„ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“

პროექტი საქართველოს კანონი ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ თავი I. ზოგადი დებულებები მუხლი 1. კანონის მიზანი, რეგულირების საგანი და მოქმედების სფერო 1. ამ კანონის მიზანია საქართველოში ნებაყოფლობითი კერძო განვითარება, აღნიშნულ ბაზარზე თავისუფალი საპენსიო კონკურენციის ბაზრის უზრუნველყოფა, ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების ფინანსური მდგრადობის უზრუნველყოფა, გრძელვადიანი ინვესტიციების წახალისება და მონაწილეებისა და ბენეფიციარების ინტერესების დაცვა. 2. ეს კანონი ვრცელდება: ა) საქართველოში დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიებზე; ბ) საქართველოში დაფუძნებულ აქტივების მმართველ კომპანიებსა და მზღვეველებზე, რომლებიც ახორციელებენ ნებაყოფლობით კერძო პენსიასთან დაკავშირებულ საქმიანობას; გ) საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიების, აქტივების მმართველი კომპანიებისა და მზღვეველების მიერ დარეგისტრირებულ საპენსიო სქემებზე, აგრეთვე საქართველოში შემოთავაზებულ უცხოურ საპენსიო სქემებზე; დ) სხვა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე, რომლებიც ჩართულნი არიან ამ პუნქტის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული საპენსიო სქემებისა და საპენსიო კომპანიების აქტივების ინვესტირებასთან, მართვასთან, შენახვასთან, ადმინისტრირებასთან, აღრიცხვასა და რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ საქმიანობაში. 3. საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირებს არ შეუძლიათ განახორციელონ ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობა საქართველოში ან მის ფარგლებს გარეთ, ამ კანონის შესაბამისად ზედამხედველობის ორგანოს ნებართვის/რეგისტრაციის/ლიცენზიის გარეშე, გარდა ამ კანონით დადგენილი შემთხვევებისა. 4. საქართველოს ფარგლებს გარეთ რეგისტრირებული იურიდიული პირები ახორციელებენ ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობას და სთავაზობენ ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემებს საქართველოში ამ კანონის შესაბამისად. 5. ეს კანონი არ ვრცელდება: ა) სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებზე, აგრეთვე უცხო სახელმწიფოების ეროვნულ, რეგიონულ და ადგილობრივ ორგანოებსა და დაწესებულებებზე რომლებიც სოციალური უზრუნველყოფის ან სავალდებულო საპენსიო სისტემების ფონდებს მართავენ; ბ) „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ საპენსიო სქემაზე; გ) საერთაშორისო ფინანსური და დიპლომატიური ინსტიტუტების მიერ საქართველოში მათი თანამშრომლებისთვის შეთავაზებულ საქართველოს ფარგლებს გარეთ დაფუძნებულ საპენსიო სქემებზე. 6. ამ კანონით რეგულირებული ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემები წარმოადგენენ მხოლოდ განსაზღვრული შენატანის საპენსიო სქემებს. ამ კანონის ფარგლებში საქართველოში რეგისტრირებული არცერთი ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემა არ შეიძლება შეთავაზებულ იქნას როგორც განსაზღვრული სარგებლის საპენსიო სქემა, რომელშიც პენსიის გადახდა დამოკიდებულია მონაწილის გამომუშავების ისტორიაზე, სტაჟსა და ასაკზე და პირდაპირ არ არის დაკავშირებული მის სასარგებლოდ განხორციელებულ შენატანებთან და შესაბამის ამონაგებთან. 7. ურთიერთობები ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის სფეროში რეგულირდება ამ კანონით, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონით, საქართველოს სხვა კანონებითა და კანონქვემდებარე აქტებით. მუხლი 2. ტერმინთა განმარტებები 1. ამ კანონის მიზნებისათვის, მასში გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა: ა) მონაწილე – ფიზიკური პირი, რომელიც ახორციელებს საპენსიო შენატანს ან/და რომლის სასარგებლოდაც ხორციელდება საპენსიო შენატანები ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ საპენსიო სქემაში; ბ) ნებაყოფლობითი კერძო პენსია (შემდგომში „პენსია“) – ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემაში მონაწილეობის შედეგად მონაწილის ან ბენეფიციარის სასარგებლოდ განხორციელებული ფულადი გადახდა ამ კანონის დაცვით და შესაბამისი საპენსიო სქემის წესებით განსაზღვრული ოდენობითა და პროცედურით; გ) საპენსიო განაცხადი – დოკუმენტი, რომელიც უნდა წარადგინოს მონაწილემ ამ კანონის შესაბამისად პენსიის მიღების მიზნით; დ) საპენსიო აქტივები – მონაწილეთა სახელით განხორციელებული ყველა საპენსიო შენატანი, აგრეთვე საპენსიო აქტივების მართვის შედეგები (საინვესტიციო მოგება ან ზარალი), ამ კანონის და შესაბამისი საპენსიო სქემის წესების დაცვით გატანილი პენსიისა და ყველა დაკავშირებული და გამოქვითვადი ხარჯის გათვალისწინებით, რაც უნდა იყოს ასახული პირად საპენსიო ანგარიშზე; ე) საპენსიო შენატანები – ამ კანონის და საპენსიო სქემის წესების შესაბამისად პენსიის დასაფინანსებლად გადახდილი თანხები; ვ) საპენსიო კომპანია – იურიდიული პირი, რომელიც ამ კანონის შესაბამისად ლიცენზირებულია სადაზღვევო სამსახურის დამოუკიდებელი კომპანია დამსაქმებლის, მიერ და დაფუძნებულია დამსაქმებელთა როგორც გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანების ან პროფესიული ორგანიზაციის მიერ; ზ) საპენსიო სქემის წესები – დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს საპენსიო სქემაში საპენსიო შენატანების განხორციელებისა და პენსიაზე განაცხადის წარდგენის პირობებსა და წესს, აგრეთვე ასახავს დეტალურ ინფორმაციას საპენსიო სქემის საინვესტიციო მიდგომის შესახებ; თ) საპენსიო სქემა – ამ კანონის შესაბამისად სადაზღვევო სამსახურის მიერ რეგისტრირებული წესებისა და პარამეტრების ერთობლიობა, რომელთა შესაბამისად ხდება საპენსიო შენატანების განხორციელება და პენსიის გადახდა; ი) საპენსიო სქემის ხელშეკრულება – ერთი მხრივ, მონაწილესა და მეორე მხრივ, აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, რომელიც გაფორმებულია ამ კანონის შესაბამისად. კ) დამსაქმებელი – საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისად განსაზღვრული იურიდიული პირი, რომელიც შრომით ურთიერთობაშია დასაქმებულთან და უხდის მას ხელფასს შესრულებული სამუშაოსთვის; ლ) საპენსიო ფონდი – საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული აქტივების პორტფელი, რომელსაც გააჩნია განსაზღვრული საინვესტიციო რისკის პროფილი და რომლის მართვა ხორციელდება კონკრეტული საინვესტიციო სტრატეგიის შესაბამისად; მ) დასაქმებული – ფიზიკური პირი, რომელიც: მ.ა) ვალდებულებებს ასრულებს იმ ურთიერთობათა ფარგლებში, რომლებიც რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო და შრომითი კანონმდებლობით ან/და უცხო სახელმწიფოს შრომის კანონმდებლობით; მ.ბ) არის საწარმოს ან ორგანიზაციის ხელმძღვანელი (დირექტორი) ან ხელმძღვანელის (დირექტორის) მოვალეობის შემსრულებელი; ნ) თვითდასაქმებული პირი – ინდივიდუალური მეწარმე, აგრეთვე ფიზიკური პირი, რომელიც ახორციელებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი ან მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ საქმიანობას, საქმიანობის იმ ნაწილში, რომელიც გადასახადის წყაროსთან დაკავებას არ ექვემდებარება; ო) პირადი საპენსიო ანგარიში – აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ მონაწილისათვის შექმნილი აღრიცხვის ფორმა, რომელიც ასახავს მონაწილის სასარგებლოდ განხორციელებულ შენატანებს, საპენსიო აქტივების მართვის შედეგებს, ამ კანონის შესაბამისად გატანილ პენსიას და ყველა დაკავშირებულ წინასწარ განსაზღვრულ ხარჯს და გადასახდელს; პ) სამეთვალყურეო საბჭო – იურიდიული პირის მართვის სტრუქტურაში შემავალი მმართველი ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ორგანოს/პირების კონტროლზე „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; ჟ) ხელმძღვანელი ორგანო – იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ხელმძღვანელობით საქმიანობას „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; რ) ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი – პირი, რომელიც პასუხისმგებელია მონაწილეთა ან ბენეფიციართა წინაშე საპენსიო აქტივების დაცვის, ინვესტირების, შენახვის ან აღრიცხვისთვის იმდენად, რამდენადაც ასეთი იურიდიული ან ფიზიკური პირი: რ.ა.) ახორციელებს საპენსიო აქტივების მართვის პროცესში ნებისმიერ დისკრეციულ უფლებამოსილებას ან კონტროლს, გარდა ეროვნული ბანკის მიერ რეგულირების მიზნებისთვის კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; რ.ბ.) შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე გასწევს საინვესტიციო კონსულტაციებს საპენსიო აქტივებთან დაკავშირებით; რ.გ.) შეიმუშავებს საპენსიო სქემის საინვესტიციო პოლიტიკას; რ.დ.) აღრიცხავს გარიგებებს და ამუშავებს ამ გარიგებებთან დაკავშირებულ ინფორმაციას, აწარმოებს ან/და ინახავს მონაწილეთა შესახებ ჩანაწერებს; ს) საპენსიო ასაკი – „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ასაკი; ტ) ადრეული საპენსიო ასაკი – საპენსიო ასაკამდე 5 (ხუთი) წლით ადრე პენსიაზე გასვლა; უ) ერთიანი გადახდა – პირად საპენსიო ანგარიშზე არსებული პენსიის მთლიანი ოდენობის ერთჯერადი გადახდა მონაწილისათვის ან ბენეფიციარისათვის; ფ) პროგრამული გატანა – ამ კანონით დადგენილი წესით პირადი საპენსიო ანგარიშიდან პენსიის პერიოდული გატანა; ქ) ანუიტეტი – საქართველოს „დაზღვევის შესახებ“ კანონით განსაზღვრული დაზღვევა, რომელიც უზრუნველყოფს რეგულარულ გადახდას მონაწილის ან ბენეფიციარის სიცოცხლის განმავლობაში (ანუიტეტი სიცოცხლის ხანგრძლივობით) შესაბამისი საპენსიო წესების დაცვით; ღ) შესაძლებლობის შეზღუდვა – „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მდგომარეობა, რაც დასტურება შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის უფლების მქონე სამედიცინო დაწესებულების მიერ გაცემული სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის აქტის ამონაწერით და რომელიც განაპირობებს მკვეთრად ან მნიშვნელოვნად გამოხატულ შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსს. ყ) ბენეფიციარი – კანონიერი მემკვიდრე ან მონაწილის მიერ ამ კანონის შესაბამისად განსაზღვრული სხვა პირი; შ) ფილიალი – უცხოური აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის წარმომადგენლობა, რომელსაც იურიდიული პირის სტატუსი არ გააჩნია და რომელიც თავის საქმიანობას ახორციელებს საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში; ჩ) კონტროლი – მშობელ და შვილობილ საწარმოებს შორის ურთიერთობა ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, რომლებიც სამოქმედოდ შემოღებულია „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, აგრეთვე მსგავსი ურთიერთობა ნებისმიერ პირსა და საწარმოს შორის. ამ ქვეპუნქტის მიზნებისთვის შვილობილი საწარმოს შვილობილი საწარმო აგრეთვე ითვლება ამ საწარმოების ზემდგომი მშობელი საწარმოს შვილობილ საწარმოდ; ც) მჭიდრო კავშირი – ორი ან ორზე მეტი ფიზიკური ან იურიდიული პირის: ც.ა) კავშირი წილის ფლობით, რაც გულისხმობს საწარმოს კაპიტალის ან ხმის უფლების 20 (ოცი) პროცენტის ან მეტის ფლობას პირდაპირ ან კონტროლის მეშვეობით; ც.ბ) კავშირი კონტროლის მეშვეობით; ც.გ) მუდმივი კავშირი ერთსა და იმავე პირთან კონტროლის მეშვეობით; ც.დ) მნიშვნელოვანი წილის ფლობით, რაც საწარმოს კაპიტალის ან ხმის უფლების 10 (ათი) პროცენტის ან მეტის პირდაპირი ან არაპირდაპირი ფლობას ან საწარმოს მართვაზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას, მიუხედავად საწარმოს კაპიტალში წილის ან ხმის უფლების ოდენობისა; ც.ე) მჭიდრო ოჯახური კავშირი, მათ შორის მეუღლებს, და-ძმას, მშობელსა და შვილს (საკუთარს ან ნაშვილებს), ბებიას ან ბაბუას და შვილიშვილს შორის; ძ) საზედამხედველო ორგანო ან სადაზღვევო სამსახური – სსიპ „საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური“; წ) უცხოური საზედამხედველო ორგანო – ორგანო, რომელიც უცხო ქვეყნის კანონმდებლობით უფლებამოსილია გასცეს საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის და მზღვეველის საქმიანობის ნებართვა და ზედამხედველობა გაუწიოს მათ საქმიანობას საპენსიო აქტივების მართვასთან დაკავშირებით; ჭ) აქტივების მმართველი კომპანია – „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საქართველოში დაფუძნებული და ლიცენზირებული აქტივების მმართველი კომპანია; ხ) უცხოური აქტივების მმართველი კომპანია – „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ აღიარებული უცხოური აქტივების მმართველი კომპანია; ჯ) მზღვეველი – „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საქართველოში რეგისტრირებული და ლიცენზირებული მზღვეველი, რომელიც უფლებამოსილია განახორციელოს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობა; ჰ) უცხოური მზღვეველი – „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანოს მიერ ნებადართული უცხო ქვეყანაში დაფუძნებული მზღვეველი, რომელსაც უცხოურმა საზედამხედველო ორგანომ მიანიჭა სიცოცხლის დაზღვევის ლიცენზია; ჰ1) სპეციალიზებული დეპოზიტარი – „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად ავტორიზებული სპეციალიზებული დეპოზიტარი, რომელიც ამ კანონის შესაბამისად ახორციელებს საპენსიო სქემებისათვის სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციებს; ჰ2) შერწყმა: ჰ2.ა) ერთი ან ერთზე მეტი საპენსიო კომპანიის მიერ, რომელიც (რომლებიც) არსებობას ლიკვიდაციის გარეშე წყვეტს (წყვეტენ), ყველა აქტივისა და ვალდებულების სხვა არსებული საპენსიო კომპანიისათვის გადაცემა, გადამცემი საპენსიო კომპანიის მონაწილეებისთვის მიმღები საპენსიო კომპანიის მიერ პირადი საპენსიო ანგარიშების გახსნის და მათზე შესაბამისი საპენსიო აქტივების ასახვის სანაცვლოდ; ჰ2.ბ) ორი ან ორზე მეტი საპენსიო კომპანიის (გადამცემი საპენსიო კომპანიები) მიერ, რომლებიც წყვეტენ არსებობას ლიკვიდაციის გარეშე, ყველა აქტივისა და ვალდებულების მათ მიერ ახლად დაფუძნებული საპენსიო კომპანიისათვის (მიმღები საპენსიო კომპანია) გადაცემა გადამცემი საპენსიო კომპანიის მონაწილეებისათვის მიმღები საპენსიო კომპანიის მიერ პირადი საპენსიო ანგარიშების გახსნის და მათზე შესაბამისი საპენსიო აქტივების ასახვის სანაცვლოდ; ჰ2.გ) ერთი ან ერთზე მეტი საპენსიო კომპანიის (გადამცემი საპენსიო კომპანია) მიერ, რომელიც (რომლებიც) არსებობას ვალდებულებების შესრულებამდე განაგრძობს (განაგრძობენ), მის (მათ) მიერ შექმნილი საპენსიო კომპანიისათვის (მიმღები საპენსიო კომპანიისათვის) ან სხვა არსებული საპენსიო სქემისთვის წმინდა აქტივების გადაცემა; ჰ2.დ) პირადი საპენსიო ანგარიშის გადაცემა – მონაწილის მიერ საპენსიო აქტივების მთელი ოდენობის გადატანა ერთი საპენსიო სქემიდან სხვა არსებულ საპენსიო სქემაში; ჰ3) საპენსიო სქემის შეწყვეტა – საპენსიო სქემის შეწყვეტა ამ კანონის მოთხოვნათა დაცვით და ყველა საპენსიო აქტივის გადაცემით; ჰ4) უპირობო უფლებები საპენსიო აქტივებზე – შესაბამისი საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული მონაწილის დამსაქმებლების მიერ უფლებები იმ საპენსიო განხორციელებული აქტივების საპენსიო ნაწილზე, შენატანების რომელიც შედეგია არ ექვემდებარება ჩამორთმევას და ვალდებულების უზრუნველყოფის ღონისძიებებს, რომელთა მიზანია პირის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით ან/და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა და რომლებიც მოიცავს ნებისმიერ იძულებითი აღსრულების საპროცესო ღონისძიებას (მათ შორის, სარჩელისა და გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებებს) და საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებებს საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის (მათ შორის, ღონისძიებებს, გირავნობასა და ყადაღას); ჰ5) ხანგრძლივი მატარებელი − ნებისმიერი საშუალება (მათ შორის, ელექტრონული), რომელიც მონაწილეს საშუალებას აძლევს, პირადად მისთვის მიწოდებული და განკუთვნილი ინფორმაცია შეინახოს იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს ასეთი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა და უცვლელად რეპროდუცირების შესაძლებლობა; ჰ6) მარეგისტრირებელი ორგანო – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; ჰ7) დამსაქმებელთა გაერთიანება – საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრული და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი იურიდიული პირი; ჰ8) დასაქმებულთა გაერთიანება – „პროფესიული კავშირების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით განსაზღვრული და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი იურიდიული პირი; ჰ9) პროფესიული ორგანიზაცია – საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით შექმნილი წევრობაზე დაფუძნებული იურიდიული პირი, რომელიც აერთიანებს თვითდასაქმებულებს) პროფესიული ნიშნით; არასამეწარმეო ფიზიკურ (არაკომერციული) პირებს (მათ შორის 2. ამ კანონში გამოყენებულ სხვა ტერმინებს აქვთ „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით, „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონით და „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მნიშვნელობები. თავი II. საპენსიო სქემები, მონაწილეობა საპენსიო სქემებში მუხლი 3. საპენსიო სქემის სახეები 1. საპენსიო სქემა წარმოადგენს განუსაზღვრელი ვადით შექმნილ მექანიზმს, რომლის მიზანია მონაწილეთა და ბენეფიციართა მიერ საპენსიო დანაზოგების დაგროვების, ინვესტირებისა და პენსიების მიღების ორგანიზება. 2. ამ კანონის შესაბამისად საპენსიო სქემაში მონაწილეობის შედეგად მიღებული პენსია განისაზღვრება მხოლოდ მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე დაგროვებული საპენსიო აქტივებით და მის მიერ შერჩეული პენსიის გადახდის გრაფიკის შესაბამისად და არ არის დამოკიდებული სხვა ფაქტორებზე. 3. ამ კანონის შესაბამისად შესაძლებელია ორი სახის საპენსიო სქემის ჩამოყალიბება: ა) ინდივიდუალური საპენსიო სქემა; და ბ) ჯგუფური საპენსიო სქემა. 4. თუ პირს სურს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საპენსიო სქემის ან სახელმწიფო პენსიის გარდა დამატებითი პენსიის მიღება, მას შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის მიერ შექმნილ და რეგისტრირებულ ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში. ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში მონაწილეობა შეუძლია როგორც დასაქმებულ ფიზიკურ პირს, ასევე ნებისმიერ სხვა ფიზიკურ პირს (მათ შორის თვითდასაქმებულს). ინდივიდუალური საპენსიო სქემის მონაწილეს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს ერთ ან რამდენიმე ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში. ინდივიდუალური საპენსიო სქემების მონაწილეს შეუძლია საკუთარი საპენსიო დანაზოგი გადაიტანოს ერთი ინდივიდუალური საპენსიო ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში ამ კანონის შესაბამისად. 5. სქემიდან მეორე საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისად შრომით ურთიერთობაში მყოფ დასაქმებულ პირს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს საპენსიო კომპანიის ჯგუფურ საპენსიო სქემაში, რომელიც დაარსებულია დამსაქმებლის მიერ ან შეთანხმებულია დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა გაერთიანებას ან დამსაქმებელთა გაერთიანებას შორის. დასაქმებულებს სურვილისამებრ, ასევე შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ ერთ ან რამდენიმე ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში. 6. დასაქმებულთა გაერთიანების წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ დასაქმებულთა გაერთიანების ჯგუფურ საპენსიო სქემაში. 7. დამსაქმებელთა გაერთიანების წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ დამსაქმებელთა გაერთიანების ჯგუფურ საპენსიო სქემაში. 8. პროფესიული ორგანიზაციის წევრებს შეუძლიათ მონაწილება მიიღონ პროფესიული ორგანიზაციის ჯგუფურ საპენსიო სქემაში. 9. საპენსიო სქემის მონაწილეს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს ერთზე მეტ საპენსიო ჯგუფურ და ინდივიდუალურ სქემაში. 10. ამ კანონის შესაბამისად, საპენსიო სქემების ჩამოყალიბება და რეგისტრაცია შეუძლიათ შემდეგ იურიდიულ პირებს: ა) აქტივების მმართველი კომპანია; ბ) მზღვეველი; გ) საპენსიო კომპანია. 11. მხოლოდ აქტივების მმართველ კომპანიას და მზღვეველს აქვს უფლება განახორციელოს ინდივიდუალური საპენსიო სქემის შეთავაზება. 12. დაუშვებელია ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის წარმოება ამ კანონის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანოს მიერ გაცემული ლიცენზიისა და საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გარეშე. 13. დაუშვებელია პირმა საზედამხედველო ორგანოს მიერ ამ კანონის შესაბამისად გაცემული ლიცენზიისა და საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გარეშე სახელწოდებაში გამოიყენოს ტერმინები „საპენსიო კომპანია“, „საპენსიო ფონდი“, „საპენსიო სქემა“, „საპენსიო სქემის წესები“, „საპენსიო წესები“ ან სხვა სიტყვათწყობა ამ ტერმინების მნიშნელობით ან ამ ტერმინების გამოყენებით. მუხლი 4. საპენსიო სქემაში მონაწილეობა 1. პირი ხდება ინდივიდუალური საპენსიო სქემის მონაწილე აქტივების მმართველ კომპანიასთან, უცხოურ აქტივების მმართველ კომპანიასთან, მზღვეველთან ან უცხოურ მზღვეველთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით. 2. დასაქმებული ხდება დამსაქმებლის მიერ მისი დასაქმებულებისათვის შექმნილი ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილე დამსაქმებლის მიერ დაქირავებულ აქტივების მმართველ კომპანიასთან ან მზღვეველთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით, ან დამსაქმებლის მიერ საკუთარი დასაქმებულებისათვის ჯგუფური საპენსიო სქემის უზრუნველყოფის მიზნით დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიასთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით. 3. დასაქმებული ხდება დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ შექმნილი ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილე, ამ გაერთიანებასა და შესაბამის დამსაქმებელს შორის დადებული ერთობლივი ხელშეკრულების ფარგლებში, დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ დაქირავებულ აქტივების მმართველ კომპანიასთან ან მზღვეველთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით ან დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ დაფუძებულ საპენსიო კომპანიასთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით. 4. დასაქმებული ხდება დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ შექმნილი ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილე დამსაქმებელთა გაერთიანებასა და დასაქმებულის დამსაქმებელთან დადებული ერთობლივი ხელშეკრულების ფარგლებში, დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ დაქირავებულ აქტივების მმართველ კომპანიასთან ან მზღვეველთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით ან დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ დაფუძებულ საპენსიო კომპანიასთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით. 5. პროფესიული ორგანიზაციის წევრი წევრი ხდება ამ ორგანიზაციის მიერ შექმნილი ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილე პროფესიული ორგანიზაციის მიერ დაქირავებულ აქტივების მმართველ კომპანიასთან ან მზღვეველთან საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმებით, ან პროფესიული ორგანიზაციის მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიასთან საპენსო ხელშეკრულების გაფორმებით. მუხლი 5. საპენსიო სქემის ხელშეკრულება და პირობები 1. საპენსიო სქემის ხელშეკრულება წარმოადგენს წერილობით ხელშეკრულებას, რომელიც ფორმდება ერთი მხრივ მონაწილესა და მეორე მხრივ აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას შორის. 2. საპენსიო სქემის ხელშეკრულება უნდა ითვალისწინებდეს ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების მოვალეობებს და პასუხისმგებლობას ამ კანონის შესაბამისად. 3. საპენსიო სქემის ხელშეკრულება ფორმდება განუსაზღვრელი ვადით და მასში ნებისმიერი ცვლილების განხორციელება შესაძლებელია მხოლოდ საპენსიო სქემის ხელშერულების თითოეული მხარის თანხმობის საფუძველზე. 4. საპენსიო სქემის ხელშეკრულება უნდა განსაზღვრავდეს შეთანხმებულ საპენსიო სქემას, საინვესტიციო მიდგომას, საინვესტიციო არჩევანს, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, ასევე შენატანების ოდენობას და სიხშირეს. 5. საპენსიო სქემის ხელშეკრულებას უნდა დაერთოს შესაბამისი საპენსიო სქემის საპენსიო წესები. მუხლი 6. პირადი საპენსიო ანგარიშები 1. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია, რომელიც ამ კანონის შესაბამისად არეგისტრირებს საპენსიო სქემას, თითოეულ მონაწილეს შესაბამის საპენსიო სქემაში გაწევრებისთანავე შეუქმნის პირად საპენსიო ანგარიშს, რომელზეც ასახავს მონაწილის სახელზე განხორციელებულ ყველა საპენსიო შენატანს. 2. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია თითოეული მონაწილისთვის ელექტრონულ უზრუნველყოფს წვდომას და პირად პირად საპენსიო საპენსიო ანგარიშზე ანგარიშზე დისტანციურ ასახული თითოეული ტრანზაქციის შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას. 3. საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული ყველა გადასახდელი და საკომისიო უნდა გადანაწილდეს ინდივიდუალურად და აღირიცხოს პირად საპენსიო ანგარიშებზე. 4. იმ შემთხვევაში, თუ ჯგუფური საპენსიო სქემა ითვალისწინებს როგორც დამსაქმებლის, ასევე დასაქმებულის შენატანებს, ასეთი საპენსიო სქემების პირადი საპენსიო ანგარიშები ერთმანეთისაგან განცალკევებულად უნდა აღრიცხავდეს დამსაქმებლის შენატანებს, დასაქმებულის შენატანებს და შესაბამის გადასახდელებსა და საკომისიოებს. მუხლი 7. საპენსიო აქტივებზე უფლება 1. ინდივიდუალური საპენსიო სქემის ფარგლებში გახსნილ თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე განთავსებული საპენსიო აქტივები არის შესაბამისი მონაწილის საკუთრება. აბსოლუტური საკუთრების უფლება ასეთ საპენსიო აქტივებზე წარმოიშობა მხოლოდ საპენსიო ასაკის მიღწევის, ვადამდე პენსიაზე გასვლის, შესაძლებლობის შეზღუდვის ან გარდაცვალების შემთხვევაში. მონაწილეს ასევე აქვს უფლება განკარგოს საპენსიო აქტივები ამ კანონის შესაბამისად საპენსიო სქემის შეწყვეტის ან საპენსიო აქტივების გადატანის შემთხვევაში. 2. ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში გახსნილ თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე დასაქმებულის მიერ განხორციელებული შენატანები წარმოადგენს მის საკუთრებას ასეთი შენატანების განხორციელების მომენტიდან. დასაქმებულს ასევე აქვს უფლება განკარგოს საპენსიო აქტივები ამ კანონის შესაბამისად საპენსიო სქემის შეწყვეტის ან საპენსიო აქტივების გადატანის შემთხვევაში. 3. ჯგუფური საპენსიო სქემის შემთვევაში, რომელიც ითვალისწინებს დამსაქმებლის შენატანებს, თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე განთავსებული საპენსიო აქტივების ის ნაწილი, რომელიც დამსაქმებლების მიერ განხორციელებული საპენსიო შენატანების შედეგია მონაწილის საკუთრებაში გადადის საპენსიო აქტივებზე მონაწილის უპირობო უფლების წარმოშობის მომენტიდან. აბსოლუტური საკუთრების უფლება ასეთ საპენსიო აქტივებზე წარმოიშობა მხოლოდ საპენსიო ასაკის მიღწევის, ვადამდე პენსიაზე გასვლის, შესაძლებლობის შეზღუდვის ან გარდაცვალების შემთხვევაში. მონაწილეს ასევე აქვს უფლება განკარგოს საპენსიო აქტივები ამ კანონის შესაბამისად საპენსიო სქემის შეწყვეტის ან საპენსიო აქტივების გადატანის შემთხვევაში. 4. საპენსიო აქტივებზე მონაწილის უპირობო უფლება არ ექვემდებარება ჩამორთმევასა და ვალდებულების უზრუნველყოფის ღონისძიებებს, აღსრულების საპროცესო ღონისძიებებს და საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებებს ან სხვა ნებისმიერი სახის შეზღუდვას ან ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობისა და გაკოტრების პროცედურებს მონაწილის, დამსაქმებლის, აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, საპენსიო კომპანიის ან სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიმართ რაიმე მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად და ნებისმიერი ამგვარი მცდელობა იქნება ბათილი. მუხლი 8. დამსაქმებლის მიერ დაფინანსებული ჯგუფური საპენსიო სქემები 1. დამსაქმებლებს შეუძლიათ დააფინანსონ ჯგუფური საპენსიო სქემები თავიანთი დასაქმებულებისათვის: ა) ხელშეკრულების დადებით ლიცენზირებულ საპენსიო კომპანიასთან, მზღვეველთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან დასაქმებულთა საპენსიო სქემით უზრუნველსაყოფად; ბ) საპენსიო კომპანიის დაფუძნებით დასაქმებულთა ჯგუფური საპენსიო სქემების უზრუნველსაყოფად; გ) დამსაქმებელთა გაერთიანებასა და დასაქმებულთა გაერთიანებასთან შესაბამისი ხელშეკრულებ(ებ)ის დადებით, აღნიშული გაერთიანებების მიერ ამ კანონის შესაბამისად დაფუძებული საპენსიო კომპანიების საპენსიო სქემებში მონაწილეობისათვის. 2. დამსაქმებელი, რომელიც ამ კანონის შესაბამისად აფუძნებს ჯგუფურ საპენსიო სქემას საკუთარი დასაქმებულებისთვის, ვალდებულია განახორციელოს საპენსიო შენატანები დასაქმებულთა სახელით. 3. დამსაქმებლისა და დასაქმებულის შენატანები უნდა იყოს შეთანხმებული მხარეთა შორის. შეთანხმება შესაძლებელია ითვალისწინებდეს, რომ დასაქმებული არ განახორციელებს შენატანებს. 4. დამსაქმებლისა და დასაქმებულის შენატანების ოდენობა, რომელიც შეიძლება გამოიხატოს როგორც ხელფასის პროცენტული მაჩვენებელი ან თანხის ნომინალური მოცულობის სახით, ასევე შენატანების გადახდის პერიოდულობა უნდა განისაზღვროს წინამდებარე მუხლის პირველი პუნქტის (ა), (ბ) და (გ) ქვეპუნქტებში გათვალისწინებულ ხელშეკრულებებში, აგრეთვე ამ კანონის მე-5 მუხლით განსაზღვრულ საპენსიო სქემის ხელშეკრულებებში. 5. წინამდებარე მუხლის მე-4 პუნქტით განსაზღვრული პირობები ასევე შესაძლოა აისახოს დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებაში. 6. დამსაქმებელმა, რომელიც საკუთარ დასაქმებულებს უზრუნველყოფს ჯგუფური საპენსიო სქემით, უნდა დაიცვას შემდეგი მოთხოვნები: ა) უნდა შესთავაზოს და თანაბრად უზრუნველყოს ყველა არსებული დასაქმებულის მონაწილეობა საპენსიო სქემაში გამჭვირვალედ და დისკრიმინაციის გარეშე; ბ) უნდა შესთავაზოს ყველა ახალ დასაქმებულს საპენსიო სქემაში გაწევრება და უზრუნველყოს მათი უფლება მიიღონ გადაწყვეტილება მონაწილეობის თაობაზე; გ) შრომითი ხელშეკრულების დადებისას უნდა შესთავაზოს დასაქმებულს შესაბამისი საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმება; დ) ყველა დასაქმებულს აცნობოს საპენსიო სქემის ყველა პირობა და უზრუნველყოს მისი არჩევანი უარი თქვას საპენსიო სქემაში მონაწილეობაზე შეთავაზებიდან 15 (თხუთმეტი) კალენდარული დღის ფარგლებში; ე) რეგულარულად, მაგრამ არანაკლებ ერთხელ კალენდარული წლის განმავლობაში, ხოლო საპენსიო სქემის პირობებში ცვლილების განხორციელების შემთხვევაში ნებისმიერ ასეთ დროს, უზრუნველყოს დასაქმებულის უფლება გაწევრიანდეს საპენსიო სქემაში, რომელში მონაწილობაზეც დასამქებულმა მანამდე უარი განაცხადა. 7. დამსაქმებელს შეუძლია საპენსიო სქემაში მონაწილეობა გახადოს სავალდებულო, როგორც შრომითი ანაზღაურების ნაწილი, რა შემთხვევაშიც გაწევროიანება გახდება სავალდებულო ყველა დასაქმებულისთვის. ასეთ შემთხვევაში საპენსიო შენატანებს დასაქმებულთა სასარგებლოდ განახორციელებს დამსაქმებელი. თუ დამსაქმებელი ასეთი საპენსიო სქემის პირობებში საპენსიო აქტივების საკუთრებაზე გაავრცელებს უპირობო უფლებების წამროშობის გრაფიკს, ასეთი გრაფიკი უნდა შეესაბამებოდეს წინამდებარე კანონის მოთხოვნებს. 8. დასაქმებულები, რომელთაც დადებული აქვთ საპენსიო სქემის ხელშეკრულება დამსაქმებელთან ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში, ასეთ ჯგუფურ საპენსიო სქემაში მონაწილეობენ შესაბამის დამსაქმებელთან შრომითი ურთიერთობის ვადის განმავლობაში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტამდე, საპენსიო ასაკის მიღწევამდე, ვადაზე ადრე პენსიაზე გასვლამდე, შეზღუდული შესაძლებლობის ამ კანონით განაზღვრული შესაბამისი სტატუსის მინიჭებამდე ან გარდაცვალებამდე. 