დანართი №1

სებსტატი: საქართველოს ეროვნული ბანკის ფინანსური და სტატისტიკური მონაცემების მოპოვების, დამუშავების, შენახვისა და გავრცელების სისტემის სახელმძღვანელო

მუხლი 1. შესავალი

1. სებსტატის, როგორც საქართველოს ეროვნული ბანკის (შემდეგში – ეროვნული ბანკი) ფინანსური და სტატისტიკური მონაცემების მოპოვების, დამუშავების, შენახვისა და გავრცელების ინფორმაციული სისტემის, დანიშნულებაა კომერციული ბანკებიდან/მიკრობანკებიდან (შემდგომში – ბანკი/ბანკები), აგრეთვე მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიდან ფინანსური და სტატისტიკური მაჩვენებლების მიღების, დამუშავების, შენახვისა და გავრცელების პროცესების ავტომატიზაცია.

2. სისტემის დანერგვის მიზანია:

ა) ფინანსური და სტატისტიკური ინფორმაციის მიღების უნივერსალური, მოქნილი და თანამედროვე მექანიზმის შექმნა;

ბ) მიღებული ინფორმაციის შენახვა/დამუშავების მოწესრიგება;

გ) ცენტრალიზებულ მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა;

დ) მენეჯერულ და ანალიტიკურ ინფორმაციაზე წვდომა;

ე) მომხმარებელთა საოპერაციო ეფექტიანობისა და მოხერხებულობის გაუმჯობესება;

ვ) საინფორმაციო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება;

ზ) ინფორმაციის საიმედოობისა და უსაფრთხოების ამაღლება.

3. ამ სახელმძღვანელოს დანიშნულებაა სებსტატის კონცეპტუალური, მეთოდოლოგიური და ტექნოლოგიური სტრუქტურის აღწერა.

მუხლი 2. სებსტატის კონცეფცია

1. სებსტატის კონცეფცია ეფუძნება სტატისტიკურ მონაცემთა სტრუქტურის აღწერას კლასიფიკატორების (კოდების სიების) გამოყენებით.

2. სებსტატის მონაცემთა სტრუქტურის განსაზღვრა ხდება ორი სახის მაიდენტიფიცირებელი მახასიათებლის, ე.წ. მსაზღვრელებისა და ატრიბუტების მეშვეობით:

ა) მსაზღვრელები თვისებრივად ახასიათებს მონაცემებს, აღწერს რა მათ სპეციალური მახასიათებლების (როგორებიცაა, მაგალითად, ფინანსური ინსტრუმენტის სახე, მისი სტატუსი, ვადიანობა, კონტრაჰენტის რეზიდენტობა, საქმიანობის სახე და ა.შ.) მეშვეობით;

ბ) ატრიბუტი რაოდენობრივად ახასიათებს მონაცემებს (ზომის ერთეულის და სხვა მსგავსი მახასიათებლების მეშვეობით).

3. მსაზღვრელებისა და ატრიბუტების გარკვეული ლოგიკური თანმიმდევრობით დალაგებული ერთობლიობა იძლევა გასაღებს, რომელიც ახდენს კონკრეტული მონაცემის იდენტიფიცირებას.

4. მსაზღვრელებისა და ატრიბუტების თითოეული შესაძლო მნიშვნელობა ჩამოყალიბებულია კოდების სიების სახით.

5. ეროვნულ ბანკში ფინანსურ და სტატისტიკურ მაჩვენებელთა არაერთგვაროვნებიდან გამომდინარე, სისტემა იყოფა ოჯახებად:

ა) ყოველთვიური ფინანსური და სტატისტიკური მაჩვენებლები (FIM);

ბ) ყოველდღიური ფინანსური მაჩვენებლები (FID);

გ) უცხოური ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების სტატისტიკა (FEX);

დ) ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა (MTD);

ე) საგადახდო ბარათების სტატისტიკა (PCS);

ვ) საბანკო გადარიცხვების სტატისტიკა (BTR);

ზ) საბარათე ინსტრუმენტებით, საბარათე მოწყობილობებით და სხვა დისტანციური არხებით შესრულებული არაავტორიზებული ოპერაციების/ინციდენტების სტატისტიკა (FRD).

6. სებსტატი წარმოადგენს ეროვნული ბანკის ინფორმაციულ მოდელს, რომელიც:

ა) მოიცავს სტატისტიკური მონაცემებისა და მეტამონაცემების სტანდარტიზებულ სტრუქტურას;

ბ) მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს სტატისტიკურ ბიზნესპროცესს ეროვნულ ბანკში მისი ცენტრალიზაციის გზით და ამაღლებს სტატისტიკური საქმიანობის პროდუქტიულობას;

გ) საშუალებას იძლევა მოპოვებულ იქნეს ინფორმაცია ბანკებიდან და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიდან უნიფიცირებული სქემით;

დ) აუმჯობესებს სტატისტიკური საქმიანობის კოორდინაციას ეროვნულ ბანკში და პრაქტიკულად გამორიცხავს ბანკებიდან და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიდან მონაცემთა მოთხოვნის დუბლირებას და, შესაბამისად, მნიშვნელოვნად ამცირებს საანგარიშგებო ტვირთს;

ე) ახდენს სტატისტიკური ბიზნესპროცესის ჰარმონიზაციას;

ვ) უზრუნველყოფს შეცდომების იდენტიფიცირებას მონაცემთა შეგროვებისა და დამუშავების ადრეულ სტადიაზე და გამორიცხავს შეცდომებს;

ზ) ზოგავს დროს სტატისტიკური მონაცემების ანალიზისათვის ხარისხის ამაღლების თვალსაზრისით;

თ) ადვილია ფინანსურ სექტორში განხორციელებული ინოვაციების ზედმეტი დანახარჯების გარეშე ასახვის თვალსაზრისით;

ი) აუმჯობესებს ეროვნულ ბანკსა და ბანკებს/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს შორის თანამშრომლობისა და კოორდინაციის ხარისხს;

კ) ადვილია სტატისტიკური ბიზნესპროცესის აღწერისა და გამოცდილების გაზიარების თვალსაზრისით.

მუხლი 3. სებსტატის ზოგადი არქიტექტურა

სებსტატის ზოგადი არქიტექტურა გულისხმობს მასში შემავალ მონაცემთა ოჯახების ერთობლიობას. მისი ასეთი აგებულება აიოლებს სისტემის ჩარჩოების გაფართოების შესაძლებლობას სტრუქტურულად და შინაარსობრივად განსხვავებული ინფორმაციის მოპოვების საჭიროების შემთხვევაში. კერძოდ, ასეთ შემთხვევაში ხდება სისტემის ქვემოდულების (ოჯახების) რაოდენობის გაზრდა ან სათანადო კლასიფიკატორ(ებ)ში შესაბამისი ელემენტის დამატება.

მუხლი 4. სებსტატის სტრუქტურა

1. სებსტატის სტრუქტურა შემდეგნაირია:

ა) ყოველთვიური საბალანსო ანგარიშები;

ბ) ყოველდღიური საბალანსო ანგარიშები;

გ) ფულადი გზავნილები;

დ) უცხოურ ვალუტაზე განხორციელებული ოპერაციები;

ე) საგადახდო ბარათები;

ვ) საბანკო გადარიცხვები;

ზ) საბარათე ინსტრუმენტებით, საბარათე მოწყობილობებით და სხვა დისტანციური არხებით შესრულებული არაავტორიზებული ოპერაციების/ინციდენტები.

2. შესაძლებელია სებსტატის სტრუქტურის გაფართოება ახალი მონაცემთა ოჯახების დამატებით.

მუხლი 5. მონაცემთა სტრუქტურის აღწერა

1. სებსტატის თითოეული ოჯახის მონაცემთა სტრუქტურა აღწერილია შესაბამისი კლასიფიკატორებით (კოდების სიებით), რომელთა საფუძველზეც ყალიბდება თითოეული მონაცემის შინაარსის აღმწერი ინდივიდუალური კოდი.

2. FIM ოჯახი: ყოველთვიური ფინანსური და სტატისტიკური მაჩვენებლების სტატისტიკა – მოიცავს ბანკების ყოველთვიურ ფინანსურ მაჩვენებელებს და სტრუქტურირებულია მონეტარული და ფინანსური სტატისტიკის მიზნების შესაბამისად.

3. FID ოჯახი: ყოველდღიური ფინანსური და სტატისტიკური მაჩვენებლების სტატისტიკა – მოიცავს ბანკების ყოველდღიურ ფინანსურ მაჩვენებელებს და სტრუქტურირებულია მონეტარული და ფინანსური სტატისტიკისა და მონეტარული პოლიტიკის მიზნების შესაბამისად.

4. FEX ოჯახი: უცხოური ვალუტის ოპერაციების მაჩვენებლების სტატისტიკა – მოიცავს ინფორმაციას ბანკების მიერ უცხოური ვალუტით განხორციელებული ოპერაციების შესახებ, სხვადასხვა ჭრილებში.

5. უცხოური ვალუტით ვაჭრობის ოპერაციები ეროვნულ ბანკში წარმოდგენილი უნდა იქნეს:

ა) ორიგინალური ვალუტით;

ბ) ერთეულებში (არა ათასებში ან მილიონებში);

გ) ოთხი ათწილადი ნიშნის მითითებით.

6. FEX ოჯახის მონაცემთა მომზადებისას გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ყოველთვიურ ანგარიშგებაში ოპერაციები აისახება ვალუტირების თარიღის შესაბამისად და არა გარიგების თარიღის მიხედვით. ანუ, თუ ვალუტირების თარიღი გადადის საანგარიშოს მომდევნო თვეში, ასეთი ოპერაცია მიმდინარე ანგარიშგებაში არ ჩაირთვება.

7. FEX ანგარიშგებაში არ მონაწილეობს აგრეთვე ბანკის შიდა კონვერტაციები.

8. MTD ოჯახი: ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა მოიცავს მონაცემებს სწრაფი ფულადი გზავნილების შესახებ უცხოეთიდან საქართველოში და საქართველოდან უცხოეთში, ფულად და რაოდენობრივ გამოსახულებაში.

მუხლი 6. კლასიფიკატორები

1. მონაცემთა ოჯახის (CL–Family) კლასიფიკატორი ახდენს მონაცემთა ოჯახების იდენტიფიცირებას.

2. თითოეული მონაცემთა ოჯახი შეესაბამება კონკრეტული ინფორმაციის ტიპს:

ა) FIM – ყოველთვიური ფინანსური და სტატისტიკური ინფორმაცია;

ბ) FID – ყოველდღიური ფინანსური ინფორმაცია;

გ) FEX – უცხოური ვალუტით განხორციელებული ოპერაციების სტატისტიკა;

დ) MTD – ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა;

ე) PCS – საგადახდო ბარათების სტატისტიკა;

ვ) BTR – საბანკო გადარიცხვების სტატისტიკა;

ზ) FRD – საბარათე ინსტრუმენტებით, საბარათე მოწყობილობებით და სხვა დისტანციური არხებით შესრულებული არაავტორიზებული ოპერაციების/ინციდენტების სტატისტიკა.

3. თითოეული მონაცემთა ოჯახი მოიცავს შესაბამისი მონაცემების მაიდენტიფიცირებელ გასაღებთა ერთობლიობას.

4. მონაცემთა ოჯახში შემავალი თითოეული გასაღები ყალიბდება შესაბამისი მონაცემის სტრუქტურის სათანადო კლასიფიკატორებით აღწერის გზით და შეესაბამება ზემოთ აღწერილ ქვემოდულებში (ოჯახებში) კლასიფიკატორების/თანრიგების თანმიმდევრობას და ზომას.

5. ფინანსური ინსტიტუტების კლასიფიკატორი (CL–Source) ახდენს ინფორმაციის წყაროს იდენტიფიცირებას.

6. გამომდინარე იქიდან, რომ სებსტატი ფინანსური სექტორის საქმიანობის რაოდენობრივი შესწავლის მიზანს ემსახურება, ინფორმაციის წყაროს შეიძლება წარმოადგენდეს თითოეული ფინანსური ინსტიტუტი, სტრუქტურიზებული ფინანსური სექტორის ქვესექტორების მიხედვით.

7. პერიოდის ტიპის კლასიფიკატორი (CL–Freq) ახდენს ინფორმაციის წარდგენის სიხშირის იდენტიფიცირებას.

8. დღეისათვის ეროვნული ბანკის ანგარიშგება ითვალისწინებს ფინანსური ინსტიტუტების მიერ ინფორმაციის ყოველდღიური (DD), ყოველთვიური (MM) და კვარტალური (QQ) პერიოდულობით წარდგენას. პერიოდის ტიპის კლასიფიკატორში (CL–Freq) წლიური პერიოდულობის (YY) მითითება დაკავშირებულია საჭიროების შემთხვევაში ამ პერიოდულობით ანგარიშგების შემოღების შესაძლებლობის დაშვებასთან, თუმცა, გამორიცხული არ არის ნახევარწლიური (ან სხვა პერიოდულობის) ანგარიშგების დამატებაც, საჭიროების შემთხვევაში.

9. ინსტრუმენტის (ფინანსური/არაფინანსური) კლასიფიკატორი (CL–Ins) ახდენს ფინანსური და არაფინანსური ინსტრუმენტების იდენტიფიცირებას.

10. ინსტრუმენტის სტატუსის (აქტივი/პასივი) კლასიფიკატორი (CL–Sta) ახდენს ინსტრუმენტის იდენტიფიცირებას მასთან (ინსტრუმენტთან) მიმართებაში დებიტორსა და კრედიტორს შორის ურთიერთობის შესაბამისად.

11. ნაშთი/ნაკადის კლასიფიკატორი (CL–Stfl) ახდენს დროის გარკვეული მომენტისათვის ინსტრუმენტის მდგომარეობის (ნაშთის) ან დროის გარკვეულ პერიოდში ინსტრუმენტის ცვლილების (ნაკადის) იდენტიფიცირებას.

12. პერიოდის განმავლობაში მთლიანი ნაკადი 3 კომპონენტისაგან ყალიბდება. ესენია:

ა) ოპერაციები. ოპერაციასთან საქმე გვაქვს, როდესაც კონტრაჰენტ ეკონომიკურ ერთეულებს შორის ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე ხდება აქტივებისა და ვალდებულებების წარმოქმნა (მათ შორის, ვადაგადაცილებული სესხების), ლიკვიდაცია ან მათზე საკუთრების უფლების ცვლილება. ამ უკანასკნელს ადგილი აქვს ფინანსური აქტივის ან ვალდებულების გაყიდვის, ტრანსფერის ან აქტივებთან და ვალდებულებებთან ასოცირებული ყველა უფლებისაგან, ვალდებულებისა და რისკებისაგან განთავისუფლების შედეგად;

ბ) აქტივებისა და ვალდებულებების ღირებულების ცვლილება. აქტივებისა და ვალდებულებების ღირებულების ცვლილებასთან საქმე გვაქვს მაშინ, როდესაც მათი ცვლილება დაკავშირებულია მათზე ფასების ცვლილებასთან, ან/და გაცვლითი კურსის ცვლილებით გამოწვეულ უცხოურ ვალუტაში დენომინირებული აქტივებისა და ვალდებულებების ღირებულების ცვლილებასთან;

გ) აქტივებისა და ვალდებულებების სხვა ცვლილებები. აქტივების ღირებულების სხვა ცვლილებები, გადაფასებით გამოწვეული ცვლილებისაგან განსხვავებით, უკავშირდება სხვა ფაქტორებით განპირობებულ ცვლილებებს. ასეთები შესაძლოა იყოს ვალდებულებების ჩამოწერა, აქტივების კლასიფიკაციის ცვლილება, ოქროს მონეტიზაცია ან დემონეტიზაცია, კატასტროფებისა და სტიქიური მოვლენებით გამოწვეული ცვლილებები და სხვა, მაგალითად, მაკორექტირებელი ცვლილებები.

13. აქტივებისა და ვალდებულებების ღირებულების ცვლილების გაანგარიშების მეთოდები იხილეთ ქვევით – „ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილებების გაანგარიშება“ (მუხლი 20).

14. წინა საანგარიშო პერიოდებში დაშვებული შეცდომების ღირებულების სხვა ცვლილებებში ასახვა დაუშვებელია. ასეთი შეცდომები უნდა გასწორდეს.

15. ინსტრუმენტის ვადიანობის კლასიფიკატორი (CL–Mat) ახდენს ინსტრუმენტის იდენტიფიცირებას მისი ვადიანობის მიხედვით.

16. სებსტატის მიხედვით ინსტრუმენტის ვადიანობა განისაზღვრება კლიენტთან გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადების შესაბამისად.

17. სებსტატი ახდენს ინსტრუმენტის კლასიფიცირებას მოკლევადიან და გრძელვადიან ინსტრუმენტებად.

18. ვალუტების კლასიფიკატორი (CL–Cur) ახდენს ინსტრუმენტის იდენტიფიცირებას ოპერაციის ვალუტის მიხედვით.

19. დღეისათვის ეროვნული ბანკის მიერ გაცვლითი კურსის დადგენა ხდება 43 ქვეყნის ვალუტისა და ევროს მიმართ. სებსტატის საჭიროებისათვის ვალუტების კლასიფიკატორი (CL–Cur) მოიცავს ყველა 43 კომპონენტს, დამატებით ეროვნულ ვალუტას.

20. უცხოური ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების აღრიცხვისას ვალუტების კლასიფიკატორი გამოიყენება იმ ვალუტის სახეობების აღსანიშნავად, რომლის შეძენაც/გაყიდვაც განახორციელეს მხარეებმა. წარმოსადგენი ინფორმაციის იდენტიფიცირება ხდება გასაღების მეშვეობით, რომლის სტრუქტურაში რესპონდენტმა უნდა მიუთითოს ორი ვალუტა: შეძენილი (მაგალითად, USD) და გაყიდული (ანუ, რომლითაც შეიძინა აღნიშნული ვალუტა, მაგალითად, ლარი); აქედან გამომდინარე, შესაბამისად, უნდა მოხდეს ორი თანხის (Data Value) წარმოდგენა: მაგალითად, შეძენილი USD 100, და გაყიდული GEL 275. შესაბამისი მონაცემების ვალიდაციისას, მათი განაყოფი უნდა შეესაბამებოდეს ვალუტირების საშუალო კურსს.

