქათამბარკალა)
Ceratocystis ulmi(Buisman) C. Moreau	−
Cerrena unicolor(Bull.) Murrill	−
Clithris quercina(Fr.) P. Karst.	−
Clitocybe nebularis(Batsch) P. Kumm.	მინდვრის სოკო
Clitopilus prunulus(Scop.) P. Kumm.	ალუბლისძირა
Coccomyces dentatus(J.C. Schmidt & Kunze) Sacc.
Collybia confluens(Pers.) P. Kumm.	−
Collybia dryophila(Bull.) P. Kumm.	გაზაფხულის მანჭკვალა
Conocybe tenera(Schaeff.) Fayod	−
Coprinus disseminatus(Pers.) Gray	−
Coprinus micaceus(Bull.) Fr.	მგლის სოკო
Coriolus hirsutus(Wulfen) Pat.	−
Coriolus pubescens(Schumach.) Quél.	−
Coriolus versicolor(L.) Quél.	−
Coriolus zonatus (Nees) Quél.	−
Craterellus cornucopioides(L.) Pers.	ძაბრა სოკო
Crepidotus applanatus(Pers.) P. Kumm.	−
Crepidotus mollis(Schaeff.) Staude	−
Cyathus striatus(Pers.) Fr.	ჩიტისბუდა
Daedalea quercina(L.) Pers.	−
Daldinia concentrica(Bolton) Ces. & De Not.	−
Diatrype disciformis(Hoffm.) Fr.	−
Diatrype stigma(Hoffm.) Fr.	−
Exobasidium discoideum Ellis	−
Fistulina hepatica(Schaeff.) With.	ღვიძლა სოკო
Flammulina velutipes(Curtis) Singer	ზამთრის სოკო
Fomes fomentarius(L.) Fr.	−
Ganoderma applanatum(Pers.) Pat.	−
Ganoderma lucidum(Curtis) P. Karst.	−
Gymnosporangium clavariiformeDietel	ჟანგა
Gymnosporangium juniperi S. Ito	ჟანგა
Gymnosporangium juniperinumShirai	ჟანგა
Gymnosporangium sabinae(Dicks.) G. Winter	ჟანგა
Hebeloma crustuliniforme (Bull.) Quél.	ცრუხრაშუნა
Helotium citrinum (Hedw.) Fr.	−
Helotium herbarum(Pers.) Fr.	−
Hericium coralloides(Scop.) Pers.	ირმისბაწარა
Hericium erinaceum (Bull.) Pers.	გულა სოკო
Heterosphaeria patella (Tode) Grev.	−

Hirschioporus pargamenus (Fr.) Bondartsev & Singer	−
Hydnum repandumL.	ირმისტუჩა
Hymenochaete tabacina(Sowerby) Lév.	−
Hypholoma fasciculare (Huds.) P. Kumm.	მანჭკვალას მატყუარა
Hypholoma sublateritium(Schaeff.) Quél.	ცრუმანჭკვალა
Hypoxylon coccineumBull.	−
Hypoxylon fuscum(Pers.) Fr.	−
Inonotus cuticularis(Bull.) P. Karst.	−
Irpex lacteus(Fr.) Fr.	−
Kuehneromyces mutabilis(Schaeff.) Singer & A.H. Sm.	ზაფხულის მანჭკვალა
Laccaria laccata(Scop.) Cooke	მარტიო
Lachnum bicolor(Bull.) P. Karst.	−
Lactarius insulsus(Fr.) Fr.	−
Lactarius piperatus(L.) Pers.	არყა
Lactarius subdulcis(Pers.) Gray	−
Lactarius vellereus(Fr.) Fr.	სავარცხელა
Lactarius volemus(Fr.) Fr.	ჭეჭკეტა
Lactarius zonarius(Bull.) Fr.	−
Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill	ყვითელი აბედა
Lasiobotrys lonicerae(Fr.) Kunze	−
Leccinum aurantiacum(Bull.) Gray	ვერხვისძირა
Leccinum crocipodium (Letell.) Watling	ბებერა სოკო
Leccinum griseum(Quél.) Singer	რცხილისძირა
Lenzites betulina (L.) Fr.	−
Leotia gelatinosa Hill	−
Lepiota acutesquamosa(Weinm.) P. Kumm.	ეკლებიანი ლეპიოტა
Lepiota clypeolaria (Bull.) P. Kumm.	ფარისებრი ლეპიოტა
Lepiota naucina(Fr.) P. Kumm.	წითელფირფიტა ლეპიოტა
Leptosphaeria doliolum(Pers.) Ces. & De Not.	−
Leptosphaeria rusci(Fr.) Sacc.	−
Lycoperdon perlatumPers.	ხორკლებიანი გუდაფშუკა
Lycoperdon pyriforme Schaeff.	მსხლისებრი გუდაფშუკა
Macrolepiota procera(Scop.) Singer	წეროსწვივა (მგზავრიო)
Macrolepiota rhacodes(Vittad.) Singer	რბილობწითელა წეროსწვივა
Mamiania coryli De Not.	−
Mamiania fimbriata(Pers.) Ces. & De Not.	−
Marasmius alliaceus(Jacq.) Fr.	სანელებელა
Marasmius androsaceus (L.) Fr.	−
Massaria foedans(Fr.) Fr.	−
Melampsora alliiKleb.	−
Melampsora salicinaDesm.	−
Melampsora tremulaeTul. & C. Tul.	−
Microsphaera alphitoidesGriffon & Maubl.	−
Microsphaera berberidis(DC.) Lév.	−
Mycena alcalina(Fr.) P. Kumm.	−
Mycena galericulata(Scop.) Gray	ჩაჩისებრი მიცენა
Mycena polygramma(Bull.) Gray	ფეხწიბოიანი მიცენა
Mycena pura(Pers.) P. Kumm.	ლურჯი მიცენა
Mycosphaerella morifolia(Pass.) Cruchet	−
Nectria cinnabarina(Tode) Fr.	−
Nectria ditissimaTul. & C. Tul.	−
Omphalina umbellifera(L.) Quél.	−
Ophiobolus herpotrichus(Fr.) Sacc.	−
Oudemansiella mucida(Schrad.) Höhn.	ლორწოვანი მანჭკვალა
Oudemansiella platyphylla(Pers.) M.M. Moser	განიერფირფიტიანი უდემანსიელა
Oudemansiella radicata(Relhan) Singer	ფეხფესვა უდემანსიელა
Panellus stipticus(Bull.) P. Karst.	−
Panus rudisFr.	ყველის სოკო
Panus tigrinus(Bull.) Singer	−
Paxillus atrotomentosus(Batsch) Fr.	შავფეხა ღორის სოკო
Paxillus involutus (Batsch) Fr.	ღორის სოკო
Phallus impudicusL.	ქვეყნის გული
Phellinus ferruginosus(Schrad.) Pat.	−
Phellinus igniarius(L.) Quél.	−
Phellinus ribis(Schumach.) Quél.	−
Phellinus tremulae(Bondartsev) Bondartsev & P.N. Borisov	−
Pholiota aurivella(Batsch) P. Kumm.	ოქროსფერი ქერცლოვანა
Pholiota squarrosa (Vahl) P. Kumm.	ქერცლოვანა
Phragmidium disciflorum(Tode) J. James	−
Phragmidium rubi(Pers.) G. Winter	−
Phragmidium rubi-ideaei(DC.) P. Karst.	−
Phyllactinia suffulta(Rebent.) Sacc.	−
Phyllotopsis nidulans(Pers.) Singer	−
Pleospora herbarumP. Karst.	−
Pleurotus cornucopiae(Paulet) Rolland	მაჩალო
Pleurotus ostreatus(Jacq.) P. Kumm.	ხეთამხალი (კალმახა, ტყუბელა, წიფლის სოკო, ხის სოკო)
Pluteus atricapillus(Batsch) Fayod	ირმის პლუტეუსი
Polyporus arculariusLázaro Ibiza	−
Polyporus coronatusRostk.	−
Polyporus picipesFr.	−
Polyporus squamosus(Huds.) Fr.	ძერანა სოკო
Polyporus variusGrev.	−

