„საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი; დოკუმენტი - „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის" საბოლოო ვარიანტები (თანდართულ მასალებით)

„საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონი თბილისი 2024 პროექტი თავი I საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მაჩვენებლები მუხლი 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება შემოსავლები გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები ხარჯები შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება პროცენტი სუბსიდიები გრანტები მათ შორის, კაპიტალური სოციალური უზრუნველყოფა სხვა ხარჯები მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური საოპერაციო სალდო არაფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა კლება მთლიანი სალდო ფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა ვალუტა და დეპოზიტები სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი კლება ვალუტა და დეპოზიტები სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი ვალდებულებების ცვლილება ზრდა საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სხვა კრედიტორული დავალიანებები საგარეო სესხები მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 23,375,000.0 59,909.0 21,885,000.0 0.0 140,000.0 59,909.0 1,350,000.0 0.0 21,630,688.8 211,285.0 3,034,299.8 700.0 2,416,776.0 68,537.5 1,745,027.0 0.0 987,003.0 34,590.0 1,789,871.5 66,600.0 1,418,350.0 21,550.0 8,446,261.7 0.0 3,211,449.7 40,857.5 916,405.0 21,150.0 1,744,311.2 -151,376.0 3,306,098.6 652,824.0 3,606,098.6 652,824.0 300,000.0 0.0 -1,561,787.4 -804,200.0 -778,520.4 421,650.0 2,450.0 421,650.0 0.0 0.0 0.0 421,650.0 2,450.0 0.0 780,970.4 0.0 380,970.4 0.0 400,000.0 0.0 0.0 0.0 783,267.0 1,225,850.0 2,200,000.0 1,225,850.0 1,600,000.0 0.0 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 18,716,484.4 16,994,174.9 325,789.8 1,396,519.8 16,928,503.5 2,177,166.7 2,138,984.7 1,182,238.8 943,790.3 1,423,282.9 1,016,606.9 6,805,914.4 2,257,125.7 618,419.2 1,787,981.0 3,769,508.6 3,972,867.6 203,359.0 -1,981,527.6 394,869.4 685,718.2 329,839.2 354,352.8 1,526.1 290,848.8 0.0 289,253.9 1,595.0 2,376,396.9 3,469,326.3 1,459,421.4 20,731,000.0 19,115,000.0 266,000.0 1,350,000.0 19,120,890.2 2,577,281.4 2,232,047.8 1,540,039.0 1,044,923.0 1,513,038.2 1,182,450.0 7,470,410.0 2,743,150.9 840,219.0 1,610,109.8 3,980,619.5 4,180,619.5 200,000.0 -2,370,509.7 -455,378.2 305,550.0 0.0 305,550.0 0.0 760,928.2 460,928.2 300,000.0 0.0 1,915,131.5 3,338,492.5 1,500,000.0 23,434,909.0 21,885,000.0 199,909.0 1,350,000.0 21,841,973.8 3,034,999.8 2,485,313.5 1,745,027.0 1,021,593.0 1,856,471.5 1,439,900.0 8,446,261.7 3,252,307.2 937,555.0 1,592,935.2 3,958,922.6 4,258,922.6 300,000.0 -2,365,987.4 -356,870.4 424,100.0 0.0 421,650.0 2,450.0 780,970.4 380,970.4 400,000.0 0.0 2,009,117.0 3,425,850.0 1,600,000.0 1,459,420.9 1,500,000.0 1,600,000.0 1,600,000.0 0.0 0.5 2,009,904.9 2,009,904.9 0.0 1,838,492.5 1,838,492.5 0.0 1,825,850.0 1,825,850.0 0.0 600,000.0 600,000.0 0.0 1,225,850.0 1,225,850.0 1 დასახელება კლება საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სესხები საგარეო სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები ბალანსი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 1,416,733.0 0.0 42,933.0 0.0 1,092,929.4 42,632.4 1,423,361.0 42,741.0 1,416,733.0 42,933.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 2,632.4 1,050,297.0 1,045,209.3 5,087.7 0.0 2,741.0 1,380,620.0 1,375,000.0 5,620.0 0.0 2,933.0 1,373,800.0 1,370,000.0 3,800.0 0.0 2,933.0 1,373,800.0 1,370,000.0 3,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2 მუხლი 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება შემოსულობები 22,680,018.6 24,569,492.5 27,560,759.0 26,275,000.0 1,285,759.0 შემოსავლები 18,716,484.4 20,731,000.0 23,434,909.0 23,375,000.0 59,909.0 არაფინანსური აქტივების კლება 203,359.0 200,000.0 300,000.0 300,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების კლება (ნაშთის გამოკლებით) 290,848.8 300,000.0 400,000.0 400,000.0 0.0 3,469,326.3 3,338,492.5 3,425,850.0 2,200,000.0 1,225,850.0 22,350,179.4 25,030,420.7 27,941,729.4 26,655,970.4 1,285,759.0 ხარჯები 16,928,503.5 19,120,890.2 21,841,973.8 21,630,688.8 211,285.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,972,867.6 4,180,619.5 4,258,922.6 3,606,098.6 652,824.0 ფინანსური აქტივების ზრდა (ნაშთის გამოკლებით) 355,878.9 305,550.0 424,100.0 2,450.0 421,650.0 1,092,929.4 1,423,361.0 1,416,733.0 1,416,733.0 0.0 329,839.2 -460,928.2 -380,970.4 -380,970.4 0.0 ვალდებულებების ზრდა გადასახდელები ვალდებულებების კლება ნაშთის ცვლილება 3 თავი II საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები მუხლი 3. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები 23,434,909.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება შემოსავლები გადასახადები 2023 წლის ფაქტი 2025 წლის პროექტი 18,716,484.4 20,731,000.0 23,434,909.0 16,994,174.9 19,115,000.0 21,885,000.0 325,789.8 266,000.0 199,909.0 1,396,519.8 1,350,000.0 1,350,000.0 გრანტები სხვა შემოსავლები 2024 წლის გეგმა მუხლი 4. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები 21,885,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება გადასახადები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 16,994,174.9 19,115,000.0 21,885,000.0 გადასახადები შემოსავალზე, მოგებაზე და კაპიტალის ღირებულების ნაზრდზე 7,592,983.2 9,035,066.0 10,439,000.0 გადასახადები საქართველოს ფიზიკური პირებიდან 5,574,816.6 6,345,066.0 7,369,000.0 საშემოსავლო გადასახადი 5,574,816.6 6,345,066.0 7,369,000.0 გადასახადები საწარმოებიდან 2,018,166.5 2,690,000.0 3,070,000.0 2,018,166.5 2,690,000.0 3,070,000.0 9,063,929.7 9,763,334.0 10,786,000.0 6,793,665.8 7,388,334.0 8,136,000.0 6,793,665.8 7,388,334.0 8,136,000.0 2,270,263.9 2,375,000.0 2,650,000.0 151,212.0 150,000.0 150,000.0 მოგების გადასახადი გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე საყოველთაო გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე დამატებული ღირებულების გადასახადი აქციზი გადასახადები საგარეო ვაჭრობასა და საგარეო-ეკონომიკურ ოპერაციებზე 4 დასახელება 2023 წლის ფაქტი იმპორტის გადასახადი სხვა გადასახადები 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 151,212.0 150,000.0 150,000.0 186,050.0 166,600.0 510,000.0 მუხლი 5. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები 199,909.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 325,789.8 266,000.0 199,909.0 საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან მიღებული 180,361.8 129,800.0 37,484.0 მიმდინარე დანიშნულების გრანტები 156,687.5 110,500.0 18,084.0 3,143.7 3,000.0 2,534.0 3,143.7 3,000.0 2,534.0 1,136.9 2,500.0 7,100.0 1,136.9 2,500.0 7,100.0 62,000.8 105,000.0 7,000.0 1,952.7 5,000.0 7,000.0 14,388.5 63,000.0 0.0 0.0 7,500.0 0.0 20,143.9 12,600.0 0.0 ეკონომიკის და ბიზნესის განვითარება საქართველოში (EU) 16,307.0 0.0 0.0 ENPARD IV - ევროპის სამეზობლო პროგრამა სოფლის მეურნეობისა და სოფლის განვითარებისთვის IV (EU) 9,208.6 16,900.0 0.0 0.0 0.0 1,450.0 0.0 0.0 1,450.0 90,406.2 0.0 0.0 90,406.2 0.0 0.0 23,674.3 19,300.0 19,400.0 1,875.4 7,300.0 13,500.0 1,655.0 5,300.0 6,000.0 220.4 0.0 0.0 დასახელება გრანტები EU-NIF საქართველოს ენერგეტიკის სექტორის რეფორმის პროგრამა (KfW) (EUNIF, KfW) IFAD მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) EU აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) ევროკავშირი ინტეგრირებული ტერიტორიული განვითარებისთვის (EU) EU4 მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU) უნარების განვითარება და დასაქმების ბაზრის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა (EU) AFD საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (ADB, AFD, EIB) სხვადასხვა დონორი ხაზინის ანგარიშზე აღრიცხული რეესტრის გრანტები (სხვადასხვა დონორი) კაპიტალური დანიშნულების გრანტები E5P თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (CEB, E5P) საქართველოში საჯარო შენობების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება და განახლებადი და ალტერნატიული ენერგიის გამოყენება (NEFCO, E5P) 5 დასახელება საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (NEFCO, E5P) EU-NIF ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EU-NIF, EBRD, KfW) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EUNIF, KfW) 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) SIDA ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი (SIDA, EBRD) CNF დაცული ტერიტორიების განვითარება (CNF, WB-TF) WB-TF რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB-TF, WB) EU ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (EU, AFD) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EU, EBRD, EIB) AFD საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა (AFD, WB) EBRD საჯარო შენობებში ენერგოეფექტურობის პროგრამა (EBRD, KfW) უცხო სახელმწიფოთა მთავრობებიდან მიღებული გრანტები მიმდინარე დანიშნულების გრანტები KfW ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (KfW) საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლა (KfW, AFD) იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში კომუნალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) კაპიტალური დანიშნულების გრანტები KfW საჯარო შენობებში ენერგოეფექტურობის პროგრამა (KfW, EBRD) 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 0.0 2,000.0 7,500.0 7,338.3 2,600.0 1,400.0 0.0 1,450.0 500.0 0.0 150.0 0.0 7,338.3 1,000.0 900.0 0.0 1,600.0 0.0 0.0 1,600.0 0.0 1,816.7 2,300.0 2,500.0 1,816.7 2,300.0 2,500.0 1,100.8 0.0 0.0 1,100.8 0.0 0.0 11,543.1 2,400.0 2,000.0 3,682.8 2,400.0 2,000.0 7,860.3 0.0 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 600.0 0.0 0.0 600.0 0.0 13,000.7 20,000.0 20,425.0 5,209.1 2,700.0 1,525.0 5,209.1 2,700.0 1,525.0 1,606.4 700.0 100.0 0.0 0.0 975.0 1,557.9 2,000.0 450.0 2,044.8 0.0 0.0 7,791.6 17,300.0 18,900.0 7,791.6 17,300.0 18,900.0 0.0 2,300.0 0.0 1,670.0 1,500.0 1,900.0 0.0 0.0 2,500.0 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 767.9 1,000.0 500.0 მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) 333.5 0.0 1,000.0 4,440.2 11,500.0 7,500.0 0.0 0.0 5,000.0 პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) მდგრადი ურბანული განვითარება - ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (KfW) ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (KfW) 6 დასახელება ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) უცხოეთის იურიდიული პირი კაპიტალური დანიშნულების გრანტები EPTATF ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EPTATF, EIB) მიმდინარე გრანტები ცენტრალური სსიპ-ებიდან/ა(ა)იპ-ებიდან 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 580.0 1,000.0 500.0 2,102.6 1,200.0 2,000.0 2,102.6 1,200.0 2,000.0 2,102.6 1,200.0 2,000.0 2,102.6 1,200.0 2,000.0 130,324.7 115,000.0 140,000.0 მუხლი 6. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები 1,350,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება სხვა შემოსავლები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,396,519.8 1,350,000.0 1,350,000.0 818,486.0 826,200.0 680,000.0 პროცენტები 322,374.9 280,000.0 350,000.0 დივიდენდები 464,744.9 516,200.0 300,000.0 1,964.9 51,200.0 0.0 462,780.0 465,000.0 300,000.0 31,366.1 30,000.0 30,000.0 104,749.8 93,800.0 130,000.0 100,466.9 89,800.0 126,000.0 სალიცენზიო მოსაკრებელი 539.5 300.0 500.0 სანებართვო მოსაკრებელი 65,288.7 60,000.0 85,000.0 სარეგისტრაციო მოსაკრებელი 2,531.6 2,500.0 2,400.0 სახელმწიფო ბაჟი 27,187.5 24,000.0 30,000.0 საკონსულო მოსაკრებელი 1,879.0 1,700.0 1,800.0 წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის გადავადების მოსაკრებელი 2,212.9 500.0 5,500.0 827.9 800.0 800.0 4,282.9 4,000.0 4,000.0 4,277.6 4,000.0 4,000.0 5.4 0.0 0.0 შემოსავლები საკუთრებიდან სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების მოგებიდან მიღებული დივიდენდი შემოსავალი საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან რენტა საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია ადმინისტრაციული მოსაკრებლები და გადასახდელები სხვა არაკლასიფიცირებული მოსაკრებელი არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონელი და მომსახურება შემოსავლები მომსახურების გაწევიდან სხვა შემოსავლები არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონლიდან და მომსახურებიდან 7 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 155,488.3 150,000.0 190,000.0 ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 350,000.0 მიმდინარე ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 350,000.0 სხვა მიმდინარე ნებაყოფლობითი ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 350,000.0 317,795.7 280,000.0 350,000.0 სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები 8 თავი III საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინანსური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია მუხლი 7. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები 21,841,973.8 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 16,928,503.5 19,120,890.2 21,841,973.8 21,630,688.8 211,285.0 შრომის ანაზღაურება 2,177,166.7 2,577,281.4 3,034,999.8 3,034,299.8 700.0 საქონელი და მომსახურება 2,138,984.7 2,232,047.8 2,485,313.5 2,416,776.0 68,537.5 პროცენტი 1,182,238.8 1,540,039.0 1,745,027.0 1,745,027.0 0.0 სუბსიდიები 943,790.3 1,044,923.0 1,021,593.0 987,003.0 34,590.0 გრანტები 1,423,282.9 1,513,038.2 1,856,471.5 1,789,871.5 66,600.0 მათ შორის, კაპიტალური 1,016,606.9 1,182,450.0 1,439,900.0 1,418,350.0 21,550.0 სოციალური უზრუნველყოფა 6,805,914.4 7,470,410.0 8,446,261.7 8,446,261.7 0.0 სხვა ხარჯები 2,257,125.7 2,743,150.9 3,252,307.2 3,211,449.7 40,857.5 618,419.2 840,219.0 937,555.0 916,405.0 21,150.0 ხარჯები მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური ხარჯი მუხლი 8. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება 3,958,922.6 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ა) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,258,922.6 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება სულ ჯამი საქართველოს პარლამენტი და მასთან 01 00 არსებული ორგანიზაციები საქართველოს პრეზიდენტის 02 00 ადმინისტრაცია 03 00 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 3,972,867.6 4,180,619.5 4,258,922.6 3,606,098.6 652,824.0 9,193.4 10,412.7 11,845.8 11,845.8 0.0 257.3 362.0 24.2 24.2 0.0 0.0 9.5 9.5 9.5 0.0 9 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 10,765.1 1,770.0 894.0 894.0 0.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 1,557.0 1,436.0 718.0 718.0 0.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 28,035.5 63,680.0 5,385.0 5,385.0 0.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 156.7 150.0 150.0 150.0 0.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 524.1 50.0 1,055.0 1,055.0 0.0 09 00 საერთო სასამართლოები 4,484.3 26,755.0 35,396.0 35,396.0 0.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 480.4 2,470.0 3,100.0 3,100.0 0.0 134.6 53.4 7.0 7.0 0.0 127.7 54.1 2.6 2.6 0.0 118.9 98.5 56.0 56.0 0.0 145.7 57.0 22.0 22.0 0.0 60.5 56.0 5.0 5.0 0.0 55.5 48.7 18.0 18.0 0.0 42.6 39.0 6.0 6.0 0.0 99.3 40.0 40.0 40.0 0.0 128.0 63.0 12.0 12.0 0.0 16,867.9 27,677.0 22,233.0 22,233.0 0.0 11 00 12 00 13 00 14 00 15 00 16 00 17 00 18 00 19 00 20 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 21 00 საქართველოს პროკურატურა 2,806.0 2,977.0 2,477.0 2,477.0 0.0 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 80.8 40.0 70.0 70.0 0.0 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 9,815.7 15,695.0 14,761.0 14,761.0 0.0 32,332.2 54,412.0 75,030.0 21,105.0 53,925.0 2,602,707.5 2,584,050.0 2,331,800.0 1,804,050.0 527,750.0 24 00 25 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 10 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 62,426.7 44,322.0 49,185.0 47,685.0 1,500.0 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 252,471.1 285,443.0 287,857.0 250,357.0 37,500.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 14,593.3 1,015.0 2,315.0 2,315.0 0.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 354,472.0 341,526.6 508,326.0 508,326.0 0.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 150,411.8 131,450.0 116,749.0 116,749.0 0.0 58,179.9 42,419.0 57,065.0 54,131.0 2,934.0 268,672.6 466,916.0 622,749.0 596,034.0 26,715.0 31 00 32 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო 33 00 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 56,463.8 50,354.0 84,818.5 84,818.5 0.0 34 00 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 3,226.5 478.0 347.5 347.5 0.0 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 15.6 20.0 525.0 525.0 0.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 275.8 106.0 90.0 90.0 0.0 973.4 1,148.0 970.0 970.0 0.0 1,076.9 723.0 377.7 377.7 0.0 37 00 38 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 39 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 487.2 902.0 100.0 100.0 0.0 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 12,017.1 7,376.0 7,408.8 7,408.8 0.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 4,523.9 2,570.0 625.0 625.0 0.0 105.7 50.0 50.0 50.0 0.0 9.8 20.0 30.0 30.0 0.0 587.5 638.0 750.0 750.0 0.0 2,499.9 3,750.0 2,840.0 2,840.0 0.0 446.4 400.0 100.0 100.0 0.0 34.1 0.0 0.0 0.0 0.0 43 00 44 00 45 00 46 00 47 00 48 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია საქართველოს საპატრიარქო სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია 49 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 32.2 60.0 60.0 60.0 0.0 50 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 9.8 10.0 7.0 7.0 0.0 51 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 7,427.7 5,790.0 5,900.0 5,900.0 0.0 52 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 280.3 0.0 0.0 0.0 0.0 53 00 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო 0.0 2.0 0.0 0.0 0.0 54 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 170.2 285.0 25.0 25.0 0.0 55 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 0.0 390.0 2,035.0 2,035.0 0.0 57 00 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 0.0 0.0 2,500.0 0.0 2,500.0 11 ბ) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების კლება 300,000.00 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ათას ლარებში 2023 წლის ფაქტი დასახელება არაფინანსური აქტივების კლება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 203,359.0 200,000.0 300,000.0 ძირითადი აქტივები 172,568.7 200,000.0 190,000.0 არაწარმოებული აქტივები 30,790.3 0.0 110,000.0 მიწა 28,391.9 0.0 23,000.0 სხვა ბუნებრივი აქტივები 2,398.4 0.0 87,000.0 2,398.4 0.0 87,000.0 რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზია მუხლი 9. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაცია განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება კოდი 7 7.1 7.1.1 7.1.1.1 სულ საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა, საგარეო ურთიერთობები აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 20,901,371.1 23,301,509.7 3,012,155.3 მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 26,100,896.4 25,236,787.4 864,109.0 3,618,404.7 4,144,900.4 4,144,900.4 0.0 499,051.4 566,366.6 636,637.3 636,637.3 0.0 240,071.4 216,714.9 247,468.3 247,468.3 0.0 7.1.1.2 ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა 61,409.5 157,420.7 163,309.0 163,309.0 0.0 7.1.1.3 საგარეო ურთიერთობები 197,570.5 192,231.0 225,860.0 225,860.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 0.0 7.1.2 საგარეო ეკონომიკური დახმარება 7.1.2.1 ეკონომიკური დახმარება განვითარებად და გარდამავალი ეკონომიკის მქონე ქვეყნებს 7.1.3 საერთო დანიშნულების მომსახურება 81,456.8 84,816.0 67,050.0 67,050.0 0.0 7.1.3.1 საერთო საკადრო მომსახურება 2,409.8 1,900.0 2,700.0 2,700.0 0.0 7.1.3.2 საერთო დანიშნულების დაგეგმვა და სტატისტიკური მომსახურება 19,904.4 24,000.0 28,000.0 28,000.0 0.0 59,142.6 58,916.0 36,350.0 36,350.0 0.0 ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევები 4,680.1 5,260.0 5,800.0 5,800.0 0.0 ვალთან დაკავშირებული ოპერაციები 1,190,375.6 1,560,000.0 1,755,000.0 1,755,000.0 0.0 1,107,535.4 1,180,850.0 1,475,800.0 1,475,800.0 0.0 129,056.0 221,112.1 184,613.0 184,613.0 0.0 7.1.3.3 7.1.4 7.1.6 7.1.7 7.1.8 საერთო დანიშნულების სხვა მომსახურება საერთო დანიშნულების ფულადი ნაკადები მთავრობის სხვადასხვა დონეს შორის სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურებაში 12 დასახელება კოდი 7.2 თავდაცვა 7.2.1 თავდაცვის ძალები 7.2.3 საგარეო სამხედრო დახმარება 7.2.4 გამოყენებითი კვლევები თავდაცვის სფეროში 7.2.5 7.3 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 1,331,674.6 1,463,922.0 1,801,568.1 1,801,568.1 0.0 1,110,931.6 1,229,467.9 1,566,014.0 1,566,014.0 0.0 513.6 0.0 0.0 0.0 0.0 48,283.9 43,719.1 52,031.0 52,031.0 0.0 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა თავდაცვის სფეროში 171,945.6 190,735.0 183,523.1 183,523.1 0.0 საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება 1,899,742.4 2,113,433.0 2,382,166.9 2,382,166.9 0.0 1,039,281.1 1,152,397.0 1,304,241.9 1,304,241.9 0.0 7.3.1 პოლიციის სამსახური და სახელმწიფო დაცვა 7.3.2 სახანძრო-სამაშველო სამსახური 129,715.9 118,476.0 123,875.0 123,875.0 0.0 7.3.3 სასამართლოები და პროკურატურა 187,695.9 236,800.0 277,650.0 277,650.0 0.0 სასჯელაღსრულების დაწესებულებები 237,306.7 255,000.0 292,200.0 292,200.0 0.0 305,742.9 350,760.0 384,200.0 384,200.0 0.0 3,869,490.6 3,809,254.0 3,821,218.0 3,128,209.0 693,009.0 390,216.6 443,745.0 393,994.0 332,994.0 61,000.0 273,659.3 325,245.0 270,419.0 209,419.0 61,000.0 116,557.3 118,500.0 123,575.0 123,575.0 0.0 613,377.8 584,015.0 686,640.0 635,940.0 50,700.0 7.3.4 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების სფეროში 7.3.6 7.4 7.4.1 7.4.1.1 7.4.1.2 7.4.2 ეკონომიკური საქმიანობა საერთო ეკონომიკური, კომერციული და შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა საერთო ეკონომიკური და კომერციული საქმიანობა შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა სოფლის მეურნეობა, სატყეო მეურნეობა, მეთევზეობა და მონადირეობა 7.4.2.1 სოფლის მეურნეობა 613,377.8 584,015.0 686,640.0 635,940.0 50,700.0 7.4.3 სათბობი და ენერგეტიკა 34,912.1 44,900.0 70,534.0 31,500.0 39,034.0 ნავთობი და ბუნებრივი აირი 11,455.8 12,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 ელექტროენერგეტიკა 23,456.4 32,900.0 58,534.0 19,500.0 39,034.0 3,420.0 3,900.0 5,400.0 5,400.0 0.0 მშენებლობა 3,420.0 3,900.0 5,400.0 5,400.0 0.0 ტრანსპორტი 2,024,481.7 2,045,500.0 1,839,500.0 1,378,500.0 461,000.0 1,991,255.2 1,904,000.0 1,572,700.0 1,111,700.0 461,000.0 20,000.0 50,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 2,500.0 1,800.0 1,800.0 0.0 7.4.3.2 7.4.3.5 სამთომომპოვებელი და გადამამუშავებელი მრეწველობა, მშენებლობა 7.4.4 7.4.4.3 7.4.5 7.4.5.1 საავტომობილო ტრანსპორტი და გზები 7.4.5.2 საზღვაო ტრანსპორტი 7.4.5.3 სარკინიგზო ტრანსპორტი 7.4.5.4 საჰაერო ტრანსპორტი 13,226.5 89,000.0 115,000.0 115,000.0 0.0 7.4.7 ეკონომიკის სხვა დარგები 703,292.2 497,674.0 455,665.0 429,665.0 26,000.0 1,203.7 1,524.0 1,665.0 1,665.0 0.0 ტურიზმი 250,505.4 224,500.0 220,200.0 220,200.0 0.0 მრავალმიზნობრივი განვითარების პროექტი 451,583.2 271,650.0 233,800.0 207,800.0 26,000.0 99,790.2 189,520.0 369,485.0 314,210.0 55,275.0 173,703.0 189,370.0 210,660.0 198,160.0 12,500.0 28,187.7 39,500.0 43,000.0 42,500.0 500.0 7.4.7.1 7.4.7.3 7.4.7.4 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ეკონომიკის სფეროში 7.4.9 7.5 7.5.1 ვაჭრობა, მარაგების შექმნა, შენახვა და დასაწყობება გარემოს დაცვა ნარჩენების შეგროვება, გადამუშავება და განადგურება 7.5.2 ჩამდინარე წყლების მართვა 2,859.6 11,200.0 12,000.0 10,000.0 2,000.0 7.5.3 გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ ბრძოლა 1,894.8 1,510.0 1,720.0 1,720.0 0.0 13 დასახელება კოდი ბიომრავალფეროვნებისა და ლანდშაფტების 7.5.4 დაცვა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა გარემოს დაცვის სფეროში 7.5.6 7.6 საბინაო-კომუნალური მეურნეობა 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 67,326.4 59,115.0 73,434.7 მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 58,725.0 48,725.0 10,000.0 78,045.0 95,215.0 95,215.0 0.0 339,748.2 453,400.0 357,950.0 348,000.0 9,950.0 580.0 2,000.0 500.0 0.0 500.0 7.6.2 კომუნალური მეურნეობის განვითარება 7.6.3 წყალმომარაგება 339,168.2 451,400.0 357,450.0 348,000.0 9,450.0 ჯანმრთელობის დაცვა 1,709,854.6 1,771,035.0 2,023,756.0 1,985,756.0 38,000.0 2,257.1 3,950.0 3,750.0 3,750.0 0.0 2,257.1 3,950.0 3,750.0 3,750.0 0.0 1,141,934.4 1,130,100.0 1,332,800.0 1,332,800.0 0.0 1,111,070.6 1,090,000.0 1,290,900.0 1,290,900.0 0.0 30,863.8 40,100.0 41,900.0 41,900.0 0.0 335,834.9 369,700.0 389,636.0 389,636.0 0.0 327,238.8 360,700.0 380,036.0 380,036.0 0.0 8,596.1 9,000.0 9,600.0 9,600.0 0.0 94,482.7 123,135.0 138,090.0 138,090.0 0.0 135,345.5 144,150.0 159,480.0 121,480.0 38,000.0 504,284.6 515,329.0 648,391.0 648,391.0 0.0 მომსახურება დასვენებისა და სპორტის სფეროში 204,498.5 223,218.0 271,078.5 271,078.5 0.0 მომსახურება კულტურის სფეროში 138,442.0 141,700.0 207,321.0 207,321.0 0.0 102,025.8 102,190.0 102,190.0 102,190.0 0.0 1,332.0 1,032.0 1,032.0 1,032.0 0.0 57,986.3 47,189.0 66,769.5 66,769.5 0.0 2,322,403.5 2,925,179.0 3,508,300.0 3,397,650.0 110,650.0 7.7 სამედიცინო პროდუქცია, მოწყობილობები და აპარატები 7.7.1 7.7.1.1 ფარმაცევტული პროდუქცია 7.7.2 ამბულატორიული მომსახურება 7.7.2.1 7.7.2.2 7.7.3 ზოგადი პროფილის ამბულატორიული მომსახურება სპეციალიზებული ამბულატორიული მომსახურება საავადმყოფოების მომსახურება 7.7.3.2 7.7.3.3 7.7.4 სპეციალიზებული საავადმყოფოების მომსახურება სამედიცინო ცენტრებისა და სამშობიარო სახლების მომსახურება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მომსახურება სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში 7.7.6 7.8 7.8.1 7.8.2 დასვენება, კულტურა და რელიგია ტელერადიომაუწყებლობა და საგამომცემლო საქმიანობა რელიგიური და სხვა სახის საზოგადოებრივი საქმიანობა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა დასვენების, კულტურისა და რელიგიის სფეროში 7.8.3 7.8.4 7.8.6 7.9 განათლება 7.9.1 სკოლამდელი აღზრდა 86,048.5 225,585.0 225,695.0 225,695.0 0.0 7.9.2 ზოგადი განათლება 1,365,504.1 1,579,210.0 1,925,395.0 1,925,395.0 0.0 1,365,504.1 1,579,210.0 1,925,395.0 1,925,395.0 0.0 7.9.2.3 საშუალო ზოგადი განათლება 7.9.3 პროფესიული განათლება 110,385.7 117,800.0 157,643.0 157,643.0 0.0 7.9.4 უმაღლესი განათლება 158,849.9 171,357.0 176,885.0 176,885.0 0.0 158,849.9 171,357.0 176,885.0 176,885.0 0.0 1,294.3 300.0 300.0 300.0 0.0 7.9.4.2 უმაღლესი აკადემიური განათლება 7.9.5 უმაღლესისშემდგომი განათლება 7.9.6 განათლების სფეროს დამხმარე მომსახურება 368,393.3 509,621.0 683,385.0 683,385.0 0.0 გამოყენებითი კვლევები განათლების სფეროში 68,236.5 76,400.0 84,180.0 84,180.0 0.0 163,691.2 244,906.0 254,817.0 144,167.0 110,650.0 5,738,314.2 6,442,183.0 7,201,986.0 7,201,986.0 0.0 23,636.1 23,700.0 35,500.0 35,500.0 0.0 7.9.7 7.9.8 7.10 7.10.1 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა განათლების სფეროში სოციალური დაცვა ავადმყოფთა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა 14 კოდი დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 7.10.1.1 ავადმყოფთა სოციალური დაცვა 2,172.1 2,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 7.10.1.2 შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა 21,464.0 21,700.0 31,500.0 31,500.0 0.0 7.10.2 ხანდაზმულთა სოციალური დაცვა 3,516,533.6 4,002,261.0 4,575,261.0 4,575,261.0 0.0 7.10.4 ოჯახებისა და ბავშვების სოციალური დაცვა 1,394,471.5 1,523,180.0 1,656,030.0 1,656,030.0 0.0 32,390.9 57,100.0 49,500.0 49,500.0 0.0 276,220.2 271,130.0 281,600.0 281,600.0 0.0 495,062.1 564,812.0 604,095.0 604,095.0 0.0 7.10.6 7.10.7 7.10.9 საცხოვრებლით უზრუნველყოფა სოციალური გაუცხოების საკითხები, რომლებიც არ ექვემდებარება კლასიფიკაციას სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა სოციალური დაცვის სფეროში 15 თავი IV საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება მუხლი 10. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო (-2,365,987.4) ათასი ლარის ოდენობით. მუხლი 11. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება (-356,870.4) ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ზრდა 424,100.0 ათასი ლარის ოდენობით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი ფინანსური აქტივების ზრდა 685,718.2 305,550.0 424,100.0 ვალუტა და დეპოზიტები 329,839.2 0.0 0.0 სესხები 354,352.8 305,550.0 421,650.0 1,526.1 0.0 2,450.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების კლება 780,970.4 ათასი ლარის ოდენობით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი ფინანსური აქტივების კლება 290,848.8 760,928.2 780,970.4 ვალუტა და დეპოზიტები 0.0 460,928.2 380,970.4 289,253.9 300,000.0 400,000.0 1,595.0 0.0 0.0 სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი 16 მუხლი 12. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 2,009,117.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ზრდა 3,425,850.0 ათასი ლარის ოდენობით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი ვალდებულებების ზრდა 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 3,469,326.3 3,338,492.5 3,425,850.0 1,459,421.4 1,500,000.0 1,600,000.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 1,459,420.9 1,500,000.0 1,600,000.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 0.5 0.0 0.0 2,009,904.9 1,838,492.5 1,825,850.0 2,009,904.9 1,838,492.5 1,825,850.0 საშინაო საგარეო სესხები ა) სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით ვალდებულებების ზრდა − 1,600,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ) საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის ფარგლებში: ბ.ა) მსოფლიო ბანკიდან (WB) მისაღები სახსრები - 132,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ.ბ) საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები - 30,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; გ) ჯანდაცვის სექტორის გაძლიერების პროგრამის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები - 69,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; დ) თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის ქვეპროგრამა 2-ის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები - 69,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე) საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის პროგრამის ფარგლებში: ე.ა) საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები - 150,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე.ბ) გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკიდან (KfW) მისაღები სახსრები - 150,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ვ) საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და უცხო ქვეყნების მთავრობების მიერ საქართველოს მთავრობისათვის გამოსაყოფი გრძელვადიანი საინვესტიციო, შეღავათიანი კრედიტები − 1,225,850.0 ათასი ლარის ოდენობით თანდართული რედაქციით: 17 ათას ლარებში 2023 წლის ფაქტი დასახელება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,711,456.6 1,388,492.5 1,225,850.0 38,394.9 10,600.0 20,000.0 4,799.2 3,300.0 17,000.0 170,683.1 17,500.0 0.0 22,795.7 13,000.0 13,000.0 27,053.7 50,000.0 50,000.0 949.8 9,117.5 21,400.0 63,619.2 37,000.0 12,000.0 0.0 0.0 30,000.0 23,536.2 30,000.0 0.0 45,791.2 60,000.0 40,000.0 7,035.5 0.0 10,000.0 1,398.3 0.0 0.0 174,357.2 185,000.0 135,000.0 1,286.6 9,000.0 0.0 43,951.6 16,000.0 0.0 8,324.9 5,000.0 16,000.0 0.0 725.0 12,500.0 820.9 10,500.0 16,500.0 2,102.6 30,800.0 48,000.0 452.1 10,000.0 9,500.0 0.0 0.0 1,000.0 2,609.9 0.0 0.0 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) 65,214.8 35,000.0 14,600.0 დარგობრივი სესხი განათლების სექტორისთვის (ADB) 2,180.3 12,000.0 16,000.0 104,742.1 12,500.0 0.0 123,010.7 30,000.0 0.0 კრედიტები ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD, EU) ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (KfW) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის უბისა შორაპანის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (EIB) აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) Log-In Georgia (WB, EIB) საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) ქ. ბათუმის ახალი შემოვლითი გზა (AIIB, ADB) თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (მოძრავი შემადგენლობის განახლება) (AIIB) თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხის საავტომობილო გზის ბაკურციხეწნორის მონაკვეთის მშენებლობა (ADB) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთიხევის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (EIB, WB) დარგობრივი სესხი წყლის სექტორისთვის (AFD, ADB) საქართველოს ელექტროგადამცემი პროგრამა (KfW, EU, EBRD) ქსელის გაფართოების ღია ჩრდილოეთ-სამხრეთ დერეფნის (ქვეშეთი-კობი) გზა (EBRD, ADB) COVID-19-ის წინააღმდეგ სწრაფი რეაგირების პროექტი (KfW, AIIB, WB) რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB-TF, WB) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EBRD, EU) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (AFD, ADB, EIB) ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (KfW, EU-NIF, EBRD) ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EPTATF, EIB) ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარება (ADB) ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (Kuwait Fund) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ხევი უბისას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია - მშენებლობა (EIB, ADB) ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების პროგრამა (წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორი) (ADB) 18 2023 წლის ფაქტი დასახელება ალგეთი-სადახლოს მოდერნიზაცია (EIB) საავტომობილო გზის მშენებლობა- თბილისის მუნიციპალური მომსახურების პროექტი (EBRD) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (E5P, CEB) და ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი (SIDA, EBRD) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW, EU-NIF) პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II-გაზი) (EBRD) საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა (ADB) აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის დერეფნის გაუმჯობესების პროექტი (ზემო ოსიაური-რიკოთი) (WB, EIB) COVID-19-ის ვაქცინის მხარდამჭერი პროექტი აზია-წყნარი ოკეანეთის ვაქცინის ხელმისაწვდომობის ფარგლებში (APVAX) (ADB) მდინარე დებედაზე ხიდის მშენებლობა (EBRD) ბაკურიანის მუნიციპალური მომსახურების პროექტი (EBRD) 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 0.0 0.0 60,000.0 6,059.6 5,000.0 8,500.0 16,209.1 0.0 0.0 6,538.6 5,000.0 12,000.0 12,979.7 15,850.0 21,000.0 1,665.5 18,000.0 15,750.0 0.0 5,000.0 8,000.0 61,766.1 58,100.0 37,300.0 51,196.1 75,000.0 35,000.0 201.7 97.0 0.0 45.4 0.0 0.0 2,968.3 0.0 0.0 საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (NEFCO, E5P) 147.6 4,000.0 8,000.0 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) 0.0 5,000.0 25,000.0 93,615.7 30,903.0 38,000.0 144,482.4 90,000.0 13,000.0 ირიგაციისა და მიწის ბაზრის განვითარების პროექტი (WB) 39,619.9 0.0 0.0 შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვის პროექტი (WB) 22,587.4 0.0 0.0 შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ძირულა-ხარაგაულიმოლითი-ფონა-ჩუმათელეთის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთიხარაგაულის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (ADB) 11,420.4 0.0 0.0 1,548.3 10,000.0 24,000.0 0.0 10,000.0 13,000.0 0.0 0.0 100,000.0 50,456.3 72,000.0 61,000.0 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 9,272.6 23,500.0 23,500.0 აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის მოდერნიზაცია-მშენებლობა სამტრედია-გრიგოლეთის მონაკვეთზე (EIB, EU) 24,757.1 75,000.0 0.0 ეროვნული ინოვაციური ეკოსისტემის პროექტი (WB) 1,520.6 0.0 0.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 20,436.5 21,000.0 20,600.0 საქართველოს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი (EIB) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის შორაპანი არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (ADB) მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) თბილისი-წითელი ხიდის (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საზღვარი) საავტომობილო გზის კმ22-კმ57 რუსთავი-წითელი ხიდის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (WB) 19 2023 წლის ფაქტი დასახელება კახეთის სატრანსპორტო კავშირის გაუმჯობესების პროექტი (WB) თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) სენაკი-ფოთი-სარფის საავტომობილო გზის კმ48-კმ64 გრიგოლეთიჩოლოქის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA) 90,000.0 60,000.0 0.0 0.0 5,000.0 36,545.9 24,000.0 0.0 863.0 5,000.0 3,700.0 42,942.5 17,000.0 0.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 2,500.0 464.2 0.0 0.0 2,653.5 23,000.0 62,750.0 5,969.3 13,000.0 17,000.0 34,684.2 90,000.0 55,500.0 8,268.1 11,000.0 8,250.0 მდგრადი ურბანული განვითარება - ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) კომუნალური ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW, EU-NIF) ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) 2025 წლის პროექტი 63,060.3 ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) (WB) 2024 წლის გეგმა 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების კლება 1,416,733.