21. თითოეული გასაღები უნდა შეესაბამებოდეს რესპონდენტი ბანკის მიერ თვის განმავლობაში მოცემულ კონტრაჰენტთან კონკრეტული ვალუტის ყიდვის/გაყიდვის ოპერაციის ჯამს, ოპერაციის ტიპის (სვოპი, სპოტი, ფორვარდი და ა.შ.) მიხედვით.

22. ბანკის მიერ კონტრაჰენტთან განხორციელებულ ოპერაციებში ჩაირთვება აგრეთვე ფიზიკური/იურიდიული პირების მიერ სალაროში თანხის კონვერტაციის ოპერაციები, ინტერნეტბანკინგით კლიენტის მიერ განხორცილებული კონვერტაციები, აგრეთვე ოპერაციები, როდესაც კლიენტს არ ყოფნის მიმდინარე ვალდებულების დასაფარად თანხა მოცემულ ვალუტაში და ბანკი ავტომატურად უკეთებს კონვერტაციას სხვა ვალუტის ანგარიშიდან. ყველა კონვერტაცია, რომლის ანგარიშსწორება ხდება გარიგებიდან არაუმეტეს 2 დღის განმავლობაში, კლასიფიცირდება როგორც სპოტოპერაცია, მიუხედავად იმისა, თუ რა საშუალებით განხორციელდა ოპერაცია: სალაროში, ინტერნეტბანკინგით თუ სხვა გზით.

23. რეზიდენტობის კლასიფიკატორი (CL–Res) ახდენს ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის (რესპონდენტის) კლიენტის (კონტრაჰენტის) იდენტიფიცირებას რეზიდენტობის მიხედვით, რომელიც ეფუძნება განმარტებას, მოცემულს ეროვნულ ანგარიშთა სისტემის 2008 წლის (SNA 2008) გამოცემაში.

24. ეკონომიკური ერთეული იმ ეკონომიკური ტერიტორიის რეზიდენტია, რომელთანაც მას მყარი უპირატესი ეკონომიკური ინტერესები აკავშირებს. მყარი უპირატესი ეკონომიკური ინტერესი – ეს არის მოცემული ეკონომიკის შიგნით ადგილსამყოფლის, საცხოვრისის, წარმოების ადგილის ან სხვა უძრავი ქონების არსებობა, რომელიც დაკავებული აქვს ეკონომიკურ ერთეულს და აპირებს კვლავაც დაიკავოს იგი განუსაზღვრელი ან განსაზღვრული, მაგრამ ხანგრძლივი ვადით, მნიშვნელოვანი მასშტაბის ეკონომიკური საქმიანობის ან ოპერაციების განხორციელების მიზნით. საერთაშორისო შესადარისობის მიზნით, მოცემულ ეკონომიკურ ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ან ოპერაციების განხორციელების ხანგრძლივ პერიოდად 1 ან მეტი წლის ვადის დათქმა პირობითია და გაურკვევლობის თავიდან აცილებას ემსახურება.

25. ეროვნულ ანგარიშთა სისტემა (SNA 2008) დეტალურად განმარტავს ეკონომიკური ერთეულების რეზიდენტობის განსაზღვრასთან დაკავშირებულ შემთხვევებს. კერძოდ:

ა) ფიზიკური პირების რეზიდენტობა განისაზღვრება იმ შინამეურნეობის ძირითადი საცხოვრისის ადგილმდებარეობის მიხედვით, რომლის წევრიც არის მოცემული ფიზიკური პირი და არა მისი სამუშაო ადგილის მიხედვით. ერთი შინამეურნეობის ყველა წევრი ერთი და იმავე ეკონომიკის რეზიდენტია, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ისინი კვეთენ საზღვარს სამუშაოსთან დაკავშირებით ან გარკვეული პერიოდის საზღვარგარეთ გატარების მიზნით. თუ მათი საზღვარგარეთ მუშაობის და ყოფნის ხანგრძლივობა იძლევა მათ მიერ უცხოეთში უპირატესი ეკონომიკური ინტერესის შეძენის საფუძველს, მაშინ ისინი წყვეტენ მათი წარმოშობის შინამეურნეობის წევრობას;

ბ) ზოგიერთი შინამეურნეობის წევრები სხვადასხვა ზომით დაკავშირებულნი არიან სხვადასხვა ეკონომიკებთან დასაქმების, აქტივების ფლობის, მოქალაქეობის, მიგრაციის სტატუსის, შემოსავლების, საშემოსავლო გადასახადის, ხარჯების, ბიზნესინტერესების მიხედვით. მიუხედავად ამისა, ასეთი წევრებისაგან შემდგარი შინამეურნეობა წარმოადგენს იმ ეკონომიკური ტერიტორიის რეზიდენტს, რომელზედაც ისინი ინარჩუნებენ ან განზრახული აქვთ შეინარჩუნონ ძირითადი საცხოვრისი. მოცემულ ეკონომიკურ ტერიტორიაზე ყოფნა ერთი წლის და მეტი პერიოდის განმავლობაში ან ასეთის განზრახვა, საკმარისი პირობაა იმისათვის, რათა შინამეურნეობის საცხოვრისს მიეცეს ამ ეკონომიკურ ტერიტორიაზე მოცემული შინამეურნეობის ძირითადი საცხოვრისის კვალიფიკაცია.

26. ეროვნულ ანგარიშთა სისტემის მიხედვით (SNA 2008), თუ შინამეურნეობის რომელიმე წევრი წყვეტს იმ ეკონომიკურ ტერიტორიაზე ყოფნას (ცხოვრებას), რომლის რეზიდენტიც არის მისი შინამეურნეობა, ასეთ შემთხვევაში ეს ფიზიკური პირი აღარ ითვლება მოცემული შინამეურნეობის წევრად და მაშასადამე – რეზიდენტად.

27. შედარებით ადვილია საწარმოებისა და არაკომერციული ორგანიზაციების რეზიდენტობის გარკვევა. ასეთი ინსტიტუტები წარმოადგენენ იმ ეკონომიკის რეზიდენტებს, სადაც არიან კანონიერად დაფუძნებული და დარეგისტრირებული, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი ქვეყნის ტერიტორიაზე არიან დაფუძნებული და განლაგებული მათი სათავო ორგანიზაციები.

28. ამდენად, ფიზიკური პირის რეზიდენტობა განისაზღვრება იმ შინამეურნეობის ძირითადი საცხოვრისის ადგილმდებარეობის ქვეყნის მიხედვით, რომლის წევრადაც მიიჩნევს თავს მოცემული ფიზიკური პირი.

29. ინსტიტუციური სექტორის კლასიფიკატორი (CL–Sec) ახდენს ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის (რესპონდენტის) კლიენტის (კონტრაჰენტის) იდენტიფიცირებას ინსტიტუციური სექტორის მიხედვით.

30. ეროვნული ეკონომიკის სექტორებად დაყოფა ეკონომიკური სტატისტიკის წარმოების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპია. იგი გულისხმობს ეკონომიკური ერთეულების კლასიფიკაციას ეკონომიკაში მათი ფუნქციების შესაბამისად.

31. საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების სათანადო კლასიფიცირების მიზნით, სებსტატის მიზნებისათვის სექტორების კლასიფიკატორს დამატებული აქვს პირობითი კოდები.

32. სამეწარმეო სექტორი (არაფინანსური კორპორაციების სექტორი) აერთიანებს იმ საწარმოებსა და ორგანიზაციებს (როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო მფლობელობაში მყოფთ, ასევე უცხოური კაპიტალის მონაწილეობით შექმნილთ), რომლებიც აწარმოებენ პროდუქციას ბაზარზე გასატანად და ეწევიან ასევე საბაზრო მომსახურებას, გარდა საფინანსო მომსახურებისა.

მუხლი 7. ფინანსური კორპორაციების სექტორი

1. ფინანსური კორპორაციების სექტორი მოიცავს ყველა დაწესებულებას, რომელთა ძირითადი ფუნქციაა ფინანსური შუამავლობა ან მასთან დაკავშირებული დამხმარე ფინანსური საქმიანობა. ფინანსური შუამავლობა განისაზღვრება როგორც საწარმოო საქმიანობის სახე, რომლის პროცესშიც ინსტიტუციური ერთეული ახდენს სახსრების მობილიზაციას, საკუთარ თავზე ვალდებულებების აღების გზით, ამ სახსრების სხვა ინსტიტუციური ერთეულებისათვის გადაცემის მიზნით, დაკრედიტების ან ფინანსური აქტივების შეძენის სხვა საშუალებებით. დამხმარე ხასიათის ფინანსური საშუამავლო მომსახურება შესაძლოა ხორციელდებოდეს მეორადი საქმიანობის სახით თვით ფინანსური შუამავლების მიერ, ან სპეციალური აგენტების ან ბროკერების მიერ.

2. ფინანსური კორპორაციების სექტორი მოიცავს აგრეთვე იმ არაკომერციულ ორგანიზაციებს, რომლებიც:

ა) ძირითადად დაკავებულნი არიან ფინანსური მომსახურების შეთავაზებით (მაგალითად, სადაზღვევო მომსახურებით);

ბ) ფინანსდებიან ფინანსური დაწესებულებების შენატანებით და მოწოდებულნი არიან იმოქმედონ ასეთი დაწესებულებების საქმიანობაზე ან სხვა გზით ემსახურონ მათ ინტერესებს.

3. ზოგიერთი კორპორაცია და კვაზიკორპორაცია ეწევა ფინანსურ მომსახურებას შეზღუდული მასშტაბით. მაგალითად, საცალო ვაჭრობით დაკავებული ზოგიერთი საწარმო უშუალოდ თავის კლიენტებს სთავაზობს სამომხმარებლო კრედიტს. ასეთი ერთეულები მთლიანად კლასიფიცირდება როგორც სამეწარმეო სექტორის (არაფინანსური კორპორაციების სექტორის) ინსტიტუტები, იმ პირობით, რომ ისინი ძირითადად არაფინანსური საქონლისა და მომსახურების წარმოებით არიან დაკავებულნი.

4. ფიზიკურ პირებსა და შინამეურნეობებს ასევე შეუძლიათ დაკავდნენ ფინანსური საქმიანობით, მაგალითად, ფულის გასესხებით ან უცხოური ვალუტის ყიდვა-გაყიდვით. ასეთი ერთეულების ფინანსურ კორპორაციებად კლასიფიცირება ხდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ითვლებიან ფინანსურ შუამავლებად ან დამხმარე ფინანსურ ერთეულებად, რომლებიც წარმოადგენენ კვაზიკორპორაციებს. ასეთად კლასიფიცირება კი ხდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეკონომიკური ერთეული აწარმოებს ანგარიშთა სრულ ნაკრებს, განცალკევებულს მფლობელთა პერსონალური ანგარიშებისაგან.

მუხლი 8. ფინანსური სექტორის ქვესექტორები

1. ცენტრალური ბანკი (S12100) წარმოადგენს ეროვნულ ფინანსურ დაწესებულებას, რომელიც ახორციელებს კონტროლს ფინანსური სისტემის უმთავრეს ასპექტებზე და ეწევა ისეთ საქმიანობას, როგორიცაა ნაღდი ფულის ემისია, საერთაშორისო რეზერვების მართვა, საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან ოპერაციების განხორციელება და სხვა დეპოზიტური კორპორაციების დაკრედიტება.

2. ზოგიერთ ქვეყანაში ცენტრალური ბანკები ასევე იღებენ დეპოზიტებს არაფინანსური ეკონომიკური ერთეულებისაგან ან გასცემენ კრედიტებს მათზე.

3. სხვა დეპოზიტური კორპორაციების ქვესექტორში (S12200) გაერთიანებულია ყველა ფინანსური დაწესებულება (ცენტრალური ბანკის გარდა), რომელთა საქმიანობის ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს ფინანსური შუამავლობა და რომლებიც უშვებენ ფართო ფულის ეროვნულ განსაზღვრებაში შემავალ ვალდებულებებს. სხვა დეპოზიტურ კორპორაციებს მიეკუთვნება:

ა) ბანკები;

ბ) ინვესტიციური ბანკები;

გ) შემნახველი ბანკები, სასესხო-შემნახველი ასოციაციები, სამშენებლო საზოგადოებები და იპოთეკური ბანკები;

დ) საკრედიტო კავშირები და საკრედიტო კოოპერატივები;

ე) სასოფლო და სასოფლო-სამეურნეო ბანკები;

ვ) კომპანიები, რომლებიც უშვებენ სამგზავრო ჩეკებს და რომლებიც ძირითადად დაკავებულნი არიან ფინანსური დაწესებულებებისათვის დამახასიათებელი საქმიანობით.

4. სხვა ფინანსური კორპორაციების ქვესექტორში (S12300) გაერთანებულია სადაზღვევო კომპანიები და საპენსიო ფონდები; სხვა ფინანსური შუამავლები და დამხმარე ფინანსური ერთეულები.

5. სადაზღვევო კომპანიებისა და საპენსიო ფონდების ქვესექტორში (S12310) გაერთიანებულია:

ა) სადაზღვევო კომპანიები (S12311) – ეკონომიკური ერთეულები, რომელთა პრინციპული ფუნქციაა სიცოცხლის დაზღვევა, უბედური შემთხვევებისაგან დაზღვევა, ჯანმრთელობის დაზღვევა, ქონების, ხანძარსაწინააღმდეგო და ინდივიდუალური ან ჯგუფური ინსტიტუციური ერთეულების სხვა სახის დაზღვევა;

ბ) საპენსიო ფონდები (S12312), რომლებიც ჩართულია მოცემულ ქვესექტორში, თავიანთი დამფუძნებლებისაგან დამოუკიდებელი ინსტიტუციური ერთეულებია. მათი დანიშნულებაა საპენსიო დახმარებების გაცემა დასაქმებულთა ამა თუ იმ სპეციფიკურ ჯგუფებზე. ასეთი ფონდები ფლობენ საკუთარ აქტივებსა და ვალდებულებებს და ახორციელებენ ფინანსურ ოპერაციებს საკუთარ ხარჯზე. ეს ფონდები ორგანიზებულია და იმართება კერძო ან სახელმწიფო დამქირავებლების და მათი მუშაკების მიერ; მუშაკები და/ან დამქირავებლები რეგულარულად ახორციელებენ შენატანებს/ანარიცხებს ამ ფონდებში. ეს ქვესექტორი არ მოიცავს საპენსიო უზრუნველყოფის პროგრამებს, რომლებიც გათვალისწინებულია კერძო და სახელმწიფო სტრუქტურებში დასაქმებულთათვის, რომლებსაც არ გააჩნიათ ცალკე ორგანიზებული ფონდი და არ მოიცავს ისეთ პროგრამებს, რომლებიც ორგანიზებულია არასამთავრობო დამქირავებლების მიერ და რომელთა რეზერვები უბრალოდ ჩართულია თვით დამქირავებლის სარეზერვო სახსრებში ან ინვესტირებულია ამ დამქირავებლების მიერ გამოშვებულ ფასიან ქაღალდებში.

6. სხვა ფინანსური შუამავლების ქვესექტორი (S12320) მოიცავს სხვადასხვა ერთეულების ჯგუფს, სადაც შედის ყველა ფინანსური დაწესებულება, დეპოზიტური კორპორაციების, სადაზღვევო კომპანიების, საპენსიო ფონდებისა და დამხმარე ფინანსური ერთეულების გარდა. სხვა ფინანსური შუამავლების ქვესექტორში შემავალი ერთეულები, როგორც წესი, სახსრების მობილიზებას ახდენენ გრძელვადიანი ან სპეციალიზებული სახის დეპოზიტების მიღების და ფასიანი ქაღალდებისა და კაპიტალში მონაწილეობის ინსტრუმენტების გამოშვების გზით. ეს შუამავლები ხშირად სპეციალდებიან კონკრეტული კატეგორიის მსესხებლების დაკრედიტებაზე და ისეთი სპეციალური ფინანსური მექანიზმების გამოყენებაზე, როგორებიცაა, ფინანსური ლიზინგი, ფასიანი ქაღალდების სესხად გაცემა და წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტები.