Psathyrella candolleana(Fr.) Maire	−
Psathyrella hydrophila(Bull.) Maire	−
Rhytisma acerinum (Pers.) Fr.	−
Rhytisma punctatum (Pers.) Fr.	−
Rosellinia necatrix Berl. ex Prill.	−
Rozites caperatus(Pers.) P. Karst.	ქამასებრი
Russula adusta (Pers.) Fr.	მურა სოკო
Russula aeruginea Lindbl. ex Fr.	მტრედიო
Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr.	ღვინიო
Russula delicaFr.	ცხენისკბილა
Russula emetica (Schaeff.) Pers.	ბღავანა
Russula foetensPers.	მყრალი ხრაშუნა
Russula lepida Fr.	წითელკაბა (წითლიო)
Russula lutea (Huds.) Gray	ფქვილიო
Russula virescens(Schaeff.) Fr.	ხახვილო
Russula xerampelina (Schaeff.) Fr.	არომატული ხრაშუნა
Sarcodon imbricatus (L.) P. Karst.	ირემა სოკო
Schizophyllum commune Fr.	−
Scleroderma aurantium (L.) Pers.	ცრუ გუდაფშუკა
Septotinia populiperda Waterman & E.K. Cash	−
Serpula lacrimans (Wulfen) J. Schröt.	−
Sparassis crispa (Wulfen) Fr.	ღაჟაჟო
Stereum hirsutum(Willd.) Pers.	−
Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.	ლურჯ-მწვანე სტროფარია
Tapesia fusca (Pers.) Fuckel	−
Taphrina caerulescens (Desm. & Mont.) Tul.	−
Taphrina ostryaeC.Massal.	−
Taphrina ulmi(Fuckel) Johanson	−
Trametes gibbosa (Pers.) Fr.	−
Tricholoma terreum(Schaeff.) P. Kumm.	−
Tricholomopsis rutilans(Schaeff.) Singer	−
Tubaria furfuracea (Pers.) Gillet	−
Tympanis alnea (Pers.) Fr.	−
Uncinula aceris (DC.) Sacc.	ნაცროვანი სოკო
Uromyces coluteaeArthur	გუდაფშუტა
Ustulina vulgarisTul. & C. Tul.	−
Valsa spinosa(Pers.) Nitschke	−
Volvariella bombycina (Schaeff.) Singer	−
Xerocomus chrysenteron (Bull.) Quél.	აბრეშუმისებრი ვოლვარიელა
Xerocomus subtomentosus (L.) Quél.	მწვანე ხავსის სოკო
Xylaria hypoxylon (L.) Grev.	−
Xylaria polymorpha (Pers.) Grev.	−

დანართი 7. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ფაუნის სახეობების სიები