9. შესაბამის დამსაქმებელთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დასაქმებულს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები სხვა საპენსიო სქემაში ან დატოვოს დამსაქმებლის მიერ მიწოდებული ჯგუფურ საპენსიო სქემაში. 10. საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის მიერ საპენსიო სქემის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ძალაში რჩება მონაწილისათვის, ხოლო მონაწილის გარდაცვალების შემთხვევაში მისი მემკვიდრეებისათვის/ბენეფიციარებისათვის პენსიის სრულად გადახდამდე. მუხლი 9. დამსაქმებელთა, დამსაქმებელთა გაერთიანებების და დასაქმებულთა გაერთიანებების მიერ შექმნილ ჯგუფურ საპენსიო სქემებში მონაწილე დასაქმებულების უპირობო უფლებები დამსაქმებლის მიერ განხორციელებულ საპენსიო შენატანებზე 1. ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში შესაძლებელია განისაზღვროს მონაწილისთვის საპენსიო აქტივებზე საკუთრების უპირობო უფლების მინიჭება არაუმეტეს 5 წლიანი შრომითი ურთიერთობების შემდეგ საპენსიო აქტივების იმ ნაწილზე, რომელიც დამსაქმებლების მიერ განხორციელებული საპენსიო შენატანების შედეგია. თუ შრომითი ურთიერთობა წყდება ვადაზე ადრე, ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში დამსაქმებლის მიერ განხორციელებულ შენატანებზე დასაქმებულისთვის უპირობო უფლებების მინიჭება მოხდება ეტაპობრივად, არანაკლებ შემდეგი პერიოდულობითა და ოდენობებით: ა) 20% დასაქმების პირველი წლის დასრულების შემდეგ; ბ) 40% დასაქმების მეორე წლის დასრულების შემდეგ; გ) 60% დასაქმების მესამე წლის დასრულების შემდეგ; დ) 80% დასაქმების მეოთხე წლის დასრულების შემდეგ; და ე) 100%-ს დასაქმების მეხუთე წლის დასრულების შემდეგ. 2. საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისად განსაზღვრული დროებითი შრომისუუნარობის პერიოდი, მათ შორის დეკრეტის პერიოდი ან სხვა შრომითი ურთიერთობის შეჩერების პერიოდი, მიუხედავად ანაზღაურებისა, ჩაითვლება უპირობო უფლების მინიჭების პერიოდში. 3. ჯგუფური საპენსიო სქემა შესაძლოა ითვალისწინებდეს დამსაქმებლის მიერ განხორციელებულ შენატანებზე უპირობო უფლების მინიჭების ამ მუხლის მე-2 პუნქტისაგან განსხვავებულ მაგრამ მონაწილისთვის არანაკლებ ხელსაყრელ განრიგს. 4. თუ საპენსიო სქემის წესებში არ არის გათვალისწინებული საპენსიო აქტივებზე უპირობო უფლებების მინიჭების წესები, პირად საპენსიო ანგარიშზე პირველი შენატანის განხორციელების მომენტიდან მონაწილეს ენიჭება დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული შენატანზე უპირობო უფლება. 5. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში დასაქმებულს უნარჩუნდება შეწყვეტის მომენტისათვის საპენსიო აქტივებზე ამ კანონის შესაბამისად არსებული ან მინიჭებული უპირობო უფლებები. 6. დამსაქმებელს ეკრძალება დასაქმებულის წინააღმდეგ გამოიყენოს მუქარა ან გაატაროს ისეთი მოქმედება, რომელიც შელახავს საპენსიო აქტივებზე დასაქმებულის უპირობო უფლებას ან შელახავს ასეთი უფლების განხორციელების შესაძლებლობას. 7. დამსაქმებელს ეკრძალება დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა საპენსიო აქტივებზე დასაქმებულის უპირობო უფლების წარმოშობის პრევენციის მიზნით. იმ შემთხვევაში თუ სასამართლო დაადგენს, რომ შრომითი ურთიერთობა შეწყდა უკანონოდ, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტიდან სასამართლოს მიერ ასეთი გადაწყვეტილების მიღებამდე არსებული პერიოდი ჩაითვლება დამსაქმებლის მიერ განხორციელებულ შენატანებზე უპირობო უფლებების მინიჭების პერიოდად. 8. დამსაქმებლის სადამფუძნებლო სტრუქტურის შეცვლის შემთხვევაში, რაც გულისხმობს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ნებისმიერი სახის რეორგანიზაციას, ასევე დამსაქმებლის ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების დაწყების, გაკოტრების ან რეაბილიტაციის პროცესის დაწყების შემთხვევაში დასაქმებულები ინარჩუნებენ საპენსიო სქემის ფარგლებში საპენსიო აქტივებზე ამ კანონის შესაბამისად მათზე მინიჭებულ უპირობო უფლებებს. 9. ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული ის შენატანები, რომლებზეც დასაქმებულს მინიჭებული აქვს უპირობო უფლებები არ შეიძლება დაუბრუნდეს დამსაქმებელს. მუხლი 10. პროფესიული ორგანიზაციის ჯგუფური საპენსიო სქემა 1. პროფესიული ორგანიზაცია საკუთარ წევრებს უზრუნველყოფს ჯგუფური საპენსიო სქემით შემდეგნაირად: ა) მზღვეველთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან მისი წევრების საპენსიო სქემით უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების დადებით; ან ბ) ლიცენზირებული საპენსიო კომპანიის შექმნით, რომელიც უზრუნველყოფს მისი წევრების მონაწილეობას საპენსიო სქემაში. 2. პროფესიული ორგანიზაციის წევრის შენატანების ოდენობა უნდა შეთანხმდეს შესაბამისი ჯგუფური საპენესიო სქემის ფარგლებში, რომელიც შესაძლოა გამოხატულ იქნას ხელფასის პროცენტული მაჩვენებლით ან თანხის ნომინალური მოცულობით. შენატანების გადახდის პერიოდულობა შესაძლოა განისაზღვროს მონაწილეთა მიერ ხელმოწერილი საპენსიო სქემის ხელშეკრულების ფარგლებში. ასევე დაშვებულია მონაწილემ ასეთი ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში ნებისმიერ დროს განახორციელოს შენატანი. 3. პროფესიული ორგანიზაცია ვალდებულია წევრთა ჯგუფური საპენსიო სქემით უზრუნველყოფა განახორციელოს გამჭვირვალედ და დისკრიმინაციის გარეშე. 4. პროფესიული ორგანიზაციაში წევრობის შეწყვეტის შემდეგ წევრი უფლებამოსილია მის საკუთრებაში არსებული საპენსიო აქტივები გადაიტანოს სხვა საპენსიო სქემაში ან დატოვოს ასეთი აქტივები პროფესიული ორგანიზაციის მიერ უზრუნველყოფილ საპენსიო სქემაში. 5. საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის მიერ საპენსიო სქემის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ძალაში რჩება მონაწილის, ხოლო მონაწილის გარდაცვალების შემთხვევაში მისი მემკვიდრეების/ბენეფიციარების მიმართ ყველა საპენსიო გადახდის სრულად შესრულებამდე. თავი III. საპენსიო კომპანიის დაფუძნება და ლიცენზირება მუხლი 11. საპენსიო კომპანიის დაფუძნება 1. საპენსიო კომპანია შეზღუდული შესაძლებელია პასუხისმგებლობის ჩამოყალიბდეს საზოგადოების სააქციო ფორმით საზოგადოების „მეწარმეთა ან შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საპენსიო კომპანიის ამ კანონის შესაბამისად დაფუძნების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს და შესაბამის სადამფუძნებლო დოკუმენტს ამტკიცებს საპენსიო კომპანიის დამფუძნებელი. საპენსიო კომპანია საპენსიო საქმიანობას ახორციელებს მხოლოდ საზედამხედველო ორგანოს მიერ ამ კანონის შესაბამისად მისი ლიცენზირების მომენტიდან. 2. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დაფუძნებული საწარმოს საპენსიო კომპანიად ლიცენზირებისათვის საჭიროა ამ საწარმოს ხმის უფლების მქონე ყველა აქციონერის/პარტნიორის გადაწყვეტილება, თუ საწარმოს სადამფუძნებლო დოკუმენტით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. აღნიშნილი მოთხოვნა ვრცელდება დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანებისა და პროფესიული ორგანიზაციის მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიაზე. 3. დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ საპენსიო კომპანიის დასაფუძნებლად აუცილებელია ამ დასაქმებულთა გაერთიანების შესაბამისი მმართველი ორგანოს გადაწყვეტილება. დასაქმებულთა გაერთიანება უფლებამოსილია დააფუძნოს საპენსიო კომპანია მხოლოდ მისი წევრებისთვის, რა შემთხვევაშიც წევრთა პენსია უზრუნველყოფილ იქნება წევრების ან/და დამსაქმებლების საპენსიო შენატანებით. დამსაქმებლის ან დამსაქმებელთა მონაწილეობა დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიაში ხორციელდება დასაქმებულთა გაერთიანებასა და ამ დასაქმებულთა გაერთიანების წევრთა დამსაქმებლებს შორის გაფორმებული ერთობლივი ხელშეკრულების საფუძველზე. 4. დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ საპენსიო კომპანიის დასაფუძნებლად აუცილებელია ამ დამსაქმებელთა გაერთიანების შესაბამისი მმართველი ორგანოს გადაწყვეტილება. დამსაქმებელთა გაერთიანება უფლებამოსილია დააფუძნოს საპენსიო კომპანია მხოლოდ მისი მონაწილე დამსაქმებლების დასაქმებულებისათვის, რა შემთხვევაშიც დასაქმებულთა პენსია უზრუნველყოფილ იქნება დამსაქმებლების ან/და დასაქმებულების საპენსიო შენატანებით. დამსაქმებელთა მონაწილეობა დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიაში ხორციელდება დამსაქმებელთა გაერთიანებასა და დამსაქმებლებს შორის გაფორმებული ერთობლივი ხელშეკრულების საფუძველზე. 5. პროფესიული ორგანიზაციის მიერ საპენსიო კომპანიის დასაფუძნებლად აუცილებელია ამ პროფესიული ორგანიზაციის შესაბამისი მმართველი ორგანოს გადაწყვეტილება. პროფესიული ორგანიზაცია უფლებამოსილია დააფუძნოს საპენსიო კომპანია მხოლოდ მისი წევრებისთვის, რა შემთხვევაშიც პროფესიული ორგანიზაციის წევრთა პენსია უზრუნველყოფილ იქნება წევრთა საპენსიო შენატანებით. პროფესიული ორგანიზაციის მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიაში ამ ორგანიზაციის წევრთა მონაწილეობა ხორციელდება წევრსა და დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიას შორის გაფორმებული ერთობლივი ხელშეკრულების საფუძველზე. მუხლი 12. საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტი 1. საპენსიო კომპანია ფუძნდება სადამფუძნებლო დოკუმენტის საფუძველზე. აღნიშნული დოკუმენტი უნდა ადგენდეს საპენსიო კომპანიის მართვისა და ადმინისტრირების წესებს. ამ კანონის წესების შესაბამისად შედგენილი სადამფუძნებლო დოკუმენტი საპენსიო კომპანიის ლიცენზირებისათვის სავალდებულო დოკუმენტს წარმოადგენს. 2. საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტი არ უნდა შეიცავდეს დებულებას, რომელიც: ა) ეწინააღმდეგება ამ კანონს ან საქართველოს სხვა საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების ნებისმიერ დებულებას ან ამ აქტების საფუძველზე დადგენილ ნებისმიერ წესს; ბ) არასამართლიანია საპენსიო სქემების მონაწილეთა ინტერესებთან მიმართებაში. 3. საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტში უნდა განისაზღვროს, რომ საპენსიო კომპანია შექმნილია დასაქმებულებისთვის ან მონაწილეებისთვის ჯგუფური საპენსიო სქემის შეთავაზების მიზნით. 4. საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტი უნდა შეიცავდეს სულ მცირე შემდეგ მონაცემებს და/ან ინფორმაციას: ა) საპენსიო კომპანიის სახელწოდებას; ბ) საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის წესსა და პროცედურას; გ) საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტში ცვლილების შეტანის წესებსა და პროცედურას; დ) საპენსიო მომსახურების მიწოდების განუსაზღვრელ ვადას; ე) მონაწილეთა უფლება-მოვალეობების აღწერას; ვ) აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველის ჩანაცვლების პირობებს, ხოლო ჩანაცვლების შემთხვევაში − მონაწილეთა დაცვის გარანტიების შესახებ ინფორმაციას; ზ) სპეციალიზებული დეპოზიტარის ჩანაცვლების პირობებს, ხოლო ჩანაცვლების შემთხვევაში − მონაწილეთა დაცვის გარანტიების შესახებ ინფორმაციას; მუხლი 13. საპენსიო კომპანიის მართვა და ხელმძღვანელობა 1. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელი ორგანოს წევრთა არჩევა, დანიშვნა და გათავისუფლება ხდება საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტით დადგენილი წესით. 2. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოსა და ხელმძღვანლი ორგანოს წევრები ამ კანონის მიზნებისთვის წარმოადგენენ ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირებს და ვალდებულნი არიან დაიცვან ამ კანონით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა და შეასრულონ ყველა ვალდებულება. 3. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოსა და ხელმძღვანელი ორგანოს ყველა წევრი უნდა აკმაყოფილებდეს საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილ შესაფერისობის კრიტერიუმებს. 4. სადამფუძნებლო დოკუმენტით დადგენილი წესების შესაბამისად საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელ ორგანოს აქვს შემდეგი უფლებები და მოვალეობები: ა) გახსნას საბანკო ანგარიშები კომერციულ ბანკებში საპენსიო შენატანების განსახორციელებლად და საპენსიო კომპანიის ყველა ხარჯის ასანაზღაურებლად; ბ) შეარჩიოს სპეციალიზებული დეპოზიტარი (დეპოზიტარები) მმართველი კომპანია (კომპანიები) ან/და მზღვეველ(ებ)ი; და აქტივების გ) შეათანხმოს და გააფორმოს ხელშეკრულებები აქტივების მმართველ კომპანიასთან (კომპანიებთან) ან/და მზღვეველ(ებ)თან, სპეციალიზებულ დეპოზიტართან და საინვესტიციო საქმიანობის ან ადმინისტრაციული საქმიანობის განხორციელებისათვის საჭირო ნებისმიერი მომსახურების ან/და საქონლის მიმწოდებელ პირებთან; დ) შეათანხმოს და გააფორმოს ხელშეკრულებები ბუღალტრული, აუდიტორული, იურიდიული, აქტუარული მომსახურებებისა და საპენსიო კომპანიისათვის საჭირო სხვა მომსახურების გამწევ პირებთან; ე) აქტივების მართველი კომპანიისაგან (კომპანიებისგან) ან/და მზღვეველ(ებ)ისაგან, სპეციალიზებული დეპოზიტარისაგან (დეპოზიტარებისაგან) და სხვა მომსახურების გამწევი პირებისაგან მოითხოვოს, მიიღოს და განიხილოს ნებისმიერი ინფორმაცია საპენსიო კომპანიის სახელით განხორციელებული ნებისმიერი გარიგების შესახებ, მათ შორის ინფორმაცია საპენსიო კომპანიის მფლობელობაში არსებული აქციების/წილების შესაბამისად განხორციელებული ხმის უფლების შესახებ; ვ) მიიღოს და დაამტკიცოს საინვესტიციო პოლიტიკისა და რისკის მართვის პოლიტიკის დოკუმენტი საპენსიო კომპანიის მიერ რეგისტრირებული თითოეული საპენსიო სქემისათვის; ზ) შეწყვიტოს შესაბამისი ხელშეკრულებები აქტივების მმართველ კომპანიასთან (კომპანიებთან), სპეციალიზებულ დეპოზიტართან (დეპოზიტარებთან) და სხვა საპენსიო მომსახურების გამწევ პირებთან და უზრუნველყოს მათი ჩანაცვლება; თ) შეიმუშაოს და დანერგოს პირადი საპენსიო ანგარიშების შექმნისა და ფუნქციონირების მექანიზმები; ი) შეათანხმოს და გააფორმოს საპენსიო კომპანიის საქმიანობისთვის აუცილებელი დაზღვევის და უძრავი ქონების ან მოძრავი ქონების (მათ შორის, აღჭურვილობის ან პროგრამული უზრუნველყოფის) შეძენისა და განკარგვის ხელშეკრულებები, მათ შორის იჯარის, ქირავნობის ხელშეკრულებები; კ) ჩამოაყალიბოს საპენსიო კომპანიის ხელმძღვანელი ორგანოს სტრუქტურა, განსაზღვროს საპენსიო კომპანიის წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები, დაიქირაოს საპენსიო კომპანიის თანამშრომლები და ჩამოაყალიბოს კონკურენტუნარიანი საკომპენსაციო სტრუქტურა; ლ) განსაზღვროს საპენსიო აქტივების ინვესტირებასთან დაკავშირებული აქტივების მართვის გონივრული გადასახდელები, მათ შორის და არა მხოლოდ, საპენსიო აქტივების გადაცემის საფასური, საპენსიო აქტივების მართვის საფასური და საპენსიო აქტივების მართვის შედეგების საფასური. მ) განსაზღვროს და დაამტკიცოს საპენსიო სქემის წესები; და ნ) განახორციელოს ამ კანონით გათვალისწინებული სხვა ვალდებულებები. მუხლი 14. საპენსიო კომპანიის ლიცენზირება 1. პირს, რომელსაც საქართველოში აქვს რეგისტრაციის ან მართვის ადგილი, ეკრძალება საპენსიო საქმიანობის განხორციელება საქართველოში ან მის ფარგლებს გარეთ ამ კანონის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანოს მიერ გაცემული შესაბამისი ლიცენზიის გარეშე. 2. ამ კანონის შესაბამისად, საპენსიო კომპანია საქართველოში შეიძლება დაფუძნდეს: ა) დამსაქმებლის მიერ; ბ) დამსაქმებელთა გაერთიანების მიერ; გ) დასაქმებულთა გაერთიანების მიერ; დ) პროფესიული ორგანიზაციის მიერ. 3. აქტივების მმართველ კომპანიას და მზღვეველს უფლება აქვს ჩამოაყალიბოს საპენსიო კომპანია მხოლოდ საკუთარი თანამშრომლების ნებაყოფლობითი კერძო პენსიით უზრუნველსაყოფად. მუხლი 15. უცხოური საპენსიო კომპანია 1. უცხოური საპენსიო კომპანია უფლებამოსილია ამ კანონის შესაბამისად საქართველოში დაარეგისტრიროს საპენსიო სქემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ლიცენზირებულია შესაბამისი უცხოური საზედამხედველო ორგანოს მიერ და მისი საპენსიო საქმიანობა ექვემდებარება პრუდენციულ რეგულირებას კეთილსაიმედოობის, დაცულობისა და გამჭვირვალობის სტანდარტების გათვალისწინებით. 2. უცხოური საპენსიო კომპანია უფლებამოსილია დამატებითი ლიცენზირების გარეშე, საზედამხდველო ორგანოს მიერ აღიარების საფუძველზე და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დაარსებული ფილიალის მეშვეობით საქართველოში დაარეგისტრიროს და შესთავაზოს საპენსიო სქემა. საქართველოში საპენსიო სქემის დარეგისტრირებამდე და შეთავაზებამდე უცხოურმა საპენსიო კომპანიამ აღიარების მოსაპოვებლად საზედამხედველო ორგანოს უნდა მიმართოს საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი ფორმით და წესით. მუხლი 16. საპენსიო კომპანიის ლიცენზირების პირობები 1. საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის მოსაპოვებლად ლიცენზიის მაძიებელმა საზედამხედველო ორგანოს, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტების გარდა, უნდა წარუდგინოს შემდეგი დოკუმენტები და ინფორმაცია: ა) ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან, რომელიც ადასტურებს, რომ ლიცენზიის მაძიებელი რეგისტრირებულია შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების ფორმით; ბ) ლიცენზიის მაძიებლის სადამფუძნებლო დოკუმენტი მასში შეტანილი ცვლილებების (მათი არსებობის შემთხვევაში) გათვალისწინებით; გ) ლიცენზიის მაძიებლის მმართველი ორგანოს წევრების შესახებ ინფორმაცია და დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებენ მათ შესაფერისობას საპენსიო კომპანიის ჯანსაღი და კეთილგონივრული მართვის საჭიროების გათვალისწინებით. ლიცენზიის მაძიებლის აქციონერების შესახებ ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი პირების შესახებ ინფორმაციასა და დოკუმენტებს; დ) ლიცენზიის მაძიებლის ხელმძღვანელი ორგანოს წევრების შესახებ ინფორმაცია და დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს მათ საკმარისად კარგ რეპუტაციასა და საკმარის გამოცდილებას; ე) იურიდიული და ფიზიკური პირების სია, რომლებსაც აქვთ მჭიდრო კავშირი, რომლებიც აკონტროლებენ ან კონტროლდებიან ლიცენზიის მაძლებლის დამფუძნებლის/დამფუძნებლების, ლიცენზიის მაძიებლის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების ან/და ლიცენზიის მაძიებლის ხელმძღვანელი ორგანოს წევრების მიერ; ვ) ლიცენზიის მაძიებელსა და აქტივების მმართველ კომპანიას ან მზღვეველს შორის დადებული ხელშეკრულება; ზ) ლიცენზიის მაძიებლის ბოლო ფინანსური წლის აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგება ან ნახევარი წლის აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგება, თუ ბოლო აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგების თარიღიდან ლიცენზიის შესახებ განაცხადის წარდგენის თარიღამდე 6 თვეზე მეტია გასული. თუ ლიცენზიის მაძიებელი ლიცენზიის მისაღებად საზედამხედველო ორგანოს მიმართავს დაფუძნებიდან არაუგვიანეს 6 თვისა, იგი საზედამხედველო ორგანოს წარუდგენს მხოლოდ არააუდიტირებულ მიმდინარე ბალანსსა და შესაბამის შენიშვნებს; თ) დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებენ, რომ ლიცენზიის მაძიებელ კომპანიას აქვს საკმარისი საკუთარი კაპიტალი მომდევნო 5 წლის განმავლობაში საოპერაციო ხარჯების დასაფინანსებლად. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია საპენსიო კომპანიისათვის ნორმატიული აქტით დაადგინოს საკუთარი კაპიტალის განსაზღვრის მინიმალური მოთხოვნები და წესი; ი) საქმიანობის პროგრამა, რომელიც, მათ შორის, მოიცავს ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ როგორ აპირებს ლიცენზიის მაძიებელი ამ კანონით მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებას; კ) ინფორმაცია და დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს, რომ ლიცენზიის მაძიებელს რეგისტრაციისა და მართვის ადგილი აქვს საქართველოში; ლ) სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველო კანონის შესაბამისად. 2. საზედამხედველო ორგანო ნორმატიული აქტით ადგენს საპენსიო კომპანიების ლიცენზირების პროცედურას, საპენსიო კომპანიის მმართველი ორგანოს წევრების შესაფერისობის კრიტერიუმებსა და დამატებით წესებს. მუხლი 17. საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაცემაზე ან აღიარებაზე უარის თქმის საფუძვლები 1. საზედამხედველო ორგანო არ დააკმაყოფილებს საპენსიო კომპანიის სალიცენზიო განაცხადს, თუ არსებობს ერთ-ერთი შემდეგი საფუძველი: ა) განაცხადი ან/და წარმოდგენილი დოკუმენტები არ შეესაბამება ამ კანონის ან მის საფუძველზე საზედამხედველო ორგანოს მიერ გამოცემული ნორმატიული აქტით დადგენილ მოთხოვნებს; ბ) საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წევრები ვერ აკმაყოფილებენ საზედამხედველო ორგანოს მიერ განსაზრვრულ შესაფერისობის კრიტერიუმებს ან არ აქვთ საკმარისი გამოცდილება განავითარონ და განსაზღვრონ საპენსიო სქემების საინვესტიციო სტრატეგია, რომელიც განხორციელებული იქნება აქტივების მმართველი კომპანიებისა და მზღვეველების მიერ; გ) საპენსიო კომპანიის მიერ შერჩეულ სპეციალიზებულ დეპოზიტარს არ გააჩნია საკმარისი რესურსი ან/და შესაძლებლობა მოემსახუროს შესაბამის საპენსიო სქემას; დ) საპენსიო კომპანიის მიერ შერჩეული აქტივების მმართველი კომპანია ან მზღვეველი ვერ აკმაყოფილებს საპენსიო აქტივების მართვის საქმიანობისათვის აუცილებელ კრიტერიუმებს შესაბამისი მოთხოვნების შესაბამისად; კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესებისა და ე) უცხოური საპენსიო კომპანიის შემთხვევაში − უცხო ქვეყანა, სადაც უცხოური საპენსიო კომპანია არის დაფუძნებული, შედის ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) მიერ დამტკიცებულ არაკოოპერირებადი (არამოთანამშრომლე) ქვეყნებისა და ტერიტორიების ნუსხაში; ვ) უცხოური საპენსიო კომპანიის შემთხვევაში − უცხოური საპენსიო კომპანია არ არის უფლებამოსილი ან შეჩერებული აქვს უფლებამოსილება განახორციელოს საპენსიო საქმიანობა იმ უცხო ქვეყანაში, რომელშიც ის რეგისტრირებულია/დაფუძნებულია; ზ) საპენსიო კომპანიის მიერ დაქირავებული უცხოური აქტივების მმართველი კომპანია ან უცხოური მზღვეველი შესაბამისი კანონმდებლობის საფუძველზე არ არის აღიარებული/ნებადართული მართოს საპენსიო სქემები საქართველოში; თ) მჭიდრო კავშირმა, რომელიც არსებობს, ერთი მხრივ, საპენსიო კომპანიასა ან საპენსიო კომპანიის მიერ შერჩეულ აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს და სპეციალიზებულ დეპოზიტარს და, მეორე მხრივ, ნებისმიერ სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს შორის, ან/და უცხო ქვეყნის იმ კანონმდებლობამ (ან მისმა აღუსრულებლობამ), რომლის მოქმედება ვრცელდება ამ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირზე, შესაძლოა შეაფერხოს საზედამხედველო ორგანოს მიერ საზედამხედველო ფუნქციების ეფექტიანი შესრულება; ი) არსებობს საპენსიო კომპანიის საქმიანობის ლიცენზიის გაცემის ან აღიარების შესახებ განაცხადზე უარის თქმის სხვა საფუძვლები მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. 2. საზედამხედველო ორგანო (ოცდაათი) კალენდარული ვალდებულია შესაბამისი განაცხადის მიღებიდან 30 დღის ვადაში მიიღოს გადაწყვეტილება საპენსიო კომპანიისათვის ლიცენზიის გაცემის, აღიარების ან განაცხადის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. აღნიშნული განაცხადის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემთხვევაში საზედამხედველო ორგანო განმცხადებელს დაუყოვნებლივ წერილობით აცნობებს დასაბუთებულ უარს ასეთი გადაწყვეტილების მიღებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში. მუხლი 18. ვადების ათვლა და საზედამხედველო ორგანოსთვის დოკუმენტების წარდგენის წესი 1. ამ კანონით განსაზღვრული ვადების ათვლისას არ გაითვალისწინება პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც განმცხადებელს საზედამხედველო ორგანოს მითითებით უნდა წარედგინა განაცხადის განხილვისთვის საჭირო დოკუმენტაცია ან/და ინფორმაცია. ასეთ შემთხვევაში განაცხადის განხილვის ვადის დინება განახლდება შესაბამისი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარდგენისთანავე. 2. საზედამხედველო ორგანოსთვის ამ კანონის შესაბამისად წარსადგენი უცხო ქვეყნის მიერ გაცემული დოკუმენტები უნდა იყოს ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მუხლი 19. საპენსიო კომპანიასთან დაკავშირებული ცვლილებების განხორციელება 1. საპენსიო კომპანია ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს წინასწარ შეატყობინოს საპენსიო კომპანიასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ცვლილების განხორციელების შესახებ, თუ ეს ცვლილება შეეხება საპენსიო კომპანიის ლიცენზირების პირობებს. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ცვლილების განხორციელება დასაშვებია, თუ საზედამხედველო ორგანო შესაბამისი შეტყობინების მიღებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში განმცხადებელს არ აცნობებს ცვლილების განხორციელებაზე უარის თქმის შესახებ. აუცილებლობის შემთხვევაში ეს ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღისა, თუ საზედამხედველო ორგანო წინასწარ აცნობებს განმცხადებელს აღნიშნულის თაობაზე. 3. ამ მუხლის შესაბამისად შეტყობინების განხორციელებისა და მისი განხილვის წესს ნორმატიული აქტით ადგენს საზედამხედველო ორგანო. მუხლი 20. საპენსიო კომპანიების რეესტრი 1. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია შექმნას და აწარმოოს ყველა ლიცენზირებული საპენსიო კომპანიის რეესტრი და თავისი ოფიციალური ვებგვერდის საშუალებით საჯარო გახადოს მათ შესახებ ინფორმაცია ამ მუხლისა და საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად. 2. თოთიეულ საპენსიო კომპანიას საპენსიო კომპანიების რეესტრში უნდა მიენიჭოთ უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი. 3. საპენსიო კომპანიების რეესტრში აღნიშნული უნდა იყოს თითოეული საპენსიო კომპანიის, მის მიერ დაქირავებული აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის და სპეციალიზებული დეპოზიტარის სახელწოდება, სტატუსი (არის ლიცენზირებული, ლიცენზია გაუქმებული და ა.შ.), ასევე აღნიშნული უნდა იყოს ინფორმაცია საპენსიო კომპანიის მიმართ ლიკვიდაციის ან საქმიანობის შეწყვეტის ნებისმიერი ფორმის მიმდინარეობის შესახებ. 4. მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სარეგისტრაციო მოქმედებების განხორციელებისას დაეყრდნოს საზედამხედველო ორგანოს მიერ წარმოებულ ამ მუხლით გათვალისწინებულ რეესტრს. მუხლი 21. უცხოური საპენსიო კომპანიის აღიარების პირობები 1. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია აღიაროს უცხოური საპენსიო კომპანია საქართველოში, როგორც ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების განხორციელებაზე უფლებამოსილი, თუ დაკმაყოფილებული იქნება სულ მცირე შემდეგი პირობები: ა) შესაბამისმა უცხოურმა საზედამხდველო ორგანომ გასცა შესაბამისი საქმიანობის ლიზენზია/ნებართვა და უცხოური საპენსიო კომპანიის საქმიანობა სათანადოდ რეგულირდება იმ ქვეყნის კანონმდებლობით, რომელშიც დაარსებულია საპენსიო კომპანია; ბ) უცხო ქვეყანა, სადაც უცხოური საპენსიო კომპანია არის დაფუძნებული, არ შედის ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) მიერ დამტკიცებულ არაკოოპერირებადი (არამოთანამშრომლე) ქვეყნებისა და ტერიტორიების ნუსხაში; გ) უცხოურ საპენსიო კომპანიას დაფუძნებული აქვს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია ფილიალი საქართველოში ნორმატიული აქტით დაადგინოს დამატებითი პირობები უცხოური საპენსიო კომპანიების საქართველოში აღიარებისა და მათ მიერ საქმიანობის განხორციელებისათვის. ასეთი პირობები შესაძლებელია, მათ შორის, ადგენდეს ლიცენზირებული საპენსიო კომპანიების მარეგულირებელი ჩარჩოს ეკვივალენტურ მოთხოვნებს. 3. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია ნორმატიული მიმართ აქტით მოქმედი დაადგინოს საქართველოში უცხოური საპენსიო კომპანიების მარკეტინგის მარეგულირებელი წესი. 4. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს წესი, რომლის საფუძველზეც აღიარებული საპენსიო კომპანიები გათავისუფლდებიან ამ კანონით გათვალისწინებულ ცალკეულ მოთხოვნათა შესრულებისგან, თუ უცხო ქვეყნის კანონმდებლობა, რომელსაც ისინი ექვემდებარებიან, ადგენს მინიმუმ საქართველოში მოქმედი მარეგულირებელი ჩარჩოს ეკვივალენტურ მოთხოვნებს. თავი IV. საპენსიო სქემის რეგისტრაცია მუხლი 22. საპენსიო სქემის რეგისტრაცია 1. აქტივების მმართველ კომპანიებს, მზღვეველებს და საპენსიო კომპანიებს შეუძლიათ შექმნან და შესთავაზონ ერთი ან მეტი საპენსიო სქემა. თითოეული საპენსიო სქემა უნდა დარეგისტრირდეს საზედამხედველო ორგანოში. 2. აქტივების მმართველმა კომპანიამ და მზღვეველმა ინდივიდუალური საპენსიო სქემის რეგისტრაციისათვის საზედამხედველო ორგანოს უნდა წარუდგინოს შემდეგი დოკუმენტები და ინფორმაცია: ა) აქტივების მმართველის ან მზღვეველის საქმიანობის შესაბამისი ლიცენზია; ბ) საპენსიო სქემის წესები, რომლებიც განსაზღვრავენ შენატანებისა და პენსიის გადახდის წესებსა და პირობებს; გ) ხელშეკრულება აქტივების მმართველ კომპანიასთან (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) და ავტორიზებულ სპეციალიზებულ დეპოზიტართან; დ) საპენსიო სქემის მონაწილეებთან და ბენეფიციარებთან გასაფორმებელი სტანდარტული ხელშეკრულებისა და სხვა დოკუმენტების ნიმუშები; და ე) საპენსიო სქემის სარეგისტრაციო მოსაკრებლის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი „სარეგისტრაციო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველო კანონის შესაბამისად. 3. აქტივების მმართველმა კომპანიამ, მზღვეველმა და საპენსიო კომპანიამ ჯგუფური საპენსიო სქემის რეგისტრაციისათვის საზედამხედველო ორგანოს უნდა წარუდგინოს შემდეგი დოკუმენტები და ინფორმაცია: ა) ჯგუფის აღწერა, რომლის უზრუნველსაყოფადაც რეგისტრირდება საპენსიო სქემა; ბ) იმ საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია (მათ შორის ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან და კომპანიის წესდება) რომელიც უზრუნველყოფს საპენსიო სქემას; გ) აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის ლიცენზია; დ) ჯგუფური საპენსიო სქემის განმახორციელებელ საპენსიო კოპმანიასთან და შესაბამის აქტივების მმართველთან და მზღვეველთან მჭიდრო კავშირში მყოფი ყველა პირის სია და მათი კავშირების ხასიათი; ე) ისეთი ჯგუფური სქემის შემთხვევაში, რომლის ფარგლებშიც დამსაქმებელი ახორციელებს შენატანებს - დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მიერ შენატანების გადახდის მარეგულირებელი საპენსიო სქემის წესები (მათ შორის შენატანების ფორმა ხელფასის პროცენტის თუ ნომინალური თანხის სახით, გადახდის პერიოდულობა, საპენსიო აქტივებზე უპირობო უფლებების მინიჭების წესები, პირად საპენსიო ანგარიშებთან, მონაწილეთა/ბენეფიციართა განცხადებებთან და პენსიების გადახდასთან დაკავშირებული წესები და სხვა.); ვ) ერთობლივი ხელშეკრულებები, საჭიროების შემთხვევაში; ზ) ხელშეკრულება აქტივების მმართველ კომპანიასთან და სპეციალიზებულ დეპოზიტართან; თ) საპენსიო სქემის მონაწილეებთან და ბენეფიციარებთან გასაფორმებელი სტანდარტული ხელშეკრულებისა და სხვა დოკუმენტების ნიმუშები; და ი) საპენსიო სქემის სარეგისტრაციო მოსაკრებლის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი „სარეგისტრაციო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველო კანონის შესაბამისად. 4. საზედამხედველო ორგანოს უფლება აქვს საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შესახებ განცხადების მიღებიდან არაუგვიანეს 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის განმავლობაში მოითხოვოს განმცხადებლისაგან დამატებითი განსაზღვრული სხვა ინფორმაციის წარდგენა. დოკუმენტაციისა და მის მიერ 5. საზედამხედველო ორგანოს უფლება აქვს, საჭიროების შემთხვევაში გამოიკვლიოს რეგისტრაციასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხი. 6. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია საპენსიო სქემის რეგისტრაციაზე განაცხადის მიღებიდან ოცდაათი (30) კალენდარული დღის ვადაში მიიღოს გადაწყვეტილება საპენსიო სქემის რეგისტრაციის ან რეგისტრაციაზე უარის შესახებ. 7. საპენსიო სქემის რეგისტრაციის ან რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ დასაბუთებული გადაწყვეტილება წარდგენილ უნდა იქნას წერილობით. რეგისტრაციაზე უარის თქმის შემთხვევაში საზედამხედველო ორგანო განმცხადებელს წერილობით აცნობებს დასაბუთებულ უარს ასეთი გადაწყვეტილების მიღების დღიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში. თავი V. სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურება საპენსიო სქემებისთვის მუხლი 23. დამოუკიდებელი სპეციალიზებული დეპოზიტარის მოთხოვნა 1. ყველა რეგისტრირებულმა საპენსიო სქემამ უნდა ისარგებლოს შესაბამისად უფლებამოსილი სპეციალიზებული დეპოზიტარების მომსახურებით, რომელიც დამოუკიდებელია აქტივების იმ მმართველი კომპანიის ან მზღვეველისგან, რომელიც მართავს საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივებს. 2. მონაწილეთა საპენსიო აქტივების დაცვის უზრუნველსაყოფად და ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილების მიზნით, აქტივების მართვის მომსახურება და სპეციალიზებული დეპოზიტარების მომსახურება ერთი და იგივე საპენსიო სქემისთვის არ უნდა გასწიოს ერთი და იგივე პირმა ან მჭიდროდ დაკავშირებულმა პირებმა. 3. მზღვეველებს შეუძლიათ გასწიონ ან აქტივების მართვის მომსახურება ან სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურება მათ მიერ დაარსებული საპენსიო სქემებისათვის, მაგრამ არა ორივე ერთად. 4. საპენსიო კომპანია უნდა სარგელბლობდეს ერთმანეთისგან იურიდიულად დამოუკიდებელი აქტივების მმართველი კომპანიების და სპეციალიზებული დეპოზიტარების მომსახურებით, რომლებიც არ უნდა იყვნენ ერთი და იგივე სუბიექტის ან ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებულ სუბიექტთა საკუთრებაში ან მმართველობის ქვეშ. მუხლი 24. საპენსიო სქემის სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციების შესრულებაზე უფლებამოსილი იურიდიული პირები 1. საპენსიო სქემის დამფუძნებელი აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო ან/და ხელმძღვანელი ორგანო უზრუნველყოფს, რომ თითოეული საპენსიო სქემის ფარგლებში დაინიშნოს ერთი ან მეტი სპეციალიზებული დეპოზიტარი ამ კანონისა და სხვა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. 2. სპეციალიზებული დეპოზიტარის დანიშვნა დასტურდება წერილობითი ხელშეკრულებით. ასეთი ხელშეკრულება, სხვა საკითხებთან ერთად, არეგულირებს იმ ინფორმაციის ცვლას, რომელიც საჭიროა სპეციალიზებული დეპოზიტარისთვის ამ კანონის შესაბამისად თავისი ფუნქციების განსახორციელებლად. 3. სპეციალიზებული დეპოზიტარი შეიძლება იყოს საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკი ან სხვა იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ლიცენზირებული და უფლებამოსილია განახორციელოს ფინანსური ინსტრუმენტების შენახვის მომსახურება. მუხლი 25. სპეციალიზებული დეპოზიტარების ფუნქციები და მოვალეობები 1. საპენსიო სქემების მომსახურე სპეციალიზებული დეპოზიტარი მოქმედებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად და ასრულებს შესაბამისი ხელშეკრულებით მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს. 2. სპეციალიზებული დეპოზიტარი ვალდებულია: ა) შეინახოს და აწარმოოს საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივების შემადგენელი ფინანსური ინსტრუმენტების გამჭვირვალე, უსაფრთხო და ხელმისაწვდომი ჩანაწერები, აგრეთვე სხვა აქტივების ჩანაწერები, რომლებიც არ შეიძლება ინახებოდეს სპეციალიზებულ დეპოზიტართან მარეგულირებელი წესებისა და მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად; ბ) შეაჯეროს ყველა ანგარიში, აწარმოოს თითოეული საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივების გამოცალკევებული ანგარიში და უზრუნველყოს ასეთი საპენსიო აქტივების სააღრიცხვო გამიჯვნა; გ) უზრუნველყოს საპენსიო სქემის ფულადი ნაკადების ადეკვატური მონიტორინგი, მათ შორის უზრუნველყოს მონაწილეთა მიერ ან მათი სახელით განხორციელებული ყველა გადახდის მიღება და საპენსიო აქტივების მდგენელი ყველა სხვა შემოსული თანხის ასახვა აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ შერჩეული კომეცრიული ბანკის შესაბამის საბანკო ანგარიშებზე; დ) სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურების ხელშეკრულების ფარგლებში შეასრულოს აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მითითებები, თუ ისინი არ ეწინააღმდეგება მარეგულირებელ კანონმდებლობას, სადამფუძნებლო დოკუმენტსა და საინვესტიციო პოლიტიკას; ე) უზრუნველყოს, რომ საპენსიო აქტივებთან დაკავშირებული გადახდები განხორციელდეს დროულად; ვ) აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ ამ კანონის, მის საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტის ან საინვესტიციო მოთხოვნების რაიმე არსებითი დარღვევის შესახებ ხელმისაწვდომი ინფორმაციის მიღებისთანავე დაუყოვნებლივ აცნობოს საზედამხედველო ორგანოს; ზ) განახორციელოს საზედამხედველო ორგანოს ნორმატიული აქტითა და სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციები. 3. სპეციალიზებული დეპოზიტარი არის ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი და შესაბამისად პასუხისმგებელია აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის, აგრეთვე საპენსიო სქემის მონაწილეთა და ბენეფიციართა წინაშე. 4. დეპონირებული ფინანსური ინსტრუმენტის დაკარგვის შემთხვევაში სპეციალიზებული დეპოზიტარი ვალდებულია, დაუყონებლივ დაუბრუნოს იმავე ტიპის ფინანსური ინსტრუმენტი ან შესაბამისი თანხა საპენსიო სქემის დამაარსებელ აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას. სპეციალიზებული დეპოზიტარი არ არის პასუხისმგებელი, თუ ის დაამტკიცებს, რომ ზარალი გამოწვეული იყო გარეშე მოვლენით, რომელიც მის კონტროლს არ ექვემდებარებოდა, ხოლო მისი შედეგები გარდაუვალი იქნებოდა, მის წინააღმდეგ მიმართული ყველანაირი გონივრული ძალისხმევის მიუხედავად. 5. გარდა ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, სპეციალიზებული დეპოზიტარი პასუხისმგებელია საპენსიო სქემის დამაარსებელი აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის, აგრეთვე მონაწილეთა და ბენეფიციართა წინაშე ყველა სხვა ზარალის გამო, რომელიც მათ მიადგათ სპეციალიზებული დეპოზიტარის გაუფრთხილებლობით ან ამ კანონით ვალდებულებების განზრახ არაჯეროვანი შესრულების შედეგად. 6. ამ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებული დეპოზიტარის პასუხისმგებლობაზე გავლენას არ ახდენს გათვალისწინებული სპეციალიზებული სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციების მესამე პირზე გადაცემა. 7. ამ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა არ შეიძლება გამოირიცხოს ან შეიზღუდოს შეთანხმებით. 8. სპეციალიზებული დეპოზიტარის საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებიც არ რეგულირდება ამ კანონით, დარეგულირდება „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად შესაბამისი თავისებურებების გათვალისწინებით. 9. საქართველოს ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს გამოსცეს ნორმატიული აქტი, რომელიც ადგენს იმ პირობებს, რომლებიც უნდა შეასრულოს სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესასრულებლად. მუხლი 26. ზრუნვის მოვალეობა და ინტერესთა კონფლიქტი 1. საპენსიო სქემის მომსახურე სპეციალიზებული დეპოზიტარი მოქმედებს კეთილსინდისიერად, სამართლიანად, პროფესიულად, დამოუკიდებლად და მხოლოდ მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებიდან გამომდინარე. 2. არც ერთ პირს არ შეუძლია ერთდროულად იმოქმედოს, როგორც აქტივების მმართველმა კომპანიამ და სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა ერთი და იგივე საპენსიო სქემასთან მიმართებაში. 3. სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა არ უნდა განახორციელოს საპენსიო სქემასთან დაკავშირებული ისეთი საქმიანობა, რომელმაც შეიძლება წარმოშვას ინტერესთა კონფლიქტი აქტივების მმართველ დამაარსებელ საპენსიო კომპანიას კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო სქემის შორის, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა თავისი დეპოზიტარული საქმიანობა ფუნქციურად და იერარქიულად განაცალკევა სხვა პოტენციურად კონფლიქტური ამოცანებისაგან, ხოლო პოტენციური ინტერესთა კონფლიქტი სათანადოდ იმართება, კონტროლდება, რის შესახებაც მონაწილეებს სათანადოდ ეცნობებათ. 4. საქართველოს ეროვნული ბანკი ნორმატიული აქტით ადგენს პირობებს, რომელთა დაცვის შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ სპეციალიზებული დეპოზიტარი შესაბამისობაშია ამ მუხლით დადგენილ მოთხოვნებთან. მუხლი 27. საპენსიო სქემის აქტივების გამოყოფა სპეციალიზებული დეპოზიტარის აქტივებისაგან 1. სპეციალიზებული დეპოზიტარი საპენსიო სქემის აქტივებს ინახავს საკუთარი აქტივებისაგან და სხვა კლიენტების აქტივებისაგან ან სხვა საპენსიო სქემების აქტივებისაგან განცალკევებით. საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივები, რომელიც ინახება სპეციალიზებულ დეპოზიტართან ან მესამე პირთან, რომელსაც გადაეცა სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციები, არ ექვემდებარება აღსრულებას ასეთი სპეციალიზებული დეპოზიტარის ან მესამე მხარის მიმართ წარმოშობილი მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად, ასევე არ იქნება შეტანილი სალიკვიდაციო ან გადახდისუუნარობის მასაში, თუ მათ მიმართ აღძრულია გადახდისუუნარობის, სალიკვიდაციო ან სხვა მსგავსი საქმის წარმოება. 2. სპეციალიზებულ დეპოზიტართან შენახული აქტივები არ შეიძლება იქნეს გამოყენებული მეორადად სპეციალიზებული დეპოზიტარის ან სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქცია მინიჭებული მესამე პირის მიერ როგორც საკუთარი აქტივი, გარდა საქართველოს ეროვნული ბანკის მარეგულირებელი აქტით დადგენილი გამონაკლისი შემთხვევებისა. მეორადი გამოყენება გულისხმობს შენახულ აქტივებთან დაკავშირებულ ნებისმიერ გარიგებას, მათ შორის გადაცემას, გირავნობას, გაყიდვასა და გასესხებას. მუხლი 28. შენახვა და აღრიცხვა სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ 1. სპეციალიზებული დეპოზიტარი აღრიცხავს ყველა ფინანსურ ინსტრუმენტს, რომელიც შეადგენს საპენსიო აქტივებს და რომლის აღრიცხვა შესაძლებელია სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ გახსნილ ფინანსურ ინსტრუმენტთა ანგარიშზე შესაბამისი ჩანაწერების სახით და ყველა ფინანსურ ინსტრუმენტს, რომელიც ფიზიკურად შეიძლება გადაეცეს სპეციალიზებულ დეპოზიტარს შესანახად. 2. სპეციალიზებული დეპოზიტარი უზრუნველყოფს, რომ ყველა ფინანსური ინსტრუმენტი, რომელიც ექვემდებარება აღირიცხვას სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ გახსნილ ფინანსური ინსტრუმენტების ანგარიშზე, დაფიქსირდეს მის მიერ აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის სახელზე გახსნილ ცალკეულ ანგარიშებზე, რის შედეგადაც დგინდება ფინანსური ინსტრუმენტების კუთვნილება კონკრეტულ საპენსიო სქემასთან. 3. სპეციალიზებული დეპოზიტარი ინახავს და აღრიცხავს თითოეული საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივებს კონკრეტული საპენსიო სქემის ყველა სხვა აქტივისგან განცალკევებით, რომლებიც არ იქნება გაიგივებული რომელიმე პირად საპენსიო ანგარიშთან, რათა შესაძლებელი იყოს მათი იდენტიფიცირება და მკაფიოდ გამიჯვნა. 4. იმ აქტივებთან მიმართებაში, რომლებიც არ არის გათვალისწინებული ამ მუხლის პირველი-მე-3 პუნქტებით, სპეციალიზებული დეპოზიტარი ამოწმებს ვინ არის აქტივების მფლობელი აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ მოწოდებული ინფორმაციის ან დოკუმენტაციის საფუძველზე და, თუ ეს შესაძლებელია, გარე მტკიცებულებების საფუძველზე. 5. სპეციალიზებული დეპოზიტარი აწარმოებს და მუდმივად ანახლებს ჩანაწერებს აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის საკუთრებაში არსებულ აქტივების შესახებ. 6. სპეციალიზებული დეპოზიტარი წარუდგენს აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას ყველა საპენსიო აქტივის შესახებ ამომწურავ ინვენტარიზაციას შესაბამისი წერილობითი ხელშეკრულებით განსაზღვრული პერიოდულობით. მუხლი 29. სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ ფუნქციების მესამე პირისთვის გადაცემა 1. სპეციალიზებული დეპოზიტარი უფლებამოსილია მოახდინოს მხოლოდ ამ კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული ფუნქციების დელეგირება. 2. სპეციალიზებული დეპოზიტარი უფლებამოსილია განხორციელოს მესამე პირზე (პირებზე) ფუნქციების დელეგირება ამ მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სრულდება ყველა შემდეგი პირობა: ა) სპეციალიზებული დეპოზიტარი ფუნქციების დელეგირებას არ ახორციელებს ამ კანონის ან მის საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტების მოთხოვნების შესრულებისგან თავის ასარიდებლად; ბ) სპეციალიზებულ დეპოზიტარს შეუძლია დაასაბუთოს, რომ მის მიერ ფუნქციების დელეგირებას ობიექტური საფუძველი აქვს; გ) სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა სათანადო წინდახედულობა და გონიერება გამოიჩინა მესამე პირის შერჩევისას და მასზე ფუნქციის დელეგირების განხორციელებისას. სპეციალიზებული დეპოზიტარი აგრეთვე ვალდებულია გამოიჩინოს სათანადო წინდახედულობა დელეგირებული და ფუნქციების გონიერება შესრულების მესამე პირისა პერიოდული და მესამე პირზე შემოწმებისას და მონიტორინგისას; დ) სპეციალიზებული დეპოზიტარი უზრუნველყოფს, რომ მესამე პირი მუდმივად აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს: დ.ა) მესამე პირის სტრუქტურა და კვალიფიკაცია მისთვის შესანახად მინდობილი საპენსიო აქტივების მახასიათებლებისა და კომპლექსურობის ადეკვატური და პროპორციულია; დ.ბ) მესამე პირი ექვემდებარება პრუდენციულ რეგულირებას, მათ შორის, მინიმალური კაპიტალის მოთხოვნებს, და ზედამხედველობას, აგრეთვე ექვემდებარება პერიოდულ გარე აუდირებას ინსტრუმენტები მასთან ინახება; იმის დასადასტურებლად, რომ ფინანსური დ.გ) მესამე პირი სპეციალიზებული დეპოზიტარის კლიენტების აქტივებს საკუთარი აქტივებისა და სპეციალიზებული დეპოზიტარის აქტივებისგან განაცალკევებს იმგვარად, რომ შესაძლებელი იყოს ნებისმიერ დროს მათი, როგორც კონკრეტული სპეციალიზებული დეპოზიტარის კლიენტების აქტივების, აშკარად იდენტიფიცირება; დ.დ) მესამე პირის მიმართ გადახდისუუნარობის ან ლიკვიდაციის საქმის წარმოების ან სხვა ანალოგიური რეჟიმის მოქმედების შემთხვევაში მასთან შენახული საპენსიო აქტივები ხელმისაწვდომი არ არის მესამე პირის კრედიტორებზე გასანაწილებლად ან მათ სასარგებლოდ რეალიზაციისთვის; ე) მესამე პირი ასრულებს ამ კანონით დადგენილ ვალდებულებებს და იცავს ამ კანონით დადგენილ შეზღუდვებს. მუხლი 30. სპეციალიზებული დეპოზიტარის უფლებამოსილების შეწყვეტის საფუძვლები 1. სპეციალიზებულ დეპოზიტარს საპენსიო კომპანიისთვის/საპენსიო სქემისთვის მომსახურების უფლებამოსილება შეუწყდება: ა) სპეციალიზებული დეპოზიტარის ხელშეკრულების შეწყვეტისთანავე ამ ხელშეკრულების ან მარეგულირებელი კანომდებლობის შესაბამისად; ბ) ამ კანონის შესაბამისად საპენსიო აქტივების მართვაზე აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის უფლებამოსილების შეწყვეტისთანავე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეწყვეტის ფარგლებში მიღწეულია შეთანხმება იმავე სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ მომსახურების გაწევის შესახებ ახალი აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის პირობებში, რა შემთხვევაშიც ის ხელახლა ინიშნება სპეციალიზებულ დეპოზიტარად; გ) სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურების მიმწოდებელი პირის შესაბამისი ლიცენზიის გაუქმებისთანავე; დ) სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურების მიმწოდებელი პირის ლიკვიდაციის ან გადახდისუუნარობის თაობაზე საქმის დაწყებისთანავე; ე) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისთანავე ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად. 2. საქართველოს ეროვნული ბანკი წყვეტს სპეციალიზებული დეპოზიტარის უფლებამოსილებას მოემსახუროს ერთ ან მეტ საპენსიო სქემას, თუ სპეციალიზებული დეპოზიტარი დაარღვევს ამ კანონით, ფინანსური სექტორის მარეგულირებელი სხვა კანონებით, ამ კანონების საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტების დებულებებს ან მითითებებს ან აშკარად შეუქმნის საფრთხეს ინტერესებს. მონაწილეთა და ბენეფიციართა 3. ამ მუხლის პირველი პუნქტის (ა) ან (ბ) ქვეპუნქტების საფუძველზე სპეციალიზებული დეპოზიტარის უფლებამოსილების შეწყვეტის შემთხვევაში, იგი აგრძელებს საქმიანობას ეროვნული ბანკის მიერ ახალი სპეციალიზებული დეპოზიტარის დანიშვნამდე. სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ მიწოდებული დეპოზიტარული მომსახურება ახალი სპეციალიზებული დეპოზიტარის დანიშვნის თარიღამდე უფლებამოსილების შეწყვეტამდე მოქმედი სპეციალიზებული ანაზღაურდება დეპოზიტარის ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. 4. საპენსიო სქემის ახალი სპეციალიზებული დეპოზიტარის დანიშვნა მოითხოვს საქართველოს ეროვნული ბანკის წინასწარ თანხმობას. 5. თუ ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული მოვლენიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის განმავლობაში არ დაინიშნება ახალი სპეციალიზებული დეპოზიტარი, საზედამხედველო ორგანოს უფლება აქვს გააუქმოს საპენსიო სქემის რეგისტრაცია. თავი VI. საპენსიო ფონდი და საპენსიო აქტივების მართვა მუხლი 31. საპენსიო ფონდი 1. თითოეულ საპენსიო სქემას შესაძლოა გააჩნდეს ერთი ან მეტი საპენსიო ფონდი. 2. საპენსიო ფონდი ფორმირდება აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ მათ მიერ დაფუძნებული საპენსიო სქემებისათვის. 3. საპენსიო ფონდს უნდა ჰქონდეს საინვესტიციო პოლიტიკა, რომელიც განსაზღვრავს საპენსიო ფონდის საინვესტიციო პოლიტიკას/სტრატეგიას, მათ შორის, იმის მითითებით, თუ რომელ აქტივებში აპირებს საპენსიო ფონდი ინვესტიციის განხორციელებას და რისკების მართვის პოლიტიკასა და მიდგომებს. 4. საპენსიო ფონდის ინვესტირება შესაძლოა განხორციელდეს მხოლოდ აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის მიერ. მუხლი 32. აქტივების მმართველი კომპანიის და მზღვეველის საქმიანობა 1. ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებული საპენსიო სქემის საპენსიო ფონდს აქტივების მმართველი კომპანია და მზღვეველი უნდა მართავდეს საპენსიო აქტივების მართვასთან დაკავშირებული კანონმდებლობის შესაბამისად და უნდა ასრულებდეს შემდეგ ფუნქციებს: ა) პორტფელის მართვა; ბ) რისკების მართვა. 2. აქტივების მმართველმა კომპანიამ და მზღვეველმა ამ კანონის შესაბამისად დარეგისტრირებული საპენსიო სქემის საპენსიო ფონდის მართვისას დამატებით შესაძლებელია შეასრულოს შემდეგი ადმინისტრაციული ფუნქციები: ა) იურიდიული და საბუღალტრო მომსახურება; ბ) მონაწილეებთან და ბენეფიციარებთან კომუნიკაცია; გ) შეფასება და ფასის დადგენა, მათ შორის, საგადასახადო დეკლარირება; დ) მარეგულირებელ კანონმდებლობასთან შესაბამისობის მონიტორინგი; ე) პირადი საპენსიო ანგარიშების რეესტრის წარმოება; ვ) პირადი საპენსიო ანგარიშების გახსნა და დახურვა; ზ) პენსიების გაცემა; თ) ჩანაწერების წარმოება და შენახვა. 3. „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად შექმნილი საპენსიო სააგენტო უფლებამოსილია გასწიოს წინამდებარე მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული ადმინისტრაციული ფუნქციები მზღვეველისა და აქტივების მმართველი კომპანიის მიერ ნებაყოფლობითი საპენსიო სქემის საპენსიო ფონდის მართვისას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი საპენსიო სქემა რეგისტრირებულია საპენსიო კომპანიის მიერ. ამ პუნქტით განსაზღვრული უფლებამოსილებების განხორციელებისას საპენსიო სააგენტო უნდა მოქმედებდეს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საქმიანობისაგან დამოუკიდებლად/გამიჯნულად და ამ კანონის და საზედამხედველო ორგანოს მიერ განსაზღვრული მოთხოვნების დაცვით. 4. შესაბამისი თავისებურებების გათვალისწინებით, ამ კანონში ნებისმიერი მითითება აქტივების მმართველ კომპანიაზე, საპენსიო კომპანიასა და მზღვეველზე ასევე განიმარტება, როგორც მითითება საქართველოში აღიარებულ ან ნებადართულ უცხოურ აქტივების მმართველ კომპანიაზე, საპენსიო კომპანიასა და მზღვეველზე. მუხლი 33. საპენსიო აქტივების ინვესტირება 1. საპენსიო აქტივების ინვესტირება შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ ამ კანონის მოთხოვნათა დაცვით და მონაწილეთა და ბენეფიციართა გრძელვადიანი საუკეთესო ინტერესების შესაბამისად კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით. 2. კეთილსაიმედო ინვესტირების მიზნებია: ა) საპენსიო აქტივების უსაფრთხოება; ბ) საპენსიო აქტივების ძირითადად რეგულირებად ფინანსურ ბაზრებზე ინვესტირება. ინვესტირება ისეთ აქტივებში, რომლებიც არ არის რეგულირებად ფინანსურ ბაზრებზე სავაჭროდ დაშვებული, ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა ხორციელდებოდეს მიზანშეწონილი ზღვრების დაცვით; გ) ინვესტიციების დივერსიფიკაცია იმგვარად, რომ თავიდან იქნას აცილებული რომელიმე კონკრეტულ აქტივზე, ემიტენტსა თუ საწარმოთა ჯგუფზე დამოკიდებულება/კონცენტრაცია და შედეგად შესაბამისი რისკების აკუმულირება პორტფელში; დ) საპენსიო აქტივების ინვესტირების შედეგად გრძელვადიან პერიოდში ინვესტირების რისკთან ადეკვატური შეფარდებით მათი რეალური ამონაგების მაქსიმალურად გაზრდა; ე) ადეკვატური ლიკვიდობის შენარჩუნება. 3. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია ამტკიცებს საინვესტიციო პოლიტიკას, რომელიც უნდა შეესაბამებოდეს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ პრინციპებს პოლიტიკამ უნდა განსაზღვროს: და შესაბამის კანონმდებლობას. ა) ამ კანონით განსაზღვრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების გზები; საინვესტიციო ბ) აქტივების სახეები, რომლებშიც შესაძლებელია საპენსიო აქტივების ინვესტირება, მათ შორის თითოეული აქტივის კლასისთვის და თითოეული ემიტენტისათვის ან დაკავშირებული ემიტენტების ჯგუფისთვის მაქსიმალური პოზიციის/მოცულობა, საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი ლიმიტების შესაბამისად; გ) საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღების პროცედურები; დ) რისკის მართვის პოლიტიკაში გამოხატული საინვესტიციო რისკების შეფასების, მართვისა და კონტროლის პროცედურები; ე) საინვესტიციო პოლიტიკის გადახედვის მეთოდები და პროცედურები. 4. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი და საპენსიო კომპანია ვალდებულია მონაწილეებს და ბენეფიციარებს საპენსიო სქემაში გაწევრებისას მიაწოდოს ინფორმაცია საპენსიო სქემის საინვესტიციო პოლიტიკისა და რისკის მართვის პოლიტიკის შესახებ ამ კანონითა და შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესების შესაბამისად. საინვესტიციო პოლიტიკასა და რისკის მართვის პოლიტიკაში განხორციელებული ნებისმიერი ცვლილება ასევე უნდა ეცნობოთ მონაწილეებსა და ბენეფიციარებს. 5. აქტივების მმართველი კომპანია ან მზღვეველი, რომელიც საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივების ინვესტირებას ახორციელებს, ვალდებულია: ა) მოქმედებდეს კეთილსინდისიერად, დამოუკიდებლად, პროფესიონალურად და მხოლოდ საპენსიო სქემის მონაწილეთა და ბენეფიციართა საუკეთესო ინტერესების შესაბამისად; ბ) შეიმუშაოს რისკების მართვის პოლიტიკა და პროცედურები და მუდმივად იცავდეს მათ; გ) შეიმუშაოს შიდა კონტროლის მექანიზმები საპენსიო აქტივების მარეგულირებელი კანონმდებლობისა და საპენსიო სქემის წესების შესაბამისად ინვესტირების უზრუნველსაყოფად; დ) როგორც ფუნქციურად ისე იერარქიულად უზრუნველყოს რისკების მართვის ფუნქციის დამოუკიდებლობა საოპერაციო ფუნქციებისგან, მათ შორის, პორტფელის მართვისგან; ე) ჰქონდეს საქმიანობის უწყვეტობის გეგმა; ვ) მიიღოს ყველა გონივრული ზომა ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან ასაცილებლად, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, გამოავლინოს, მართოს, გააკონტროლოს და საჭიროების შემთხვევაში გაამჟღავნოს იგი მონაწილეებსა და ბენეფიციარებზე კონფლიქტის უარყოფითი ზეგავლენის პრევენციის მიზნით; ინტერესთა ზ) სამართლიანად მოეპყროს საპენსიო სქემის ყველა მონაწილესა და ბენეფიციარს; თ) შეიმუშაოს საპენსიო სქემის აქტივებისა და ვალდებულებების სათანადო და სწორი შეფასების უზრუნველსაყოფად საჭირო პროცედურები; ი) ჰქონდეს საკმარისი ინფორმაცია იმ აქტივების შესახებ, რომელთა შეძენასაც აპირებს ან შეიძინა საპენსიო სქემის სახელით. 6. საპენსიო აქტივების ინვესტირება შესაძლებელია განხორციელდეს მხოლოდ შემდეგი კლასის ქართულ ადგილობრივ აქტივებში: ა) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებულ იმ კომერციული ბანკების დეპოზიტებში, რომელთა წინააღმდეგ არ მიმდინარეობს გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება, რომელთა ლიცენზიაც არ არის გაუქმებული და რომელთა მიმართაც არ გამოიყენება რეზოლუციის რეჟიმი მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად; ბ) საქართველოს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდებში და მუნიციპალიტეტების მიერ გამოშვებულ იმ ფასიან ქაღალდებში, რომლებიც გარანტირებულია სახელმწიფოს ან ფინანსური ინსტიტუტ(ებ)ის მიერ; გ) საქართველოს საწარმოების ფასიან ქაღალდებში (მათ შორის და არა მხოლოდ, აქციებსა და სასესხო ფასიან ქაღალდებში), რომლებიც რეგისტრირებულია შესაბამისი მარეგულირებლის მიერ საქართველოში და განთავსებულია საჯარო შეთავაზების გზით, იმ პირობით, რომ ასეთი ფასიანი ქაღალდები განთავსებულია ფასიანი ქაღალდების ლიცენზირებულ ბირჟაზე საქართველოში ან სხვა ქვეყანაში და რომლებზედაც ხორციელდება ასეთი ქვეყნის შესაბამისი მარეგულირებლის განგრძობადი ზედამხედველობა; დ) საზედამხედველო ორგანოს მიერ ნებადართული ნებისმიერი სხვა ინსტრუმენტი. 7. საპენსიო აქტივების ინვესტირება შესაძლებელია მხოლოდ შემდეგი კლასის საერთაშორისო აქტივებში იმ პირობით რომ ასეთი აქტივები ექვემდებარება შესაბამის რეგულირებასა და ზედამხედველობას უცხო ქვეყანაში: ა) ფულადი აქტივები, მათ შორის, საბანკო მარეგულირებლის მიერ ლიცენზირებულ იმ კომერციულ ბანკებში არსებული საბანკო ანგარიშები და დეპოზიტები, რომელთა წინააღმდეგ არ მიმდინარეობს გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება და რომელთა ლიცენზიაც არ არის შეჩერებული ან არ ექვემდებარება გაუქმებას ასეთი აქტივების განთავსების დროს; ბ) საზედამხედველო ორგანოს მიერ განსაზღვრული უცხო ქვეყნის მთავრობის მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდები; გ) უცხო ქვეყნის ადგილობრივი ხელისუფლების (მათ შორის მუნიციპალიტეტის) მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდები, რომლებიც გარანტირებულია უცხო სახელმწიფოს მთავრობის მიერ; დ) უცხო ქვეყნის მთავრობის კაპიტალის ბაზრის მარეგულირებელი ორგანოს მიერ რეგისტრირებული კორპორატიული ფასიანი ქაღალდები (მათ შორის და არა მხოლოდ, აქციები და სასესხო ფასიანი ქაღალდები), რომლებიც განთავსებულია საჯარო შეთავაზების გზით და იმ პირობით, რომ ასეთი ფასიანი ქაღალდები განთავსებულია უცხო ქვეყნის ფასიანი ქაღალდების ბირჟაზე, რომლეზეც ხორციელდება უცხო ქვეყნის შესაბამისი მარეგულირებლის განგრძობადი ზედამხედველობა; და ე) საზედამხედველო ორგანოს მიერ ნებადართული ნებისმიერი სხვა ინსტრუმენტი. 8. საზედამხედველო ორგანო ადგენს მაქსიმალურ დასაშვებ ლიმიტებს ფასიანი ქაღალდების თითოეული ემიტენტისათვის, მათ შორის მჭიდრო კავშირში მყოფი ან კონტროლის განმახორციელებელი საწარმოების შემთხვევაში, რომლებიც შესაძლოა ეკუთვნოდეს აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას. საზედამხედველო ორგანო მაქსიმალურ დასაშვებ ლიმიტებს ადგენს ასევე აქციებისთვის, სასესხო ფასიანი ქაღალდებისათვის და ნებისმიერი სახის საინვესტიციო ინსტრუმენტისთვის. ასეთი შეზღუდვა არ ვრცელდება სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებში განხორციელებულ ინვესტიციებზე. 9. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია დროდარდო დაადგინოს მინიმალური დასაშვები რეიტინგი ამ მუხლით განსაზღვრული ნებისმიერი სახის საინვესტიციო ინსტრუმენტისთვის ან/და ემიტენტისთვის. 10. დაუშვებელია საპენსიო აქტივების ინვესტირება: ა) ფასიან ქაღალდებში, რომლებიც ან არ არის განთავსებული რეგულირებად ფინანსურ ბაზრებზე ან რომლის განთავსებაც არ ხდება საჯარო შეთავაზების გზით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი აქტივები ნებადართულია საზედამხედველო ორგანოს მიერ, ადეკვატური რეიტინგის საფუძველზე და შესაბამისი პროცენტული ლიმიტით მთლიან საპენსიო აქტივებში; ბ) აქტივებში, რომელთა გასხვისებაც დაუშვებელია კანონით; გ) საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ დერივატივებში, გარდა ჰეჯირების სტრატეგიისთვის გამოსაყენებელი დერივატივებისა, რომლებიც ემსახურება რისკების შემცირებას და, ამავე დროს, არ ზრდის ღია პოზიციებს; დ) ინტელექტუალურ საკუთრებაში, უძრავ ქონებაში ან ფიზიკურ აქტივში, რომელიც არ არის რეგისტრირებული ორგანიზებულ ბაზარზე და რომლის ღირებულება უცნობია, მათ შორის ანტიკვარიატის, ხელოვნების ნიმუშების, მონეტების, მანქანების და სხვათა ჩათვლით; ე) აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, სპეციალიზებული დეპოზიტარის ან საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წევრის ან ნებისმიერი ზემოაღნიშნულ სუბიექტთან მჭიდრო კავშირში მყოფი პირის საკუთრებში არსებულ ქონებაში; ვ) ფასიან ქაღალდებში, რომლებიც გამოშვებულია აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, სპეციალიზებული დეპოზიტარის, საპენსიო კომპნიის ან მათთან მჭიდრო კავშირში მყოფი ან კონტროლით დაკავშირებული პირების მიერ, ან დამსაქმებლის მიერ მოწოდებული საპენსიო სქემების შემთხვევაში დამსაქმებლის, ან დამსაქმებელთან მჭიდრო კავშირირში მყოფი ან კონტროლით დაკავშირებული პირების მიერ; ზ) საზედამხედველო ორგანოს მიერ აკრძალულ ნებისმიერ სხვა ინსტრუმენტში ან აქტივში. თავი VII. მონაწილეთათვის ინფორმაციის მიწოდებასთან დაკავშირებული ვალდებულებები მუხლი 34. ინფორმაციის გამოქვეყნება და გამჟღავნება 1. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია ვალდებულია შეადგენოს და საჯაროდ გამოაქვეყნოსს შემდეგი დოკუმენტები: ა) საპენსიო სქემის წესები თითოეული საპენსიო სქემისთვის; ბ) საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი, რისკის მართვის პოლიტიკის დოკუმენტი და ინფორმაცია საპენსიო აქტივების მართვის შესახებ; გ) წლიური ანგარიში თითოეული ფინანსური წლისთვის; დ) ნახევარწლიური ანგარიში ფინანსური წლის ას ოთხმოცი (180) კალენდარული დღისათვის. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პირები ვალდებულნი არიან მონაწილეებს მიაწოდონ საპენსიო სქემის წესები და წლიური/ნახევარწლიური ანგარიშები მათი მოთხოვნის საფუძველზე და ყოველგვარი საფასურის გადახდის გარეშე. აღნიშნული მასალები მონაწილეებს, ხოლო ბენეფიციარებს შესაბამისი მოთხოვნის საფუძველზე შესაძლებელია მიეწოდოს ხანგრძლივი მატარებლის ან ვებგვერდის მეშვეობით. 3. ამ მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული პირები აწარმოებენ პირად საპენსიო ანგარიშს თითოეული მონაწილისთვის და ვალებულნი არიან კვარტალში ერთხელ მაინც თითოეული მონაწილისათვის ხელმისაწვდომი გახადონ აღნიშნულ ანგარიშზე არსებული აქტივების შესახებ ანგარიში, რომელიც ასახავს განხორციელებულ შენატანებს, საინვესტიციო მოგებასა და ზარალს. ინფორმაცია პირადი საპენსიო ანგარიშის სტატუსის შესახებ მონაწილეებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ყოველდღიურად. წინამდებარე პუნქტში აღნიშნული ინფორმაცია მონაწილეებს, ხოლო ბენეფიციარებს შესაბამისი მოთხოვნის საფუძველზე, შესაძლებელია მიეწოდოს ხანგრძლივი მატარებლის ან ვებგვერდის საშუალებით. 