7. ფინანსური შუამავლების ქვესექტორში შემავალი ერთეულების მაგალითებია:

ა) ფინანსური კომპანიები, რომლებიც წარმოადგენენ ინსტიტუციურ ერთეულებს, რომელთა საქმიანობის ძირითადი მიმართულებაა სამეწარმეო სექტორის საწარმოებისა და შინამეურნეობებისათვის კრედიტების მიცემა. ბევრი ფინანსური კომპანია წარმოადგენს დაქვემდებარებულ შვილობილ ფირმას, რომელიც ახდენს ფინანსური სახსრების მობილიზებას სათავო კომპანიის მიერ გამოსაყენებლად. ასეთი ფირმები, წარმოადგენენ რა განცალკევებულ ინსტიტუციურ ერთეულებს, რომლებიც არ ახდენენ ფართო ფულის შემადგენლობაში შემავალი ვალდებულებების ემისიას, კლასიფიცირდებიან როგორც ფინანსური შუამავლები. ფინანსური კომპანიები, რომლებიც არ არიან დამოუკიდებელნი, განიხილება როგორც სათავო კომპანიის ნაწილი, შესაბამისი ქვესექტორის შემადგენლობაში;

ბ) ფინანსური ლიზინგური კომპანიები ემსახურებიან მატერიალური აქტივების შეძენას. ლიზინგური კომპანიები წარმოადგენენ ამგვარი წესით შეძენილი საქონლის იურიდიულ მფლობელებს, თუმცა სინამდვილეში საკუთრების უფლების გადაცემა ხდება ლიზინგის მიმღებზე, რომელიც იღებს ყველანაირ სარგებელს, რაც დაკავშირებულია გადაცემულ აქტივებზე საკუთრების უფლებასთან, ასევე თავის თავზე იღებს ამ უკანასკნელთან დაკავშირებულ ყოველგვარ ხარჯსა და რისკს;

გ) საინვესტიციო ფონდები (გაერთიანებები) წარმოადგენენ ინსტიტუციურ ერთეულებს ფინანსური ორგანიზაციების სახით, საპენსიო ფონდების გარდა, რომლებიც თავს უყრიან ინვესტორთა სახსრებს, ფინანსური აქტივების შეძენის მიზნით. საინვესტიციო ფონდების მაგალითია ერთობლივი ფონდები, საინვესტიციო კონცერნები, საპაიო საინვესტიციო ფონდები და სხვა კოლექტიური ინვესტიციური ფონდები. ინვესტორები, როგორც წესი, იძენენ აქციებს, რომლებსაც ფიქსირებული წილი აქვთ ფონდში. საინვესტიციო ფონდების ლიკვიდურობა შესაძლოა იყოს საკმაოდ განსხვავებული. ზოგიერთ ქვეყანაში საინვესტიციო ფონდები არალიკვიდურია ან შეზღუდული ლიკვიდურობა გააჩნიათ. სხვა ქვეყნებში საინვესტიციო ფონდების მიერ გამოშვებული აქციები ისეთივე (ან თითქმის ისეთივე) ლიკვიდურობით ხასიათდებიან, როგორითაც დეპოზიტური კორპორაციების დეპოზიტები და მათ მიერ ემიტირებული სხვა ვალდებულებები. თუ ლიკვიდური საინვესტიციო ფონდების ვალდებულებები შედის ფართო ფულის შემადგენლობაში, ასეთი ინვესტიციური ფონდები კლასიფიცირებული უნდა იქნენ, როგორც სხვა დეპოზიტური კორპორაციები;

დ) ფასიანი ქაღალდების გარანტიით განმთავსებლები (ანდერრაიტერები) და დილერები აერთიანებენ ფიზიკურ პირებსა და ფირმებს, რომლებიც სპეციალიზებულნი არიან ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე ოპერაციების წარმოებაზე:

დ.ა) დახმარების გაწევის გზით იმ ფირმებისათვის, რომლებიც უშვებენ ფასიან ქაღალდებს, ანდერრაიტინგისა და ახალი ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე განთავსების მეშვეობით;

დ.ბ) ახალი ან დაუფარავი ფასიანი ქაღალდების ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების გზით, საკუთარი ხარჯით. ამ კატეგორიას მიეკუთვნებიან ანდერრაიტერები და დილერები, რომლებიც გამოდიან ფინანსური შუამავლების როლში. ფასიანი ქაღალდების ბროკერები და სხვა ინსტიტუციური ერთეულები, რომლებიც ორგანიზებას უწევენ ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციებს ფასიანი ქაღალდების გამყიდველებსა და მყიდველებს შორის, მაგრამ არ ყიდულობენ ფასიან ქაღალდებს და არ ინახავენ მათ საკუთარ ხარჯზე, კლასიფიცირდებიან როგორც დამხმარე ფინანსური ერთეულები;

ე) მატარებელი კომპანიები წარმოადგენენ ფინანსურ სტრუქტურებს, რომლებიც შექმნილია სეკიურიტიზებული ან ისეთი აქტივების ფლობის მიზნით, რომლებიც გადაცემულია კორპორაციების ან სახელმწიფო საწარმოების ბალანსებიდან, მათი რესტრუქტურიზაციის ფარგლებში;

ვ) წარმოებულ ფინანსურ ინსტრუმენტებზე სპეციალიზებული შუამავლები მოიცავენ ინსტიტუციურ ერთეულებს, რომლებიც უმთავრესად დაკავებულნი არიან ისეთი წარმოებულების გამოშვებით, რომლებიც მიჩნეულია ფინანსურ აქტივებად;

ზ) სპეციალიზებული ფინანსური შუამავლები მოიცავს ჰოლდინგურ კორპორაციებს, ფირმებს, რომლებიც აფინანსებენ ექსპორტ/იმპორტს.

8. დამხმარე ფინანსური ერთეულების ქვესექტორი (S12330) მოიცავს ფინანსურ დაწესებულებებს, რომელთა საქმიანობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული ფინანსურ შუამავლობასთან, თუმცა ისინი შუამავლის სტატუსით არ საქმიანობენ. ასეთ ერთეულებს მიეკუთვნებიან:

ა) ფასიანი ქაღალდების საჯარო ბირჟები და ბაზრები, რომლებიც წარმოადგენენ ორგანიზებულ სტრუქტურებს, ისეთებს, როგორებიცაა ფასიანი ქაღალდების კომპანია-დეპოზიტარები, სააღრიცხვო და კლირინგული ორგანოები, ასევე სხვა კომპანიები, რომლებიც დაკავებულნი არიან ბირჟის საქმიანობასთან დაკავშირებული მომსახურებით;

ბ) ბროკერები და აგენტები, რომლებიც წარმოდგენილნი არიან ფიზიკური პირების ან ფირმების სახით და რომლებიც ორგანიზებას უწევენ, ასრულებენ ან სხვა გზით უზრუნველყოფენ კლიენტების ოპერაციებს ფინანსური აქტივებით. ამ კატეგორიას მიეკუთვნებიან ბროკერები და აგენტები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ფასიანი ქაღალდების ან სხვა ფინანსური კონტრაქტების ყიდვა-გაყიდვას კლიენტებისათვის, ასევე საფინანსო-საკონსულტაციო სამსახურები, რომლებიც სპეციალიზებულ მომსახურებას უწევენ ბროკერებსა და მათ კლიენტებს. გამომდინარე იქიდან, რომ ზოგიერთი საბროკერო ფირმა ასევე დაკავებულია ფინანსური ფასიანი ქაღალდების ან წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტების ყიდვა-გაყიდვით თავისი ანგარიშით, შესაძლოა გაძნელდეს ბროკერებისა და აგენტების ანდერრაიტერებისა და დილერებისაგან გარჩევა. ასეთ შემთხვევაში, მოცემულ ჯგუფში ჩაირთვებიან მხოლოდ ის ბროკერები და აგენტები, რომლებიც ცალსახად არიან სპეციალიზებული საბროკერო და მასთან დაკავშირებულ საქმიანობაზე და არა საშუამავლო საქმიანობაზე, რაც არის ანდერრაიტერებისა და დილერების პრეროგატივა;

გ) კომპანიები, რომლებიც ახორციელებენ ვალუტის გაცვლას, მათ შორის, რომლებიც ყიდულობენ ან ყიდიან უცხოურ ვალუტას საცალო ან საბითუმო ბაზარზე;

დ) ფინანსური გარანტიების გამცემი კორპორაციები, სადაზღვევო და საპენსიო დამხმარე (დაზღვევის შემფასებლები და სამაშველო სამუშაოების ადმინისტრატორები) ერთეულები და სხვა დამხმარე ფინანსური ერთეულები, რომლებიც არ შედიან სხვა კატეგორიებში (მაგალითად, ამ კატეგორიაში მოხვდება ლომბარდები – S12333).

9. სამთავრობო სექტორი (S13000) წარმოადგენს იმ ეკონომიკური ერთეულების ერთობლიობას, რომლებიც დაკავებულნი არიან სამთავრობო მომსახურებით ინდივიდუალური და კოლექტიური მოხმარებისათვის, აქვთ პოლიტიკური პასუხისმგებლობები, ეწევიან შემოსავლებისა და დოვლათის გადანაწილებას.

10. შინამეურნეობების სექტორი (S14000) წარმოადგენს ფიზიკურ პირს ან ფიზიკურ პირთა ჯგუფს.

11. შინამეურნეობის სექტორი იყოფა საკუთრივ ფიზიკურ პირებად (S14100) და ინდივიდუალურ მეწარმე ფიზიკურ პირებად (S14200).

12. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ინდივიდუალური მეწარმე არის ფიზიკური პირი და ასევე უნდა აისახოს სტატისტიკურ ანგარიშგებაში.

13. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, მეწარმე სუბიექტები არიან:

ა) ინდივიდუალური მეწარმე,

ბ) სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (სპს);

გ) კომანდიტური საზოგადოება (კს);

დ) შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს);

ე) სააქციო საზოგადოება (სს, კორპორაცია);

ვ) კოოპერატივი.

14. მეწარმე სუბიექტები იყოფიან იურიდიულ პირებად და ინდივიდუალურ მეწარმე ფიზიკურ პირებად (იხ. სქემა 1).

15. იურიდიული პირის სტატუსის მქონე საწარმოები (კომპანიები) არიან: სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (სპს), კომანდიტური საზოგადოება (კს), შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს), სააქციო საზოგადოება (სს, კორპორაცია) და კოოპერატივი.

16. ინდივიდუალური მეწარმე არ არის იურიდიული პირი. ინდივიდუალური მეწარმე, როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობათა სუბიექტი, წარმოიშობა მხოლოდ მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. ინდივიდუალური მეწარმე საქმიან ურთიერთობებში თავის უფლებებს ახორციელებს და მოვალეობებს ასრულებს როგორც ფიზიკური პირი.

სქემა 1. მეწარმე სუბიექტების კლასიფიკაცია

17. შინამეურნეობების მომსახურე კერძო არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორი (შიმკაო; S15000) აერთიანებს ისეთ ორგანიზაციებს, რომელთა პრინციპული ფუნქციაა არასაბაზრო მომსახურების გაწევა შინამეურნეობებისათვის ან საზოგადოებისათვის მთლიანად. ასეთი ორგანიზაციებია: პოლიტიკური პარტიები, რელიგიური დაწესებულებები, არასამთავრობო ორგანიზაციები, პროფესიული კავშირები და გაერთიანებები და ა.შ.

18. ეკონომიკური საქმიანობის სახეების კლასიფიკატორი (CL–Nac) ახდენს ბანკის (რესპონდენტის) კლიენტის (კონტრაჰენტის) იდენტიფიცირებას ეკონომიკური საქმიანობის სახის მიხედვით. ეს კლასიფიკატორი შეესაბამება „ეკონომიკური საქმიანობის სახეების“ საქართველოს ეროვნულ კლასიფიკატორს (სეკ 006-2016), რომელიც ეფუძნება ეკონომიკურ საქმიანობათა სახეების ევროპულ კლასიფიკატორს NACE Rev. 2 - Statistical Classification of Economic Activities in the European Community.

19. ეკონომიკური საქმიანობის სახეების საქართველოს ეროვნული კლასიფიკატორი სეკ 006-2016 წარმოადგენს ეკონომიკური და სოციალური ინფორმაციის კლასიფიკაციისა და კოდირების ეროვნული სისტემის შემადგენელ ნაწილს, რომელიც განსაზღვრულია საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის საბჭოს 2016 წლის 28 ივლისის №10 დადგენილებით.

20. კლასიფიკაციის ობიექტებს (საკლასიფიკაციო სიმრავლის ელემენტს) სეკ 006-2016- ში წარმოადგენენ ეკონომიკური საქმიანობის სახეები, რომლითაც ხასიათდება როგორც ერთპროფილიანი, ასევე მრავალპროფილიანი მეურნე სუბიექტები.

21. საქმიანობის სახე განისაზღვრება როგორც პროცესი, რომელიც მიმართულია იმ ერთგვაროვანი პროდუქციის (საქონელი, მომსახურება) მისაღებად, რომელიც ახასიათებს ეკონომიკური საქმიანობის სახეების კლასიფიკატორის მეტად დაწვრილმანებულ კატეგორიებს.

22. პირადი დამხმარე მეურნეობისა და საიჯარო მეურნეობების ეკონომიკური საქმიანობა შედის საქმიანობის სახეების შესაბამის კატეგორიებში.

23. სეკ 006-2016-ში გათვალისწინებულია განსხვავება ძირითად, მეორეხარისხოვან და დამხმარე საქმიანობებს შორის:

ა) ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ისეთი საქმიანობა, რომელსაც შეაქვს უდიდესი წვლილი მეურნე სუბიექტის მიერ შექმნილ დამატებულ ღირებულებაში;

ბ) მეორეხარისხოვანი საქმიანობა – ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც ხელს უწყობს პროდუქციის (საქონელი, მომსახურება) წარმოებას;

გ) დამხმარე საქმიანობა – საქმიანობა, რომელიც ხორციელდება ძირითადი საქმიანობის სახის უზრუნველსაყოფად შუალედური საქონლის ან მომსახურების მიწოდებით, მხოლოდ მოცემული ერთეულის მიერ გამოსაყენებლად.

24. რეგიონების კლასიფიკატორი (CL–Reg) ახდენს ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ განხორციელებული ოპერაციების იდენტიფიცირებას გეოგრაფიული ნიშნის მიხედვით. კერძოდ, რეზიდენტებთან განხორციელებული ოპერაციების იდენტიფიცირებას ქვეყნის შიგნით არსებული რეგიონების ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ფილიალების ადგილმდებარეობის მიხედვით და არარეზიდენტებთან განხორციელებული ოპერაციების იდენტიფიცირებას საზღვარგარეთის მიხედვით.

25. გაცემული სესხების (განთავსებული დეპოზიტების) რეგიონების მიხედვით კლასიფიკაცია ხდება ბანკის იმ ფილიალის გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის მიხედვით, რომელმაც გასცა სესხი (სადაც განთავსდა დეპოზიტი). ასეთი მიდგომა, არსებული რეალობიდან გამომდინარე, როგორც გამონაკლისი, დასაშვებია სტატისტიკური აღრიცხვის გამარტივების მიზნით.

26. ამასთან, ყურადღება მისაქცევია ის გარემოება, რომ საქართველოს შიგნით რეგიონების მიხედვით სესხებისა და ვადიანი დეპოზიტების იდენტიფიცირება უნდა მოხდეს როგორც რეზიდენტების, ისე არარეზიდენტების შემთხვევაში.

27. რეგიონების მიხედვით ფინანსური/არაფინანსური ინსტრუმენტების, ასევე ფინანსური ოპერაციების იდენტიფიცირება ხდება იმის მიხედვით, თუ როგორ მოითხოვს ამ საკითხის დეტალიზაციას ეროვნული ბანკის მოთხოვნები შესაბამისი მონაცემთა ოჯახის მიხედვით.

28. თუ ბანკს გააჩნია ფილიალი საზღვარგარეთ, ასეთი ფილიალი მოცემული ქვეყნისათვის (საქართველოსათვის) წარმოადგენს არარეზიდენტს და შესაბამისად ამ ფილიალის მიერ განხორციელებული ოპერაციები არ უნდა მოხვდეს ანგარიშგებაში. რესპონდენტ ბანკსა და მის ფილიალს შორის ოპერაციები განიხილება, როგორც რეზიდენტსა და არარეზიდენტს შორის განხორციელებული ოპერაციები. შესაბამისად, თუ რეზიდენტი ბანკის საზღვარგარეთის ფილიალში:

ა) სესხი აიღო (ან დეპოზიტი განათავსა) არარეზიდენტმა, ეს ოპერაცია განიხილება, როგორც არარეზიდენტებს შორის განხორციელებული ოპერაცია და არ მოხვდება ანგარიშგებაში;

ბ) სესხი აიღო (ან დეპოზიტი განათავსა) რეზიდენტმა – ეს ოპერაციაც არ მოხვდება ანგარიშგებაში, რამდენადაც, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპერაცია განიხილება, როგორც რეზიდენტსა და არარეზიდენტს შორის განხორციელებული ოპერაცია, სებსტატის ფარგლებში ანგარიშგებას ექვემდებარება ბანკი (და არა მისი კლიენტი), რომელიც ამ შემთხვევაში არის არარეზიდენტი და არ მონაწილეობს სებსტატის სქემაში.

29. სესხებზე დამატებითი ინფორმაციის კლასიფიკატორი (CL–Lop) ახდენს ბანკის მიერ გაცემული/მიღებული სესხების დეტალიზაციას სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით.

30. კლასიფიკატორი ემსახურება იმის იდენტიფიცირებას, სესხის გაცემა ხდება ამა თუ იმ სფეროს, სექტორის ან დარგის განვითარების დასაფინანსებლად, კონკრეტული ტიპის საქონლის შესაძენად, თუ ხდება სპეციფიკური ტიპის სესხის გაცემა.

31. სამომხმარებლო სესხი (0100000) – ფიზიკურ პირზე/შინამეურნეობაზე გაცემული სესხი, ხანგრძლივი მოხმარების სამომხმარებლო საქონლისა და მომსახურების შესაძენად (საქონლისა და მომსახურების განვადებით შეძენის ჩათვლით), რომლის დაბრუნებაც, როგორც წესი, ხდება ნაწილ-ნაწილ, გრაფიკის მიხედვით; მოიცავს აგრეთვე სესხებს, გაცემულს სამედიცინო ხარჯებთან, დასვენებასთან და სხვა პერსონალურ ხარჯებთან დაკავშირებით, ასევე სტუდენტურ სესხებს. არ მოიცავს სესხებს, გაცემულს: უძრავი ქონების შეძენასთან და რემონტთან დაკავშირებით, ავტომობილის შესაძენად, ბიზნესისა და პროფესიული საქმიანობის დასაფინანსებლად, ბიზნესთან დაკავშირებული მოწყობილობისა და აღჭურვილობის შესაძენად, ასევე თანამშრომელთა არასამომხმარებლო სესხებს, დეპოზიტით უზრუნველყოფილ სესხებს (თუ ვერ ხდება იდენტიფიცირება, რომ ის გაიცემა სამომხმარებლო მიზნებისათვის), ოვერდრაფტებს, საკრედიტო ბარათებით და სწრაფი განვადებით გაცემულ სესხებს; სამომხმარებლო სესხებში არ ჩაირთვება ისეთი სესხები, რომელთა მიკუთვნებაც ამ კატეგორიაზე ცალსახად შეუძლებელია და/ან არ არის განსაზღვრული ასეთად შესაბამის ხელშეკრულებაში.

32. უძრავი ქონების შესაძენად და რემონტისათვის გაცემული სესხი (0200000) – სესხი, რომელიც გაცემულია ფიზიკურ პირზე უძრავი საცხოვრებელი ქონების (მათ შორის, შინამეურნეობისათვის განკუთვნილი მიწის) შესაძენად ან რემონტისათვის.