ა) ძუძუმწოვრები:

ლათინური სახელწოდება	გამოყენებადი სინონიმი	ქართული სახელწოდება	საქართ. ენდემი	კავკას. ენდემი	საქართ. წითელი ნუსხა	IUCN - ის წითელი ნუსხა
Apodemus mystacinus1		ფართოკბილა თაგვი				LC
Apodemus uralensis1	Apodemus sylvaticus	მცირე თაგვი				LC
Apodemus whiterbyi1	Apodemus fulvipectus	სტეპის თაგვი				LC
Arvicola amphibius1	Arvicola terrestris	წყლის მემინდვრია				LC
Barbastella barbastellus1		ევროპული მაჩქათელა				NT
Canis aureus1		ტურა				LC
Canis lupus1		მგელი				LC
Capreolus capreolus1		შველი				LC
Chionomys roberti1		რობერტის მემინდვრია		X		LC
Crocidura suoveolens gueldenstaedtii1	Crocidura gueldenstaedtii	მცირე კბილთეთრა		endemic subspecies		LC
Crocidura leucodon1		თეთრმუცელა კბილთეთრა				LC
Dryomys nitedula1		ტყის ძილგუდა				LC
Eptesicus serotinus1		ჩვეულებრივი მეგვიანე				LC
Erinaceus concolor1		სამხრეთული თეთრგულა ზღარბი				LC
Felis sylvestris1		გარეული კატა				LC
Glis glis1	Myoxus glis	დიდი ძილგუდა				LC
Lepus europaeus1		კურდღელი				LC
Martes foina1		ქვის კვერნა				LC
Martes martes1		ტყის კვერნა				LC
Meles meles1		მაჩვი				LC
Microtus majori1	Terricola majori	ბუჩქნარის მემინდვრია				LC
Miniopterus schreibersii1		ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი				NT
Mus musculus1	Mus domesticus	სახლის თაგვი				LC
Myotis bechsteinii1		გრძელყურა მღამიობი			VU	NT
Myotis blythii1		წვეტყურა მღამიობი				LC
Myotis brandtii 1		ბრანდტის მღამიობი				LC
Myotis emarginatus1		სამფერი მღამიობი				LC
Myotis mystacinus Kuhl.1		ულვაშა მღამიობი				LC
Myotis nattereri 1		ნატერერის მღამიობი				LC
Neomys teres1	Neomys schelkownikowi	ამიერკავკასიური წყლის ბიგა		X		LC
Nyctalus lasiopterus1		გიგანტური მეღამურა				NT
Nyctalus leisleri1		მცირე მეღამურა				LC
Nyctalus noctula 1		წითური მეღამურა				LC
Pipistrellus nathusii1		ტყის ღამორი				LC
Pipistrellus pipistrelus1		ჯუჯა ღამორი				LC
Pipistrellus savii1	Hypsigo savii	სავის ღამორი				LC
Plecotus auritus1		რუხი ყურა				LC
Plecotus austriacus1	Plecotus macrobullaris	კავკასიური ყურა				LC
Procyon lotor1		ენოტი				LC
Prometheomys schaposchnikovi1		პრომეთეს მემინდვრია		X	VU	NT
Rattus norvegieus1		რუხი ვირთაგვა				LC
Rattus rattus1		შავი ვირთაგვა				LC
Rhinolophus euryale1		სამხრეთული ცხვირნალა			VU	NT
Rhinolophus hipposideros Bechtein.1		მცირე ცხვირნალა				LC
Rhinolophus ferrumequinum1		დიდი ცხვირნალა				LC
Rhinolophus mehelyi1		მეჰელის ცხვირნალა			VU	VU
Sciurus anomalus1		კავკასიური ციყვი		X	VU	LC
Sciurus vulgaris1		წითელი ციყვი				LC
Sorex raddei1		რადეს ბიგა		X		LC
Sorex satunini1	Sorex caucasica	კავკასიური ბიგა		X		LC
Sorex volnuchini1		პატარა ბიგა		X		LC
Talpa caucasica1		კავკასიური თხუნელა		X		LC
Talpa levantis1		თხუნელა				LC
Vespertilio murinus1		ჩვეულებრივი ღამურა				LC
Vulpes vulpes1		მელა				LC

ბ) ფრინველები:

ლათინური სახელწოდება		ქართული სახელწოდება	ინგლისური სახელწოდება	საქართ. წითელი ნუსხა	IUCN - ის წითელი ნუსხა
Accipiter brevipes		კორცქვიტა	Levant Sparrowha	VU	LC
Accipiter gentilis		ქორი	Northern Goshawk		LC
Accipiter nisus		მიმინო	Eurasian Sparrowha		LC
Aegolius funereus caucasicus		ბუკიოტი	Boreal Owl	VU	LC
Aegithalos caudatus		თოხიტარა	Long- tailed Tit		LC
Aquila clanga		დიდი მყივანი არწივი	Greater Spotted Eagle	VU	VU
Aquila heliaca		ბეგობის არწივი	Eastern Imperial Eagle	VU	VU
Aquilla nipalensis		ველის არწივი	Steppe Eagle		LC
Asio otus otus
Athene noctua indigena		ჭოტი	Little Owl		LC
Bubo bubo		ზარნაშო	Eurasian Eagle-owl		LC
Buteo buteo		ჩვეულებრივი კაკაჩა	Common Buzzard		LC
Buteo lagopus		ფეხბანჯგვლიანი კაკაჩა	Rough- legged Hawk		LC
Buteo rufinus		ველის კაკაჩა	Long- legged Buzzard	VU	LC
Caprimulglus europaeus		უფეხურა (ბოლოკარკაზი)	Eurasian Nightjar Eagle		LC
Carduelis carduelis		ჩიტბატონა	Eurasian Goldfinch		LC
Carduelis carduelis chloris		მწვანულა	European Greenfinch		LC
Certhia familiaris		ჩვეულებრივი მგლინავა	Eurasian Treecreeper		LC
Circaetus gallicus		გველიჭამია (ძერაბოტი)	Short-toed Snake		LC
Circus aeruginosus		ჭაობის ძელკორი	Western Marsh		LC
Circus cyaneus		მინდვრის ელკორი (მინდვრის ბოლობოჭედა)	Northern Harrier		LC
Circus macrourus		ველის ძელკორი	Pallid Harrier		NT
Circus pygargus		მდელოს ძელკორი	Montagu's Harrier		LC
Coccothraust coccothraustes	es	კულუმბური	Hawfinch		LC
Columba oenas		გულიო	Stock Dove		LC
Columba palumbus		ქედანი	Common Wood Pigeon		LC
Corvus corax		ყორანი	Common Raven		LC
Corvus corone		რუხი ყვავი	Hooded crow		LC
Cuculus canorus		ჩვეულებრივი გუგული	Common Cuckoo		LC
Dendrocopos major		დიდი ჭრელი კოდალა	Great Spotted Woodpeck		LC
Dendrocopos medius		საშუალო ჭრელი კოდალა	Middle Spotted Woodpecker		LC
Dendrocopos minor		მცირე ჭრელი კოდალა	Lesser Spotted Woodpecker		LC
Emberiza cia		კლდის გრატა	Rock Bunting		LC
Erithacus rubecula		გულწითელა	European Robin		LC
Falco columbarius		ალალი	Merlin		LC
Falco naumanni		ველის კირკიტა	Lesser Kestrel	CR	LC
Falco peregrinus		შავარდენი	Peregrine Falcon		LC
Falco subbuteo		მარჯანი	Eurasian Hobby		LC
Falco tinnunculus		კირკიტა	Common Kestrel		LC
Ficedula parva		მცირე მემატლია	Red- breasted Flycatcher		LC
Fringilla coelebs		ნიბლია	Eurasian Chaffinch		LC
Garrulus glandarius		ჩხიკვი	Eurasian Jay		LC
Hieraaetus pennatus		ჩია არწივი	Booted Eagle		LC
Jynx torquilla		მაქცია	Eurasian Wryneck		LC
Lanius collurio		ჩვეულებრივი ღაჟო	Red- backed Shrike		LC
Luscinia megarhyncho s		ჩვეულიებრივი ბულბული	Common Nightingal e		LC
Milvus migrans		ძერა	Black Kite		LC
Motacilla alba		წყალწყალა	White Wagtail		LC
Motacilla cinerea		ბძეწვია – რუხი ბოლოქანქარა	Grey Wagtail		LC
Muscicapa striata		ჭრელი მემატლია	Spotted Flycatcher		LC
Oriolus oriolus		მოლაღური	Eurasian Golden Oriole		LC
Otus scops		წყრომი	Common Scops-owl		LC
Pandion haliaetus		შაკი	Osprey		LC
Parus ater		შავი წივწივა	Coal Tit		LC
Parus caeruleus		წიწკანა	Blue Tit		LC
Parus major		დიდი წივწივა	Great Tit		LC
Parus palustris		ჭაობის წივწივა	Marsh Tit		LC
Passer domesticus		სახლის ბუღურა	House Sparrow		LC
Pernis apivorus		კრაზანაჭამია	European Honey- buzzard		LC
Phoenicurus phoenicurus		ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა	Common Redstart		LC
Phylloscopus		ჭედია ყარანა	Common Chiffchaff		LC
collybita
Picus viridis		მწვანე კოდალა	European green woodpecker		LC
Prunella modularis		ტყის ჭვინტაკა	Dunnock		LC
Pyrrhula pyrrhula		სტვენია	Eurasian bullfinch, common bullfinch or bullfinch		LC
Saxicola Torquata, synonym Saxicola rubicola		შავთავა ოვსადი	Common Stonechat		LC
Sitta europaea		ჩვეულებრივი ხეცოცია	Eurasian Nuthatch		LC
Strix aluco		ტყის ბუ	Tawny Owl		LC
Sylvia atricapilla		შავთავა ასპუჯაკა			LC
Sylvia communis		დიდი თეთრყელა ასპუჯაკა	Greater Whitethroat		LC
Troglodytes troglodytes		ჭინჭრაქა (ღობემძვრალა)	Eurasian wren		LC
Turdus merula		შაშვი	Common blackbird		LC
Turdus philomelos		წრიპა შაშვი	Song Thrush		LC
Turdus viscivorus		ჩხართვი	Mistle Thrush		LC
Upupa epops		ოფოფი	Eurasian Hoopoe		LC

გ) ქვეწარმავლები:

ლათინური სახელწოდება	გამოყენებადი სინონიმი	ქართული სახელწოდება	ინგლისური სახელწოდება	საქართვე-ლოს ენდემი	კავკასიის ენდემი	საქართველოს წითელი ნუსხა	IUCN-ის წითელი ნუსხა
Anguis colchica	Anguis fragilis	ბოხმეჭა	Colchis Slow worm		X		NE
Coronella austriaca		სპილენძა	Smooth snake				NE
Darevskia praticola	Lacerta praticola	მდელოს ხვლიკი	Meadow lizard				NT
Darevskia derjugini	Lacerta derjugini	ართვინის ხვლიკი	Artvin lizard		X		NT
Darevskia rudis	Lacerta rudis	ქართული ხვლიკი	Georgian lizard				LC
Darevskia mixta	Lacerta mixta	აჭარული ხვლიკი	Ajarian lizard	X	X	VU	NT
Emys orbicularis		ჭაობის კუ	European marsh turtle				LR/N T
Lacerta agilis		მარდი ხვლიკი	Sand lizard				LC
Lacerta media	Lacerta trilineata media	საშუალო ხვლიკი	Three-lined lizard				LC
Lacerta strigata	Lacerta viridis strigata	ზოლებიანი ხვლიკი	Caspian green lizard				LC
Natrix natrix	Natrix megaloce phala6	ჩვეულებრ ივი ანკარა	Ring snake				LR/L C
Natrix tessellata		წყლის ანკარა	Dice snake				LC
Platyceps najadum	Coluber naiadum	წენგოსფერი მცურავი	Dahl's whip snake				LC
Testudo graeca		ხმელთაშუა ზღვისპირ- ეთის კუ	Mediterrane an tortoise			VU	VU
Vipera kaznakowi1		კავკასიური გველგესლა	Caucasian viper		X	EN	EN
Vipera barani		ბარანის გველგესლა	Baran's viper		X		NT
Zamenis longissimus	Elaphe longissima	ესკულაპის მცურავი	Aesculapian ratsnake				LC
Zamenis hohenacke ri	Elaphe hohenack eri	ამიერკავკა- სიური მცურავი	Transcaucas ian rat snake		X		NE

დ) ამფიბიები:

ლათინური სახელწოდება	სინონიმი (ხშირად გამოყენებული)		ქართული სახელწოდება	საქართველოს ენდემი	კავკასიის ენდემი	საქართველოს წითელი ნუსხა	IUCN -ის „წითელი ნუსხა“
Bufo verrucosissi mus1	Bufo bufo verrucosissi		კავკასიური გომბეშო		X		NT
Pseudipidalea viridis1	Bufo viridis		მწვანე გომბეშო				LC
Hyla orientalis	Hyla arborea1		აღმოსავლური ვასაკა				LC
Pelodytes caucasicus			კავკასიური ჯვარულა		X		NT
Pelophylax ridibundus	Ranari dibunda		ტბორის ბაყაყი				LC
Rana macrocnemi s	Rana macrocnemi		მცირე აზიური ბაყაყი				LC
Triturus karelinii	Triturus cristatus karelinii		კარელინის სავარცხლიანი ტრიტონი			LC
Lissotriton vulgaris lantzi	Triturus lantzi	vulgaris	ჩვეულებრივ ლანტცის ტრიტონი			LC
Ommatotriton ophryticus	Triturus ophryticus	vittatus	მცირეაზიური ტრიტონი	ენდემური ქვესახეობა		NT

ე) უხერხემლო ცხოველები:

ლათინური სახელწოდება	სინონიმი (ხშირად გამოყენებული)	ქართული სახელწოდება	საქართ. ენდემი		კავკას. ენდემი			საქართ. წითელი ნუსხა			IUCN -ის წითელი ნუსხა
OLYGOCHAETA
Alollobophora kintrishiana3		კინტრიშის ჭიაყელა						EN			NE
Dendrobaena faucium3		ხეობის ჭიაყელა						VU			NE
Eisenia transcaucasica3		ამიერკავკასიური ჭიაყელა						VU			NE
MOLLUSCA
Helix buchi3		ბუხის ჰელიქსი						VU			NE
Caucasotachea caligera3											NE
CRUSTACEA
Troglocaris kutaissiana1		ქუთაისური მღვიმის კრევეტი									DD
HEXAPODA, Lepidoptera
Acherontia atropos2	Manduca atropos	სფინქსი მკვდართავა						EN			NE
Anthocharis damone2		ამიერკავკასიური აისი						VU			NE
Anthocharis gruneri2		გრუნერის აისი						VU			NE
Apocolotois smirnovi2		სმირნოვის მბოგელა						VU			NE
Brahmea ledereri3	Brahmaea certhia	ლედერერის ბრამეა						RE			NE
Panaxia dominula2	Callimorpha dominula	დათუნელაქალბატონი						VU			NE
Daphnis nerii2	Deilephila nerii	ოლეანდრის სფინქსი						EN			NE
Erebia hewistonii2		ჰევისტონის ხავერდულა						VU			NE
Perisomena caecigena2		მკრთალთვალებიანი ფარშევანგთვალა						VU			NE
Phassus shamil3	Phassus shamyl	კავკასიური წმინდადგახვიარა						EN			NE
Polyommatus daphnis2		ცისფერა მელეაგრი						VU			NE
Saturnia pavonia2	Eudia pavonia	ღამის მცირე ფარშევანგთვალა						VU			NE
Zerynthia caucasica1	Allancastria caucasica	კავკასიური ზერინთია						VU			VU
HEXAPODA, Coleoptera
Inotrechus injaevae2		ინჯაევას ბზუალა						CR			NE
Inotrechus kurnakovi2		კურნაკოვის ბზუალა						CR			NE
HEXAPODA, Hymenoptera
Bombus lapidarius2	Bombus eriophorus	ბაზი ერიოფორუსი						VU			NE
Xylocopa violacea2		იისფერი ქსილოკოპა						VU			NE
HEXAPODA, Odonata
Calopteryx splendens mingrelica1	Calopteryx mingrelica	სამეგრელოს ტურფა				Endemic subspecies		VU			LC
1 – ტაქსონომია ვებგვერდ -www.redlist.org-ის მიხედვით
2 – ტაქსონომია ვებგვერდ- www.catalogueoflife.org-ის მიხედვით			ვ