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება ვალდებულებების კლება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,092,929.4 1,423,361.0 1,416,733.0 42,632.4 42,741.0 42,933.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 40,000.0 40,000.0 40,000.0 სესხები 2,632.4 2,741.0 2,933.0 1,050,297.0 1,380,620.0 1,373,800.0 1,045,209.3 1,375,000.0 1,370,000.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 საშინაო საგარეო სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები 20 მუხლი 13. საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა 2025 წლის ბოლოსთვის არაუმეტეს 36,422.2 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის, სახელმწიფო საგარეო ვალისა – 24,877.7 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო სახელმწიფო საშინაო ვალისა − 11,544.6 მლნ ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში სულ სახელმწიფო საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა საპროგნოზო ნაშთი (31.12.2025) 24,877,659.8 სულ მთავრობის საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 24,060,848.9 მრავალმხრივი კრედიტორებისაგან 17,968,915.2 კრედიტორი აზიის განვითარების ბანკი (ADB) აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკი (AIIB) ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB) ევროკავშირი (EU) მსოფლიო ბანკი (WB) 6,268,858.4 591,295.4 694,067.4 3,331,890.0 385,673.4 6,139,451.1 სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდი (IFAD) 103,277.7 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 397,879.5 ევროსაბჭოს განვითარების ბანკი (CEB) 40,422.9 სკანდინავიური გარემოსდაცვის საფინანსო კორპორაცია (NEFCO) 16,099.3 ორმხრივი კრედიტორებისაგან ავსტრია 4,717,733.8 23,955.0 საფრანგეთი 2,271,100.4 გერმანია 2,079,048.9 იაპონია 309,286.6 ქუვეითი 22,778.8 თურქმენეთი ამერიკის შეერთებული შტატები სხვა საგარეო ვალდებულებები ევრობონდი 580.1 10,983.8 1,374,200.0 1,374,200.0 საქართველოს ეროვნული ბანკის საგარეო ვალი 816,810.8 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 816,810.8 სახელმწიფო საშინაო ვალის ზღვრული მოცულობა 11,544,560.6 სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციები ღია ბაზრის ოპერაციებისთვის 152,846.0 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ვალდებულებები 338,136.5 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ობლიგაციები სულ სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა 11,053,578.1 36,422,220.4 * შენიშვნა: ცხრილში გამოყენებულია 2024 წლის 21 ნოემბრის გაცვლითი კურსი: 1 EUR = 2.8998 GEL; 1 SDR = 3.6089 GEL; 100 JPY = 1.7642 GEL; 1 KWD = 8.9379 GEL; 1 USD = 2.7484 GEL. 2. ვალის მოცულობა არ მოიცავს „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის 48-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს, ვინაიდან ამ მუხლით განსაზღვრული ვალდებულებების მოცულობა დაუზუსტებელია. 21 მუხლი 14. „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების პროგნოზი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების გათვალისწინებით: ა) 2025 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო განისაზღვროს (−2,454.0) მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%); ბ) 2025 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 35.9%-ით, მათ შორის საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულების შეფასება (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (წინასწარი მონაცემები)) − მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 0.03%-ია (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%). 22 თავი V სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები მუხლი 15. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები (პირველი დონე), მათ ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამები (მეორე დონე) და ქვეპროგრამები (მესამე და შემდგომი დონეები) შემდეგი რედაქციით: 1 ხელმისაწვდომი, ხარისხიანი ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა საქართველოს მთავრობის ხედვაა, უზრუნველყოს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარება, რომელიც ხელს შეუწყობს საზოგადოების კეთილდღეობას. მნიშვნელოვანი აქცენტი კეთდება შესაძლებლობების განვითარებაზე, ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის ღირსეული სისტემის მხარდაჭერაზე, რათა უზრუნველყოფილი იყოს თითოეული მოქალაქის პოტენციალის სრული რეალიზება, ახალი თაობისთვის უკეთესი მომავლის შექმნა და თითოეული მოქალაქისთვის ხარისხიანი ცხოვრების უზრუნველყოფა. საქართველოს მთავრობის უმთავრესი ღირებულება არის ადამიანი, ხოლო საქმიანობის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი − ადამიანზე, მის ღირსებაზე, სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე ზრუნვა. მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ხარისხიანი და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი, სოციალური სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შენარჩუნება და შემდგომი განვითარება მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია. ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შემდგომი განვითარებისთვის, მთავრობისთვის კვლავ პრიორიტეტული იქნება საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ეფექტიანი განხორციელება. ჰოსპიტალური მომსახურების ეფექტიანობის გაუმჯობესებისთვის, დაიხვეწება და განვითარდება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების სისტემა (DRG). DRG მექანიზმის პარალელურად, გამოყენებული იქნება დაფინანსების სხვა მექანიზმებიც, რაც ხელშემწყობ პირობებს შექმნის მაღალმთიან რეგიონებში მცირე ზომის ჰოსპიტლების ფუნქციონირებისთვის. დაფინანსების სათანადო მექანიზმები დაინერგება ინოვაციური მეთოდების განსხვავებული წესით დაფინანსებისთვის. ძვირადღირებული რეანიმაციული საწოლთა ფონდის არასაჭირო დატვირთვის თავიდან აცილების მიზნით, განვითარდება გახანგრძლივებული ინტენსიური მოვლის საწოლთა ფონდი იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც ესაჭიროებათ ჰოსპიტალში დაყოვნება ხანგრძლივად. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს პალიატიური მოვლის სერვისების განვითარებას იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც განუკურნებელი დაავადებები აქვთ და განსაკუთრებული მოვლა ესაჭიროებათ. გაგრძელდება რეაბილიტაციის სერვისების განვითარება, როგორც ჰოსპიტალურ, ისე ამბულატორიულ დონეზე და გაფართოვდება მათი ჩამონათვალი. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის (პჯდ) სერვისების გაფართოებასა და ხარისხის გაუმჯობესებაზე. პირველადი ჯანდაცვის 23 სერვისების ახალი მოდელის დანერგვის მიზნით, ეტაპობრივად გაფართოვდება პირველადი ჯანდაცვის შეღავათების პაკეტი. ასევე ამოქმედდება ელექტრონული მოდული ხარისხის ინდიკატორების მონიტორინგისა და შეფასებისთვის; პირველადი ჯანდაცვის დონეზე ექიმების, ექთნებისა და მეანი ექთნების მოტივაციის გაზრდისა და შრომითი გარანტიების უზრუნველყოფისთვის, 2025 წლიდან დაინერგება მინიმალური ხელფასის პოლიტიკა; სოფლად ექიმებისა და ექთნებისთვის გაგრძელდება ხელფასების ყოველწლიური ზრდის (10%-იანი ზრდა) ტენდენცია; შედეგებზე ორიენტირებული დაფინანსების მექანიზმები დაინერგება 0-იდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ადრეულ განვითარებაზე მეთვალყურეობისა და ქრონიკული დაავადებების მართვის გაუმჯობესების მიზნებისთვის; დაინერგება საუკეთესო პრაქტიკის კლინიკური გზამკვლევები; ტელემედიცინის სერვისების მიწოდების გაფართოების მიზნით, გაგრძელდება სამედიცინო დაწესებულებების ციფრული ტექნოლოგიებით აღჭურვა; საოკუპაციო ხაზთან ახლოს მდებარე სოფლების მოსახლეობისთვის სამედიცინო სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, პჯდ სერვისები (სპეციალისტების კონსულტაცია, ლაბორატორიული კვლევები) განხორციელდება ადგილზე, შესაბამისი მობილური ბრიგადების ვიზიტების ფარგლებში; მოსახლეობისთვის პჯდ სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის მიზნით, რიგ სოფლებს დაემატება ექიმი/ექთანი; კვლავ ეტაპობრივად გაგრძელდება პრიორიტეტული ამბულატორიების აშენება/რეაბილიტაცია, აღჭურვა და კომუნიკაციების მოწესრიგება. სისტემატურად განახლდება სასწრაფო-გადაუდებელი დახმარების სამსახურის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ავტოპარკი. ამასთანავე, გაგრძელდება პარამედიკოსების მომზადება და სისტემაში ინტეგრაცია. გაგრძელდება სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების გაძლიერება. მათ შორის, განხორციელდება ახალი რესპუბლიკური საავადმყოფოს მშენებლობა და არსებული შენობის რეაბილიტაცია. უწყვეტად გაგრძელდება მოსახლეობისთვის ქრონიკული დაავადებების მართვის მედიკამენტების მიწოდება. დაინერგება მედიკამენტების (მათ შორის, ინოვაციური მედიკამენტების) შესყიდვის ეფექტიანი მექანიზმები, რათა კიდევ უფრო გაფართოვდეს მედიკამენტების ჩამონათვალი და მოსარგებლეების ჯგუფები, არა მხოლოდ საპენსიო, არამედ უფრო დაბალი ასაკობრივი ჯგუფიდან და ამ გზით შემცირდეს ქრონიკული დაავადებების გართულებებთან დაკავშირებული ეკონომიკური და სოციალური ტვირთი. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიმართულებით, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და რეაგირების შესაძლებლობების, ჯანმრთელობის რისკების შემცირებისა და ბიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, განვითარდება გენომური ზედამხედველობა, მათ შორის, ანტიმიკრობულ რეზისტენტობაზე. გატარდება მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებისა და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციის ღონისძიებები, მათ შორის, იმუნიზაციის პროგრამის მდგრადობით. გაიზრდება პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. გაფართოვდება მოსახლეობისთვის საგანმანათლებლო კამპანიები კიბოს სკრინინგის თაობაზე. გაფართოვდება საშვილოსნოს ყელის კიბოზე სკრინინგის ახალი მეთოდით განხორციელების კომპონენტი. განხორციელდება საერთაშორისო თანამშრომლობა ჩეხეთის მთავრობასთან, ონკოლოგიური დარგის 24 გაძლიერების მიზნით, რაც ითვალისწინებს ქართველი სპეციალისტების გადამზადებას, ასევე საქართველოში კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის უახლესი მეთოდების დანერგვას. ამავდროულად, უცხოეთის წამყვან კლინიკებთან ქართველი ექიმების თანამშრომლობის ხელშეწყობით, ქვეყანაში დაინერგება ონკოლოგიური დაავადებების მართვის უახლესი მეთოდები. დაავადების პრევენციის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის გზით, C ჰეპატიტის ელიმინაციის მისაღწევად, გაგრძელდება „C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამა“. გაიზრდება B ჰეპატიტის პრევენციისა და მკურნალობის პროგრამით მოცული ბენეფიციარების რაოდენობა. გაგრძელდება C და B ვირუსული ჰეპატიტების პრევენციის, ტესტირებისა და მკურნალობის სარგებლის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებები მოსახლეობაში, სამედიცინო პერსონალსა და მაღალი რისკის ჯგუფებში. ტუბერკულოზით დაავადებული პირების, მათ შორის, M/XDR-TB შემთხვევების გამოვლენის გაუმჯობესებისთვის განხორციელდება ტუბერკულოზის გაფართოებული სისტემატური სკრინინგი მაღალი რისკის მქონე და მოწყვლად მოსახლეობაში. გაგრძელდება მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში, გაიზრდება შესაბამისი პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. პრიორიტეტული იქნება იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების საჭიროებების დაფარვა დიალიზის, ტრანსპლანტაციისა და სხვა სასიცოცხლო მნიშვნელობის სერვისებზე. ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა უზრუნველყოფილი იქნება მზარდი და მდგრადი ფინანსური რესურსით. ამოქმედდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის რეგისტრი, რაც შესაძლებლობას იძლევა, უკეთ შეფასდეს საჭიროებები და გაუმჯობესდეს ამბულატორიული და სტაციონარული სერვისების დაფინანსების მეთოდოლოგია. დაიწყება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრების რეაბილიტაცია. გაგრძელდება საოჯახო ტიპის სახლების შექმნა იმ პირებისთვის, რომლებიც არ საჭიროებენ ინტენსიურ ფსიქიატრიულ მკურნალობას და არ შეუძლიათ საკუთარ ოჯახებში ცხოვრება. გაგრძელდება პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ინტეგრაცია და იქ დასაქმებული პერსონალის გადამზადება. ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა მდგომარეობათა მართვის, მკურნალობისა და მზრუნველობის კუთხით, დაინერგება ტელეფსიქიატრიის სერვისები და დისტანციური კონსულტაციები, რაც ხელს შეუწყობს ფსიქიატრიულ სერვისებზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდას. საერთაშორისო სტანდარტებზე დაყრდნობით, დაიწყება საინფორმაციო კამპანიები ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა მიმართ საზოგადოების სტიგმის შესამცირებლად. შემუშავდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სისტემაში უფლებებთან დაკავშირებული გასაჩივრებისა და მათზე რეაგირების მექანიზმები. სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა და დემოგრაფიული პოლიტიკა, რისთვისაც გაუმჯობესდება რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისების ხარისხი და ხელმისაწვდომობა. დაიხვეწება სამედიცინო დაწესებულებათა საქმიანობის მარეგულირებელი მექანიზმები, განახლდება სანებართვო პირობებისა და მაღალ რისკს დაქვემდებარებული სამედიცინო 25 საქმიანობების არსებული სტანდარტები, საჭიროების შემთხვევაში, შემუშავდება ახალი სტანდარტები. სამომავლო რეფორმების ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იქნება ფარმაცევტული სფეროს რეგულირების მექანიზმების დახვეწა. გაგრძელდება რეფერენტული ფასებისა და ინოვაციურ მედიკამენტებზე მწარმოებლებთან პირდაპირი შესყიდვის (მართული შესვლის შეთანხმება) მექანიზმების გამოყენება. უფრო მეტი ადამიანისთვის გაიზრდება ხელმისაწვდომობა უახლესი თაობის მედიკამენტების კიდევ უფრო გაფართოებულ ნუსხაზე. გაგრძელდება თანამშრომლობა ფარმაცევტულ კომპანიებთან, რათა მათ უზრუნველყონ ბენეფიციარებისთვის სუბსიდირებული მედიკამენტების შეუფერხებელი მიწოდება. განხორციელდება ღონისძიებები სუბსიდირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებისთვის. გაგრძელდება წამლის ხარისხის ლაბორატორიის გაფართოების ხელშეწყობა მედიკამენტების ხარისხისა და უვნებლობის კონტროლის ეროვნული შესაძლებლობების გასაზრდელად. მაღალტექნოლოგიური ინოვაციების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით, ინიციირებული იქნება „სამედიცინო მოწყობილობების შესახებ“ კანონის პროექტი. მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციის პრაქტიკებზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემის გაძლიერებისთვის, კვლავ გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტების სისტემის გაფართოება ეროვნულ დონეზე. სხვადასხვა საკომუნიკაციო არხის მეშვეობით, დიდი ძალისხმევა იქნება მიმართული საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად მედიკამენტების არარაციონალურ, ჭარბ გამოყენებასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ. ხელი შეეწყობა ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების გაძლიერებასა და უწყვეტ განვითარებას, როგორც სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორს. დიპლომირებული მედიკოსებისთვის გაიზრდება დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლების (რეზიდენტურის) პროგრამებზე ხელმისაწვდომობა. გაუმჯობესდება პროგრამების ფარგლებში მიწოდებული განათლების ხარისხი. ამოქმედდება ეფექტიანი სწავლება-სწავლისა და შეფასების მექანიზმები მომავალი ექიმების პროფესიული უნარების გაძლიერებისთვის. ხელი შეეწყობა დეფიციტურ და პრიორიტეტულ სპეციალობებს და ქვეყნის მასშტაბით სამედიცინო პერსონალის თანაბარ განაწილებას. ხელი შეეწყობა სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი პროფესიული განათლების პროგრამებში ჩართვას. ექთნებისა და მეანი ექთნების მონაცემთა მართვის გაუმჯობესებული სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, შეიქმნება ექთნებისა და მეანი ექთნების ერთიანი რეესტრი, რომელიც სახელმწიფოს მისცემს შესაძლებლობას, დაგეგმოს ექთნებისა და მეანი ექთნების პროფესიული განვითარების მდგრადი განვითარების პოლიტიკა. მომზადდება საექთნო ადამიანური რესურსის განვითარების მრავალწლიანი სტრატეგია. ექიმების უწყვეტი პროფესიული განვითარების (უპგ) მიზნით, კვლავ გაგრძელდება მისი ინტეგრაცია სელექტიური კონტრაქტირების/სანებართვო პირობების მოთხოვნებში. 2024 წელს საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრა ექთნებისა და მეან-ექთნების სპეციალობები და მათი პროფესიული განვითარების შესაძლებლობები. საკანონმდებლო ცვლილების შესაბამისად, ქვეყნის მასშტაბით მოხდება ყველა ექთნისა და მეან-ექთნის ჯანდაცვის სამინისტროს სისტემაში ავტორიზაცია და განხორციელდება მათი სერტიფიცირება. ექთნებისა და მეან-ექთნებისთვის შეიქმნება დიპლომისშემდგომი განათლების, 26 სამაგისტრო და უწყვეტი პროფესიული განვითარების პროგრამები, რაც მათი პროფესიული განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობა იქნება. განისაზღვრება ექთნებისა და მეან-ექთნების პროფესიული კომპეტენციები, მათი სამუშაოს მოცულობა და აღწერილობა, შეიქმნება ექთნების პროფესიული უნარების გაუმჯობესების ინსტრუმენტები, რაც აისახება მათ მიერ მიწოდებული მომსახურების ხარისხზე. გაგრძელდება მუშაობა ექთნის საგანმანათლებლო პროგრამებზე ფინანსური ხელმისაწვდომობისა და შრომითი ანაზღაურების გაუმჯობესების მიმართულებით. განხორციელდება სოლიდარობის ფონდის განვითარებისა და საჭირო თანხების მოზიდვის ღონისძიებები. ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბავშვების საზღვარგარეთ მკურნალობის პროგრამის პარალელურად, ქვეყანაში შეიქმნება ბავშვთა ონკოლოგიის კლინიკური ბაზა და მომზადდებიან სპეციალისტები. სოციალური დაცვის მდგრადი, სამართლიანი და ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება და შემდგომი გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტია. მთავრობა გააგრძელებს სოციალური დაცვის ისეთი მიმართულებების განვითარებას, რომლებიც შესაძლებელს ხდის უფრო მეტი სოციალური დახმარების მიმართვას ყველაზე უფრო მოწყვლად, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახებისკენ. სხვადასხვა სოციალური დახმარების პარალელურად, გაგრძელდება დასაქმებისა და მხარდამჭერი სოციალური მომსახურებების განვითარებისკენ მიმართული ღონისძიებები, რაც უზრუნველყოფს სოციალური დაცვის ჰოლისტური ინტერვენციების განხორციელებას. მოსახლეობის კეთილდღეობის ხელშეწყობის მიზნით, მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტი აქტიური შრომის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობაა, რაც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის უმთავრესი განმაპირობებელი ფაქტორია. მოქნილი და ეფექტიანი მომსახურების სისტემის შექმნის მიზნით, მომდევნო წლებში, მთავრობა მოქალაქეთათვის უზრუნველყოფს „ერთიანი ფანჯრის პრინციპის“ განვითარებას სხვადასხვა მომსახურების (სოციალური დაცვა, დასაქმება, ჯანდაცვა და სხვ.) მისაღებად. დაგეგმილია თბილისისა და რეგიონული სერვისცენტრების სარეაბილიტაციო/სამშენებლო სამუშაოები, ახალი ელექტრონული სისტემების დანერგვა და თანამშრომლების გადამზადება, რათა ჩამოყალიბდეს მოქალაქეთათვის სოციალური მომსახურების მიწოდების თანამედროვე სტანდარტების სისტემა. შრომისა და დასაქმების სისტემის შემდგომი განვითარების მიზნით, შემუშავდება და დამტკიცდება შრომისა და დასაქმების ეროვნული სტრატეგია, რომლის განხორციელებაც დადებით გავლენას მოახდენს ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაზე. ამასთან, გაგრძელდება დასაქმების ხელშეწყობა შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკითა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით. ასევე გაგრძელდება სსიპ − დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ინსტიტუციური განვითარება, რომლის ფარგლებში, გაუმჯობესდება ინფრასტრუქტურა, კონსულტანტებისა და სპეციალისტების კვალიფიკაცია, დაიხვეწება მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოები და გაძლიერდება სააგენტოს კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობა. აღნიშნული, თავის მხრივ, დადებითად აისახება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტიანობასა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე. 27 დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. გარდა ამისა, გაგრძელდება შრომის ინსპექციის ინსტიტუციური გაძლიერება. მთავრობა გააგრძელებს საერთაშორისო შრომითი მიგრაციის რეგულირებას და ევროკავშირის წევრ და სხვა მაღალ განვითარებულ სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებებს, ცირკულარული შრომითი მიგრაციის სფეროში სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობის განვითარების მიზნით. გაგრძელდება სოციალურად დაუცველთა მხარდაჭერა ღია შრომის ბაზარზე დასაქმების ხელშესაწყობად. გარდა ამისა, შემუშავდება უმუშევრობის მხარდამჭერი სხვადასხვა მექანიზმი, მათ შორის, უმუშევრობის დაზღვევა და მისი დანერგვისათვის საჭირო სამოქმედო გეგმა. მუშაობა გაგრძელდება შრომითი უფლებების დაცვის გარანტიების დასაახლოებლად საუკეთესო საერთაშორისო სტანდარტებთან. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდების დასაქმების მხარდამჭერი შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის ინსტრუმენტების განვითარებაზე. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა დასაქმების ხელშეწყობა, დასაქმების ხელშემწყობი პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით. დაიხვეწება და გაუმჯობესდება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა საჭიროებებსა და ინკლუზიაზე უფრო მეტად ორიენტირების მიზნით. ამასთან, გაგრძელდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან არსებული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დასაქმების კომიტეტის საქმიანობა ინკლუზიური, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შექმნისათვის. გაგრძელდება სოციალური დაცვის პროგრამებითა და სერვისებით უწყვეტად უზრუნველყოფა სიღარიბის დაძლევისა და მოსახლეობაში გაღარიბების რისკების შემცირებისათვის. შენარჩუნდება „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამის“ ბიუჯეტის ზრდის და ახალი, მხარდამჭერი პროგრამების დანერგვის ტენდენცია და გეოგრაფიული მისაწვდომობის ზრდა, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება მოწყვლადი ჯგუფების მხარდაჭერა და ოჯახების გაძლიერება; გაგრძელდება პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურებების ხარისხის გაუმჯობესებაზე მუშაობა; მომსახურების მიმწოდებელთა ორგანიზაციული განვითარების ხელშეწყობითა და შესაბამისი მომსახურებების განვითარებით, 28 უზრუნველყოფილი იქნება ბავშვების მიტოვების შემთხვევების შემცირება. ხელი შეეწყობა ზრდასრულ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დიდი ზომის პანსიონატების დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესის დასრულებას ახალი ალტერნატიული მომსახურებების განვითარებით. გაიზრდება არსებული სოციალური მომსახურებების გეოგრაფიული მისაწვდომობა. ქვეყნის მასშტაბით, გაფართოვდება ორი ახალი მომსახურება, „შინ მოვლა“ და „პერსონალური ასისტენტი“. დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის მიმართულებით, განხორციელდება სოციალური მომსახურებების პერსონალური ასისტენტის მომსახურების დელეგირება მუნიციპალიტეტებზე. გაგრძელდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა საკითხებზე მომუშავე საკოორდინაციო საბჭოს ინტენსიური მუშაობა, სოციალური დაცვის, დასაქმებისა და ჯანდაცვის მიმართულებით, ინკლუზიური პოლიტიკის განვითარების მიზნით. ინტერნსიურად და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა თემის ჩართულობით, გაგრძელდება შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრაში ბიოფსიქოსოციალური მოდელის დანეგვის სამოქმედო გეგმის განხორციელება. გაგრძელდება მუშაობა საცხოვრისის კონცეფციაზე, ქვეყანაში ერთიანი საცხოვრისის პოლიტიკის განვითარების მიზნით. უწყვეტად გაგრძელდება მიზნობრივი ჯგუფებისათვის საარსებო შემწეობის, „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა, დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად. დაინერგება ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების განახლებული მეთოდოლოგია, რათა მიზნობრივი სოციალური დახმარების პროგრამამ უკეთ და უფრო სამართლიანად მოახდინოს შესაბამისი საჭიროების მქონე ოჯახების/შინამეურნეობების იდენტიფიცირება და კიდევ უფრო მეტად უპასუხოს შინამეურნეობების, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახების საჭიროებებს და შეამციროს გაღარიბების რისკები. გაგრძელდება პენსიის ოდენობის ზრდა, ინდექსაციის შესაბამისად, პენსიონერთა/სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებთა ფინანსური გარანტიების უზრუნველსაყოფად. 1 იანვრიდან, 70 წლისა და მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით, ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში 540 ლარს გაუტოლდება, ხოლო 70 წლამდე პირთა პენსია განისაზღვრება 350 ლარის ოდენობით და ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში მიაღწევს 420 ლარს. ამასთან, მომავალი წლების განმავლობაში დაგეგმილია ინდექსაციის მიღმა, ეკონომიკური ზრდის შესაბამისად, პენსიის დამატებით გაზრდა და საპენსიო სისტემაში ინოვაციური მიდგომების დანერგვა, რათა სოციალურმა სისტემამ უფრო ეფექტიანად უპასუხოს სოციალურ გამოწვევებს. გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, ასევე დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრებ 29 აბონენტებს (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებს) აუნაზღაურდებათ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ/სთისა) ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტი. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის/ბავშვთათვის გათვალისწინებული საჭიროებების დაკმაყოფილებისა და სოციალური ინკლუზიის მიღწევის მიზნით, გაგრძელდება სოციალური პაკეტის ოდენობის ზრდა, ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკური პარამეტრების გათვალისწინებით. დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით, უწყვეტად გაგრძელდება ოჯახების მხარდაჭერა ყოველთვიური ფულადი ბენეფიტებით და განვითარდება ოჯახის მხარდამჭერი ახალი სერვისები, რაც განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია შრომის ბაზარზე ქალთა დასაქმების ხელშეწყობისთვის. განახლდება ქალთა შრომით უფლებებთან დაკავშირებული ნორმები, მათ შორის, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლისათვის გათვალისწინებული რეგულაციები და ასევე თანაბარი ღირებულების შრომისათვის თანასწორი ანაზღაურების საკითხი, რათა უზრუნველყოფილი იყოს გენდერული თანასწორობა შრომით ბაზარზე და განვითარდეს ოჯახზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკა. გაუმჯობესდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობები. მომდევნო წლებში დასრულდება ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა, რის შემდეგაც, დამატებით 6000 დევნილი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით და დაიხურება დევნილთა ყველა კოლექტიური განსახლების ცენტრი, მათი ტექნიკური მდგომარეობის მიუხედავად. ხელი შეეწყობა დევნილთა დასაქმებას დასაქმების მხარდამჭერი სხვადასხვა სახის პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება ეკომიგრანტების განსახლების პროგრამა. სტიქიით დაზარალებული 1000ზე მეტი ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება საცხოვრებელი ფართით, უსაფრთხო გარემოში. 2025 წელს 1000 უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი საცხოვრებელი ფართით. აღნიშნული პროგრამა გაგრძელდება მომდევნო წლებშიც და პროგრამის ფარგლებში იდენტიფიცირებული, საჭიროების მქონე ყველა ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით. საქართველოს მთავრობის ხედვა დასაქმების პოლიტიკის მიმართულებით მიზნად ისახავს საქართველოს მოქალაქეების ეკონომიკური კეთილდღეობის ზრდას, შრომის ბაზრის სტრუქტურის გაუმჯობესებას, მოქალაქეების ღირსეული შრომის ანაზღაურების უზრუნველოფასა და მათი სოციალური პირობების გაუმჯობესებას, რაც, საბოლოო ჯამში, ქვეყნის მდგრად და ინკლუზიურ ეკონომიკურ განვითარებას შეუწყობს ხელს. 1.1 მოსახლეობის სოციალური დაცვა (პროგრამული კოდი 27 02) მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა 30 ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სახელმწიფო პენსიის ოდენობის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი პირობებით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის ინდექსაციის შესაბამისად გაანგარიშება; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა. 31 1.1.1 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 01) საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება; „სახელმწიფო პენსიის პენსიების ინდექსაცია; შესახებ“ საქართველოს გარანტირებული კანონიდან გამომდინარე „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადაანგარიშება; მოსახლეობის სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამით განსაზღვრული გასაცემლების საბანკო მომსახურება. 1.1.2 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 27 02 02) მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შესამსუბუქებლად სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად გაცემა; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; ბავშვებისა და ბავშვიანი ოჯახების სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახებისთვის (რომელთა სარეიტინგო ქულა 120 000ის ტოლია ან 120 000-ზე ნაკლებია და რომლებშიც 16 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) ყოველთვიური დახმარების გაზრდილი ოდენობით გაცემა 2023 წლის ივლისიდან; უსახლკარო/მძიმე პირობებში მცხოვრები საცხოვრებლით უზრუნველყოფა; მრავალშვილიანი ოჯახების მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისა და შშმ ბავშვებისთვის, აგრეთვე მნიშვნელოვნად ან ზომიერად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის „სოციალური პაკეტის“ გაზრდილი ოდენობით გაცემა, „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე. 32 1.1.3 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა (პროგრამული კოდი 27 02 03) შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია; კრიზისულ მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების დახმარება; დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესისა და ინსტიტუციონალიზაციის პრევენციის ხელშეწყობა და არსებული სერვისების მხარდაჭერა და გაძლიერება. 1.1.4 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში (პროგრამული კოდი 27 02 04) „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი შეღავათების დაფინანსება: მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის – დანამატი პენსიის 20 პროცენტის ოდენობით, „სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის – დანამატი „სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, დანამატები მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით); აბონენტის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლის) მიერ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება. 1.1.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), გენდერული ნიშნით ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა; მსხვერპლთა თავშესაფრით, დროებითი სადღეღამისო საცხოვრებლით და დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოსოციალური დახმარების/რეაბილიტაციის, სამედიცინო მომსახურების ან/და ოჯახსა და საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, იურიდიული მხარდაჭერა; ხანდაზმულებისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ოჯახურ გარემოსთან მიახლოებული პირობების შექმნა, სადღეღამისო მომსახურების ფარგლებში მათი მოვლაპატრონობა, კვება, პირველადი სამედიცინო მომსახურება, სამკურნალოსარეაბილიტაციო ღონისძიებების განხორციელება/ორგანიზება, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს მიერ სოციალური სისტემის მეშვეობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, 33 დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს დაწესებულებებში ჩარიცხულ პირთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით, სადღეღამისო მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისა და სოციალური ფუნქციონირების გაუმჯობესების მხარდაჭერა. 1.2 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისთვის მზადყოფნისა და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმიური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმიური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიოთერაპია, ჰორმონოთერაპია და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა; ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა აივ ინფექცია/შიდსი, ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; B ჰეპატიტის მართვა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული სამედიცინო დაწესებულებების ანაზღაურება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემით; მედიკამენტებზე რეფერენტული ფასის (სარეალიზაციო ფასის ზედა ზღვარი) დადგენა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის სათემო ამბულატორიული, მობილური გუნდებით, სტაციონარული მომსახურებებით და საცხოვრისით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი (18 წლამდე ასაკი); თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის, ძვლის ტვინისა და ღვიძლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო 34 ტრანსპორტირებისა უზრუნველყოფა; და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება; საქართველოს მოქალაქეების ორგანოთა ტრანსპლანტაციით უზრუნველყოფა; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; დონორების მიერ დაფინანსებული მიმდინარე სახელმწიფოს ვალდებულებებში ასახვა; დელეგირებული პროგრამების ეტაპობრივად „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.2.1 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 01) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურების, ქიმიოთერაპიის, ჰორმონოთერაპიისა და სხივური თერაპიის, მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემის ეტაპობრივი დანერგვა. 1.2.2 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 02) მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის ფარგლებში დაგეგმილი ინდიკატორების შესრულების ხელშეწყობა; გლობალური ჯანმრთელობის ერთერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევის − აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების 2030 წლისთვის შემცირება და შესაბამისად მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორთან მისადაგებული ეროვნული ამოცანის მთავარი სამიზნის მიღწევა − 2030 წლისთვის აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების ერთი მესამედით (1000 მოსახლეზე 0.125-მდე) შემცირება, რაც 2017 35 წლიდან 2026 წლის ჩათვლით შესაძლებელია გლობალური ფონდის ვალდებულებების სახელმწიფოს მიერ ჩანაცვლების პროცესის ჰარმონიული მიმდინარეობით. 1.2.2.1 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი (პროგრამული კოდი 27 03 02 01) დაავადებათა ადრეული გამოვლენის გაუმჯობესება და ამის საშუალებით შორსწასული ფორმების გავრცელების შეზღუდვა; ძუძუს, საშვილოსნოს ყელის, კოლორექტული კიბოს სკრინინგი და პროსტატის კიბოს მართვა (ძუძუს კიბოს სკრინინგი − 40-დან 70 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი − 25-დან 60 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგი − 50-დან 70 წლის ჩათვლით ორივე სქესის პირებში, 50-დან 70 წლის ჩათვლით ასაკის მამაკაცების სპეციფიკურ ანტიგენზე გამოკვლევა პროსტატის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით); 1 წლიდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა მსუბუქი ხარისხისა და საშუალო ხარისხის მენტალური განვითარების დარღვევების პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკა და გონებრივი ჩამორჩენილობის პროფილაქტიკა; ეპილეფსიის დიაგნოსტიკა და ზედამხედველობა; დღენაკლულთა რეტინოპათიის პროფილაქტიკა; სკრინინგი, დღენაკლულთა სიბრმავის ბავშვთა სისხლში ტყვიის ბიომონიტორინგის ღონისძიებების განხორციელება. 1.2.2.2 იმუნიზაცია (პროგრამული კოდი 27 03 02 02) მოსახლეობის დაცვის და შესაბამისი მარაგების შექმნის მიზნით ვაქცინების (მათ შორის, B ჰეპატიტით ინფიცირების მაღალი რისკის ჯგუფების B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის, სამედიცინო ჩვენების მქონე საქართველოს მოქალაქეებისა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ორგანიზებული კონტინგენტის, დიალიზზე მყოფი პირების, ჰემოფილიით დაავადებული პირების, ინექციური ნარკოტიკების მომხმარებელი პირების, მსმ პირების, აივ ინფექციით/შიდსით და C ჰეპატიტით დაავადებული პირების, სამედიცინო პროფილის სასწავლებლების სტუდენტების, სხვა აუცრელი კონტინგენტის ვაქცინაციისთვის, ქრონიკული დაავადების (ჰიპერტენზია, გულის იშემიური დაავადება, დიაბეტი, ფქოდი, ასთმა და სუნთქვის უკმარისობის სხვა ფორმები) მქონე 65 წლის და უფროსი ასაკის პირებისა და თავშესაფრების ბენეფიციარების პნევმოკოკური ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის) და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) შესყიდვა; სპეციფიკური (ბოტულიზმის, დიფტერიის, ტეტანუსის, გველის შხამის საწინააღმდეგო და სხვა) შრატების და ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შესყიდვა; 36 ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა; გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვა; ვაქცინების, ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებების, სპეციფიკური შრატებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) მიღება, შენახვა და გაცემა-განაწილება „ცივი ჯაჭვის“ პრინციპების დაცვით, ცენტრალური დონიდან რეგიონების/მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ ერთეულებამდე; წითელას მასობრივი გავრცელების პრევენციისა და გლობალური ელიმინაციის სტრატეგიით განსაზღვრული ღონისძიებების (მათ შორის, ეპიდჩვენებით მიმდინარე სხვა არაგეგმური ვაქცინაციის) ფარგლებში მოსახლეობის არაიმუნურ ან არასრულად იმუნიზებულ ფენებში ეპიდჩვენებით იმუნოპროფილაქტიკის წარმოება; გრიპის საწინააღმდეგო სეზონური ვაქცინაციისადმი დაქვემდებარებული პირების აცრა; „ცივი ჯაჭვის“ მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვა და მონტაჟი. 1.2.2.3 ეპიდზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 03) რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში არსებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის შესაბამისი სამსახურების მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება და სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის ფუნქციონირება; მუნიციპალური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ცენტრების სამოქმედო არეალში ეპიდზედამხედველობის ღონისძიებების განხორციელება; კოღოებით, ტკიპებით, ფლებოტომუსებითა და სხვა ვექტორებით გადაცემადი პარაზიტული და ვირუსული (მალარია, ლეიშმანიოზი, დენგე, ზიკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო და სხვა) დაავადებებისა და ალიმენტური პარაზიტული* (პროტოზოოზები, ჰელმინთოზები) ინფექციების პრევენცია და კონტროლი;ნოზოკომიურ ინფექციებზე ეპიდზედამხედველობა და მათი კონტროლი; ვირუსული დიარეების კვლევა ქვეყანაში შერჩეულ საყრდენ ბაზაში (ინფექციური პროფილის სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც მომსახურებას უწევს 0-დან 14 წლის ჩათვლით ასაკის ბავშვებს), ჰოსპიტალიზებულ 0-დან 14 წლის ჩათვლით ასაკის ბავშვთა ფეკალური სინჯების ლაბორატორიული კვლევა როტავირუსულ, ადენოვირუსულ და ნოროვირუსულ ინფექციებზე; B და C ჰეპატიტებზე ეპიდზედამხედველობა; გრიპზე, გრიპისმაგვარ დაავადებებსა და მძიმე, მწვავე რესპირაციულ 37 დაავადებებზე ეპიდზედამხედველობის ქსელის მდგრადობის შენარჩუნება და სეზონურ/პანდემიურ გრიპზე (მათ შორის, კორონავირუსზე) რეაგირება. 