33. ბიზნესსესხი, გარდა მცირე და საშუალო ბიზნესზე გაცემული სესხისა (0300000) – სესხი, რომელიც გაიცემა იმ ბიზნესისა და პროფესიული საქმიანობის დასაფინანსებლად, აგრეთვე იმ ბიზნესთან დაკავშირებული მოწყობილობისა და აღჭურვილობის შესაძენად, რომელიც არ მიეკუთვნება მცირე და საშუალო ბიზნესის კატეგორიის საწარმოებზე გაცემულ სესხს, ანუ ეს არის მსხვილ საწარმოებზე გაცემული სესხი, სადაც დასაქმებულთა საშუალოწლიური რაოდენობა აღემატება 249 კაცს, ხოლო საშუალოწლიური ბრუნვის მოცულობა – 60 მლნ ლარს.

34. მცირე და საშუალო ბიზნესზე გაცემული სესხი (0400000) – სესხი, რომელიც გაიცემა მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარებისათვის:

ა) მცირე ბიზნესს მიეკუთვნება ყველა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი საწარმო, რომელშიც დასაქმებულთა საშუალოწლიური რაოდენობა არ აღემატება 50 დასაქმებულს და საშუალო წლიური ბრუნვის მოცულობა – 12 მლნ ლარს;

ბ) საშუალო ბიზნესს მიეკუთვნება ყველა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი საწარმო, რომელშიც დასაქმებულთა საშუალოწლიური რაოდენობა 49-დან 250 დასაქმებულამდეა, ხოლო საშუალო წლიური ბრუნვის მოცულობა – 12-დან 60 მლნ ლარამდე.

35. ავტოსესხი (0500000) – სესხი, გაცემული ავტომობილის შესაძენად და გასარემონტებლად, ავტოგანვადების ჩათვლით.

36. სალომბარდე სესხი (0600000) – ადვილად რეალიზებადი მოძრავი ქონების გირაოს ქვეშ გაცემული სესხი.

37. რეპო (0700000) – რეპოოპერაციებით ბანკებისათვის მიცემული სახსრები.

38. ოვერდრაფტი (0900000) წარმოადგენს მოკლევადიან სესხს, ინდივიდუალურად განსაზღვრული ლიმიტის ფარგლებში, რომელიც დაიშვება ბანკის მიერ კლიენტის ანგარიშზე და აძლევს მას საშუალებას გამოიყენოს იმაზე მეტი თანხა, ვიდრე იგი რეალურად ფლობს. ოვერდრაფტი, როგორც წესი, მიბმულია კლიენტის ხელფასზე და ათვისებულ თანხაზე არ მოქმედებს საშეღავათო პერიოდი.

39. საკრედიტო ბარათით გაცემული სესხი (1000000) – ბანკის მიერ მინიჭებული საკრედიტო ლიმიტი, უნაღდო ანგარიშსწორების შესასრულებლად ან/და ნაღდი ფულის მისაღებად, მათ შორის ბანკომატიდან. იგი იძლევა ფულადი სახსრებით სარგებლობის საშუალებას, როდესაც კლიენტის საბანკო ანგარიშზე არსებული ნაშთი ამოწურულია. საკრედიტო ბარათს არ აქვს დაფარვის სტანდარტული გრაფიკი. საკრედიტო ბარათების უმეტესობაზე მოქმედებს ე.წ. საშეღავათო პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც, დავალიანების სრულად დაფარვის შემთხვევაში, ათვისებულ თანხას არ ერიცხება პროცენტი.

40. განვადება (1100000) – სესხი, რომლით სარგებლობაც შესაძლებელია სხვადასხვა ობიექტში სასურველი ნივთის შესაძენად. განვადების დროს მომხმარებელი სასურველ ნივთს წინასწარ იძენს, ხოლო თანხას ეტაპობრივად იხდის. 

41. სხვა სესხები (0800000) – გულისხმობს ყველა დანარჩენ სასესხო პროდუქტს, რომელიც არ ხვდება ზემოთ ჩამოთვლილ პროდუქტებში.

42. ვადაგადაცილებული სესხი – სესხი, რომლის მიხედვითაც დავალიანება დაფარული არ არის საკრედიტო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში; აგრეთვე სესხი, რომლის ძირითადი თანხის (მისი ნაწილის) ან პროცენტის განვადებით გათვალისწინებული თანხის გადახდა არ მომხდარა შეთანხმებულ ვადაში, რომელიც გათვალისწინებულია სესხთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციაში.

43. „სესხებზე დამატებითი ინფორმაციის კლასიფიკატორი“ ითვალისწინებს აგრეთვე არარესტრუქტურიზებული და რესტრუქტურიზებული სესხების გამიჯვნას.

44. რესტრუქტურიზებული სესხი გულისხმობს სესხს, რომლის დაფარვის პირობების შეცვლაზე, მსესხებლის იურიდიული ან ფინანსური მდგომარეობის გამო, არსებობს შეთანხმება კრედიტორსა და დებიტორს შორის.

45. სესხებზე დამატებითი ინფორმაციის კლასიფიკატორში (CL–Lop) კოდის თანრიგებს აქვთ შემდეგი სტრუქტურა და დანიშნულება:

46. თანრიგი 1–2 აღნიშნავს სასესხო პროდუქტს (სამომხმარებლო, უძრავი ქონების შესაძენად და რემონტისათვის, ავტოსესხი და ა.შ.).

47. თანრიგი 3 – გამოიყენება საპროცენტო განაკვეთის ტიპის (ფიქსირებული/ცვალებადი) იდენტიფიცირებისათვის.

48. თანრიგი 4 – გამოიყენება არარესტრუქტურიზებული/რესტრუქტურიზებული სესხის იდენტიფიცირებისათვის.

49. თანრიგი 5 – აღნიშნავს სესხის კატეგორიას ან სხვა მახასიათებელს (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

50. თანრიგი 6–7: გამოიყენება დამატებითი ინფორმაციის იდენტიფიცირებისათვის, როგორიცაა ვადაგადაცილების სტატუსის მიხედვით იდენტიფიცირება, ან სხვა დამატებითი ინფორმაციისათვის, რომლის შესწავლის აუცილებლობაც შესაძლოა გაჩნდეს მომავალში.

51. FIM მონაცემთა ოჯახის შემთხვევაში სესხების დეტალიზაცია სავალდებულოა სესხებზე დამატებითი ინფორმაციის კლასიფიკატორით გათვალისწინებული დეტალიზაციით (თუ სხვა რამ არაა გათვალისწინებული ეროვნული ბანკის მოთხოვნებით).

52. განსხვავებით ყოველთვიური FIM მონაცემთა ოჯახისაგან, FID ოჯახის მონაცემების წარდგენისას, თითოეული სასესხო პროდუქტის მიხედვით ეროვნულ ბანკში წარმოსადგენია მხოლოდ ZZ-ზე და Z0-ზე დაბოლოებული კოდების შესაბამისი ინფორმაცია. ამასთან, ZZ-ზე დამთავრებული კოდები წარმოადგენს 1-იანებზე დაბოლოებული კოდების ჯამს, ხოლო Z0-ზე დამთავრებული – 2, 3 და 4-იანზე დაბოლოებული კოდებით განსაზღვრული მონაცემების ჯამს.

53. სესხების უზრუნველყოფის კლასიფიკატორი (CL–Loc) ახდენს ბანკის მიერ გაცემული სესხების დეტალიზაციას უზრუნველყოფის სახეების მიხედვით:

ა) საცხოვრებელი უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია სახლით, ბინით, მობილური სახლით, ინდივიდუალური შინამეურნეობისათვის განკუთვნილი მიწით;

ბ) კომერციული უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია კომერციული უძრავი ქონებით, აგრეთვე სამშენებლო და დეველოპერული კომპანიებისათვის გამოყოფილი სესხი. კომერციულ უძრავ ქონებას განეკუთვნება შენობა-ნაგებობები და მიწა, რომელიც გამოყენებულია წარმოების, საცალო და საბითუმო ვაჭრობის და სხვა ანალოგიური საქმიანობისათვის;

გ) დეპოზიტით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია დეპოზიტით, აგრეთვე მესამე პირის კუთვნილი დეპოზიტით;

დ) ფასიანი ქაღალდებით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია ფასიანი ქაღალდებით;

ე) მოძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია მოძრავი ქონებით, ფასიანი ქაღალდებით უზრუნველყოფილის გარდა;

ვ) სხვა ქონებით უზრუნველყოფილი სესხი – სესხები, რომლებიც უზრუნველყოფილია სხვა ქონებით, ზემოთ ჩამოთვლილის გარდა, მათ შორის, მესამე პირის გარანტიით, ხელფასით უზრუნველყოფილი და სხვა;

ზ) საბლანკო სესხი – სესხი, რომელიც გაიცემა უზრუნველყოფის გარეშე.

54. თუ სესხს გააჩნია შერეული უზრუნველყოფა (და შესაძლოა, ამასთან, უზრუნველყოფის თანხა აჭარბებს სესხის თანხას), მაშინ სებსტატში უნდა გაიყოს ასეთი სესხი უზრუნველყოფის ტიპების თანხის პროპორციულად. მაგალითად, ვთქვათ გაცემულია სესხი 120000 ლარის ოდენობით და იგი უზრუნველყოფილია საცხოვრებელი უძრავი ქონებით – 80000 ლარი, მოძრავი ქონებით – 30000 ლარი და ფასიანი ქაღალდებით – 15000 ლარი. ასეთ შემთხვევაში მოცემული სესხი უნდა გაიყოს უზრუნველყოფის ტიპების თანხების პროპორციულად და გამოიგზავნოს სამ ნაწილად. ამდენად, საცხოვრებელი უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხის შესაბამისი თანხა იქნება: 76800 (120000 x 64 : 100), მოძრავი ქონებით უზრუნველყოფილის შესაბამისი – 28800 (120000 x 24 : 100), ფასიანი ქაღალდებით უზრუნველყოფილის შესაბამისი – 14400 (120000 x 12 : 100).

55. პრაქტიკაში შესაძლოა, რომ გაცემული სესხი არ იყოს სრულად უზრუნველყოფილი (ნაწილობრივ უზრუნველყოფილი სესხი). ასეთ შემთხვევაში, იმის დასადგენად, რომ სესხის არაუზრუნველყოფილი ნაწილი არის ერთი კონკრეტული სესხის ნაწილი და არა საბლანკო სესხი, CL–Loc კლასიფიკატორში არსებობს დამატებითი სტრიქონები უზრუნველყოფილი სესხის არაუზრუნველყოფილი ნაწილის იდენტიფიცირებისათვის. ასეთი სესხის შემთხვევაში სათანადო გაანგარიშებები ინფორმაციის წარმოსადგენად უნდა განხორციელდეს შესაბამისი სქემით.

56. აღნიშნული სესხის იდენტიფიცირება უნდა მოხდეს 4 გასაღების საშუალებით (უზრუნველყოფის ტიპების მიხედვით):

ა) კომერციული უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი ნაწილი (CL–Loc – LC2);

ბ) ფასიანი ქაღალდებით უზრუნველყოფილი ნაწილი (CL–Loc – LC3);

გ) ასევე პროპორციულად განაწილებული არაუზრუნველყოფილი ნაწილები:

გ.ა) არაუზრუნველყოფილი ნაწილი 1 (CL–Loc – LN2);

გ.ბ) არაუზრუნველყოფილი ნაწილი 2 (CL–Loc – LN3).

57. ზემოაღნიშნული პირობების გამო სესხის რამდენიმე ნაწილად წარმოდგენის შემთხვევაში, იმის იდენტიფიცირებისათვის, რომ საქმე ეხება ერთ კონკრეტულ სესხს (და არა რამდენიმეს), სასესხო ხელშეკრულების რაოდენობაში (QV) უნდა მიეთითოს სესხის მოცემული ნაწილის შესაბამისი კოეფიციენტი.

58. ანალოგიურად ვიქცევით სესხის ვადაგადაცილებული ნაწილის არსებობის შემთხვევაშიც.

59. ფინანსური ინსტრუმენტების რანჟირების კლასიფიკატორი (CL–Rng) ახდენს ბანკის მიერ გაცემული სესხების(AS)/მიღებული(LI) დეპოზიტების რანჟირებას განსაზღვრული ინტერვალების მიხედვით, რომელიც ჩამოთვლილია CL–Rng კლასიფიკატორში.

60. სესხის ნაშთის შემთხვევაში მისი რანჟირება უნდა მოხდეს სესხის დარჩენილი ნაშთის შესაბამისად, ხოლო დეპოზიტის ნაშთის შემთხვევაში – ამ ნაშთის შესაბამისი მოცულობის მიხედვით. ამასთან, სესხის დარჩენილი ნაშთი უნდა გაიყოს ვადაგადაცილების გარეშე და ვადაგადაცილებულ ნაწილებად და თითოეული ნაწილი რანჟირებული უნდა იქნეს იმ დიაპაზონში, რომელიც შეესაბამება სესხის დარჩენილი ნაშთის მთლიან მოცულობას.

61. იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტულ სესხს არ გააჩნია დარჩენილი ნაწილი და მთლიანად ვადაგადაცილებულია, მაშინ მისი რანჟირება უნდა მოხდეს ამ ვადაგადაცილებული თანხის მოცულობის შესაბამისად.

62. თუ მიმდინარე საანგარიშო პერიოდში ადგილი ჰქონდა ვადაგადაცილებული ნაშთის ზრდას, მაგრამ სესხის დარჩენილი ნაწილი მაინც მეტია 0-ზე, მაშინ ვადაგადაცილებული სესხის ნაკადის რანჟირება უნდა მოხდეს ასევე დარჩენილი ნაშთის მოცულობის მიხედვით.

63. როგორც სესხის, ისე დეპოზიტის ნაკადების (ახალი სესხის/დეპოზიტის) შემთხვევაში მათი რანჟირება უნდა მოხდეს შესაბამისი ნაკადების მოცულობის მიხედვით.

64. დეპოზიტის ზოგიერთი ტიპის შემთხვევაში (მაგალითად, დაგროვებითი დეპოზიტი), თუ საანგარიშო თვის განმავლობაში კონკრეტული კლიენტი კონკრეტულ ანგარიშზე თანხას შემოიტანს რამდენჯერმე, მაშინ შესაბამისი თვის ანგარიშგებაში ეს ნაკადი აისახება ჯამის სახით, როგორც ერთი ნაკადი და რანჟირების მიზნით მოხვდება ამ ჯამის შესაბამის დიაპაზონში.

65. ანალოგიური მიდგომაა სესხის ნაკადის შემთხვევაშიც, თუ მისი გატანა ანგარიშიდან ხდება ნაწილ-ნაწილ საანგარიშო თვის განმავლობაში.

66. დეპოზიტის შემთხვევაში, მიუხედავად დეპოზიტის ტიპისა (ვადიანი, დაგროვებადი, საინვესტიციო ანაბარი და ა.შ.) რანჟირება უნდა მოხდეს დეპოზიტის არსებული ნაშთის შესაბამისად.

67. საპროცენტო განაკვეთების კლასიფიკატორი (CL–Ir) ახდენს ბანკის მიერ გაცემული/მიღებული სესხებისა და განთავსებული დეპოზიტების შესაბამისი საპროცენტო განაკვეთების იდენტიფიცირებას.

68. სებსტატში საპროცენტო განაკვეთების ასახვა ეფუძნება იმავე პრინციპს, რაც იყო გამოყენებული აქამდე არსებულ სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებში. ანუ, ბანკი როგორც გაცემული სესხის, ისე განთავსებული დეპოზიტის მიხედვით მიუთითებს კონკრეტულ საპროცენტო განაკვეთს (ოთხი ათწილადი ნიშნის მითითებით), CL–Ir კლასიფიკატორის შესაბამისად და შესაბამისი სესხის/დეპოზიტის თანხას.

69. შეფასების ტიპების კლასიფიკატორი (CL–MType) ახდენს თითოეული ფინანსური/არაფინანსური ინსტრუმენტის შეფასების ტიპის იდენტიფიცირებას.

70. სებსტატი ითვალისწინებს ფინანსური/არაფინანსური ინსტრუმენტების შეფასებას შემდეგ კლასიფიკაციას:

ა) BV – თანხა (საბალანსო ღირებულება);

ბ) ER - ეფექტური საპროცენტო განაკვეთი;

გ) QV – რაოდენობა;

დ) MV – საბაზრო ღირებულება;

ე) VC – ღირებულების ცვლილება;

ვ) OC – სხვა ცვლილებები;

ზ) SH - ანაზღაურებული თანხის პროცენტი არაავტორიზებული ოპერაციით განცდილ ზარალთან.

მუხლი 9. ფინანსური და არაფინანსური ინსტრუმენტების კლასიფიკაცია

ფინანსური სექტორის ფინანსური და არაფინანსური ინსტრუმენტები კლასიფიცირდება შემდეგნაირად:

ა) მონეტარული ოქრო და სესხის სპეციალური უფლებები;

ბ) ნაღდი ფული და დეპოზიტები;

გ) ფასიანი ქაღალდები, აქციების გარდა;

დ) სესხები;

ე) აქციები და სხვა საკუთარი კაპიტალი;

ვ) დაზღვევა, საპენსიო და სტანდარტიზებული საგარანტიო სქემები;

ზ) ფინანსური წარმოებულები და თანამშრომელთა ოფციონები აქციებზე;

თ) სხვა მისაღები/გადასახდელი ანგარიშები;

ი) არაფინანსური აქტივები.

მუხლი 10. მონეტარული ოქრო და სესხის სპეციალური უფლებები (SDRs)

1. მონეტარული ოქრო და სესხის სპეციალური უფლებები (SDRs), გამოშვებული საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ, წარმოადგენს აქტივებს და, როგორც წესი, იმყოფება მონეტარული ხელისუფლების მფლობელობაში.

2. მონეტარული ოქრო წარმოადგენს ოქროს, რომელზედაც საკუთრების უფლებას ფლობს მონეტარული ხელისუფლება (ცენტრალური ბანკი) და ინახავს მას, როგორც სარეზერვო აქტივს. მონეტარულ ოქროს მიეკუთვნება მხოლოდ ის ოქრო, რომელიც წარმოადგენს ფინანსურ აქტივს და უცხოური რეზერვების ნაწილს. იგი მოიცავს ოქროს ზოდებს (ოქროს ანგარიშებზე არსებული ოქროს ჩათვლით). აქედან გამომდინარე, ოქროს ზოდები შეიძლება იყოს მხოლოდ ცენტრალური ბანკის ფინანსური აქტივი.