დანართი 8. „ზურმუხტის ქსელით“ დაცული ტერიტორია

1. დამტკიცებული ტერიტორია: ღლიანას მღვიმე – GE0000043

ფართობი: 0.01 ჰა

C ტიპი ტერიტორიის კოდი : GE0000043
კლასიფიკაცია	მონაცემი
ტერიტორიის წარდგენის თარიღი განსაკუთრებული კონსერვაციის საჭიროების მქონე ტერიტორიად (ზურმუხტი):	2016-01
ტერიტორიის კანდიდატად აღიარების თარიღი:	არ არის მონაცემები
ზურმუხტის ტერიტორიის გამოცხადება:	არ არის მონაცემები
ზურმუხტის ტერიტორიის დამტკიცება	2018-11
განსაკუთრებული კონსერვაციის საჭიროების მქონე ტერიტორიად გამოცხადების ეროვნული სამართლებრივი მითითება	წერილი N 9539/01 – საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო

2. ტერიტორიის მდებარეობა

გრძედი	განედი	ტერიტორიის სიგრძე [კმ]:
42.5973	42.3725	0.7
ფართობი ჰექტარში	საზღვაო ფართობი [%]	ბიოგეოგრაფიული რეგიონ(ებ)ი
0.01	0.0	ალპური (100%)

3. ეკოლოგიური ინფორმაცია

ა) ჰაბიტატის ტიპები და მათი შეჯამება:

	ბერნის კონვენციის რეზოლუცია 4-ს ჰაბიტატის ტიპი						ჰაბიტატის მდგომარეობა ტერიტორიაზე
კოდი		F P	N P	დაფარუ- ლობა [ჰა]	გამოქვაბუ -ლი [რიცხვობრი- ვად]	მონაცე-მების ხარისხი	A|B|C|D	A|B|C
							წარმოდ- გენა	მსგავ-სი ფართ- ობი	კონსერ-ვაცია	გლობალ- ური მაჩვენებე- ლი
H1 ხმელეთის მიწისქვეშა მღვიმეები, მღვიმეთა სისტემები, მიწისქვეშა მდინარე-ები და წყალსატევ ები					0	G	A	A	A	C

• PF: ჰაბიტატის ტიპებისთვის, რომლებსაც შეიძლება ჰქონდეთ როგორც არაპრიორიტეტული, ასევე პრიორიტეტული ფორმა, შეიყვანეთ "X" სვეტში PF;

• NP: იმ შემთხვევაში, თუ ჰაბიტატის ტიპი აღარ არსებობს საიტზე, ცხრილში შეიყვანეთ: "X" (არჩევითი)

• დაფარულობა: ათწილადი ღირებულების შეყვანა;

• ქვაბული: მოიცავს ჰაბიტატების A1.44, A3, A4 და H1 ტიპებს.: შეიყვანეთ ქვაბულების რაოდენობა, თუ დაახლოებითი ფართობი ცნობილი არ არის;

• მონაცემთა ხარისხი: G = „კარგი“ (მაგალითად: კვლევებზე დაყრდნობით); M = „საშუალო“

(ნაწილობრივ მონაცემებზე და კვლევებზე დაყრდნობით); P = ცუდი (უხეში გამოთვლით),

ბ) ბერნის კონვენციით დაცული, მე-6 რეზოლუციის სახეობები ჯგუფი: A =ამფიბიები, B = ფრინველები, F = თევზები, I = უხერხემლოები, M = ძუძუმწოვრები, P =მცენარეები, R = რეპტილიები

• S: იმ შემთხვევაში, თუ სახეობებზე მონაცემები არის სენსიტიური და ის არ უნდა იყოს ხელმისაწვდომი საჯაროდ, შეიყვანეთ – დიახ;

• NP: თუ სახეობა აღარ ბინადრობს მოცემულ საიტზე: x (არჩევითი);

• ტიპი: p=მუდმივი, r=რეპროდუქციული, c=კონცენტრაცია, w=გამოზამთრების (მცენარეთა და არა- იმიგრაციულ სახეობათათვის გამოიყენეთ მუდმივი (P);

• ერთეული: i=ინდივიდი, p=წყვილად ან სხვა ერთეულებად, დამოკიდებულად რიცხოვნობის სტანდარტიზებულ ერთეულებზე და კოდებზე, მე-12 და მე-17 მუხლების გათვალისწინებით (ფრინველთა და ჰაბიტატების დირექტივები);

• სიხშირის კატეგორიები (Cat.): C=საერთო, R= იშვიათი, V=ძალიან იშვიათი, P=არსებული – შევავსოთ თუ მონაცემის ხარისხი არის არასრულფასოვანი (DD) რიცხოვნობის მონაცემთან ერთად;

• მონაცემთა ხარისხი: G = „კარგი” (მაგალითად: კვლევებზე დაყრდნობით); M = „საშუალო” (ნაწილობრივ მონაცემებზე და კვლევებზე დაყრდნობით); P = ცუდი (უხეში გამოთვლით) DD = არასრულფასოვანი მონაცემი (გამოიყენეთ მხოლოდ ეს კატეგორია, თუ უხეში გამოთვლითაც კი არ გვაქვს სავარაუდო რიცხოვნობის მონაცემი, დატოვეთ გრაფა ცარიელი. გრაფა „სიმრავლის კატეგორიები“ მაინც უნდა იყოს შევსებული.