1.2.2.4 უსაფრთხო სისხლი (პროგრამული კოდი 27 03 02 04) დონორული სისხლის კვლევა В და С ჰეპატიტებზე, აივ ინფექციაზე/შიდსზე (EIA/Elisa მეთოდით) და სიფილისზე (TPHA ან EIA მეთოდით); ხარისხის გარე კონტროლისა და მონიტორინგის უზრუნველყოფა იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია; სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მხარდაჭერისა და მოზიდვის ეროვნული კამპანიის განხორციელება, მათ შორის, სისხლის დონორის მსოფლიო დღესთან დაკავშირებული ღონისძიებების მხარდაჭერა; დონორთა სისხლის ცენტრალიზებული კვლევა NAT (ნუკლეინის მჟავას ტესტირების) მეთოდოლოგიის საფუძველზე იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია. 1.2.2.5 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვისა და გარემოს ჯანმრთელობის სფეროში აღებული ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; სხვადასხვა ტიპის საწარმოში დასაქმებულ პირთა პროფესიულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება, კერძოდ: დასაქმებულთა პროფესიული ჯანმრთელობის კვლევა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით და გამოვლენილ პროფესიულ დაავადებათა დიაგნოზების მონაცემთა ბაზაში აგრეგირება; კონკრეტული საწარმოსთვის სამუშაო ადგილებზე არსებული პროფესიული რისკების ინვენტარიზაცია და შეფასება; პროფესიული რისკფაქტორების პირველადი პრევენციის ღონისძიებათა კომპლექსისა და მავნე ფაქტორების ექსპოზიციის დონის შემცირების რეკომენდაციების შემუშავება; დასაქმებულთა ჯანმრთელობის მონიტორინგის ოპტიმალური სქემისა და სამედიცინო შემოწმების პერიოდულობის განსაზღვრა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით; საწარმოს ადმინისტრაციისა და დასაქმებულთათვის პროფესიული დაავადებების პრევენციის, პროფესიული რისკების შეფასებისა და კონტროლის მექანიზმების საკითხების სწავლება; ქვეყნის მასშტაბით კონკრეტულ საწარმოებში არსებული პროფესიული რისკების ეპიდემიოლოგიური რუკისა და შესაბამისი მონაცემთა ბაზის შექმნა/განახლება. 1.2.2.6 ტუბერკულოზის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 06) ტუბერკულოზის ყველა სავარაუდო შემთხვევის გამოკვლევა, დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება (ანტიტუბერკულოზური პრეპარატებით უზრუნველყოფა და მკურნალობა უშუალო მეთვალყურეობით); ფთიზიატრიული სტაციონარული დახმარების ფარგლებში დიაგნოსტიკური, 38 თერაპიული და ქირურგიული მომსახურება; ტუბერკულოზის სენსიტიური და რეზისტენტული ფორმების მკურნალობა (მათ შორის, მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზის ახალი მედიკამენტებით მკურნალობა და მკურნალობის მონიტორინგი); ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა, მათ შორის, პირველი რიგისა და მეორე რიგის ანტიტუბერკულოზური მედიკამენტების შესყიდვა; მომსახურების სრულად ანაზღაურება; ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო ამბულატორიულ მკურნალობაში ჩართული პაციენტების დამყოლობის გაუმჯობესება; ტუბერკულოზით გამოწვეული ავადობისა და სიკვდილიანობის და ინფექციის გავრცელების შემცირება. 1.2.2.7 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 07) აივ ინფექციის/შიდსის გავრცელების შეფერხება და აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (ეს პროგრამა არ ითვალისწინებს მოსარგებლის მხრიდან თანაგადახდას); აივ ინფექციაზე/შიდსზე ნებაყოფლობითი კონსულტაცია და ტესტირება (მათ შორის, ჰოსპიტალიზებული და პირველად ჯანმრთელობის დაცვაში ინტეგრირებულ სკრინინგში ჩართული პაციენტების ნებაყოფლობითი ტესტირება); აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა სტაციონარული მკურნალობა; ამბულატორიული და აივ ინფექციის/შიდსის სამკურნალო პირველი რიგისა და მეორე რიგის მედიკამენტების შესყიდვა; ამ პროგრამის უზრუნველყოფა; სერვისების უნივერსალური ხელმისაწვდომობის მაღალი რისკის ჯგუფების სამედიცინო სერვისებით უზრუნველყოფა (სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (სიფილისი, ქლამიდია, გონორეა და ტრიქომონიაზი) დიაგნოსტიკა და მკურნალობა; აივ ინფექციის/შიდსის პრევენცია ნარკოტიკების ინიექციურ მომხმარებლებში (ნიმ), მსმ პირებში, ტრანსგენდერ პირებსა და კომერციულ სექსმუშაკ ქალებში; აივ ინფექციაზე/შიდსზე და C ჰეპატიტზე სკრინინგით დადებითი პირებისგან საკვლევი მასალის აღება და ტრანსპორტირება კონფირმაციისთვის პასუხისმგებელ დაწესებულებაში ან/და უშუალოდ ტესტირება ჯინექსპერტმეთოდით, მათ შორის, C ჰეპატიტზე მდგრადი ვირუსული რეაქციის − SVR 12/SVR 24-ის და მაღალი რისკის ბენეფიციართა შორის რეინფექციის დასადგენად); აივ ინფექციის/შიდსის მართვის ღონისძიების ფარგლებში ზემოაღნიშნული 39 მიზნების განხორციელების შედეგად შესრულდება მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორი − 2030 წლისთვის აივ ინფექციით/შიდსით ინფიცირების შემთხვევების 1000 მოსახლეზე 0.125-მდე შემცირება. მოხდება მისი შემცირების ხელშეწყობა. მდგრადი განვითარების მიზნების მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორის შესასრულებლად მომზადდა საქართველოს 2023−2025 წლების აივ/შიდსის ეროვნული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა. ამასთანავე, აივ ინფექციის/შიდსის მართვის სახელმწიფო პროგრამების დაფინანსება და მომსახურების მოცულობა ყოველწლიურად იზრდება. სახელმწიფო ეტაპობრივად ანაცვლებს გლობალური ფონდის ღონისძიებებს. 1.2.2.8 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 08) ორსულთა ეფექტიანი პატრონაჟისა და მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: ანტენატალური მეთვალყურეობა; გენეტიკური პათოლოგიების ადრეული გამოვლენა; ორსულებში B და C ჰეპატიტების, აივ ინფექციის/შიდსის და ათაშანგის სკრინინგი; ორსულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ახალშობილთა და ბავშვთა სკრინინგი ჰიპოთირეოზზე, ფენილკეტონურიაზე, ჰიპერფენილალანინემიაზე, მუკოვისციდოზზე, გალაქტოზემიაზე, ადრენოგენიტალურ სინდრომსა და ბიოტინიდაზას დეფიციტზე; ახალშობილთა სმენის სკრინინგული გამოკვლევა. 1.2.2.9 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 09) ნარკომანიით დაავადებულ პირთა მკურნალობა (სტაციონარული დეტოქსიკაცია) და პირველადი რეაბილიტაცია, მათი ჩამანაცვლებელი ნარკოტიკით უზრუნველყოფა და სამედიცინო მეთვალყურეობა; ალკოჰოლის მიღებით გამოწვეული ფსიქიკური პაციენტების სტაციონარული მომსახურება. 1.2.2.10 აშლილობის მქონე ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 10) მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება ჯანმრთელობის ქცევითი რისკფაქტორების და ცხოვრების ჯანსაღი წესის პრინციპების შესახებ; ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში არსებული პრევენციული სერვისების შესახებ სამიზნე მოსახლეობის ინფორმირება; ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და ხელშეწყობა; საზოგადოების განათლების ამაღლება ჯანმრთელობის ხელშეწყობის საკითხებზე, მათ შორის: თამბაქოს მოხმარების პრევენცია, რეგულარული ფიზიკური აქტივობის მნიშვნელობა, მარილის მოხმარების შემცირების მნიშვნელობა და არტერიული ჰიპერტენზიის პრევენცია, ჯანსაღი გარემოს მნიშვნელობა, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების პრევენცია; თამბაქოს კონტროლის შესახებ არსებული კანონმდებლობის აღსრულების 40 მონიტორინგი (მათ შორის, უკანონო ვაჭრობის მონიტორინგი) და მხარდამჭერი ღონისძიებები; თამბაქოსათვის თავის დანებების მსურველთათვის პროფესიული სერვისის - სატელეფონო კონსულტაციის გაწევა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობა და კვალიფიციური დახმარება პროფესიული სერვისის - სატელეფონო ფსიქოლოგიური მომსახურების მეშვეობით; ნივთიერებადამოკიდებულებისა და აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრევენცია; C და B ჰეპატიტების შესახებ ცნობიერების დონის ამაღლება და ელიმინაციის პროგრამაში მოსახლეობის ჩართვის ხელშეწყობა; კიბოს სკრინგული პროგრამების და პრევენციული ღონისძიებების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა; ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის შესახებ ცნობიერების ამაღლება (რუტინული იმუნიზაციის შესახებ მნიშვნელობა); მოსახლეობაში ცნობიერების დონის ამაღლება სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მნიშვნელობის შესახებ და სოციალური პასუხისმგებლობის გაძლიერება; პირველადი ჯანდაცვის სამედიცინო პერსონალისათვის ტრენინგების ჩატარება (მათ შორის, კიბოს სრინინგის მნიშვნელობაზე, კომუნიკაციაზე, ორგანიზებული სკრინინგის საორგანიზაციო და ადმინისტრაციული საკითხებზე და სხვა). 1.2.2.11 ჰეპატიტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 11) B და C ჰეპატიტიებზე სკრინინგული კვლევა; C და B ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა დიაგნოსტიკა, მათ შორის, მკურნალობაში ჩართვამდე აუცილებელი კვლევებისა და მკურნალობის პროცესის მონიტორინგისთვის აუცილებელი კვლევების ჩატარების უზრუნველყოფა; C და B ჰეპატიტის უზრუნველყოფა; სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტით B და C ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა მკურნალობაში ჩართვა B და C ჰეპატიტების სამკურნალო მედიკამენტების ლოჯისტიკა. 1.2.2.12 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 12) 41 რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის შესაბამისი სამსახურების საზოგადოებრივი მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება; სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის წარმოება; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში დელეგირებული უფლებამოსილებების მუნიციპალიტეტებისთვის შესრულების ხელშეწყობა. 1.2.3 მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში (პროგრამული კოდი 27 03 03) ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების სპეციალიზებული დახმარებით უზრუნველყოფა; მქონე მოსახლეობის დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; თირკმლის ქრონიკული უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური უზრუნველყოფა; პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; ორგანოთა ტრანსპლანტაციის უზრუნველყოფა; წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება. 1.2.3.1 ფსიქიკური ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 01) მოსახლეობისთვის ფსიქიატრიული მომსახურების ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ბავშვთა და მომსახურება; მოზრდილთა ამბულატორიული გეოგრაფიული და და სტაციონარული ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; 42 ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენცია; თემზე დაფუძნებული მობილური გუნდის მომსახურება; ფსიქიკური დარღვევების მქონე პირთა თავშესაფრით უზრუნველყოფა. 1.2.3.2 დიაბეტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 03 02) შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა მომსახურება; სპეციალიზებული ამბულატორიული დახმარების გაწევა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული პაციენტების შესაძლო გართულებების პრევენცია. 1.2.3.3 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 03) ონკოჰემატოლოგიური დიაგნოზის მქონე პირებისათვის ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის, აგრეთვე ღვიძლის დაავადებების მქონე პირებისთვის ღვიძლის ტრანსპლანტაციის დაფინანსება (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული პირებისა) 1.2.3.4 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 04) პაციენტთა ჰემოდიალიზით და პერიტონეული დიალიზით უზრუნველყოფა; ჰემოდიალიზისა და პერიტონეული დიალიზისთვის საჭირო სადიალიზე საშუალებების, მასალისა და მედიკამენტების შესყიდვა და მიწოდება; თირკმლის ტრანსპლანტაცია; ორგანოგადანერგილთა უზრუნველყოფა. 1.2.3.5 იმუნოსუპრესიული მედიკამენტებით ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 05) ინკურაბელურ პაციენტთა ამბულატორიული პალიატიური მზრუნველობა; ინკურაბელურ პაციენტთა სტაციონარული პალიატიური მზრუნველობა; ინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.6 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 06) იშვიათი დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა ამბულატორიული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას 43 დაქვემდებარებულ 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მომსახურება; ჰემოფილიითა და სისხლის შედედების სხვა მემკვიდრეობითი პათოლოგიებით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების (ჰემოფილია, ფენილკეტონურია, მუკოვისციდოზი, მემკვიდრეობითი ჰიპოგამაგლობულინემია (ბრუტონის დაავადება), ზრდის ჰორმონის დეფიციტი, ტერნერის სინდრომი, იუვენილური ართრიტი, დიდი თალასემია და თანდაყოლილი დიზერითროპოეტური ანემია (II ტიპი), ფილტვების იდიოპათიკური ფიბროზი, სპინალური კუნთოვანი ატროფია, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია, აქონდროპლაზია) მქონე პაციენტების სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.7 პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 03 03 07) სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების უზრუნველყოფა; სოფლად პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურება (მათ შორის, ამბულატორიული მომსახურებისთვის აუცილებელი მედიკამენტების და სამედიცინო დანიშნულების საგნების, ექიმის ჩანთისა და სამედიცინო დოკუმენტაციის ბეჭდვის მომსახურების შესყიდვა); სპეციალურ დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულებების მიერ შესაბამისი ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურების მიწოდება; სოფლის მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ოკუპირებულ ტერიტორიაზე). 1.2.3.8 უზრუნველყოფა (საქართველოს რეფერალური მომსახურება (პროგრამული კოდი 27 03 03 08) სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტების რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთათვის და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების გაწევა; მოსახლეობის ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდით მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება; ფილტვის ქრონიკული უზრუნველყოფა. 1.2.3.9 დაავადებების მქონე პირთა რეაბილიტაციის წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება (პროგრამული კოდი 27 03 03 09) 44 წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა ამბულატორიული შემოწმება და მათთვის დამატებითი გამოკვლევების ჩატარება 1.2.4 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება (პროგრამული კოდი 27 03 04) „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერიტორიებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტების მოსახლეობისათვის სამედიცინო სერვისების მიწოდების უწყვეტობისა და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება ამ მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში პირთა მომზადებით; დიპლომისშემდგომი განათლების (პროფესიული მზადების)/სარეზიდენტო პროგრამების ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; პროფესიული რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.3 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი აქტების მომზადება; სამედიცინო საქმიანობის უზრუნველყოფა; ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა საქმიანობაზე ზედამხედველობა; და მიმოქცევაზე საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება; და ფარმაცევტულ ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების სერვისების განვითარება/სრულყოფა; განხორციელების გასაუმჯობესებლად 45 ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვა და დახმარება/მხარდაჭერა; მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; სიტუაციების ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის, სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების დროებით ლეგალურად დასაქმების ხელშეწყობა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა, ეკომიგრანტთა და მიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისათვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით; საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის საქართველოს შრომის კანონდებლობით დადგენილი შრომითი ნორმების გამოყენება და აღსრულებაზე ზედამხედველობა. დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების, გენდერული თანასწორობის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიმართულებით შესაბამისი აქტივობების განხორციელება; საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების ინსპექტირება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში; შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და შრომის უსაფრთხოების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე, შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, საქართველოს შრომითი 46 ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება საინფორმაციო კამპანიებისა და სხვა ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით. 1.3.1 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის, აგრეთვე საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ საქართველოს მოქალაქეთა რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება. 1.3.2 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 01 02) სამედიცინო საქმიანობის ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა. 1.3.3 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 03) საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება. 1.3.4 ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 04) მოსახლეობის სოციალური დაცვის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის მოსახლეობის სოციალურად ყველაზე დაუცველი ფენის მხარდაჭერა, მოქალაქეთათვის გაწეული მომსახურების დახვეწა და მისი ხარისხის ამაღლება, უფრო მოქნილი, მარტივი, სწრაფი და მოსახლეობისთვის ადვილად ხელმისაწვდომი მექანიზმების დანერგვა. 1.3.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების 47 ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვა, დახმარება/მხარდაჭერა და მათი რეაბილიტაციის ხელშეწყობა; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა. 1.3.6 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 06) საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მოსახლეობისთვის ყოველდღიურ 24 საათიან რეჟიმში, აგრეთვე სხვადასხვა სახის კატასტროფის, მათ შორის, ეპიდემიის, პანდემიის, საომარი მდგომარეობის დროს შექმნილი საგანგებო სიტუაციისას სწრაფი და ხარისხიანი გადაუდებელი/სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და რეფერალური დახმარების გაწევისა და მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების მიწოდების უზრუნველყოფა/კოორდინაცია; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით სასწავლო ან/და სატრენინგო მომსახურების მიწოდების ადმინისტრირება; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა. 1.3.7 დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 01 07) იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) მიმართ სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მათი სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, მათ შორის, საარსებო წყაროების შექმნით; უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში ოჯახ(ებ)ის განსახლების ადმინისტრირება; საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ მყოფი მრავალშვილიანი საქართველოს მოქალაქეთა 48 რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 1.3.8 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 08) ქვეყანაში შრომისა და დასაქმების განხორციელების ხელშეწყობა; სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების დროებით ლეგალურად დასაქმების ხელშეწყობა; ცირკულარული შრომითი მიგრაციის ფარგლებში დაბრუნებული შრომითი მიგრანტების ადგილობრივ შრომის ბაზარზე დასაქმების ხელშეწყობა; დამსაქმებლებისა და სამუშაო ძალის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის დამუშავება და ანალიზი; სოციალურად დაუცველი შრომისუნარიანი პირების მიმართ შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა მათი საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების პროცესში; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების ხელშეწყობა. 1.3.9 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 09) მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების განხორციელების გასაუმჯობესებლად სერვისების განვითარება/სრულყოფა. 1.3.10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 10) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა. 1.3.11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 11) კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით. 49 1.3.12 შრომის პირობების ინსპექტირება (პროგრამული კოდი 27 01 12) საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის საქართველოს შრომის კანონდებლობით დადგენილი შრომითი ნორმების გამოყენება და აღსრულებაზე ზედამხედველობა. დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების, გენდერული თანასწორობის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიმართულებით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების ინსპექტირება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში; შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და შრომის უსაფრთხოების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლება შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით. საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება საინფორმაციო კამპანიებისა და სხვა ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით. 1.4 დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 05) ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით სამუშაოს მაძიებელთა კონკურენტუნარიანობის ამაღლება და ამ გზით დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა, დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში პროფესიული მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით; შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელება სოციალურად დაუცველი პირების მიმართ, მათი დასაქმება საზოგადოებრივ სამუშაოებზე, რომლებიც განსაკუთრებულ პროფესიულ მომზადებას არ საჭიროებს; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების წესის შესაბამისად არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის მართვა და დაფინანსების უზრუნველყოფა. 1.5 სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (პროგრამული კოდი 27 04) 50 სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის ინფრასტრუქტურის, შენობა-ნაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა მშენებლობა, რეაბილიტაცია, აღჭურვა და მათი ფუნქციონირების ხელშეწყობა. 1.6 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 30 05) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის შემთხვევების შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების მაღალი საბრძოლო და სამობილიზაციო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; საჭიროების შემთხვევაში, დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების გაწევისა და მათი ევაკუაციის ორგანიზება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენურ და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 2 თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება. რეგიონული და საერთაშორისო უსაფრთხოების გარემოს გათვალისწინებით, საქართველოს თავდაცვის ორგანიზება „ტოტალურ თავდაცვას“ ეფუძნება. მომდევნო წლებში საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს „ტოტალური თავდაცვის“ მიდგომის ინტენსიურ დანერგვას, რაც მოიცავს: • საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კონცეპტუალური ბაზის გადახედვის/განახლების პროცესს; აღნიშნულის ფარგლებში, 2025 წლიდან განახლდება თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვის დოკუმენტი. განხორციელდება „თავდაცვის სამინისტროს ხედვა 2030“, „თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვა 2021 − 2025“ და „თავდაცვის ძალები 2030“ − დოკუმენტებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების შეფასება; აღნიშნული შეფასებისა და თანამედროვე სამხედრო-საბრძოლო მოქმედებების ანალიზის საფუძველზე, განახლდება გრძელვადიანი განვითარების გეგმები; • გრძელვადიანი განვითარების დოკუმენტების შემუშავების პროცესში, მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების ინტეგრირების შემდგომ ინსტიტუციონალიზაციას; • კარგი მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, თავდაცვის სამინისტროში რისკის მართვის სისტემის შემდგომ განვითარებას; • სამხედრო შესაძლებლობების განვითარებას, თავდაცვის ძალების მზადყოფნის დონის გაუმჯობესების/შენარჩუნების მიზნით; • ძალთა გამაძლიერებლების განვითარებას; 51 • წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის, რეზერვისა და მოხალისეთა სისტემების შემდგომ განვითარებას; • ეროვნული უწყებათაშორისი სწავლებებისა და წვრთნების ჩატარებას, რაც ხელს შეუწყობს უწყებათაშორისი კოორდინაციის მაღალი დონის შენარჩუნებას, თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფებსა და სამოქალაქო უსაფრთხოების სტრუქტურებს შორის; • ეროვნული მასშტაბის საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მხარდამჭერი შესაძლებლობების განვითარებას; • ეროვნული წინააღმდეგობის სისტემის ჩამოყალიბებას; • მრავალეროვნულ სწავლებებში მონაწილეობასა და თავდაცვის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას/განვითარებას. ურთიერთობების გადატვირთვასთან ერთად, გაგრძელდება ნაყოფიერი სტრატეგიული პარტნიორობა აშშ-სთან თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში. GDRP პროგრამის წარმატებით განხორციელებამ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და შეკავების შესაძლებლობების გაძლიერების ინიციატივას (GDDEI), რომლის ურთიერთგაგების მემორანდუმს 2021 წლის 18 ოქტომბერს მოეწერა ხელი. შესაბამისად, მომდევნო წლებში ყურადღება გამახვილდება GDDEI ინიციატივის განხორციელებაზე. GDDEI მიმართულია ქვეყნის შეკავების, ძალთა გენერირების, ტერიტორიული თავდაცვის, წინააღმდეგობისა და მედეგობის შესაძლებლობების გაძლიერებისკენ. იგი ხელს უწყობს ნატოსთან თავსებადობის გაზრდას, ინსტიტუციური რეფორმების განხორციელებასა და საქართველოს თავდაცვის ძალების მოდერნიზაციის პროცესის დაჩქარებას. მომდევნო წლების განმავლობაში გაგრძელდება მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების, ჯავშანსაწინააღმდეგო, საჰაერო თავდაცვის, არტილერიის, დაზვერვის, საინჟინრო და სატრანსპორტო კომპონენტების შესაძლებლობების გაძლიერება; კიბერთავდაცვითი შესაძლებლობების შემდგომი განვითარება; ასევე პარტნიორი ქვეყნების აქტიური მხარდაჭერით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კიბერსარდლობის ჩამოყალიბებას; გაგრძელდება მუშაობა სპეციალური ოპერაციების სარდლობის შესაძლებლობების განვითარებაზე ახალი სტრუქტურის ფარგლებში; აგრეთვე დასრულდება სპეციალური ოპერაციების სარდლობის ინფრასტრუქტურის განვითარება მუხროვანში; გაგრძელდება ტერიტორიული თავდაცვის სისტემის განვითარება; ყურადღება გამახვილდება საზოგადოების ინფორმირებულობის ამაღლებაზე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში მიმდინარე რეფორმებსა და პროცესებთან დაკავშირებით; გარდა ამისა, გაგრძელდება აქტივობები თავდაცვის ძალებში სამსახურისა და ჯარის პოპულარიზაციის მიმართულებით. დაიხვეწება სამხედრო განათლების სისტემისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების მნიშვნელოვანი კომპონენტები, რომლის ფარგლებში, გვარეობებზე მორგებული საგანმანათლებლო შესაძლებლობების გაზრდის მიზნით, გაგრძელდება საერთო საჯარისო ცენტრის განვითარება, ერთ სივრცეში ინტეგრირებული სკოლების სამხედრო საგანმანათლებლო პროგრამების დახვეწით გაუმჯობესდება საქართველოს თავდაცვის ძალებში არსებული ყველა ძირითადი სამხედრო სააღრიცხვო სპეციალისტთა მომზადება და გადამზადება. ასევე სსიპ − დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის ბაზაზე გაგრძელდება განათლებისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების გაუმჯობესება. 52 ამასთან, განხორციელდება სსიპ − თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლისა და მის ბაზაზე არსებული პროფესიული განვითარების პროგრამების შესწავლა/ანალიზი, შემდგომი განვითარების მიზნით. გარდა ამისა, განვითარდება საწყისი სამხედრო განათლების შესაძლებლობები დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში, მათ შორის, გაგრძელდება კადეტთა სამხედრო ლიცეუმის მშენებლობა აღმოსავლეთ საქართველოში. გაგრძელდება ნატოს სტანდარტებთან თავსებადი საწვრთნელი და მხარდამჭერი სისტემების განვითარება, რაც თვისებრივად გააძლიერებს საქართველოს მასპინძელი ქვეყნის მხარდაჭერის შესაძლებლობებს, რის შედეგადაც, საქართველო კიდევ უფრო განავითარებს არსებულ შესაძლებლობას, მაღალ დონეზე უმასპინძლოს პარტნიორ ქვეყნებს ნატოსთან თავსებადი საწვრთნელი ინფრასტრუქტურით. საქართველო, როგორც ასპირანტი ქვეყანა, გააგრძელებს ალიანსში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების (ნატო-საქართველოს განახლებული არსებითი პაკეტი (SNGP), წლიური ეროვნული პროგრამა და ნატო-საქართველოს კომისია, ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამა − ITPP) ეფექტიანად გამოყენებას. აქტიურად გაგრძელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის (SNGP) ფარგლებში განსაზღვრული ინიციატივების განხორციელება, შემუშავებული განვითარების გეგმების იმპლემენტაცია, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების განვითარებას, მედეგობის განმტკიცებასა და ნატოსთან თავსებადობის ამაღლებას. გაგრძელდება წვევამდელთა გაწვევის, რეზერვისა და მობილიზაციის სისტემების დახვეწის პროცესი. წვევამდელები სამხედრო სამსახურს 2025 წლიდან გაივლიან მხოლოდ თავდაცვის სამინისტროს სისტემაში. წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის ვადა შემცირებულია/დიფერენცირებულია; ამასთან, წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახური პრაქტიკულად გახდება რეზერვის სამსახურის დაკომპლექტების ძირითადი წყარო. გაგრძელდება სპეციალისტთა რეზერვის პროგრამის განვითარების მიმართულებით მუშაობა და ტერიტორიული თავდაცვის ბატალიონების რეზერვისტებით (აქტიური რეზერვით) დაკომპლექტება. თანამედროვე სამხედრო ტენდენციებისა და საჭიროებების შესაბამისად, გაგრძელდება სსიპ − სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრ „დელტას“ ბაზაზე სამხედრო და ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის წარმოება. „დელტას“ საწარმოო შესაძლებლობების ძირეული ანალიზის ფარგლებში, იდენტიფიცირდება წარმატებული და მზარდი პოტენციალის მქონე საწარმოო მიმართულებები, რომელთა თანმიმდევრული განვითარების გრძელვადიანი ხედვა ჩამოყალიბდება. ყურადღება გამახვილდება წარმოების სერტიფიცირებაზე, რეგიონულ და ევროპულ სამხედროსამეცნიერო ბაზრებზე. გაგრძელდება სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება და ადამიანზე ორიენტირებული პოლიტიკის გატარება, რაც გულისხმობს სამხედრო მოსამსახურეებისა და სამოქალაქო პირებისთვის, აგრეთვე მათი ოჯახის წევრებისთვის სოციალური სერვისებისა და ბენეფიტების მიწოდებასა და საკარიერო ტრანზიციის პროგრამების შეთავაზებას. 53 სოციალური მხარდაჭერის პოლიტიკის ფარგლებში, ყურადღება გამახვილდება სამხედროების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებასა და სხვა სოციალური პროექტების განხორციელებაზე. სამინისტრო გააგრძელებს თანადაფინანსებით სამინისტროს სისტემის სამხედრო მოსამსახურეთათვის საცხოვრებელი ბინების მშენებლობას. გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად, კერძოდ: სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის რეაბილიტაცია და განვითარება; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია. მთავრობის ურყევ პრიორიტეტად რჩება ადამიანის უფლებებისა და მათი დაცვის ინსტიტუციური მექანიზმების გაძლიერება, რომელიც ეფუძნება დემოკრატიული ღირებულებების დაცვას, ყველა მოქალაქისთვის თანასწორი უფლებებისა და შესაძლებლობების უზრუნველყოფასა და ადამიანის უფლებათა დაცვის მყარ სისტემას, რაც საბოლოოდ ხელს უწყობს სახელმწიფოს სტაბილურ განვითარებას. მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში მთავრობა გააგრძელებს და გააძლიერებს ზრუნვას ადამიანის უფლებების უმაღლესი სტანდარტით დასაცავად. ამ მიზნით, თანმიმდევრულად და მტკიცედ განხორციელდება ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგიითა და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული პოლიტიკა. მომდევნო წლებში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეროვნული უსაფრთხოების გაძლიერებას. ამ მიზნით, დასრულდება ეროვნული უსაფრთხოების სფეროში ორი ძირითადი, ფუძემდებლური კონცეპტუალური დოკუმენტის − ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციისა და საფრთხეების შეფასების დოკუმენტის განახლების პროცესი. ორივე დოკუმენტი დამტკიცდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სახელმწიფო განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს „ჰიბრიდულ საფრთხეებთან“ ბრძოლას. ამ მიზნით, დაიწყება სფეროში არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრა და ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავება. მოხდება „კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების 2025 − 2030 წლების სტრატეგიის“ ეფექტიანი იმპლემენტაცია, რის შედეგადაც, საგრძნობლად ამაღლდება კიბერდაცულობის დონე. გაგრძელდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი განვითარება, რაც გულისხმობს როგორც სტრუქტურულ, ისე შინაარსობრივ ცვლილებებსა და საკანონმდებლო ინიციატივებს. მთავრობა გააგრძელებს კრიმინალური პოლიციის რეფორმას, რომლის ფარგლებშიც, გაძლიერდება საგამოძიებო კომპონენტები და გაიზრდება გამოძიების ხარისხი; ახალი, კვალიფიციური კადრების მოზიდვის პარალელურად, გაგრძელდება მოქმედი გამომძიებლების სისტემური გადამზადება; განხორციელდება საუბნო მიმართულებების ეტაპობრივი ჩანაცვლება საზოგადოებაზე ორიენტირებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციით, რომლის უმთავრესი ამოცანა დანაშაულის პრევენციის ეფექტიანობის გაზრდაა; ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება არასრულწლოვანთა მიერ და მათ მიმართ 54 ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი გამოძიების, არასრულწლოვანთა მიმართ სპეციალური მიდგომების დანერგვის, არასრულწლოვანზე მორგებული გარემოს ჩამოყალიბების მიზნით; გლობალურად მზარდი ტენდენციების გათვალისწინებით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კიბერდანაშაულის გამოძიების საკითხებს. გაიზრდება შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პოლიციელთა რაოდენობა, ასევე გაღრმავდება ოპერატიული თანამშრომლობა ევროპისა და აშშ-ის შესაბამის სამსახურებთან. მთავრობის პრიორიტეტად რჩება ბრძოლა ორგანიზებულ დანაშაულთან, მათ შორის, ნარკოდანაშაულის წინააღმდეგ. უწყებათაშორის სამუშაო ფორმატში განახლდება ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგია შესაბამისი სამოქმედო გეგმით. სახელმწიფო გააგრძელებს ნარკოპოლიტიკის ეროვნული სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების ეფექტიან იმპლემენტაციას, რაც მიზნად ისახავს, შეინარჩუნოს ბალანსი ფსიქოაქტიური საშუალებების არალეგალური გავრცელების პრევენციულ, სამკურნალო და მიწოდების შემცირების შესაბამის ზომებს შორის, მხარი დაუჭიროს მოქალაქეების ჯანმრთელობისა და ზრუნვის პრინციპებს. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ნარკოპოლიტიკის დახვეწისა და განვითარების მიზნით, გაგრძელდება თემატური კვლევებისა და ანგარიშების მომზადება, ასევე დაიხვეწება ადრეული გაფრთხილების სისტემა, ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებების გავრცელებასთან გამკლავების მიზნით. მთავრობა გააგრძელებს ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ეფექტიან ბრძოლას, კოორდინირებული სახელმწიფო პოლიტიკის გატარების გზით. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. ამასთან, აქტიური თანამშრომლობა გაგრძელდება ევროპოლთან, აგრეთვე გაფართოვდება პოლიციის ატაშეების ქსელი. მტკიცებულებათა მაღალი სტანდარტით მოპოვების მიზნით, განვითარდება საექსპერტო-კრიმინალისტიკური შესაძლებლობები, რომლის ფარგლებში, ლაბორატორიები აღიჭურვება თანამედროვე ტექნიკური საშუალებებით. გარდა ამისა, ცალკეული საექსპერტო მიმართულებებით გაფართოვდება აკრედიტაციის სფერო და შეიქმნება „დნმ ბანკი“. გაგრძელდება ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციის განვითარება, რომლის ფარგლებში, განხორციელდება ანალიტიკოსთა შესაძლებლობების ზრდა და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით, გაგრძელდება მოწყვლად ჯგუფებთან დაკავშირებული სამართალწარმოების ხარისხის მონიტორინგი და ამ კატეგორიის დანაშაულებისა და ადმინისტრაციულ საქმეებზე ეფექტიანი რეაგირების ხელშეწყობა. მათ შორის, ძალადობის მსხვერპლზე ორიენტირებული მიდგომების ეფექტიანად უზრუნველყოფის მიზნით, გაძლიერდება მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახურის საქმიანობა. გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმა, რაც გულისხმობს როგორც საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამოქმედო არეალის ზრდას, აგრეთვე ადმინისტრაციული პროცესების გამარტივებას, საპატრულო პოლიციის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის 55 ზრდასა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას. ამასთან, გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში. საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში შექმნილი ახალი დანაყოფი უზრუნველყოფს ავტოსაგზაო შემთხვევების გამომწვევი მიზეზების დეტალურ ანალიზს, ე.