3. ოქრო, რომელიც არ წარმოადგენს მონეტარულ ოქროს, კლასიფიცირდება როგორც არამონეტარული ოქრო და აღირიცხება როგორც არაფინანსური აქტივი.

მუხლი 11. ნაღდი ფული და დეპოზიტები

1. ნაღდი ფული მოიცავს ბანკნოტებსა და მონეტებს, დენომინირებულს ეროვნული ვალუტით და უცხოური ვალუტით, რომელიც წარმოადგენს სხვა ქვეყნების ცენტრალური ბანკების ან მთავრობის ვალდებულებებს.

2. ეს კატეგორია მოიცავს: ბანკის სალაროს (F02101), ფულად სახსრებს ბანკომატებში (F02102), კვანძგარეთა საოპერაციო სალაროს (F02103), ბანკნოტებს და მონეტებს გზაში (F02104), სხვა საგადახდო დოკუმენტებს (F02105).

3. ოქროს მონეტები, რომლებიც არ არის მიმოქცევაში, განიხილება როგორც არაფინანსური აქტივი.

4. ეროვნული ბანკიდან ნაღდი ფულის მიღებაზე ბანკის მიერ განაცხადის წარდგენიდან ფულის ფაქტობრივ მიღებამდე ეროვნული ბანკი ბანკის საკორესპონდენტო ანგარიშიდან მოხსნილ ფულს ჩარიცხავს სპეციალურ ანგარიშზე, რომელიც შესაბამისად აისახება ინსტრუმენტზე: F02104 – ბანკნოტები და მონეტები გზაში.

5. დეპოზიტები:

ა) დეპოზიტი (საბანკო) – შენახვის მიზნით ბანკში განთავსებული ფულადი სახსრები. საბანკო ანგარიშგებაში დეპოზიტი აისახება, როგორც ბანკის ვალდებულება. დაფარვის ვადის მიხედვით არსებობს მოთხოვნამდე და ვადიანი დეპოზიტები;

ბ) სავალდებულო რეზერვები ეროვნულ ბანკში (F02201) – ბანკების საერთო აქტივების ნაწილი, რომელიც ექვემდებარება ეროვნულ ბანკში სავალდებულო შენახვას, უზრუნველყოფს მომხმარებლების ყოველდღიური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებას და ზღუდავს კრედიტების გაცემას; იგი ამავე დროს წარმოადგენს ბანკების მინიმალური რეზერვების ნაწილს, გაანგარიშებულს მოზიდული სახსრების მიმართ დადგენილი ნორმის შესაბამისად, რომელსაც განსაზღვრავს ეროვნული ბანკი ქვეყნის მონეტარული პოლიტიკის მოთხოვნებიდან გამომდინარე; წარმოადგენს ეროვნული ბანკის ვალდებულებას დეპოზიტური კორპორაციების მიმართ;

გ) საკორესპონდენტო ანგარიშები (F02202) – მოიცავს დეპოზიტური კორპორაციების საკორესპონდენტო ანგარიშებს ეროვნულ ბანკში, აგრეთვე „ნოსტრო“ ანგარიშებს რეზიდენტ და არარეზიდენტ დეპოზიტურ კორპორაციებში და რეზიდენტი და არარეზიდენტი ცენტრალური ბანკებისა და დეპოზიტური კორპორაციების „ლორო“ ანგარიშებს;

დ) მიმდინარე ანგარიშები/დეპოზიტები (F02203) – საბანკო ანგარიშები, რომლებზედაც განთავსებულია კლიენტთა თავისუფალი ფულადი სახსრები და საიდანაც თანხის მოხსნა შესაძლებელია დაუყოვნებლივ, კლიენტის მოთხოვნისთანავე; ამ ანგარიშების დანიშნულებაა კლიენტთა ფინანსური ოპერაციების განხორციელება, მათივე დავალებით;

ე) დეპოზიტი მოთხოვნამდე (F02204) – საბანკო დეპოზიტი, რომელიც ექვემდებარება მფლობელისათვის უკან დაბრუნებას დაუყოვნებლივ, წინასწარი გაფრთხილების გარეშე;

ვ) ვადიანი დეპოზიტები (F02205) – შენახვის მიზნით ბანკში ფიქსირებული ვადით განთავსებული ფულადი სახსრები, რისთვისაც კლიენტს ერიცხება გარკვეული პროცენტი;

ზ) მიუხედავად იმისა, რომ „სტანდარტული სადეპოზიტო სერტიფიკატების დებულების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2012 წლის 3 მაისის №49/04 ბრძანების თანახმად საბანკო დეპოზიტად განიხილება აგრეთვე ბანკის სტანდარტული სადეპოზიტო სერტიფიკატი (მუხლი 1, პუნქტი 2,3), რომელიც ჩაირთვება ლარით დენომინირებული ვადიანი დეპოზიტების (F02205) კატეგორიაში, ეროვნული ბანკის ანალიტიკური მიზნებიდან გამომდინარე, სადეპოზიტო სერტიფიკატების ეს სახეობა სებსტატში აღირიცხება დამოუკიდებლად „ფასიანი ქაღალდები, აქციების გარდა“ ნაწილში, კოდით F03300;

თ) დეპოზიტები გარანტიების მიხედვით (F02206) – სახსრები, რომლებიც წარმოადგენს გარანტიების მიხედვით გადახდის უზრუნველყოფას;

ი) დეპოზიტური ანგარიშები ჩეკის წიგნაკების მიხედვით (F02207) – ანგარიშები იურიდიული და ფიზიკური პირების მიერ დეპონირებული სახსრების აღსარიცხავად, რომელიც უფლებას აძლევს მეანაბრეს გამოწეროს ჩეკი, მისი ანგარიშიდან ჩეკის მიმღების ანგარიშზე განსაზღვრული თანხის გადარიცხვის მიზნით;

კ) დეპოზიტური ანგარიშები საბანკო ბარათების მიხედვით (F02208) – იურიდიული და ფიზიკური პირების მიერ დეპონირებული და ინკასირებული სახსრები, რომლებიც გამოიყენება გადახდის სხვადასხვა საშუალებით ანგარიშსწორებისათვის;

ლ) დეპოზიტური ანგარიშები აკრედიტივის მიხედვით (F02209) – ანგარიშები, რომლებზედაც წინასწარ დაჯავშნულია სახსრები გაწეული მომსახურებისა და მიწოდებული მატერიალური ფასეულობების ღირებულების გადასახდელად;

მ) დეპოზიტური ანგარიშები დანარჩენი საგადასახადო საბუთების მიხედვით (F02210) – ანგარიშები, საგადასახადო საბუთების მიხედვით, რომლებიც არ მიეკუთვნება F02202, F02207, F02208 და F02209 ინსტრუმენტებს;

ნ) სხვა დეპოზიტები (F02211) – მოიცავს დეპოზიტებს, რომლებიც არ მიეკუთვნება ზემოთ ჩამოთვლილი დეპოზიტებიდან არცერთს.

6. თუ არსებულ დეპოზიტზე საპროცენტო განაკვეთი განისაზღვრება დეპოზიტის ნაშთის სიდიდის მიხედვით, მაშინ ანგარიშგებაში უნდა აისახოს პერიოდის ბოლოსათვის არსებული ნაშთის მოცულობის მიხედვით განსაზღვრული საპროცენტო განაკვეთი.

მუხლი 12. ფასიანი ქაღალდები, აქციების გარდა

ფასიანი ქაღალდი (ფასიანი ქაღალდები) – მიმოქცევადი ფინანსური ინსტრუმენტები და უფლებები, რომელთა საჯარო შეთავაზებაც შესაძლებელია წილობრივი თუ სასესხო ფასიანი ქაღალდების სახით, ან რომლებიც შეიძლება გარდაიქმნას ასეთებად, ან რომლებიც არიან ასეთებზე ხელმოწერისა თუ შეძენის უფლების მატარებლები, საინვესტიციო ხელშეკრულებები და ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული სხვა ინსტრუმენტები და უფლებები.

მუხლი 13. სესხები

1. სესხი (F04000) წარმოადგენს ფინანსურ აქტივს, რომელიც წარმოიშობა, როცა კრედიტორი ასესხებს სახსრებს დებიტორს.

2. სესხების დეტალურად შესწავლის მიზნით სებსტატი იყენებს „სესხებზე დამატებითი ინფორმაციის კლასიფიკატორს“ (CL–Lop) და, აგრეთვე, „სესხების უზრუნველყოფის კლასიფიკატორს” (CL–Loc).

მუხლი 14. აქციები და სხვა საკუთარი კაპიტალი

აქცია – ფასიანი ქაღალდი, რომელიც ემიტენტის საწესდებო კაპიტალის ნაწილია და ადასტურებს მისი მფლობელის უფლებებს სააქციო საზოგადოების მოგების წილის მიღებაზე, სააქციო საზოგადოების მართვაში მონაწილეობასა და სააქციო საზოგადოების ლიკვიდაციის შემთხვევაში ქონების წილზე.

მუხლი 15. დაზღვევა, საპენსიო და სტანდარტიზებული საგარანტიო სქემები

ეს ინსტრუმენტი მოიცავს დაზღვევის, საპენსიო და სტანდარტიზებული საგარანტიო სქემების ფუნქციებს შემოსავლებისა და ქონების გადანაწილების ფორმით, რომლებიც ხორციელდება ფინანსური შუამავლების მეშვეობით.

მუხლი 16. ფინანსური წარმოებულები და თანამშრომელთა ოფციონები აქციებზე

1. ფინანსური წარმოებული (წარმოებული ფინანსური კონტრაქტი) წარმოადგენს ფინანსურ ინსტრუმენტს, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ ფინანსურ ინსტრუმენტებთან, მაჩვენებლებთან ან საქონელთან და რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია ფინანსურ ბაზარზე კონკრეტული ფინანსური რისკების (როგორებიცაა საპროცენტო და სავალუტო რისკები, აქციების კურსის და საქონლის ფასების ცვლილების რისკი, საკრედიტო და ა.შ. რისკები) ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების წარმოება, ძირითადი ინსტრუმენტისაგან დამოუკიდებლად.

2. წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტის ღირებულება წარმოდგება საბაზო ობიექტის (როგორიც შეიძლება იყოს აქტივი ან ინდექსი) ფასისაგან.

3. წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტები გამოიყენება სხვადასხვა მიზნებისათვის, როგორებიცაა რისკების მართვა, ჰეჯირება და სხვა.

4. წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტები წარმოდგენილი შეიძლება იყოს ორი ფართო კატეგორიით, როგორებიცაა ფორვარდული ტიპის კონტრაქტები და ოპციონები.

მუხლი 17. სხვა დებიტორები/კრედიტორები

1. სხვა დებიტორები/კრედიტორები მოიცავს სავაჭრო კრედიტებს, ავანსებს და სხვა მუხლებს, რომლებიც არ მიეკუთვნება არცერთ ზემოთ ჩამოთვლილ ფინანსურ ინსტრუმენტს.

2. სხვა დებიტორები/კრედიტორების კატეგორიაში განხილული სავაჭრო კრედიტები უნდა განვასხვაოთ სესხების კატეგორიაში განხილული ვაჭრობაზე გაცემული კრედიტებისაგან. განსხვავება მდგომარეობს იმაში, რომ ეს უკანასკნელი არის პროცენტის (შემოსავლის) მომტანი, მაშინ, როცა პირველი მათგანი არ არის პროცენტის (შემოსავლის) მომტანი.

3. სხვა დებიტორები/კრედიტორებში შემავალი სხვა მისაღები/გადასახდელი ანგარიშების შემადგენლობაში არსებული ცენტრალურ ბიუჯეტში გადასახდელი გადასახადების (ინსტრუმენტები F08511-F08517) აღრიცხვისას, ყურადღება მისაქცევია ის გარემოება, რომ მიუხედავად იმისა, რომ შემოსავლების სამსახური შედის ფინანსთა სამინისტროს შემადგენლობაში, აღნიშნული გადასახადები მაინც არის ცენტრალური ბიუჯეტის შემოსავლები და ამდენად კონტრაჰენტი სექტორის იდენტიფიცირებისას მითითებული უნდა იქნეს S13100 (ცენტრალური მთავრობა) და არა S13099 (ფინანსთა სამინისტრო; თუმცა ფინანსთა სამინისტროც ცენტრალური მთავრობაა, მაგრამ მისი სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, სამთავრობო სექტორში განიხილება ცალკე ქვესექტორის სახით).

მუხლი 18. არაფინანსური აქტივები

არაფინანსური აქტივები მოიცავს ძირითად საშუალებებსა და არამატერიალურ აქტივებს, აგრეთვე არამონეტარულ ოქროს.

მუხლი 19. ოპერაციები, ნაშთები, ნაკადები და სხვა ცვლილებები: არსი და შეფასება

1. სებსტატის კონცეფცია ემყარება ნაშთებსა და ნაკადებს შორის არსებულ ცნობილ იგივეობას: (CS = OS + T + VC + OCVA (1)

ან სხვაგავარად -

CS − OS − T − VC − OCVA = 0 (2),

სადაც: OS არის საწყისი ნაშთი (ნაშთი პერიოდის დასაწყისისათვის);

CS – საბოლოო ნაშთი (ნაშთი პერიოდის ბოლოსათვის);

T – ოპერაციები;

VC – ღირებულების ცვლილება;

OCVA – სხვა ცვლილებები.

T, VC და OCVA წარმოადგენს ნაკადებს.

2. ამასთან, სებსტატის კონტექსტში ყურადღება უნდა მივაქციოთ იმას, რომ:

ა) ოპერაციები ითვალისწინებს იმ ნაკადების შესახებ ინფორმაციის წარმოდგენას, რომლებიც ზრდის ანგარიშზე ნაშთებს ან ამცირებს (მაგალითად, აქტიური ანგარიშის შემთხვევაში ნაშთს ზრდის დებეტური ბრუნვები, პასიური ანგარიშის შემთხვევაში კი – კრედიტული ბრუნვები);

ბ) ოპერაციებისაგან განსხვავებით ღირებულებითი ცვლილებები (VC) და სხვა ცვლილებები (OCVA) სებსტატში უნდა აისახოს სალდოს სახით, რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული ცვლილებების არსებობის შემთხვევაში შესაძლოა მონაცემები დაფიქსირდეს „–„ ნიშნით.

მუხლი 20. ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილების გაანგარიშება

1. შემთხვევა 1: როცა სხვა ცვლილებებს (OCVA) ადგილი არა აქვს

ოპერაციებისა (T) და ღირებულების ცვლილების (VC) შეფასება უცხოური ვალუტით დენომინირებული მოცემული კონკრეტული ინსტრუმენტის მიხედვით მოითხოვს ინფორმაციას გაცვლითი კურსებისა (e) და არსებული საწყისი (S₀ ) და საბოლოო (S₁ ) ნაშთების შესახებ შესაბამის ვალუტაში. თითოეული მათგანი გამოითვლება შემდეგი ფორმულებით:

ოპერაციების ცვლილება:

T=e_m(S₁− S₀)                           (1)

ღირებულების ცვლილება:

VC=e₁S₁  − e₀S₀  − e_m (S₁ −S₀ )=(e₁ − e_m )S₁ −(e₀ − e_m)S₀               (2)

თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ არსებული ნაშთები ეროვნული ვალუტით გამოისახება შემდეგნაირად:

საწყისი ნაშთი: OS= e₀S₀  (3)

საბოლოო ნაშთი: CS= e₁S₁ (4)

და შევცვლით (1) და (2) ტოლობებში S₀ -ს და S₁- ს თავიანთი მნიშვნელობებით (3) და (4) ტოლობებიდან გამომდინარე, მაშინ მივიღებთ ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილებების გამოსათვლელ შემდეგ ფორმულებს:

T = (e_m/e₁)CS  − (e_m/e₀)OS, (6)

VC = [1 − (e_m/e₁)]CS  − [1 − (e_m/e₀)]OS  (7)

მაგალითი: ვთქვათ უნდა გავიანგარიშოთ ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილება ევროთი დენომინირებული დეპოზიტებისათვის (როცა სხვა ცვლილებებს (OCVA) ადგილი არა აქვს). გვაქვს შემდეგი მონაცემები:

დეპოზიტების საწყისი ნაშთი უცხოური ვალუტით (S₀ ): € 112

დეპოზიტების საბოლოო ნაშთი უცხოური ვალუტით (S₁ ): € 122

გაცვლითი კურსი პერიოდის დასაწყისისათვის (e₀ ): 2.1

გაცვლითი კურსი პერიოდის ბოლოსათვის (e₁ ): 2.2

ყოველდღიური საშუალო გაცვლითი კურსი (e_m ) პერიოდის განმავლობაში: 2.18

დეპოზიტების საწყისი ნაშთი ეროვნული ვალუტით (OS): GEL 235.2

დეპოზიტების საბოლოო ნაშთი ეროვნული ვალუტით (CS): GEL 268.4.

მოცემულობიდან გამომდინარე მივიღებთ –

ოპერაციების ცვლილებას:

T = 2.18*(122-112) = 21.8 (იხ. ტოლობა (1)), ან

T = (2.18/2.2)*268.4 – (2.18/2.1)*235.2 = 265.96 – 244.16 = 21.8 (იხ. ტოლობა (6)),

ღირებულების ცვლილებას:

VC = (2.2 – 2.18)*122 – (2.1 – 2.18)*112 = 11.4 (იხ. ტოლობა (2)),

VC = [1 – (2.18/2.2)]*268.4 – [1 – (2.18.2.1)]*235.2 = 11.4 (იხ. ტოლობა (7)),

VC = 268.4 – 235.2 – 21.8 = 11.4 (გამოკლების მეთოდით).