სახეობები						რიცხოვნობა ზურმუხტის საიტზე						ტერიტორიის შეფასება
ჯგუ-ფი		კოდი	სამეცნიერო სახელწოდება	სენ- სი- ტუ-რობა	აღარ ბინა- დრობს	ერ-თე ული	ზომა		ერ-თე ული	Cat.	მონა ცემის ხარი სხი	A|B|C| D	A|B|C
							მინიმალური	მაქს-იმა ლუ-რი		C/R/ V/P		რაო- დენო-ბა	კონს ერვა ცია	Iso.	გლობ. მაჩვე-ნებლე-ბი
M		13 08	ევროპული მაჩქათელა (Barbastella barbastellus)			p	0	0		P		C	A	C	C
I		10 88	მუხის დიდი ხარაბუზა (Cerambyx cerdo)			p	0	0		P		C	B	C	C
R		12 20	ჭაობის კუ (ქვესახეობა-აღმოსავლე- თი) Emys orbicularis			p	0	0		P		C	B	C	C
I		10 42	ორფერი ნემსიყლაპია (Leucorrhinia pectoralis)			r	0	0		C		C	B	C	C
I		10 43	ჩვეულებრივი ლინდენია (Lindenia tetraphylla)			r	0	0		C		C	B	C	C
I		10 60	მჟაუნას მრავალთვა-ლა (Lycaena dispar)			r	0	0		P		C	B	C	C
M		13 10	ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი (Miniopterus schreibersii)			p	0	0		P		C	A	C	C
M		13 07	ყურწვეტა (წვეტყურა) მღამიობი (Myotis blythii)			w	0	0		P		B	A	C	C
M		13 06	ბლაზის ცხვირნალა (Rhinolophus blasii)			c	0	0		P		A	A	C	C
M	13 05	სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus euryale)			c	1500	3000	i	P		A	A	C	C
M	13 03	მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros)			r	0	0		P		C	A	C	C
I	10 87	ალპური ხარაბუზა (Rosalia alpina)			p	0	0		R		C	B	C	C
A	11 71	აღმოსავლუ-რი სავარცხლია-ნი ტრიტონი (Triturus karelinii)			p	0	0		V		C	C	C	C
R	20 08	კავკასიური გველგესლა (Vipera kaznakovi)		X		0	0

4. ტერიტორიის მდებარეობა − პრომეთეს მღვიმე

გრძედი	განედი	ტერიტორიის სიგრძე [კმ]:
42.599	42.376	1.46
ფართობი ჰექტარში	საზღვაო ფართობი [%]	ბიოგეოგრაფიული რეგიონ(ებ)ი
41	0.0	ალპური (100%)

კოდი დაფარულობა (%)

GE03	100.0

5. ტერიტორიის მართვა

ა) მართვის გეგმა:

არსებობს რეალური მენეჯმენტის გეგმა:

X	დიახ
	მომზადების პროცესში
	არა

ბ) დამტკიცებული ტერიტორია: პრომეთეს მღვიმე – GE0000039

ფართობი: 41 ჰა

C ტიპი	ტერიტორიის კოდი : GE0000039
კლასიფიკაცია	მონაცემი
ტერიტორიის წარდგენის თარიღი განსაკუთრებული კონსერვაციის საჭიროების მქონე ტერიტორიად (ზურმუხტი):	2016-01
ტერიტორიის კანდიდატად აღიარების თარიღი:	არ არის მონაცემები
ზურმუხტის ტერიტორიის დამტკიცება	2018-11
განსაკუთრებული კონსერვაციის საჭიროების მქონე ტერიტორიად გამოცხადების ეროვნული სამართლებრივი მითითება	წერილი N9539/01 – საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო

6. ეკოლოგიური ინფორმაცია

ა) ჰაბიტატის ტიპები და მათი შეჯამება:

	ბერნის კონვენციის რეზოლუცია 4-ს ჰაბიტატის ტიპი						ჰაბიტატის მდგომარეობა ტერიტორიაზე
კოდი		F P	NP	დაფარუ- ლობა [ჰა]	გამოქვა-ბული [რიცხვო- ბრივად]	მონაცემების ხარისხი	A|B|C|D	A|B|C
							წარმო- დგენა	მსგავსი ფართობი	კონს- ერვა ცია	გლობალური მაჩვენებელი
H1 ხმელეთის მიწისქვეშა მღვიმეები, მღვიმეთა სისტემები, მიწისქვეშა მდინარეები და წყალსატევები					0	G	A	A	A	C

• PF: ჰაბიტატის ტიპებისთვის, რომლებსაც შეიძლება ჰქონდეთ როგორც არაპრიორიტეტული, ასევე პრიორიტეტული ფორმა, შეიყვანეთ "X" სვეტში PF;

• NP: იმ შემთხვევაში თუ ჰაბიტატის ტიპი აღარ არსებობს საიტზე, ცხრილში შეიყვანეთ: "X" (არჩევითი);

• დაფარულობა: ათწილადი ღირებულების შეყვანა;

• ქვაბული: მოიცავს ჰაბიტატების A1.44, A3, A4 და H1 ტიპებს. : შეიყვანეთ ქვაბულების რაოდენობა თუ დაახლოებითი ფართობი ცნობილი არ არის;

• მონაცემთა ხარისხი: G = “კარგი” (მაგალითად: კვლევებზე დაყრდნობით); M = „საშუალო“;

(ნაწილობრივ მონაცემებზე და კვლევებზე დაყრდნობით); P = ცუდი (უხეში გამოთვლით).