წ. „შავი წერტილების“ იდენტიფიცირებასა და შემდგომში შესაბამის უწყებებთან ერთად პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვას. გარდა ამისა, დასრულდება მართვის მოწმობის ასაღებად საჭირო გამოცდის პრაქტიკული კომპონენტის რეალურ პირობებში ინტეგრირება. ასევე გაგრძელდება ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან მოლაპარაკებები ქართული მართვის მოწმობების მათ ტერიტორიაზე აღიარებასთან დაკავშირებით. სსიპ − საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ცენტრი „112“, საზოგადოებრივი და საგზაო უსაფრთხოების დონის ამაღლების მიზნით, გააგრძელებს ვიდეოსამეთვალყურეო და სიჩქარის კონტროლის სისტემების დამატება-განვითარებას ქვეყნის მასშტაბით. გარდა ამისა, საგზაო უსაფრთხოების სტრატეგიით დასახული მიზნებისა და ამოცანების განხორციელების მიზნით, გაგრძელდება 2024-2025 წლების სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაცია და ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით მუშაობა. გაგრძელდება სასაზღვრო პოლიციის რეფორმა, რაც მოიცავს ადამიანური რესურსების, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურისა და საზღვარზე დაკვირვების თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების განვითარებას. აღნიშნული მიმართულებით, უფრო გაღრმავდება არსებული აქტიური თანამშრომლობა ნატოსთან. ასევე გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება და საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება. უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებული გამოწვევების საპასუხოდ, გაძლიერდება მიგრაციული ნაკადების მართვა და რეადმისიის ხელშეკრულების აღსრულება. მიგრაციული პროცესების უკეთ მართვისა და, განსაკუთრებით, იმ პირთა მიმართ რეგულაციების გამკაცრების მიზნით, რომლებიც ბოროტად სარგებლობენ საქართველოში არსებული თავშესაფრის სისტემით, იგეგმება სათანადო ღონისძიებების გატარება. მომზადდება ახალი კანონპროექტი „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“, რომელიც მაქსიმალურად აღმოფხვრის მოქმედი კანონმდებლობის აღსრულებისას გამოვლენილ ხარვეზებს. დამატებით, დაგეგმილია მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული ცვლილებები, რომლებიც უზრუნველყოფს მიგრაციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით შესაძლებლობების გაზრდას. საგანგებო სიტუაციების მართვის ეფექტიანობის ასამაღლებლად, განვითარდება საოპერაციო შესაძლებლობები/რესურსები, გაუმჯობესდება მზადყოფნის დონე და გაიზრდება რეაგირების ხარისხი. იგეგმება ტექნიკის/აღჭურვილობის განახლება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია, ასევე საერთაშორისო თანამშრომლობის მნიშვნელოვანი განვითარება. გაგრძელდება ახალი საპოლიციო ციფრული პროდუქტების შექმნა, მათ შორის, დაინერგება დისტანციური მომსახურების სერვისები. სამართალდამცავ სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური ადამიანური რესურსების 56 მოსაზიდად, ასევე არსებული კადრების მოტივაციის ასამაღლებლად, განვითარდება ადამიანური რესურსების მართვის არსებული მექანიზმები. დაიხვეწება სტაჟირების მექანიზმი, რაც უზრუნველყოფს მოტივირებული ახალგაზრდა კადრების მოზიდვას. შსს-ის აკადემია განავითარებს საგანმანათლებლო პროგრამებს და აკადემიის ბაზაზე დანერგავს საბაკალავრო პროგრამას, რაც სამართალდამცავი სისტემის თანამშრომელთათვის უზრუნველყოფს, პროფესიულთან ერთად, აკადემიური განათლების მიღების შესაძლებლობას. გარდა აღნიშნულისა, გამოკვეთილი საჭიროებების შესაბამისად, მოხდება პოლიციელთა პერიოდული პროფესიული გადამზადება. გაგრძელდება პოლიციის შენობების განახლება-რეაბილიტაცია და ახალი ობიექტების მშენებლობა, ასევე შესაბამისი მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით მათი უზრუნველყოფა. განახლდება არსებული ავტოპარკი, სახანძრო-სამაშველო სპეციალური ტექნიკა და შეიარაღება. გარდა ამისა, შსს-ის მოსამსახურეთა სოციალური გარანტიების გაუმჯობესების მიზნით, აქტიურად გაგრძელდება ბინათმშენებლობის პროექტი და ეტაპობრივად გაიზრდება პოლიციელთა შრომითი ანაზღაურება. მომდევნო 4 წლის განმავლობაში საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს პენიტენციურ სისტემაში უმაღლესი სტანდარტების დანერგვასა და პრობაციის სამსახურის განვითარებას. ამ მიზნით: • მიმდინარეობს და უახლოეს მომავალში დასრულდება ახალი, მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულების მშენებლობა ქ. რუსთავში; აგრეთვე ეტაპობრივად აშენდება სხვა ახალი, ევროპული ტიპის მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულებები. გარდა ამისა, გაგრძელდება და გაფართოვდება პენიტენციური დაწესებულებების მაღალი სტანდარტით მშენებლობის, კაპიტალური რემონტის, რეაბილიტაციისა და აღჭურვის პროცესი. ასევე გაგრძელდება იუსტიციის სახლების გახსნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; • გაგრძელდება მსჯავრდებულთა პირობების გაუმჯობესება. კერძოდ, გათანაბრდება ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა საცხოვრებელი პირობები; • პენიტენციურ დაწესებულებებში გაძლიერდება უსაფრთხოების სისტემა, მათ შორის, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით; • გაფართოვდება ინოვაციური პროექტი − „ციფრული უნივერსიტეტი“, რაც მსჯავრდებულებს შესაძლებლობას უქმნის, დისტანციურად ჩაერთონ საუნივერსიტეტო სწავლების პროცესში, ონლაინ დაესწრონ ლექციებს და პირდაპირი, ინტერაქციული კომუნიკაცია ჰქონდეთ ლექტორებთან; • განახლდება მსჯავრდებულთა და პრობაციონერთა სარეაბილიტაციო პროგრამები, ასევე, საჭიროების მიხედვით, შემუშავდება ახალი პროგრამები და გაიზრდება პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობა; ყველა პენიტენციურ დაწესებულებაში მულტიდისციპლინური მიდგომით გაგრძელდება რისკზე, საჭიროებასა და რეაგირებაზე დაფუძნებული მსჯავრდებულთა შეფასება (დანაშაულის განმეორებით ჩადენისა და მნიშვნელოვანი ზიანის რისკის დონის დადგენა) და, გამოკვეთილი საჭიროებების გათვალისწინებით, სასჯელის მოხდის ინდივიდუალური გეგმის შედგენა (შემთხვევის მართვა); • ეტაპობრივად გაიზრდება პროფესიული სწავლების, მომზადების/გადამზადებისა და დასაქმების პროგრამაში ჩართულ მსჯავრდებულთა რაოდენობა; განახლდება და შეივსება პენიტენციური დაწესებულებების ბიბლიოთეკების „წიგნის ფონდი“; • სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით, სამედიცინო დოკუმენტაციის 57 წარმოება განხორციელდება სრულად ელექტრონული ფორმით; სრულად განახლდება სამედიცინო აღჭურვილობა; შეიქმნება უმაღლესი სტანდარტების შესაბამისი ახალი ამბულატორიულ-დიაგნოსტიკური ბაზა; • დაბალი რისკის პრობაციონერთა ელექტრონული კონტროლისა და მომსახურების „ერთი ფანჯრის პრინციპით“ განხორციელების მიზნით, ყველა იუსტიციის სახლსა და პრობაციის ბიუროში განთავსდება PROBBOX-ის მოწყობილობა; არასრულწლოვანთა დანაშაულის პრევენციის მიზნით, გაგრძელდება არასრულწლოვანთა რეფერირების ცენტრის რეგიონული განვითარება; გაძლიერდება აღდგენითი მართლმსაჯულების მიმართულება და განრიდებისა და მედიაციის პროგრამები; გაფართოვდება მედიაციის რეგიონული სივრცეების არეალი; ქვეყნის მასშტაბით, საჯარო და კერძო სკოლებში ჩატარდება დანაშაულის პრევენციის ონლაინკურსი; პრობაციონერთა საორიენტაციო კურსის პილოტირების შემდეგ, დაბალი რისკის პრობაციონერებისთვის კურსში ჩართულობა უზრუნველყოფილი იქნება ქვეყნის ყველა რეგიონში. 2.1 საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება (პროგრამული კოდი 30 01) პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, მართლწესრიგსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფაქტების გამოვლენას; ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის და ავტოპარკის მუდმივი განახლება, ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეებისთვის სოციალური დაცვის გარანტიების გაუმჯობესება. 2.2 თავდაცვის მართვა (პროგრამული კოდი 29 01) საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლება; პარტნიორ ქვეყნებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის თავდაცვის მინისტერიალი და სხვა) ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო და სამხედრო) წარმომადგენლების მხარდაჭერა და შეიარაღების კონტროლისა და ვერიფიკაციის ღონისძიებებში მონაწილეობა; 58 დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის, უსაფრთხოების სექტორის მართვის ჟენევის ცენტრის (DCAF) და გაეროს ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) მხარდაჭერით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და თავდაცვის ძალებში თანაბარი შესაძლებლობებისა და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობა, მათ შორის ქალთა გაზრდილი მონაწილეობისთვის პროფესიული და კარიერული განვითარების მხარდაჭერა; თავდაცვის ძალების სამხედრო კონტიგენტის შენარჩუნება, გაძლიერება, მოსამსახურეთა მოტივაციის ამაღლება და მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; სამხედრო გაწვევისა და რეკრუტირების უზრუნველყოფა; ერთიანი თანამედროვე სტანდარტების სამხედრო აღრიცხვიანობის სისტემის ჩამოყალიბება/ოპტიმიზაცია და მართვა;წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზება; სამხედრო სამსახურისათვის პერსონალის მოზიდვა/რეკრუტირება; საზოგადოებასთან პროაქტიული პოპულარიზაციის გაზრდა. 2.3 კომუნიკაციით სამხედრო სამსახურის თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება (პროგრამული კოდი 29 07) ეროვნული თავდაცვის მიზნების და ამოცანების მისაღწევად, საქართველოს თავდაცვის ძალების ნატოსთან თავსებადი შესაძლებლობების განვითარება საბრძოლო ფუნქციების მიხედვით. 2.4 ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 08) სამხედრო ქვედანაყოფების საბრძოლო მზადყოფნის ასამაღლებლად სრული ლოჯისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ ჩასატარებელი სწავლებების, აგრეთვე წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისა და რეზერვის ახალი სისტემის სრული ამოქმედებისათვის მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით უზრუნველყოფა; 2.5 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება (პროგრამული კოდი 26 02) საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების შემუშავება და ღონისძიებების განხორციელება; პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; და პირადი 59 ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და უზრუნველყოფა; სამედიცინო რეაქტივებით ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა უზრუნველყოფა; და მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.5.1 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 01) პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და პირადი ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა. 2.5.2 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 02 02) პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და რეაქტივებით უზრუნველყოფა; 60 ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა და უზრუნველყოფა. 2.5.3 მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 03) პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.6 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 01) საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებისგან დაცვა; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შემცველ ორგანიზებულ და საერთაშორისო დანაშაულთან ბრძოლა; ტრანსნაციონალურ ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მისი კონტროლი. 2.7 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 05) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, კერძოდ: სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის რეაბილიტაცია და განვითარება; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; 61 სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია; სამხედრო მოსამსახურეებისთვის საბინაო ფონდის შექმნა. 2.8 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა (პროგრამული კოდი 30 02) საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცეში და საქართველოს იურისდიქციისადმი დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე სამაშველო ოპერაციების განხორციელება ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადასარჩენად; საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სასაზღვრო პოლიციის სტრუქტურული ერთეულების, რეგიონული სამმართველოებისა და სასაზღვრო სექტორების ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის საზღვრის მართვის, კონტროლის, დაკვირვებისა და ინფორმაციის გაცვლის ტექნოლოგიების განვითარება, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურის მოწყობა; სასაზღვრო პოლიციის საჰაერო და საზღვაო ფლოტის განახლება; 2.9 სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა (პროგრამული კოდი 30 06) ოპერაციულ და ტაქტიკურ დონეზე საომარი მდგომარეობით, ბუნებრივი ან/და ადამიანური ფაქტორით გამოწვეული ინციდენტისგან/საგანგებო სიტუაციისგან ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, გარემოს ან/და ქონების დასაცავად სათანადო რესურსებისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით შესაბამისი კომპლექსური ღონისძიებების განხორციელების უზრუნველყოფა; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება. სპეციალური პროფესიული ურბანული საძიებო სამაშველო ჯგუფისათვის გაეროს საერთაშორისო საძიებო სამაშველო მრჩეველთა ჯგუფის - INSARAG-ის კლასიფიკაციის მინიჭება; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო მომსახურების გაწევა; სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნასთან, მართვასთან, შენახვასა და გამოყენებასთან დაკავშირებული საოპერაციო პროცედურების განხორციელება. 2.10 პროფესიული სამხედრო განათლება (პროგრამული კოდი 29 02) მაღალკვალიფიციური პირადი შემადგენლობის ჩამოსაყალიბებლად, ეროვნული სასწავლო გეგმის და დამატებითი სამხედრო პროგრამის მიხედვით, კადეტთა ზოგადი განათლების და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; 62 კვალიფიციური და შესაბამისი უნარ-ჩვევების მქონე ოფიცერთა კორპუსის აღზრდა და მომზადება; კადრების პროფესიული გადამზადებისთვის სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების, აგრეთვე გამოცდილების გასაზიარებლად შეხვედრებისა და კონფერენციების გამართვა; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის განვითარება; სამხედრო მოსამსახურეებისათვის და სამოქალაქო პირებისთვის ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ პროფესიული განვითარების სასწავლო კურსების ჩატარება; თავდაცვის სფეროში მოხალისეობრივ საქმიანობაში საქართველოს მოქალაქეთა ჩართვა და მათი ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. 2.11 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 40 01) საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრისა და ხელისუფლების სხვა უმაღლესი ორგანოების ხელმძღვანელ პირთა, საქართველოში ვიზიტით მყოფ უცხო ქვეყნების უმაღლესი თანამდებობის პირთა, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების დაცვა და მათი უსაფრთხოების დონის ამაღლება. 2.12 საქართველოს პროკურატურა (პროგრამული კოდი 21 00) ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; ოჯახში ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტიანი და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება; სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის მოდერნიზაცია; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან ურთიერთობის ეფექტიანი მექანიზმების შექმნა, საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების მექანიზმების სრულყოფა; მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა და მისი ხელმისაწვდომობის გაზრდა; პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტის მეშვეობით) პროცესში მისი როლის 63 გაზრდა; არასრულწლოვანებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორად განხორციელებისა და დანაშაულთან ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფით; თანამიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისთვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. 2.13 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 03) საქართველოს თავდაცვის სისტემის მოსამსახურეებისთვის, მათი ოჯახის წევრებისთვის, სამხედრო პენსიონერებისთვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისა და სამოქალაქო პირებისათვის სრული და ეფექტური სამედიცინო მომსახურების გაწევა; მუდმივმოქმედი სამედიცინო საექსპერტო კომისიის ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეების და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის გაუმჯობესება და სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; თავდაცვის ძალების სამედიცინო ქვედანაყოფების შემადგენლობის კვალიფიკაციის ზრდის ხელშეწყობა; მოდერნიზება, პირადი დაჭრილი/დაშავებული მოსამსახურეებისა და მათი ოჯახის წევრების ფიზიკური და ფსიქოლოგიური რეაბილიტაცია, მათი საპროთეზო-ორთოპედიული მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.14 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 06) ვადაგასული, გამოუყენებელი საბრძოლო მასალის, იარაღის და სამხედრო ტექნიკის უტილიზაცია, დახარისხება, რეალიზება; საბრძოლო იარაღის, საბრძოლო მასალების, სამხედრო/ სამრეწველო დანიშნულების ტექნიკის და საჯავშნე მასალების შექმნა; სამხედრო სამრეწველო დანიშნულების სპეციალური ობიექტების დაპროექტება და მშენებლობის ორგანიზება; ჰუმანიტარული განაღმვითი საქმიანობების განხორციელება და კოორდინაცია; სეტყვასაწინააღდეგო სისტემების დამუშავება, მოდერნიზება, შექმნა, დანერგვა და 64 მომსახურება; სამეცნიერო კვლევების ჩატარება სამთო ინჟინერიაში, გამოყენებით ფიზიკაში, ფიზიკურ ქიმიასა და ელექტრონიკის სფეროში, მანქანათმშენებლობასა და სატრანსპორტო საშუალებებში, გამოყენებითი ოპტიკის სფეროში, მეტალურგიასა და მასალათმცოდნეობაში, მიკრო და ნანო ელექტრონიკაში. 2.15 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 02) უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით ისეთ ღონისძიებათა განხორციელება, რომლებიც დაკავშირებულია: სატელეფონო კომუნიკაციის ფარულ მიყურადებასა და ჩაწერასთან; კავშირგაბმულობის არხიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; კომპიუტერული სისტემიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; გეოლოკაციის რეალურ დროში განსაზღვრასთან; საფოსტო-სატელეგრაფო გზავნილის კონტროლთან; ფარულ ვიდეოჩაწერასთან ან/და აუდიოჩაწერასთან, ფარულ ფოტოგადაღებასთან; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკური ღონისძიებების და იმავე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტრონული თვალთვალის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა და დაწესებულებების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური უზრუნველყოფა; სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.16 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია (პროგრამული კოდი 23 03) საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტუი გარემოს ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება; დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოსა და უცხო ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებსა და პროცედურებთან დაკავშირებით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა; ფინანსური დანაშაულის მონაწილეობა; გამოძიების საერთაშორისო ქსელის პროექტებში საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების გადახდისთვის თავის არიდების ფაქტების აღსაკვეთად, აგრეთვე დანაშაულის 65 ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; თაღლითობის ფაქტების აღმოჩენის/გამოვლენის, აგრეთვე კონტრაბანდის წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებთან დაკავშირებით ევროპული სამსახურების მიერ ორგანიზებულ კონფერენციებსა და სემინარებში სისტემატური მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ინტელექტუალური საკუთრების უფლების ეკონომიკურ დანაშაულად მიჩნევისთვის „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში თანამშრომლობა. 2.17 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური (პროგრამული კოდი 37 00) ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების პირობებისა და კეთილდღეობისთვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურ-ეკონომიკური საქმიანობისთვის სათანადო, ღირსეული პირობების შექმნა; სამშობლოსთვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის განმტკიცებისთვის მუდმივი ზრუნვა; ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლისა და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება. 2.18 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება (პროგრამული კოდი 24 10) საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ხელშეწყობა; ფარგლებში საერთაშორისო ანტიტერორისტული საქმიანობის ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციითა და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; 66 ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და პროგრამის „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; რეგიონში ტურიზმის განვითარების მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა; ხელშეწყობისთვის ქვეყნის მასშტაბით სახელმწიფოს მხრიდან საჯარო ინტერესის გათვალისწინებით (ისეთ მიმართულებებზე რომლებზეც მომსახურების გამწევს/სარკინიგზო ოპერატორს არ გააჩნია კომერციული ინტერესი) სარკინიგზო სამგზავრო სატრანსპორტო საშუალებებით მგზავრთა გადაყვანისა და ბარგის გადაზიდვის მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.19 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები (პროგრამული კოდი 29 04) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კრიტიკული ინფორმაციული სისტემის სუბიექტებში სტაბილური, ეფექტური და უსაფრთხო ინფორმაციული და საკომუნიკაციო სისტემების შექმნა/განვითარება; პერსონალის შესაძლებლობების განვითარება; სამხედრო სწავლებებში კიბერუსაფრთხოების ელემენტების ინტეგრირება; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის სემინარებისა და კონფერენციების გამართვა; გაღრმავება, ფორუმების, კავშირგაბმულობისა და ინფორმაციული სისტემების განვითარება საქართველოს თავდაცვის ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად; საინფორმაციო განვითარება; ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის ამაღლება; რესურსების მართვის ინტეგრირებული სისტემის (IRMS) ეტაპობრივი დანერგვის მხარდაჭერა; კავშირგაბმულობის სერვისების, მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.20 ინტერნეტისა და საფოსტო-საკურიერო დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია (პროგრამული კოდი 26 06) ქვეყნის მასშტაბით დანაშაულის პრევენცია, მათ შორის, დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, მსჯავრდებულთა და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველ არასრულწლოვანებთან მუშაობა, დანაშაულის პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების, სარეაბილიტაციო პროგრამების 67 განხორციელება და მათში არასაპატიმრო სასჯელით მსჯავრდებულთა, განრიდებულ არასრულწლოვანთა, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველი მოზარდების ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულების უზრუნველყოფა და ამ გზით საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისთვის გარანტიების შექმნა, რომლებიც მოიცავს სასჯელის სახით თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, იურიდიული პირისთვის საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას, გამასწორებელი სამუშაოს დანიშვნას, შინაპატიმრობას (მათ შორის, ელექტრონული მონიტორინგის საშუალებას), იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვას; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულებასთან ერთად, დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირებისა და აღმოფხვრის მიზნით ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, პირობით მსჯავრდებულებისა და ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების გადასაჭრელად ამ პირთა მხარდაჭერა და შესაბამისი სერვისების მისაღებად გადამისამართება; მათთვის შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა; აღდგენითი მართლმსაჯულების, განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, აღდგენითი მართლმსაჯულების პროგრამების პრაქტიკაში დანერგვა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი განვითარება; ფსიქოსოციალური, პროსოციალური და სარეაბილიტაციო მომსახურებების, პროფესიული გადამზადებისა და საგანმანათლებლო პროგრამებში არასაპატიმრო სასჯელებით მსჯავრდებული, პრობაციონერი, განრიდებული და რეფერირების ცენტრის ბენეფიციარების ჩართვა; პრობაციის ბიუროების ახალ ოფისებში პრობაციონერთა სარეგისტრაციო სივრცის, ინდივიდუალური გასაუბრების და ჯგუფური შეხვედრების ოთახების ფუნქციონირება და სხვა. 2.21 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება (პროგრამული კოდი 30 03) საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვა და გაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვა და ინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ობიექტების ციფრული კავშირგაბმულობისა და თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; 68 ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. 2.22 სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 40 03) სახელისუფლებო სპეციალური კავშირების სისტემით სახელმწიფო სტრუქტურების უზრუნველყოფა. 3 რეგიონული განვითარება, ინფრასტრუქტურა და ტურიზმი საქართველოს მთავრობის ინფრასტრუქტურული პოლიტიკის მიზანია ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური წინსვლისთვის მტკიცე საფუძვლის შექმნა. საქართველოს ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება ქვეყნის სატრანზიტო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაზე. პრიორიტეტულია თანამედროვე საგზაო ქსელების, წყალმომარაგების სისტემებისა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც გააუმჯობესებს კავშირებს რეგიონებს შორის და ხელს შეუწყობს ინვესტიციების მოზიდვას. ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ერთ-ერთ მთავარ საფუძველს სწორედ საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარება წარმოადგენს, რომლის მიმართულებით მთავრობა აქტიურად იმუშავებს. • თბილისიდან ბათუმამდე მაგისტრალის მშენებლობის მიზნით, 2025 წელს დასრულდება მიმდინარე მონაკვეთების მშენებლობა, რის შემდეგაც დაიწყება ქობულეთის შემოვლითი გზის დამატებითი 2 ზოლის მშენებლობა; დასრულდება თბილისი-რუსთავის დარჩენილი 4-ზოლიანი მონაკვეთის მშენებლობა; • დაიწყება და დასრულდება რუსთავი-წითელი ხიდისა და ალგეთი-სადახლოს გზის მონაკვეთების მშენებლობა და დაიწყება ბათუმი-სარფის გზის მონაკვეთის მშენებლობა. აღნიშნული პროექტების განხორციელების შედეგად, დასრულდება საქართველოს აზერბაიჯანის, სომხეთისა და თურქეთის რესპუბლიკების საზღვრებთან დამაკავშირებელი „შუა დერეფნის“ მონაკვეთების მშენებლობა; • დაიწყება ანაკლიის პორტთან მისასვლელი გზის მშენებლობა; ლილოს შემოვლითი გზისა და დასავლეთიდან თბილისში ახალი შემოსასვლელ-გასასვლელის მშენებლობა; • სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით დასრულდება ქვეშეთი-კობის პროექტი, ასევე სტეფანწმინდა-გველეთის მონაკვეთი; დაიწყება წიწამური-ჟინვალის გზის მონაკვეთის მშენებლობა; აქტიურად მიმდინარეობს მშენებლობები კახეთის მაგისტრალის მიმართულებით, რომლის ფარგლებში, უკვე გაიხსნა ბაკურციხე-წნორის 18 კმ-იანი მაგისტრალური გზა და თბილისი-საგარეჯოს 35 კმ-იანი გზა. მომავალ წელს გაიხსნება დამატებით 17 კმ-იანი გზა. დაიწყება ბადიაური-ჩალაუბნის, გურჯაანი (ჩუმლაყი)-თელავის ასაქცევი და ლაგოდეხის შემოვლითი გზის მშენებლობა. მთავრობისთვის განსაკუთრებული პრიორიტეტია წყალმომარაგების სისტემის გაუმჯობესება და მოსახლეობისთვის ხარისხიანი და უწყვეტი წყალმომარაგება. მოსახლეობის ხარისხიანი წყალმომარაგების მიზნით, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა, რომელიც უზრუნველყოფს 2025 წლის ბოლოსთვის ყველა ქალაქის, ხოლო სოფლების წყალმომარაგების მიზნით, მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში ეტაპობრივად, ჯამურად, 300,000 ბენეფიციარის 24-საათიან წყალმომარაგებას. ამასთან, გაგრძელდება გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა და 2028 წლის ბოლომდე არსებულ ექვს გამწმენდს 69 დაემატება 11 ახალი გამწმენდი ნაგებობა. ქვეყნის ეკონომიკის მდგრადი განვითარების პროცესში მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა სივრცით დაგეგმვასა და შესაბამის განვითარებას, რადგან სწორედ ამ გზით ხდება ქვეყნის ტერიტორიისა და რესურსების რაციონალური გამოყენება, რეგიონების თანაბარი განვითარება და ყველა მოქალაქისთვის უკეთესი საცხოვრებელი პირობების შექმნა. ამასთან, აქტიურად მიმდინარეობს სამშენებლო სექტორის ევროპულ მოდელთან დაახლოება და ევროკოდებისა და ევრონორმების დანერგვა. საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების, კერძოდ, ჰესების უსაფრთხო და სტაბილური ექსპლუატაცია, რაც ითვალისწინებს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამის ზედამხედველობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მიმდინარეობს მუშაობა ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის არსებული სისტემის სრულყოფაზე, რის შედეგადაც მოხდება აღნიშნულ ობიექტებთან დაკავშირებული ტექნიკური რეგლამენტის პროექტის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა, რითაც საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისად უზრუნველყოფილი იქნება ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხო ექსპლუატაცია. განხორციელებული სამშენებლო რეფორმის შესაბამისად, ქვეყანა სრულად გადავა ევროკოდების სისტემაზე, რაც, საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს თანამედროვე სამშენებლო მასალებისა და ტესტირების მეთოდების დანერგვას. მიიღება ახალი გეოგრაფიული, კლიმატური და სეისმური პარამეტრები, რაც მოიცავს ახალი სეისმური და კლიმატური რუკების შემუშავებას/მიღებას. დადგინდება ერთიანი ჰარმონიზებული წესები მშენებლობისა და კონსტრუქციული დაპროექტებისთვის. სამშენებლო სექტორი დაუახლოვდება ევროპულ მოდელს, ხოლო ევროპულ სტანდარტებთან ჰარმონიზებული კანონმდებლობით კი, თავის მხრივ, გაადვილდება საერთაშორისო მნიშვნელობის ობიექტების როგორც პროექტირება, ისე მშენებლობა და ზედამხედველობა. ბაზარზე იქნებიან წარმოდგენილი სერტიფიცირებული არქიტექტორები, ინჟინრები და ექსპერტები, რაც შესაძლებელს გახდის მეტად კომპეტენტური პირის მიერ სამშენებლო დოკუმენტაციის დამოწმებას/ექსპერტიზას, რადგან სავალდებულო იქნება სანებართვო დოკუმენტაციის დამოწმება იმ სუბიექტის მიერ, რომელიც ჩააბარებს სასერტიფიკატო გამოცდას და დაადასტურებს საკუთარ კომპეტენციას ქვეყანაში მოქმედი სამშენებლო ნორმების ცოდნის/გამოყენების მიმართულებით. გარდა ამისა, სივრცითი დაგეგმვის მიმართულებით, დამუშავდება 10 ტერიტორიული ერთეულის სივრცითი/ურბანული გეგმა, რაც უზრუნველყოფს მათ გეგმაზომიერ განვითარებას და გამორიცხავს ქაოტურ განაშენიანებას. აღნიშნული პროექტები აზიის განვითარების ბანკთან (ADB) თანამშრომლობით წარიმართება და ამ სფეროში არსებული საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების კარგი საშუალება იქნება. საბოლოო ჯამში, ეტაპობრივად, ქვეყანა სრულად დაიფარება სივრცითი/ურბანული გეგმებით. მთავრობის პრიორიტეტად რჩება დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის წარმატებული განხორციელება და, შესაბამისად, უწყვეტად გაგრძელდება 2020 − 2025 წლების დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელება. 2025 წლის ბოლოს შეფასდება არსებული სტრატეგიის განხორციელების შედეგები, რომლის საფუძველზეც, მუშაობა 70 დაიწყება ახალი პოლიტიკის დოკუმენტის შექმნაზე, გაზრდილი ფინანსური და ქონებრივი შესაძლებლობების მქონე, მაღალი ევროპული სტანდარტის ადგილობრივი თვითმმართველობის უზრუნველყოფის მიზნით. რეგიონული განვითარებისა და გათანაბრების ეფექტიანი პოლიტიკის გასატარებლად, გაგრძელდება შესაბამისი ღონისძიებები, მათ შორის, ევროკავშირის კოჰეზიის პოლიტიკის შესაბამისი პროგრამ(ებ)ის/პლატფორმის გამოყენების გზით. გაგრძელდება მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების მხარდაჭერა შესაბამისი მიზნობრივი პროგრამების საშუალებით, მიღებული გამოცდილებით, ევროკავშირის პრინციპებისა და სტანდარტების გათვალისწინებით. მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების მხარდაჭერის მიზნით, რეგიონული განვითარების ფონდის ფარგლებში, 2 მილიარდ ლარზე მეტი იქნება გამოყოფილი შემდეგი 4 წლის განმავლობაში. გაუმჯობესდება მუნიციპალიტეტებში სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და მომსახურება. გაგრძელდება სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა და მოქალაქეთა ჩართულობის გზით მოხდება შერჩეული პროექტების განხორციელება. ამასთან, ყურადღება გამახვილდება გამყოფი ხაზის მიმდებარე დასახლებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე. საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, განვითარების თანაბარი შესაძლებლობების, საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ცხოვრების ყველა სფეროში სრულფასოვანი მონაწილეობისთვის, თანასწორი და ინკლუზიური გარემოს განმტკიცების მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის 2021 − 2030 წლების სახელმწიფო სტრატეგიის ეფექტიანი განხორციელება, რომელიც სამ განზომილებაში − ქვეყნის სტრატეგიული განვითარების, მდგრადი განვითარების მიზნებისა და საქართველოს ევროპული არჩევანის კონტექსტში განიხილება. დაგეგმილი კომპლექსური ღონისძიებები და საჭიროებებზე მორგებული მექანიზმები მიმართულია სახელმწიფო ენის შესწავლის შესაძლებლობების გაფართოებაზე, ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებაზე, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართულობის გაზრდაზე, სახელმწიფო სერვისებსა და მხარდამჭერ პროგრამებზე ხელმისაწვდომობის ამაღლებაზე, კულტურული თვითმყოფადობის დაცვასა და კულტურათაშორისი დიალოგის წახალისებასა და მხარდაჭერაზე. საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი ქვეყნის სატრანსპორტო და ლოგისტიკური პოტენციალის სრულად გამოყენებაა. ამ მიმართულებით, მთავრობა მიზნად ისახავს სექტორის კონკურენტუნარიანობის გაზრდას და მდგრადი, ეფექტიანი სატრანსპორტო კავშირების შექმნას, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ქვეყნის ეკონომიკური და რეგიონული ინტეგრაციის გაძლიერებაში. გააქტიურდება ძალისხმევა საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო მარშრუტების, მათ შორის, შუა დერეფნის მიმართულებით დამატებითი ტვირთების მოზიდვაზე. ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის ეფექტიანი რეალიზების მიზნით, საკვანძო ინფრასტრუქტურის შექმნის პარალელურად, გაგრძელდება შესაბამისი სატრანსპორტო პოლიტიკის გატარება. 71 დასრულდება რკინიგზის მოდერნიზაციის პროექტი, რომლის მთავარი მიზანია უსაფრთხოების ზრდა, მსვლელობის დროისა და ინფრასტრუქტურული ხარჯების შემცირება. პროექტის დასრულების შემდეგ, რკინიგზის წლიური გამტარუნარიანობა 27 მილიონიდან 48 მილიონ ტონამდე, ხოლო, საჭიროების შემთხვევაში, ავტომატური ბლოკირების სისტემის დამონტაჟებით – 100 მილიონ ტონამდე გაიზრდება. ამასთან, დასკვნით ეტაპზეა ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მონაკვეთის მშენებლობა, რომელიც შუა დერეფნის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს. განხორციელდება ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტი, რაც ხელს შეუწყობს საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო დერეფნის კონკურენტუნარიანობის ზრდას, საქართველოს ტერიტორიის გავლით, ახალი ტვირთნაკადების მოზიდვას, ასევე ნავსადგურის მიმდებარედ წარმოებისა და ლოგისტიკური სერვისების განვითარებას. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი ოპერირებას 2029 წელს დაიწყებს. პირველი ფაზის დასრულების შემდეგ, პორტის გამტარობა იქნება 600 000 კონტეინერი (TEU) წელიწადში, ხოლო განხორციელებული ინვესტიცია გაუტოლდება 600 მლნ აშშ დოლარს. დაგეგმილია თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობა ვაზიანის ყოფილ სამხედრო აეროდრომზე, რომელსაც ექნება შესაძლებლობა, მოემსახუროს ნებისმიერი ზომის საჰაერო ხომალდს და საქართველოს შესძენს „რეგიონული ჰაბის“ ფუნქციას. ახალი საერთაშორისო აეროპორტი შესაძლებლობას მოგვცემს, თბილისის არსებული აეროპორტის გამტარუნარიანობა 5 მლნ მგზავრიდან ეტაპობრივად გავზარდოთ 20 მლნ მგზავრამდე. გაუმჯობესდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და მასთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა. განხორციელდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ახალი 3,5 კმ სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და სხვა სააეროდრომო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რისთვისაც, ჯამში, 240 მილიონი ლარი გამოიყოფა. პროექტის დასრულების შემდეგ, ქუთაისის აეროპორტს შესაძლებლობა ექნება, მოემსახუროს როგორც სამგზავრო, ისე სატვირთო რეისებს. ამასთან, გაფართოვდება ქუთაისის აეროპორტის ტერმინალი, რაც საშუალებას მოგვცემს, აეროპორტის გამტარუნარიანობა 1.7 მლნ მგზავრიდან გავზარდოთ 5 მლნ მგზავრამდე. დაგეგმილია თელავის აეროპორტის მშენებლობა, რომლის ფარგლებში, აშენდება ახალი სამგზავრო ტერმინალი, სრულად განახლდება აეროდრომი და ასაფრენი ზოლი. პროექტი საშუალებას მისცემს კახეთის რეგიონს, კიდევ უფრო მიმზიდველი გახდეს ტურისტებისთვის. დასრულებულია მესტიის აეროპორტის ახალი ტერმინალის პროექტზე მუშაობა, რომლის ფარგლებში, 2025 წელს დაიწყება ტერმინალის სამშენებლო სამუშაოები, რაც რამდენჯერმე გაზრდის აეროპორტის გამტარუნარიანობას. მომდევნო წლებში გაგრძელდება სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციისა (ICAO) და ევროკავშირის საავიაციო სტანდარტების დანერგვა. მათ შორის, დაინერგება ავიაკომპანიებისა და ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების ევროპული სტანდარტები და ასევე სააერნაოსნო მომსახურების ზედამხედველობასთან დაკავშირებული ევროპული რეგულაციები. 72 გაგრძელდება ლიბერალური საავიაციო პოლიტიკის გატარება და ახალი ავიაკომპანიების ბაზარზე დაშვებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა. შედეგად, არსებული პროგნოზებით, ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისათვის 2,8 მილიონზე მეტ მგზავრს მოემსახურება, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი, სულ მცირე, 6 მილიონ მგზავრს მოემსახურება, ხოლო ბათუმის აეროპორტში მილიონამდე მგზავრის მიღებაა პროგნოზირებული. ჯამში, ყველა საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისათვის 9,8 მილიონ მგზავრზე მეტს მიიღებს. სარკინიგზო დარგის შემდგომი განვითარების მიზნით, გაგრძელდება დარგის რეფორმა, რომელიც დაყოფილია სამ ფაზად: I ფაზა − ინსტიტუციური ჩარჩოსა და უსაფრთხოების სისტემის ფორმირება − 2023 − 2025 წლები; II ფაზა − მგზავრთა უფლებების ევროპული სტანდარტების დანერგვა და სარკინიგზო ტექნიკური საწარმოების სერტიფიცირება − 2024 − 2026 წლები; III ფაზა − სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგის ბაზრის რეგულირება და სარკინიგზო თავსებადობის უზრუნველყოფა − 2026-2027 წლები. გაგრძელდება ქვეყნის შიდა საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის, სატრანსპორტო საშუალებების გზისპირა ზონაში შემოწმებისა და ტექინსპექტირების რეფორმები. გარდა ამისა, სარკინიგზო ტრანსპორტით გადაზიდვების წილის გასაზრდელად და შუა დერეფანში გარემოსდაცვითი მდგრადობის მისაღწევად, გაგრძელდება მუშაობა საკონტრეილერო გადაზიდვების განვითარების კუთხით. საქართველოსა და ევროკავშირს შორის სატრანსპორტო კავშირების გაძლიერების მიზნით, გაგრძელდება მუშაობა შავ ზღვაზე ბულგარეთსა და რუმინეთთან პირდაპირი საბორნე ხაზების დამატებისა და მიმოსვლის ინტენსივობის გაზრდის მიმართულებით. სატრანსპორტო სისტემების გაციფრულების ფარგლებში, გაგრძელდება მუშაობა ნავსადგურის გაერთიანების სისტემის (PCS) დანერგვაზე, რომლის საპილოტე რეჟიმში გაშვებაც დაგეგმილია 2025 წლისთვის. მოწესრიგდება და დარეგულირდება ქვეყანაში შიდა სახმელეთო წყლების ტრანსპორტი, რითაც საქართველოს ტბებსა და მდინარეებზე უზრუნველყოფილი იქნება მცურავი საშუალებებისა და მგზავრების უსაფრთხო გადაადგილება. ციფრული ტრანსფორმაცია და ქვეყნის სრულმასშტაბიანი ინტერნეტიზაცია მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა, რომლის ფარგლებში, ბოლო წლებში განხორციელებულმა რეფორმებმა და პროგრამებმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა საქართველოს ციფრული სფეროს განვითარების კუთხით. ევროკავშირის ციფრულ ბაზართან ინტეგრაცია და ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის გამოყენება ხელს შეუწყობს საქართველოს, როგორც რეგიონული ციფრული ჰაბის, პოზიციის გამყარებას. შესაბამისად, მომდევნო წლებში, ინტერნეტიზაციის განვითარებისა და ციფრული ტრანსფორმაციის მიზნით, საქართველოს მთავრობა განახორციელებს სხვადასხვა ინიციატივას, რაც ქვეყნის მოსახლეობისთვის მაღალი სიჩქარის ინტერნეტზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფასა და ციფრული სერვისების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. სახელმწიფო ინტერნეტიზაციის პროგრამის ფარგლებში, ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელით დაიფარება 1000-ამდე დასახლებული პუნქტი და 500 000 მოსახლეზე მეტს გაუჩნდება 73 ფართოზოლოვან ინტერნეტმომსახურებებთან წვდომის შესაძლებლობა. ჯამურად, პროექტის ფარგლებში, აშენდება 5000 კმ-მდე ახალი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელი. განხორციელდება „ბოლო-მილის“ ინტერნეტინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშემწყობი ღონისძიებები, პოლიტიკის საკანონმდებლო ჩარჩოს გაუმჯობესება მაღალი სიჩქარის ინტერნეტქსელებისა და მომსახურებების განვითარების ხელშეწყობისთვის. საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისებისათვის გაგრძელდება მუშაობა საქართველოში ციფრული ჰაბის განვითარების მიმართულებით. განხორციელდება ქმედებები, რომ შავ ზღვაში გაიზარდოს ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი მაგისტრალების რაოდენობა, ხოლო, მეორე მხრივ, საქართველოში შეიქმნას ტექნოლოგიური გიგანტების დატა ცენტრების დაფუძნებისთვის მიმზიდველი გარემო. განხორციელდება ქმედებები საქართველოში მონაცემთა დამუშავებისა და შენახვის შესაძლებლობების გაზრდისთვის, მონაცემთა ცენტრების დეცენტრალიზაციისკენ მიმართული მსოფლიო ტენდენციების გათვალისწინებით, ქართული ბიზნესისა და საჯარო უწყებების საჭიროებების შესაბამისი ენერგოეფექტური და დაცული ღრუბლოვანი ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ცენტრების გამოყენების ხელშესაწყობად. განხორციელდება მხარდაჭერა ხელოვნური ინტელექტის სისტემების განვითარებისთვის, რაც სარგებლისა და პროდუქტიულობის მომტანი იქნება საქართველოს მოქალაქეებისა და ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორისთვის. მიიმართება ძალისხმევა საქართველოში ციფრული და მაღალი ტექნოლოგიური ინდუსტრიის განვითარების ხელშესაწყობად და მის ექსპორტზე გასატანად. ციფრული ინკლუზიის უზრუნველყოფისთვის, გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით ტრენინგისა და შესაძლებლობების განვითარების პროგრამები, მათ შორის, ქალებისთვის, ეთნიკური უმცირესობებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის. განხორციელდება სატელეკომუნიკაციო უნივერსალური მომსახურების დანერგვისთვის საკანონმდებლო ცვლილებები, რათა უზრუნველყოფილი იყოს სოციალურად დაუცველი და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის სატელეკომუნიკაციო მომსახურებების ეკონომიკური და ფიზიკური მისაწვდომობა. ასევე საკანონმდებლო ცვლილებები განხორციელდება ფოსტის სფეროში უნივერსალური მომსახურების დანერგვისთვის, რათა საქართველოს მოსახლეობამ ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე თანაბარი პირობებით ისარგებლოს ხელმისაწვდომი საფოსტო მომსახურებით. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან ციფრულ ბაზართან საქართველოს ინტეგრაცია და ციფრული ბაზრის რეგულაციების ჰარმონიზებაზე მუშაობა. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან როუმინგულ სივრცეში საქართველოს ინტეგრირებისთვის მუშაობა, რაც მოსახლეობას საშუალებას მისცემს, ევროკავშირის ტერიტორიაზე მოგზაურობისას ისარგებლოს როუმინგის ხელმისაწვდომი ტარიფებით. 74 მომდევნო წლების განმავლობაში, ქვეყნის შემდგომი ციფრული ტრანსფორმაციის დაჩქარების მიზნით, დაიწყება ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების განვითარების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელება, რომელიც განსაზღვრავს ციფრული ტრანსფორმაციისა და ციფრული ეკონომიკის განვითარების სამომავლო მიმართულებებსა და ქვეყანაში ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების კოორდინაციის მექანიზმებს, კერძოდ, ქვეყნის ერთიანი ციფრული ტრანსფორმაციის კოორდინაციის ფუნქცია დაეკისრება კონკრეტულ უწყებას და გატარდება შესაბამისი ზომები ეფექტიანი კოორდინაციის უზრუნველსაყოფად. სწრაფად განვითარებად გლობალურ სამყაროში ინოვაციები და ტექნოლოგიები მდგრადი განვითარებისა და ეკონომიკური ზრდის საყრდენად მოიაზრება. სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით, შეიქმნა სსიპ − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო, რომლის დაარსებით საფუძველი ჩაეყარა ამ მიმართულების განვითარებას. ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების სხვადასხვა დარგში ფართო დანერგვის, ეკონომიკის დამატებითი სტიმულირებისა და სწრაფი განვითარების უზრუნველყოფის მიზნით, მთავრობა განაგრძობს შესაბამისი ნაბიჯების გადადგმას: • საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრება ინოვაციური სტარტაპის, ინოვაციური მცირე და საშუალო საწარმოსა (SME) და R&D კომპანიის სტატუსები და ამოქმედდება მნიშვნელოვანი საშეღავათო პირობები სამივე კატეგორიის კომპანიებისთვის; • 2025 წლიდან ამუშავდება სრულიად ახალი, სრულმასშტაბიანი აქსელერაციის პროგრამა, რომლის ფარგლებში, ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო უზრუნველყოფს წლიურად 160 სტარტაპის მომზადებასა და დაფინანსებას. ამასთან, გაგრძელდება 500 Georgia აქსელერაციის პროგრამა და ქვეყანაში დამატებით ამოქმედდება კიდევ ერთი საერთაშორისო ტოპ აქსელერატორი; • განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოში საერთაშორისო ღონისძიებების განხორციელებას, ქართული სტარტაპების პოტენციალზე საზოგადოების ინფორმირებულობის ასამაღლებლად და ინვესტიციების მოსაზიდად; • ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებებით, კერძო-საჯარო პარტნიორობის ფორმატში გაგრძელდება საგანმანათლებლო სასწავლო პლატფორმის − Do IT in Georgia ბაზაზე სასწავლო კურსების შეთავაზება და მოწინავე IT პროფესიებში კადრების მომზადება-გადამზადება. ამასთან, ქვეყნის მასშტაბით დაინერგება IT სწავლების საერთაშორისო პლატფორმა სკოლის ასაკის მოსწავლეებისთვის, რაც შესაძლებლობას მისცემს მომავალ თაობას, სკოლის ასაკშივე დაეუფლოს თანამედროვე ტექნოლოგიურ ცოდნას; • ტექნოპარკების ბაზაზე გაგრძელდება პროექტების განხორციელება სამეწარმეო და ტექნოლოგიური მიმართულებებით. შედეგად, მეტ პირს ექნება წვდომა არსებულ შესაძლებლობებსა და რესურსებზე და მეტი პირი შეიძენს ტექნოლოგიურ უნარებს საკუთარი ბიზნესიდეების რეალიზაციისთვის; • გაგრძელდება მუშაობა საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების მოზიდვის მიმართულებით, რის ფარგლებშიც, დღეის მდგომარეობით, ქვეყანაში 120-ზე მეტი საერთაშორისო IT კომპანია ფუნქციონირებს და 10 000-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებს; • ქვეყანაში შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის, ფაგებისა და აგროტექნოლოგიების საერთაშორისო კომპეტენციის ცენტრები, რომლებიც აღიჭურვება თანამედროვე ტექნოლოგიებითა და საერთაშორისო მასშტაბის ექსპერტიზით, რაც დამატებით მოიზიდავს წამყვან ტექნოლოგიურ მულტინაციონალურ კომპანიებს; • 2025 წელს ქუთაისში გაიხსნება საქართველოში პირველი ტექნოლოგიური ჰაბი, 75 რომელიც მოიცავს ტექნოლოგიურ პარკს, ტექნოლოგიურ ლაბორატორიებს, 400 კაცამდე გათვლილ საკონფერენციო სივრცეს, საკონსულტაციო ცენტრს მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის, ინტერაქციულ სამეცნიერო მუზეუმს, საერთაშორისო აქსელერატორს, საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების ოფისებსა და TUMO-ს კრეატიული ტექნოლოგიების საერთაშორისო ცენტრს, რომელიც აერთიანებს 11 მიმართულებას, როგორიც არის: პროგრამირება, რობოტიკა, ანიმაცია, კინემატოგრაფია, თამაშების შექმნა და სხვა. მთავრობა ხელს შეუწყობს ახალი, ოთხსეზონიანი კურორტების განვითარებას რაჭაში, მრავალძალისა და სხარტალი-ბეთლევის ტერიტორიებზე. ასევე შემუშავდება კურორტების კონცეფცია და განხორციელდება ინვესტიციების მოზიდვა. გარდა ამისა, განვითარდება განთავსების ობიექტები და სხვა სერვისები. საქართველოს მთის კურორტების განვითარების მიზნით, გაგრძელდება ზამთრის სამთო-სათხილამურო კურორტების პოპულარიზაცია, მეტი შიდა და უცხოელი ტურისტის მოზიდვის მიზნით. განხორციელდება ახალი საბაგიროს მშენებლობა/მონტაჟი და მოეწყობა ახალი სასრიალო ტრასები გუდაურსა (დაახლოებით, 8 კმ) და კურორტ გოდერძიზე (დაახლოებით, 6 კმ). დამატებით, გუდაურში დამონტაჟდება 3 კმ-იანი ხელოვნური გათოვლიანების სისტემა. გარდა ამისა, ახალი სასრიალო ტრასები მოეწყობა ბაკურიანში (3 კმ) და ჰაწვალის მთაზე (დაახლოებით, 6 კმ). დაგეგმილია მასშტაბური პილიგრიმული პროექტის − „წმინდა ნინოს გზა“ − გზის ბილიკის განვითარება, რომლის მანძილი 600 კმ-ზე მეტია (ფოკადან ბოდბემდე), რომელიც 12 მუნიციპალიტეტს და 16 ეპარქიის ტერიტორიას მოიცავს. მთავრობის მიერ დაგეგმილი ქმედებების შედეგად, 2028 წლისთვის ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები 6,4 მილიარდ დოლარს მიაღწევს, ხოლო საერთაშორისო მოგზაურების ვიზიტების რაოდენობა 11 მილიონამდე გაიზრდება. საქართველოს მთავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის მიზანს ენერგოდამოუკიდებლობისა და ენერგოუსაფრთხოების მაქსიმალური გაძლიერება წარმოადგენს. ასევე ქვეყნის ენერგოპოლიტიკა განახლებადი რესურსების ათვისებასა და სექტორის მდგრადი განვითარების პრინციპებს ეფუძნება. ელექტროსისტემაში არსებული მდგომარეობა და ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდის სამომავლო გათვლები ცხადყოფს, რომ იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირებისა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების ამაღლების მიზნით, ქვეყანას დამატებით სჭირდება ენერგეტიკული სიმძლავრეები. შესაბამისად, გაგრძელდება განახლებადი ენერგიების რესურსების ათვისება საქართველოს მთავრობის მიერ განხორციელებული მხარდამჭერი სქემების მეშვეობით. ენერგეტიკის სექტორის განვითარების მიზნით, გაგრძელდება ენერგოეფექტურობისა და განახლებადი ენერგიების საკანონმდებლო ჩარჩოს დახვეწა და შემუშავდება ნახშირწყალბადების (ნავთობისა და გაზის) ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სამართლებრივი ჩარჩო. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაგრძელდება გაზისა და ელექტროენერგიის 76 არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტროფიცირება. მომდევნო 4 წელიწადში გაზიფიცირების სამუშაოები განხორციელდება 600-ზე მეტ დასახლებულ პუნქტში. შედეგად, 2025 წლისთვის ბუნებრივი გაზი ხელმისაწვდომი იქნება მოსახლეობის 93 პროცენტისთვის, ხოლო 2028 წლისთვის ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოს მოსახლეობის, დაახლოებით, 95 პროცენტისთვის. გაგრძელდება ენერგიის განახლებადი წყაროების განვითარებისა (ქარის, მზის, ბიომასის ენერგიები) და ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა. მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა მარეგულირებელი ფუნქციის მქონე გენერაციის პროექტების განვითარებასა და განხორცილებას. მომდევნო 4 წელიწადში დაგეგმილია 3 500 მეგავატზე მეტი დადგმული სიმძლავრის გენერაციის ობიექტების ექსპლუატაციაში მიღება, ხოლო 2030 წლისთვის აღნიშნული მაჩვენებელი 5 500 მეგავატს გადააჭარბებს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზებისა და ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაციას, რაც კიდევ უფრო განამტკიცებს ქვეყნის ენერგეტიკული სისტემის საიმედოობას და გაზრდის საექსპორტო შესაძლებლობებს. აქტიურ რეჟიმში გაგრძელდება მუშაობა შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი კაბელის პროექტის განვითარების კუთხით (პროექტის დასრულება დაგეგმილია 2030 წლისთვის), რომლის ფარგლებში, ჩატარდება შავი ზღვის ფსკერის გეოლოგიური და გეოფიზიკური კვლევები, ასევე დაიწყება მუშაობა სოციალური და გარემოზე ზემოქმედების საკითხების შეფასების კუთხით. 3.1 საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 02) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; ჩქაროსნული ავტომაგისტრალებისა და საავტომობილო გზების რეკონსტრუქციამშენებლობა; საქართველოს საგზაო ქსელის საერთაშორისო საგზაო კომუნიკაციების სისტემაში ინტეგრირება; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების, მუნიციპალიტეტებთან, საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან, მოსაზღვრე ქვეყნებთან მისასვლელი საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქციამშენებლობა; საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; 77 ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება; საავტომობილო გზებზე ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო, კომფორტული და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველყოფა; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; გენდერული საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. 3.1.1 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 25 02 01) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების მშენებლობა-რეაბილიტაციის ადმინისტრირება და მონიტორინგი. 3.1.2 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 25 02 02) საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია-მშენებლობა, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით; საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; ავტომაგისტრალებსა და საავტომობილო გზებზე არსებული გარე განათებისა და საინფორმაციო ბილბორდების ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა, სახიდე გადასასვლელების მდგომარეობის შესწავლა; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება. 3.1.3 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა (პროგრამული კოდი 25 02 03) ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველსაყოფად ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების, საავტომობილო გზების, სახიდე გადასასვლელებისა და გვირაბების რეკონსტრუქციამშენებლობა, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რომელიც ხელს შეუწყობს 78 ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; გენდერული საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება სათანადო სამუშაოების დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. 3.2 წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 04) მუნიციპალიტეტებში/სოფლებში წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების რეაბილიტაცია/მოწყობა, წყალმომარაგებისა და წყალარინების გამწმენდი ნაგებობების რეაბილიტაცია/მშენებლობა; მუნიციპალიტეტების მოსახლეობის ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა; აბონენტთა გამრიცხველიანება, დანაკარგების შემცირება და გარემოსდაცვითი სტანდარტების უზრუნველყოფა; გენდერულად მგრძნობიარე პოლიტიკის გატარება და გენდერულად მგრძნობიარე ინფრასტრუქტურის მოწყობა, წყალმომარაგების სისტემის, სუფთა წყლისა და სანიტარიული სერვისების გაუმჯობესება, სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად; გადაწყვეტილებების მიღება მოსახლეობასთან კონსულტაციებისა და მისი აქტიური ჩართულობის საფუძველზე, მათ შორის, ქალების, მამაკაცების, ასაკობრივი ჯგუფების, სოციალურად დაუცველი, ფინანსურად ნაკლები შესაძლებლობის მქონე პირებისა და სხვა მოწყვლადი კატეგორიის ინტერესების გათვალისწინებით. 3.3 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 03) მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურების შესყიდვა; საჯარო სერვისების მიწოდების გაძლიერება ჩართულობისა და თანასწორობის ხელშესაწყობად; სახელმწიფო და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, კულტურული, სპორტული და სხვა დანიშნულების) ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; გენდერულად მგრძნობიარე და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ინფრასტრუქტურულ პროექტებში სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის, ქალთა და მამაკაცთა განსხვავებული საჭიროებების გათვალისწინება და შშმ პირების დამოუკიდებელი გადაადგილებისა და სოციალიზაციისთვის უნივერსალური ინფრასტრუქტურის შექმნა. ადგილობრივი 79 მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება ახალი კომფორტული საბავშვო ბაღებით, წყალმომარაგებით, საავტომობილო გზებით, სპორტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით, რაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მოსახლეობის, ბავშვების, აღმზრდელ-პედაგოგების, სპორტსმენებისა და მწვრთნელების ყოფით და სამუშაო პირობებს, განსაკუთრებით დადებით ზეგავლენას კი მოახდენს ქალთა მდგომარეობაზე როგორც დროის, საქმიანობის, ისე გადაადგილების კუთხით; ქვეყანაში ურბანული სატრანსპორტო სისტემის მუშაობის სრულყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებისთვის პროექტის განხორციელება; სხვადასხვა საქართველოს რეგიონების ურბანული განახლების, ადგილობრივი ეკონომიკის გაძლიერების ხელშეწყობა; ინფრასტრუქტურული განვითარებისა და დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება, დეტალური საპროექტოსახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციების ანალიზი; სოციალური და გენდერული კონსულტაციების ჩატარების უზრუნველყოფა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ქალთა ჩართულობის ხელშეწყობა და მათი შესაძლებლობების გაძლიერება გენდერული ბალანსის გაუმჯობესების მიზნით; ქალთა და მამაკაცთა თანაბარი დასაქმების შესაძლებლობების შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა პროექტების განხორციელების ყველა ეტაპზე; ბენეფიციარი მამაკაცებისა და ქალების განსხვავებული მოთხოვნების/მოლოდინების განხილვა სოციალური ანგარიშვალდებულების მექანიზმების ფარგლებში. 3.4 სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 08) სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში მულტიფუნქციური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, გენდერული გათვალისწინებით. 3.5 სპორტული ასპექტების ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 17) ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარების პროექტის ხელშეწყობა და ახალი საინვესტიციო ხელშეკრულებების მონიტორინგი; საქართველოს პირველი ღრმაწყლოვანი პორტის - ანაკლიის მულტიფუნქციური პორტის მშენებლობა, რომელიც აღჭურვილი იქნება თანამედროვე ტექნიკით/ინფრასტრუქტურით და განახორციელებს უმაღლესი ხარისხის მომსახურებას. 3.6 ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 07) მუნიციპალიტეტებში ცენტრალური უბნების ურბანული განახლება, ტურისტულად მიმზიდველი სივრცეების შექმნა-განვითარება და სხვადასხვა შენობა-ნაგებობის რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 80 3.7 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 14) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობარეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; განვითარებისთვის შესაბამისი შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშნებლობისთვის გეოტექნიკური კვლევა. 3.7.1 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი (პროგრამული კოდი 24 14 01) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობარეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; განვითარებისთვის შესაბამისი გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირებისა და რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების, კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირების, კახეთის და დუშეთის რეგიონების კვების საიმედოობის ამაღლების, ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანის და საიმედოობის ამაღლების, ონის მუნიციპალიტეტის ჰესების კასკადის და რაჭის რეგიონის ჰესების სიმძლავრის გამოტანისა და საიმედოობის ამაღლების მიზნით: 500-კილოვოლტიანი, ორჯაჭვა ახალციხე“ მშენებლობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „წყალტუბო– პროექტის „ნამახვანი - წყალტუბო – ლაჯანური“ მშენებლობა; 500 -კილოვოლტიანი, ერთჯაჭვა წყალტუბო“ მშენებლობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ჯვარი – 110 -კილოვოლტიანიელექტროგადამცემი ხაზის „ოზურგეთი - ზოტიჰესი " მშენებლობა; 110 - კილოვოლტიანი ელექტროგადამცემი ხაზის „სტორი-თელავი“ მშენებლობა; 81 ახალციხის მუდმივი დენის მესამე ჩანართის მშენებლობა; 3.7.1.1 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 01) 500-კილოვოლტიანი მაგისტრალის „ენგური – ზესტაფონი – ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; სიმძლავრის ხუდონი – ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურის და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის, ნამახვანის კასკადის და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი – რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.7.1.2 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EUNIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 02) ლაჯანურის სიმძლავრის გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.7.1.3 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 01 03) 500-კილოვოლტიანი მაგისტრალის „ენგური – ზესტაფონი – ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; სიმძლავრის ხუდონი – ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურისა და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის, ნამახვანის კასკადისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი – რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.7.1.4 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 04) 82 გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; გურიის რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; მდინარე რიონის ქვემო ზონის (ვარციხის კასკადის) ჰესების სიმძლავრის გამოტანის საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; ბათუმის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.7.1.5 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 05) 220-კილოვოლტიანი ელექტროგადამცემი ხაზი „ჟინვალი-თელავიგურჯაანი“; ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაცია: „220/110 გურჯაანის“ რეაბილიტაცია, „220/110 თელავის“ მშენებლობა, „220/110 ჟინვალის“ მშენებლობა; კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; კახეთის რეგიონისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.7.1.6 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (EU-NIF,KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 06) 220/110 კვ ქვესადგური ლაჯანურში; 220-კილოვოლტიანი, ორჯაჭვა ეგხ. „ხელედულა-ლაჯანური-ონი“-ს მშენებლობა; 220/110-კილოვოლტიანი ქვესადგურის − ლაჯანურის მშენებლობა; ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.7.2 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 02) ევროკავშირისა და კავკასიის რეგიონის ენერგეტიკული უსაფრთხოების ხელშეწყობა და განახლებადი ენერგიის სექტორის განვითარება; საქართველოს ენერგეტიკული სისტემის/სამხრეთ კავკასიის რეგიონის ცენტრალური ევროპის სინქრონულ ზონასთან დაკავშირება, რაც ევროპის ქვეყნებთან ელექტროენერგიით ვაჭრობის შესაძლებლობას იძლევა; შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობის პროექტის ფარგლეში გეოტექნიკური კვლევის განხორციელბის ხელშეწყობა. 3.8 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება (პროგრამული კოდი 24 08) საქართველოში ინოვაციური ეკოსისტემის შექმნა, უცხოური გამოცდილების გაზიარება და საქართველოში დანერგვა; დაგეგმილი პროექტების განხორციელებისთვის საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება და დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და 83 განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველყოფა; საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს და ინოვაციების მიმართულების სპეციალისტებისა და კომპანიების რაოდენობის გაზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის შექმნა/მხარდაჭერა, უზრუნველყოფს ქვეყანაში ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; რაც საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს სპეციალისტების გადამზადება საინფორმაციო და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების საკითხებში, რისი საბოლოო მიზანიცაა აღნიშნული სპეციალისტების საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროში დასაქმება როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო შრომის ბაზარზე; საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაღრმავება და სტარტაპებისთვის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ინოვაციების შემდგომი კომერციალიზაციის და ინოვაციური ეკოსისტემის განვითარების მიზნით; საქართველოს იმ დასახლებულ პუნქტებში, რომლებიც პროგრამის სამიზნე გეოგრაფიულ არეალში მდებარეობს, ფართოზოლოვანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება და ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რის შედეგადაც საქართველოს რეგიონების მცხოვრები მოსახლეობა ისარგებლებს მაღალსიჩქარიანი ინტერნეტით და ისეთი პროგრამებით/სერვისებით, როგორებიცაა: ელექტრონული ჯანმრთელობის დაცვა, ელექტრონული განათლება, ელექტრონული მმართველობა, კომერცია და სხვა თანამედროვე სერვისები. 3.9 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა (პროგრამული კოდი 25 05) მუნიციპალიტეტებში (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა) არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) აშენება და მართვა; ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების აშენება; მუნიციპალიტეტების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვა, რაც გაზრდის დასახლებულ პუნქტებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის ხელმისაწვდომობასა და ინტენსივობას; არსებული ძველი შესაბამისად; ნაგავსაყრელების ეტაპობრივი დახურვა, სტანდარტების ნარჩენების მართვის პროცესში გენდერული ასპექტების გათვალისწინება და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი ჩართულობა ნარჩენების მართვის პოლიტიკის შემუშავებისა და არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მშენებლობის დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში; სამუშაოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სექტორში ქალებისა და მამაკაცების დასაქმებისთვის თანაბარი პირობების შექმნა. 84 3.10 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 05) საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია; საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშრუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება. 3.11 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) (პროგრამული კოდი 24 19) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის დასრულება საშუალოვადიანი პროგრამის მიხედვით: ენგურის კაშხლის სტრუქტურული სტაბილურობისა და სეისმომედეგობის ამაღლებისთვის ღონისძიებების განხორციელება და მონიტორინგის ინსტრუმენტის განახლება, სადაწნეო გვირაბზე ფილტრაციული და დაწნევის კარგვების შემცირება, ჰესის ექსპლუატაციის საიმედოობის ამაღლება; მორალურად და ფიზიკურად გაცვეთილი მოწყობილობების შეცვლა; ენგურის კაშხლის მისადგომი და საექსპლუატაციო გზების რეაბილიტაცია. 3.12 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება (პროგრამული კოდი 24 12) სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, კოორდინაცია და მართვა; სივრცითი დაგეგმარების გეგმების განხორციელების უზრუნველყოფა; გეგმების საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; სივრცის დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; პერსპექტიული კურორტების ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა-დამტკიცება; სივრცის დაგეგმარების საინფორმაციო სისტემის დანერგვა. 3.12.1 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 12 01) სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, კოორდინაცია და მართვა; გეგმების განხორციელების უზრუნველყოფა; შესაბამისი კანონმდებლობის შემუშავების/სრულყოფის პროცესში მონაწილეობა; გეგმების საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; სივრცის დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; პერსპექტიული კურორტების ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორიის/ზონის სტატუსის მინიჭების საკითხის საქართველოს მთავრობისთვის დამუშავება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა 85 და დამტკიცება; სარეკრეაციო ტერიტორიებზე ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა და დამტკიცება; სარეკრეაციო ტერიტორიებზე არქიტექტურული პროექტების შეთანხმება; დარგის სპეციფიკური ტრენინგების ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა საქმიანობის განხორციელება. 3.12.2 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა - სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) (პროგრამული კოდი 24 12 02) „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის 2019 წლის 9 დეკემბერს ხელმოწერილი სასესხო შეთანხმების (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა) ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 11 აპრილის №686 განკარგულების შესაბამისად, „საქართველოს მასშტაბით ურბანული განაშენიანების დეტალური პროექტირების“ პროგრამის ფარგლებში დაგეგმილი სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების კონცეფციის/გეგმების მომზადება (საქართველოს სივრცითი განვითარების კონცეფცია „საქ. 2030“; ფასანაური, ბარისახო-როშკას ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები; საქართველოს სანაპირო ზონის სივრცითი განვითრების გეგმა; სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები რაჭისა და სვანეთის მუნიციპალიტეტებში; მუხრანის ველის სივრცითი განვითარების გეგმა; ოზურგეთისა და ახალციხის ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები). 3.13 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება (პროგრამული კოდი 24 11) ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის ამ პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისთვის ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში. 3.14 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 25 01) რეგიონული განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე, აგრეთვე, მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის, დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის ერთ-ერთი პრინციპის „გენდერული თანასწორობის“ უზრუნველსაყოფად, დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესში ქალებისა და მამაკაცების თანასწორი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად შესაბამისი წინადადებების 86 შემუშავება; გადაწყვეტილებების მიღებისა და განხორციელების პროცესში მაღალი ხარისხის ჩართულობის ხელშეწყობა, მათ შორის, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში; კომპეტენციის ფარგლებში, სახელმწიფო ხელისუფლების მუნიციპალიტეტებს შორის ურთიერთობის კოორდინაცია; ორგანოებსა და კომპეტენციის ფარგლებში, ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული რეგიონული პროგრამებისა და პროექტების კოორდინაცია და მათი განხორციელების ეფექტიანობის შეფასება; კომპეტენციის ფარგლებში, მუნიციპალიტეტის მოხელეთა სწავლების საკითხების კოორდინაცია; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტებისთვის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებაზე დარგობრივი ზედამხედველობის განხორციელება საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ შესაბამისად; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის საკითხებზე ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში, როგორც სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობისთვის მიკუთვნებული, ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, აგრეთვე ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო და სხვა სამუშაოების განხორციელების კოორდინაცია და კომპეტენციის ფარგლებში მისი მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს წყლით უზრუნველყოფისა და მოსახლეობის წყლით მომარაგების სისტემების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა და კოორდინაცია; არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მოწყობა, მართვა და დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა); კომპეტენციის ფარგლებში, სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების შესახებ წინადადებების მომზადება და ამ ღონისძიებათა განხორციელება/განხორციელებაში მონაწილეობა. 3.15 კურორტების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 20) 87 კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, კურორტების განახლება (რენოვაცია); კურორტების და საკურორტო ადგილების განვითარებისთვის ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; განვითარების ეკონომიკური მიზანშეწონილობის გეგმების მომზადება, ახალი საკურორტო ადგილების იდენტიფიკაცია; საკანონმდებლო ინიციატივების მომზადება, განაშენიანების რეგულირების გეგმების შექმნის ხელშეწყობა; საქართველოს, როგორც მაღალი საკურორტო შესაძლებლობების მქონე ქვეყნის პოპულარიზაცია; კურორტებისა და საკურორტო ადგილების განვითარების მიზნით, საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარება; კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე მასობრივი სპორტისა და სპორტულგამაჯანსაღებელი ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა და ამ მიზნით შესაბამის უწყებებთან თანამშრომლობა. 3.16 ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 24 23) საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სისტემის მდგრადობის, მოქნილობისა და უსაფრთხოების ამაღლებისათვის ქ/ს „ქსანი-500“-ის მიმდებარედ 200 მგვტ სიმძლავრისა და 200 მგვტ.სთ ტევადობის ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობების სისტემის მონტაჟი და საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში ინტეგრაცია. 3.17 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 24 15) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტრიფიცირება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მოსახლეობისთვის გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, მათ შორის, მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების ნაწილობრივ ანაზღაურება; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები ოჯახების გათბობით უზრუნველყოფა ზამთრის პერიოდში. 3.18 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება (პროგრამული კოდი 24 02) მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტების დახვეწით; განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. 88 3.19 სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება (პროგრამული კოდი 24 21) სარკინიგზო ტრანსპორტის მომზადება; სფეროში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში საერთაშორისო აქტივობების გაძლიერება; სარკინიგზო სატრანსპორტო სისტემებისა და გადაზიდვების ოპერაციების უსაფრთხოების ზედამხედველობა და სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში ტექნიკური რეგულირების განხორციელება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში უსაფრთხოების სისტემებზე მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმების შემუშავება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში მგზავრთა გადაყვანის საჯარო მომსახურების უზრუნველყოფა და შესაბამისი სარკინიგზო ოპერატორების მონიტორინგი; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სარკინიგზო ტრანსპორტის სააგენტოს სპეციალისტების გადამზადება. 4 განათლება, მეცნიერება და პროფესიული მომზადება განათლება, მეცნიერება და ახალგაზრდობის პოლიტიკა ქვეყნის განვითარებისა და სტაბილური მომავლის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტებია, რომლებიც უზრუნველყოფს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარებას, ქვეყნის ინოვაციურ და ეკონომიკურ წინსვლას, ქმნის ახალ შესაძლებლობებს, ამაღლებს კონკურენტუნარიანობას და უზრუნველყოფს ადგილობრივი და გლობალური გამოწვევების დასაძლევად აუცილებელ ცოდნასა და ტექნოლოგიებს. სწორად განსაზღვრული ახალგაზრდობის პოლიტიკა უზრუნველყოფს ახალგაზრდებისთვის ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც მათ პროფესიულ, სოციალურ და პიროვნულ განვითარებაში დაეხმარება და, ამავდროულად, მათი სამოქალაქო პასუხისმგებლობისა და ლიდერობის ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს. ამდენად, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის გაძლიერება და განვითარება ერთიან სტრატეგიულ ხედვას საჭიროებს, ქვეყნის სტაბილური, ინოვაციური და წარმატებული მომავლის საფუძვლის შესაქმნელად. საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ინკლუზიური, ხარისხიანი და თანამედროვე მოთხოვნებზე მორგებული განათლების სისტემის განვითარებას, რომელიც შესაძლებლობას აძლევს თითოეულ მოქალაქეს, მიიღოს განათლება თავისი უნარების მაქსიმალური განვითარებისთვის. თანამედროვე მსოფლიოში, სადაც ცოდნა და ტექნოლოგიური პროგრესი სწრაფად ვითარდება, ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი განათლება საზოგადოებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. განათლების სისტემის განვითარების საშუალებით შესაძლებელია ისეთი უნარებისა და ცოდნის ჩამოყალიბება, რომლებიც მოქალაქეებს კონკურენტუნარიან და ინოვაციურ გარემოში ადაპტირების საშუალებას აძლევს. შესაბამისად, განათლების სისტემის რეფორმა და მისი მუდმივი გაუმჯობესება მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია, რაც მიზნად ისახავს ადრეული ასაკიდან უმაღლესი განათლების ჩათვლით ერთიანი და ძლიერი განათლების სისტემის ჩამოყალიბებას. 89 მთავრობისთვის პრიორიტეტული იქნება ადრეული და სკოლამდელი განათლების მიმართულება, რომელიც ბავშვის განვითარების საფუძველია და ხელს უწყობს მათი კოგნიტიური, ემოციური და სოციალური უნარების ჩამოყალიბებას. სწორედ ამ ეტაპზე მიღებული ცოდნა და გამოცდილება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბავშვის მომავალი წარმატებისთვის. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ადრეული და სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობა და დაფინანსება. გაგრძელდება საბავშვო ბაღების მშენებლობა და რეაბილიტაცია − ქვეყნის მასშტაბით განხორციელდება 885 საბავშვო ბაღის მშენებლობა-რეაბილიტაცია. გაფართოვდება სერვისები სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. საქართველოში პირველად განხორციელდება საბავშვო ბაღების ავტორიზაცია, რომლის შედეგად გაუმჯობესდება საგანმანათლებლო პროგრამების ხარისხი, დასაქმებული პირების კვალიფიკაცია და ასევე ინფრასტრუქტურა. ყველა არაქართულენოვან სახელმწიფო ბაღში დაინერგება ბილინგვური სწავლება, რაც აამაღლებს სახელმწიფო ენის ცოდნის დონეს და ხელს შეუწყობს ეთნიკური უმცირესობების საზოგადოებაში სრულფასოვან ინტეგრაციას. ბაღსა და სკოლას შორის მყარი კავშირის ჩამოყალიბების მიზნით, გაძლიერდება სკოლამდელი პროგრამა როგორც ბაღებში, ასევე სკოლებში, რაც უზრუნველყოფს ბავშვების ჰარმონიულ გადასვლას ბაღიდან სკოლაში. სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, პირველად დაინერგება სკოლამდელი განათლების დივერსიფიცირებული მოდელები. დაინერგება სკოლამდელ დაწესებულებაში დასაქმებულთა შრომის ღირსეული ანაზღაურების სისტემა. ამასთან, ამუშავდება მძლავრი მექანიზმი სკოლამდელ დაწესებულებებში ახალგაზრდა კვალიფიციური კადრების მოზიდვის მიზნით. გარდა ამისა, შეიქმნება შესაბამისი პლატფორმა დასაქმებულთა უწყვეტი პროფესიული განვითარებისთვის. მთავრობის მიდგომა ზოგადი განათლების მიმართ მიზნად ისახავს მისი ხარისხის გაუმჯობესებას, რათა თითოეულ მოსწავლეს მიეცეს განვითარების თანაბარი შესაძლებლობა. მთავრობის ხედვაა, შექმნას ძლიერი საგანმანათლებლო სისტემა, რომელიც ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ წინსვლას შეუწყობს ხელს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ზოგადი განათლების დაფინანსება. შემუშავდება სკოლის დაფინანსების ახალი მოდელი, რომელიც კიდევ უფრო გააძლიერებს სკოლის ფინანსურ და ადმინისტრაციულ ავტონომიას და მაღალ ნიშნულზე აიყვანს დეცენტრალიზაციის პროცესს. მომდევნო წლებში უზრუნველყოფილი იქნება ყველა საჯარო სკოლის სრული ინფრასტრუქტურული გამართულობა. აშენდება და რეაბილიტირდება 500-ზე მეტი საჯარო სკოლა. სრულად განახლდება ყველა საგნობრივი პროგრამა და სასკოლო სახელმძღვანელოები. უსასყიდლოდ მიეწოდება საქართველოს ყველა საჯარო სკოლის ყველა მოსწავლესა და მასწავლებელს გრიფირებული სასკოლო სახელმძღვანელოების სრული ნაკრები. 