2. შემთხვევა 2: როცა სახეზეა ინსტრუმენტის მოცულობის სხვა ცვლილებებიც (OCVA)

როცა საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში ადგილი აქვს ინსტრუმენტის მოცულობის სხვა ცვლილებებსაც, მაშინ ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილებების გაანგარიშება ხდება შემდეგნაირად:

ოპერაციების ცვლილება –

T=e_m(S₁− S₀  − OCVA)                           (8)

ღირებულების ცვლილება –

VC=e₁S₁  − e₀S₀  − e₁OCVA − e_m (S₁ −S₀  − OCVA) = =(e₁ − e_m )S₁ −(e₀ − e_m)S₀ − (e₁ − e_m)OCVA             (9)

ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილება ეროვნულ ვალუტაში გადაანგარიშებული ნაშთების მიხედვით, გაიანგარიშება შემდეგნაირად.

T = (e_m/e₁)CS  − (e_m/e₀)OS − e_mOCVA, (10)

VC = [1 − (e_m/e₁)]CS  − [1 − (e_m/e₀)]OS  − (e₁ − e_m )OCVA (11)

მაგალითი: ვთქვათ უნდა გავიანგარიშოთ ოპერაციებისა და ღირებულების ცვლილება ევროთი დენომინირებული სესხებისათვის.

გვაქვს შემდეგი მონაცემები:

სესხების საწყისი ნაშთი უცხოური ვალუტით (S₀ ): € 152

სესხების საბოლოო ნაშთი უცხოური ვალუტით (S₁ ): € 137

გაცვლითი კურსი პერიოდის დასაწყისისათვის (e₀ ): 2.1

გაცვლითი კურსი პერიოდის ბოლოსათვის (e₁ ): 2.2

ყოველდღიური საშუალო გაცვლითი კურსი (e_m ) პერიოდის განმავლობაში: 2.18

სესხების საწყისი ნაშთი ეროვნული ვალუტით (OS): GEL 319.2

სესხების საბოლოო ნაშთი ეროვნული ვალუტით (CS): GEL 301.4

OCVA = € 13

ამ მოცემულობიდან გამომდინარე, მივიღებთ –

ოპერაციების ცვლილებას:

T = 2.18* (137 – 152 – 13) = -61.04 (იხ. ტოლობა (8)),

T = (2.18/2.2)*137 – (2.18/2.1)*152 – 2.18*13 = -61.04 (იხ. ტოლობა (10),

ღირებულების ცვლილებას:

VC = (2.2 – 2.18)*137 – (2.1 – 2.18)*152 – (2.2 – 2.18)*13 = 14.64 (იხ. ტოლობა (9)),

VC = [1 – (2.18/2.2)]*301.4 – [1 – (2.18/2.1)*319.2 – (2.2 – 2.18)*13 = 14.64 (იხ. ტოლობა (11)),

VC = 301.4 – 319.2 – (-61.04) – 2.2*13 = 14.64 (იხ. ტოლობა (8)).

3. სებსტატში ოპერაციის ნაკადების აღრიცხვისას გასათვალისწინებელია შემდეგი გარემოებები:

ა) სესხების შემთხვევაში:

ა.ა) გაცემულ სესხად ითვლება სესხი, რომელიც გაიცა საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში და იგი ანგარიშგებაში განიხილება, როგორც ნაკადი;

ა.ბ) თუ არსებული სესხი დაიფარა ვადაზე ადრე და გაიცა ახალი სესხი, ასეთ შემთხვევაში ეს სესხი განიხილება, როგორც ნაკადი და ჩაირთვება ანგარიშგებაში;

ა.გ) თუ ადგილი აქვს ვადაგადაცილებული სესხის რესტრუქტურიზაციას და კლიენტთან ფორმდება ახალი ხელშეკრულება, მაშინ ასეთი სესხი განიხილება როგორც ახალი სესხი და ანგარიშგებაში ჩაირთვება როგორც ნაკადი.

ა.დ) თუ არსებულ სესხს მხოლოდ გაუგრძელდა დაფარვის ვადა, იგი არ განიხილება როგორც ნაკადი. ამასთან, ანგარიშგებაში იგი უნდა აისახოს ნაშთების კატეგორიაში, ახალი ვადის შესაბამისა, თუმცა, ეს სესხი სტანდარტული სესხის კატეგორიიდან უნდა გადაკლასიფიცირდეს რესტრუქტურიზებული სესხის კატეგორიაში და ანგარიშგებაში უნდა აისახოს შესაბამისად;

ა.ე) სესხის ნებისმიერი მახასიათებლის ცვლილება, რომელიც იწვევს სესხის არსებული ხელშეკრულების კორექტირებას, უნდა აისახოს OC კოდით.

ბ) დეპოზიტების შემთხვევაში:

ბ.ა) დეპოზიტი, რომელიც ბანკში განთავსდა საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში განიხილება როგორც ნაკადი და ანგარიშგებაში აისახება შესაბამისად;

ბ.ბ) თუ საანგარიშო პერიოდში მოხდა დეპოზიტის ვადის გაგრძელება, მაშინ იგი განიხილება როგორც ახალი დეპოზიტი და ანგარიშგებაში აისახება როგორც ნაკადი, შესაბამისი პირობებით;

ბ.გ) თუ დეპოზიტის ვადის გასვლამდე მოხდა შეთანხმებული პირობების შეცვლა, მაშინ იგი განიხილება როგორც ახალი დეპოზიტი და ანგარიშგებაში აისახება როგორც ნაკადი.

4. სებსტატში ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების შეფასება ხდება საბალანსო ღირებულებით ან საბაზრო/რეალური ღირებულებით (Market Value/Fair Value).

მუხლი 21. ინსტრუმენტების აღრიცხვის ერთეული

1. მონაცემთა ღირებულებით აღრიცხვასთან დაკავშირებით სებსტატში გასათვალისწინებელია შემდეგი მოთხოვნები:

ა) FIM მონაცემთა ოჯახში სესხები და დეპოზიტები აღირიცხება ორიგინალური ვალუტით, ხოლო დანარჩენი ინსტრუმენტები – ეროვნული ვალუტით (საანგარიშო თვის ბოლოსათვის მოქმედი ოფიციალური გაცვლითი კურსით);

ბ) FID მონაცემთა ოჯახში:

ბ.ა) სესხები – აქტივები – ორიგინალური ვალუტით;

ბ.ბ) სესხები – ვალდებულებები – ეროვნული ვალუტით (საანგარიშო თვის ბოლოსათვის მოქმედი ოფიციალური გაცვლითი კურსით);

ბ.გ) დეპოზიტები: F02202-დან F02205-ის ჩათვლით – ორიგინალური ვალუტით;

ბ.დ) დეპოზიტები: F02201, F02206-დან F022011-ის ჩათვლით – ეროვნული ვალუტით (საანგარიშო თვის ბოლოსათვის მოქმედი ოფიციალური გაცვლითი კურსით);

ბ.ე) სადეპოზიტო სერტიფიკატები F03200 – ორიგინალური ვალუტით;

ბ.ვ) დანარჩენი ინსტრუმენტები – ეროვნული ვალუტით (საანგარიშო თვის ბოლოსათვის მოქმედი ოფიციალური გაცვლითი კურსით).

2. ყველა მაჩვენებლის წარმოდგენა ხდება ერთეულებში (არა ათასებში, მილიონებში და ა.შ.).

დანართი №2

სებსტატი: გზამკვლევი კომერციული ბანკებისთვის, მიკრობანკებისთვის და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის

მუხლი 1. ტერმინთა განმარტება

ამ დანართში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:

ა) ატრიბუტი – სტატისტიკური მონაცემის სტრუქტურის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც რაოდენობრივად ან ღირებულებით გამოსახულებაში აღწერს მოცემულ მონაცემს;

ბ) გარე მომხმარებელი – კომერციული ბანკის/მიკრობანკის (შემდგომში – ბანკი), აგრეთვე მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის თანამშრომელი, რომელიც მუშაობს სებსტატის გარემოში მონაცემთა გენერაციაზე, ატვირთვაზე ან/და მონაცემთა გამოყენებაზე, აგრეთვე საქართველოს ეროვნული ბანკის (შემდგომში – ეროვნული ბანკი) სტატისტიკური მონაცემების ნებისმიერი მომხმარებელი, რომელიც არ არის ეროვნული ბანკის თანამშრომელი;

გ) გასაღები – კონკრეტული სტატისტიკური მონაცემის მაიდენტიფიცირებელი კოდი;

დ) დუბლირებული გასაღებების კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როცა სისტემა ამოწმებს, რომ არ მოხდეს ზუსტად ერთნაირი პარამეტრების მქონე მონაცემის ატვირთვა ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ. ასეთი მონაცემები წარმოდგენილი უნდა იქნეს ერთ გასაღებად, ჯამის სახით;

ე) კოდე ლისტი (CodeList) – სებსტატის ამა თუ იმ მონაცემთა ოჯახის მონაცემთა იდენტიფიცირების მიზნით შექმნილი კლასიფიკატორი. თითოეულ მონაცემთა ოჯახში გამოიყენება იმდენი კლასიფიკატორი (CodeList), რამდენ თანრიგიანიც არის შესაბამის მონაცემთა გასაღები;

ვ) ლოგიკური კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როცა მოწმდება სტატისტიკური მონაცემის გარკვეულ პარამეტრებს შორის ლოგიკური შესაბამისობა. მაგალითად, თუ რესპონდენტი ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კონტრაჰენტი, სექტორების კლასიფიკატორის მიხედვით (CL–Sec), არის ბანკი (S12210), მაშინ ამ უკანასკნელის საქმიანობის სახეობა, ეკონომიკური საქმიანობის სახეობების კლასიფიკატორის (CL–Nac) მიხედვით აუცილებლად უნდა იყოს „ფინანსური შუამავლობა“ ( J0);

ზ) მეწყვილე გასაღები – გასაღები, რომლის არსებობაც აუცილებლად გულისხმობს მსგავსი გასაღების არსებობას, მხოლოდ ერთი განსხვავებული პარამეტრით;

თ) მნიშვნელობათა (value) კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როცა მოწმდება სტატისტიკური მონაცემის მნიშვნელობის სისწორე რეპორტების ბაზაზე, მაგალითად, წინა საანგარიშო პერიოდთან შედარებით, ზოგადი ტენდენციიდან „ამოვარდნის“ შემთხვევები და სხვა;

ი) მომხმარებელი – პირი, რომელიც მუშაობს სებსტატის მონაცემთა გენერაციაზე, ატვირთვაზე, დამუშავებაზე, გამოქვეყნებაზე ან/და მონაცემთა გამოყენებაზე. არსებობს შიდა და გარე მომხმარებელი.

კ) მონაცემთა ოჯახი – ერთგვაროვან სტატისტიკურ მონაცემთა ერთობლიობა. იგი გულისხმობს მონაცემთა მსხვილ გაერთიანებებს, მაგალითად, „ყოველთვიური ფინანსურ და სტატისტიკურ მონაცემთა ოჯახი“ (FIM Family), „ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკურ მონაცემთა ოჯახი“ (MTD Family) და ა.შ;

ლ) მსაზღვრელები – სტატისტიკური მონაცემის სტრუქტურის აღმწერი პარამეტრები (მაგალითად, ინსტრუმენტის ტიპი, მისი სტატუსი, ვადიანობა, რესპონდენტი ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კონტრაჰენტის რეზიდენტობა და ა.შ.);

მ) პაკეტი – საანგარიშო პერიოდის დამთავრების შემდეგ ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ ვადაში ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ ეროვნულ ბანკში წარსადგენ მონაცემთა ოჯახი;

ნ) პაკეტის სტატუსი – განისაზღვრება ატვირთული ფაილის მდგომარეობის/ხარისხის მიხედვით და სისტემის მიერ მინიჭებული სტატუსი:

ნ.ა) ახალი;

ნ.ბ) დადასტურებული;

ნ.გ) დაწუნებული;

ნ.დ) პროცესშია;

ო) შიდა მომხმარებელი – ეროვნული ბანკის თანამშრომელი, რომელიც მუშაობს სებსტატის გარემოში მონაცემთა დამუშავებაზე, გამოქვეყნებაზე ან/და მონაცემთა გამოყენებაზე;

პ) შეტყობინებების სერვისები – ეროვნულ ბანკსა და ბანკებს/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს შორის სებსტატის შეუფერხებელი ფუნქციონირებისათვის საჭირო შეტყობინებების ავტომატური მიმოცვლის სერვისები;

ჟ) წყვილების კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როცა მოწმდება, არსებობს თუ არა ფაილში გარკვეული მსაზღვრელების მქონე გასაღების შესაბამისი მეწყვილე გასაღები, იმავე მსაზღვრელებით და განსხვავებული (მაგრამ შესაბამისი) ატრიბუტით. მაგალითად, თუ ფაილი მოიცავს 0.01 ლარიდან 1000.00 ლარამდე ვადიანი დეპოზიტის მოცულობას საბალანსო ღირებულებით (BV), მაშინ აუცილებლად უნდა არსებობდეს იმავე პარამეტრების (მსაზღვრელების) მქონე გასაღები ამავე ინტერვალში მოქცეული დეპოზიტების შესაბამისი ხელშეკრულებების რაოდენობის (QV) შესახებ;

რ) ჯამური კონტროლი – კონტროლის ტიპი, რომელიც ამოწმებს წარმოდგენილი მონაცემის სისწორეს, ფორმულების გამოყენებით მონაცემთა სიმრავლეებზე.

მუხლი 2. პაკეტების ატვირთვისა და დადასტურების პროცედურები

1. ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ პაკეტების ატვირთვა ხორციელდება სებსტატის ვებგვერდზე: https://sebstat.nbg.gov.ge/.

2. ატვირთული პაკეტის დადასტურება (მისი შესაბამისობის ხარისხის დადგენის შემდეგ) ხდება ეროვნული ბანკის თანამშრომლის მიერ. იმ შემთხვევაში, თუ ატვირთულ პაკეტში აღმოჩნდა შეცდომა, მაშინ ეროვნული ბანკის თანამშრომლის მიერ ხდება ამ პაკეტის დაწუნება და რესპონდენტს ეძლევა შესაძლებლობა, ხარვეზის გამოსწორების შემდეგ, ხელმეორედ ატვირთოს პაკეტი.

3. პაკეტის ატვირთვის დადასტურება/დაწუნების შესახებ შეტყობინებას რესპონდენტი იღებს სპეციალური შეტყობინებების სერვისის მეშვეობით ამ დანართის მე-16 მუხლის შესაბამისად.

4. რესპონდენტს ასევე შეუძლია გააკეთოს კომენტარი წერილობით, თუ პაკეტის ატვირთვისას დაფიქსირდება შეცდომები.

5. პაკეტის ატვირთვა შესაძლებელია იმდენჯერ, რამდენჯერაც ეროვნული ბანკი მისცემს ამის უფლებას ბანკს/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას.

მუხლი 3. პაკეტების ატვირთვის განრიგი

1. ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ პაკეტების ატვირთვა, მონაცემთა ოჯახების მიხედვით, ხდება არაუგვიანეს 10-15 რიცხვისა (მონაცემთა ოჯახების მიხედვით) საანგარიშო თვის/კვარტალის დამთავრების შემდეგ.

2. ყოველი საანგარიშო თვის დამთავრების შემდეგ 10-15 კალენდარული დღის ვადაში შესაბამის რესპონდენტს უფლება აქვს ატვირთოს მხოლოდ საანგარიშო თვის/კვარტალის შესაბამისი მონაცემთა პაკეტი.

3. ბანკის მიერ FID ოჯახის მონაცემთა შესაბამისი პაკეტის ატვირთვა ხდება არაუგვიანეს მე-3 დღისა საანგარიშო საბანკო დღის დამთავრების შემდეგ.

მუხლი 4. მითითებები პაკეტების ატვირთვისათვის

1. ამ მუხლში წარმოდგენილი მითითებები საერთოა მონაცემთა ყველა ოჯახისათვის.

2. მოთხოვნები ფაილის დასახელებისადმი შემდეგია:

ა) სიგრძე: 23 სიმბოლო, მაქსიმალური ზომა: ცვალებადი;

ბ) ფაილის დასახელების ფორმატი: [Family]-[Sourse]-[Freq]-[PLD].xml. მაგალითი: FIM-BNB-MM-20250630.xml, FIM-BNB-MM-20250731.xml, …აქ BNB ნაცვლად უნდა ეწეროს შესაბამისი ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდი;

გ) Family – მონაცემთა ოჯახი; აქ: FIM (3 სიმბოლო);

დ) Source – მონაცემთა წყარო: ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდი (3 სიმბოლო), „B“ + „IBAN“ , მაგალითად BNB – ეროვნული ბანკი, BBS – ბაზისბანკი;

ე) Freq – სიხშირე (2 სიმბოლო); აქ: ყოველთვიური – MM;

ვ) PLD – PeriodLastDay, საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღე (8 სიმბოლო, ციფრები); თარიღის ფორმატი YYYYMMDD. მაგალითად, ყოველთვიური მონაცემებისათვის 2025 წლის ივნისში გვექნება 20250630;

ზ) გამყოფად ანუ სეპარატორად (separator) გამოიყენება „-“.

3. ფაილის ფორმატი უნდა იყოს XML; შესაბამისი XML სქემა შესაძლებელია ნახოთ სებსტატის ვებგვერდზე, რუბრიკაში – „სებ-ის მოთხოვნები“.

4. მონაცემები ფაილში:

ა) XML ფაილში არის DataSet, რომელსაც ჰქვია Packet. მასში არის ორი ცხრილის მონაცემები: PacketInfo და PacketData;

ბ) PacketInfo ცხრილში უნდა იყოს ერთი ჩანაწერი. ცხრილის ველები და მათი მნიშვნელობები უნდა იყოს ასეთი:

ბ.ა) ID=1;

ბ.ბ) Family=FIM;

ბ.გ) Source=ბანკის კოდი “B” + “IBAN”;

ბ.დ) Freq=MM;

ბ.ე) SourceType=B ბანკი (სხვა ფინანსური ინსტიტუტის შემთხვევაში იქნება შესაბამისი სიმბოლო; მაგალითად, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია – M);

ბ.ვ) PeriodLastDay= საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღე. მაგალითად 2025-06-30T00:00:00;

ბ.ზ) UploadDate = ატვირთვის თარიღი.

5. მე-4 პუნქტის „ბ.ვ“ და „ბ.ზ“ ქვეპუნქტების შემთხვევაში ორივე თარიღის ველში ფორმატია YYYY-MM-DDT00:00:00.