4. საზედამხედველო ორგანო ნორმატიული აქტით ადგენს ამ მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტებით განსაზღვრული დოკუმენტების/ინფორმაციის შედგენისა და გამოქვეყნების მარეგულირებელ წესებს. 5. თუ საზედამხედველო ორგანოს ნორმატიული აქტით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ამ მუხლით განსაზღვრული დოკუმენტები/ინფორმაცია შედგენილი უნდა იყოს ქართულ ენაზე, მკაფიოდ და გასაგებად, რომელიც გასაგები იქნება თითოეული რიგითი მონაწილისათვის. 6. საზედამხედველო ორგანო, ნორმატიული აქტით განსაზღვარვს მონაწილეებისთვის და ბენეფიციარებისთვის ინფორმაციის მიწოდების დამატებით წესებს. თავი VIII. პენსიის გაცემა მუხლი 35. პენსიის გაცემის ფორმები და პენსიის მიღების უფლება 1. საპენსიო ასაკის მიღწევისას, ვადაზე ადრე პენსიაზე გასვლის შემთხვევაში ან ამ კანონის 36-ე მუხლით გათვალისწინებული მონაწილის შესაძლებლობის შეზღუდვის შემთხვევაში მონაწილე უფლებამოსილია მიიღოს მის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე რიცხული პენსია საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათების სრულად გათვალისწინებით. 2. საპენსიო სქემის ფარგლებში პენსიის მიღებაზე უფლებამოსილ მონაწილეებს შეუძლიათ მიიღონ პენსია შემდეგი ფორმით: ა) ერთიანი გადახდით; ბ) პროგრამული გატანით; გ) ანუიტეტის ფორმით. 3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის (ა) ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ერთიანი გადახდა გულისხმობს ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე არსებული საპენსიო აქტივების შესაბამისი სრული ღირებულების გადახდას. შესაბამისი საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესები შესაძლოა ითვალისწინებდეს ერთიანი გადახდის თანხის ზღვრულ მოცულობას როგორც ნომინალური ფულადი ოდენობით, ასევე მონაწილის მთლიანი პენსიის პროცენტული ოდენობით. 4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის (ბ) ქვეპუნქტით განსაზღვრული პროგრამული გადახდა გულისხმობს ინდივიდუალური საპენსიო ანგარიშიდან პენსიის პერიოდულ გატანას. შესაბამისი საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესები უნდა ითვალისწინებდეს პირად საპენსიო ანგარიშზე არსებული საპენსიო აქტივების პროგრამული გატანის შესაბამისად განაწილების მეთოდოლოგიას. 5. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის (გ) ქვეპუნქტით განსაზღვრული ანუიტეტის მიღება მონაწილეს შეუძლია მონაწილესა და საქართველოში ლიცენზირებულ მზღვეველს შორის მონაწილისათვის ან/და მონაწილის მეუღლისათვის პენსიის ყოველთვიური გადახდის თაობაზე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. 6. შესაბამისი საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესები უნდა ადგენდეს მონაწილის პირად საპენსიო ანგარიშზე არსებული საპენსიო აქტივების იმ მინიმალურ ოდენობას, რომელიც აუცილებელია ანუიტეტის მისაღებად. 7. მზღვეველი, რომელიც ამ კანონის შესაბამისად აფუძნებს და არეგისტრირებს საპენსიო სქემას, უფლებამოსილია საპენსიო სქემის მონაწილეებს შესთავაზოს განახორციელოს ანუიტეტის გადახდა ამავე საპენსიო სქემის ფარგლებში. 8. აქტივების მმართველმა კომპანიამ და საპენსიო კომპანიამ, რომელიც მონაწილეებს სთავაზობს პენსიის ანუიტეტის ფორმით გადახდას, ეს უნდა განახორციელოს მხოლოდ საქართველოში ლიცენზირებულ მზღვეველთან დადებული შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე. 9. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი და საპენსიო კომპანია ვალდებულია მონაწილის საპენსიო ასაკის მოახლოვებისას უზრუნველყოს მონაწილის სათანადო ინფორმირება მოახლოებული საპენსიო ასაკის შესახებ და მიაწოდოს ასეთ მონაწილეს მკაფიო ინფორმაცია პენსიის მისაღებად განაცხადის შეტანის წესებისა და პროცედურების შესახებ, რომელიც უნდა მოიცავდეს განაცხადის შევსების რამოდენიმე ვარიანტის შესახებ ინფორმაციას. საზედამხედველო ორგანო ნორმატიული აქტით ადგენს პენსიის მიღების შესახებ განაცხადის ფორმებისა და შეტანის პროცესის მარეგულირებელ წესებს. მუხლი 36. პენსიის გაცემა მონაწილის შესაძლებლობის შეზღუდვისას 1. მონაწილე უფლებამოსილია ამ კანონით განსაზღვრული შესაძლებლობის შეზღუდვის შემთხვევაში პენსია მიიღოს საპენსიო ასაკის მიღწევამდე ამ კანონის 35-ე მუხლის მე-2 პუნქტებით განსაზღვრული ერთ-ერთი ფორმით. 2. საზედამხედველო ორგანო ადგენს შესაბამის წესებს და პროცედურებს, რომელთა საფუძველზედაც მონაწილე განახორციელებს ამ მუხლით მინიჭებულ უფლებას. მუხლი 37. პენსიის გაცემა ბენეფიციარებისათვის 1. მონაწილეს უფლება აქვს, საპენსიო სქემაში გაწევრებისას ბენეფიციარად განსაზღვროს ნებისმიერი მესამე პირი, რომელსაც მონაწილის გარდაცვალების შემთხვევაში გადაეცემა მონაწილის უფლებები საპენსიო აქტივებზე. ასეთ შემთხვევაში, მონაწილე ვალდებულია უზრუნველყოს ასეთი მესამე პირების იდენტიფიცირება ყველა საჭირო ფორმით. მონაწილე უფლებამოსილია საპენსიო სქემაში მონაწილეობის განმავლობაში ნებისმიერ დროს შეცვალოს მის მიერ საპენსიო სქემაში გაწევრებისას განსაზღვრული ბენეფიციარი. 2. ნებისმიერი მესამე პირის ბენეფიციარად განსაზღვრა უნდა მოხდეს წერილობითი დოკუმენტის სახით და მოიცავდეს საზედამხედველო ორგანოს მიერ ასეთი ბენეფიციარის განსაზღვრისათვის ნორმატიული აქტის საფუძველზე დადგენილ ინფორმაციას. დოკუმენტი, რომელიც არ აკმაყოფილებს ამ მუხლითა და საზედამხედველო ორგანოს მიერ ნორმატიული აქტის საფუძველზე დადგენილ მოთხოვნებს, ბათილია. 3. მონაწილის გარდაცვალების შემთხვევაში, მის მიერ განსაზღვრულ ბენეფიციარს ეცნობება მონაწილის პირად საპენსიო ანგარიშზე არსებულ საპენსიო აქტივებზე მათი უფლებების შესახებ, რომლის რეალიზებაც შეუძლიათ ერთერთი შემდეგი გზით: ა) გადაიტანონ აღნიშნულ ანგარიშზე არსებული პენსიის თანხა მათ პირად საპენსიო ანგარიშზე; ბ) პირადი საპენსიო ანგარიშის არ ქონის შემთხვევაში, გახსნან ასეთი ანგარიში აღნიშნული საპენსიო სქემის ფარგლეში; გ) გაიტანონ (მიიღონ) პენსია. 4. იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილეს არ განუსაზღვრავს ბენეფიციარი, ან მის მიერ განსაზღვრული ბენეფიციარი გარდაიცვალა, მონაწილის გარდაცვალებისას მის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე აღრიცხულ საპენსიო აქტივებზე უფლებები გადაეცემა მის მემკვიდრეს (მემკვიდრეებს) ამ კანონით და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით. ასეთ შემთხვევაში მემკვიდრეს/მემკვიდრეებს ეცნობებათ მონაწილის პირად საპენსიო ანგარიშზე არსებულ საპენსიო აქტივებზე მათი უფლების შესახებ, რომლის რეალიზებაც შეეძლებათ ერთერთი შემდეგი გზით: ა) გადაიტანონ აღნიშნულ ანგარიშზე არსებული პენსიის თანხა მათ პირად საპენსიო ანგარიშზე; ბ) პირადი საპენსიო ანგარიშის არ ქონის შემთხვევაში, გახსნან ასეთი ანგარიში აღნიშნული საპენსიო სქემის ფარგლეში; ან გ) გაიტანონ პენსია. 5. თუ მონაწილისათვის პენსიის გაცემა უკვე დაწყებულია ამ კანონის შესაბამისად პროგრამული გატანის სახით, მონაწილის გარდაცვალებისას დარჩენილი თანხა გაიცმა მონაწილის მიერ საპენსიო სქემაში გაწევრებისას განსაზღვრულ ბენეფიციარზე, ხოლო თუ ბენეფიციარი განსაზღვრული არ არის, პენსია გაიცემა მემკვიდრეზე/მემკვიდრეებზე იგივე (პროგრამული გატანის) სახით. 6. თუ მონაწილისათვის პენსიის გაცემა უკვე დაწყებულია ამ კანონის შესაბამისად ანუიტეტის სახით, დარჩენილი თანხა გაიცმა მონაწილის მიერ საპენსიო სქემაში გაწევრებისას განსაზღვრულ ბენეფიციარსა და მზღვეველს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო თუ ბენეფიციარი განსაზღვრული არ არის, მონაწილის მემკვიდრეს/მემკვიდრეებსა ხელშეკრულების საფუძველზე. და მზღვეველს შორის დადებული 7. პენსიის ბენეფიციარებისათვის გაცემის ნებისმიერ შემთხვევაში, მათ მიენიჭებათ მონაწილისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათები სრულად. მუხლი 38. პენსიის გაცემის განაცხადი პენსიის გაცემის განაცხადი უნდა მოიცავდეს შემდეგ დოკუმენტებს და ინფორმაციას: ა) მონაწილის მიერ აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ დადგენილი ფორმით შედგენილი განცხადება, რომელიც უნდა მოიცავდეს მონაწილის მიერ არჩეულ პენსიის გაცემის ფორმას; ბ) მონაწილის და ბენეფიციარის/ბენეფიციარების ვინაობა და პირადი მონაცემები; გ) იმ კომერციული ბანკის დასახელება და საბანკო ანგარიშის რეკვიზიტები, რომელიც გამოყენებული იქნება მონაწილისათვის პენსიის გასაცემად; დ) იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილეს საპენსიო სქემაში გაწევრებისას არ განუსაზღვრავს ბენეფიციარები, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული სამკვიდროს გახსნის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ანდერძი ან/და სხვა სახის დოკუმენტი ან/და სასამართლო გადაწყვეტილება, რომელიც განსაზღვრავს მემკვიდრეთა ვინაობას; ე) კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული მონაწილის შეზღუდული შესაძლებლობის შესაბამისი კატეგორიის დამადასტურებელი დოკუმენტი, საჭიროების შემთხვევაში; ვ) მონაწილის მიერ პენსიის ანუიტეტის ფორმით გაცემის არჩევის შემთხვევაში წერილობითი ფორმით განსაზღვრული მონაწილის მეუღლის ან/და ბენეფიციარების პირადი მონაცემების შესახებ ინფორმაცია, რომელიც დამოწმებულ უნდა იქნას აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის. მუხლი 39. პენსიის გაცემის განცხადების განხილვის ვადა და პენსიის გაცემა 1. აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია პენსიის გაცემაზე გადაწყვეტილებას იღებს მონაწილის მიერ ამ კანონის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის მიღებიდან 10 (ათი) კალენდარული დღის ვადაში. პენსიის გაცემა ხდება მონაწილის მიერ ამ კანონის შესაბამისად მითითებულ საბანკო ანგარიშზე. 2. ამ მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული ვადა შესაძლოა გაგრძელდეს დამატებით არაუმეტეს 20 (ოცი) კალენდარული დღის ვადით იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილის მიერ არჩეულია პენსიის ანუიტეტის ფორმით გაცემა ან თუ მონაწილის მიერ მიწოდებული იფორმაცია/დოკუმენტები საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას. ამ მუხლით გათვალისწინებული უფლებამოსილების გამოყენების შემთხვევაში, აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი და საპენსიო კომპანია ვალდებულია ამის შესახებ წინასწარ აცნობოს მონაწილეს ან ბენეფიციარს. 3. ამ მუხლით განსაზღვრულ ვადაში პენსიის გაცემაზე გადაწყვეტილების მიუღებლობის შემთხვევაში, მონაწილე ან ბენეფიციარი უფლებამოსილია საჩივრით მიმართოს აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას, მათი შიდა საჩივრების განხილვის პროცედურის შესაბამისად, ხოლო აღნიშნული საჩივრის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში საზედამხედველო ორგანოს. იმ შემთხვევაში, თუ საზედამხედველო ორგანო არ დააკმაყოფილებს ამ მუხლით განსაზღვრულ საჩივარს, მონაწილე ან ბენეფიციარი უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს. თავი IX. საპენსიო აქტივების გადატანა და საპენსიო სქემის შეწყვეტა მუხლი 40. საპენსიო აქტივების გადატანა 1. ყველა საპენსიო სქემა უნდა ითვალისწინებს საპენსიო აქტივების გადატანის შესაძლებლობასა და წესებს ამ მუხლის შესაბამისად. 2. საქართველოში ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებული ან ამ კანონის შესაბამისად დაფუძნებული ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები თუ შეწყდა მისი შრომითი ურთიერთობა დამსაქმებელთან ან შეწყდა მისი წევრობა დასაქმებულთა გაერთიანებაში, პროფესიულ ორგანიზაციაში ან თუ შეწყდა მისი დამსაქმებლის წევრობა დამსაქმებელთა გაერთიანებაში. 3. საქართველოში არსებული ან ამ კანონის შესაბამისად დაფუძნებული ჯგუფური საპენსიო სქემის მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები, სხვა საპენსიო სქემაში შემდეგ შემთხვევებში: ა) იმ მზღვეველის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობის ან გაკოტრების შემთხვევაში, რომელმაც დააფუძნა და დაარეგისტრირა ჯგუფური საპენსიო სქემა; ბ) საპენსიო სქემის შეწყვეტისას; ან გ) საპენსიო კომპანიის სხვა საპენსიო კომპანიასთან შერწყმისას. 4. საქართველოში არსებული ან ამ კანონის შესაბამისად დაფუძნებული ინდივიდუალური საპენსიო სქემის მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები, სხვა ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში შემდეგ შემთხვევებში: ა) იმ მზღვეველის ან აქტივების გადახდისუუნარობის ან გაკოტრების დაარეგისტრირა საპენსიო სქემა; ან მმართველი კომპანიის ლიკვიდაციის, შემთხვევაში, რომელმაც დააფუძნა და ბ) საპენსიო სქემის შეწყვეტისას. 5. საქართველოში არსებული ან ამ კანონის შესაბამისად დაფუძნებული საპენსიო სქემის მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები სხვა საპენსიო სქემაში, ამ საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესების შესაბამისად განსაზღვრულ სხვა შემთხვევებში. 6. იმ შემთხვევაში თუ მონაწილეს სურს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები, რომლებზეც გააჩნია უფლებები, სხვა საპენსიო სქემაში, ის ვალდებულია აღნიშულის შესახებ წერილობით აცნობოს აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას და წარუდგინოს მას ალტერნატიულ საპენსიო სქემაში საპენსიო აქტივების გადატანაზე თანხმობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. 7. მონაწილის საპენსიო სქემაში მონაწილეობა წყდება მონაწილის მიერ ამ მუხლის შესაბამისად შეტყობინების უზრუნველყოფიდან 10 (ათი) კალენდარული დღის შემდეგ. აღნიშნულ დღეს, საპენსიო აქტივების გადარიცხვა უნდა განხორციელდეს გადამცემი საპენსიო სქემიდან (სქემა, რომელსაც მონაწილე ტოვებს) მიმღებ საპენსიო სქემაში (სქემა, რომელსაც მონაწილე უერთდება). 8. გადასარიცხი თანხის მოცულობა შეადგენს პირად საპენსიო ანგარიშზე ბოლო შეფასების თარიღისთვის დაფიქსირებული საპენსიო გადასახდელი ხარჯების გამოკლებით. აქტივების ღირებულებას, შესაბამისი 9. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს საპენსიო აქტივების გადატანის შესახებ მონაწილის მიერ გადამცემი საპენსიო სქემისათვის შეტყობინების განხორციელებისა და ალტერნატიულ მიმღებ სქემაში საპენსიო აქტივების გადატანისა და გაწევრების წესები. მუხლი 41. საპენსიო სქემის შეწყვეტა 1. საზედამხეველო ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს საპენსიო სქემის რეგისტრაცია, თუ დარწმუნდება, რომ ადგილი ჰქონდა რეგისტრაციასთან დაკავშირებული მცდარი, არასწორი ან გაყალბებული ინფორმაციის წარდგენას ან მზღვეველის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან საპენსიო კომპანიის მიერ კანონის, სხვა შესაბამისი კანონებისა და მათ საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტით/აქტებით ან მითითებ(ებ)ით დადგენილი მოთხოვნის (მოთხოვნების) არაერთგზის ან უხეშ დარღვევას, ან თუ საპეენსიო სქემის შეწყვეტა აუცილებელია საპენსიო სქემის საინვესტიციო საქმიანობის შედეგებიდან და მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებიდან გამომდინარე. 2. წინამდებარე მუხლის 1-ლი პუნქტის შესაბამისად რეგისტრაციის გაუქმებამდე საზედამხედველო ორგანო აღნიშნულის შესახებ, შესაბამისი მიზეზების მითითებით არანაკლებ ოცდაათი (30) კალენდარული დღით ადრე წერილობით აცნობებს საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელ ორგანოს მათ ოფიციალურ მისამართებზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საზედამხედველო ორგანო მიიჩნევს, რომ ამგვარი შეტყობინება ზიანს მიაყენებს მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ შეტყობინების გაგზავნისას საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია შეაჩეროს საპენსიო სქემის არსებული რეგისტრაცია და გაყინოს აღნიშნული საპენსიო სქემის ფარგლებში მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივები სპეციცალიზებული დეპოზიტარისათვის შესაბამისი შეტყობინების გაგზავნის გზით. საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველის კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო უფლებამოსილია შეტყობინების მიღებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში, წერილობით უპასუხოს საზედამხედველო ორგანოს და შესაძლებლობის შემთხვევაში შესთავაზოს გეგმა საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გაუქმების მიზეზების აღმოფხვრისა და გამოსწორების თაობაზე. 3. იმ შემთხვევაში, თუ წინამდებარე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო დადგენილ ვადაში წერილობით არ უპასუხებს საზედამხედველო ორგანოს ან თუ მათ წერილობით მიმართვაში შემოთავაზებული მიზეზების აღმოსაფხვრელი ზომები არ არის სათანადო, საზედამხედველო ორგანო გააუქმებს საპენსიო სქემის რეგისტრაციას, ან შეცვლის საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების გადაწყვეტილებას საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გაუქმების გადაწყვეტილებით. საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო უფლებამოსილია გაასაჩივროს საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების ან რეგისტრაციის გაუქმების გადაწყვეტილება სასამართლოში. 4. საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს საპენსიო სქემის შეწყვეტის გადაწყვეტილება და დაიწყოს საპენსიო სქემის შეწყვეტის პროცედურა საპენსიო სქემის თითოეული მონაწილისათვის და საზედამხედველო ორგანოსაღვის ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით. ასეთი შეტყობინების გაგზავნისთანავე სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია მოამზადოს საპენსიო აქტივების შეფასება და მიიღოს ყველა საჭირო ზომა მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესების დასაცავად. 5. იმ შემთხვევაში თუ საზედამხედველო ორგანო მიიღებს საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების გადაწყვეტიელებას, მოქმედებს შემდეგი წესები: ა) საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების მომენტიდან საპენსიო შენატანების განხორციელება და მიღება დაუშვებელია; და ბ) თუ საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის განმავლობაში საპენსიო კომპანია, მზღვეველი ან აქტივების მმართველი არ აღმოფხვრის შეჩერების გამომწვევ მიზეზებს, საპენსიო სქემის რეგისტრაცია უქმდება. 6. თუ საზედამხედველო ორგანო აუქმებს საპენსიო სქემის რეგისტრაციას, გამოიყენება შემდეგი პროცედურები: ა) საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გაუქმების მომენტიდან საპენსიო შენატანების განხორციელება და მიღება დაუშვებელია; ბ) საზედამხედველო ორგანო სპეციალიზებულ დეპოზიტარს ატყობინებს საპენსიო სქემის შეწყვეტისა და საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივების გაყინვის შესახებ; გ) საზედამხედველო ორგანო ნიშნავს სათანადო კვალიფიკაციის მქონე ლიკვიდატორს, რომელსაც არ აქვს მჭიდრო კავშირი საპენსიო კომპანიასთან, მზღვეველთან, აქტივების მმართველ კომპანიასთან, საპენსიო კომპანიის დამფუძნებელთან ან აღნიშნული სუბიექტების სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წევრებთან ან მათ თანამშრომლებთან. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე განსაზღვროს ლიკვიდატორის მიმართ საჭირო მოთხოვნები, ლიკვიდატორის შერჩევისა და კომპენსაციის წესი და ლიკვიდატორის მიერ განსახორციელებელი საქმიანობა. ამ მუხლის შესაბამისად დანიშნული ლიკვიდატორი წარმოადგენს ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირს. 7. იმ შემთხვევაში თუ საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო გადაწყვეტს საპენსიო სქემის შეწყვეტას, გამოიყენება შემდეგი პროცედურები: ა) საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია მოამზადოს საპენსიო სქემის ანგარიშგება, რომელშიც აისახება ყველა აქტივი და ვალდებულება, საპენსიო სქემის შეწყვეტის შესახებ ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად შეტყობინების გაგზავნის დღიდან ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღის განმავლობაში. წინამდებარე პუნქტით განსაზღვრული ანგარიშგება წარედგინება საზედამხედველო ორგანოს და ეგზავნება საპენსიო სქემის ყველა მონაწილეს; ბ) თუ საპენსიო სქემის ანგარიშგების მიხედვით საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური საპენსიო აქტივები საკმარისია საპენსიო სქემის მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, საპენსიო სქემის მონაწილეებს მიეცემათ შესაძლებლობა დაუყოვნებლივ გადაიტანონ საპენსიო აქტივები სხვა რეგისტრირებულ საპენსიო სქემაში. თუ საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური აქტივები არ არის საკმარისი საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს ანგარიშგებასთან ერთად დასამტკიცებლად წარუდგინოს სალიკვიდაციო გეგმა, სალიკვიდაციო გეგმა ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საპენსიო სქემის ყველა მონაწილისთვის; გ) სალიკვიდაციო გეგმა უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ყველა იმ ზომის შესახებ, რომელიც გატარებულ იქნა დამსაქმებელთა შენატანების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ამ კანონის შესაბამისად მისაღებად; დ) საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო ან ხელმძღვანელი ორგანო, გარდა იმ შემთხვევისა როდესაც საზედამხედველო ორგანო ამას მიზანშეუწონლად ჩათვლის, აგრძელებს საპენსიო სქემის მართვას საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად. ამგვარი მართვა გრძელდება ლიკვიდაციის დასრულებამდე ან საპენსიო აქტივებისა და ვალდებულებების სხვა საპენსიო სქემაში გადატანამდე; და ე) საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია უარყოს წინამდებარე შესაბამისად ორგანოს სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი პუნქტის წინადადება ლიკვიდაციის შესახებ და ასეთ შემთხვევაში განსაზღვროს ლიკვიდატორის დანიშვნის აუცილებლობა ამ კანონის დებულებების შესაბამისად. 8. ლიკვიდატორს ან სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელ ორგანოს შეუძლია საზედამხდველო ორგანოს წინასწარი თანხმობის პირობით გადასცეს საპენსიო სქემის აქტივები და ვალდებულებები ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ სხვა ინდივიდულურ საპენსიო სქემას. აღნიშნულის შესახებ საპენსიო სქემის მონაწილეებს წერილობით უნდა ეცნობოთ 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღით ადრე. 9. არცერთი საპენსიო სქემის ფარგლებში დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული შენატანები, რომლებზეც მონაწილეებს მინიჭებული აქვთ უპირობო უფლებები, არ შეიძლება დაუბრუნდეს დამსაქმებელს. 10. ამ კანონით განსაზღვრული არცერთი მოთხოვნა ან/და წესი არ გამორიცხავს საპენსიო მონაწილის რეგრესის ან/და ზიანის ანაზღაურების უფლებას ლიკვიდატორის, საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების, ან ასეთ პირებთან მჭიდროდ დაკავშირებული ნებისმიერი პირის/პირების წინააღმდეგ. 11. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გამოსცეს დამატებითი წესები საპენსიო სქემის ნებისმიერი ფორმით შეწყვეტის შესახებ. თავი X. საპენსიო კომპანიების შერწყმა მუხლი 42. საპენსიო კომპანიების შერწყმა 1. საპენსიო კომპანია უფლებამოსილია განსაზღვროს, რომ ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ სხვა საპენსიო კომპანიასთან შერწყმა მისი წევრების საუკეთესო ინტერესებში შედის. 2. საპენსიო კომპანიების შერწყმისათვის ორმა ან მეტმა საპენსიო კომპანიამ უნდა შეიმუშაოს შერწყმის გეგმა და დასამტკიცებლად წარუდგინოს საზედამხედველო ორგანოს. შერწყმის გეგმის საზედამხედველო ორგანოსათვის წარდგენისთანავე, თითოეული საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო მოამზადებს მისი საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივების შეფასებას და მიიღებს ყველა საჭირო ზომას მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესების დასაცავად. 3. თითოეული საპენსიო კომპანია ვალდებულია აცნობოს საპენსიო სქემის მონაწილეებს შერწყმის შესახებ და მიაწოდოს მათ შერწყმის გეგმა. საპენსიო კომპანიების შერწყმის გეგმა უნდა ითვალისწინებდეს თითოეული საპენსიო სქემის მონაწილეთა პირადი საპენსიო ანგარიშების შენარჩუნებას/წარმოებას და ყველა მონაწილის საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების დაცვას შერწყმის შედეგად შექმნილ სუბიექტში. 4. საზედამხედველო ორგანო ამ მუხლის შესაბამისად შერწყმის გეგმის წარდგენიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში იღებს გადაწყვეტილებას შერწყმის გეგმის დამტკიცების ან დამტკიცებაზე უარის თქმის შესახებ. იმ შემთხვევაში, თუ საზედამხედველო ორგანო ამ პუნქტით განსაზღვრულ ვადაში არ მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას, საპენსიო კომპანიების შერწყმის გეგმა დამტკიცებულად ითვლება. 5. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო უფლებამოსილია, საზედამხედველო ორგანოს წინასწარი თანხმობით, საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივები და ვალდებულებები გადასცეს ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ სხვა ინდივიდუალურ საპენსიო სქემას. 6. საპენსიო კომპანიების შერწყმამდე თითოეული საპენსიო კომპანიის მიერ რეგისტრირებული საპენსიო სქემის/სქემების ყველა მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები სხვა საპენსიო სქემაში. 7. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს საპენსიო კომპანიების შერწყმის მარეგულირებელი წესები ამ თავით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესაბამისად. თავი XI. საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია მუხლი 43. საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია 1. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს საპენსიო კომპანიის ლიცენზია მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, თუ დარწმუნდება, რომ ადგილი ჰქონდა ლიცენზიის მოთხოვნასთან დაკავშირებული მცდარი, არასწორი ან გაყალბებული ინფორმაციის წარდგენას ან ადგილი აქვს საპენსიო კომპანიის მიერ ამ კანონის, სხვა შესაბამისი კანონებისა და მათ საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტით/აქტებით ან მითითებ(ებ)ით დადგენილი მოთხოვნის (მოთხოვნების) არაერთგზის ან უხეშ დარღვევას, რომელიც არ აღმოფხვრილა ან ამგვარ დარღვევას ნეგატიური გავლენა აქვს საპენსიო სქემის საინვესტიციო საქმიანობაზე ან ლიცენზიის გაუქმება ემსახურება მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. ამასთან, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს საპენსიო კომპანიის ლიცენზია, თუ საპენსიო კომპანიას არ გააჩნია საკმარისი საკუთარი კაპიტალი მომდევნო 5 (ხუთი) წლის მანძილზე წარმოშობილი საოპერაციო ხარჯების დასაფარად ან საპენსიო კომპანიას არ გააჩნია ადეკვატურ დროში გაწერილი გეგმა ასეთი კაპიტალის გასაზრდელად. 2. წინამდებარე მუხლის 1-ლი პუნქტის შესაბამისად საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმებამდე საზედამხედველო ორგანო აღნიშნულის შესახებ, შესაბამისი მიზეზების მითითებით არანაკლებ ოცდაათი (30) კალენდარული დღით ადრე წერილობით აცნობებს საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელ ორგანოს მათ ოფიციალურ მისამართებზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საზედამხედველო ორგანო მიიჩნევს, რომ ამგვარი შეტყობინება ზიანს მიაყენებს მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. აღნიშნული პერიოდი შეიძლება შემცირდეს თუ საზედამხედველო ორგანო მიიჩნევს რომ ის აზიანებს მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. აღნიშნული შეტყობინების გაგზავნისას საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გაყინოს საპენსიო კომპანიის საპნსიო სქემ(ებ)ის ფარგლებში მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივები სპეციცალიზებული დეპოზიტარისათვის შესაბამისი შეტყობინების გაგზავნის გზით. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო უფლებამოსილია შეტყობინების მიღებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში, წერილობით უპასუხოს საზედამხედველო ორგანოს და, საჭიროების შემთხვევაში, შესთავაზოს გეგმა საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმების მიზეზების აღმოსაფხვრისა და გამოსწორების თაობაზე. 3. იმ შემთხვევაში, თუ წინამდებარე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო დადგენილ ვადაში წერილობით არ უპასუხებს საზედამხედველო ორგანოს ან თუ მათ წერილობით მიმართვაში თუ მათ წერილობით მიმართვაში შემოთავაზებული მიზეზების აღმოსაფხვრელი ზომები არ არის სათანადო, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია დააჯარიმოს საპენსიო კომპანია კანონმდებლობის შესაბამისად და გააუქმოს საპენსიო კომპანიის ლიცენზია. საპენსიო კომპანია უფლებამოსილია გაასაჩივროს საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმების გადაწყვეტილება სასამართლოში. 4. საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო უფლებამოსილია მიიღოს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის გადაწყვეტილება და დაიწყოს კომპანიის ლიკვიდაციის პროცედურა საპენსიო კომპანიის მონაწილისათვის და ფარგლებში არსებული საზედამხედველო საპენსიო სქემ(ებ)ის ორგანოსაღვის თითოეული ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით. ასეთი შეტყობინების გაგზავნისთანავე სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია მოამზადოს საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული საპენსიო სქემ(ებ)ის მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივების შეფასება და მიიღოს ყველა საჭირო ზომა მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესების დასაცავად, მათ შორის უზრუნველყოს მონაწილეთა არჩევანი გადაიტანონ საპენსიო აქტივები ახალ საპენსიო კომპანიაში, აქტივების მმართველთან ან მზღვეველთან. მონაწილეებს შეუძლიათ არიან უარი თქვან საპენსიო აქტივების გადატანზე ახალ საპენსიო კომპანიაში, აქტივების მმართველთან ან მზღვეველთან და გადაიტანონ საპენსიო აქტივები ამ კანონით დადგენილი წესების შესაბამისად. 5. თუ საზედამხედველო ორგანო აუქმებს საპენსიო კომპანიის ლიცენზიას, გამოიყენება შემდეგი პროცედურები: ა) საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმების მომენტიდან საპენსიო კომპანიის მიერ რეგისტრირებული საპენსიო სქემის/სქემების ფარგლებში საპენსიო შენატანების განხორციელება და მიღება დაუშვებელია; ბ) საზედამხედველო ორგანო საპენსიო კომპანიის სპეციალიზებულ დეპოზიტარს/დეპოზიტარებს ატყობინებს საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმებისა და საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული საპენსიო სქემის/სქემების მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივების გაყინვის შესახებ; გ) საზედამხედველო ორგანო ნიშნავს სათანადო კვალიფიკაციის მქონე ლიკვიდატორს, რომელსაც არ აქვს მჭიდრო კავშირი საპენსიო კომპანიასთან, საპენსიო კომპანიის მიერ დაქირავებულ მზღვეველთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან, საპენსიო კომპანიის დამფუძნებელთან, დამსაქმებელთან/დამსაქმებლებთან, რომლებიც საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებულ საპენსიო სქემებში ახორციელებენ შენატანებს ან აღნიშნული სუბიექტების სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წევრებთან ან მათ თანამშრომლებთან. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე განსაზღვროს ლიკვიდატორის მიმართ საჭირო მოთხოვნები, ლიკვიდატორის შერჩევისა და კომპენსაციის წესი და ლიკვიდატორის მიერ საქმიანობის განხორციელების წესები. ამ მუხლის შესაბამისად წარმოადგენს ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირს. 6. დანიშნული ლიკვიდატორი იმ შემთხვევაში თუ საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო გადაწყვეტს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციას, გამოიყენება შემდეგი პროცედურები: ა) საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო ვალდებულია მოამზადოს საპენსიო სქემ(ებ)ის ანგარიშგება, რომელშიც აისახება საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული ყველა საპენსიო აქტივი და ვალდებულება, საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის შესახებ ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად შეტყობინების გაგზავნის დღიდან ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღის განმავლობაში. წინამდებარე პუნქტით განსაზღვრული ანგარიშგება წარედგინება საზედამხედველო ორგანოს და გაეგზავნება კომპანიის ფარგლებში არსებული საპენსიო სქემის/სქემების ყველა მონაწილეს; ბ) თუ წინამდებარე პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად შედგენილი ანგარიშგების მიხედვით საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური საპენსიო აქტივები საკმარისია საპენსიო სქემის/სქემების მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, საპენსიო სქემის მონაწილეებს მიეცემათ შესაძლებლობა დაუყოვნებლივ გადაიტანონ საპენსიო აქტივები სხვა რეგისტრირებულ საპენსიო სქემაში. თუ საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური აქტივები არ არის საკმარისი საპენსიო აქტივებზე მონაწილეთა უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად სამეთვალყურეო საბჭო ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს ანგარიშგებასთან ერთად წარუდგინოს ლიკვიდაციის შესახებ წინადადება, რომელსაც ამტკიცებს საზედამხედველო ორგანო. ლიკვიდაციის შესახებ წინადადება ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული საპენსიო სქემის/სქემების ყველა მონაწილისთვის; გ) ლიკვიდაციის შესახებ წინადადება უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ყველა იმ ზომის შესახებ რომელიც გატარებულ იქნა დამსაქმებელთა შენატანების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ამ კანონის შესაბამისად მისაღებად; დ) საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო, თუ საზედამხედველო ორგანო არ ჩათვლის მიზანშეწონილად, აგრძელებს საპენსიო სქემის მართვას საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად. ამგვარი მართვა გრძელდება საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დასრულებამდე ან საპენსიო აქტივებისა და ვალდებულებების სხვა საპენსიო სქემაში სრულად გადატანამდე; და ე) საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია უარყოს სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ წინამდებარე პუნქტის შესაბამისად წარდგენილი წინადადება ლიკვიდაციის შესახებ და ასეთ შემთხვევაში განსაზღვროს ლიკვიდატორის დანიშვნის აუცილებლობა ამ კანონის დებულებების შესაბამისად. 7. ლიკვიდატორს ან საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს შეუძლია საზედამხდველო ორგანოს წინასწარი თანხმობით გადასცეს საპენსიო კომპანიის საპენსიო სქემის/სქემების ფარგლებში არსებული აქტივები და ვალდებულებები ამ კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ სხვა ინდივიდულურ საპენსიო სქემას. აღნიშნულის შესახებ საპენსიო კომპანიის საპენსიო სქემის/სქემების მონაწილეებს წერილობით უნდა ეცნობოთ 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღით ადრე. 8. საზედამხედველო ორგანოს მიერ დანიშნულ ლიკვიდატორს ენიჭება საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ყველა სხვა მმართველი ორგანოს სრული უფლებამოსილებები. საზედამხედველო ორგანოს მიერ დანიშნული ლიკვიდატორი ანგარიშვალდებულია საზედამხედველო ორგანოსა და მონაწილეების წინაშე. 9. ამ თავის შესაბამისად საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის პროცესის დაწყებისთანავე წყდება საპენსიო კომაპნიის მიმართ ყველა მიმდინარე სააღსრულებო წარმოება. 10. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონითა და რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ საქართველოს კანონით დადგენილი გადახდისუუნარობისა და ლიკვიდაციის პროცედურები და წესები არ ვრცელდება საპენსიო კომპანიაზე. 11. ლიკვიდაციის დასრულებამდე ლიკვიდაციას დაქვემდებარებულ საპენსიო კომპანიაზე ვრცელდება ამ კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მოთხოვნები. 12. ლიკვიდაციას დაქვემდებარებული საპენსიო კომპანიის საპენსიო სქემის ფარგლებში დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული შენატანები, რომლებზეც მონაწილეებს მინიჭებული აქვთ უპირობო უფლებები, არ შეიძლება დაუბრუნდეს დამსაქმებელს. 13. ამ მუხლით განსაზღვრული არცერთი მოთხოვნა ან/და წესი არ გამორიცხავს საპენსიო მონაწილის რეგრესის ან/და ზიანის ანაზღაურების უფლებას ლიკვიდატორის, საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების, ან ასეთ პირებთან მჭიდროდ დაკავშირებული ნებისმიერი პირის/პირების წინააღმდეგ. 14. საზედამხედველო ორგანო საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილებას რეგისტრაციისათვის წარუდგენს მარეგისტრირებელ ორგანოს იმავე დღეს. 15. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის წესი ამ კანონის შესაბამისად. მუხლი 44. სალიკვიდაციო გეგმის დამტკიცება 1. ლიკვიდატორი საზედამხედველო ორგანოს დასამტკიცებლად წარუდგენს სალიკვიდაციო გეგმას. სალიკვიდაციო გეგმა უნდა განსაზღვრავდეს ლიკვიდაციის პროცესში გასატარებელ ზომებს, მონაწილეთა საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით და უნდა შეიცავდეს მინიმუმ შემდეგ მონაცემებსა და დოკუმენტებს: ა) გადაწყვეტილებას ლიკვიდაციის შესახებ; ბ) საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის მიზეზებს და შეფასებას, ემსახურება თუ არა საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია მონაწილეთა ინტერესების დაცვას; გ) ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული ხარჯების მაქსიმალურ ოდენობას; დ) მონაწილეთა მაიდენტიფიცირებელ ყველა საჭირო მონაცემს; ე) საპენსიო კომპანიის აქტივების აღწერას; ვ) საპენსიო კომპანიის კრედიტორებისა და ოდენობასა და ინფორმაციას; მათ წინაშე არსებული დავალიანების ზ) ინფორმაციას ყველა იმ ზომის შესახებ რომელიც გატარებულ იქნა დამსაქმებელთა შენატანების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ამ კანონის შესაბამისად შესაგროვებლად; თ) საპენსიო აქტივების რეალიზაციის და მონაწილეებსა და ბენეფიციარებს შორის განაწილების მეთოდსა და პროცედურებს; ი) ლიკვიდაციის პროცესის მოსალოდნელ ხანგრძლივობას და ამ მონაწილეებისა და ბენეფიციარებისათვის ინფორმაციის მიწოდების წესს; პროცესში კ) საზედამხედველო ორგანოს ნორმატიული აქტით განსაზღვრულ ნებისმიერ სხვა ინფორმაციას. 2. საპენსიო კომპანია ან/და მისი სახელით მოქმედი აქტივების მმართველი კომპანია ან მზღვეველი საზედამხედველო ორგანოს წარუდგენს სალიკვიდაციო გეგმას, რომელიც უნდა შეიცავდეს ამ მუხლის პირველი პუნქტის გ-თ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ ინფორმაციას. 3. წარდგენილი დოკუმენტების/ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაციის ან/და დოკუმენტების წარდგენა, შეისწავლოს ან ჩაატაროს მისი აუდიტი, განახორციელოს საპენსიო კომპანიის ადგილზე შემოწმება და მოითხოვოს წერილობითი ან ზეპირი განმარტებები საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელი ორგანოს წევრებისგან, აუდიტორული კომპანიებისგან და მათი წარმომადგენლებისაგან და ნებისმიერი მესამე პირისგან წარდგენილ დოკუმენტაციასთან/ინფორმაციასთან დაკავშირებით. 4. თუ საპენსიო კომპანიის ლიკვიდატორი არის საზედამხედველო ორგანოს მიერ ამ კანონის 43-ე მუხლის შესაბამისად დანიშნული პირი, აღნიშნული პირი საზედამხედველო ორგანოს წარუდგენს სალიკვიდაციო გეგმას. წარდგენილი სალიკვიდაციო გეგმა უნდა მოიცავდეს არანაკლებ ამ მუხლის პირველი პუნქტის გ-ი ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ მონაცემებსა და დოკუმენტებს. 5. სამეთვალყურეო ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას სალიკვიდაციო გეგმის დამტკიცების შესახებ სალიკვიდაციო გეგმის წარდგენიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში. 6. საზედამხედველო ორგანოს შეუძლია უარი თქვას სალიკვიდაციო გეგმის დამტკიცებაზე ერთ-ერთი შემდეგი გარემოების არსებობისას: ა) სალიკვიდაციო გეგმის დამტკიცების შესახებ განცხადებაში მითითებული ინფორმაცია და ამ განცხადებასთან ერთად წარმოდგენილი დოკუმენტაცია სრულად, ნათლად და ცალსახად არ ასახავს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის პროცესსა და ყველა გარემოებას; ბ) საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია არ შეესაბამება ამ კანონის მოთხოვნებს; გ) საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია ეწინააღმდეგება მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. მუხლი 45. სალიკვიდაციო პროცესის დასრულება და სალიკვიდაციო ანგარიშის წარდგენა 1. საპენსიო კომპნიის მიმართ არსებული ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილებიდან ან/და საპენსიო კომპანიის ყველა აქტივის რეალიზებიდან 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში ლიკვიდატორი ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს წარუდგენოს საბოლოო ბალანსი და ანგარიში ლიკვიდაციის პროცესში მის მიერ განხორციელებული ყველა მოქმედების შესახებ. 2. საზედამხედველო ორგანო ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ბალანსისა და ანგარიშის მიღების შემდეგ გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ- სამართლებრივ აქტს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დასრულების შესახებ. 3. საზედამხედველო ორგანო საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დასრულების შესახებ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს იმავე დღეს წარუდგენს მარეგისტრირებელ ორგანოს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დასრულების რეგისტრაციისა და შესაბამისი რეესტრიდან მისი ამოღების მიზნით. 4. ამ კანონით განსაზღვრული არცერთი მოთხოვნა ან/და წესი არ გამორიცხავს საპენსიო მონაწილის რეგრესის ან/და ზიანის ანაზღაურების უფლებას ლიკვიდატორის, საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების, ან ასეთ პირებთან მჭიდროდ დაკავშირებული ნებისმიერი პირის/პირების ან ასეთი პირების მაკონტროლებელი პირების წინააღმდეგ. 5. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს პროცედურეები და დამატებით წესები ლიკვიდაციის პროცესის შესახებ ამ თავით დადგენილი დებულებების შემდგომი განხორციელებისთვის. თავი XII. საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის და მზღვეველის რეგულირება და ზედამხედველობა მუხლი 46. საზედამხედველო ორგანოს უფლებამოსილებები 1. „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის, ამ კანონის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტების შესაბამისად, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის, მათ შორის საპენსიო კომპანიებისა და მზღვეველების ლიცენზირებაზე და ასეთი ლიცენზიების გაუქმებაზე. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს მოთხოვნები საპენსიო კომპანიისა და მზღვეველის სალიცენზიო განცხადების/განცხადებების მიმართ. 2. ამ კანონის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანო არეგისტრირებს საპენსიო სქემებს და აუქმებს მათი რეგისტრაციას. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია გამოსცეს საპენსიო სქემის სარეგისტრაციო განცხადების/განცხადებების ფორმები, განსაზღვროს იმ დოკუმენტების/ინფორმაციის ნუსხა, რომელიც უნდა წარედგინოს საზედამხედველო ორგანოს საპენსიო სქემის რეგისტრაციისათვის და დაადგინოს შესაბამისი წესები/ინსტრუქციები სარეგისტრაციო განცხადების/განცხადებების და დოკუმენტებისა/ინფორმაციის შევსებისა და წარდგენის შესახებ. 3. ლიცენზირებული საპენსიო კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტში ცვლილებების შეტანა დაუშვებელია საზედამხედველო ორგანოს წინასწარი თანხმობის გარეშე. ასეთი ცვლილება წინასწარ უნდა გამოქვეყნდეს ელექტრონულად ან სხვა ფორმით, რა შემთხვევაშიც ცვლილება ძალაში შედის მისი გამოქვეყნებიდან არა უადრეს 60 (სამოცი) კალენდარული დღისა. 4. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს: ა) დამატებითი მოთხოვნები საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტების მიმართ, მათ შორის იმ ინფორმაციის შესახებ, რომელიც შეტანილ უნდა იქნას სადამფუძნებლო დოკუმენტში; ბ) საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ხელმძღვანელი ორგანოს წევრთა დასაშვებობისა და შესაფერისობის კრიტერიუმები; გ) საპენსიო სქემის მონაწილეთა პირადი საპენსიო ანგარიშის წმინდა აქტივების ღირებულების ყოველდღიურად გამოთვლის მეთოდოლოგია. 5. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია განახორციელოს საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი კომპანიის ადგილზე შემოწმება, მათ შორის: ა) ნებისმიერ პირს მოსთხოვოს და მიიღოს დოკუმენტები/ინფორმაცია (მათ შორის, კონფიდენციალური) საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების შესახებ, იმ პირობით, რომ მონაწილეთა და ბენეფიციართა შესახებ ინდივიდუალური მონაცემები გაიცემა მხოლოდ ამ პირების თანხმობით და მათი საპენსიო უფლებების დაცვის მიზნით; ბ) შეაფასოს ხარისხობრივი მახასიათებლები საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი დაკავშირებით; კომპანიის მართვის სისტემასთან/სტრუქტურასთან გ) შეაფასოს საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი კომპანიის წინაშე არსებული და შესაძლო რისკები; დ) შეაფასოს საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი კომპანიის შესაძლებლობები რისკების იდენტიფიცირების, გაზომვისა და მართვის კუთხით; და ე) დაადგინოს მინიმალური მოთხოვნები საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის და აქტივების მმართველი კომპანიის საკუთარ კაპიტალზე. 6. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტით განსაზღვროს ამ კანონის განხორციელებისათვის და მისთვის მინიჭებული საზედამხედველო ფუნქციების შესრულებისთვის საჭირო ყველა საკითხი, მათ შორის დაადგინოს: ა) მოთხოვნები საპენსიო სქემის მოკლე აღწერილობის და საპენსიო სქემის წესების შესახებ, რათა აღნიშული ინფორმაცია ცალსახა და ადვილად გასაგები იყოს მონაწილეებისათვის, პოტენციური მონაწილეებისთვის და ბენეფიციარებისათვის; ბ) მოთხოვნები მონაწილეთათვის მისაწოდებელი საპენსიო სქემის ანგარიშგების მინიმალური შინაარსისა და გამჭვირვალობის შესახებ; გ) მოთხოვნები მარკეტინგული მასალების წარმოებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ მონაწილეების, პოტენციური მონაწილეებისა და ბენეფიციარების ინტერესების დაცვის უზრუნველსაყოფად; დ) პენსიის გაცემაზე განცხადების წარდგენის წესი და პროცედურა; ე) მონაწილეთათვის საპენსიო სქემის ფარგლებში იმ ინფორმაციის მიწოდების წესი და პროცედურა, რომლის საფუძველზეც მათ უნდა აირჩიონ პენსიის გაცემის ფორმა; ვ) საპენსიო სქემის ფარგლებში განსაზღვრულ ბენეფიციართა დადგენის პროცედურა და წესი; ზ) საპენსიო სქემის მონაწილის მემკვიდრის ცნობის წარდგენის წესი და პროცედურა; თ) ვადამდე პენსიის გაცემის პროცედურები; ი) პირად საპენსიო ანგარიშებზე შენატანების, გადასახდელებისა და საკომისიოების აღრიცხვის და განაწილების წესები, აგრეთვე ინფორმაციის ხანგრძლივ მატარებელზე შენახვის და პირადი ანგარიშების მიწოდების ტექნიკური წესები; კ) დამსაქმებლების მიერ საკუთარი დასაქმებულებისათვის შექმნილ ჯგუფურ საპენსიო სქემებში დასაქმებულთა ჩართვის პროცედურა და შესაბამისი ხელშეკრულებების მიმართ მოთხოვნები; ლ) დასაქმებულთა გაერთიანების, დამსაქმებელთა გაერთიანების და პროფესიული ორგანიზციის მიერ დაფუძნებული ჯგუფური საპენსიო სქემების კრიტერიუმები და მათ მიერ გაფორმებული შესაბამისი ხელშეკრულებების მინიმალური შინაარსი; მ) ანუიტეტისა და პროგრამული გატანის წესი; ნ) საპენსიო კომპანიისა და მზღვეველის შიდა დავების გადაწყვეტის მექანიზმის მინიმალური მოთხოვნები; ო) რისკების მართვასთან დაკავშირებული წესები. 7. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია შექმნას მის დაქვემდებარებაში არსებული შიდა ორგანო, რომელიც განიხილავს და გადაწყვეტს კერძო ნებაყოფლობით პენსიასთან დაკავშირებულ მონაწილეების, ბენეფიციარების და დაინტერესებული პირების საჩივრებს. 8. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია დაარეგულიროს გაუქმებული საპენსიო სქემიდან საპენსიო აქტივების გადატანის საკითხები. 9. საზედამხედველო ორგანო ნიშნავს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდატორს ამ კანონის 43-ე მუხლის შესაბამისად. 10. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გასცეს სავალდებულო წერილობითი მითითებები და განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებამოსილებები. 11. საზედამხედველო ორგანო თავის უფლებამოსილებებს ახორციელებს წინასწარი განჭვრეტის და რისკზე დამყარებული მიდგომის საფუძველზე. 12. ამ კანონით განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად და საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში საზედამეხველო ორგანო თანამშრომლობს და აკოორდინირებს საკუთარ საზედამხედველო და ნორმაშემოქმედებით საქმიანობას საქართველოს ეროვნულ ბანკთან ინფორმაციის გაცვლის, გამოსაცემი ნორმატიული აქტების შინაარსის შეთანხმების და სხვა კანონმდებლობით დაშვებული ფორმებით. 13. საზედამხედველო ორგანოს უფლება აქვს ნორმატიული აქტების საფუძველზე დაადგინოს ამ კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელების დამატებითი წესები. მუხლი 47. 1. საზედამხედველო ორგანოს მიერ სანქციების დაკისრების უფლებამოსილება საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის, ამ კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების ან საზედამხედველო ორგანოს წერილობითი მითითების დარღვევის გამო პირს დააკისროს სანქცია (ფულადი ჯარიმა) კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ოდენობით. 2. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გაასაჯაროვოს ინფორმაცია დარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის და დარღვევის ხასიათის შესახებ. 3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სანქცია უნდა იყოს პროპორციული და შეესაბამებოდეს დარღვევის სერიოზულობასა და სიმძიმეს ან/და საპენსიო სქემის საპენსიო აქტივებისადმი მიყენებული ზარალს ან შექმნილ რისკს/საფთხეს, აგრეთვე ითვალისწინებდეს შესაბამისი დარღვევის გავლენას მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებზე. 4. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია განხორციელების შეწყვეტა, თუ ეს მოითხოვოს ცალკეულ ქმედებათა ქმედებები ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. 5. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მმართველი ორგანოს წევრს შეუჩეროს ხელმოწერის უფლება და მოითხოვოს მისი თანამდებობიდან დროებით გადაყენება ან გათავისუფლება. თავი XIII. სპეციალიზებული დეპოზიტარის და აქტივების მმართველი კომპანიის დამატებითი რეგულირება და ზედამხედველობა მუხლი 48. საქართველოს ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებები 1. საქართველოს ეროვნულ ბანკს უფლება აქვს ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს დამატებითი პირობები საპენსიო სქემებთან დაკავშრებული სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციების დელეგირების შესახებ. 2. ამ კანონის ფარგლებში მოქმედი სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიმართ დამატებითი მოთხოვნები განისაზღვრება საქართველოს ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით საზედამხედველო ორგანოსთან შეთანხმებით. 3. საქართველოს ეროვნულ ბანკს შეუძლია განახორციელოს კერძო ნებაყოფლობითი საპენსიო სქემის/სქემების სპეციალიზებული დეპოზიტარის ფუნქციები კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. 4. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტის საფუძველზე დაადგინოს წესები აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს და სპეციალიზებულ დეპოზიტარს შორის გასაფორმებელი ხელშეკრულების შინაარსის შესახებ საზედამხედველო ორგანოსთან შეთანხმებით. 5. იმ აქტივების მმართველი კომპანიის ლიცენზიის გაუქმების პროცესის დაწყების შემთხვევაში, რომელიც მართავს საპენსიო სქემის აქტივებს, საქართველოს ეროვნული ბანკი შეატყობინებს საზედამხედველო ორგანოს ასეთი პროცესის დაწყებამდე არანაკლებ 15 (თხუთმეტი) კალენდარული დღით ადრე. 6. ამ კანონით განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად და საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში საქართველოს ეროვნული ბანკი თანამშრომლობს და აკოორდინირებს საკუთარ საზედამხედველო და ნორმაშემოქმედებით საქმიანობას საზედამხედველო ორგანოსთან ინფორმაციის გაცვლის, გამოსაცემი ნორმატიული აქტების შინაარსის შეთანხმების და სხვა კანონმდებლობით დაშვებული ფორმებით. 7. საქართველოს ეროვნული ბანკი ადგენს იმ ქვეყნების ჩამონათვალს, რომლებშიც სათანადოდ არის რეგულირებული საპენსიო საქმიანობა. აღნიშნული სია ადვილად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საზედამხედველო ორგანოსა და ფართო საზოგადოებისთვის. თავი XIV. დავის გადაწყვეტა მუხლი 49. ფიდუციური ვალდებულების დარღვევა და მისი შედეგები 1. ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი საპენსიო აქტივებს უნდა ეპყრობოდეს როგორც მინდობილ საკუთრებას და ამ აქტივების მიმართ უნდა მოქმედებდეს მხოლოდ მონაწილეებისა და ბენეფიციარების ინტერესების შესაბამისად, ამ კანონით დადგენილ მოთხოვნათა გათვალისწინებით. სხვა ინტერესების დაცვა არის ფიდუციური ვალდებულების დარღვევა. 2. ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი მოვალეობების შესრულებისას ვალდებულია მოქმედებდს: ა) კეთილსინდისიერად, დამოუკიდებლად, გონივრულად, ერთგულებითა და პროფესიონალურად; ბ) ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი, საღად მოაზროვნე პირი; გ) მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ყველა ქმედება მონაწილეთა და ბენეფიციართა საუკეთესო ინტერესებშია. 3. თუ ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირს არ აქვს რაიმე გადაწყვეტილების მისაღებად საჭირო ცოდნა და ექსპერტიზის ჩატარების შესაძლებლობა, მან უნდა მიიღოს ასეთ საკითხზე შესაბამისი სფეროს სათანადო კვალიფიკაციის სპეციალისტის რჩევა. იმ შემთხვევაში თუ ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი არ მიიღებს ამ პუნქტით გათვალისწინებულ ზომებს, აღნიშნული ჩაითვლება ფიდუციური ვალდებულების დარღვევად. 4. ფიდუციური ვალდებულების დარღვევად ჩაითვლება ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირის მიერ საპენსიო აქტივების თავის ან მასთან მჭიდო კავშირში მყოფი პირების, მასთან კონტროლით დაკავშრებული სასარგებლოდ გამოყენება. პირების ინტერესების შესაბამისად ან/და 5. ფიდუციური ვალდებულების დარღვევად ჩაითვლება ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირის მიერ საპენსიო აქტივებთან დაკავშირებით ისეთი გარიგებების დადება, რომლის მეორე მხარე ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირთან მჭიდრო კავშირში მყოფი პირია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი გარიგების დადება კანონით პირდაპირ არის დაშვებული. 6. ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი პასუხს აგებს სხვა ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირის მიერ ფიდუციური ვალდებულების დარღვევისთვის, თუ მან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა ასეთი დარღვევის შესახებ. 7. იმ შემთხვევაში თუ რამდენიმე ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი ერთობლივად დაარღვევს ამ კანონით განსაზღვრულ ვალდებულებებს, ისინი სოლიდარულად აგებენ პასუხს ასეთი დარღვევისთვის. 8. იურიდიული პირი სრულად არის პასუხისმგებელი მის მიერ დაქირავებული ფიდუციური ვალდებულების მქონე ფიზიკური პირის მიერ ამ კანონით განსაზღვრული ვალდებულებ(ებ)ის დარღვევისათვის. 9. ფიდუციური ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, მონაწილეს და ბენეფიციარს უფლება აქვს: ა) დააყენოს მოთხოვნა იმ საპენსიო აქტივებზე, რომლებზეც გააჩნია უფლებები სრული მოცულობით; ბ) დააყენოს მოთხოვნა გაწეული სამართლებრივი და სხვა სააღსრულებო ხარჯების, მათ შორის ადვოკატის გონივრული ჰონორარის ანაზღაურებაზე; გ) დააყენოს მოთხონვა მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე; დ) დააყენოს ნებისმიერი სხვა მოთხოვნა კანონმდებლობის შესაბამისად. მუხლი 50. საპენსიო სქემებთან დაკავშირებული დავების გადაწყვეტა 1. საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესებმა უნდა განსაზღვროს აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მონაწილეთა და ბენეფიციართა საჩივრების განხილვის შიდა მექანიზმი. 2. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია საპენსიო სქემის რეგისტრაცის პროცესში შეამოწმოს წინამდებარე მუხლის 1-ლი პუნქტით განსაზღვრული შიდა მექანიზმი მასი ეფექტურობა. 3. მონაწილისა და ბენეფიციარის საჩივრის განხილვისა და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 15 (თხუთმეტ) კალენდარულ დღეს. 4. იმ შემთხვევაში თუ აქტივების მმართველი კომპანიისათვის, მზღვეველისათვის ან საპენსიო კომპანიისათვის მონაწილისა და ბენეფიციარის მიერ წარდგენილი საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მონაწილე და ბენეფიციარი უფლებამოსილია ამგვარი გადაწყვეტილება გაასაჩივროს საზედამხედველო ორგანოში. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტით დაადგინოს საზედამხედველო ორგანოში ასეთი გადაწყვეტილების გასაჩივრების წესები. 5. იმ შემთხვევაში თუ საზედამხედველო ორგანო არ დააკმაყოფილებს წინამდებარე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად მონაწილისა და ბენეფიციარის მიერ წარდგენილ საჩივარს, მონაწილე და ბენეფიციარი უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს. 6. იმ შემთხვევაში თუ საზედამხედველო ორგანო დააკმაყოფილებს წინამდებარე მუხლის მე4 პუნქტის შესაბამისად მონაწილისა და ბენეფიციარის მიერ წარდგენილ საჩივარს და აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია უარს იტყვის საზედამხედველო ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესრულებაზე, მონაწილე და ბნეფიციარი უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს, მიუხედავად საზედამხედველო ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედებებისა. მუხლი 51. დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის საპენსიო შენატანისა და საკუთარი საპენსიო შენატანის გადაუხდელობა 1. თუ დამსაქმებელი არ განახორციელებს დასაქმებულის საპენსიო შენატანს და საკუთარ შენატანს შესაბამისი საპენსიო სქემის წესების შესაბამისად, მონაწილე ან ბენეფიციარი უფლებამოსილია დამსაქმებელს მოსთხოვოს: ა) ვადაგადცილებული შენატნების მთლიანი თანხის საპენსიო სქემაში შეტანა შესაბამისი პროცენტის ჩათვლით; ბ) სამართლებრივი და სხვა სააღსრულებო ხარჯების, მათ შორის ადვოკატის გონივრული ჰონორარის ანაზღაურება; გ) მიყენებული ზიანის ანაზღაურება და ნებისმიერი სხვა მოთხოვნის დაკმაყოფილება კანონმდებლობის შესაბამისად. თავი XV. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებები მუხლი 52. არსებული საპენსიო სქემების რეგულირება 1. იურიდიული პირები, რომლებიც ახორციელებენ ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობას ვალდებულნი არიან 12 (თორმეტი) თვის ვადაში მიმართონ საზედამხედველო ორგანოს თავიანთი საქმიანობის კანონთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად, წინააღმდეგ შემთხვევაში იურიდიულ პირს შეუწყდება ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობის განხორციელების უფლებამოსილება. საზედამხედველო ორგანოსადმი მიმართვის შემდეგ იურიდიულ პირს უფლება აქვს, განაგრძოს ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება საზედამხედველო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ამოქმედებამდე. 2. არსებული ნებაყოფლობითი საპენსიო სქემები ამ კანონით დადგენილი წესით უნდა დარეგისტრირდეს საზედამხედველო ორგანოში 12 (თორმეტი) თვის ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში ამგვარი სქემის რეგისტრაცია ჩაითვლება გაუქმებულად. მუხლი 53. ამ კანონის ამოქმედებამდე რეგისტრირებული იურიდიული პირების საფირმო სახელწოდება მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ პირს უფლება აქვს თავის საფირმო სახელწოდებაში გამოიყენოს ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-10 პუნქტით განსაზღვრული ტერმინი, თუ პირმა ეს საფირმო სახელწოდება ამ კანონის ამოქმედებამდე დაარეგისტრირა. მუხლი 54. გამოსაცემი ნორმატიული აქტი საზედამხედველო ორგანომ ამ კანონის ამოქმედებიდან 12 (თორმეტი) თვის ვადაში უზრუნველყოს შემდეგი ნორმატიული აქტების გამოცემა: ა) საპენსიო კომპანიის ლიცენზირების პროცედურა; ბ) საპენსიო სქემის რეგისტრაციის წესი; გ) ამ კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრულ შეტყობინების შეტყობინების განხორციელებისა და მისი განხილვის წესი; დ) ამ კანონის 34-ე მუხლის მე-4 პუნქტით განსაზღვრული დოკუმენტების/ინფორმაციის შედგენისა და გამოქვეყნების მარეგულირებელ წესები.; ე) ამ კანონის 34-ე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად მონაწილეებისთვის და ბენეფიციარებისთვის ინფორმაციის მიწოდების დამატებით წესები; ვ) ამ კანონის 35-ე მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად პენსიის მიღების შესახებ განაცხადის ფორმებისა და შეტანის პროცესის მარეგულირებელ წესები. ზ) ამ კანონის მე-40 მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად საპენსიო აქტივების გადატანის შესახებ მონაწილის მიერ გადამცემი საპენსიო სქემისათვის შეტყობინების განხორციელებისა და ალტერნატიულ მიმღებ სქემაში საპენსიო აქტივების გადატანისა და გაწევრების წესები; თ) ამ კანონის 41-ე მუხლის მე-6 და 43-ე მუხლის მე-5 პუნქტების შესაბამისად ლიკვიდატორის მიმართ საჭირო მოთხოვნები, ლიკვიდატორის შერჩევისა და კომპენსაციის წესი და ლიკვიდატორის მიერ განსახორციელებელი საქმიანობა; ი) მ კანონის 43-ე მუხლის მე-15 და 45-ე მუხლის მე-5 პუნქტების შესაბამისად საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის პროცედურა და წესი წესი; კ) ამ კანონის 46-ე მუხლის 1-ლი, მე-4, მე-6 და მე-8 პუნქტებით განსაზღვრული სამართლებრივი აქტები; ლ) ამ კანონის 50-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანოში გადაწყვეტილების გასაჩივრების წესები. მუხლი 55. ძალადაკარგული ნორმატიული აქტი ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქართველოს კანონი „არასახელმწიფო საპენსიო დაზღვევისა და უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 30 ოქტომბრის კანონი (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, N5, 1998 წელი, მუხ. 42). მუხლი 56. კანონის ძალაში შესვლა 1. ეს კანონი, გარდა პირველი-53-ე და 55-ე მუხლებისა, ამოქმედდეს 2023 წლის პირველ იანვარს. 2. ამ კანონის პირველი-53-ე და 55-ე მუხლები ამოქმედდეს 2024 წლის პირველ იანვრს. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა.) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: დღესდღეობით საქართველოში მოქმედებს 1998 წელს მიღებული კანონი „არასახელმწიფო საპენსიო დაზღვევისა და უზრუნველყოფის შესახებ”, რომელიც ბოლომდე არ ასახავს საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკას და საჭიროებს ძირეულ ცვლილებებს. აგრეთვე, კანონს აკლია სიცხადე, იგი არაამომწურავად არეგულირებს ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობასთან დაკავშირებულ რიგ საკითხებს, რაც აფერხებს აღნიშნული ბაზრის განვითარებას, შესაბამისი სუბიექტების მიერ კერძო ნებაყოფლობითი საქმიანობის განხორციელებას და იწვევს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ბაზრის უმოქმედობას, რაც მოქალაქეებს ართმევს შესაძლებლობას გაწევრიანდნენ კერძო ნებაყოფლობით საპენსიო სქემებში, რომლებიც წარმოადგენენ გრძელვადიანი დანაზოგებისა და ინვესტიციების განხორციელების ერთ-ერთ ეფექტურ და მნიშვნელოვან საშუალებას. ერთის მხრივ, საქართველოსა და მეორეს მხრივ ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ“ შეთანხმების (შემდგომში – ასოცირების შეთანხმება) XV-A დანართის B ნაწილით, საქართველოს აღებული აქვს ვალდებულება თავისი კანონმდებლობა დაუახლოვოს 2003 წლის 3 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2003/41/EC დირექტივას პროფესიული საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ. თუმცა, იქედან გამომდინარე, რომ ხსენებული დირექტივა ძალადაკარგულია პროფესიული საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ 2016 წლის 14 დეკემბრის ევროპარლამენტისა და საბჭოს (EU) 2016/2341 (IORPs II) დირექტივით და ამასთანავე, საქართველოს აღებული აქვს დინამიური დაახლოების შესახებ ვალდებულება, წარმოდგენილი კანონპროექტი შემუშავებულია პროფესიული საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ 2016 წლის 14 დეკემბრის ევროპარლამენტისა და საბჭოს (EU) 2016/2341 (IORPs II) დირექტივის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია, რომ არსებული კანონი „არასახელმწიფო საპენსიო დაზღვევისა და უზრუნველყოფის შესახებ“ ფაქტობრივად არის უმოქმედო, რადგან ის არ ასახავს საერთაშორისოდ აღიარებულ იმ პრინციპებს, რომლებიც აუცილებელია კერძო ნებაყოფლობითი საპენსიო ბაზრის ეფექტური ფუნქციონირებისათვის, აღნიშნული კი მოიაზრებს, როგორც კერძო საპენსიო სქემების მონაწილეთათვის შესაბამისი წამახალისებელი მექანიზმების გაჩენასა და ეფექტური საზედამხედველო ჩარჩოს დაწესებას, ისე კერძო დაგროვებითი საპენსიო საქმიანობის მოქნილ და ეფექტურ სტრუქტურას, რომელიც შესაძლებლობას მისცემს ყველა მოქალაქეს (დამსაქმებლებს, დასაქმებულებსა და ნებისმიერ სხვა პირს) საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე გაწევრიანდნენ კერძო საპენსიო სქემებში. მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული კანონის პროექტი ხელს შეუწყობს ასევე სადაზღვევო და აქტივების მმართველი კომპანიების სექტორის განვითარებას, რომლებსაც მიეცემათ შესაძლებლობა ჩაერთონ ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობაში, აღნიშნული კი ემსახურება ხსენებულ ბაზრებზე კონკურენციის გაზრდას. 2018 წლის 21 ივლისს „დაგროვებითი პენსიების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა დემოგრაფიული მდგომარეობის შედეგად შექმნილი გამოწვევების გამკლავებისათვის, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია ქვეყანაში არსებული საპენსიო სისტემის შემდგომი განვითარება და დამატებითი შესაძლებლობის გაჩენა, რომელიც კიდევ უფრო ეფექტურად გაუმკლავდება არსებულ დემოგრაფიულ გამოწვევებს. აღნიშნული კანონპროექტის მიღება შესაძლებლობას მისცემს საქართველოს მოქალაქეებს შექმნას დამატებითი დანაზოგი, რომელიც პირდაპირპროპორციული იქნება წლების განმავლობაში დასაქმებულის მიერ გამომუშავებული ხელფასის და საშულებას მისცემს მათ მიიღონ კიდევ უფრო მაღალი ჩანაცვლების კოეფიციენტი. ასევე, ნებაყოფლობითი დანაზოგების სისტემა პირს საშუალებას აძლევს უკეთ დაგეგმოს მომავალი და სამომავლოდაც შეინარჩუნონ ადეკვატური ცხოვრების დონე. გრძელვადიან პერიოდში, კერძო ნებაყოფლობითი პენსია, სოციალურ და დაგროვებით პენსიასთან ერთად მნიშვნელოვნად გაზრდის პენსიის ჩანაცვლების კოეფიციენტს და გააუმჯობესებს ქვეყანაში არსებულ დემოგრაფიულ მდგომარეობას. ამასთან უნდა აღინიშოს, რომ ქვეყანაში გრძელვადიანი დანაზოგების აკუმულირება, წარმოადგენს ადგილობრივი კაპიტალის ბაზრის განვითარების შესაძლებლობას, რადგან აკუმულირებული თანხების ინვესტირება შესაძლებელი იქნება ადგილობრივ კაპიტალის ბაზარზე. აღნიშნული კი მნიშვნელოვანია კაპიტალის ბაზრის განვითარებისთვის, რომელიც თავის მხრივ ქვეყნის ეკონომიკის გაზრდის ერთ-ერთი წინაპირობაა. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: ზემოხსენებული გარემოებების გათვალისწინებით შემუშავდა კანონპროექტი, რომლის მიზანია საქართველოში ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ბაზრის განვითარება, აღნიშნულ ბაზარზე თავისუფალი კონკურენციის უზრუნველყოფა, ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების ფინანსური მდგრადობის უზრუნველყოფა, გრძელვადიანი ინვესტიციების წახალისება და მონაწილეებისა და ბენეფიციარების ინტერესების დაცვა. იმის გათვალისწინებით, რომ ქვეყანაში კერძო ნებაყოფლობითი საპენსიო სისტემის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია არსებული კანონმდებლობის ფუნდამენტური ცვლილება, რათა სამართლებრივი ჩარჩო შეესაბამებოდეს ამ კუთხით აღიარებულ საერთაშორისო პრაქტიკას, იყოს გამჭვირვალე და ეფექტური ევროკავშირში მოქმედ შესაბამის დირექტივებზე დაყრდნობით, მომზადდა ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ ახალი კანონპროექტი. კანონპროექტის მიღების გარეშე, საქართველო ვერ შეძლებს სრულად შეასრულოს ასოცირების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, დაუახლოვოს ასოცირების შესახებ შეთანხმებით განსაზღვრულ დირექტივას საკუთარი კანონმდებლობა. კანონპროექტი უზრუნვეყოფს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ეფექტურობას, მოქნილობას და გამჭვირვალობას. კანონპროექტი სისტემის ითვალისწინებს მნიშვნელოვან მასტიმულიზირებელ მექანიზმებს და საპენსიო სქემების მონაწილეთა ინტერესების დაცვის იმგვარ გარანტიებს, რომელთა გარეშეც შეუძლებელია ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ბაზრის განვითარება. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში, დაიხვეწება ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების მარეგულირებელი ქართული კანონმდებლობა და იგი დაუახლოვდება ევროკავშირში მოქმედ პრინციპებსა და ჩარჩოს. საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისი საკანონმდებლო ჩარჩოს არსებობის პირობებში, ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ბაზარი უფრო მიმზიდველი და სანდო გახდება საქართველოს მოქალაქეებისათვის. კანონპროექტის მიღება ხელს შეუწყობს სადაზღვევო სექტორისა და აქტივების მმართველი კომპანიების ბაზრის განვითარებას, რადგან მათ გაუჩნდებათ დამატებითი საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა. აღნიშნული ბაზრების განვითარება კი თავის მხრივ გაზრდის კონკურენციას, რაც საბოლოოდ აისახება ქვეყანაში ეფექტური ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სისტემის ამოქმედებასა და დანერგვაში. კანონპროექტის მიღებით, შესაძლებლობა მიეცემა საქართველოს ყველა მოქალაქეს გაწევრიანდეს ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემებში ან თავად დააფუძნონ ის. ამგვარი უფლება ენიჭება სუბიექტთა ფართო სპექტრს მათ შორის, დამსაქმებლებს, დამსაქმებელთა გაერთიანებებს, დასაქმებულთა გაერთიანებებს, პროფესიულ ორგანიზაციებს. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ამგვარი უფლება ენიჭება ნებისმიერ პირს გაწევრიანდნენ ინდივიდუალურ საპენსიო სქემებში, დასაქმებისაგან დამოუკიდებლად. ასევე, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კანონპროექტი იძლევა საშულუალებას რამდენიმე საპენსიო სქემაში გაწევრიანების. აღნიშნული ცხადჰყოფს, რომ ამგვარი წესების გაჩენით, მოცულ იქნება სუბიექტების ყველა კატეგორია და ყველას გაუჩნდება გრძელვადიანი დანაზოგების შექმნის შესაძლებლობა. ამასთან უნდა აღინიშოს, რონ ქვეყანაში გრძელვადიანი დანაზოგების აკუმულირება, წარმოადგენს ადგილობრივი კაპიტალის ბაზრის განვითარების შესაძლებლობას, რადგან აკუმულირებული თანხების ინვესტირება შესაძლებელი იქნება სწორედ ადგილობრივ კაპიტალის ბაზარზე გრძელვადიანად, რაც აისახება უფრო ეფექტურ კაპიტალის ალოკაციაში და თავის მხრივ ქვეყნის ეკონომიკის გაზრდის ერთ-ერთი წინაპირობაა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: კანონპროექტი აწესრიგებს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების ორგანიზებისა და განხორციელების საკითხებს და განსაზღვრავს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემის მონაწილეებისათვის სქემაში მონაწილეობის წესებს და პირობებს. კანონპროექტი განსაზღვრავს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემების მონაწილეთა უფლებებს და ადგენს მათი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის მექანიზმებსა და გარანტიებს. ამასთანავე, კანონპროექტი არეგულირებს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის ზედამხედველობის განხორციელების წესებსა და პრინციპებს. კანონპროექტი ასევე ვრცელდება აქტივების მმართველი კომპანიების, მზღვეველის, საპენსიო კომპანიის, სპეციალიზებული დეპოზიტარების და სხვა პირების საქმიანობაზე იმ ფარგლებში, რა ფარგლებშიც ასეთი საქმიანობა უკავშირდება ნებაყოფლობით კერძო პენსიას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონპროექტით შემოთავაზებული საზედამხედველო ჩარჩო არეგულირებს: 1. საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიას, რომელიც კანონპროექტის შესაბამისად ლიცენზირებულია საზედამხედველო ორგანოს1 მიერ და დაფუძნებულია როგორც დამოუკიდებელი კომპანია დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანების ან პროფესიული ორგანიზაციის მიერ; 2. საქართველოში დაფუძნებული აქტივების მმართველი კომპანიებს და მზღვეველებს, რომლებიც ახორციელებენ ნებაყოფლობით კერძო პენსიასთან დაკავშირებულ საქმიანობას; 3. საქართველოში დაფუძნებული საპენსიო კომპანიების, აქტივების მმართველი კომპანიებისა და მზღვეველების მიერ დარეგისტრირებულ საპენსიო სქემებს და აგრეთვე საქართველოში შემოთავაზებულ უცხოურ საპენსიო სქემებს, რომელთა საქართველოში შეთავაზებაც უნდა განხორციელდეს კანონპროექტის შესაბამისად.; და 4. სხვა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, რომლებიც ჩართულნი არიან საპენსიო სქემებისა და საპენსიო კომპანიების აქტივების ინვესტირებასთან, მართვასთან, შენახვასთან, ადმინისტრირებასთან, აღრიცხვასა და რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ საქმიანობაში. მნიშვნელოვანია, რომ კანონის პირველი მუხლის მე-3 პუნქტი ცალსახად ადგენს, რომ საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირებს არ შეუძლიათ განახორციელონ ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობა საქართველოში ან მის ფარგლებს გარეთ, ამ კანონის შესაბამისად ზედამხედველობის ორგანოს ნებართვის/რეგისტრაციის/ლიცენზიის გარეშე. კანონპროექტით განსაზღვრული მარეგულირებელი ჩარჩო არ ვრცელდება სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებზე, აგრეთვე უცხო სახელმწიფოების ეროვნულ, რეგიონულ და ადგილობრივ ორგანოებსა და დაწესებულებებზე, რომლებიც სოციალური უზრუნველყოფის ან სავალდებულო საპენსიო სისტემების ფონდებს მართავენ, ასევე „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ საპენსიო სქემასა და საერთაშორისო ფინანსური და დიპლომატიური ინსტიტუტების მიერ საქართველოში მათი თანამშრომლებისთვის შეთავაზებულ საქართველოს ფარგლებს გარეთ დაფუძნებულ საპენსიო სქემებზე. კანონპროექტის პირველი მუხლის მე-6 პუნქტი ცალსახად განმარტავს, რომ კანონპროექტით რეგულირებული ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემები წარმოადგენენ მხოლოდ განსაზღვრული შენატანის საპენსიო სქემებს, რაც გულისხმობს, რომ კანონპროექტის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საპენსიო სქემაში მონაწილეობის შედეგად მიღებული კ ა ნ ონ პ როე ქ ტი ს მ ე -2 მ უ ხ ლი ს „ძ “ ქ ვ ე პ უ ნ ქ ტ ი ს შ ე ს ა ბ ა მ ი ს ა დ ს ს ი პ „ს ა ქ ა რ თვ ე ლო ს და ზ ღ ვ ე ვ ი ს ს ა ხ ე ლმ წ ი ფო ზ ე და მ ხ ე დვ ე ლო ბ ი ს ს ა მ ს ა ხ უ რ ი “. 1 პენსია განისაზღვრება მხოლოდ მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე დაგროვებული საპენსიო აქტივებით და მის მიერ შერჩეული პენსიის გადახდის გრაფიკის შესაბამისად და არ არის დამოკიდებული სხვა ფაქტორებზე. აღნიშნული პუნქტის მიზანია, რომ აკრძალოს საქართველოში რეგისტრირებული არცერთი ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემის, როგორც განსაზღვრული სარგებლის საპენსიო სქემის2 შეთავაზება. კანონპროექტი არეგულირებს საპენსიო სქემებს, მის სახეებსა და მასში მონაწილეობის საკითხებს. კანონპროექტის განუსაზღვრელი ვადით მიხედვით შექმნილ საპენსიო მექანიზმს, სქემა, რომლის რომელიც მიზანია წარმოადგენს მონაწილეთა და ბენეფიციართა მიერ საპენსიო დანაზოგების დაგროვების, ინვესტირებისა და პენსიების მიღების ორგანიზება, შესაძლებელია იყოს ორი სახის: ინდივიდუალური საპენსიო სქემა და ჯგუფური საპენსიო სქემა. ინდივიდუალური საპენსიო სქემის რეგისტრირების უფლებამოსილება გააჩნიათ მხოლოდ აქტივების მმართველ კომპანიებსა და მზღვეველებს და მასში მონაწილეობა შეუძლია როგორც დასაქმებულ ფიზიკურ პირს, ასევე ნებისმიერ სხვა ფიზიკურ პირს (მათ შორის თვითდასაქმებულს). მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტით თითოეულ მონაწილეს უფლება აქვს სურვილისამებრ მონაწილეობა მიიღოს ერთ ან რამდენიმე ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში და კიდევ უფრო მეტი მოქნილობისათვის ნებისმიერ დროს გადაიტანოს მისი საპენსიო აქტივი ერთი ინდივიდუალური სქემიდან მეორე ინდივიდუალურ სქემაში. რაც შეეხება ჯგუფურ საპენსიო სქემას, აღნიშნული განპირობებულია დასაქმებით და მასში მონაწილეობა შეუძლია მხოლოდ საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისად შრომით ურთიერთობაში მყოფ დასაქმებულს, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულს ჯგუფურ საპენსიო სქემასთან ერთად შეუძლია ასევე მონაწილეობა მიიღოს ერთ ან მეტ ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში. ჯგუფური საპენსიო სქემა შესაძლებელია ჩამოყალიბდეს ორგვარად - 1. დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანების ან პროფესიული ორგანიზაციის მიერ საპენსიო კომპანიის დაარსების გზით; ან 2. დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანების ან პროფესიული ორგანიზაციის მიერ მზღვეველის ან აქტივების მმართველის დაქირავების გზით. აღნიშნული მნიშვნელოვანია, რადგან საპენსიო სქემების ჩამოყალიბება და რეგისტრაცია შეუძლიათ სწორედ აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველსა საპენსიო კომპანიას. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ჯგუფური საპენსიო სქემის დამფუძნებელი შეიძლება იყოს დამსაქმებელი, დასაქმებულთა გაერთიანება, დამსაქმებელთა გაერთიანება ან პროფესიული ორგანიზაცია საპენსიო ორგანიზაციის დაარსების გზით ან აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის დაქირავების გზით. აღნიშნული სუბიექტების მიხედვით - დასაქმებულს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს დამსაქმებლის საპენსიო სქემაში; დასაქმებულთა გაერთიანების წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ დასაქმებულთა გაერთიანების ჯგუფურ საპენსიო სქემაში; დამსაქმებელთა გაერთიანების წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა გ ა ნ ს ა ზ ღ ვ რ უ ლი ს ა რ გ ე ბ ლი ს ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ა (defined benefit pension scheme), რ ო მ ე ლშ ი ც პ ე ნ ს ი ი ს გ ა და ხ და და მ ო კ ი დე ბ უ ლი ა მ ო ნ ა წ ი ლი ს გ ა მ ო მ უ შ ა ვ ე ბ ი ს ი ს ტ ო რ ი ა ზ ე , ს ტ ა ჟ ს ა და ა ს ა კ ზ ე და პ ი რ და პ ი რ ა რ ა რ ი ს და კ ა ვ შ ი რ ე ბ უ ლი მ ი ს ს ა ს ა რ გ ე ბ ლო დ გ ა ნ ხ ო რ ც ი ე ლე ბ უ ლ შ ე ნ ა ტ ა ნ ე ბ თა ნ და შე ს ა ბა მის ა მ ო ნ ა გ ე ბ თა ნ . 2 მიიღონ დამსაქმებელთა გაერთიანების ჯგუფურ საპენსიო სქემაში; პროფესიული ორგანიზაციის წევრებს შეუძლიათ მონაწილება მიიღონ პროფესიული ორგანიზაციის ჯგუფურ საპენსიო სქემაში. ზოგადი პრინციპის თანახმად კი საპენსიო სქემის მონაწილეს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს ერთზე მეტ საპენსიო ჯგუფურ და ინდივიდუალურ სქემაში. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტის მე-8 მუხლი უფრო დეტალურად არეგულირებს დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისათვის საპენსიო სქემის დაფინანსების შემთხვევებს როგორც ზემოთ აღინიშნა ხელშეკრულების დადებით ლიცენზირებულ საპენსიო კომპანიასთან, მზღვეველთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან დასაქმებულთა საპენსიო სქემით უზრუნველსაყოფად; საპენსიო კომპანიის დაფუძნებით დასაქმებულთა ჯგუფური საპენსიო სქემების უზრუნველსაყოფად; და დამსაქმებელთა გაერთიანებასა და დასაქმებულთა გაერთიანებასთან შესაბამისი ხელშეკრულებ(ებ)ის დადებით, აღნიშული გაერთიანებების მიერ ამ კანონის შესაბამისად დაფუძებული საპენსიო კომპანიების საპენსიო სქემებში მონაწილეობისათვის. დამსაქმებლის მიერ ჯგუფური საპენსიო სქემით დასაქმებულების უზრუნელყოფის შემთხვევაში კანონპროექტი ითვალისწინებს თითოეული დასაქმებულის ინტერესების დაცვის გარანტიებს, კერძოდ დამსაქმებლის ვალდებულებებს: შესთავაზოს და თანაბრად უზრუნველყოს ყველა არსებული დასაქმებულის მონაწილეობა საპენსიო სქემაში გამჭვირვალედ და დისკრიმინაციის გარეშე; შესთავაზოს ყველა ახალ დასაქმებულს საპენსიო სქემაში გაწევრება და უზრუნველყოს მათი უფლება მიიღონ გადაწყვეტილება მონაწილეობის თაობაზე; შრომითი ხელშეკრულების დადებისას შესთავაზოს დასაქმებულს შესაბამისი საპენსიო სქემის ხელშეკრულების გაფორმება; ყველა დასაქმებულს აცნობოს საპენსიო სქემის ყველა პირობა და უზრუნველყოს მისი არჩევანი უარი თქვას საპენსიო სქემაში მონაწილეობაზე შეთავაზებიდან 15 (თხუთმეტი) კალენდარული დღის ფარგლებში; და რეგულარულად, მაგრამ არანაკლებ ერთხელ კალენდარული წლის განმავლობაში, ხოლო საპენსიო სქემის პირობებში ცვლილების განხორციელების შემთხვევაში ნებისმიერ ასეთ დროს, უზრუნველყოს დასაქმებულის უფლება გაწევრიანდეს საპენსიო სქემაში, რომელში მონაწილობაზეც დასამქებულმა მანამდე უარი განაცხადა. დამსაქმებელს შეუძლია საპენსიო სქემაში მონაწილეობა გახადოს სავალდებულო, როგორც შრომითი ანაზღაურების ნაწილი, მხოლოდ მაშინ, როდესაც საპენსიო შენატანებს დასაქმებულთა სასარგებლოდ თავად განახორციელებს. კანონპროექტი მეტი ეფექტურობისა და შესაძლებლობის გაჩენის მიზნით აწესრიგებს პროფესიულ ორგანიზაციათა მიერ ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის განხორციელების საკითხებს. კანონპროექტის მე-2 მუხლის ჰ10 პუნქტი განსაზღვრავს ასეთი ორგანიზაციის ბუნებას და განმარტავს, რომ ის წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით შექმნილი წევრობაზე დაფუძნებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, რომელიც აერთიანებს ფიზიკურ პირებს (მათ შორის თვითდასაქმებულებს) პროფესიული ნიშნით. კანონპროექტის მე-10 მუხლი კი დეეტალურად აწესრიგებს პროფესიული ორგანიზაციების მიერ ჯგუფური საპენსიო სქემების განხორციელების წესებს. კანონპროექტი მე-3 მუხლის მე-11 პუნქტით ცალსახად განსაზღვრავს, რომ მხოლოდ აქტივების მმართველ კომპანიას და მზღვეველს აქვს უფლება განახორციელოს ინდივიდუალური საპენსიო სქემის შეთავაზება. მნიშვნელოვანია, რომ ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის წარმოება დაუშვებელია საზედამხედველო ორგანოს მიერ გაცემული ლიცენზიისა და საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გარეშე. ამასთან, კანონპროექტი ასეთი ლიცენზიისა და რეგისტრაციის გარეშე კრძალავს ისეთი ტერმინების სახელწოდებაში გამოყენებას, როგორებიცაა: „საპენსიო კომპანია“, „საპენსიო ფონდი“, „საპენსიო სქემა“, „საპენსიო სქემის წესები“, „საპენსიო წესები“ ან სხვა სიტყვათწყობა ამ ტერმინების მნიშნელობით ან ამ ტერმინების გამოყენებით, აღნიშნული შეზღუდვა მნიშვნელოვანია მონაწილეთა და ბენეფიცირთა უფლებების დასაცავად და ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სისტემის დაცულობისათვის. კანონპროექტის მე-4 მუხლი თითოეული საპენსიო სქემის ტიპისათვის3 განსაზღვრავს სახელშეკრულებო ურთიერთობების სუბიექტთა წრეს, ხოლო კანონპროექტის მე-5 მუხლი არეგულირებს ამგვარი ხელშეკრულების ნამდვილობის პირობებსა და მოთხოვნებს, კერძოდ ამგვარი ხელშეკრულების ნამდვილობის წინაპირობაა, რომ ის დადებულ უნდა იქნას წერილობით ერთი მხრივ მონაწილესა და მეორე მხრივ აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას შორის. კანონპროექტის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტი კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს ფიდუციური ვალდებულებების მნიშვნელობაზე და განსაზღვრავს, რომ საპენსიო ხელშეკრულება აუცილებლად უნდა ითვალისწინებდეს ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების მოვალეობებს განსაზღვრულია კანონპროექტით. და კანონპროექტის პასუხისმგებლობას, თანახმად, რომლებიც საპენსიო სქემის ხელშეკრულების დამახასიათებელი თვისებაა ასევე, რომ ის ფორმდება განუსაზღვრელი ვადით და მასში ნებისმიერი ცვლილების განხორციელება შესაძლებელია მხოლოდ საპენსიო სქემის ხელშერულების თითოეული მხარის თანხმობის საფუძველზე, ამასთან აუცილებელია, რომ მას უნდა დაერთოს შესაბამისი საპენსიო სქემის საპენსიო წესები. რაც შეეხება მის შინაარს, კანონპროექტი განსაზღვრავს იმ მინიმალურ საკითხებს, რომლებიც მოცულ უნდა იქნას საპენსიო სქემის ხელშეკრულებაში, კერძოდ ის უნდა განსაზღვრავდეს შეთანხმებულ საპენსიო სქემას, საინვესტიციო მიდგომას, საინვესტიციო არჩევანს, ასეთის არსებობის შემთხვევაში და ასევე შენატანების ოდენობას და სიხშირეს. კანონპროექტი არეგულირებს ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორიცაა პირადი საპენსიო ანგარიშების გახსნა და წარმოება, იმ მნიშვნელოვანი პრინციპების გათვალისწინებით, როგორიცაა საპენსიო სქემის მონაწილეთათვის საპენსიო ანგარიშზე დისტანციური ელექტრონულ წვდომისა და პირად საპენსიო ანგარიშზე ასახული თითოეული ტრანზაქციის შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ჯგუფური საპენსიო სქემების შემთხვევაში დამსაქმებლისა და დასაქმებულის შენატანების და შესაბამისი გადასახდელებისა და საკომისიოების ერთმანეთისაგან განცალკევებულად აღრიცხვა. ი ნ დი ვ ი დუ ა ლუ რ ი სა პ ე ნსიო სქე მის და ჯ გ უ ფუ რ ი სა პ ე ნსიო სქ ე მის მ ი ე რ მ ი ს ი და ს ა ქ მ ე ბ უ ლე ბ ი ს ა თვ ი ს შ ე ქ მ ნ ი ლი ჯ გ უ ფუ რ ი ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს , და ს ა ქ მ ე ბ უ ლთა გ ა ე რ თი ა ნ ე ბ ი ს მ ი ე რ შ ე ქ მ ნ ი ლი ჯ გ უ ფუ რ ი ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს , და მ ს ა ქ მ ე ბ ე ლთა გ ა ე რ თი ა ნ ე ბ ი ს მ ი ე რ შ ე ქ მ ნ ი ლი ჯ გ უ ფუ რ ი ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს და პ რ ო ფე ს ი უ ლი ო რ გ ა ნ ი ზ ა ც ი ი ს მ ი ე რ შ ე ქ მ ნ ი ლი ჯ გ უ ფუ რ ი ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს ) შ ე მ თხ ვ ე ვ ე ბ ი . 3 (და მ ს ა ქ მ ე ბ ლი ს აღნიშნული რეგულაციები ემსახურება როგორც საპენსიო ანგარიშების ეფექტურ წარმოებას, ისე მონაწილეთა ინტერესების დაცვას. საპენსიო სქემის მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე უფლებების დაცვას ემსახურება ასევე კანონპროექტის მე-7 და მე-9 მუხლები. ზოგადი პრინციპის თანახმად კი ინდივიდუალური საპენსიო სქემის ფარგლებში გახსნილ თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე განთავსებული საპენსიო აქტივები არის შესაბამისი მონაწილის საკუთრება. აბსოლუტური საკუთრების უფლება ასეთ საპენსიო აქტივებზე წარმოიშობა მხოლოდ საპენსიო ასაკის მიღწევის, ვადამდე პენსიაზე გასვლის, შესაძლებლობის შეზღუდვის ან გარდაცვალების შემთხვევაში. ასევე, ზოგადი პრინციპია, რომ ნებისმიერი საპენსიო სქემის ფარგლებში მონაწილეს აქვს უფლება განკარგოს საპენსიო აქტივები კანონპროექტის შესაბამისად საპენსიო სქემის შეწყვეტის ან საპენსიო აქტივების გადატანის შემთხვევაში. მნიშვნელოვანია, რომ ჯგუფური საპენსიო სქემების შემთხვევაში კანონპროექტი ერთმანეთისაგან განასხვავებს დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მიერ განხორციელებულ შენატანებზე მონაწილის უფლებებს - კანონპროექტის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილი ცალსახად და მკაფიოდ აღნიშნავს, რომ ჯგუფური საპენსიო სქემის ფარგლებში გახსნილ თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე დასაქმებულის მიერ განხორციელებული შენატანები წარმოადგენს მის საკუთრებას ასეთი შენატანების განხორციელების მომენტიდან, ხოლო ჯგუფური საპენსიო სქემის შემთვევაში, რომელიც ითვალისწინებს დამსაქმებლის შენატანებს, თითოეულ პირად საპენსიო ანგარიშზე განთავსებული საპენსიო აქტივების ის ნაწილი, დამსაქმებლების მიერ განხორციელებული საპენსიო შენატანების შედეგია რომელიც მონაწილის საკუთრებაში გადადის საპენსიო აქტივებზე მონაწილის უპირობო უფლების წარმოშობის 4 მომენტიდან. საპენსიო სქემის მონაწილის უპირობო უფლებების დასაცავად კანონპროექტი მე-9 მუხლით დეტალურად განსაზღვრავს ამ უფლებების წარმოშობისა და დაცვის საკითხებს, კერძოდ აღნიშნული მუხლი, ერთის მხრივ, აწესებს ასეთი უფლებების წარმოშობის საბაზისო გრაფიკს5, ხოლო მონაწილეთა ინტერესების დასაცავად განსაზღვრავს, რომ, ერთის კ ა ნ ონ პ როე ქ ტი ს მ ე -2 მ უ ხ ლი ს ჰ 4 პ უნ ქ ტ ი გ ა ნ ს ა ზღვ რა ვ ს სა პე ნსიო ა ქ ტ ი ვ ე ბ ზ ე უ პ ი რ ო ბ ო უ ფლე ბ ე ბ ს რ ო გ ო რ ც – შ ე ს ა ბ ა მ ი ს ი ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს ფა რ გ ლე ბ შ ი ა რ ს ე ბ უ ლი მ ო ნ ა წ ი ლი ს უ ფლე ბ ე ბ ი ი მ ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ქ ტ ი ვ ე ბ ი ს ნ ა წ ი ლზ ე , რ ო მ ე ლი ც და მ ს ა ქ მ ე ბ ლე ბ ი ს მ ი ე რ გ ა ნ ხ ო რ ც ი ე ლე ბ უ ლი ს ა პ ე ნ ს ი ო შ ე ნ ა ტ ა ნ ე ბ ი ს შ ე დე გ ი ა ა რ ე ქ ვ ე მ დე ბ ა რ ე ბ ა ჩ ა მ ო რ თმ ე ვ ა ს და ვ ა ლდე ბ უ ლე ბ ი ს უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფი ს ღონ ი ს ძ ი ე ბ ე ბ ს , რ ო მ ე ლთა მ ი ზა ნ ი ა პ ი რი ს მიე რ ს ა ქ ა რ თვ ე ლო ს კ ა ნ ო ნ მ დე ბ ლო ბ ი თ ა ნ /და ხ ე ლშ ე კ რ უ ლე ბ ი თ გ ა თვ ა ლი ს წ ი ნ ე ბ უ ლი ვ ა ლდე ბ უ ლე ბ ი ს შ ე ს რ უ ლე ბ ი ს უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფა და რ ო მ ლე ბ ი ც მ ოი ც ა ვ ს ნ ე ბ ი ს მ ი ე რ ი ძ უ ლე ბ ი თი ა ღ ს რ უ ლე ბ ი ს ს ა პ რ ო ც ე ს ო ღ ო ნ ი ს ძ ი ე ბ ა ს (მ ა თ შ ო რ ი ს , ს ა რ ჩ ე ლი ს ა და გ ა და წ ყ ვ ე ტ ი ლე ბ ი ს ა ღ ს რ უ ლე ბ ი ს უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფი ს ღონ ი ს ძ ი ე ბ ე ბ ს ) და ს ა ქ ა რ თვ ე ლო ს ს ა გ ა და ს ა ხ ა დო კ ო დე ქ ს ი თა და ს ა ქ ა რ თვ ე ლო ს ს ა მ ო ქ ა ლა ქ ო კ ო დე ქ ს ი თ გ ა თვ ა ლი ს წ ი ნ ე ბ უ ლ მ ო თხ ო ვ ნ ი ს უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფი ს ს ა შ უ ა ლე ბ ე ბ ს (მ ა თ შ ო რ ი ს , ს ა გ ა და ს ა ხ ა დო და ვ ა ლი ა ნ ე ბ ი ს გ ა და ხ დე ვ ი ნ ე ბ ი ს უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფი ს ღონ ი ს ძ ი ე ბ ე ბ ს , გ ი რა ვ ნ ობ ა ს ა და ყ ა და ღ ა ს ). 5 კ ა ნ ო ნ პ რ ო ე ქ ტ ი ს მ ე -9 მ უ ხ ლი ს პ ი რ ვ ე ლი პ უ ნ ქ ტ ი თ ჯ გ უ ფუ რ ი ს ა პ ე ნ ს ი ო სქ ე მის ფა რ გ ლე ბ შ ი შ ე ს ა ძ ლე ბ ე ლი ა გ ა ნ ი ს ა ზღვ როს მ ო ნ ა წ ი ლი ს თვ ი ს ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ქ ტ ი ვ ე ბ ზ ე ს ა კ უ თრ ე ბ ი ს უ პ ი რ ო ბ ო უ ფლე ბ ი ს მ ი ნ ი ჭ ე ბ ა ა რ ა უ მ ე ტ ე ს 5 წ ლი ა ნ ი შ რ ო მ ი თი უ რ თი ე რ თო ბ ე ბ ი ს შ ე მ დე გ ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ქ ტ ი ვ ე ბ ი ს ი მ ნ ა წ ი ლზ ე , რ ო მ ე ლი ც და მ ს ა ქ მ ე ბ ლე ბ ი ს მ ი ე რ გ ა ნ ხ ო რ ც ი ე ლე ბ უ ლი ს ა პ ე ნ ს ი ო შ ე ნ ა ტ ა ნ ე ბ ი ს შ ე დე გ ი ა . თუ შ რ ო მ ი თი უ რ თი ე რ თო ბ ა წ ყ დე ბ ა ვ ა და ზ ე ა დრ ე , 4 მხრივ, შესაძლებელია საპენსიო სქემის წესებით განსაზღვრულ იქნას კანონპროექტით დადგენილ საბაზისო გრაფიკზე მონაწილისათვის უფრო ხელსაყრელი გრაფიკი, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ საპენსიო სქემის წესები არ ითვალისწინებს საპენსიო აქტივებზე უპირობო უფლებების წარმოშობის გრაფიკს - პირად საპენსიო ანგარიშზე პირველი შენატანის განხორციელების მომენტიდან მონაწილეს ენიჭება დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული შენატანზე უპირობო უფლება. ასევე, მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისად განსაზღვრული დროებითი შრომისუუნარობის პერიოდი, მათ შორის დეკრეტის პერიოდი ან სხვა შრომითი ურთიერთობის შეჩერების პერიოდი, მიუხედავად ანაზღაურებისა, ჩაითვლება უპირობო უფლების მინიჭების პერიოდში და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში ან დამსაქმებლის სადამფუძნებლო სტრუქტურის შეცვლის შემთხვევაში დასაქმებულები ინარჩუნებენ საპენსიო სქემის ფარგლებში საპენსიო აქტივებზე ამ კანონის შესაბამისად მათზე მინიჭებულ უპირობო უფლებებს და საპენსიო აქტივებზე მინიჭებული უპირობო უფლებები არ შეიძლება დაუბრუნდეს დამსაქმებელს. კანონპროექტის მე-9 მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტები კრძალავს დამსაქმებლის მიერ უფლებების ბოროტად გამოყენებას რომელიც მიზნად ისახავს საპენსიო აქტივებზე დასაქმებულის უპირობო უფლებების ან მათი განხორციელების შელახვას და ამგვარი შელახვის შემთხვევაში ითვალისწინებს აღნიშნული უფლებების დაცვის გარანტიებს. იმისათვის, რომ კანონპროექტით განსაზღვრული სუბიექტების მიერ შეიქმნას საპენსიო კომპანია, რომელიც განახორციელებს ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობას, პირველ რიგში აუცილებელია ამგვარი კომპანიის „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დაფუძნება და შემდგომ მისი ლიცენზირება საზედამხედველო ორგანოში კანონპროექტით გათვალისწინებული წესების დაცით. შესაბამისად, მე-11-მე-13 მუხლებით დეტალურად აწესრიგებს საპენსიო კომპანიის დაფუძნების და დაფუძნებული საპენსიო კომპანიის მართვისა და ხელმძღვანელობის საკითხებს, რომლებიც აუცილებელი წინაპირობაა საპენსიო კომპანიად ლიცენზირებისათვის. კანონპროექტის თანახმად, საპენსიო კომპანია შესაძლებელია ჩამოყალიბდეს სააქციო საზოგადოების ან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ფორმით „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საწარმოს საპენსიო კომპანიად ლიცენზირებისათვის საჭიროა ამ საწარმოს ხმის უფლების მქონე ყველა აქციონერის/პარტნიორის გადაწყვეტილება, თუ საწარმოს სადამფუძნებლო დოკუმენტით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. აღნიშნილი მოთხოვნა ვრცელდება დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანებისა და პროფესიული ჯ გ უ ფუ რ ი სა პ ე ნსიო სქ ემის ფა რ გ ლე ბ შ ი და მ ს ა ქ მ ე ბ ლი ს მიერ გ ა ნ ხ ო რ ც ი ე ლე ბ უ ლ შ ე ნ ა ტ ა ნ ე ბ ზ ე და ს ა ქ მ ე ბ უ ლი ს თვ ი ს უ პ ი რ ო ბ ო უ ფლე ბ ე ბ ი ს მ ი ნ ი ჭ ე ბ ა მ ო ხ დე ბ ა ე ტ ა პ ო ბ რ ი ვ ა დ , ა რ ა ნ ა კ ლე ბ შ ე მ დე გ ი პ ე რ ი ო დუ ლო ბ ი თა და ო დე ნ ო ბ ე ბ ი თ : ა ) 20% და ს ა ქ მ ე ბ ი ს პ ი რ ვ ე ლი წ ლი ს და ს რ უ ლე ბ ი ს შ ე მ დე გ ; ბ ) 40% და ს ა ქ მ ე ბ ი ს მ ე ო რ ე წ ლი ს და ს რ უ ლე ბ ი ს შ ე მ დე გ ; გ ) 60% და ს ა ქ მ ე ბ ი ს მ ე ს ა მ ე წ ლი ს და ს რ უ ლე ბ ი ს შ ე მ დე გ ; დ ) 80% და ს ა ქ მ ე ბ ი ს მ ე ო თხ ე წ ლი ს და ს რ უ ლე ბ ი ს შ ე მ დე გ ; და ე ) 100%-ს და ს ა ქ მ ე ბ ი ს მ ე ხ უ თე წ ლი ს და ს რ უ ლე ბ ი ს შ ე მ დე გ . ორგანიზაციის მიერ დაფუძნებულ საპენსიო კომპანიაზე. კომპანიის დასაფუძნებლად კი აუცილებელია აღნიშნულ სუბიექტთა შესაბამისი მმართველი ორგანოს გადაწყვეტილება. გადაწყვეტილებასთან ერთად კანონპროექტის მე-12 მუხლი ადგენს, რომ საპენსიო კომპანია ფუძნდება სადამფუძნებლო დოკუმენტის საფუძველზე, რომელიც უნდა ადგენდეს საპენსიო კომპანიის მართვისა და ადმინისტრირების წესებს და რომელიც აუცილებელია საპენსიო კომპანიის ლიცენზირებისათვის. მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოთვლის დებულებებს, რომლებსაც არ უნდა ითვალისწინებდეს სადამფუძნებლო დოკუმენტი, კერძოდ დებულებები, რომლებიც ეწინააღმდეგება ამ კანონს ან საქართველოს სხვა საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების ნებისმიერ დებულებას ან ამ აქტების საფუძველზე დადგენილ ნებისმიერ წესს და არასამართლიანია საპენსიო სქემების მონაწილეთა ინტერესებთან მიმართებაში. ხოლო, ამავე მუხლის მე-4 პუნქტი ჩამოთვლის იმ მინიმალური დებულებებ6 ჩამონათვალს, რომლებსაც უნდა ასახავდეს სადამფუძნებლო დოკუმენტი. კანონპროექტის მე-13 მუხლი განსაზღვრავს საპენსიო კომპანიის სტრუქტურას, რომელიც აუცილებლად უნდა შედგებოდეს სამეთვალყურეო საბჭოსა და ხელმძღვანელი ორგანოსაგან. აღნიშნული ორგანოს წევრები წარმოადგენენ ფიდუციური ვალდებულებების მქონე პირებს7, ამასთან ისინი უნდა აკმაყოფილებდნენ საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილ შესაფერისობის კრიტერიუმებს. ამასთან, აღნიშნული მუხლი ჩამოთვლის ყველა იმ უფლებამოსილებას, რომლებიც გადანაწილებულ უნდა იქნას სამეთვალყურეო საბჭოსა და ხელმძღვანელ ორგანოს შორის და რომლებიც ასახულ უნდა იქნას სადამფუძნებლო დოკუმენტში. იმისათვის, რომ საპენსიო კომპანიამ განახორციელოს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობა, მეწარმე სუბიექტის დაფუძნების შემდეგ მნიშვნელოვანია საპენსიო ს ა ქ ა რ თვ ე ლო შ ი და ფუ ძ ნ ე ბ უ ლი ს ა პ ე ნ ს ი ო კ ომ პ ა ნ ი ი ს ს ა და მ ფუ ძ ნ ე ბ ლო დო კ უ მ ე ნ ტ ი უ ნ და შ ე ი ც ა ვ დე ს ს ულ მ ც ი რ ე შ ე მ დე გ მ ონ ა ც ე მ ე ბ ს და /ა ნ ი ნ ფო რ მ ა ც ი ა ს : ა ) ს ა პ ე ნ ს ი ო კ ომ პ ა ნ ი ი ს ს ა ხ ე ლწ ო დე ბ ა ს ; ბ ) ს ა პ ე ნ ს ი ო კ ო მ პ ა ნ ი ი ს ლი კ ვ ი და ც ი ი ს წ ე ს ს ა და პ რ ო ც ე დუ რ ა ს ; გ ) ს ა პ ე ნ ს ი ო კ ო მ პ ა ნ ი ი ს ს ა და მ ფუ ძ ნ ე ბ ლო დო კ უ მ ე ნ ტ შ ი ც ვ ლი ლე ბ ი ს შ ე ტ ა ნ ი ს წ ე ს ე ბ ს ა და პ რ ო ც ე დუ რ ა ს ; დ) სა პ ე ნსიო მ ო მ ს ა ხ ურ ე ბ ი ს მ ი წ ო დე ბ ი ს გ ა ნ უს ა ზ ღ ვ რ ე ლ ვ ა და ს ; ე) მ ო ნ ა წ ი ლე თა უ ფლე ბ ა -მ ო ვ ა ლე ო ბ ე ბ ი ს ა ღ წ ე რ ა ს ; ვ ) ა ქ ტი ვ ე ბ ი ს მ მ ა რ თვ ე ლი კ ომ პ ა ნ ი ი ს ა და მ ზ ღ ვ ე ვ ე ლი ს ჩ ა ნ ა ც ვ ლე ბ ი ს პ ი რ ო ბ ე ბ ს , ხ ო ლო ჩ ა ნ ა ც ვ ლე ბ ი ს შ ე მ თხ ვ ე ვ ა შ ი − მ ო ნ ა წ ი ლე თა და ც ვ ი ს გ ა რ ა ნ ტ ი ე ბ ი ს შ ე ს ა ხ ე ბ ი ნ ფო რ მ ა ც ი ა ს ; ზ ) ს პ ე ც ი ა ლი ზ ე ბ უ ლი დე პ ო ზ ი ტ ა რ ი ს ჩ ა ნ ა ც ვ ლე ბ ი ს პ ი რ ო ბ ე ბ ს , ხ ო ლო ჩ ა ნ ა ც ვ ლე ბ ი ს შ ე მ თხ ვ ე ვ ა შ ი − მ ო ნ ა წ ი ლე თა და ც ვ ი ს გ ა რ ა ნ ტ ი ე ბ ი ს შ ე ს ა ხ ე ბ ი ნ ფო რ მ ა ც ი ა ს ; 7 პ ი რ ი , რ ო მ ე ლი ც პ ა ს უ ხ ი ს მ გ ე ბ ე ლი ა მ ო ნ ა წ ი ლე თა ა ნ ბ ე ნ ე ფი ც ი ა რ თა წ ი ნ ა შ ე ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ქ ტ ი ვ ე ბ ი ს და ც ვ ი ს , ი ნ ვ ე ს ტ ი რ ე ბ ი ს , შ ე ნ ა ხ ვ ი ს ა ნ ა ღ რ ი ც ხ ვ ი ს თვ ი ს ი მ დე ნ ა დ , რ ა მ დე ნ ა და ც ა ს ე თი ი უ რ ი დი უ ლი ა ნ ფი ზ ი კ უ რ ი პ ი რი : რ .