90 მოხდება ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზება, რაც უზრუნველყოფს სასწავლო პროგრამების ხარისხის გაუმჯობესებას, მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებას, უსაფრთხო და ჯანსაღი გარემოს არსებობას და სასკოლო საზოგადოებაში მაღალი თანამშრომლობითი კულტურის განვითარებას. გაგრძელდება საჯარო სკოლების იმ მოსწავლეების უფასო ტრანსპორტირება, რომელთაც სკოლამდე მანძილის დაფარვის, რთული კლიმატური და გეოგრაფიული პირობების ან/და განსაკუთრებული საჭიროებების გამო სასწავლო პროცესზე დასწრების პრობლემა აქვთ. მომდევნო წლებშიც შენარჩუნდება პორტაბელური კომპიუტერების („ბუკებისა“ და ლეპტოპების) გადაცემა ყველა საჯარო სკოლის პირველკლასელებისა და წარჩინებული მოსწავლეებისათვის, რომლებმაც საბაზისო საფეხური 10 ქულაზე დაამთავრეს. ყველა საჯარო სკოლაში სრულად განახლდება საბუნებისმეტყველო და კომპიუტერული ლაბორატორიები, რაც უზრუნველყოფს STEAM განათლების კომპონენტის მნიშვნელოვან გაძლიერებას. რეფორმების შედეგების გაზომვის, გამოწვევების იდენტიფიცირებისა და შემდგომი ინტერვენციების დაგეგმვის მიზნით, განხორციელდება ეროვნული შეფასებები დაწყებით და საბაზო საფეხურებზე. აღნიშნული შეფასებებით ქვეყნის, მუნიციპალიტეტისა და სკოლის დონეზე, საგნობრივ ჭრილში იდენტიფიცირდება სისტემის საჭიროებები და გამოწვევები, გამოიკვეთება კონკრეტული ღონისძიებებისა და ინტერვენციების განხორციელების აუცილებლობა სასკოლო და ეროვნულ დონეებზე. პირველად, საგანმანათლებლო სივრცეში უზრუნველყოფილი იქნება სკოლის აკადემიური მოსწრების გათვალისწინება უმაღლესი განათლების საფეხურზე სწავლის გაგრძელებისთვის, რაც გაზრდის ზოგადი განათლების მნიშვნელობას და აამაღლებს სკოლის პრესტიჟს. ამასთან, განხორციელდება მოსწავლეთა აკადემიური მიღწევების ეროვნული შეფასებები. ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიზანია ყველა მოსწავლის, მათ შორის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა, რომლის ფარგლებში, მთავრობა ხელს შეუწყობს მათზე მორგებული სასწავლო გარემოსა და შესაბამისი სერვისების განვითარებას. ბილინგვური განათლების დანერგვით, გაძლიერდება სახელმწიფო ენის სწავლება ყველა არაქართულენოვან სკოლაში. საშუალო საფეხურზე, XI-XII კლასებში, შეთავაზებული იქნება მოსწავლის ინტერესებსა და საჭიროებებზე მორგებული პროგრამები. „უსაფრთხო სკოლის“ კონცეფციის ფარგლებში, ყველა მოსწავლეს ექნება შესაძლებლობა, ისარგებლოს ფსიქოსოციალური სერვისებით და გაიზრდება იმ საჯარო სკოლების რაოდენობა, სადაც გათვალისწინებული იქნება სოციალური მუშაობის კომპონენტი და დაინერგება აღდგენითი მიდგომები, მათ შორის, სასკოლო მედიაცია. გაძლიერდება 91 მუშაობა სკოლებში ძალადობის პრევენციის მიზნით, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენებით. ყველა საჯარო სკოლის ექიმის მომსახურებით უზრუნველყოფის მიზნით, შემუშავდება სკოლის ექიმის განახლებული საკვალიფიკაციო მოთხოვნები და გაიზრდება სკოლის ექიმის სააღმზრდელო პროცესში ჩართულობა. სასკოლო კულტურის ჩამოყალიბების ფარგლებში, შეიქმნება მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს მშობლების ჩართულობას სასკოლო ცხოვრებაში. გაგრძელდება სკოლის მასწავლებელთა და ადმინისტრაციული პერსონალის შრომის ანაზღაურების ზრდა. შემუშავდება მასწავლებლის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის მრავალფეროვანი მექანიზმი. გაიხსნება საერთაშორისო სტანდარტების მქონე, ულტრათანამედროვე, რეგიონის საგანმანათლებლო ჰაბი „ევროპული სკოლა – თბილისი“, რომელიც მოემსახურება როგორც საქართველოს, ასევე აღმოსავლეთ პარტნიორობის სხვა ქვეყნების წარმომადგენლებს. საქართველოს მთავრობის სტრატეგიული მიზანია, გააძლიეროს პროფესიული განათლების როლი ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში და უზრუნველყოს მისი ადაპტირება თანამედროვე შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება პროფესიული განათლების დაფინანსება. განვითარდება კოლეჯების ინფრასტრუქტურა და უზრუნველყოფილი იქნება მათი აღჭურვა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად. პროფესიული განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, დაინერგება დისტანციური სწავლების კომპონენტი. მომდევნო წლებში, თბილისსა და რეგიონებში აშენდება ულტრათანამედროვე, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი „ექსელენს ცენტრები“. ამასთან, პროფესიული განათლება ხელმისაწვდომი იქნება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, ყველა მუნიციპალიტეტში. პროფესიულ განათლებაში კიდევ უფრო წახალისდება საჯარო-კერძო პარტნიორობა, რაც ხელს შეუწყობს პრაქტიკული უნარ-ჩვევებისა და კარიერული შესაძლებლობების გაძლიერებას. შეიქმნება და დამტკიცდება პროფესიული განათლების დაფინანსების ახალი, შედეგებზე დაფუძნებული მოდელი. პროფესიული განათლება სრულად მოერგება შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და მის საჭიროებებს, განახლდება ყველა არსებული კვალიფიკაცია. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების პროფესიულ განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით, განვითარდება მოქნილი და მხარდამჭერი, მრავალფეროვანი სერვისები. გაიზრდება პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურება. ამასთან, 92 მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდება პროფესიული განათლების მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებაში. მთავრობის მიზანია, უზრუნველყოს ხარისხიანი უმაღლესი განათლების განვითარება, რომელიც შესაბამისობაში იქნება გლობალური შრომითი ბაზრის მოთხოვნებთან. ამ მიზნის მისაღწევად, განათლების სისტემა იქნება მოქნილი და მხარდამჭერი, რაც გულისხმობს მრავალფეროვან სერვისებს, რომლებიც დააკმაყოფილებს როგორც სტუდენტების, ისე საზოგადოების საჭიროებებს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება უმაღლესი განათლების დაფინანსება. მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, სრულად განახლდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურა. აშენდება და მოეწყობა სტუდენტთა საერთო საცხოვრებლების მასშტაბური კომპლექსები. ჩამოყალიბდება სახელმწიფო უნივერსიტეტების განვითარების ახალი კონცეფცია. შემუშავდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსების ახალი მოდელი. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, განისაზღვრება და დაფინანსდება პრიორიტეტული უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამები. გაიზრდება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელ სტუდენტთა დაფინანსება. გაგრძელდება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის უმაღლესი განათლების მიღების მხარდამჭერი პროგრამები. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების უმაღლეს განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით, განვითარდება უფრო მოქნილი და ეფექტიანი მხარდამჭერი სერვისები. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, გაგრძელდება ერთობლივი და ორმაგი ხარისხის უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების მხარდაჭერა. გარდა ამისა, სამჯერ გაიზრდება საზღვარგარეთ სწავლის მიზნით დაფინანსებულ სტუდენტთა რაოდენობა. საქართველოს მთავრობის ხედვა მეცნიერების განვითარების სფეროში მიზნად ისახავს ქვეყნისთვის თანამედროვე და ინოვაციური კვლევების ხელმისაწვდომობას, რაც ხელს შეუწყობს ეკონომიკური, სოციალური და ტექნოლოგიური წინსვლის მხარდაჭერას. მთავრობის მიზანია, შექმნას თანამედროვე სამეცნიერო-კვლევითი ინფრასტრუქტურა, რომელიც საფუძველს ჩაუყრის ახალი იდეების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების შექმნას. ყოველწლიურად გაიზრდება მეცნიერების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების დაფინანსება. მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, სრულად განახლდება კვლევითი ინსტიტუტების ინფრასტრუქტურა. 93 შეიქმნება საჯარო-კერძო პარტნიორობის ახალი მოდელი და დაჩქარდება კვლევის შედეგების კომერციალიზაციის პროცესი. მრეწველობის სექტორში ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშესაწყობად, შემუშავდება გრძელვადიანი, შედეგზე ორიენტირებული კვლევითი პროგრამები. გაფართოვდება სამეცნიერო კოლაბორაცია მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ცენტრებთან, გაძლიერდება ქართველოლოგიის ცენტრების საქმიანობა საზღვარგარეთ. ხელი შეეწყობა ქართველ მკვლევართა და ინოვატორთა აქტიურ ჩართულობას საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში. ამასთან, ეროვნულ დონეზე გაძლიერდება და გამრავალფეროვნდება მეცნიერების პოპულარიზაციისა და ახალგაზრდა მკვლევართა და ინოვატორთა მხარდამჭერი მიზნობრივი პროგრამები. დარგობრივი უწყებების კოორდინაციით, განვითარდება ცოდნაზე დაფუძნებული საზოგადოებისა და ეკონომიკაზე ორიენტირებული მეცნიერების, კვლევის, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციის სისტემა. დაინერგება სამეცნიერო კვლევების ხარისხის შეფასებისა და კვლევითი ერთეულების მართვისა და დაფინანსების ახალი მოდელი. 4.1 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება (პროგრამული კოდი 32 02) ზოგადი განათლების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სისტემის განვითარება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ადრეული და სკოლამდელი განათლების საგანმანათლებლო სტანდარტების განვითარება და მათი დანერგვის ხელშეწყობა; სახელმწიფო ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; ზოგადი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის განახლებული სტანდარტებისა და პროცედურების დამტკიცება/დანერგვა, მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად; 2030-2031 სასწავლო წლის დაწყებამდე ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შესაბამისი სასწავლო რესურსების შექმნა და განვითარება; ფართომასშტაბიანი სასკოლო შეფასების სისტემა დანერგვა; ახალი სახელმძღვანელოების შექმნა გრიფირების განახლებული პროცედურებით; მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების დანერგვა და განვითარება სსსმ/შშმ პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვის მიზნით; 94 ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ დაწესებულებსა და სკოლებში სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა ბილინგვური განათლების მიდგომის გამოყენებით სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ასამაღლებლად და სწავლა-სწავლების ხარისხის გასაუმჯობესებლად; სკოლაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით, პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვისა და განხორციელების მექანიზმების შექმნა, მანდატურების, ასევე უსაფრთხოების დაცვაზე უფლებამოსილი პირების გადამზადების პროგრამების განხორციელება; მასწავლებლის პროფესიის რეგულირების ახალი წესის შემუშავება, მასწავლებელთა უწყვეტი პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა, მათი პროფესიული საჭიროებების შესაბამისად; სწავლა-სწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გასაუმჯობესებლად სკოლების დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების, პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; ზოგადი განათლების სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური კადრების მოზიდვა; სწავლა-სწავლების პროცესში საჯარო სკოლებში ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლის გაძლიერება და მრავალფეროვანი ციფრული რესურსებისა და დამხმარე სასწავლო მასალების შექმნა/დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა და შესაძლებლობების საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; სკოლების აღჭურვა შესაბამისი ციფრული საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით; ტექნოლოგიებითა და იმ მოსწავლეების სკოლებში ტრანსპორტირების ხელშეწყობა, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა), სადაც სკოლები არ ფუნქციონირებს და სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, აგრეთვე აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები; სასკოლო ინიციატივების წახალისება; 4.1.1 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 32 02 01) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების/სკოლების დაფინანსების უზრუნველყოფა ზოგადი განათლების დასაფინანსებლად ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივისა და მისი შესაბამისი სტანდარტული ვაუჩერით ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული მოსწავლეთა რაოდენობის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა რაოდენობის, სკოლის ექიმის/ექთნისა და საჯარო სკოლაში ბილინგვური სასკოლო სასწავლო გეგმის დანერგვის კოორდინატორის შრომის ანაზღაურების, მასწავლებელთა საათობრივი დატვირთვის, ადმინისტრაციული, სკოლის მოვლა-შენახვისა და სკოლის განვითარებისთვის საჭირო და სხვა ხარჯების გათვალისწინებით, რაც 95 სკოლებს შესაძლებლობას აძლევს, სრულად შეასრულონ თავიანთი ფუნქციამოვალეობები. 4.1.2 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 02) განათლების სისტემაში დასაქმებულ პირთა, მათ შორის, სკოლამდელი და ზოგადი განათლების დაწესებულებაში მომუშავე პირების (დირექტორებისა და მასწავლებლების) პროფესიული განვითარება და მათი კვალიფიკაციის ამაღლება; ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლისა და სწავლების თანამედროვე მიდგომების დანერგვის, ხელმისაწვდომობისა და გავრცელების ხელშეწყობა; მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტების განვითარების, ეფექტური დანერგვისა და რესურსების შექმნის გზით მასწავლებელთა ზოგადი და საგნობრივი პროფესიული კომპეტენციების განვითარება; ეროვნული უმცირესობებისთვის ხარისხიანი უზრუნველყოფა სახელმწიფო ენის გაძლიერებით; განათლების მიღების მაღალმთიანი და ბარის შორეული სოფლების საჯარო სკოლებში კვალიფიციური კადრების მოზიდვის გზით სწავლა - სწავლების პროცესის ხელშეწყობა და განათლების მიღების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა; არაქართულენოვანი სკოლების მხარდაჭერა - ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონების არაქართულენოვანი სკოლების მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების და სწავლა-სწავლების პროცესის ხელშეწყობა. 4.1.3 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 03) საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთა უსაფრთხო გარემოს შექმნა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის საკითხებზე საგანმანათლებლო დაწესებულებებისათვის შესაბამისი რეკომენდაციების მიცემა; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში განაწილებული საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელება. 4.1.4 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება (პროგრამული კოდი 32 02 04) მოსწავლეთა ინტელექტუალური განვითარების, ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლებისა და ახალგაზრდების შესაძლებლობების თანაბრად კონკურენტულ გარემოში რეალიზების ხელშეწყობისა და მათი საერთაშორისო დონეზე წარმოჩენის მიზნით ეროვნული და საერთაშორისო ოლიმპიადების ორგანიზება; 96 საერთაშორისო ოლიმპიადებზე, მათ შორის ევროპის გოგონათა მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადაზე (European Girls Mathematical Olympiad) საქართველოს სასკოლო/ეროვნული გუნდების მონაწილეობის ხელშეწყობა. მოსწავლეების აკადემიური მოსწრების წახალისება. 4.1.5 განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 05) განსაკუთრებული ფიზიკურ-მათემატიკური ნიჭით დაჯილდოებული მოსწავლეების მიერ საკუთარი პოტენციალის მაქსიმალურად რეალიზების ხელშეწყობის მიზნით მათი ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 4.1.6 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06) საჯარო სკოლების ყველა კლასის მოსწავლეების, კერძო სკოლების იმ მოსწავლეების, რომლებიც სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებიდან არიან და საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრული სხვა კატეგორიების მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა. 4.1.7 ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (პროგრამული კოდი 32 02 07) გალის რაიონის სკოლებისა და 2008 წლის აგვისტოს მოვლენებამდე ახალგორის რაიონის ფუნქციონირებადი სკოლების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარებით უზრუნველყოფა 4.1.8 ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 32 02 08) პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეების ზოგადი განათლების უფლების უზრუნველყოფა, რაც მნიშვნელოვანია მათი პიროვნული და აკადემიური განვითარებისთვის; პენიტენციურ დაწესებულებებში ყოფნის პერიოდში ბრალდებულისა და მსჯავრდებულის მიერ იმ უნარების შეძენა, რომლებიც მათ გათავისუფლების შემდეგ დასაქმებაში დაეხმარება; პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეებისთვის ზოგადი განათლების მომსახურების მიწოდება და მათი საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა. 4.1.9 ეროვნული სასწავლო გეგმისა და საგანმანათლებლო რესურსების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 09) ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების ახალი დოკუმენტის შესაბამისად ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება, ზოგადი განათლების სამივე საფეხურზე საგნობრივი სასწავლო გეგმების რევიზია და ეროვნული სასწავლო გეგმის სხვა მხარდამჭერი ღონისძიებების (საკონსულტაციო მხარდაჭერა სკოლებისთვის, სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, სხვა უწყებებთან თანამშრომლობა ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან დაკავშირებულ 97 საკითხებზე, საექსპერტო შეფასებები და სხვა) განხორციელება; ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის მხარდაჭერა ქართულენოვან სკოლებში სამუშაო შეხვედრების მოწყობით, ამ გეგმის პრიორიტეტული თემების პილოტირებით, საგნობრივი გზამკვლევებისა და სხვა ინსტრუქციების მომზადებით; ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება და სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვა ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ და სასკოლო დაწესებულებებში: ბილინგვური სკოლამდელი განათლება და ბილინგვური სკოლა; ციფრული სწავლებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარება. 4.1.10 საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 10) ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) მცხოვრები მოსწავლეების, სადაც სკოლები არ ფუნქციონირებს ან სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, ასევე სოფლის/დაბის/ქალაქის საჯარო სკოლის შშმ და სსსმ სტატუსის მქონე, ეტლით მოსარგებლე მოსწავლეების და საჯარო სკოლებში მიმდინარე სამშენებლო/სარებილიტაციო სამუშაოებიდან გამომდინარე, მოსწავლეთა ტრანსპორტირებით უზრუნველყოფა 4.1.11 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" (პროგრამული კოდი 32 02 11) საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეებისა და მათი დამრიგებლების პორტაბელური კომპიუტერებით (ნოუთბუქებით) უზრუნველყოფა; 4.1.12 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 12) საქართველოში თავშესაფრის მაძიებლებისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე არასრულწლოვანებისთვის ქართული ენის სწავლება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის დეპარტამენტის დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსებული არასრულწლოვანებისთვის ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსწავლეების ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე კონკურენტუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა; დუშეთის მუნიციპალიტეტის საჯარო სკოლების ბაზაზე დამატებითი მომსახურების სახით პანსიონური მომსახურების მიწოდებისას მოსწავლეების მიერ საკუთარი პოტენციალის მაქსიმალურად რეალიზების ხელშეწყობის მიზნით მათი ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით უზრუნველყოფა; მოსწავლეებში პატრიოტული სულისკვეთების, სახელმწიფოებრივი აზროვნებისა და მოქალაქეობრივი თვითშეგნების ამაღლება; საქართველოსა და მსოფლიოს წინაშე არსებული საფრთხეებისა და მათზე რეაგირების მექანიზმების გაცნობა; 98 საგანგებო ვითარებაში უსაფრთხო ქცევის, თვითგადარჩენისა და სხვისი დახმარების უნარ-ჩვევების გამომუშავების ხელშეწყობა; უკრაინიდან საომარი მოქმედებების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე ჩამოსული არასრულწლოვნებისთვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 4.1.13 მასწავლებლის ეროვნული პრემია (პროგრამული კოდი 32 02 13) განათლების სისტემის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ღვაწლმოსილ მასწავლებლების დაჯილდოვება. 4.1.14 საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფორმაციულ ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 14) საკომუნიკაციო სასწავლო პროცესში კომპიუტერული და ციფრული ტექნოლოგიების ინტეგრირების, ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების, ვირტუალური ლაბორატორიების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით საჯარო სკოლების Wi-Fi-ითა და შესაბამისი ტექნოლოგიებით (ნოუტბუკი, პროექტორი, პრინტერი) უზრუნველყოფა; სკოლების ვირტუალური საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით აღჭურვა; სასწავლო პროცესში ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის მიზნით, საჯარო სკოლებში ინტერნეტკავშირის უზრუნველყოფა და საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართულად ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესში ელექტრონული უზრუნველყოფის მხარდაჭერა; რესურსებისა და სერვისების საჯარო სკოლებში ინფორმაციულ საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართული ფუნქციონირება და ინტერნეტკავშირის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; 4.1.15 სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 15) ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი სკოლამდელი განათლების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სკოლამდელი განათლების საინფორმაციო და მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; მუნიციპალური შესაძლებლობების გაძლიერება ხარისხიანი და ინკლუზიური ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების უზრუნველსაყოფად ადრეული და სკოლამდელი განათლების სისტემაში დასაქმებული საგანმანათლებლო პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა. 4.2 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07) სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებისათვის სრულად ადაპტირებული და გენდერული ასპექტების გათვალისინებით ახალი სკოლების მშენებლობა, ავარიული საჯარო სკოლების გამაგრება/სრული რეაბილიტაცია. ასევე, სასკოლო ავეჯითა და შესაბამისი საჭირო ინვენტარით ყველა ახალაშენებული და 99 რეაბილიტირებული საჯარო სკოლის აღჭურვა; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების მშენებლობა/რეაბილიტაცია, სტუდენტური საცხოვრებლების განვითარება, საჯაროკერძო პარტნიორობის ფორმატში არსებული დაწესებულებების ქსელის გაფართოების ხელშეწყობა, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების მიზნით ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსება ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გამჯობესების მიზნით; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება. 2024 − 2028 წლებში საქართველოს მთავრობისა და დონორი ორგანიზაციების დაფინანსებით საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და მშენებლობა. 4.2.1 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში დაწესებულებების მშენებლობა/რეაბილიტაცია; ზოგადსაგანმანათლებლო ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებიის სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.2 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 02) ინფრასტრუქტურის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელმისაწვდომობის, მათ შორის, გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის, გაზრდის მიზნით არსებული დაწესებულებების ბაზაზე ფუნქციონირებადი კოლეჯების მშენებლობა და რეაბილიტაცია; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.3 სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 03) საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების მშენებლობა - რეაბილიტაცია, მათი სხვადასხა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.4 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 04) 100 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ხელშეწყობა სამშენებლო/სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებისა და მათი სხვადასხვა ინვენტარით აღჭურვის მიზნით; 4.2.5 საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 05) საჯარო სკოლების ოპერირებისა განვითარების ხელშეწყობა; და მოვლა-პატრონობის საჯარო სკოლების მოვლა-პატრონობისთვის შესაძლებლობების განვითარება; პასუხისმგებელი სისტემის მხარეების საჯარო სკოლების ინვენტარიზაცია და ინვენტარიზაციასთან დაკავშირებული პროგრამული უზრუნველყოფის ღონისძიებების განხორციელება. 4.3 ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 06) ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების განვითარება გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლებისა და საბავშვო ბაღების მშენებლობა, ხოლო არსებულთა რეაბილიტაცია; შშმ პირებისთვის საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. 4.3.1 საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 06 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; განვითარება და სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლების მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 4.3.2 სკოლამდელი აღზრდის (პროგრამული კოდი 25 06 02) დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია მუნიციპალიტეტებში ახალი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 4.4 უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 32 04) საგამოცდო პროცესის გამოყენებით; სრულად წარმართვა თანამედროვე ტექნოლოგიების უმაღლესი განათლების სისტემის დაფინანსების ახალი მოდელის შემუშავება, რომელიც ხელს შეუწყობს საგანმანათლებლო დაწესებულების მდგრად განვითარებასა და სასწავლო პროცესის სწავლის შედეგებზე ორიენტირებას; ხარისხის განვითარების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება; 101 სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა და სადოქტორო პროგრამების შეფასების ერთიანი კონცეფციის შემუშავება; უმაღლესი საგანმანათლებლო მოპოვების ხელშეწყობა; პროგრამების საერთაშორისო აკრედიტაციის პროგრამის „ვისწავლოთ საქართველში“ გაგრძელება; მასწავლებლის მომზადების ერთწლიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხულ პირთა დაფინანსების უზრუნველყოფა, სპეციალური მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამების ამოქმედება, სკოლისშემდგომი განათლებისათვის მომზადების პროგრამის განხორციელება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის, მსჯავრდადებულის მიერ ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის საგანმანათლებლო პროგრამაზე განათლების მიღების ხელშემწყობის უზრუნველყოფა; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გასაუმჯობესებლად; სახელმწიფო უნივერსიტეტებში პროგრამების მხარდაჭერა; ერთობლივი/ორმაგი საგანმანათლებლო რეგიონული უნივერსიტეტების პროექტების მხარდაჭერა; 4.4.1 გამოცდების ორგანიზება (პროგრამული კოდი 32 04 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩატარების ხელშეწყობა, პროფესიული ტესტირების, საერთო სამაგისტრო გამოცდებისა და მასწავლებლის გამოცდების ჩატარება; სტუდენტთა საგრანტო კონკურსის ჩატარება, რომელიც გულისხმობს გრანტის ნაწილობრივი ოდენობის მფლობელი სტუდენტის მიერ, საგრანტო კონკურსის შედეგად მეტი ოდენობის გრანტის მოპოვების ხელშეწყობას; სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარება; 4.4.2 სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 02) პიროვნების ინტერესებისა და შესაძლებლობების შესაბამისი უმაღლესი განათლების მიღების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების მოთხოვნილებათა დაკმაყოფილება; სასწავლო პროცესში სტუდენტთა აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა და წახალისება; მასწავლებლობის მსურველთა პროფესიული საქმიანობისთვის მომზადება; საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის 102 ინფორმირება, საგანმანათლებლო სისტემასთან დაკავშირება და უმაღლეს განათლებაზე ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა; უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში თანამშრომლობის ხელშეწყობა; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების საერთაშორისო თანამშრომლობის და ინტერნაციონალიზაციის პროცესის ხელშეწყობა; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებასთან თანამშრომლობით, ერთობლივი აკადემიური ხარისხის (მათ შორის, ე.წ. „ორმაგი ხარისხის“) მინიჭების და/ან საერთაშორისო აკრედიტაციის ხელშეწყობის მიზნით საგანმანათლებლო პროგრამების შექმნა/განვითარება; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ხელშეწყობა საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების მიზნით. 4.4.3 უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 03) ქართულის, როგორც უცხოური ენის, სწავლებისთვის პროგრამა „ირბახის“ განხორციელება და მის ფარგლებში უცხოელებისთვის ქართული ენის სასწავლო-მეთოდური, კულტუროლოგიური და დამხმარე მასალების შექმნა, რომლებიც ხელს შეუწყობს საზღვარგარეთ ქართული ენის სწავლებას, ქართული ენითა და კულტურით დაინტერესებასა და მათ პოპულარიზაციას; ქვეპროგრამაში „სტუდენტური ბარათი“ მონაწილე საწარმოების/ორგანიზაციების მიერ პირადი მოხმარების საქონელსა და გასაწევ მომსახურებაზე შეთავაზებული ფასდაკლების შესახებ ინფორმაციის სტუდენტებისთვის მიწოდება; „ევროსტუდენტის“ ეროვნული პროექტის ფარგლებში საქართველოს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სტუდენტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის და მათი ცხოვრების პირობების შესწავლა და ანგარიშის მომზადება, სწავლასა და სტუდენტთა საერთაშორისო მობილობასთან დაკავშირებული საკითხების კვლევა. 4.4.4 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 04) უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ, უცხო ქვეყნის სხვადასხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში საბაკალავრო, სამაგისტრო, სადოქტორო და კვალიფიკაციის ამაღლების პროგრამებზე განათლების მიღების ხელშეწყობა; ქვეყნის საჯარო/საბიუჯეტო სექტორების გაძლიერება მაღალკვალიფიციური კადრებით, სხვადასხვა საერთაშორისო პროგრამასა და კურსზე მომზადებითა და კვალიფიკაციის ამაღლებით; 103 საზღვარგარეთ მიღებული ცოდნის საქართველოში რეალიზების მაღალკვალიფიციური საკადრო რესურსების ზრდის ხელშეწყობა; და რეგიონული უნივერსიტეტების ინტერნაციონალიზაცია რეგიონების განვითარების და ეკონომიკური გაძლიერების ხელშეწყობის მიზნით; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის განათლების საერთაშორისო ცენტრის კურსდამთავრებულთა საუნივერსიტეტო საქმიანობაში ინტეგრირების ხელშეწყობა მიღებული ცოდნის აკადემიურ სივრცეში გაზიარების მიზნით; საქართველოს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან თანამშრომლობით საქართველოში უმაღლესი განათლების ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 4.4.5 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 05) უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა და უმაღლესი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; აკადემიური პერსონალის განვითარების მხარდაჭერა; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; 4.5 საგანმანათლებლო პროგრამების პროფესიული განათლება (პროგრამული კოდი 32 03) ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და ზოგადი უნარების განვითარებით; პროფესიული განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის მიზნით, კვალიფიკაციების ახალი ჩარჩოსა და პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებათა ავტორიზაციის ახალი სტანდარტების დანერგვის პროცესის ხელშეწყობა; კრედიტების ახალი ევროპული სისტემის და კერძო სექტორის მიერ/მონაწილეობით პროფესიული კვალიფიკაციების განვითარების მოდელის დანერგვა; პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად სერვისების განვითარება/გაფართოება, როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების შესაბამისად; პროფესიული განათლების დაფინანსების შედეგებზე დაფუძნებული მოდელის დანერგვის დაწყება, მათ შორის პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების ახალი მოდელის ამოქმედება; საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფარგლებში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვაში კერძო სექტორის შემოყვანის სტიმულირების ხელშეწყობის ხელშეწყობა; 104 პროფესიული საგანმანათლებლო და მომზადება-გადამზადების პროგრამების ხელმისაწვდომობის ზრდა და პროფესიული განათლების მიღმა მყოფი მოწყვლადი ჯგუფების იდენტიფიკაციისა და პროფესიულ განათლებაში ჩართვის მექანიზმების შემუშავება; ინტეგრირებული პროგრამების მასშტაბების გაზრდა, მათ შორის საჯარო სკოლებში დანერგვის გზით; პროფესიული განათლების სისტემაში პროფორიენტაციისა და კარიერის მართვის სერვისების ახალი სტრატეგიის შესაბამისად უზრუნველყოფა; პროფესიული განათლების მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის და მომზადების, პროფესიაში შესვლისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ახალი მოდელის დამტკიცება; არაფორმალური განათლების აღიარების მასშტაბების გაფართოვება; პროფესიული განათლების სისტემის ინტერნაციონალიზაციის მიზნით, საერთაშორისო სერტიფიცირების შესაძლებლობების შექმნა საერთაშორისო გაცვლითი პროგრამების განსახორციელებლად და ინგლისური ენის სწავლების გასაძლიერებლად; ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლება და ადგილობრივ დონეზე სახელმწიფო ადმინისტრირების მიმართულებით საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ და სხვა დაინტერესებულ პირთა პროფესიული ცოდნისა და უნარების გაუმჯობესების ხელშეწყობა; არსებული გეოგრაფიული ქსელის საჯარო-კერძო ფორმატში გაფართოება; სკოლებსა და გაძლიერება. 4.5.1 უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 03 01) პროფესიულ სტუდენტთა უზრუნველყოფა; სწავლების სახელმწიფო დაფინანსების საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სისტემაში შემავალი პროფესიული კოლეჯების ფუნქციონირებისთვის საჭირო ხარჯებით დაფინანსება; სკოლის მოსწავლეებისათვის სკოლის ბაზაზე პროფესიული განათლების უზრუნველყოფა; სკოლის ბაზაზე; 105 საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფარგლებში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვაში კერძო სექტორის შემოყვანის სტიმულირება. 4.5.2 პროფესიული უნარების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 03 02) პროფესიული კვალიფიკაციების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების დანერგვის მხარდაჭერა; სამუშაოზე დაფუძნებული სწავლების მხარდაჭერა; პროფესიული განათლების საფეხურზე მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული ხელშეწყობა; განათლების ფარგლებში სახელმწიფო ენის სწავლების პროფესიული განათლების საფეხურზე სტუდენტური და არაფორმალური განათლების სერვისების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების საფეხურზე ინკლუზიური პოლიტიკის განვითარებისა და ინკლუზიური პროფესიული განათლების სერვისების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სამეწარმეო ეკოსისტემების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების მხარდაჭერა, როგორც ადგილობრივი, ასევე საერთაშორისო საერთაშორისო პრაქტიკის გაზიარებით; მასწავლებელთა შიდაორგანიზაციული განვითარების მექანიზმების დანერგვის ხელშეწყობა; პროფესიული საგანმანათლებლო განვითარების ხელშეწყობა; დაწესებულებების ინსტიტუციური ტექნოლოგიებით გამდიდრებული სწავლების გზით პროფესიულ განათლებაში ინოვაციური პედაგოგიკის გაძლიერება. 4.5.3 ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება (პროგრამული კოდი 32 03 03) საქართველოს რეგიონებში სახელმწიფო და ადგილობრივი მართვის სფეროში არსებული საკადრო დეფიციტის დაძლევის ხელშეწყობა; საქართველოს მაღალმთიან და ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში მცხოვრებ მოქალაქეთა ერთიან სახელმწიფოებრივ სივრცეში ინტეგრაციის ხელშეწყობა; 106 ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის სახელმწიფო ენის სწავლების ხელშეწყობა; 4.6 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05) საინჟინრო, ზუსტი, საბუნებისმეტყველო და ტექნოლოგიური (STEM), აგრეთვე ჰუმანიტარული და ქართველოლოგიური სამეცნიერო საგრანტო კონკურსების, ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების მასშტაბის გაფართოება; საზღვარგარეთ მოღვაწე ქართველი და უცხოელი აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის ქართულ სამეცნიერო სივრცესთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა; გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების კომერციალიზაციის პროცესის ხელშეწყობა; უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელის შემუშავება; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევით და სწავლების პროცესში; საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში სამეცნიერო ინსტიტუციებისა და კვლევითი ჯგუფების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა, ორმხრივი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი პროექტების განხორციელება; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის მდგრადობისა და განვითარების ხელშეწყობა. 4.6.1 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 01) გამორჩეული სამეცნიერო კვლევების განხორციელების უზრუნველყოფის გზით ცოდნის, ტექნოლოგიების, მეცნიერებიდან განვითარებული ინოვაციების ტრანსფერის ხელშეწყობა; საქართველოს შემსწავლელი მეცნიერებების განვითარების, ქართული მატერიალური და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის კვლევების ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა (პოსტდოქტორანტთა, დოქტორანტთა, მაგისტრანტთა) კვლევებისა და კარიერული განვითარების ხელშეწყობა. საქართველოში შექმნილი ახალი ცოდნის დისემინაციის ხელშეწყობა; უცხოეთის სხვადასხვა სამეცნიერო ფონდთან თანამშრომლობის გაძლიერების გზით მეცნიერების ინტერნაციონალიზაცია, სამეცნიერო თანამშრომლობისა და ერთობლივი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; მეცნიერების პოპულარიზაცია; 107 ქართველ მეცნიერთა საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეში ინტეგრირებისა და კვლევების ხარისხის გაზრდის მიზნით საერთაშორისო სამეცნიერო ელექტრონულ მონაცემთა ბაზებზე და ინფრასტრუქტურაზე წვდომის უზრუნველყოფა. 