ბ) ბერნის კონვენციით დაცული, მე-6 რეზოლუციის სახეობები ჯგუფი: A =ამფიბიები, B = ფრინველები, F = თევზები, I = უხერხემლოები, M = ძუძუმწოვრები, P =მცენარეები, R = რეპტილიები

• S: იმ შემთხვევაში, თუ სახეობებზე მონაცემები არის სენსიტიური და ის არ უნდა იყოს ხელმისაწვდომი საჯაროდ, შეიყვანეთ – დიახ;

• NP: თუ სახეობა აღარ ბინადრობს მოცემულ საიტზე: x (არჩევითი);

• ტიპი: p=მუდმივი, r=რეპროდუქციული, c=კონცენტრაცია, w=გამოზამთრების (მცენარეთა და არა იმიგრაციულ სახეობათათვის გამოიყენეთ მუდმივი (P);

• ერთეული: i=ინდივიდი, p=წყვილად ან სხვა ერთეულებად, დამოკიდებულად რიცხოვნობის სტანდარტიზებულ ერთეულებზე და კოდებზე, მე-12 და მე-17 მუხლების გათვალისწინებით (ფრინველთა და ჰაბიტატების დირექტივები);

• სიხშირის კატეგორიები (Cat.): C=საერთო, R= იშვიათი, V=ძალიან იშვიათი, P=არსებული – შევავსოთ თუ მონაცემის ხარისხი არის არასრულფასოვანი (DD) რიცხოვნობის მონაცემთან ერთად;

• მონაცემთა ხარისხი: G = „კარგი” (მაგალითად: კვლევებზე დაყრდნობით); M = „საშუალო“ (ნაწილობრივ მონაცემებზე და კვლევებზე დაყრდნობით); P = ცუდი (უხეში გამოთვლით) DD = არასრულფასოვანი მონაცემი (გამოიყენეთ მხოლოდ ეს კატეგორია, თუ უხეში გამოთვლითაც კი არ გვაქვს სავარაუდო რიცხოვნობის მონაცემი, დატოვეთ გრაფა ცარიელი. გრაფა „სიმრავლის კატეგორიები“ მაინც უნდა იყოს შევსებული.

სახეობები								რიცხოვნობა საიტზე								ტერიტორიის შეფასება
ჯგუ ფი		კო -დი		სამეცნიერო სახელწოდება	სენ- სი- ტი ურობა		აღარ ბინა- დრო-ბს			ერთე- ული	ზომა		ერთე ული	Cat.	მონაც ემის ხარი- სხი	A|B|C| D		A|B|C
											მინი-მა- ლური	მაქსი-მა ლური		C/R/ V/P		რაო-დენობა		კონსე-რვაცია		Is o.	გლობ. მაჩვენე-ბლები
M		13 08		ევროპული მაჩქათელა (Barbastella barbastellus)						p	0	0		P	M	C		A		C	C
I		10 88		მუხის დიდი ხარაბუზა (Cerambyx cerdo)						p	0	0		P		C		B		C	C
R		12 20		ჭაობის კუ (ქვესახეობა _აღმოსავლეთი) Emys orbicularis						p	0	0		P		C		B		C	C
I		10 42		ორფერი ნემსიყლაპია (Leucorrhinia pectoralis)						r	0	0		C		C		B		C	C
I		10 43		ჩვეულებრივი ლინდენია (Lindenia tetraphylla)						r	0	0		C		C		B		C	C
I		10 60		მჟაუნას მრავალთვალა (Lycaena dispar)						r	0	0		P		C		C		C	C
M		13 10		ჩვეულებრივი ფრთაგრძელი (Miniopterus schreibersii)						p	0	0		P	P	C		A		C	C
M		13 07	ყურწვეტა (წვეტყურა) მღამიობი (Myotis blythii)					w		0	0		P	M	B	A		C		C
M		13 06	ბლაზის ცხვირნალა (Rhinolophus blasii)					c		0	0		P	M	A	A		C		C
M		13 05	სამხრეთული ცხვირნალა (Rhinolophus euryale)					c		1500	3000	i	P	G	A	A		C		C
M		13 03	მცირე ცხვირნალა (Rhinolophus hipposideros)					r		0	0		P		C	A		C		C
I		10 87	ალპური ხარაბუზა (Rosalia alpina)					p		0	0		R		C	B		C		C
A		11 71	აღმოსავლური სავარცხლიანი ტრიტონი (Triturus karelinii)					p		0	0		V		C	C		C		C
R		20 08	კავკასიური გველგესლა (Vipera kaznakovi)			X				0	0

7. ტერიტორიის მართვა

ა) ტერიტორიის მართვაზე პასუხისმგებელი ორგანო

ორგანიზაცია:	საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, სააგენტო

ბ) მართვის გეგმა:

არსებობს რეალური მენეჯმენტის გეგმა:

	დიახ
	მომზადების პროცესში
X	არა