ა .) ა ხ ო რ ც ი ე ლე ბ ს სა პე ნსიო ა ქ ტი ვ ე ბ ი ს მ ა რ თვ ი ს პ როც ე ს შ ი ნე ბისმიე რ დი ს კ რ ე ც ი უ ლ უ ფლე ბ ა მ ო ს ი ლე ბ ა ს ა ნ კ ო ნ ტ რ ო ლს , გ ა რ და ე რ ო ვ ნ უ ლი ბ ა ნ კ ი ს მ ი ე რ რ ე გ უ ლი რ ე ბ ი ს მ ი ზ ნ ე ბ ი ს თვ ი ს კ ა ნ ონ ი თ გ ა თვ ა ლი ს წ ი ნ ე ბ უ ლი შ ე მ თხ ვ ე ვ ე ბ ი ს ა ; რ .ბ .) შ ე ს ა ბ ა მ ი ს ი ხ ე ლშ ე კ რ უ ლე ბ ი ს ს ა ფუ ძ ვ ე ლზ ე გ ა ს წ ე ვ ს ს ა ი ნ ვ ე ს ტ ი ც ი ო კ ო ნ ს უ ლტ ა ც ი ე ბ ს ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ქ ტ ი ვ ე ბ თა ნ და კ ა ვ შ ი რ ე ბ ი თ ; რ .გ .) შ ე ი მ უ შ ა ვ ე ბ ს ს ა პ ე ნ ს ი ო ს ქ ე მ ი ს ს ა ი ნ ვ ე ს ტ ი ც ი ო პ ო ლი ტ ი კ ა ს ; რ .დ .) ა ღ რ ი ც ხ ა ვ ს გ ა რ ი გ ე ბ ე ბ ს და ა მ უ შ ა ვ ე ბ ს ა მ გ ა რ ი გ ე ბ ე ბ თა ნ და კ ა ვ შ ი რ ე ბ უ ლ ი ნ ფო რ მ ა ც ი ა ს , ა წ ა რ მ ო ე ბ ს ა ნ /და ი ნ ა ხ ა ვ ს მ ო ნ ა წ ი ლე თა შ ე ს ა ხ ე ბ ჩ ა ნ ა წ ე რ ე ბ ს . 6 კომპანიის ლიცენზირება, რომელსაც გასცემს საზედამხედველო ორგანო. კანონპროექტის მე16 მუხლი განსაზღვრავს საპენსიო კომპანიის ლიცენზირების პირობებს და პირველი პუნქტით განსაზღვრავს იმ დოკუმენტებისა და ინფორმაციის ჩამონათვალს, რომლებიც წარდგენილ უნდა იქნას საზედამხედველო ორგანოში ლიცენზიის მაძიებლის მიერ. ხოლო, კანონპროექტის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილი ჩამოთვლის იმ წინაპირობებს, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც საზედამხედველო ორგანო არ გასცემს საპენსიო კომპანიის ლიცენზიას, რომელთა შორის გარდა კანონით განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევისა, არის შემდეგი შემთხვევები: საპენსიო კომპანიის მიერ შერჩეული სპეციალიზებულ დეპოზიტარი, აქტივების მმართველი კომპანია და მზღვეველი ვერ აკმაყოფილებს საპენსიო აქტივების შენახვისა და მართვის საქმიანობისათვის აუცილებელ კრიტერიუმებს შესაბამისი კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესებისა და მოთხოვნების შესაბამისად; საპენსიო კომპანიის მიერ დაქირავებული უცხოური აქტივების მმართველი კომპანია ან უცხოური მზღვეველი შესაბამისი კანონმდებლობის საფუძველზე არ არის აღიარებული/ნებადართული მართოს საპენსიო სქემები საქართველოში ან სახეზეა კანონპროექტით განსაზღვრული მჭიდრო კავშირის შემთხვევა. კანონპროექტის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილი კი განსაზღვრავს საზედამხედველო ორგანოსთვის სალიცენზიო განაცხადის განხილვის ვადას.8 მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროქტი მე-19 მუხლით ასევე განსაზღვრავს საპენსიო კომპანიის ცვლილებების განხორციელების წესსა და ვადებს, შეეხება საპენსიო კომპანიის ლიცენზირების პირობებს. კანონპროექტი მე-15 მუხლით ნებას რთავს უცხოურ საპენსიო კომპანიებს საქართველოში განახორციელონ საპენსიო საქმიანობა, რაც კიდევ უფრო კონკურენტუნარიანსა და მრავალფეროვანს გახდის ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო ბაზარს და დაიცავს დასაქმებულთა ინტერესებს. თუმცა, ამგვარი უცხოური საპენსიო კომპანია უფლებამოსილია ამ კანონის შესაბამისად საქართველოში დაარეგისტრიროს საპენსიო სქემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ლიცენზირებულია შესაბამისი უცხოური საზედამხედველო ორგანოს მიერ და მისი საპენსიო საქმიანობა ექვემდებარება პრუდენციულ რეგულირებას კეთილსაიმედოობის, დაცულობისა და გამჭვირვალობის სტანდარტების გათვალისწინებით. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტი მეტი მოქნილობისათვის ამგვარი კომპანიისთვის აწესებს ლიცენზირების გარეშე გამარტივებულ აღიარების პროცედურას, იმ პირობით რომ ამგვარ უცხოურ საპენსიო კომპანია საპენსიო საქმიანობას განახორციელებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დაარსებული ფილიალის მეშვეობით. აღიარების მოსაპოვებლად უცხოური საპენსიო კომპანია მიმართავს საზედამხედველო ორგანოს, რომელის აღიარების პირობებიც მოცემულია კანონპროექტის 21ს ა ზ ე და მ ხ ე დვ ე ლო ორგ ა ნ ო ვ ა ლდე ბ უ ლი ა შე ს ა ბა მის ი გ ა ნ ა ც ხ ა დი ს მ ი ღ ე ბ ი და ნ 30 (ო ც და ა თი ) კ ა ლე ნ და რ უ ლი დღ ი ს ვ ა და შ ი მ ი ი ღოს გ ა და წ ყ ვ ე ტ ი ლე ბ ა სა პ ე ნსიო კ ო მ პ ა ნ ი ი ს ა თვ ი ს ლი ც ე ნ ზ ი ი ს გა ცე მის, ა ღ ი ა რ ე ბ ი ს ა ნ გ ა ნ ა ც ხ ა დი ს და კ მ ა ყ ო ფი ლე ბ ა ზ ე უ ა რ ი ს თქ მ ი ს შ ე ს ა ხ ე ბ . ა ღ ნ ი შ ნ უ ლი გ ა ნ ა ც ხ ა დი ს და კ მ ა ყ ო ფი ლე ბ ა ზ ე უ ა რ ი ს თქ მ ი ს შ ე მ თხ ვ ე ვ ა შ ი ს ა ზ ე და მ ხ ე დვ ე ლო ორგ ა ნ ო გ ა ნ მ ც ხ ა დე ბ ე ლს და უ ყ ო ვ ნ ე ბ ლი ვ წ ე რ ი ლო ბ ი თ ა ც ნ ო ბ ე ბ ს და ს ა ბ უ თე ბ უ ლ უ ა რ ს ა ს ე თი გ ა და წ ყ ვ ე ტ ი ლე ბ ი ს მ ი ღ ე ბ ი და ნ 30 (ო ც და ა თი ) კ ა ლე ნ და რ უ ლი დღ ი ს ვ ა და შ ი . 8 ე მუხლში. იმისათვის, რომ მოხდეს უცხოური საპენსიო კომპანიის აღიარება დაკმაყოფილებული იქნება სულ მცირე შემდეგი პირობები: შესაბამისმა უცხოურმა საზედამხდველო ორგანომ გასცა შესაბამისი საქმიანობის ლიზენზია/ნებართვა და უცხოური საპენსიო კომპანიის საქმიანობა სათანადოდ რეგულირდება იმ ქვეყნის კანონმდებლობით, რომელშიც დაარსებულია საპენსიო კომპანია; უცხო ქვეყანა, სადაც უცხოური საპენსიო კომპანია არის დაფუძნებული, არ შედის ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) მიერ დამტკიცებულ არაკოოპერირებადი (არამოთანამშრომლე) ქვეყნებისა და ტერიტორიების ნუსხაში; უცხოურ საპენსიო კომპანიას დაფუძნებული აქვს ფილიალი საქართველოში „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. ხოლო, იმ შემთხვევაში თუ არ იქნა დაკმაყოფილებული აღნიშნული პირობები ან კანონპროექტის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად უცხოური საპენსიო კომპანია არ არის უფლებამოსილი ან შეჩერებული აქვს უფლებამოსილება განახორციელოს საპენსიო საქმიანობა იმ უცხო ქვეყანაში, რომელშიც ის რეგისტრირებულია/დაფუძნებულია საზედამხდველო ორგანო არ აღიარებს ამგვარ უცხოურ საპენსიო კომპანიას. იმის გათვალისწინებით, რომ კანონპროექტით რეგულირდება ახალი ლიცენზირებადი სუბიექტი, კერძოდ საპენსიო კომპანია, კანონპროექტის მე-20 მუხლი საზედამხედველო ორგანოსათვის სავალდებულოს ხდის შექმნას და აწარმოოს ყველა ლიცენზირებული საპენსიო კომპანიის რეესტრი და თავისი ოფიციალური ვებგვერდის საშუალებით საჯარო გახადოს მათ შესახებ ინფორმაცია. თოთიეულ საპენსიო კომპანიას საპენსიო კომპანიების რეესტრში უნდა მიენიჭოთ უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი და საპენსიო კომპანიების რეესტრში აღინიშნებოდეს საპენსიო კომპანიის, მის მიერ დაქირავებული აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის და სპეციალიზებული დეპოზიტარის სახელწოდება, სტატუსი (არის ლიცენზირებული, ლიცენზია გაუქმებული და ა.შ.), ასევე აღნიშნული უნდა იყოს ინფორმაცია საპენსიო კომპანიის მიმართ ლიკვიდაციის ან საქმიანობის შეწყვეტის ნებისმიერი ფორმის მიმდინარეობის შესახებ. საპენსიო საქმიანობის განხორციელების უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს საპენსიო სქემები, რომლებიც საჭიროებენ რეგისტრაციას საზედამხედველო ორგანოში. კანონპროექტის მე-2 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად საპენსიო სქემა არის სადაზღვევო სამსახურის მიერ რეგისტრირებული წესებისა და პარამეტრების ერთობლიობა, რომელთა შესაბამისად ხდება საპენსიო შენატანების განხორციელება და პენსიის გადახდა. სწორედ, საპენსიო სქემის რეგისტრაციას ეთმობა კანონპროექტის IV თავი, რომელიც 22-ე მუხლით განსაზღვრავს საპენსიო სქემების რეგისტრაციის წესებსა და რეგისტრაციისათვის წარსადგენი დოკუმენტებისა და ინფორმაციის ჩამონათვალს. აქტივების მმართველ კომპანიებს, მზღვეველებს და საპენსიო კომპანიებს შეუძლიათ შექმნან და შესთავაზონ ერთი ან მეტი საპენსიო სქემა, რომელთაგან თითოეული უნდა დარეგისტრირდეს საზედამხედველო ორგანოში. 22-ე მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტები ერთმანეთისაგან განასხვავებს ინდივიდუალური და ჯგუფური საპენსიო სქემების რეგისტრაციისათვის წარსადგენი ინფორმაციისა და დოკუმენტების ჩამონათვალს, მათი სუბიექტებისა და ბუნების მიხედვით. 22-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად საზედამხედველო ორგანოს უფლება აქვს საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შესახებ განცხადების მიღებიდან არაუგვიანეს 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის განმავლობაში მოითხოვოს განმცხადებლისაგან დამატებითი დოკუმენტაციისა და მის მიერ განსაზღვრული სხვა ინფორმაციის წარდგენა, ამასთან მას უფლება აქვს საჭიროების შემთხვევაში გამოიკვლიოს რეგისტრაციასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხი. რაც შეეხება, საპენსიო სქემის რეგიტრაციის გადაწყვეტილებას, კანონპროექტის თანახმად საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია საპენსიო სქემის რეგისტრაციაზე განაცხადის მიღებიდან ოცდაათი (30) კალენდარული დღის ვადაში მიიღოს გადაწყვეტილება საპენსიო სქემის რეგისტრაციის ან რეგისტრაციაზე უარის შესახებ წერილობით, უარის შემთხვევაში დგინდება სტანდარტი, რომ ამგვარი გადაწყვეტილება უნდა იყოს დასაბუთებული. საპენსიო სქემების მართვისას ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს როლს ახორციელებს სპეციალიზებული დეპოზიტარი, რომელიც რეგულირდება საინვესტიციო ფონდების ფარგლებში განსაზღვრული სპეციალიზებული დეპოზიტარის ანალოგიურად და ახორციელებს კასტორიანურ მომსახურებას საპენსიო სქემებისა და მათ ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივებისათვის 2016/2341 (IORPs II) დირექტივით დადგენილი პრინციპების გათვალისწინებით. აღსანიშნავია, რომ, ინტერესთა კონფლიქტის გამოსარიცხად, იკრძალება სპეციალიზებული დეპოზიტარისა და აქტივების მმართველი კომპანიის ან მზღვეველის ფუნქციების ერთი პირის მიერ შეთავსება, სწორედ ამ პრინციპის განმტკიცებას ემსახურება კანონპროექტის 23-ე მუხლი. ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილების მიზნით აქტივების მართვის მომსახურება და სპეციალიზებული დეპოზიტარების მომსახურება ერთი და იგივე საპენსიო სქემისთვის არ უნდა გასწიოს ერთი და იგივე პირმა ან მჭიდროდ დაკავშირებულ პირებმა, ამასთან კანონპროექტი აზუსტებს, რომ მზღვეველებს შეუძლიათ გასწიონ ან აქტივების მართვის მომსახურება ან სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურება მათ მიერ დაარსებული საპენსიო სქემებისათვის, მაგრამ არა ორივე ერთად. ამასთან 23-ე მუხლი საპენსი კომპანიების შემთხვევაში აკონკრეტებს, რომ საპენსიო კომპანია უნდა სარგელბლობდეს ერთმანეთისგან იურიდიულად დამოუკიდებელი აქტივების მმართველი კომპანიების და სპეციალიზებული დეპოზიტარების მომსახურებით, რომლებიც არ უნდა იყვნენ ერთი და იგივე სუბიექტის ან ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებულ სუბიექტთა საკუთრებაში ან მმართველობის ქვეშ. კანონპროექტის შესაბამისად „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის მსგავსად სპეციალიზებული დეპოზიტარი შეიძლება იყოს საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკი ან სხვა იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ლიცენზირებული და უფლებამოსილია განახორციელოს ფინანსური ინსტრუმენტების შენახვის მომსახურება. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტი დირექტივის მსგავსად განსაზღვრავს, რომ თითოეული საპენსიო სქემის ფარგლებში შესაძლოა დაინიშნოს ერთი ან მეტი სპეციალიზებული დეპოზიტარი ამ კანონისა და სხვა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. კანონპროექტით განისაზღვრება „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ფუნქციები და მოვალეობები საპენსიო სქემების ფარგლებში არსებულ საპენსიო აქტივებთან მიმართებით, ამასთან კონკრეტდება, რომ სპეციალიზებული დეპოზიტარი არის ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი და შესაბამისად პასუხისმგებელია აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის, აგრეთვე საპენსიო სქემის მონაწილეთა და ბენეფიციართა წინაშე. კანონპროექტით ცალკე მუხლი ეთმობა სპეციალიზებული დეპოზიტარის ზრუნვის მოვალეობასა და ინტერესთა კონფლიქტს, რომელიც განსაზღვრავს, რომ საპენსიო სქემის მომსახურე სპეციალიზებული დეპოზიტარი მოქმედებს კეთილსინდისიერად, სამართლიანად, დამოუკიდებლად და მხოლოდ მონაწილეთა და ბენეფიციართა პროფესიულად, ინტერესებიდან გამომდინარე. სპეციალიზებულ დეპოზიტარს აგრეთვე ეკრძალება საინვესტიციო ფონდთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან მიმართებით ისეთი საქმიანობის განხორციელება, რომელმაც შესაძლებელია ინტერესთა კონფლიქტი წარმოქმნას, აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო სქემის დამაარსებელ საპენსიო კომპანიას შორის, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სპეციალიზებულმა დეპოზიტარმა თავისი დეპოზიტარული საქმიანობა ფუნქციურად და იერარქიულად განაცალკევა სხვა პოტენციურად კონფლიქტური ამოცანებისაგან, ხოლო პოტენციური ინტერესთა კონფლიქტი სათანადოდ იმართება, კონტროლდება, რის შესახებაც მონაწილეებს სათანადოდ ეცნობებათ. სპეციალიზებული დეპოზიტარისათვის შესანახად გადაცემული აქტივები ექვემდებარება დეპოზიტარის კუთვნილი აქტივებისგან სეგრეგაციას (განცალკევებას) და იკრძალება მათი აღსრულება სპეციალიზებული დეპოზიტარის ან მისი ფუნქციების შემსრულებელი მესამე პირის მიმართ არსებული მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად, აგრეთვე აღნიშნული აქტივების შეტანა სპეციალიზებული დეპოზიტარის ან მისი ფუნქციების შემსრულებელი მესამე პირის სალიკვიდაციო მასაში მათ წინააღმდეგ გადახდისუუნარობის ან ლიკვიდაციის საქმის წარმოების დაწყების შემთხვევაში. კანონპროექტი სპეციალიზებულ დეპოზიტარს აკისრებს მკაცრ პასუხიმგებლობას მისთვის შესანახად მიბარებული ფასიანი ქაღალდების დაკარგვისათვის და გამონაკლისად ადგენს მხოლოდ ისეთ შემთხვევას, როდესაც დანაკარგი გამოიწვია დაუძლეველმა ძალამ, რომელიც არ ექვემდებარებოდა დეპოზიტარის კონტროლს და დამდგარი შედეგი გარდაუვალი იქნებოდა, მიუხედავად ყველა გონივრული ძალისხმევისა. კანონპროექტის 29-ე მუხლი ითვალისწინებს სპეციალიზებული დეპოზიტარის მიერ ფუნქციების მესამე პირისთვის გადაცემას, რომლის თანახმადაც დაშვებულია მხოლოდ შემოწმების უფლებამოსილების გადაცემა რომელიც განისაზღვრება 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად. კანონპროექტით ასევე განისაზღვრება სპეციალიზებული დეპოზიტარის უფლებამოსილების შეწყვეტის საფუძვლები (კანონპროექტის 30-ე მუხლი). მნიშნელოვანია, რომ საქმიანობის უწყვეტობის უზრუნველსაყოფად სპეციალიზებული დეპოზიტარი, რომელსაც უფლებამოსილება შეუწყდა ხელშეკრულების შეწყვეტის ან აქტივების მმართველი კომპანიის ცვლილების გამო, ვალდებულია გააგრძელოს საქმიანობა ახალი სპეციალიზებული დეპოზიტარის დანიშვნამდე, აღნიშნული კი ემსახურება საპენსიო სქემების მონაწილეთა ინტერესებისა და საპენსიო აქტივებზე მათი საკუთრების უფლებების დაცვას. კანონპროექტის 31-ე მუხლის თანახმად თითოეულ საპენსიო სქემას შესაძლოა გააჩნდეს ერთი ან მეტი საპენსიო ფონდი, რომელიც ფორმირდება აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მიერ მათ მიერ დაფუძნებული საპენსიო სქემებისათვის. სწორედ თოთოეულ საპენსიო ფონდს უნდა გააჩნდეს საინვესტიციო პოლიტიკა, რომელიც განსაზღვრავს საპენსიო ფონდის საინვესტიციო პოლიტიკას/სტრატეგიას, მათ შორის, იმის მითითებით, თუ რომელ აქტივებში აპირებს საპენსიო ფონდი ინვესტიციის განხორციელებას და რისკების მართვის პოლიტიკასა და მიდგომებს. კანონპროექტი იმპერატიულად აწესებს, რომ საპენსიო აქტივების მართვა და მათი ინვესტირება შესაძლებელია განხორციელდეს მხოლოდ აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველის მიერ. კანონპროექტის თანახმად აქტივების მმართველი კომპანიის და მზღვეველის ძირითადი საქმიანობაა პორტფელის მართვა და რისკების მართვა. ამასთან, საპენსიო სქემის საპენსიო ფონდის მართვისას ინისი უფლებამოსილნი არიან დამატებით შეასრულონ კანონპროექტით განსაზღვრული ადმინისტრაციული ფუნქციები.9 მნიშვნელოვანია, რომ მეტი მოქნილობისათვის კანოპროექტი ითვალისწინებს საპენსიო სააგენტოს უფლებამოსილებას განახორციელოს აღნიშნული ადმინისტრაციული ფუნქციები მზღვეველისა და აქტივების მმართველი კომპანიის მიერ ნებაყოფლობითი საპენსიო სქემის საპენსიო ფონდის მართვისას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი საპენსიო სქემა რეგისტრირებულია საპენსიო კომპანიის მიერ. აღნიშნული გულისხმობს, რომ აქტივების მმართველი კომპანიის და მზღვეველის მიერ ინდივიდუალური ან ჯგუფური სქემების მართვისას (ისეთი ჯგუფური სქემების მართვისას, რომელიც ხორციელდება ხელშეკრულების დადებით დამსაქმებელთან, დამსაქმებელთა გაერთიანებასთან, დასაქმებულთა გაერთიანებასთან და პროფესიულ ორგანიზაციასთან) შესაძლებელია განხორციელდეს ადმინისტრაციული ფუნქციების დელეგირება საპენსიო სააგენტოზე, რომელიც ამგვარ ფუნქციებს განახორციელებს კანონპროექტით დადგენილი წესების შესაბამისად და ამ ნაწილში მისი საქმიანობა მოექცევა საზედამხედველო ორგანოს ზედამხდველობის ქვეშ, რომელიც არეგისტრირებს თითოეულ საპენსიო სქემას და ახორციელებს მათზე ზედამხედველობას. ამასთან, კანონპროექტის 32-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ასევე მიუთითებს მნიშვნელოვან პრინციპზე, რომ საპენსიო სააგენტო ამგვარ საქმიანობას უნდა ახორციელებდეს დაგროვებითი პენსიის შესახებ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საქმიანობისაგან დამოუკიდებლად და გამიჯნულად. მნიშვნელოვანია, რომ ზოგადი პრინციპის თანახმად შესაბამისი თავისებურებების გათვალისწინებით, კანონში ნებისმიერი მითითება აქტივების ი უ რ ი დი უ ლი და ს ა ბ უ ღ ა ლტ რ ო მ ო მ ს ა ხ ურ ე ბ ა ; მ ო ნ ა წ ი ლე ე ბ თა ნ და ბ ე ნ ე ფი ც ი ა რ ე ბ თა ნ კ ო მ უ ნ ი კ ა ც ი ა ; შ ე ფა ს ე ბ ა და ფა ს ი ს და დგ ე ნ ა , მ ა თ შ ო რ ი ს , ს ა გ ა და ს ა ხ ა დო დე კ ლა რ ი რ ე ბ ა ; დ ) მ ა რ ე გ უ ლი რ ე ბ ე ლ კ ა ნ ო ნ მ დე ბ ლო ბ ა ს თა ნ შ ე ს ა ბ ა მ ი ს ობ ი ს მ ონ ი ტორი ნ გ ი ; ე) პ ი რ ა დი სა პ ენსიო ა ნ გ ა რი შ ე ბ ი ს რ ე ე ს ტ რ ი ს წ ა რ მ ო ე ბ ა ; ვ ) პ ი რ ა დი ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ნ გ ა რ ი შ ე ბ ი ს გ ა ხ ს ნ ა და და ხ უ რ ვ ა ; ზ ) პ ე ნ ს ი ე ბ ი ს გ ა ც ე მ ა ; და თ ) ჩ ა ნ ა წ ე რ ე ბ ი ს წ ა რ მ ო ე ბ ა და შ ე ნ ა ხ ვ ა . 9 მმართველ კომპანიაზე, საპენსიო კომპანიასა და მზღვეველზე ასევე განიმარტება, როგორც მითითება საქართველოში აღიარებულ ან ნებადართულ უცხოურ აქტივების მმართველ კომპანიაზე, საპენსიო კომპანიასა და მზღვეველზე. კანონპროექტის 33-ე მუხლი ეხება საპენსიო სქემების საპენსიო აქტივების ინვესტირებას და განსაზღვრავს როგორც ინვესტირების პრინციპებს, ისე აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველისათვის დადგენილ მოთხოვნებსა და საინვესტიციო ლიმიტებს. საპენსიო აქტივების ინვესტირება უნდა განხორციელდეს მონაწილეთა და ბენეფიციართა გრძელვადიანი საუკეთესო ინტერესების შესაბამისად კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, რომელიც თავის თავში მოიაზრებს უსაფრთხოების პრინციპს, დივერსიფიკაციის პრინციპს, ძირითადად რეგულირებად ფინანსურ ბაზრებზე ინვესტირებას, ადეკვატური ლიკვიდობის შენარჩუნებასა და საპენსიო აქტივების ინვესტირების შედეგად გრძელვადიან პერიოდში ინვესტირების რისკთან ადეკვატური შეფარდებით მათი რეალური ამონაგების მაქსიმალურად გაზრდა. კანონპროექტი ასევე განსაზღვრავს ყველა იმ ინფორმაციას, რომელსაც უნდა მოიცავდეს საინვესტიციო პოლიტიკა (33-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). კანონპროექტის 33-ე მუხლის მე-5 ნაწილი დეტალურად ჩამოთვლის ყველა იმ მოთხოვნას, რომელსაც უნდა შეესაბამებოდეს აქტივების მმართველი კომპანია და მზღვეველი საპენსიო აქტივების ინვესტირებისას, მათ შორის მათ შემდეგ ვალდებულებებს: მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად, დამოუკიდებლად, პროფესიონალურად და მხოლოდ საპენსიო სქემის მონაწილეთა და ბენეფიციართა საუკეთესო ინტერესების შესაბამისად; შეიმუშავონ რისკის მართვის პოლიტიკა და კონტროლის შიდა მექანიზმები; ფუნქციურად და იერარქიულად უზრუნველყოს რისკების მართვის ფუნქციის დამოუკიდებლობა საოპერაციო ფუნქციებისგან, მათ შორის, პორტფელის მართვისგან; ჰქონდეს საქმიანობის უწყვეტობის გეგმა; მიიღოს ყველა გონივრული ზომა ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან ასაცილებლად და სხვა. კანონპროექტის 33-ე მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტები ერთმანეთისაგან განასხვავებს ადგილობრივ და საერთაშორისო აქტივებს, რომლებშიც შესაძლებელია განხორციელდეს საპენსიო აქტივების ინვესტირება. განმსაზღვრელი კი ამ აქტივებში ინვესტირების უნდა იყოს ზემოაღნიშნული კეთილსაომედო ინვესტირების პრინციპები. ხოლო, ამავე მუხლის მე-10 მუხლი ჩამოთვლის ყველა იმ აქტივს, რომელშიც დაუშვებელია ინვესტირება. მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული მუხლი მოიცავს საზედამხედველო ორგანოს უფლებამოსილებებს დაადგინოს გარკვეული წესები და მოთხოვნები ინვესტირებასთან დაკავშირებით, კერძოდ საზედამხედველო ორგანო ადგენს მაქსიმალურ დასაშვებ ლიმიტებს ფასიანი ქაღალდების თითოეული ემიტენტისათვის, მათ შორის მჭიდრო კავშირში მყოფი ან კონტროლის განმახორციელებელი საწარმოების შემთხვევაში, რომლებიც შესაძლოა ეკუთვნოდეს აქტივების მმართველ კომპანიას, მზღვეველს ან საპენსიო კომპანიას. საზედამხედველო ორგანო მაქსიმალურ დასაშვებ ლიმიტებს ადგენს ასევე აქციებისთვის, სასესხო ფასიანი ქაღალდებისათვის და ნებისმიერი სახის საინვესტიციო ინსტრუმენტისთვის. ამასთან, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია დროდარდო დაადგინოს მინიმალური დასაშვები რეიტინგი ამ მუხლით განსაზღვრული ნებისმიერი სახის საინვესტიციო ინსტრუმენტისთვის ან/და ემიტენტისთვის. კანონპროექტის VII თავი ეთმობა მონაწილეთათვის ინფორმაციის მიწოდებასთან დაკავშირებული ვალდებულებებს, რომელიც წარმოადგენს მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესების დაცვისათვის უმნიშვნელოვანეს საკითხს და რომელიც დეტალურად წესრიგდება დირექტივით. კანონპროექტით აქტივების მმართველი კომპანია, მზღვეველი ან საპენსიო კომპანია ვალდებუია შეადგენოს და საჯაროდ გამოაქვეყნოსს შემდეგი დოკუმენტები: ა)საპენსიო სქემის წესები თითოეული საპენსიო სქემისთვის; ბ)საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი, რისკის მართვის პოლიტიკის დოკუმენტი და ინფორმაცია საპენსიო აქტივების მართვის შესახებ; გ)წლიური ანგარიში თითოეული ფინანსური წლისთვის; და დ)ნახევარწლიური ანგარიში ფინანსური წლის ას ოთხმოცი (180) კალენდარული დღისათვის. ამასთან, აღნიშნული პირები ვალდებულნი არიან მონაწილეებს მიაწოდონ საპენსიო სქემის წესები და წლიური/ნახევარწლიური ანგარიშები მათი მოთხოვნის საფუძველზე და ყოველგვარი საფასურის გადახდის გარეშე. მნიშვნელოვანია, რომ ინფორმაცია პირადი საპენსიო ანგარიშის სტატუსის შესახებ მონაწილეებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ყოველდღიურად. ამასთან, 34-ე მუხლით დგინდება სტანდარტი, რომ მონაწილისათვის განკუთვნილი დოკუმენტები/ინფორმაცია შედგენილი უნდა იყოს ქართულ ენაზე, მკაფიოდ და გასაგებად, რომელიც გასაგები იქნება თითოეული რიგითი მონაწილისათვის. აღნიშნული მუხლი ასევე ადგენს საზედამხედველო ორგანოს ვალდებულებას დეტალურად განსაზღვროს მონაწილეთათვის ინფორმაციის მიწოდების წესები, რომელიც დირექტივის მსგავსად დეტალურად მოაწესრიგებს აღნიშნულ საკითხს. კანონპროექტით საპენსიო ასაკის მიღწევისას, ვადაზე ადრე პენსიაზე გასვლის შემთხვევაში ან მონაწილის შესაძლებლობის შეზღუდვის შემთხვევაში მონაწილე უფლებამოსილია მიიღოს მის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე რიცხული პენსია. კანონპროექტის 35-ე მუხლის მე-2 პუნქტით პენსია შესაძლოა გაიცეს შემდეგნაირად - ერთიანი გადახდით10, პროგრამული გატანით11 ან ანუიტეტის12 ფორმით. მნიშნელოვანია, რომ ანუიტეტის მიღება მონაწილეს შეუძლია მონაწილესა და საქართველოში ლიცენზირებულ მზღვეველს შორის მონაწილისათვის ან/და მონაწილის მეუღლისათვის ყოველთვიური გადახდის თაობაზე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. კანონპროექტით შეზღუდვისას. ცალკე კანონპროექტის რეგულირდება 36 მუხლის პენსიის თანახმად გაცემა პენსიის შესაძლებლობის საზედამხედველო ორგანო პ ი რ ა დ ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ნ გ ა რ ი შ ზ ე ა რ ს ე ბ უ ლი პ ე ნ ს ი ი ს მ თლი ა ნ ი ო დე ნ ო ბ ი ს ე რ თჯ ე რ ა დი გ ა და ხ და მ ო ნ ა წ ი ლი ს ა თვ ი ს ა ნ ბ ე ნ ე ფი ც ი ა რ ი ს ა თვ ი ს (კ ა ნ ო ნ პ რ ო ე ქ ტ ი ს მ ე -2 მ უ ხ ლი ს „უ “ ქ ვ ე პ უ ნ ქ ტ ი ). 11 ა მ კ ა ნ ო ნ ი თ და დგ ე ნ ი ლი წ ე ს ი თ პ ი რ ა დი ს ა პ ე ნ ს ი ო ა ნ გ ა რ ი შ ი და ნ პ ე ნ ს ი ი ს პ ე რ ი ო დუ ლი გ ა ტ ა ნ ა (კ ა ნ ო ნ პ რ ო ე ქ ტ ი ს მ ე -2 მ უ ხ ლი ს „ფ “ ქ ვ ე პ უ ნ ქ ტ ი ). 12 ს ა ქ ა რ თვ ე ლო ს „და ზ ღ ვ ე ვ ი ს შ ე ს ა ხ ე ბ “ კ ა ნ ო ნ ი თ გ ა ნ ს ა ზ ღ ვ რ უ ლი და ზ ღ ვ ე ვ ა , რ ო მ ე ლი ც უ ზ რ უ ნ ვ ე ლყ ო ფს რ ე გ უ ლა რ უ ლ გ ა და ხ და ს მ ო ნ ა წ ი ლი ს ა ნ ბ ე ნ ე ფი ც ი ა რ ი ს ს ი ც ო ც ხ ლი ს გ ა ნ მ ა ვ ლო ბ ა შ ი (ა ნ უ ი ტ ე ტ ი ს ი ც ო ც ხ ლი ს ხ ა ნ გ რ ძ ლი ვ ო ბ ი თ ) შ ე ს ა ბ ა მ ი ს ი ს ა პ ე ნ ს ი ო წ ე ს ე ბ ი ს და ც ვ ი თ (კ ა ნ ო ნ პ რ ო ე ქ ტ ი ს მ ე -2 მ უ ხ ლი ს „ფ “ ქ ვ ე პ უ ნ ქ ტ ი ). 10 ვალდებულია დაადგინოს „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული შესაძლებლობის შეზღუდვის ის კატეგორია/კატეგორიები, რომლის მიკუთვნების შემთხვევაშიც მონაწილეს მიეცემა უფლება მიიღოს პენსია საპენსიო ასაკის მიღწევამდე კანონპროექტით განსაზღვრული ერთ-ერთი ფორმით. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტი ითვალისწინებს მონაწილის უფლებამოსილებას საპენსიო სქემაში გაწევრებისას განსაზღვროს ბენეფიციარი, რომელსაც მონაწილის გარდაცვალების შემთხვევაში გადაეცემა მონაწილის უფლებები საპენსიო აქტივებზე. ასეთ შემთხვევაში, მონაწილემ უნდა უზრუნველყოს ასეთი მესამე პირების იდენტიფიცირება ყველა საჭირო ფორმით. მნიშნელოვანია, რომ მონაწილეს კანონპროექტით ენიჭება უფლებამოსილება საპენსიო სქემაში მონაწილეობის განმავლობაში ნებისმიერ დროს შეცვალოს მის მიერ საპენსიო სქემაში გაწევრებისას განსაზღვრული ბენეფიციარი. ბენეფიციარის განსაზღვრის ნამდვილობისთვის კანონპროექტი აწესებს მოთხივნებს 37 მუხლით, მათ შორის მოთხივნას, რომ ამგვარი განსაზღვრა უნდა განხორციელდეს წერილობით და საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილე არ განსაზღვრავს ბენეფიციარს ან მის მიერ განსაზღვრული ბენეფიციარი გარდაიცვალა, მონაწილის გარდაცვალებისას მის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე აღრიცხულ საპენსიო აქტივებზე უფლებები გადაეცემა მის მემკვიდრეს (მემკვიდრეებს). მნიშნელოვანია, რომ პენსიის ბენეფიციარებისათვის გაცემის ნებისმიერ შემთხვევაში, მათ მიენიჭებათ მონაწილისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათები სრულად. კანონპროექტის 38-ე მუხლი არეგულირებს თუ რა ინფორმაცია უნდა იქნას მითითებული პენსიის გაცემის განაცხადში (გაცემის ფორმის არჩევა, მონაწილის/ბენეფიციარის ვინაობა, საბანკო რეკვიზიტები და სხვა.), ხოლო 39-ე მუხლი არეგულირებს პენსიის გაცემის განცხადების განხილვის ვადა და პენსიის გაცემა. კანონპროექტი მეტი მოქნილობისა და მონაწილეთა/ბენეფიციართა ინტერესების მაქსიმალურად დასაცავად ითვალისწინებს, რომ ყველა საპენსიო სქემა უნდა ითვალისწინებს საპენსიო აქტივების გადატანის შესაძლებლობასა და წესებს. აღნიშული გულისხმობს, რომ პენსიის სხვა სქემაში გადატანის შესაძლებლობა აქვს ყველა მონაწილეს მიუხედავად საპენსიო სქემის ფორმისა. კანონპროექტის მე-40 მუხლის შესაბამისად ჯგუფური საპენსიო სქემის შემთხვევაში მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს შემდეგ შემთხვევებში: 1. თუ შეწყდა მისი შრომითი ურთიერთობა დამსაქმებელთან ან შეწყდა მისი წევრობა დასაქმებულთა გაერთიანებაში, პროფესიულ ორგანიზაციაში ან თუ შეწყდა მისი დამსაქმებლის წევრობა დამსაქმებელთა გაერთიანებაში; 2. იმ მზღვეველის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობის ან გაკოტრების შემთხვევაში, რომელმაც დააფუძნა და დაარეგისტრირა ჯგუფური საპენსიო სქემა; 3. საპენსიო სქემის შეწყვეტისას; და 4. საპენსიო კომპანიის სხვა საპენსიო კომპანიასთან შერწყმისას. რაც შეეხება ინდივიდუალურ საპენსიო სქემას, მონაწილე უფლებამოსილია გადაიტანოს საპენსიო აქტივები სხვა ინდივიდუალურ საპენსიო სქემაში: 1. იმ მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობის ან გაკოტრების შემთხვევაში, რომელმაც დააფუძნა და დაარეგისტრირა საპენსიო სქემა; ან 2. საპენსიო სქემის შეწყვეტისას. კანონპროექტი ითვალისწინებს საპენსიო სქემის შეწყვეტის შემთხვევებს და ამ შემთხვევევაში მონაწილეთა/ბენეფიციართა უფლებებისა და ინტერესების დაცვის გარანტიებს. კანონპროექტის 41-ე მუხლი არეგულირებს საპენსიო სქემის შეწყვეტის ორ შემთხვევას: 1. საზედამხეველო ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს საპენსიო სქემის რეგისტრაცია, თუ დარწმუნდება, რომ ადგილი ჰქონდა რეგისტრაციასთან დაკავშირებული მცდარი, არასწორი ან გაყალბებული ინფორმაციის წარდგენას ან მზღვეველის, აქტივების მმართველი კომპანიის ან საპენსიო კომპანიის მიერ კანონის, სხვა შესაბამისი კანონებისა და მათ საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტით/აქტებით ან მითითებ(ებ)ით დადგენილი მოთხოვნის (მოთხოვნების) არაერთგზის ან უხეშ დარღვევას, ან თუ საპეენსიო სქემის შეწყვეტა აუცილებელია საპენსიო სქემის საინვესტიციო საქმიანობის შედეგებიდან და მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებიდან გამომდინარ; და 2. საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს საპენსიო სქემის შეწყვეტის გადაწყვეტილება და დაიწყოს საპენსიო სქემის შეწყვეტის პროცედურა საპენსიო სქემის თითოეული მონაწილისათვის და საზედამხედველო ორგანოსათვის ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით. ამასთან, კანონპროექტის 41-ე მუხლი არეგულირებს საზედამხედველო ორგანოს მიერ საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების შემთხვევებს, კერძოდ რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ შეტყობინების გაგზავნისას საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია შეაჩეროს საპენსიო სქემის რეგისტრაცია და გაყინოს აღნიშნული საპნსიო სქემის ფარგლებში არსებული მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივები სპეციცალიზებული დეპოზიტარისათვის შესაბამისი შეტყობინების გაგზავნის გზით. აღნიშნული წარმოადგენს შუალედურ პროცესს, რომლის შემდეგაც იმ შემთხვევაში, თუ საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო დადგენილ ვადაში წერილობით არ უპასუხებს საზედამხედველო ორგანოს ან თუ მათ წერილობით მიმართვაში შემოთავაზებული მიზეზების აღმოსაფხვრელი ზომები არ არის სათანადო, საზედამხედველო ორგანო გააუქმებს საპენსიო სქემის რეგისტრაციას, ან შეცვლის საპენსიო სქემის რეგისტრაციის შეჩერების გადაწყვეტილებას საპენსიო სქემის რეგისტრაციის გაუქმების გადაწყვეტილებით. საპენსიო სქემის ზემოაღნიშნულ შემთხვევებში შეწყვეტისას უნდა დაიწყოს საპენსიო აქტივების ლიკვიდაციის პროცესი. იმ შემთხვევაში თუ საპენსიო სქემის შეწყვეტის გადაწყვეტილებას იღებს საზედამხდველო ორგანო ის ნიშნავს კანონპროექტის 41 მუხლის შესაბამისად ლიკვიდატორს, ხოლო თუ საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო იღებს საპენსიო სქემის შეწყვეტის გადაწყვეტილებას საპენსიო კომპანიის, მზღვეველის ან აქტივების მმართველი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია მოამზადოს საპენსიო სქემის ანგარიშგება, რომელშიც აისახება ყველა აქტივი და ვალდებულება, საპენსიო სქემის შეწყვეტის შესახებ ამ მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად შეტყობინების გაგზავნის დღიდან ოთხმოცდაათი (90) კალენდარული დღის განმავლობაში, რომელიც წარედგინება საზედამხედველო ორგანოს და ეგზავნება საპენსიო სქემის ყველა მონაწილეს. თუ საპენსიო სქემის ანგარიშგების მიხედვით საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური საპენსიო აქტივები საკმარისია საპენსიო სქემის მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, საპენსიო სქემის მონაწილეებს მიეცემათ შესაძლებლობა დაუყოვნებლივ გადაიტანონ საპენსიო აქტივები სხვა რეგისტრირებულ საპენსიო სქემაში. თუ საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური აქტივები არ არის საკმარისი საპენსიო აქტივებზე არსებული უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, სამეთვალყურეო საბჭო და ხელმძღვანელი ორგანო ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს ანგარიშგებასთან ერთად დასამტკიცებლად წარუდგინოს სალიკვიდაციო გეგმა, სალიკვიდაციო გეგმა ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საპენსიო სქემის ყველა მონაწილისთვის. თავის მხრივ, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია უარყოს წინამდებარე პუნქტის შესაბამისად სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წინადადება ლიკვიდაციის შესახებ და ასეთ შემთხვევაში განსაზღვროს ლიკვიდატორის დანიშვნის აუცილებლობა კანონპროექტის დებულებების შესაბამისად. მნიშვნელოვანია, რომ არცერთი მოთხოვნა ან/და წესი არ გამორიცხავს საპენსიო მონაწილის რეგრესის ან/და ზიანის ანაზღაურების უფლებას ლიკვიდატორის, საპენსიო კომპანიის, აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის, ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირების, ან ასეთ პირებთან მჭიდროდ დაკავშირებული ნებისმიერი პირის/პირების წინააღმდეგ. კანონპროექტი ითვალისწინებს საპენსიო კომპანიების შერწყმის შემთხვევებს, კერძოდ საპენსიო კომპანია რეგისტრირებულ უფლებამოსილია სხვა საპენსიო განსაზღვროს, კომპანიასთან რომ შერწყმა ამ კანონის შესაბამისად მისი წევრების საუკეთესო ინტერესებში შედის. საპენსიო კომპანიების შერწყმისათვის ორმა ან მეტმა საპენსიო კომპანიამ უნდა შეიმუშაოს შერწყმის გეგმა და დასამტკიცებლად წარუდგინოს საზედამხედველო ორგანოს. შერწყმის გეგმის საზედამხედველო ორგანოსათვის წარდგენისთანავე, თითოეული საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო მოამზადებს მისი საპენსიო სქემის ფარგლებში არსებული საპენსიო აქტივების შეფასებას და მიიღებს ყველა საჭირო ზომას მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესების დასაცავად. მნიშვნელოვანია, რომ თითოეული საპენსიო კომპანია ვალდებულია აცნობოს საპენსიო სქემის მონაწილეებს შერწყმის შესახებ და მიაწოდოს მათ შერწყმის გეგმა, რომელიც უნდა ითვალისწინებდეს თითოეული საპენსიო სქემის მონაწილეთა პირადი საპენსიო ანგარიშების შენარჩუნებას/წარმოებას და საპენსიო აქტივებზე მათი უფლებების დაცვას. ამასთან, ყველა საპნსიო კომპანიების შეწყმისას ყველა მონაწილეს უფლება აქვს გადაიტანოს საპენსიო აქტივები სხვა საპენსიო სქემაში. კანონპროექტით დგინდება საპენსიო კომპანიების ლიკვიდაციის სპეციალური ჩარჩო, რომლის მიზანია უზრუნველყოფილი იქნეს კომპანიის ლიკვიდაციისას მისი მართვის ქვეშ საპენსიო სქემების და საპენსიო აქტივებზე მონაწილეთა უფლებების დაცვა. საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაციის დაწყების საფუძველია საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმება, რომელიც შესაძლოა განხორციელდეს ლიცენზიის მოთხოვნასთან დაკავშირებული მცდარი, არასწორი ან გაყალბებული ინფორმაციის წარდგენას ან ადგილი აქვს საპენსიო კომპანიის მიერ ამ კანონის, სხვა შესაბამისი კანონებისა და მათ საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტით/აქტებით ან მითითებ(ებ)ით დადგენილი მოთხოვნის (მოთხოვნების) არაერთგზის ან უხეშ დარღვევას, რომელიც არ აღმოფხვრილა ან ამგვარ დარღვევას ნეგატიური გავლენა აქვს საპენსიო სქემის საინვესტიციო საქმიანობაზე ან ლიცენზიის გაუქმება ემსახურება მონაწილეთა და ბენეფიციართა ინტერესებს. ამასთან, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს საპენსიო კომპანიის ლიცენზია, თუ საპენსიო კომპანიას არ გააჩნია საკმარისი საკუთარი კაპიტალი მომდევნო 5 (ხუთი) წლის მანძილზე წარმოშობილი საოპერაციო ხარჯების დასაფარად ან საპენსიო კომპანიას არ გააჩნია ადეკვატური დროში გაწერილი გეგმა ასეთი კაპიტალის გასაზრდელად. თუ საზედამხედველო ორგანო აუქმებს საპენსიო კომპანიის ლიცენზიას: საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმების მომენტიდან საპენსიო კომპანიის მიერ რეგისტრირებული საპენსიო სქემის/სქემების ფარგლებში საპენსიო შენატანების განხორციელება და მიღება დაუშვებელია; ხდება საპენსიო სქემის/სქემების მართვის ქვეშ მყოფი საპენსიო აქტივების გაყინვა; და საზედამხედველო ორგანო ნიშნავს სათანადო კვალიფიკაციის მქონე ლიკვიდატორს, რომელსაც არ აქვს მჭიდრო კავშირი საპენსიო კომპანიასთან, საპენსიო კომპანიის მიერ დაქირავებულ მზღვეველთან ან აქტივების მმართველ კომპანიასთან, საპენსიო კომპანიის დამფუძნებელთან, დამსაქმებელთან/დამსაქმებლებთან, რომლებიც საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებულ საპენსიო სქემებში ახორციელებენ შენატანებს ან აღნიშნული სუბიექტების სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელი ორგანოს წევრებთან ან მათ თანამშრომლებთან. საზედამხედველო ორგანო ვალდებულია ნორმატიული აქტის საფუძველზე განსაზღვროს ლიკვიდატორის მიმართ საჭირო მოთხოვნები, ლიკვიდატორის შერჩევისა და კომპენსაციის წესი და ლიკვიდატორის მიერ საქმიანობის განხორციელების წესები. ამ მუხლის შესაბამისად დანიშნული ლიკვიდატორი წარმოადგენს ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირს. საზედამხედველო ორგანოს მიერ დანიშნულ ლიკვიდატორს ენიჭება საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს და ყველა სხვა მმართველი ორგანოს სრული უფლებამოსილებები. საზედამხედველო ორგანოს მიერ დანიშნული ლიკვიდატორი საზედამხედველო ორგანოსა და მონაწილეების წინაშე. ანგარიშვალდებულია გარდა საზედამხედველო ორგანოს მიერ საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის გაუქმებისა და ლიკვიდაციის დაწყებისა, საპენსიო კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭო უფლებამოსილია გადაწყვეტოს საპენსიო კომპანიის ლიკვიდაცია, რა შემთხვევაშიც ამგვარი გადაწყვეტილება, რომელიც საპენსიო სქემ(ებ)ის ანგარიშგებასთან ერთად წარედგინება საზედამხედველო ორგანოს. თუ ანგარიშგების მიხედვით საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური საპენსიო აქტივები საკმარისია საპენსიო სქემის/სქემების მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე უპირობო უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად, საპენსიო სქემის მონაწილეებს მიეცემათ შესაძლებლობა დაუყოვნებლივ გადაიტანონ საპენსიო აქტივები სხვა რეგისტრირებულ საპენსიო სქემაში. თუ საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული ლიკვიდური აქტივები არ არის საკმარისი საპენსიო აქტივებზე მონაწილეთა უფლებების სრულად დასაკმაყოფილებლად სამეთვალყურეო საბჭო ვალდებულია საზედამხედველო ორგანოს ანგარიშგებასთან ერთად წარუდგინოს ლიკვიდაციის შესახებ წინადადება, რომელსაც ამტკიცებს საზედამხედველო ორგანო. ლიკვიდაციის შესახებ წინადადება ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საპენსიო კომპანიის ფარგლებში არსებული საპენსიო სქემის/სქემების ყველა მონაწილისთვის. საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია უარყოს სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ წინამდებარე პუნქტის შესაბამისად წარდგენილი წინადადება ლიკვიდაციის შესახებ და ასეთ შემთხვევაში განსაზღვროს ლიკვიდატორის დანიშვნის აუცილებლობა ამ კანონპროექტის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონითა და რეაბილიტაციისა და „კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი გადახდისუუნარობისა და ლიკვიდაციის პროცედურები და წესები არ ვრცელდება საპენსიო კომპანიაზე. კანონპროექტის 44-ე მუხლი განსაზღრავს თუ რა ინფორმაციას უნდა მოიცავდეს ლიკვიდაციის გეგმა და როგორ ხდება მისი დამტკიცება საზედამხედველო ორგანოს მიერ, ხოლო კანონპროექტის 45 მუხლი ადგენს ლიკვიდაციის დასრულების პროცედურას და სალიკვიდაციო ანგარიშის საზედამხედველო ორგანოსთვის წარდგენას. კანონპროექტით გათვალისწინებულია საზედამხედველო ორგანოს უფლებამოსილებები (კანონპროექტის 46-ე მუხლი), რომელთა განხორციელების პრინციპს წარმოადგენს უფლებამოსილებების განხორციელება წინასწარი განჭვრეტის და რისკზე დამყარებული მიდგომის საფუძველზე. აღნიშნული პრინციპის საფუძველზე განხორციელებული ზედამხედველობა უზრუნველყოფს ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო ბაზრის განვითარებას, დაცულობასა და სიძლიერეს. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტის 46-ე მუხლის მე-12 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში საზედამეხველო ორგანო თანამშრომლობს და აკოორდინირებს საკუთარ საზედამხედველო და ნორმაშემოქმედებით საქმიანობას საქართველოს ეროვნულ ბანკთან ინფორმაციის გაცვლის, გამოსაცემი ნორმატიული აქტების შინაარსის შეთანხმების და სხვა კანონმდებლობით დაშვებული ფორმებით. მსგავსი ჩანაწერი აისახა ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებებშიც (კანონპროექტის 48-ე მუხლის მე-6 პუნქტი). აღნიშნული ჩანაწერები ემსახურება ეფექტური ზედამხედველობის განხოციელებას, იმდენად რამდენადაც აქტივების მმართველი კომპანია და სპეციალიზებული დეპოზიტარი ექცევა ეროვნული ბანკის ზოგად ზედამხედველობაში, ხოლო ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო საქმიანობის ფარგლებში საზედამხედველო ორგანოს ზედამხედველობაში, შესაბამისად კოორდინირება ზედამხედველებს შორის მნიშვნელოვანია ნებაყოფლობითი საპენსიო სისტემის გამართულად რეგულირებისათვის. ამასთან, კანონპროექტის 47-ე მუხლი ადგენს საზედამხედველო ორგანოს უფლებამოსილებას სანქციების დაკირებაზე. როგორც ზემოთ აღინიშნა კანონპროექტის 49-ე მუხლით სპეციალიზებული დეპოზიტარის და აქტივების მმართველი კომპანიის დამატებითი რეგულირებისა და ზედამხედველობის მიზნით დგინდება საქართველოს ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებებს. როგორც უკვე აღინიშნა კანონპროექტი ადგენს ფიდუციურ ვალდებულებებს, რომლებიც, მოიაზრებს, რომ ფიდუციური ვალდებულების მქონე პირი მოვალეობების შესრულებისას უნდა მოქმედებდს: კეთილსინდისიერად, დამოუკიდებლად, გონივრულად, ერთგულებითა და პროფესიონალურად; ბ)ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი, საღად მოაზროვნე პირი; გ)მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ყველა ქმედება მონაწილეთა და ბენეფიციართა საუკეთესო ინტერესებშია. 49-ე მუხლის 3-8 პუნქტები დეტალურად განსაზღვრავს თუ რა ითვლება ფიდუციური ვალდებულებების დარღვევას, რა შემთხვევაშიც მონაწილეს და ბენეფიციარს უფლება აქვს: ა)დააყენოს მოთხოვნა იმ საპენსიო აქტივებზე, რომლებზეც გააჩნია უპირობო უფლება სრული მოცულობით; ბ)დააყენოს მოთხოვნა გაწეული სამართლებრივი და სხვა სააღსრულებო ხარჯების, მათ შორის ადვოკატის გონივრული ჰონორარის ანაზღაურებაზე; გ)დააყენოს მოთხონვა მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე; და დ) დააყენოს ნებისმიერი სხვა მოთხოვნა კანონმდებლობის შესაბამისად. კანონპროექტის 50-ე მუხლი არეგულირებს საპენსიო სქემებთან დაკავშირებული დავების გადაწყვეტის მექანიზმს, რაც გულისხმობს, რომ საპენსიო სქემის საპენსიო სქემის წესებმა უნდა განსაზღვროს აქტივების მმართველი კომპანიის, მზღვეველის ან საპენსიო კომპანიის მონაწილეთა და ბენეფიციართა საჩივრების განხილვის შიდა მექანიზმი. ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუ აქტივების მმართველი კომპანიისათვის, მზღვეველისათვის ან საპენსიო კომპანიისათვის მონაწილისა და ბენეფიციარის მიერ წარდგენილი საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მონაწილე და ბენეფიციარი უფლებამოსილია ამგვარი გადაწყვეტილება გაასაჩივროს საზედამხედველო ორგანოში. შესაბამისად კანონპროექტის თანახმად მონაწილე/ბენეფიციარი უფლებამოსილია მიმართოს როგორც საპენსიო სქემის შიდა მექანიზმებს, ისე საზედამხედველო ორგანოს და სასამართლოს, მიუხედავად საზედამხედველო ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედებებისა. კანონპროექტი მკაცრად არეგულირებს დამსაქმებლის მიერ განუხორციელებლობის შემთხვევებს, რა შემთხვევაშიც მონაწილე ან შენატანების ბენეფიციარი უფლებამოსილია დამსაქმებელს მოსთხოვოს: ვადაგადცილებული შენატნების მთლიანი თანხის საპენსიო სქემაში შეტანა შესაბამისი პროცენტის ჩათვლით, სამართლებრივი და სხვა სააღსრულებო ხარჯების, მათ შორის ადვოკატის გონივრული ჰონორარის ანაზღაურება ან/და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება და ნებისმიერი სხვა მოთხოვნის დაკმაყოფილება კანონმდებლობის შესაბამისად. კანონპროექტის გარდამავალი და დასკვნითი დებულებები არეგულირებს არსებული საპენსიო სქემების მიმართ მოპყრობის წესებს (კანონპროექტის 52-ე მუხლი) და განსაზღვრავს, რომ ამ კანონის ძალაში შესვლის მომენტისთვის იურიდიული პირები, რომლებიც ახორციელებენ ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო საქმიანობას ვალდებულნი არიან თორმეტი (12) თვის ვადაში მიმართონ საზედამხედველო ორგანოს თავიანთი საქმიანობის კანონთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად. საზედამხედველო ორგანოსადმი მიმართვის შემდეგ იურიდიულ პირს უფლება აქვს, განაგრძოს ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება საზედამხედველო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის ამოქმედებამდე. ამასან, ამ კანონის ძალაში შესვლის მომენტამდე არსებული ნებაყოფლობითი საპენსიო სქემები ამ კანონით დადგენილი წესით უნდა დარეგისტრირდეს საზედამხედველო ორგანოში თორმეტი (12) თვის ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში ამგვარი სქემის რეგისტრაცია ჩაითვლება გაუქმებულად. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებების 54-ე მუხლი ჩამოთვლის ყველა იმ ნორმატიულ აქტს, რომელიც კანონის ამოქმედებიდან 6 (ექვსი) თვის ვადაში უნდა უზრუნველყოს საზედამხედველო ორგანოს. ხოლო, 53-ე მუხლი აკონკრეტებს, რომ მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად რეგისტრირებულ პირს უფლება აქვს თავის საფირმო სახელწოდებაში გამოიყენოს კანონპროექტის მე-3 მუხლის მე-13 პუნქტით განსაზღვრული ტერმინები, თუ პირმა ეს საფირმო სახელწოდება ამ კანონის ამოქმედებამდე დაარეგისტრირა. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): ასეთი არ არსებობს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში - აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონის ძირითადი ნაწილი ძალაში შედის 2024 წლის პირველი იანვრიდან. 2023 წლის პირველი იანვრიდან კი საზედამხედველო ორგანოს ექნება 12 თვე რათა მოამზადოს და მოაქვეყნოს შესაბამისი ნორმატიული აქტები. ასევე დაინტერესებულ პირთა ინტერესების გათვალისწინებით, რათა მათ ჰქონდეთ საკმარისი დრო საკანონმდებლო ცვლილებებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად, განისაზღვრება, რომ ისინი ვალდებულნი არიან კანონპროექტთან შესაბამისობა უზრუნველყონ საზედამხედველო ორგანოს მიერ გამოქვეყენებული ნორმატიული აქტიდებიდან 12 (თორმეტი) თვის ვადაში. ამასთან, კანონპროექტით უკუძალა გათვალისწინებული არ არის. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვა არ არის მოთხოვნილი. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი): ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონპროექტის მიღება არ იწვევს აუცილებელი ხარჯების გამოყოფას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიურირესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონპროექტის მიღებამ შესაძლებელია გავლენა მოახდინოს სახელმწიფო ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე, საზედამხედველო ორგანოს მიერ პირზე სანქციის (ჯარიმის) დაკისრების შემთხვევაში. ამასთან, სანქციის ოდენობა განისაზღვრება საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესებით (რომლებიც კანონპროექტის მიღების შემდეგ შემუშავდება). გარდა ამისა, შემოთავაზებული საკანონმდებლო პაკეტი განსაზღვრავს საპენსიო კომპანიის სალიცენზიო და ასევე სარეგისტრაციო მოსაკრებელს. ლიცენსიისთვის 3000 ლარის, ხოლო საპენსიო სქემის რეგისტრაციისთვის 2000 ლარის ოდენობით, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტში მიემართება. ამასთან, იმ აქტივების მმართველ კომპანიებს და მზღვეველებს, რომლებიც სწორედ ნებაყოფლობითი საპენსიო საქმიანობის განსახორციელებლად გადაწყვეტენ შესაბამისად აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველის ლიცენზიის აღებას, ასევე მოუწევთ აღნიშნული საქმიანობების სალიცენზიო მოსაკრებლების გადახდა კანონმდებლობით განსაზღვრული ოდენობით, რაც სახელმწიფო ბიუჯეტში მიემართება. რაც შეეხება კანონპროექტით გათვალისწინებულ ფინანსური ინსტიტუტების (მზღვეველის, აქტივების მმართველი კომპანიისა და სპეციალიზებული დეპოზიტარის) გაზრდილ ფუნქციებს და ვალდებულებებს ნებაყოფლობითი კერძო პენსიების კუთხით, აღნიშნული შესაძლოა დაკავშირებული იყოს მათთვის დამატებითი რესურსების (ფინანსური და ადამიანური რესურსები) საჭიროებასთან, შესაბამისად აღნიშნულ ფინანსურ ინსტიტუტებში ადამიანური რესურსების დამატებამ (რომლებიც ბიუჯეტის საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელნი არიან) შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე საშემოსავლო გადასახადის სახით გადახდილი თანხების კუთხით. ამასთან, ფინანსური და ადამიანური რესურსების დამატება საჭირო იქნება კანონპროექტით გათვალისწინებულ ახალ სუბიექტში - საპენსიო კომპანიაში, რამაც ასევე შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონპროექტის მიღება გავლენას არ მოახდენს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაოანსაგარეოვალდებულებები) მითითებით: კანონპროექტის მიღება არ ითვალისწინებს სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულების აღებას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონპროექტის მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს გარკვეული ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება მისი მოქმედება. ასეთი პირები არიან საპენსიო სქემების მონაწილეები, აქტივების მმართველ კომპანიები და მზღვეველები, სპეციალიზებულ დეპოზიტარები, საპენსიო კომპანიები, საზედამხედველო ორგანო და ეროვნული ბანკი. მნიშვნელოვანია, რომ კანონპროექტის უმთავრეს მიზანს წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქეთათვის დამატებითი საპენსიო მექანიზმის გაჩენა, რაც თავის მხრივ მოქალაქეთა იმ ნაწილისთვის, რომელიც ჩაერთვება ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემებში უზრუნველყოფს დამატებითი გრძელვადიანი დანაზოგების შექმნას, რაც შედეგად აისახება გაზრდილ პენსიაში. მათ, დაგროვებით სავალდებულო პენსიასთან ერთად, დამატებით შეეძლებათ ნებაყოფლობით ჩაერთონ წინამდებარე კანონპროექტით განსაზღვრულ სქემებში და შესაბამისად მათი პენსია გაიზრდება. ნებაყოფლობოთი საპენსიო სქემის მონაწილეებზე ფინანსური შედეგები დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე (საპენსიო სქემების მონაწილეთა რაოდენობა, ნებაყოფლობითი სქემის ფარგლებში განხორციელებული შენატანების მოცულობა, საპენსიო აქტივების მართვა და მისი შედეგები, გრძელვადიან პერიოდში საინვესტიციო მოგება და აკუმულირებული თანხები და სხვა.), თუმცა ცალსახად შეიძლება ითქვას, რომ აღნიშნულს დადებითი შედეგი ექნება არსებული ჩანაცვლების კოეფიციენტის გაზრდაზე. ჩანაცვლების კოეფიციენტის ზრდა გრძელვადიან პერიოდში დადებითად აისახება საქართველოს ეკონომიკაზე, მით უფრო, რომ სამომავლოდ სახელმწიფოს ჩართვა სოციალურ უზრუნველყოფაში შესაძლოა შემცირდეს აღნიშნული სისტემისა და დაგროვებითი საპენსიო სისტემის წარმატების შემთხვევაში. მართალია, მონაწილეებს მოუწევთ საფასურის გადახდა მათი საპენსიო აქტივების მართვისა და ადმინისტრირებისათვის, თუმცა ეს მომსახურების ნაწილია და საბოლოო ჯამში ამის საპირწონედ ისინი მიიღებენ გაზრდილ პენსიასა და გრძელვადიან დანაზოგებს. ამასთან, საფასურის ოდენობები კერძო ურთიერთობების ნაწილს წარმოადგენს და ისეთ საპენსიო ბაზარზე რომელიც ფაქტობრივად განუვითარებელია, რთულია წინასწარ შეფასდეს დაახლოებით რა თანხებთან იქნება დაკავშირებული. თუმცა, საილუსტრაციოდ შეგვიძლია ავიღოთ საპენსიო სააგენტოს მომსახურების საკომისიოების განაკვეთი, რომელიც მათი მართვის ქვეშ მყოფი აქტივების 0.2 პროცენტიდან 0.5 პროცენტამდე მერყეობს. შესაბამისად, ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის ფარგლებშიც აღნიშნული მოცულობა დამოკიდებული იქნება როგრც მხარეთა შორის შეთანხმებაზე, ისე ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში იმ აქტივების მოცულობაზე, რომელიც იქნება აქტივების მმართველი კომპანიების, მზღვეველების და საპენსიო კომპანიების მართვისა და ადმინისტრირების ქვეშ. გარდა მონაწილის ჩანაცვლების კოეფიციენტის ზრდით გამოწვეული დადებითი შედეგებისა საქართველოს ეკონომიკაზე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია გრძელვადიანი დანაზოგების აკუმულირება ქვეყანაში, რომელიც წარმოადგენს ერთ-ერთ საუკეთესო საშუალებას, რომ ამგვარი თანხების ინვესტირება განხორციელდეს ადგილობრივ კაპიტალის ბაზარზე (კომპანიებში და საქართველოში არსებულ ფინანსურ ინსტრუმენტებსა და კაპიტალის ბაზრის ინსტრუმენტებში). რაც შეეხება, საპენსიო სქემების დამფუძნებლებს და მათ მართვაში არსებულ პირებს, მნიშვნელოვანია განვიხილოთ თითოეული შემთხვევა. დამსაქმებლის, დამსაქმებელთა გაერთიანების, დასაქმებულთა გაერთიანების და პროფესიული ორგანიზაციის მიერ დასაქმებულებისათვის ნებაყოფლობითი კერძო საპენსიო სქემებით უზრუნველყოფისას უნდა შეფასდეს ორი შემთხვევა: 1. მათ მიერ საპენსიო კომპანიის დაარსება და 2. მათ მიერ აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველის დაქირავება. საპენსიო კომპანიის დაარსების შემთხვევაში ცხადია ჩამოთვლილი სუბიექტები ვალდებულნი არიან გასწიონ ხარჯები (კომპანიის დაარსების ხარჯი, სალიცენზიო და სარეგისტრაციო მოსაკრებლები, ადამიანური და ფინანსური რესურსები), ხარჯებთან ერთად საზედამხედველო ორგანო განსაზღვრავს მათთვის აუცილებელ კაპიტალის მოთხოვნას, რომელიც დამატებით ხარჯს წარმოადგენს, თუმცა აღნიშნული ხარჯები შესაძლოა კომპენსირებულ იქნას იმ შემოსავალით, რომელსაც ამგვარი საპენსიო კომპანია მიიღებს ადმინისტრაციული ფუნქციების შესრულებისათვის. რაც შეეხება მათ მიერ აქტივების მმართველი კომპანიისა და მზღვეველის დაქირავებას აღნიშნული ცალსახად წარმოადგენს მათთვის ხარჯს, რომელიც დამოკიდებული იქნება აქტივების მმართველი კომპანიებისა და მზღვეველების მიერ მომსახურების საფასურზე.. ცალკე უნდა გამოიყოს დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულების საპენსიო სქემებით უზრუნველყოფის შემთხვევა, რა შემთხვევაშიც დამსაქმებელი ასევე უნდა ახორციელებდეს შენატანებს. ასეთ შემთხვევაში, საპენსიო კომპანიის დაარსება თუ მზღვეველის/აქტივების მმართველი კომპანიის დაქირავება ზემოაღნიშნული პრინციპის ანალოგიურად წარმოადგენს ხარჯს დამსაქმებლისათვის, ხოლო რაც შეეხება დასაქმებულის სასარგებლოდ განხორციელებულ შენატანებს აღნიშნულიც გატარდება დამსაქმებლის მხრდან, როგორც ხარჯი. რაც შეეხება მზღვეველებს, აქტივების მმართველ კომპანიებსა და სპეციალიზებულ დეპოზიტარებს, მათ ერთის მხრივ შესაძლოა დასჭირდეთ ხარჯების გაღება (ადამიანური და ფინანსური რესურსები), რომლებსაც ისინი გასწევენ ახალი საქმიანობის შესასრულებლად, თუმცა მეორეს მხრივ ისინი ამგვარი მომსახურების გაწევისათვის მიიღბენ შემოსავალს/მოგებას და ამ მომსახურებებს ისინი მხოლოდ საფასურის სანაცვლოდ ახორციელებენ რაც აღემატება აღნიშნულ ხარჯებს. ამასთან, კანონპროექტის თანახმად აქტივების მმართველი კომპანია და მზღვეველი უფლებამოსილნი არიან განახორციელონ ინდივიდუალური საპენსიო სქემების უზრუნველყოფა, რაც მართალია, როგორც აღინიშნა გარკვეულ ხარჯებთან იქნება დაკავშირებული, თუმცა ამგვარი საქმიანობა და ასეთი პროდუქტის გაყიდვა, რომლითაც შესაძლებელია რომ დაინტერესდეს ნებისმიერი პირი, მიუხედავად იმისა დასაქმებულია თუ არა ის, მათთვის წარმოადგენს დამატებით ბიზნეს საქმიანობას, რაც ცხადია გაზრდის მათ შემოსავალსა და მოგებას. აღნიშნული კი ცხადია დადებითად აისახება ეკონომიკაზე. რაც შეეხება საპენსიო კომპანიას, მათ მოუწევთ საპენსიო კომპანიის ლიცენზიის აღება, რისთვისაც სალიცენზიო მოსაკრებლის თანხაა 3000 ლარი, რაც ერთჯერადად გადაიხდება, მათი შემოსავალი კი იქნება საპენსიო აქტივების მართვის საფასური (მოგება). ამასთან, როგორც საპენსიო კომპანიას, ისე მზღვეველებსა და აქტივების მმართველ კომპანიებს, საპენსიო სქემის რეგისტრაციისათვის მოუწევთ სარეგისტრაციო მოსაკრებელს 2000 ლარის ოდენობით გადახდა. რაც შეეხება საზედამხედველო ორგანოს, მის მიერ კანონპროექტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებები და ფუნქციები განხორციელდება არსებული რესურსებით და შესაბამისად მათი მხრიდან არ მოითხოვება დამატებით რესურსების (ფინანსური და ადამიანური რესურსები) გამოყოფა. დამატებითი რესურსების გამოყოფა არც ეროვნულ ბანკს მოუწევს კანონპროექტით განსაზღვრული ფუნქციების შესრულებისას. ბ.ვ) კანონპროექტით გადასახდელის (ფულადი დადგენილი შენატანის) გადასახადის, ოდენობა მოსაკრებლის შესაბამის ან ბიუჯეტში და სხვა სახის ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონპროექტის მიხედვით, საზედამხედველო ორგანო უფლებამოსილია აქტივების მმართველ კომპანიებს, მზღვეველებს, საპენსიო კომპანიებს და მათ ორგანოებს დააკისროს ფულადი სანქცია (ჯარიმა). ამასთან, სანქციის ოდენობა განისაზღვრება საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესებით (რომლებიც კანონპროექტის მიღების შემდეგ შემუშავდება). გარდა ამისა, შემოთავაზებული საკანონმდებლო პაკეტი განსაზღვრავს საპენსიო კომპანიის სალიცენზიო მოსაკრებელს 3000 ლარის ოდენობით და საპენსიო სქემის სარეგისტრაციო მოსაკრებელს 2000 ლარის ოდენობით, რომლებიც ასევე სახელმწიფო ბიუჯეტში მიემართება. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: კანონპროექტი გავლენას არ ახდენს ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, - მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს. კანონპროექტის მიღება გამომდინარეობს ერთის მხრივ, საქართველოსა და მეორეს მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმების 122-ე და 323-ე მუხლებიდან, რომელთა თანახმად, „საქართველო მოახდენს ეროვნული კანონმდებლობის დაახლოებას წინამდებარე შეთანხმების XV-A დანართში მითითებულ ევროკავშირის საკანონმდებლო აქტებთან და საერთაშორისო სამართლებრივ ინსტრუმენტებთან, ამავე დანართის დებულებების შესაბამისად“. ამავე დანართის B ნაწილით, საქართველოს აღებული აქვს ვალდებულება ევროპარლამენტისა თავისი და კანონმდებლობა საბჭოს 2003/41/EC დაუახლოვოს 2003 წლის დირექტივას „პროფესიული 3 ივნისის საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ“. აღსანიშნავია, რომ ხსენებული დირექტივა ძალადაკრგულია და ჩანაცვლებულია ახალი (EU) 2016/2341 (IORPs) დირექტივით, ხოლო ვინაიდან საქართველოს ასოცირების შესახებ შეთანხმებით აღებული აქვს დინამიური დაახლოების ვალდებულება, წარმოდგენილი კანონპროექტი მომზადებულია „საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ“ 2016 წლის 14 დეკემბრის ევროპარლამენტისა და საბჭოს (EU) 2016/2341 (IORPs) დირექტივის ახალი რედაქციის შესაბამისად. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: „პროფესიული საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ“ 2016 წლის 14 დეკემბრის ევროპარლამენტისა და საბჭოს (EU) 2016/2341 (IORPs) დირექტივა (ახალი რედაქცია), რომელიც აუქმებს 2003 წლის 3 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2003/41/EC დირექტივას „პროფესიული საპენსიო უზრუნველყოფის ინსტიტუტების საქმიანობებისა და მათზე ზედამხედველობის შესახებ“. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: კანონის შემუშავების პროცესში საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს მხარდაჭერას უწევდა აზიის განვითარების ბანკის (ADB) მიერ დაქირავებულ საერთაშორისო ექპერტთა ჯგუფი - ქალბატონი ლენა ზეზულინა (Lena Zezulin) და ნასირ ვაინდი (Nasir Whaind) და აგრეთვე ადგილობრივი ექსპერტი მარინა გულედანი. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ მომზადებულა. ე) კანონპროექტის ავტორი: საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს მთავრობა.