4.6.2 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები (პროგრამული კოდი 32 05 02) ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების განხორციელება; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა; სამეცნიერო კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო ფორუმების, კონგრესების, კონფერენციებისა და სემინარები გამართვა, სამეცნიერო და პოპულარული გამოცემების ხელშეწყობა; კოდიკოლოგიურ-ტექსტოლოგიური, წყაროთმცოდნეობითი და ხელოვნებათმცოდნეობითი ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევების განხორციელება, ბიბლიოგრაფიულ-საენციკლოპედიო, საგამოფენოსაგანმანათლებლო მიმართულებების განვითარების ხელშეწყობა; ხელნაწერთა რესტავრაცია-კონსერვაცია, ფონდების დიგიტალიზაცია; ადამიანის, ცხოველებისა და მცენარეების სხვადასხვა ბაქტერიული ინფექციის, მათ შორის, ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტული ბაქტერიული შტამებით გამოწვეული ინფექციების ეთიოლოგიური სტრუქტურის შესწავლა; ბაქტერიოფაგიაში, მიკრობიოლოგიასა და ვირუსოლოგიაში ფუნდამენტური გამოკვლევების ჩატარება; ბაქტერიული შტამების - გამომწვევების კვლევა და ამ შტამების საწინააღმდეგოდ სპეციფიკური ფაგების გამოყოფა, მათი დეტალური შესწავლა და ფაგური პრეპარატების შექმნა; ასტრონომიის, ასტროფიზიკისა და კოსმოსურ მეცნიერებათა სფეროში სამეცნიერო-კვლევითი, საგანმანათლებლო, საკონსულტაციო და მეცნიერების პოპულარიზაციის ხელშემწყობი საქმიანობის განხორციელება; ფიზიოლოგიის, ბიოქიმიის, მოლეკულური ბიოლოგიის, ბიოფიზიკის, ნევროლოგიის, ნეირომეცნიერებების, რადიობიოლოგიის, რადიაციული ეკოლოგიის და მათ მომიჯნავე დარგებში ფუნდამენტური და გამოყენებითი ხასიათის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევების ხელშეწყობა. 4.6.3 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 03) აგროსასურსათო სექტორში გამოყენებითი და ფუნდამენტური კვლევების ხელშეწყობა; 108 აგრონომიის, აგროინჟინერიის, სასურსათო ტექნოლოგიების, სურსათის უვნებლობის, მეცხოველეობის, ვეტერინარიის, ეკონომიკისა და სატყეო საქმის სფეროებში სამეცნიერო შეხვედრების გამართვა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის შედეგად რეკომენდაციების შემუშავება, კვლევითი საქმიანობისა და სწავლების ერთობლივი ფუნქციონირების მხარდაჭერა, საერთაშორისო და სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომლობის გაღრმავება. 4.6.4 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 04) დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი ერთეულების/სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა; სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნიკური ხელშეწყობა/წახალისება; კადრების განვითარების სამეცნიერო პერსონალის საქმიანობისათვის, მათ შორის, სამეცნიერო საქმიანობისთვის, საჭირო ტექნიკური ხასიათის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა და შესაფერისი პირობების შექმნა; მეცნიერებისა და უმაღლესი განათლების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევისა და სწავლების პროცესში; 4.6.5 მეცნიერების პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 32 05 05) საქართველოში მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ქვეყნის სამეცნიერო და ინოვაციური პოტენციალის წარმოჩენა, ქართველ და უცხოელ მკვლევართა მიღწევების ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა. 4.7 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 32 01) განათლების საყოველთაო ხელმისაწვდომობა და მისი ხარისხის ზრდა; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება; განათლების სისტემის კომპლექსური რეფორმის ეტაპობრივი განხორციელება, რომელიც გულისხმობს სისტემურ ცვლილებებს განათლების ყველა მიმართულებისა და საფეხურისთვის; საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, მოსწავლეების, სტუდენტების, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვასა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს მათი სამოქალაქო ცნობიერების 109 ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის კავშირის გაძლიერებას; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; სამინისტროს კომპეტენციის სფეროში/დარგში/მიმართულებაში თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინება; გენდერული ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ურთიერთობების მხარდაჭერა, ქართველოლოგიისა და ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობების განვითარება, მიმდინარე საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვა და შესაბამისი პროექტების განხორციელება; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინსტიტუციური თვითშეფასება, 20262027 სასწავლო წლის დაწყებამდე საჯარო სკოლების ავტორიზაციის უზრუნველსაყოფად; ზოგადი განათლების სისტემაში უნარებისა და ღირებულებების განვითარებაზე, კრიტიკულ და შემოქმედებით აზროვნებაზე, სწრაფად ცვალებად გარემოში ადაპტირებასა და წიგნიერებაზე ორიენტირებული ახალი მოდელის, აგრეთვე ინკლუზიური და სამოქალაქო განათლების პრინციპებზე დაფუძნებული ახალი სასწავლო პროგრამებისა და რესურსების დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა და შესაძლებლობების საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟისა და მისი კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, შრომის ღირსეულ ანაზღაურებაზე ზრუნვა; სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და კეთილგანწყობილი სასწავლო გარემოს უზრუნველყოფა; ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფა და ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმების დახვეწა; მონიტორინგის გზით ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტების შესრულებაზე კონტროლის განხორციელება, ხარისხის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით ყველა დაინტერესებული მხარის შესაძლებლობის გაძლიერება; 110 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა, განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემებისა და მონაცემთა ბაზების ჩამოყალიბება განათლების სისტემაში ბიზნეს პროცესების ეფექტიანი მართვისა და ინფორმაციული უზრუნველყოფისთვის; ახალგაზრდების მიერ შესაბამისი, მაღალი ხარისხის განათლების მიღების, მათი დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ხელსეწყობა და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სხვადასხვა კვლევების ჩატარება; საერთაშორისო კვლევების (შეფასებების) განხორციელების უზრუნველყოფა; საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ განათლების კომპონენტის განხორციელების ხელშეწყობა. 4.8 ინკლუზიური განათლება (პროგრამული კოდი 32 06) მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების აქტიური დანერგვა და განვითარება სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ)/შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვისთვის; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე პირთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა და სათანადო სერვისების შეთავაზება, ეფექტიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფა განათლების ყველა საფეხურზე; განათლების მიღმა დარჩენილი და სწავლის მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფი მოზარდების ფორმალურ განათლებაში ჩართვის, მათი სოციალიზაციის, განათლების, განვითარების, სრულფასოვანი მოქალაქეობის, საზოგადოებაში სრულფასოვანი ინტეგრაციის, კარიერის დაგეგმვისა და პროფესიული ორიენტაციის სირთულეების დაძლევის მიზნით, შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება; სენსორული ან/და მძიმე/ღრმა ინტელექტუალური ან/და მრავლობითი დარღვევის მქონე ან მრავლობითი სენსორული დარღვევის მქონე (ყრუ და უსინათლო) ან ქცევითი და ემოციური აშლილობის მქონე მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი რესურსსკოლების მოსწავლეების სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება მათი ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით; 111 სკოლამდელ და ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში სპეციალურ მასწავლებელთა და ინკლუზიურ განათლებაში ჩართულ სხვა სპეციალისტთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის სწავლების ხელშეწყობა, სქემით განსაზღვრული შესაბამისი სტატუსის მქონე სპეციალური მასწავლებლებისა და საჯარო სკოლაში ინკლუზიური განათლების მხარდამჭერი სპეციალისტების მხარდაჭერა; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეების ფსიქო-სოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა. 4.9 სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 33 05) უმაღლესი სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა და მისი ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი ფინანსური რესურსით უზრუნველყოფა. 4.10 პროფესიული განათლება I (KfW) (პროგრამული კოდი 32 10) პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესებისა და პროფესიული განათლების პროვაიდერების რაოდენობის ზრდის ხელშეწყობა; „ექსელენსცენტრის“ მშენებლობა (ცენტრის ფუნქცია საერთაშორისო სტანდარტების შესამაბისი პროგრამების განხორციელება ლოჯისტიკისა და მშენებლობის მიმართულებით); საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის ფარგლებში „hub“ სერვისის შეთავაზება; მშენებლობისა და ლოჯისტიკის მიმართულების პროგრამების განმახორციელებელი პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების გასაძლიერებლად დამატებითი ინვესტიციების გამოყოფა (რომლის პარტნიორიც იქნება ექსელენს ცენტრი რიგი პროგრამების განხორციელებისას); 4.11 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის - პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 32 11) პროფესიული განათლების ქსელის გაფართოება, რომელიც ხელს შეუწყობს კვალიფიკაციის ამაღლებასა და უნარების განვითარებას; პროფესიული განათლების ხარისხის, მნიშვნელობის და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება, ეკონომიკური ზრდისა და სამუშაო ადგილების შექმნის ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების დაგეგმვასა და დაფინანსებაში კერძო სექტორის როლის გაზრდის ხელშეწყობა; ინკლუზიური და გენდერული თანასწორობის უნარების განვითარება პროფესიული განათლების იმიჯის გაუმჯობესების ხელშეწყობა. 4.12 და საბიბლიოთეკო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 02) 112 საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მონაცემთა ბაზების შექმნა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; უცხოეთის საბიბლიოთეკო ფონდების ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, წიგნთმცოდნეობისა და ბიბლიოგრაფიის დარგებში სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ორგანიზება; საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; საბიბლიოთეკო დარგში ინოვაციური პროცესების მართვის ხელშეწყობა; საბიბლიოთეკო კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა; ბიბლიოთეკისა და ციფრული საბიბლიოთეკო პროცესებში და მკითხველთა მომსახურებისთვის ინტერნეტის გამოყენება; საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ოფიციალური ვებგვერდის სრულყოფა და მხარდაჭერა. 4.13 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) (პროგრამული კოდი 32 09) ადრეული განათლების ხარისხისა და განათლების სისტემაში სწავლების და ხელშეწყობა; ხელმისაწვდომობის, ასევე ზოგადი სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოდერნიზებული აკადემიური პროგრამების ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; საგრანტო დაფინანსების გზით დანერგვის ხელშეწყობა და განათლების მონაცემთა სისტემის განვითარება, დაინტერესებულ მხარეებთან კომუნიკაციისა და კოორდინაციის გაძლიერება; პროგრამის ეფექტიანი მართვის, მონიტორინგისა და შეფასებების მხარდაჭერა; 4.14 სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 04) სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურს-ფესტივალები, მასტერკლასები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; 113 ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა და განვითარება, მათი პროფესიული შესაძლებლობების გაზრდა; კომპეტენციების ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის შემოქმედებითი უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი ხელოვნების დარგების სპეციალისტების აღზრდა; ხარისხიანი სასწავლო პროცესის უზრუნველსაყოფად საგანმანათლებლო დაწესებულებების სწავლებისთვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით აღჭურვა; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა. 4.15 სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება (პროგრამული კოდი 30 04) პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება, საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების, აგრეთვე სამოქალაქო უსაფრთხოების საკითხებში კადრების მომზადება და გადამზადება; ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. 4.16 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (პროგრამული კოდი 48 00) საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით განვითარების ხელშეწყობა; ცენტრებში მეცნიერების შემდგომი საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შედეგების საექსპერტო შეფასების დოკუმენტის შექმნა; სამეცნიერო-ტექნიკური მონაპოვრების საქართველოს საგანმანათლებლო სივრცეში დანერგვის ხელშეწყობა; სამეცნიერო- ქართველ მეცნიერთა კვლევითი სიახლეების საერთაშორისო არენაზე გატანის ხელშეწყობა; ქართველოლოგიურ კვლევათა ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა (სტიპენდიები, სამეცნიერო შეხვედრების (კონფერენციების) ორგანიზება); პერიოდული სამეცნიერო ჟურნალების (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მოამბე“, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მაცნის“ სერიები) გამოცემა; სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის გამოცემის ხელშეწყობა; 114 მრავალტომეული ენციკლოპედიების − „საქართველო“ და „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა“ მორიგი ტომების გამოცემა; ქართული ენის ელექტრონული ბაზის შექმნა და სხვადასხვა ლექსიკონის ტომების გამოსაცემად მომზადება; სამეცნიერო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების გამართვა. 4.17 სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 34 05) სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მზადყოფნის უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა განვითარება, პროფესიული შესაძლებლობების ზრდა; და კომპეტენციების ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის სპორტული უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი სპორტის დარგების სპეციალისტების აღზრდა. 4.18 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება (პროგრამული კოდი 09 02) იუსტიციის მსმენელების (მოსამართლეობის კანდიდატების) სასწავლო კურსის რეგულარული განხორციელება; პროფესიული მოქმედი მოსამართლეების, მოსამართლეთა თანაშემწეების, სასამართლოთა მენეჯერებისა და სასამართლო სისტემის სხვა მოხელეების პროფესიული გადამზადება რეგულარული სასწავლო აქტივობის – ტრენინგების საშუალებით. 4.19 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება (პროგრამული კოდი 26 04) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების – სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგების საჭიროებათა ანალიზი, ტრენინგების დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვითა და საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმისა და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელებით; 115 კერძო სექტორისა და საბიუჯეტო დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ასამაღლებლად ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივი განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენით; როგორც სპეციფიკით, ისე შინაარსით ტრენინგების საჯარო მოხელეების, სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ საზოგადოების ფართო წრეებში; საჯარო ორგანიზაციების თანამშრომლებისთვის საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების აკრედიტებული პროგრამების განხორციელება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და პენიტენციური დაწესებულებების მოსამსახურეებისთვის კვალიფიკაციის ამაღლებისა და პერიოდული გადამზადების კურსების ჩატარება; მსჯავრდებულთა რესოციალიზაციის/რეაბილიტაციის ხელშეწყობა მათი პროფესიული განათლებით უზრუნველყოფით, აგრეთვე მათი პროფესიული მომზადების/გადამზადების და დასაქმებისთვის მომზადების გზით შესაბამისი სივრცეების შექმნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; სასწავლო კურსებისა და დასაქმების პროგრამების განხორციელება; პენიტენციურ დაწესებულებებში არსებულ ბიბლიოთეკებში წიგნადი ფონდის შექმნა და განახლება, საბიბლიოთეკო აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დანერგვა. 4.20 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 20 03) სახელმწიფო უსაფრთხოების სფეროში არსებული ცოდნის თავმოყრა, ანალიზი და განახლება, სასწავლო პროცესში ინოვაციური მეთოდების გამოყენება; საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; თანამედროვე დასავლური გამოცდილებისა და მიღწევების შესწავლა და სათანადო სტანდარტების დანერგვა, არსებულ გამოწვევებზე შესაბამისი რეაგირება და მათი წარმატებით დაძლევა პროფესიულ საგანმანათლებლო სფეროში, აგრეთვე სამეცნიერო მუშაობის სათანადო ორგანიზება და წარმართვა; უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური პროფესიული და სამოქალაქო განათლების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; უსაფრთხოების სფეროში განვითარების ხელშეწყობა; საჭიროებიდან საგანმანათლებლო გამომდინარე, საქართველოს და და კვლევითი უცხო საქმიანობების ქვეყნების სასწავლო 116 დაწესებულებებთან განხორციელება. 4.21 ერთად შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 23 05) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემის თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება; საბიუჯეტო ორგანიზაციებისა (ცენტრალურ, ავტონომიურ და ადგილობრივ დონეზე) და კერძო სექტორის თანამშრომელთა და ასევე, ფიზიკური პირების მომზადება/გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ინიციირებული რეფორმების ხელშეწყობა მათ დანერგვასთან დაკავშირებული ტრენინგების ორგანიზებით; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემისა და სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციებისთვის პროფესიული და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზება/ადმინისტრირება; საერთაშორისო და უცხოურ ორგანიზაციებთან და სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად პროექტების შემუშავება და განხორციელება, მათ შორის, გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობის მიზნით; დონორებთან თანამშრომლობის ფარგლებში სტუდენტებისა და სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფის (მათ შორის, ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენლები, საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებში მცხოვრები ქალები, ძალადობის მსხვერპლი ქალები, შშმ პირები, კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალები) ცოდნისა და უნარების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით ღია ლექციების, უსასყიდლო სასწავლო კურსებისა და ტრენინგკურსების ორგანიზება. 4.22 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 16) საერთაშორისო და საქართველოს საგანმანათლებლო და საზღვაო კანონმდებლობების შესაბამისად, საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვალიფიციური კადრების მომზადება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სასწავლო უნივერსიტეტის − ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის კვლევით ცენტრად ჩამოყალიბება და საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვლევითი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით უზრუნველყოფა და სტუდენტთა საზღვაოსნო პრაქტიკით უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; სასწავლო მასალებისა და მატერიალურტექნიკური ბაზის განახლება; კურსდამთავრებულების კარიერული წარმატების უზრუნველსაყოფად სტუდენტთა ხელშეწყობისა და მომსახურების სამსახურის განვითარება; საკრუინგო კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა. 117 4.23 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში (პროგრამული კოდი 28 02) საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა მომზადება და გადამზადება, საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ სხვა საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოს საგარეო პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ეფექტიანად დაგეგმვისა და წარმართვისთვის საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის, სხვა სამთავრობო უწყებებისა და დაინტერესებული მხარეებისთვის ანალიტიკური და კვლევითი პროდუქტების შექმნა და მიწოდება. 4.24 ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება (პროგრამული კოდი 01 03) ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებებისა და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოებისა და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის სისტემური განვითარების ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო სიმბოლიკისა და მისი მნიშვნელობის პოპულარიზაცია; ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ) და ანალიზი; (წყაროების) მოძიება სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. 5 მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება ქვეყნის ეკონომიკის მდგრადობის უზრუნველყოფის მთავარი მამოძრავებელი ძალაა მაკროეკონომიკური გარემოს სტაბილურობა. მაკროეკონომიკური და ფისკალური სტაბილურობის გასაძლიერებლად: • საქართველოს მთავრობა ახორციელებს ფისკალური დეფიციტის თანამიმდევრული შემცირების პოლიტიკას. ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიით გამოწვეული გლობალური კრიზისისა და „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის საგამონაკლისო ნორმების ამოქმედების ფონზე 2020−2023 წლებში ფისკალური პოლიტიკისთვის დაგეგმილი მაკროეკონომიკური და ფისკალური 118 პოლიტიკის ამოცანაა საშუალოვადიან პერიოდში დეფიციტის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) მიმართ 3%-იან ნიშნულზე დაბრუნება; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა მიმდინარე ანგარიშის ბალანსის გასაუმჯობესებლად. 2024 წლისთვის სამიზნე მაჩვენებელი მშპ-ის 5%-ის ფარგლებში არსებული ნიშნულის შენარჩუნება იქნება; • დაცული იქნება საქართველოს ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობის პრინციპი; • ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიით გამოწვეული სირთულეების ფონზე უზრუნველყოფილი იქნება საგარეო ვალის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ზღვარზე მდგრადი დაბრუნება. ამასთანავე, მსხვილი საგზაო და სხვა ინფრასტრუქტურული პროექტების დასრულების შემდეგ საქართველოს მთავრობა დეფიციტის შემცირების ხარჯზე გააგრძელებს ვალის მნიშვნელოვან შემცირებას; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა დამატებითი რესურსების მოსაზიდად და კაპიტალური ხარჯების 8%-ის ფარგლებში შესანარჩუნებლად; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ბიუჯეტის გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად; განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საბიუჯეტო პროცესში მოსახლეობისა და დაინტერესებული ორგანიზაციების ჩართულობის გაზრდას; • განხორციელდება შესაბამისი სამუშაოები ქვეყნის საინვესტიციო რეიტინგის მისაღწევად, რაც ნიშნავს მაღალი სტანდარტის საინვესტიციო სანდოობის მოპოვებას. ამ ფონზე ხელი შეეწყობა ქვეყანაში ინვესტიციების რაოდენობისა და ხარისხის ზრდას, რაც ახალ სამუშაო ადგილებს შექმნის; • ფართოდ დაინერგება საჯარო ინვესტიციების მართვის (PIM) ინსტრუმენტი, რაც სახელმწიფოს მიერ ეფექტიანი ინვესტიციების განხორციელებას უზრუნველყოფს. ამ ინსტრუმენტის მეშვეობით 2024 წლისთვის დაგეგმილია ბიუჯეტიდან განხორციელებული საინვესტიციო პროექტების სრული დაფარვა. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს ბიზნესგარემოს გაუმჯობესების ხელშეწყობისთვის აქტიური რეფორმების განხორციელებას: • დაცული იქნება საკუთრების ხელშეუხებლობის პრინციპი; • ხელისუფლების პოლიტიკა ძირითადად დაეფუძნება ბიზნესსუბიექტებს შორის მაქსიმალურად კონკურენტული გარემოს ხელშეწყობას, გაძლიერდება კონკურენციის ინსტიტუციური ჩარჩო და გაიზრდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს კონკურენციის ეროვნული სააგენტოს ეფექტიანობა; • 2021 წლიდან ამოქმედდა სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განმხილველი დამოუკიდებელი ორგანო, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფო შესყიდვების პროცესის გამჭვირვალობას და გააუმჯობესებს კონკურენტულ გარემოს; • გაფართოვდება ბიზნესგარემოზე ზემოქმედების მქონე საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებული ინსტრუმენტი; გაგრძელდება თითოეული შემოღებული მარეგულირებელი ნორმის ფაქიზად დანერგვა ნებისმიერი უარყოფითი შედეგის თავიდან ასაცილებლად; • ხელისუფლება შეინარჩუნებს დაბალ გადასახადებს; • დაიწყება საგადასახადო ადმინისტრირებაში ავტომატური დეკლარირების სისტემის დანერგვა, რაც მნიშვნელოვნად შეამცირებს ბიზნესსუბიექტების საგადასახადო ორგანოებთან მუშაობის დროს და საჭირო რესურსს. ქვეყანაში წარმოების გასაძლიერებლად განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • გაგრძელდება მუშაობა ახალი პრიორიტეტული სექტორების იდენტიფიცირებისა და განვითარებისთვის; აქცენტი გაკეთდება მცირე და საშუალო ბიზნესის საჭიროებებზე 119 მორგებული სერვისების შეთავაზებაზე; • გაგრძელდება ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების სახელმწიფო პროგრამების დახვეწა და მათი ეფექტიანობის გაზრდა; • გაგრძელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − აწარმოე საქართველოში საქმიანობის ფარგლებში მოქმედი პროგრამები და უზრუნველყოფილი იქნება მათი ეფექტიანობა; • საკრედიტო საგარანტიო სქემის/მექანიზმის ფარგლებში ახალ სესხებზე სახელმწიფოს გარანტიის მოცულობა არაუმეტეს 90%-ით განისაზღვრა. სქემით სარგებლობა შესაძლებელია არსებული სესხების რეფინანსირების/რესტრუქტურიზაციის შემთხვევაშიც, რომლებზედაც სახელმწიფოს გარანტიის მოცულობა 30%-მდეა; • განვითარდება ონლაინპლატფორმა − tradewithgeorgia.com, რომელიც ექსპორტიორი კომპანიებისთვის სხვადასხვა მომსახურების ერთი ფანჯრის პრინციპით მიწოდებას ითვალისწინებს; შეიქმნება ექსპორტიორი კომპანიების მხარდამჭერი ახალი მექანიზმი, რომელიც გულისხმობს მათ ტექნიკურ მხარდაჭერას შემდეგი მიმართულებებით: ონლაინპლატფორმების განვითარება, მარკეტინგული კვლევები, ბრენდინგი და პოზიციონირება, საერთაშორისო სერტიფიკატების აღება და სხვა. საგარეო ვაჭრობის პოლიტიკის შემდგომი ლიბერალიზაციისა და გაფართოებისთვის მომდევნო წლებში გადაიდგმება შემდეგი ნაბიჯები: • ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით (DCFTA) გათვალისწინებული ვალდებულებების ეფექტიანი შესრულების მიზნით განხორციელდება საშუალოვადიანი და ყოველწლიური გეგმები და გაგრძელდება საკანონმდებლო დაახლოების პროცესი შესაბამისი რეფორმებით; • 2024 წლის ჩათვლით საქართველო შეასრულებს ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული საკანონმდებლო დაახლოების ვალდებულებების 85%-ს, მათ შორის, სრულად შესრულდება ვალდებულებები სახელმწიფო შესყიდვების, საბაჟოს და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების მიმართულებებით; • ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გასაფორმებლად კონსულტაციები გაგრძელდება და მიღწეული შედეგების შესაბამისად წარიმართება მოლაპარაკებები. საქართველო გააგრძელებს ეკონომიკური რეფორმების ციკლს, რომელიც კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას და, შესაბამისად, საქართველოს მოსახლეობის კეთილდღეობის ზრდას. განხორციელდება შემდეგი ეკონომიკური რეფორმები: • სახელმწიფო საწარმოების რეფორმა; • დამატებული ღირებულების გადასახადის ავტომატური დაბრუნების რეფორმა; • კაპიტალის ბაზრის რეფორმა; • საპენსიო რეფორმა; • წიაღის რეფორმა; • გადახდისუუნარობის რეფორმა; • ენერგეტიკის რეფორმა; • საგადასახადო დავების რეფორმა; • „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ცვლილება, რომლის მიზანია საქართველოს კანონმდებლობის ევროპულ სტანდარტებთან დაახლოება. მოწესრიგდება ბიზნესსუბიექტების მმართველების ინტერესთა კონფლიქტსა და კეთილსინდისიერების 120 ვალდებულებასთან დაკავშირებული საკითხები, აგრეთვე სამეწარმეო საზოგადოების პარტნიორის ვალდებულებების შესრულებასთან, საზოგადოების რეორგანიზაციასა და ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული საკითხები. 5.1 მეწარმეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 07) კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისთვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო სექტორისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონალური და გლობალური კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოებისა და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისთვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ბაზრის კვლევის კუთხით კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დაგეგმვისა და მიზანმიმართული განვითარებისთვის; ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის წარმოჩენა მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების პოპულარიზაციით; მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ქვეყნის გარეთ საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია და ამ მიზნით სექტორული კვლევების, საინვესტიციო პროექტების, გზამკვლევებისა და სხვა მარკეტინგული მასალების მომზადება; 121 პრიორიტეტულ სექტორებში სამიზნე კომპანიების იდენტიფიცირება, მათთან პროაქტიულად დაკავშირება და შეხვედრების ორგანიზება; პოტენციური და არსებული ინვესტორების დახმარება ინვესტიციის განხორციელების პროცესში; მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო საგარანტიო სქემისა და ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური პროგრამის მეშვეობით. 5.1.1 მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 24 07 01) მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ექსპორტისა და ინვესტიციების მიმართულებების გაძლიერების მიზნით დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტიანი განხორციელება. 5.1.2 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 07 02) საქართველოში მეწარმეობის განვითარება, მეწარმე სუბიექტების მხარდაჭერა, ახალი საწარმოების შექმნის/არსებული საწარმოების გაფართოების/გადაიარაღების ხელშეწყობა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობისა და საექსპორტო პოტენციალის გაზრდა ფინანსებზე, უძრავ ქონებაზე და ტექნიკურ დახმარებაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; მცირე და საშუალო მეწარმეობის ხელშეწყობა რეგიონებში; საქართველოში შემოქმედებითი ინდუსტრიის (მათ შორის, კინოწარმოების) განვითარება; კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობისა და პოტენციალის შენარჩუნება; მცირე და საშუალო საწარმოების ზრდის მხარდაჭერა ფინანსების, უძრავი ქონებისა და ტექნიკური დახმარების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; კომერციულ ბანკში აღებული იპოთეკური კრედიტის გარანტიით ან/და სესხის პროცენტის თანადაფინანსებით სამშენებლო სექტორის ხელშეწყობა; მრავალშვილიანი ან/და იმ ოჯახებისათვის, რომელთაც ჰყავთ ახალშეძენილი შვილი/შვილები, საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, იპოთეკური კრედიტების სუბსიდირების გზით; ბაზარზე ფასიანი ქაღალდების სახეობის, რაოდენობისა და ხელმისაწვდომობის ზრდის ხელშეწყობა, კერძოდ: ბონდების გამოშვების თანადაფინანსება; საინვესტიციო ფონდების განვითარება; აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების ხელშეწყობა; მიკრო და მცირე მეწარმეობის ხელშეწყობა, აღნიშნულ სეგმენტში ახალი სამუშაო ადგილების შექმნის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობისა და სამეწარმეო პოტენციალის ზრდა, სესხის უზრუნველყოფაში თანამონაწილეობის და 122 ფინანსურ რესურსზე ხელმისაწვდომის გაზრდის გზით; მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების წვდომის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო-საგარანტიო სქემის საშუალებით. კომერციული ბანკების/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიერ გაცემული სესხების საგარანტიო მექანიზმით უზრუნველყოფა; ექსპორტის განვითარებისა და ხელშეწყობის ფარგლებში: საქართველოს საექსპორტო პოტენციალის ქვეყნის გარეთ სხვადასხვა საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია; საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირება; ბაზრის კვლევებისა და კონსულტაციების მეშვეობით ადგილობრივ ექსპორტზე ორიენტირებული კომპანიების უნარების ამაღლება, ქართული პროდუქციის კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ევროპის მეწარმეთა ქსელში ჩართვა; ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნების თაობაზე მეწარმეების ცნობიერების ამაღლება და მათი შესრულებისთვის ტექნიკური დახმარების გაწევა; ინვესტიციების ხელშეწყობის ფარგლებში: ახალი საინვესტიციო პროექტების დაწყების, სამუშაო ადგილების შექმნისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების გაზრდის ხელშეწყობა; არსებული ინვესტორების მხარდაჭერა („aftercare“); მსოფლიოს მასშტაბით საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია. 5.2 სახელმწიფო ქონების მართვა (პროგრამული კოდი 24 06) სახელმწიფო ქონების მართვა/განკარგვა და სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მართვაში არსებული ლიკვიდური, გადახდისუუნარო და მოგებიანი საწარმოების კლასიფიკაცია მათი ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის მიხედვით; არამოგებიანი საწარმოების რაოდენობის შემცირება ლიკვიდაციით, გაკოტრებით ან რეორგანიზაციით; გამოუყენებელი აქტივების ეკონომიკურ ბრუნვაში ჩართვისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო ქონების განკარგვის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; პროცესის შესახებ ინფორმაციის სახელმწიფო ქონების მოვლა-პატრონობისა და დაცვის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და პრივატიზებული ქონების მიღებიდან რეალიზაციამდე არსებული პროცედურების ეფექტიანად მართვა; სვანეთში, გუდაურსა და ბაკურიანში საბაგირო გზებისა და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და ინფრასტრუქტურის განვითარება; სამოქალაქო აეროპორტების ქსელის განვითარება (ქუთაისი, თბილისი (ვაზიანი), თელავი) და ახალი სტრატეგიული მიმართულებები; 123 მოძრავი ქონების განკარგვის გამჭვირვალე, კონკურენტული და გამარტივებული პროცედურების უზრუნველყოფა; მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად ვებგვერდის − eAuction.ge-ს მომხმარებელთათვის სერვისების მიწოდებისა და ქონების განკარგვის პროცედურების გამარტივება, ვებგვერდის მოდერნიზაციისთვის სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება და ახალი სერვისების დამატება; არსებული სერვისების შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. 5.3 სახელმწიფო ფინანსების მართვა (პროგრამული კოდი 23 01) სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევისათვის, საერთაშორისო დონეზე აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად; საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის მომდევნო ეტაპების განხორციელება საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგიის შესაბამისად; ფისკალური რისკების შეფასება და მართვა (სახელმწიფო საწარმოებიდან, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტებიდან, სასამართლო დავებიდან მომდინარე და სტიქიური მოვლენებისა და კლიმატის ცვლილების ფისკალური რისკები); სახელმწიფო საწარმოთა ფინანსური ზედამხედველის ან/და პარტნიორის უფლებამოსილებების განხორციელება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს როლის გაძლიერება; საშუალოვადიანი ფისკალური პოლიტიკის შემუშავება; გრძელვადიანი ფისკალური რისკების შეფასება და ანალიზი; საერთო წონასწორობის დინამიკურ-სტოქასტური (DSGE) მოდელის თეორიული და ტექნიკური მახასიათებლების სრულყოფა და პროგნოზის ხარისხის მონიტორინგი; ქვეყნის მაკროეკონომიკური განვითარების და სტაბილურობის ამსახველი მაჩვენებლების შესახებ ანალიტიკური და ინფორმაციული მასალის მომზადება; სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტიანად განაწილებისთვის ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება; საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების განხორციელება; სტრატეგიული/სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტებსა და ბიუჯეტს შორის კავშირების გაძლიერება; ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების და ქვეპროგრამების პოლიტიკის კლასიფიკატორთან დაკავშირება (გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG), გენდერული თანასწორობა, კლიმატის ცვლილება, ადამიანური კაპიტალის მიზნები, სექტორული სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები) და მათი ფისკალური გავლენის შესახებ ინფორმაციის საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში ასახვა; 124 საინვესტიციო პროექტების მართვის რეფორმის სრულყოფილად განხორციელება საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების მართვის განახლებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად; ყველა ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტის შეფასება და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად წინასწარი შეფასებისა და საბოლოო შერჩევის ეტაპების განხორციელება პროექტის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტსა და საშუალოვადიან ფისკალურ ჩარჩოში გათვალისწინებამდე; ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების ანალიზის პროცესში გენდერული თანასწორობისა და კლიმატის ცვლილების საკითხების გათვალისწინება მეთოდოლოგიით განსაზღვრული წესით; ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის გასაზრდელად ელექტრონული სისტემის − ბიუჯეტის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების ჩართულობის სისტემის (ebtps.mof.ge – Budget Transparency and Participation System) დანერგვა, რომელიც ყველა დაინტერესებულ პირს აძლევს შესაძლებლობას, გაეცნოს ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციას, ქვეყნის ძირითად პრიორიტეტებს და ბიუჯეტის პროგრამებს, დაგეგმოს ბიუჯეტი საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად და მიიღოს უკუკავშირი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში მისი მოსაზრებების გათვალისწინების შესაძლებლობის თაობაზე; ცენტრალური ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის გაძლიერების ხელშეწყობა; საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული პრიორიტეტული პროგრამებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად საჭირო ფინანსური რესურსების მობილიზებისათვის დონორ ორგანიზაციებთან და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან ეფექტიანი თანამშრომლობის გაგრძელება; დამატებითი საინვესტიციო რესურსების მოზიდვის პარალელურად საქართველოს მთავრობის ვალის მდგრადობის შენარჩუნება როგორც საშუალოვადიან, ისე გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს მთავრობის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ხელშეწყობისათვის სხვადასხვა ინსტრუმენტის გამოყენება; განვითარების ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციასთან დაკავშირებული საკითხების გადაწყვეტის კოორდინაცია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კომპეტენციის ფარგლებში და აღებული ვალდებულებების შესრულების მონიტორინგი; საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოებთან ურთიერთობის გაგრძელება; სუვერენული სარეიტინგო შეფასებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფა; 125 პრიორიტეტულ სახელმწიფოებთან შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობისა და გადასახადებისთვის თავის არიდების აღკვეთის შესახებ შეთანხმების გაფორმება, აგრეთვე არსებული შეთანხმებების განახლება; დარიცხვის მეთოდზე დაფუძნებული სააღრიცხვო სისტემის შემოღება და საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) დანერგვა როგორც საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე, ავტონომიური რესპუბლიკების, მუნიციპალიტეტების და მათი დაქვემდებარებული ერთეულების დონეზე; სახელმწიფო ფინანსების მართვის ინტეგრირებული საინფორმაციო სისტემის (PFMS) განვითარება. 