6. PacketInfo ჩანაწერის ნიმუში:

<PacketInfo>

<ID>1</ID>

<Family>FIM</Family>

<Source>BNB</Source>

<Freq>MM</Freq>

<SourceType>B</SourceType>

<PeriodLastDay>2025-06-30T00:00:00</PeriodLastDay>

<UploadDate>2025-06-30T00:00:00</UploadDate>

</PacketInfo>

7. PacketData ცხრილში უნდა იყოს ერთი ან მეტი ჩანაწერი. ცხრილის ველებს განსაზღვრავს FIM პაკეტი (მოცემულ შემთხვევაში). პაკეტების განმარტებების ნახვა შესაძლებელია სებსტატის ვებგვერდზე „კოდების სიებში“. ველების მნიშვნელობები უნდა იყოს შესაბამისი კოდების სიებიდან. დაცული უნდა იყოს ველების თანმიმდევრობა. ქვემოთ მოტანილია ამ ჩანაწერის ნიმუში:

<PacketData>

<ID>1</ID>

<PacketInfoID>1</PacketInfoID>

<Family>FIM</Family>

<Source>BNB</Source>

<Freq>MM</Freq>

<Ins>F02203</Ins>

<Sta>LI</Sta>

<Stfl>ST</Stfl>

<Mat>XXXX</Mat>

<Cur>GEL</Cur>

<Res>ZZ</Res>

<Sec>S14000</Sec>

<Nac>XX</Nac>

<Reg>ZZZ</Reg>

<Lop>XXXXXXX</Lop>

<Loc>XXX</Loc>

<Rng>XX</Rng>

<Ir>000.0000</Ir>

<MType>BV</MType>

<PeriodLastDay>2025-06-30T00:00:00</PeriodLastDay>

<DataValue>129888.6100</DataValue>

</PacketData>

8. ID არის ჩანაწერის ნომერი და ის არ უნდა განმეორდეს ერთი პაკეტის ფარგლებში.

9. PacketInfoID=1 ეს არის PacketInfo ცხრილის ერთადერთი ჩანაწერის ნომერი, რომელიც 1-ის ტოლია. შემდეგი 17 ველი განსაზღვრავს გასაღებს.

10. PeriodLastDay იგივეა, რაც PacketInfo-ში.

11. DataValue არის გასაღების მნიშვნელობა, რომელიც არის რიცხვი (4 ათწილადი ნიშნის სიზუსტით FIM მონაცემთა ოჯახისათვის და 2 ათწილადი ნიშნის სიზუსტით – დანარჩენი ოჯახებისათვის).

12. პაკეტის ატვირთვისას მიმდინარე პროცედურები და მათი თანმიმდევრობა შემდეგნაირია:

ა) ფაილის ზომის შემოწმება;

ბ) ფაილის სახელის ტესტი: [Family]-[Sourse]-[Freq]-[PLD].xml;

გ) ატვირთვის უფლება;

დ) XML Schema-ის კონტროლი;

ე) XML ფაილის ჩაწერა ფაილსერვერზე;

ვ) ფაილის შიგთავსის მნიშვნელობების ერთგვაროვნების შემოწმება:

ვ.ა) ოჯახის კოდის კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData);

ვ.ბ) მომწოდებლის (ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის) კოდის კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData);

ვ.გ) სიხშირის კოდის კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData);

ვ.დ) თარიღის (PLD) კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData);

ზ) კოდების სიების კონტროლი;

თ) დუბლიკატების შემოწმება;

ი) გასაღების სტრუქტურის (ლოგიკური) კონტროლი;

კ) წყვილების კონტროლი: მეწყვილე გასაღებების არსებობის შემოწმება;

ლ) გასაღების მნიშვნელობების კონტროლი;

მ) ჯამური კონტროლი.

13. ყველა ჩამოთვლილი კონტროლის საფეხურების გავლის შემდეგ იწყება ატვირთული პაკეტის მონაცემების ჩაწერა მონაცემთა ბაზაში.

მუხლი 5. ფაილში მოცემული პარამეტრების ფაილის დასახელებასთან შედარება

ფაილის ატვირთვისას პროგრამა ამოწმებს, შეესაბამება თუ არა ფაილის დასახელებაში მოცემული მნიშვნელობები: ოჯახი, ბანკი/მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, სიხშირე, ანგარიშგების თარიღი XML ფაილში PacketInfo და PacketData ცხრილებში შესაბამის სვეტებში მოცემულ მნიშვნელობებს. სხვაობის აღმოჩენის შემთხვევაში ეკრანზე გამოდის შეტყობინება: Err FirstPacketCtrl პაკეტში მონაცემები არასწორია!

მუხლი 6. გასაღების სტრუქტურის კონტროლი (ლოგიკური კონტროლი)

გასაღების სტრუქტურის კონტროლი ამოწმებს გასაღების სხვადასხვა თანრიგებზე მოცემული მნიშვნელობების ერთმანეთთან შესაბამისობას. ის შედგება ე.წ. IF და THEN პირობებისგან. განვიხილოთ მაგალითი:

Logic ID=19 – FIM – 9 – vp svr-1 A1 B1

[1 – 2][2 – 15]

IF (Ins=F02103, Stfl=ST)

THEN (Sta=AS, Mat=XXXX, Sec=XXXXXX, Cur=GEL, Cur=FRC, Res=XX, Nac=XX, Reg=XXX, Lop=XXXXXXX, Loc=XXX, Rng=XX, Ir=XXXXXX, MType=BV, MType=VC, MType=OC)

იგივე THEN პირობა აღნიშნავს შემდეგს:

(Sta=AS AND Mat=XXXX AND Sec=XXXXXX AND (Cur=GEL OR Cur=FRC) AND Res=XX AND Nac=XX AND Reg=XXX AND Lop=XXXXXXX AND Loc=XXX AND Rng=XX AND Ir=XXXXXX AND (MType=BV OR MType=VC OR MType=OC))

აგრეთვე არსებობს შებრუნებული კონტროლი:

Logic ID=239

FIM – 239 – vpNot svr-1 A1 B1

IF (Ins=F03116)

THEN (Sec≠XXXXXX)

ანუ თუ Ins= F03116, მაშინ Sec სექტორის პარამეტრის კოდი გასაღებში არ უნდა იყოს XXXXXX.

მუხლი 7. კოდების სიის კონტროლი

კოდების სიის კონტროლი ამოწმებს გასაღების კონკრეტულ თანრიგზე მოცემული მნიშვნელობა არსებობს თუ არა შესაბამისი კოდების სიაში.

მუხლი 8. დუბლირებული გასაღებების კონტროლი

XML ფაილი მოწმდება დუბლირებულ გასაღებებზე და მსგავსი გასაღებების აღმოჩენის შემთხვევაში გამოდის შესაბამისი შეტყობინება.

მუხლი 9. წყვილების კონტროლი

წყვილების კონტროლი ამოწმებს ფაილში მეწყვილე გასაღების არსებობას. თუ კონტროლმა ვერ აღმოაჩინა მეწყვილე გასაღები, გამოდის შესაბამისი შეტყობინება.

მუხლი 10. მნიშვნელობათა კონტროლი

მნიშვნელობათა კონტროლით ხდება მონაცემების სხვადასხვა ფორმულებით შემოწმება რეპორტების ბაზაზე. კონტროლის შინაარსი იძლევა გამოყენებული ფორმულ(ებ)ის ნახვის შესაძლებლობას.

მუხლი 11. ჯამური კონტროლი

ჯამური კონტროლით ხდება მონაცემების სხვადასხვა ფორმულებით შემოწმება მონაცემთა სიმრავლეებზე. კონტროლის შინაარსი იძლევა გამოყენებული ფორმულ(ებ)ის ნახვის შესაძლებლობას. თუ პაკეტი ვერ გაივლის ჯამურ კონტროლს, გამოდის შესაბამისი შეტყობინება. შესაძლებელია შეცდომის შესახებ რეპორტის ექსელში გადმოწერა „ჯამური კონტროლის რეპორტის გადმოწერა“ ღილაკზე დაჭერით, ხარვეზების აღმოფხვრის მიზნით.

მუხლი 12. პაკეტების დადასტურება/დაწუნება

მონაცემთა ამა თუ იმ ოჯახის პაკეტის დადასტურების/დაწუნების უფლებები შესაძლოა განაწილებულ იქნეს ეროვნული ბანკის რამდენიმე თანამშრომელზე, ამ უკანასკნელთა სამსახურებრივი ფუნქცია-მოვალეობებისა და სებსტატის სისტემაში მათი როლების შესაბამისად.

მუხლი 13. პაკეტების დადასტურება/დაწუნების პროცედურა თანამშრომლის არყოფნის შემთხვევეში

ეროვნული ბანკის თანამშრომლის არყოფნის შემთხვევაში პაკეტების დადასტურების/ დაწუნების უფლება გადადის იმ თანამშრომელზე, რომელიც ცვლის ამ თანამშრომელს და რის შესახებაც ინფორმაცია არსებობს ეროვნული ბანკის თანამშრომლის პორტალზე.

მუხლი 14. განმეორებითი ატვირთვა

1. თუ რესპონდენტმა ერთხელ უკვე სცადა ატვირთვა და პაკეტი არ აიტვირთა, განმეორებითი ატვირთვა მოითხოვს დამატებით ნებართვას.

2. დამატებითი ატვირთვის ნებართვის მისაღებად ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის ანგარიშგებაზე პასუხისმგებელი პირი უკავშირდება ეროვნული ბანკის შესაბამის თანამშრომელს (მონაცემთა ოჯახის მიხედვით) და სთხოვს ატვირთვის ნებართვის ჩართვას.

3. ეროვნული ბანკის შესაბამისი თანამშრომელი იღებს გადაწყვეტილებას რესპონდენტისათვის განმეორებითი ატვირთვის უფლების ჩართვის შესახებ, რის შესახებაც იგი მიიღებს შეტყობინებას „შეტყობინებების სერვისიდან“.

მუხლი 15. კონტაქტების განახლება

1. სებსტატის შეუფერხებელი მუშაობის უზრუნველყოფის მიზნით, ბანკი/მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია ვალდებულია მონაცემთა მომზადებასა და სისტემაში ატვირთვაზე პასუხისმგებელ სპეციალისტთა თანამდებობრივი გადაადგილების და/ან სამსახურიდან წასვლის შესახებ აცნობოს სებსტატის ადმინისტრატორს.

2. ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მხრიდან ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისი მოქმედების განხორციელების შემდეგ, სებსტატის ადმინისტრატორი მოახდენს შესაბამისი პასუხისმგებელი სპეციალისტისათვის ახალი „მომხმარებლის სახელისა“ და „პაროლის“ გენერირებას და გაგზავნას; აგრეთვე განახორციელებს შესაბამის სამისამართო ცვლილებებს სისტემის „შეტყობინებების“ მოდულში.

მუხლი 16. შეტყობინების სერვისი

სებსტატში გამოიყენება შემდეგი შეტყობინებების სერვისები:

ა) შეტყობინება-შეხსენება სებსტატის სისტემაში ფაილის ატვირთვის შესახებ (დადგენილ თარიღამდე 1 დღით ადრე);

ბ) შეტყობინება-შეხსენება სებსტატის სისტემაში ფაილის ატვირთვის შესახებ (დადგენილი თარიღის გადაცილების მეორე დღიდან, სანამ ფაილი არ აიტვირთება);

გ) შეტყობინება-შეხსენება სებსტატის სისტემაში შესწორებული ფაილის ატვირთვის შესახებ (შესწორებული ფაილის ატვირთვის დაგვიანების შემთხვევაში);

დ) შეტყობინება სებსტატის სისტემაში ფაილის ატვირთვის შესახებ;

ე) შეტყობინება სებსტატის სიტემაში ლოგიკური კონტროლების გავლის გარეშე ფაილის ატვირთვის შესახებ;

ვ) შეტყობინება ფაილის შიდა კონტროლებზე გატარების შესახებ;

ზ) შეტყობინება ეროვნული ბანკის მხრიდან რესპონდენტის მიერ ატვირთული ფაილის შიდა კონტროლების შედეგებზე გაკეთებული კომენტარ(ებ)ის შესახებ;

თ) შეტყობინება ფაილის დადასტურების სტატუსის შესახებ;

ი) შეტყობინება ფაილის დაწუნების სტატუსის შესახებ;

კ) შეტყობინება ფაილის ატვირთვის უფლების მინიჭების შესახებ;

ლ) შეტყობინება ფაილის ატვირთვის უფლების გაუქმების შესახებ;

მ) შეტყობინება სიახლეების შესახებ;

ნ) შეტყობინება საკონტაქტო რეკვიზიტების განახლების შესახებ.

დანართი №7

MTD მონაცემთა ოჯახი:

ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა

მოთხოვნა: MTD-MM-B / MTD-MM-M

ზოგადი დებულებები

1. MTD მონაცემთა ოჯახი წარმოადგენს სებსტატის შემადგენელ ნაწილს და ასახავს ფულადი გზავნილების ყოველდღიურ დინამიკას, თუმცა მისი ეროვნულ ბანკში წარდგენა ხდება ყოველთვიურად.

2. MTD მონაცემთა ოჯახში:

   1. აისახება საზღვარგარეთიდან საქართველოში, და პირიქით – საქართველოდან საზღვარგარეთ, საანგარიშო თვის განმავლობაში ყოველდღიურად განხორციელებული ფულადი გზავნილების ოპერაციები. მასში არ აღირიცხება ქვეყნის შიგნით განხორციელებული ფულადი გზავნილების ოპერაციები;

   2. აისახება თითოეული ოპერაცია (ოპერაციების ჯამური ოდენობა არ აისახება);

   3. ოპერაციების მოცულობა ასახული უნდა იყოს ერთეული ანგარიშსწორების ვალუტით, 4 ათწილადი ნიშნის სიზუსტით; ოპერაციის თანხის მოცულობაში საკომისიო თანხების ჩართვა/გათვალისწინება არ ხდება;

3. თუ, დროთა განმავლობაში, კომერციული ბანკი/მიკრობანკი (შემდგომში – ბანკი) და მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია ჩაერთვება ელექტრონული ფულადი გზავნილების რომელიმე სხვა სისტემაში, რომელიც არ არის მითითებული CL-Sys კლასიფიკატორში, მაშინ შესაბამისი პაკეტის ატვირთვამდე მან უნდა შეატყობინოს ეროვნულ ბანკს ამ კონკრეტული სისტემის სახელი, რათა მოხდეს მისი შეტანა კლასიფიკატორში და ბანკმა/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციამ შეძლოს ინფორმაციის სებსტატის სისტემაში ატვირთვა.

ტერმინთა განმარტება

ამ დანართის მიზნებისათვის MTD მონაცემთა ოჯახის კლასიფიკატორებსა და გასაღებებში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:

2.1. ანგარიშსწორების ვალუტა – ბენეფიციარის მიერ მიღებული სწრაფი ფულადი გზავნილის ვალუტა სწრაფი ფულადი გზავნილის სისტემაში (და არა ის ვალუტა, რომელშიც განხორციელდა კონვერტაცია გზავნილის მიღების შემდგომ);

2.2. გასაღები – კონკრეტული სტატისტიკური მონაცემის მაიდენტიფიცირებელი კოდი;

2.3. გამტარი ბანკი – ბანკი, რომელიც იღებს ფულად გზავნილს საზღვარგარეთიდან და ურიცხავს კონტრაჰენტ პარტნიორ ფინანსურ ინსტიტუტს, Cash to Account არხით, უშუალოდ კლიენტზე (ბენეფიციარზე) გასაცემად;

2.4. დუბლირებული გასაღებების კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როდესაც სისტემა ამოწმებს, რომ არ მოხდეს ზუსტად ერთნაირი პარამეტრების მქონე მონაცემის ატვირთვა რესპონდენტის მიერ;

2.5. კოდების სია (CodeList) – სებსტატის ამა თუ იმ მონაცემთა ოჯახის მონაცემთა იდენტიფიცირების მიზნით შექმნილი კლასიფიკატორების ერთობლიობა. თითოეულ მონაცემთა ოჯახში გამოიყენება იმდენი კლასიფიკატორი (CodeList), რამდენ თანრიგიანიც არის შესაბამისი მონაცემთა ოჯახი;

2.6. ლოგიკური კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როდესაც მოწმდება სტატისტიკური მონაცემის გარკვეულ პარამეტრებს შორის ლოგიკური შესაბამისობა;

2.7. მიმღები ფინანსური ინსტიტუტი – ბანკი/მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, რომელიც იღებს ფულად გზავნილს საზღვარგარეთიდან და გასცემს უშუალოდ კლიენტზე (ბენეფიციარზე); აგრეთვე ბანკი/მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, რომელიც იღებს გზავნილს ე.წ. გამტარი ბანკისგან Cash to Account არხით, უშუალოდ კლიენტზე (ბენეფიციარზე) გასაცემად;

2.8. მნიშვნელობათა (value) კონტროლი – კონტროლის ტიპი, როდესაც მოწმდება სტატისტიკური მონაცემის მნიშვნელობის სისწორე, მაგალითად, წინა საანგარიშო პერიოდთან შედარებით, ზოგადი ტენდენციიდან „ამოვარდნის“ შემთხვევები და სხვა;

2.9. მოთხოვნა (XXX.XX.X) განსაზღვრავს საფინანსო სექტორის კონკრეტული ქვესექტორისათვის (X) განსაზღვრული სიხშირით (XX) კონკრეტული ოჯახის (XXX) მონაცემთა წარმოდგენის ვალდებულებას. ფულადი გზავნილების სტატისტიკის მოცემული მოთხოვნისათვის კოდს აქვს შემდეგი აღნიშვნა: MTD.MM.B – ბანკების ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა და MTD.MM.M – მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების (მისოს) ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკა;

2.10. მონაცემთა ოჯახი – ერთგვაროვან სტატისტიკურ მონაცემთა ერთობლიობა;

2.11. ოპერაციის არხი – სწრაფი ფულადი გზავნილის განხორციელების არხი;

2.12. პაკეტი – საანგარიშო პერიოდის დამთავრების შემდეგ, ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ ვადაში, კონკრეტული ფინანსური ინსტიტუტის მიერ ეროვნულ ბანკში წარსადგენი კონკრეტულ მონაცემთა ოჯახი, კონკრეტული პერიოდისათვის;

2.13. სწრაფი ფულადი გზავნილი - ფულადი გზავნილი, რომელიც ხორციელდება ფულადი გზავნილების სქემით და რომელიც უზრუნველყოფს გამგზავნის მიერ ფულადი სახსრების სწრაფ გადარიცხვას ბენეფიციარისთვის;

2.14. ფულადი გზავნილის სქემა – საერთო წესებისა და სტანდარტული პროცედურების (მათ შორის, აგენტებს შორის ანგარიშსწორებისა და კლირინგის პროცესის) ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს ფულადი გზავნილის განხორციელებას, ამ მიზნით შექმნილი ელექტრონული სისტემის მეშვეობით;

2.15. ფულადი გზავნილის სქემის ოპერატორი – იურიდიული პირი, რომელიც შეიმუშავებს ფულადი გზავნილების სქემას და პასუხისმგებელია მის მართვაზე, დამოუკიდებლად ან სხვა იურიდიულ პირებთან ერთად.

მონაცემთა სტრუქტურის აღწერა

№	კოდი	დასახელება	თანრიგის ზომა		დანიშნულება/აღწერა
1	Family	მონაცემთა ოჯახი	3		მონაცემთა ოჯახის იდენტიფიცირება. ყოველდღიური ფულადი გზავნილების სტატისტიკის მონაცემთა ოჯახის კოდის აღმნიშვნელია MTD.
2	Source	ფინანსური ინსტიტუტი	3		რესპონდენტის ფინანსური ინსტიტუტის იდენტიფიცირება: ბანკი – B, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია – M.
3	Freq	პერიოდის ტიპი	2		მონაცემთა წარმოდგენის პერიოდულობის/სიხშირის იდენტიფიცირება: დღიური – DD, თვიური – MM, კვარტალური – QQ, წლიური –YY.
4	TrID	ოპერაციის საიდენტიფიკაციო ნომერი	Max 30		ბანკის/მისოს მიერ განსაზღვრული კონკრეტული გზავნილის ნებისმიერი საიდენტიფიკაციო ნომერი (და არა გზავნილის მაიდენტიფიცირებელი კოდი), მაქსიმუმ 30 სიმბოლო.
5	Sys	ელექტრონული გზავნილების სისტემა	3		ელექტრონული გზავნილების სისტემების იდენტიფიცირება.
6	InOut	ოპერაციის ტიპი	1		ჩარიცხვა/გადარიცხვის ტიპის ოპერაციების იდენტიფიცირება.
7	Chnl	ოპერაციის არხი	2		ოპერაციის არხის იდენტიფიცირება.
8	SecCtr	კონტრაჰენტი ფინანსური ინსტიტუტი	6		ახდენს კონკრეტული კონტრჰაგენტის იდენტიფიცირებას, როდესაც მოცემული ოპერაციის არხი (Chnl) არის Cash to Account. ივსება ყველა რესპონდენტი ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მიერ. კერძოდ, ამ ველში გამტარი ბანკი უთითებს მიმღების/ბენეფიციარის ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდს CL_Sec კლასიფიკატორიდან, ხოლო მიმღების ბანკი/მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია – კონტრაჰენტი გამტარი ბანკის კოდს. ველების კომბინაცია თითოეული ბანკისთვის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისთვის იქნება შემდეგნაირი: კერძოდ, როდესაც ადგილი აქვს Cash To Account (CL_Chnl) ტიპის ოპერაციას რეზიდენტ კონტრაჰენტ ფინანსურ ინსტიტუტებს შორის, შესაბამისი ინფორმაციის წარდგენა უნდა მოხდეს როგორც გამტარი ბანკის, ისე მიმღები ბანკების/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიერ. ანუ შესაბამის XML ფაილში (იხ. პუნქტი 5.3) ჩანაწერები (მაგალითი) გამტარი და მიმღები ბანკების/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მხრიდან შემდეგნაირი იქნება:
9	ResS	გზავნილის გამგზავნის რეზიდენტობა	2		გზავნილის გამგზავნის რეზიდენტობის იდენტიფიცირება.
10	SecS	გზავნილის გამგზავნის სექტორი	6		გზავნილის გამგზავნის იურიდიული სტატუსის (იურიდიული პირი/ფიზიკური პირი) იდენტიფიცირება.
11	GndS	გზავნილის გამგზავნის სქესი	1		გზავნილის გამგზავნის სქესის იდენტიფიცირება.
12	AgeGrS	გზავნილის გამგზავნის ასაკობრივი ჯგუფი	3		გზავნილის გამგზავნის ასაკობრივი ჯგუფის იდენტიფიცირება.
13	RegS	ოპერაციის გეოგრაფიული წარმომავლობა		3	13.1 ოპერაციის გეოგრაფიული წარმომავლობის, ანუ იმ ფილიალის/სერვისცენტრის, „ATM“-ის, გადახდის აპარატის გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის იდენტიფიცირება (მუნიციპალიტეტი), საიდანაც განხორციელდა თანხის გადარიცხვის ოპერაცია საქართველოდან. სხვა არხების შემთხვევაში (Cash to Account, Contact/Call Centre, ინტერნეტბანკი, მობაილბანკი) – კლიენტის ფაქტობრივი საცხოვრებელი მისამართის (მხოლოდ მუნიციპალიტეტი) იდენტიფიცირება. 13.2 საზღვარგარეთიდან ფულადი გზავნილის გადმორიცხვის შემთხვევაში მიეთითება ქვეყანა.
14	ResB	გზავნილის მიმღების რეზიდენტობა	2		გზავნილის მიმღების რეზიდენტობის იდენტიფიცირება.
15	SecB	გზავნილის მიმღების სექტორი	6		გზავნილის მიმღების იურიდიული სტატუსის (იურიდიული პირი/ფიზიკური პირი) იდენტიფიცირება.
16	GndB	გზავნილის მიმღების სქესი	1		გზავნილის მიმღების სქესის იდენტიფიცირება.
17	AgeGrB	გზავნილის მიმღების ასაკობრივი ჯგუფი	3		გზავნილის მიმღების ასაკობრივი ჯგუფის იდენტიფიცირება.
18	RegB	ოპერაციის გეოგრაფიის იდენტიფიცირება, ფილიალის/სერვის-ცენტრის მიხედვით	3		18.1 ოპერაციის გეოგრაფიული წარმომავლობის, ანუ იმ ფილიალის/სერვისცენტრის, „ATM“-ის, გადახდის აპარატის გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის იდენტიფიცირება. (მუნიციპალიტეტი), სადაც განხორციელდა თანხის მიღების ოპერაცია საქართველოში. სხვა არხების შემთხვევაში (Cash to Account, Contact/Call Centre, ინტერნეტ ბანკი, მობაილბანკი) – კლიენტის ფაქტობრივი საცხოვრებელი მისამართის (მხოლოდ მუნიციპალიტეტის) იდენტიფიცირება. 18.2 საზღვარგარეთ ფულადი გზავნილის გადარიცხვის შემთხვევაში მიეთითება მიმღები ქვეყანა.
19	Cur	ვალუტა	3		ოპერაციის ანგარიშსწორების ვალუტის იდენტიფიცირება. თუ გამოგზავნილი (I) გზავნილის ვალუტის იდენტიფიცირება ვერ ხერხდება, გამონაკლისის სახით დაშვებულია განაღდებული თანხის ვალუტის მითითება.
20	MType	შეფასების ტიპი	2		ოპერაციის შეფასების ტიპის (ამ შემთხვევაში BV) იდენტიფიცირება.
21	TrDate	ფულადი გზავნილის განხორციელების თარიღი	DateTime		ფულადი გზავნილის საქართველოდან გაგზავნის შემთხვევაში მიეთითება გაგზავნის თარიღი, ხოლო საქართველოში გადმორიცხვის შემთხვევაში –გზავნილის ოპერაციის თარიღი.
22	PeriodLastDay	ანგარიშგების თარიღი	DateTime		პერიოდის ბოლო დღე.
23	DataValue	მოცულობა	Decimal		ფულადი გზავნილის ნომინალური მოცულობა, საკომისიოს გარეშე.

განმარტებები მოთხოვნებთან დაკავშირებით

MTD მონაცემთა ოჯახის ფარგლებში ფინანსური ინსტიტუტი ვალდებულია საქართველოს ეროვნულ ბანკში წარადგინოს სტატისტიკური ანგარიშგება მოთხოვნის ორი ჯგუფის მიხედვით:

ბანკებმა – MTD.MM.B – Inflow და MTD.MM.B – Outflow, და

მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებმა – MTD.MM.M – Inflow და MTD.MM.M – Outflow.

მოთხოვნა წარმოადგენს კონკრეტულ სტრუქტურირებულ მაჩვენებელთა ერთობლიობას, რომლის წარდგენაც მოეთხოვება რესპონდენტ ფინანსურ ინსტიტუტს საქართველოს ეროვნულ ბანკში სებსტატის პორტალის გამოყენებით, დადგენილ ვადებში და პერიოდულობით.

MTD მონაცემთა ოჯახის მოთხოვნების სტრუქტურა განთავსებულია ბმულზე:

ბანკებისათვის – https://services.nbg.gov.ge/SebstatUploader/PublicRequestFiles_222_New.aspx?requestid=11,

მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის – https://services.nbg.gov.ge/SebstatUploader/PublicRequestFiles_222_New.aspx?requestid=12.

MTD.MM.B მოთხოვნის XML ფაილის შექმნა

წინამდებარე მითითებები საერთოა სებსტატის მონაცემთა ყველა ოჯახისათვის.

5.1. მოთხოვნები ფაილის დასახელებისადმი

სიგრძე: 23 სიმბოლო, მაქსიმალური ზომა: 1 GB.

ფაილის დასახელების ფორმატი: [Family]-[Sourse]-[Freq]-[PLD].xml

მაგალითი: MTD-BNB-MM-20250630.xml, FIM-BNB-MM-20250731.xml, …

აქ BNB ნაცვლად უნდა ეწეროს შესაბამისი ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდი.

Family – მონაცემთა ოჯახი; აქ: MTD (3 სიმბოლო).

Source – მონაცემთა წყარო: ბანკის კოდი (3 სიმბოლო), „B“ + „IBAN“ , მაგალითად, BNB - ეროვნული ბანკი, BBS – ბაზისბანკი; ან მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდი - „M“ + „IBAN“, მაგალითად, MIN - მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია „ინტელექსპრესი“.

Freq – სიხშირე (2 სიმბოლო); აქ: ყოველთვიური – MM.

PLD – PeriodLastDay, საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღე (8 სიმბოლო, ციფრები); თარიღის ფორმატი YYYYMMDD. მაგალითად, ყოველთვიური მონაცემებისათვის 2025 წლის ივლისში გვექნება 20250731.

გამყოფად ანუ სეპარატორად (separator) გამოიყენება „-„ .

5.2. ფაილის ფორმატი

XML; შესაბამისი XML სქემის ნიმუში შესაძლებელია ნახოთ სებსტატის პორტალზე:

https://services.nbg.gov.ge/SebstatUploader/XMLSChema/PacketMTD.xsd.

5.3. მონაცემები ფაილში

XML ფაილში არის DataSet, რომელსაც ჰქვია Packet. მასში არის ორი ცხრილის მონაცემები: PacketInfo და PacketData.

PacketInfo ცხრილში უნდა იყოს ერთი ჩანაწერი, ცხრილის ველები და მათი მნიშვნელობები უნდა იყოს შემდეგი:

ID=1

Family=MTD

Source=ბანკის კოდი „B“ + „IBAN“ (ან მისოს კოდი „M“ + „IBAN“)

Freq=MM

SourceType=B ბანკი, M – მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია.

PeriodLastDay= საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღე. მაგალითად 2025-01-31T00:00:00

UploadDate= ატვირთვის თარიღი,

ამ ორივე თარიღის ველში ფორმატია YYYY-MM-DDT00:00:00

ქვემოთ მოტანილია PacketInfo ჩანაწერის ნიმუში:

<PacketInfo>

<ID>1</ID>

<Family>MTD</Family>

<Source>BNB</Source>

<Freq>MM</Freq>

<SourceType>B</SourceType>

<PeriodLastDay>2025-01-31T00:00:00</PeriodLastDay>

<UploadDate>2025-02-10T00:00:00</UploadDate>

</PacketInfo>

PacketData ცხრილში უნდა იყოს ერთი ან მეტი ჩანაწერი. ცხრილის ველებს განსაზღვრავს MTD პაკეტი. პაკეტების განმარტებების ნახვა შესაძლებელია სებსტატის ვებგვერდზე „კოდების სიაში“. ველების მნიშვნელობები უნდა იყოს შესაბამისი კოდების სიიდან. დაცული უნდა იყოს ველების თანმიმდევრობა. ქვემოთ მითითებულია ამ ჩანაწერის ნიმუში:

<PacketData>

<ID>1</ID>

<PacketInfoID>1</PacketInfoID>

<Family>MTD</Family>

<Source>BNB</Source>

<Freq>MM</Freq>

<TrID>(მაქსიმუმ 30 სიმბოლო)</TrID>

<Sys>Y08</Sys>

<InOut>I</InOut>

<Chnl>CA</Chnl>

<SecCtr>XXXXXX</SecCtr>

<ResS>XX</ResS>

<SecS>S14000</SecS>

<GndS>X</GndS>

<AgeGrS>XXX</AgeGrS>

<RegS>QUS</RegS>

<ResB>GE</ResB>

<SecB>S14000</SecB>

<GndB>M</GndB>

<AgeGrB>G79</AgeGrB>

<RegB>CA3</RegB>

<Cur>USD</Cur>

<MType>BV</MType>

<TrDate>2025-01-15T00:00:00.000</TrDate>

<PeriodLastDay>2025-01-31T00:00:00</PeriodLastDay>

<DataValue>300</DataValue>

</PacketData>

ID არის ჩანაწერის ნომერი და ის არ უნდა განმეორდეს ერთი პაკეტის ფარგლებში.

PacketInfoID=1 ეს არის PacketInfo ცხრილის ერთადერთი ჩანაწერის ნომერი, რომელიც ამ შემთხვევაში 1-ის ტოლია. შემდეგი 25 ველი განსაზღვრავს გასაღებს.

PeriodLastDay იგივეა, რაც PacketInfo–ში.

DataValue არის გასაღების მნიშვნელობა, რომელიც არის რიცხვი, 4 ათწილადი ნიშნის სიზუსტით.

5.4. პაკეტის ატვირთვა

პაკეტის ატვირთვისას მიმდინარე პროცედურები და მათი თანმიმდევრობა შემდეგნაირია:

• ფაილის ზომის შემოწმება.

• ფაილის დასახელების კონტროლი:

• მომწოდებლის კოდის (ბანკის/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის კოდის) კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData).

  • თარიღის (PLD) კონტროლი (ფაილის დასახელებაში, packetInfo, packetData).

• ფაილის ატვირთვის უფლების შემოწმება.

• XSD Schema-ის კონტროლი.

• ფაილის შიგთავსის მნიშვნელობების ერთგვაროვნების შემოწმება – ფაილის სახელში მოცემული მონაცემის (ოჯახი, წყარო, საანგარიშო პერიოდი – PeriodLastDay) ფაილში არსებულ მონაცემებთან შედარება. ფულადი გზავნილის ოპერაციის თარიღის (TrDate) შესაბამისობა საანგარიშო პერიოდთან.

• კოდების სიის კონტროლი.

• გასაღებების დუბლირების კონტროლი; მოწმდება TrID -ის ჩათვლით.

• გასაღების ლოგიკური კონტროლები. მოწმდება ეროვნული ბანკის მოთხოვნებთან გასაღების შესაბამისობა, ასევე გასაღების სხვადასხვა პარამეტრებს შორის ურთიერთკავშირები.

ყველა ჩამოთვლილი კონტროლის საფეხურების გავლის შემდეგ იწყება ატვირთული პაკეტის ჩაწერა:

• პაკეტის ფაილის ჩაწერა ფაილ სერვერზე;

• პაკეტის მონაცემების ჩაწერა მონაცემთა ბაზაში.

პაკეტების ატვირთვისას აღნიშნული პროცედურების პროცესში რესპონდენტი სებსტატის სისტემიდან იღებს შესაბამის შეტყობინებას პაკეტის ატვირთვის ან ატვირთვაზე უარის, ხოლო ატვირთვის შემდეგ პაკეტის დაწუნების შემთხვევაში – დაწუნების შესახებ შეტყობინებას.

ტექნიკური განმარტებები

1. ჩანაწერი ZZ (ან ZZZ, ZZZZ) ნებისმიერი კლასიფიკატორის Code სვეტში ნიშნავს, რომ ეს არის ჯამური სტრიქონი.

2. ნებისმიერი კლასიფიკატორის Parent სვეტში არსებული კოდი (Code სვეტიდან: ZZ, ZZZ, ZZZZ ან სხვა სიმბოლოთი აღნიშნული მნიშვნელობა) მიუთითებს, რომ შესაბამისი სტრიქონი არის კონკრეტულ ჯამში შემავალი სტრიქონი; სხვა ნებისმიერი კოდი ამ სვეტში მიუთითებს, რომ შესაბამის სტრიქონზე ასახულია კლასიფიკატორის არაჯამური კომპონენტი. თუ Parent სვეტში მეორდება Code სვეტში მითითებული რომელიმე კოდი, ეს ნიშნავს, რომ შესაბამისი სტრიქონი წარმოადგენს ამ კოდის შესაბამისი სტრიქონის ელემენტს.

3. ჩანაწერი XX (XXX, XXXX) ნებისმიერ კლასიფიკატორში ნიშნავს, რომ შესაბამისი გასაღების ფორმირებისას მოცემული კლასიფიკატორის შესაბამის კოდზე ინფორმაცია არ მოითხოვება.

4. ჩანაწერი AA (AAA, AAAA) ნებისმიერ გასაღებში ნიშნავს, რომ ინფორმაცია მოითხოვება შესაბამისი კლასიფიკატორის ყველა შესაძლო არაჯამური მნიშვნელობის მიხედვით.