5.4 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 23 02) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის მიერ მიწოდებული სერვისების ხელმისაწვდომობისა და ინკლუზიურობის გაზრდა, ამ სერვისების ბიზნესპროცესების ოპტიმიზაცია; თვითმომსახურების წახალისება, რაც მომხმარებელს შესაძლებლობას აძლევს, მომსახურების მიღების პროცესი თავად მართოს, ხოლო შემოსავლების სამსახურს − გრძელვადიან პერსპექტივაში, უზრუნველყოს რესურსების ოპტიმიზაცია; გადასახადის გადამხდელთა მიმართ საგადასახადო კონტროლის ღონისძიებების ორგანიზება და ჩატარება; აუდიტის შიდა სატრენინგო სისტემის გაძლიერება და აუდიტორების კვალიფიკაციის ამაღლება. აუდიტორების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება; აუდიტის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის გაუმჯობესება, რომელიც სრულად უნდა ასახავდეს საგადასახადო შემოწმების პროცესებს; კანონთან შესაბამისობის სფეროში არსებული საგადასახადო რისკების მართვის პროცესის გაძლიერება; კანონშესაბამისობის პროგრამების ფარგლებში საგადასახადო ვალდებულებების მქონე არარეგისტრირებულ პირთა გამოვლენის, გადასახადის გადამხდელთა ძირითადი მონაცემების სისწორის კონტროლის, დროული დეკლარირების უზრუნველსაყოფი ღონისძიებების, დეკლარაციების სისწორის კონტროლის, დღგ-ის ავტომატური უკან დაბრუნების ფარგლებში რისკის შემცველი დეკლარაციების შესწავლის და გადასახადის გადამხდელების დაუბეგრავი დოკუმენტების კონტროლის განხორციელება; ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა აღსრულების მონიტორინგი; კონტროლი და კანონმდებლობის 126 გადასახადების დროულად გადახდის მაღალ დონის შენარჩუნება; ამოღებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობის გაზრდა და შედეგად დაგროვილი უიმედო საგადასახადო დავალიანების შემცირება; გადამხდელთათვის გადახდის პროცედურების გამარტივება; ელექტრონული სერვისების განვითარება, კერძოდ, გადამხდელთან საჩივრების ეტაპზე ელექტორნული კომუნიკაციის (საჩივრის წარმოდგენა/საჩივარზე მიღებული გადაწყვეტილების გაგზავნა) გაფართოვება; გადასახადის გადამხდელების საჩივრების განხილვის დროის ოპტიმიზაცია; არსებული პროგრამული მოდულების დახვეწა და ახალი პროდუქტების შექმნა რომლებიც უზრუნველყოფ სამსახურის ძირითადი ფუნქციების მხარდაჭერას, ინსტიტუციურ განვითარებასა და მდგრადობას; რისკზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენება, რომლებიც უზრუნველყოფს საგადასახადო და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებული პროცედურების საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობას; საბაჟო კონტროლის განხორციელების ეფექტურობის ზრდა, საბაჟო პროცედურების გამარტივება; კინოლოგიური მომსახურები უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებული აკრძალვებისა და შეზღუდვების ეფექტიანი მართვის მიზნით ფიტოსანიტარიული და ვეტერინარული კონტროლის ევროსტანდარტების შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა; იმპორტიორების/ექსპორტიორების და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის მკვეთი პირებისთვის კომფორტული გარემოს შექმნის, აგრეთვე საბაჟო პროცედურების სრულყოფილად განხორციელების მიზნით საბაჟო გამშვები პუნქტებისა და გაფორმების ეკონომიკური ზონების მოდერნიზაცია; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით აღებული ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც ითვალისწინებს არა მარტო ევროკავშირის დირექტივებსა და რეგულაციებთან დაახლოებას, საერთაშორისო კონვენციებთან შეერთებასა და საგადასახადო/საბაჟო პოლიტიკისა და ადმინისტრირების საერთაშორისო პრინციპების დანერგვას, არამედ მათ ეფექტიან ადმინისტრირებას. 5.5 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება (პროგრამული კოდი 24 01) საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისა და ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის ხელშეწყობისთვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა და ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია/განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით; თანამიმდევრული 127 ნაბიჯების გადადგმა მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემოს შექმნისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებით, აგრეთვე მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანია ახალი სამუშაო ადგილების შესაქმნელად; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ეფექტიანი კოორდინაციით 2021−2025 წლებისათვის საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიითა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება; კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისთვის საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა, აგრეთვე კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისა და სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საკანონმდებლო ინიციატივებთან შეფასების (RIA) განხორციელება; დაკავშირებით რეგულირების გავლენის საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს პოზიციების გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ხელშეწყობის მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შრომის ბაზრის შესაბამისი კვლევების განხორციელება; შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის განვითარება; ეკონომიკური გაჯანსაღების ხელშეწყობის ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის ხელშეწყობისთვის თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა; ეკონომიკის განვითარებაზე განხორციელება; ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და საგარეო სავაჭრო ბრუნვის სტრუქტურული გაუმჯობესებისა და სავაჭრო რეჟიმების განვითარებისთვის რეკომენდაციების შემუშავების მიზნით, საგარეო სავაჭრო ბრუნვის რეგულარული ანალიზი. საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო ბალანსის გაუმჯობესება; რეგიონალური, მრავალმხრივი და ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების, აგრეთვე პრეფერენციული და თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმების განვითარება; ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) გამოყენების ხელშეწყობა ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების შემცირების და ქვეყანაში წარმოებული პროდუქტისა და მომსახურების საერთაშორისო და ევროპულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობით; 128 ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება და საქართველოს საერთაშორისო და ევროპულ ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაცია; სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება და შესაბამისი ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის განვითარება; საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განვითარება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმის გათვალისწინებით, ევროკავშირის მე-3 ენერგეტიკულ პაკეტთან ჰარმონიზაცია, იმავე მიზნებისთვის ევროკავშირის მე-4 ენერგეტიკული პაკეტის დამუშავება, ენერგეტიკული რეფორმების განხორციელება; თანამედროვე, გამჭვირვალე, კონკურენტული და საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული ელექტროენერგიის ბაზრის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს საათობრივ ჭრილში ელექტროენერგიითა და თანამდევი მომსახურებით ვაჭრობას, დღით ადრე, დღიურ, საბალანსო და დამხმარე მომსახურებებს საბითუმო ბაზრების სეგმენტებში; ასოცირების შესახებ შეთანხმებითა და ენერგეტიკული გაერთიანების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ენერგეტიკის სექტორში; მწვანე ეკონომიკის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება მწვანე ეკონომიკის ზრდის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისთვის, რის შედეგად ქვეყანაში შეიქმნება მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემო; ქვეყანაში ენერგოეფექტურობის ხელშეწყობისთვის ელექტროენერგიის მომხმარებელი საყოფაცხოვრებო საქონლისთვის „ენერგოეტიკეტირების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; მდგრადი დაფინანსების ქართული ტაქსონომიის შემუშავება, რომლის მიზანი იქნება, ნათლად განსაზღვროს, რომელი ბიზნესსაქმიანობა, პროგრამა ან პროექტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს რესურსეფექტიან, ენერგოეფექტურ, მწვანე ეკონომიკისა და მდგრადი, ინკლუზიური განვითარებისკენ მიმართულ ღონისძიებად; ენერგეტიკის სფეროს მდგრადი განვითარების პოლიტიკის, სტრატეგიის, მოკლე-, საშუალოდა გრძელვადიანი პროგრამების/გეგმების შემუშავება; ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მართვაში არსებული ენერგეტიკული საწარმოების პარტნიორის/აქციონერის უფლებამოსილებების განხორციელება; ენერგეტიკის სფეროში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; მეზობელ ქვეყნებთან 129 ენერგეტიკული ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარების ოპტიმალურ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი რეალიზაციის კოორდინაცია; საავტომობილო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის სფეროში სხვადასხვა ქვეყანასთან ორმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმებების გაფორმება; მრავალმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმების („აზერბაიჯანის რესპუბლიკას, საქართველოს, რუმინეთსა და თურქმენეთს შორის საერთაშორისო სატრანზიტო და სატრანსპორტო მარშრუტის „კასპიის ზღვა - შავი ზღვა“ დაარსებისა და დანერგვის შესახებ“ შეთანხმება) გაფარმება; სამშენებლო სექტორის განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაზე, უზრუნველყოფს მშენებლობის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესებას, დასაქმების ზრდას და მოსახლეობის საცხოვრებელ ადგილებზე შენარჩუნებას; ევროპულ და საერთაშორისო მოთხოვნებთან ჰარმონიზებული საქართველოს სამშენებლო სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობის, ტექნიკური რეგლამენტების/სტანდარტების შემუშავება, ახალი თაობის ევროკოდების თარგმნა/რედაქტირება, მიღება და დანერგვა; საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; ევროკოდების ეროვნული დანართების შემუშავება; არქიტექტორებისა და ინჟინერ-მშენებლების სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ჰიდროტექნიკური ჩამოყალიბება; ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის სისტემის ელექტრონული კომუნიკაციების, საინფორმაციო და თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების ჩამოყალიბების პროცესების დაჩქარება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების, მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობა; ევროპასა და აზიას შორის ფართოზოლოვანი, გლობალური ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის განვითარება; ფოსტის სფეროსა და საფოსტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ფოსტის სფეროში საერთაშორისო ორგანიზაციების მსოფლიო საფოსტო სტანდარტების შესაბამისი, უნივერსალური საფოსტო მომსახურებების დანერგვა, დანიშნული საფოსტო ოპერატორისთვის ერთიანი საფოსტო წესების დადგენა; ქვეყნის მდგრადი ეკონომიკური განვითარებისთვის ადგილობრივ და საერთაშორისო ინვესტორებთან აქტიური თანამშრომლობა; სწორი და ეფექტიანი კომუნიკაციითა და მხარდაჭერით ქვეყანაში მსხვილი ინვესტიციების 130 განხორციელების ხელშეწყობა; საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით საკანონმდებლო ჩარჩოს ფორმირება, რომლის დებულებებიც თანხვდენილი იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკასთან და წაახალისებს ადგილობრივ ინვესტიციებს და ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების შემოდინებას. 5.6 მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა (პროგრამული კოდი 47 03) მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდად 2015−2024 წლების პერიოდის განსაზღვრიდან გამომდინარე, საქართველოს, როგორც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრი ქვეყნის, ჩართვა „მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდში“; მოსახლეობის აღწერისთვის საერთაშორისო რეკომენდაციების გათვალისწინებით, 2024 წელს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მონაცემთა დამუშავება და გამოქვეყნება; მოსახლეობის რიცხოვნობის, მათი დემოგრაფიული, სქესობრივ-ასაკობრივი შემადგენლობისა და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის დადგენა; შინამეურნეობების, დაკავებული საცხოვრისების, მოსახლეობის საბინაო პირობებისა და სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობების დადგენა; ქვეყნის აღმასრულებელი ხელისუფლებისა და საკანონმდებლო ხელისუფლების, მუნიციპალიტეტების ორგანოებისა და საზოგადოების ინფორმირება; არსებული სიტუაციის შესწავლის, შეფასებისა და პროგნოზირების საფუძველზე, ქვეყნის უახლესი ათწლეულის სოციალურ-ეკონომიკური და დემოგრაფიული სტრატეგიის შემუშავება. 5.7 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 40 02) სამთავრობო რეზიდენციებში საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერმინისტრის, სხვა უმაღლესი თანამდებობის პირთა, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა მათი საქმიანობისთვის საჭირო, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პირობებით, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების თანამედროვე ინვენტარითა და დანადგარებით აღჭურვა. 5.8 ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 23 04) სახელმწიფო ფინანსების მართვის (ელექტრონული) სისტემის (PFMS) მხარდაჭერა, განვითარება, მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება და დანერგვა; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის − eDocument-ის ფუნქციური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა, ინციდენტების ეფექტიანი მართვა, სისტემის ტექნოლოგიური განვითარება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია; გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მართვის სისტემის (EIMS) (რომელიც შეიცავს მრავალი ბიზნესპროცესის ავტომატიზაციის კომპონენტს და ის მომხმარებლები არიან კერძო ბიზნესის წარმომადგენლები) აღრიცხვა, მართვის და მონიტორინგის 131 პროცესების გამარტივება, სისტემის მოდერნიზებას, ფუნქციონალურ განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ყიდვა-გაყიდვის უნიკალური ელექტრონული სისტემის − eAuction.ge-ს (უძრავმოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის) მოდერნიზაცია და ფუნქციური განახლება; საინფორმაციო სისტემებისა და ვებგვერდების ეფექტიანი ფუნქციონირება, ვებგვერდების მფლობელთა ცნობადობის ამაღლება, საზოგადოებისთვის დეტალური ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, დაინტერესებული პირებისთვის ინფორმაციის ონლაინრეჟიმში მიწოდება და უკუკავშირის მიღება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და მისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის შექმნა, ელექტრონული საინფორმაციო სისტემების შექმნა, განვითარება, მომსახურება, მდგრადობისა და საიმედოობის უზრუნველყოფა, ბიზნესუწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. 5.9 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 47 01) სტატისტიკური სისტემის პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავება, განხორციელება და მონიტორინგი; სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევებისა და მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, მონაცემთა გავრცელება და ანგარიშგება; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ საკანონმდებლო ბაზის განახლება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება/განახლება; საერთაშორისო ორგანოებში წარმომადგენლობა და თანამშრომლობა; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ ცნობიერების ამაღლება და მომხმარებელთა ნდობის განმტკიცება; დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურ-ტექნიკური და ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური რესურსების უზრუნველყოფა; ეფექტიანობისა და ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა; ტექნიკური და კომპიუტერული აღჭურვილობის განახლება. 5.10 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 47 02) მთლიანი შიდა პროდუქტის გაანგარიშება, მდგომარეობის ძირითადი მახასიათებელი; როგორც ქვეყნის ეკონომიკური 132 ქვეყნის საგარეო ვაჭრობისა და ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება; მომსახურებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ მონაცემების მოპოვება; სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება, ფასების საერთაშორისო შედარების განხორციელება; საქართველოს რეზიდენტებისა და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების შესახებ, აგრეთვე საქართველოს რეზიდენტების მიერ ქვეყნის გარეთ განხორციელებული ვიზიტების თაობაზე მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; ბიზნესსექტორსა და არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორში მიმდინარე მოვლენებისა და პროცესების ანალიზი და მათ შესახებ სტატისტიკურ მონაცემთა წარმოება; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური კვლევის ჩატარება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების გაანგარიშება; სამაცივრო, სასაკლაო მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის გამოკვლევა; საფინანსო საქმიანობის განმახორციელებელი საწარმოებისა და ლომბარდების საქმიანობის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის შეგროვება; ტრანსპორტის გადაზიდვა); სტატისტიკის წარმოება (მგზავრთა გადაყვანა და ტვირთის საავტომობილო ტრანსპორტის ნატურალური მაჩვენებლებისა და ამ დარგში ენერგორესურსების საბოლოო მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შინამეურნეობებში შეგროვება; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; შრომის ბაზრისა და სამუშაო ძალის დეტალური გამოკვლევა; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევის ჩატარება; შინამეურნეობების მდგომარეობის შესახებ სტატისტიკური მონაცემების (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბისა და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა) მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; 133 სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; შინამეურნეობებსა და ბიზნესში საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება; საწარმოთა ინოვაციური აქტივობის გამოკვლევა; დაუკვირვებადი ეკონომიკის გამოკვლევა სხვადასხვა სექტორში. 5.11 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო (პროგრამული კოდი 43 00) საქართველოში ბაზრის ლიბერალიზაციის, თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობის, ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვის მიზნით სააგენტოში წარმოდგენილი საჩივრების განხილვა და მათზე შესაბამისი რეაგირება; მოკვლევების ფარგლებში დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების, კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმებისა და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის ფაქტების გამოვლენა და აღკვეთა; სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ განხორციელებული კონკურენციის შემზღუდველი ქმედებების გამოვლენა და მათი გამოსწორების გზების დასახვა; კომპეტენციის ფარგლებში ქვეყანაში განხორციელებული კონცენტრაციებისა და გაცემული სახელმწიფო დახმარებების კონტროლი; სხვადასხვა ბაზრის მონიტორინგი და კონკურენტული გარემოს გაუმჯობესებისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება; ადგილობრივი ინდუსტრიის დაცვა დემპინგური იმპორტით მიყენებული ზიანისგან ან/და შესაძლო ზიანის მიყენებისგან; ანტიდემპინგური ღონისძიებების შემოღებასთან დაკავშირებით შესაბამისი დასკვნების შემუშავება და საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; საქართველოს ბაზარზე მომხმარებლის უფლებების დარღვევის პრევენცია, დაცვა და დარღვევების აღმოჩენის შემთხვევაში შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განხილვის საბჭოს ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 5.12 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური (პროგრამული კოდი 38 00) საქართველოში უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ტერორიზმის დაფინანსების და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო − ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) − სტანდარტებსა და ევროკავშირის შესაბამის 134 დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის სფეროში ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება. 5.13 ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 23 06) ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის განვითარება დირექტივასთან − „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისათვის“, რეგულაციასთან − „ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2002 წლის 19 ივლისის რეგულაცია 1606/2002 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენების შესახებ“ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების მიზნით; ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; აუდიტისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსური ანგარიშგების სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის სისტემის დახვეწა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოება, რაც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან, 2006/43/EC ევროდირექტივასა და 537/2014 ევრორეგულაციასთან შესაბამისობას; სრულფასოვანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბება, ანგარიშვალდებულ პირთა ცნობიერების ამაღლება და რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიმართულებით. 5.14 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 18) საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის გაფორმებული „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმებისა და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და „TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.“-ს შორის გასაფორმებელი ოქმის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 27 აპრილის №923 განკარგულების შესაბამისად, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე აღებული ვალდებულებების დაფარვა. 5.15 ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 04) ბაზარზე განთავსებული ინდუსტრიული და სამომხმარებლო პროდუქტების ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ევროპის ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით; 135 5.16 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) (პროგრამული კოდი 24 13) საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული ენერგეტიკული რეფორმის განხორციელება, რომელიც გულისხმობს „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებას. აღნიშნული რეფორმის ფარგლებში „ენერგოეფექტურობის შესახებ“ და „შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონებით გათვალისწინებული კანონქვემდებარე აქტების მიღების/დამტკიცების და შესრულების მიზნებია: ენერგოაუდიტორების აკრედიტაციისა და სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ენერგოაუდიტის სავალდებულო წესების ამოქმედება; სატრენინგო პროგრამების დანერგვა ენერგოაუდიტორებისთვის მრეწველობასა და შენობების სექტორში, შენობების ენერგოეფექტურობის სერტიფიკატების (ეეს) შემფასებლებისთვის, გათბობისა და გაგრილების სისტემების ინსპექტორებისთვის; საწარმოო ციკლის ენერგოეფექტურობის გაზრდა; შენობების სექტორში (არსებულ და მშენებარე შენობებში) ენერგოეფექტური სტანდარტების დანერგვა; ენერგოეფექტურობის მინიმალური მოთხოვნებით დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად, შენობების განახლება; შენობებში ენერგოეფექტურობის დანერგვისთვის მათი საჭირო ტექნიკური უზრუნველყოფა, აგრეთვე კომპიუტერული პროგრამების ჩამოყალიბება მუნიციპალურ დონეზე და მუნიციპალიტეტების შესაბამისი სამსახურების კადრების გადამზადება; საჯარო შენობების ინვენტარიზაცია და რეესტრის ჩამოყალიბება ენერგოეფექტურობის განსახორციელებლად; ენერგოეფექტური ღონისძიებების შედეგად მიღებული ენერგოდაზოგვის მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და დადასტურების პლატფორმის ამუშავება. 5.17 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა (პროგრამული კოდი 49 00) მცირე და საშუალო საწარმოების მხარდაჭერა და ექსპორტ-იმპორტის ხელშეწყობა მათი რეგიონალურ და საერთაშორისო ბაზრებში ინტეგრაციისთვის; სხვადასხვა ქვეყნის სავაჭრო-სამრეწველო პალატებსა და ბიზნესგაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება, ინტეგრაცია და მჭიდრო თანამშრომლობა; ბიზნესფორუმების, კონფერენციების, გამოფენებისა და ორმხრივი შეხვედრების ორგანიზება ქართული და უცხოური ბიზნესწრეების წარმომადგენელთა მონაწილეობით, აგრეთვე ქართული კომპანიების საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის ხელშეწყობა და „როუდშოუების“ ორგანიზება; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნესკავშირების დამყარების ხელშეწყობა და პარტნიორების მოძიება; საქართველოს ბიზნესსუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით მათი ინტერესების ადვოკატირება; საქართველოს რეგიონული ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა ბიზნესკომპანიებთან შეხვედრების, ტრენინგების, სემინარების, ფორუმებისა და პრეზენტაციების გამართვის გზით, მათ შორის, ელექტრონული ფორმით, აგრეთვე 136 კონსულტაციების გაწევა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და პრობლემური საკითხების გაცნობის მიზნით; საერთაშორისო კომერციული და საინვესტიციო დავების განსახილველად საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობა; საწარმოო ინსტრუქტორებისა და გამომცდელების გადამზადება, აგრეთვე პროფესიული უნარების სააგენტოს ფუნქციონირების ხელშეწყობა როგორც დამფუძნებელთა კრებისა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობით, ისე სამეთვალყურეო საბჭოს სამდივნოს მეშვეობით; კომპანიების თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობა, მათ შორის, გაციფრულების ხელშეწყობა; უზრუნველყოფის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; ქვეყნის გარეთ ქართული კულტურის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებაზე საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ამ ღონისძიებებში ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა; ქართული ხელოვნებისა და კულტურის საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის კულტურის თვალსაჩინო მოღვაწეთა დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; კულტურასა და ბიზნესს შორის პარტნიორული ურთიერთობების გამყარება; ხელოვნების დარგების წარმომადგენელთა მიერ კავშირების დამყარება ინსტიტუციურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის პალატებსა და შოუბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. 5.18 საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის ხელშეწყობა (KfW) (პროგრამული კოდი 24 22) საქართველოს მწვანე გარდაქმნის (Green Transition for Georgia) პროექტის ფარგლებში მონიტორინგის განხორციელება. Policy Based Lending-სთან მომზადებასთან დაკავშირებით საექსპერტო მომსახურების გაწევა. 5.19 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება (პროგრამული კოდი 24 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება: 137 საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში სტანდარტის − EN ISO 9001:2015-ის შესაბამისად ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ზოგადი პრინციპების დანერგვა, ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება, საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების საქართველოს სტანდარტებად მიღება; მეტროლოგიის სფეროში საერთაშორისო აღიარების შენარჩუნება/გაფართოება და დამკვეთებისთვის, მათ შორის, რეგიონალურ დონეზე, სერვისების შეთავაზება; მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების (TBT) მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. 5.20 ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა (პროგრამული კოდი 24 09) ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თავისუფალ ბლოკებზე ღია საერთაშორისო ტენდერის ჩატარება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის შექმნა და მართვა; ნავთობის გადამუშავების ლიცენზიის, ბუნებრივი გაზის დამუშავების ლიცენზიის, ნავთობის ტრანსპორტირების ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; „წევრი სახელმწიფოებისთვის ნედლი ნავთობის ან/და ნავთობპროდუქტების მინიმალური სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების დაკისრების შესახებ“ საბჭოს 2009 წლის 14 სექტემბრის 2009/119/EC დირექტივის შესრულება; ბუნებრივი წყალბადის ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სფეროს საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება. 5.21 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი (პროგრამული კოდი 03 00) საქართველოს ტერიტორიაზე პირის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებასთან დაკავშირებული უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის ხელშეწყობა. 5.22 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო (პროგრამული კოდი 53 00) შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირება და უფლებამოსილი ორგანოსთვის შეთავაზება, აგრეთვე უფლებამოსილი ორგანოსა და კერძო ინიციატორისთვის შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირებასა და შესაბამისი პროცედურების განხორციელებაში დახმარების გაწევა; 138 უფლებამოსილი ორგანოს მიერ წარდგენილი პროექტის კონცეფციის ბარათების შეფასება, საჭიროების შემთხვევაში შენიშვნების მომზადება და რეკომენდაციების შემუშავება; ერთიანი და ყოვლისმომცველი საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების მონაცემთა ბაზის შექმნა და ანალიზი; ინსტიტუციური პოტენციალის განვითარების მიზნით საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროში უფლებამოსილი ორგანოს ცოდნის დონის ამაღლების ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების განხორციელებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციებისა და სახელმძღვანელოების შემუშავება, მათ შორის, პროექტის იდენტიფიცირებისა და მომზადების, კერძო პარტნიორის შერჩევის, პროექტის განხორციელების, მონიტორინგისა და შემდგომი შეფასების ეფექტიანობის ხელშეწყობისთვის; საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საფინანსო ინსტიტუტებთან თანამშრომლობა, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მიმართულებით საქართველოს შესაბამისი სარეიტინგო მაჩვენებლების გაუმჯობესება; საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროს მარეგულირებელი სამართლებრივი ჩარჩოს გაუმჯობესებისთვის სათანადო ცვლილებების შემუშავება და შესაბამისი ორგანოებისთვის წარდგენა. 6 ინსტიტუციონალური განვითარება და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერა საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ძლიერი, სამართლიანი და ერთიანი სახელმწიფოს მშენებლობას, სადაც თითოეულ მოქალაქეს აქვს თანასწორი შესაძლებლობები და სახელმწიფო ინსტიტუტები ეფექტიანად და გამჭვირვალედ ემსახურებიან მათ. გამჭვირვალე, ანგარიშვალდებული და ეფექტიანი, შედეგებზე ორიენტირებული სახელმწიფო მართვის სისტემის ჩამოყალიბების უზრუნველსაყოფად, ევროპული საჯარო მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, უწყვეტად გაგრძელდება საჯარო მმართველობის რეფორმა. გაძლიერდება პოლიტიკის დაგეგმვის ეფექტიანი და ეფექტური სისტემის მხარდაჭერა და უზრუნველყოფილი იქნება მისი შემდგომი გაუმჯობესება გამოვლენილი საჭიროებებისა და საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის საფუძველზე. გაუმჯობესდება სამთავრობო დაწესებულებათა მიერ პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების ხარისხი; დაინერგება პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიანი ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებით, ციფრულ სივრცეში მოექცევა მთავრობის ყველა პოლიტიკის დოკუმენტი; პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიან ელექტრონულ სისტემაში ინტეგრირდება საჯარო კონსულტაციების გამართვის მოდულიც, რაც ახალ შესაძლებლობას აჩენს ინკლუზიური საჯარო პოლიტიკის წარმოებისათვის და ქმნის ქმედით პლატფორმას მოქალაქეებთან მჭიდრო ინტერაქციისთვის. 139 ინტენსიურად გაგრძელდება საჯარო სამსახურის სრულყოფა. ამ მიზნით, შემუშავდება საჯარო სამსახურის განვითარების სტრატეგია, რომელიც შექმნის ერთიან ხედვას მიმზიდველი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბების, მართვის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვის, საჯარო სამსახურში დასაქმებული ადამიანური კაპიტალის გაძლიერების, პროფესიონალიზმის ამაღლების, ძლიერი, ანგარიშვალდებული, ქმედითი საჯარო დაწესებულებების ფუნქციონირების ხელშეწყობის, ასევე შესაბამისი პოლიტიკური დონის პასუხისმგებლობის განსაზღვრისა და რეფორმის კოორდინირებული განხორციელების მიზნით; საჯარო სამსახურის სისტემის ერთიანობის უზრუნველსაყოფად და არსებული პრაქტიკის გაუმჯობესების მიზნით, დაიხვეწება კანონმდებლობა და მკაფიოდ დადგინდება საჯარო სამსახურის ფარგლები, მათ შორის, დაზუსტდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სამართლებრივი ჩარჩო; საჯარო სამსახურში დაინერგება ადამიანური რესურსების მართვის თანამედროვე მექანიზმები, რაც ხელს შეუწყობს ადამიანური რესურსების მართვის ოპერაციული სისტემიდან ადამიანური კაპიტალის სტრატეგიული განვითარების სისტემაზე გადასვლას; საჯარო სამსახურის მიმზიდველობის გაზრდისთვის განვითარდება სამოტივაციო პრაქტიკები, თანასწორი და ინკლუზიური დასაქმების სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობის მიზნით, წახალისდება ოჯახზე მორგებული დასაქმების პოლიტიკა, საჯარო სამსახურში ქალთა მონაწილეობა, მათი ლიდერობა და პროფესიული განვითარება. მომავალი წლიდან საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერას, რისთვისაც შეიქმნება შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამა. გაგრძელდება საკანონმდებლო აქტების კოდიფიკაციის რეფორმა, რომლის ფარგლებში, შემუშავდება და საქართველოს პარლამენტს წარმოედგინება მიწის კოდექსი, აგრეთვე მიღებული იქნება ხანდაზმულ პირთა უფლებების მარეგულირებელი ერთიანი საკანონმდებლო აქტი. საკანონმდებლო რეფორმები კვლავაც წარიმართება სამეცნიერო წრეებთან აქტიური დიალოგის ფონზე. 2028 წლისთვის იუსტიციის სახლის მოქმედების არეალი სრულად დაფარავს ყველა მუნიციპალიტეტს. „მობილური იუსტიციის სახლების“ მეშვეობით, 2028 წლისთვის 500ამდე სოფლის მოსახლეობას პირდაპირ სახლის კართან მიეწოდება 500-ამდე სერვისი. სახელმწიფო სერვისები ხელმისაწვდომი გახდება my.gov.ge მობილური აპლიკაციით. მომსახურების დისტანციური ელექტრონული ფორმა მომხმარებლებს, განსაკუთრებით კი დიასპორის წარმომადგენლებს გაუმარტივებთ სერვისებზე წვდომა. საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში სერვისების მიწოდების კომპონენტის ეფექტიანი უზრუნველყოფის მიზნით, განხორციელდება სახელმწიფო სერვისების განვითარების 2022 − 2025 წლების სტრატეგიით გათვალისწინებული ღონისძიებები, რათა უმაღლესი სტანდარტით მოხდეს სერვისების შექმნა, განფასება, მიწოდება და ხარისხის კონტროლი. შეიქმნება ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის (NSDI) გეოპორტალი, რომელზეც ქვეყნის ყველა უწყება და სივრცითი მონაცემების მწარმოებელი სუბიექტი განათავსებს ინფორმაციას. საჯაროდ ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოში არსებული სივრცითი მონაცემები, რომლებიც თავსებადი და შესაბამისი იქნება ევროკავშირის სივრცითი ინფორმაციის ინფრასტრუქტურასა (INSPIRE) და რეგულაციებთან. 140 დასრულდება დამისამართების პროექტი და მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციული საზღვრების პროექტები დასამტკიცებლად წარმოედგინება საქართველოს პარლამენტს, ხოლო დასახლებების ადმინისტრაციული საზღვრები დამტკიცდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ზუსტი მისამართების არსებობა ხელს შეუწყობს სახელმწიფო და კერძო სერვისების დროულ და უფრო ხარისხიან მიწოდებას. დასრულდება მიწის სისტემური რეგისტრაციის პროცესი და ქვეყანაში არსებულ მიწის ფონდთან მიმართებით საბოლოოდ დადგინდება, რომელი ნაკვეთია კერძო, სახელმწიფო თუ მუნიციპალური საკუთრება. პროექტის დასრულების შედეგად, ხარისხობრივად გაუმჯობესდება მიწაზე საკუთრების უფლების დაცვა, მიწის ეფექტიანად მართვა, სოფლის მეურნეობის სექტორისა და აგრობიზნესის მართვა. დაინერგება ახალი გამარტივებული სერვისი − „სასყიდლიანი ხელშეკრულებების რეგისტრაცია“, რომელიც ითვალისწინებს სასყიდლიანი ხელშეკრულების, მათ შორის, იჯარის/ქირავნობის ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში, მესაკუთრეთა უფლებების დაცვის/აღდგენის ეფექტიან მექანიზმებს. სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე შესაძლებელი გახდება, როგორც ფულადი ვალდებულების სესრულების მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ისე საკუთრების უფლების აღდგენა, იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც მოიჯარე/დამქირავებელი არ იხდის საიჯარო ქირას/ქირას ან/და ნებაყოფლობით არ ათავისუფლებს უძრავ ქონებას. ევროკავშირის დირექტივების გათვალისწინებით მიღებული „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონის შესაბამისად, დასრულდება მეწარმე სუბიექტების ხელახალი რეგისტრაციის პროცესი. შედეგად, საქართველოში რეგისტრირებული ყველა მეწარმე სუბიექტის მონაცემები შესაბამისობაში იქნება ევროკავშირში მოქმედ რეგულაციებთან. საჯარო რეესტრმა მომხმარებლებს შესთავაზა ახალი, ინოვაციური და თანამედროვე ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული სერვისი. დაცული აპლიკაციის მეშვეობით, მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ან/და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში მყოფ საქართველოს მოქალაქეებს დისტანციურად, ინტერნეტში ჩართული ელექტრონული მოწყობილობის (კომპიუტერი, ტელეფონი და ა. შ.) საშუალებით შეუძლიათ უძრავ ქონებაზე გარიგებების დადება, ნასყიდობის საფასურის გადახდა და უფლების რეგისტრაცია. აღსანიშნავია, რომ გონიერი კონტრაქტის საშუალებით, ხელშეკრულების მხარეები დაცულნი იქნებიან შესაძლო რისკებისგან. „გონიერი კონტრაქტის“ განვითარების მომდევნო ეტაპზე არსებულ სერვისებს დაემატება შემდეგი ახალი სერვისები: საწარმოს რეგისტრაცია, პარტნიორთა კრების ჩატარება, წილის ნასყიდობა, იჯარის რეგისტრაცია. თანამედროვე სტანდარტებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებით, დარგობრივ და აკადემიურ სექტორთან, ასევე საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით, შეიქმნება საქართველოს ციფრული რუკა. მოხდება საქართველოს ციფრული მმართველობის 2025 − 2030 წლების სტრატეგიის იმპლემენტაცია, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს მთავრობის გრძელვადიან, სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტს ციფრული მმართველობის სფეროში და ასახავს ციფრული მმართველობის თანამედროვე ტენდენციებს. მუშაობა გაგრძელდება სანდო მომსახურების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს 141 სრულყოფასა და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან (eIDAS 2.0) ჰარმონიზაციაზე, რაც საქართველოში არსებული სანდო მომსახურებების სხვა ქვეყნებში (მათ შორის, ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში) აღიარებას ისახავს მიზნად. შედეგად, საქართველოს მოქალაქეებსა და რეზიდენტ იურიდიულ პირებს ექნებათ შესაძლებლობა, ელექტრონული ფორმით წარადგინონ საქართველოში მოქმედი კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერით/შტამპით დამოწმებული დოკუმენტები. გარდა არსებული სანდო მომსახურებების ევროკავშირში აღიარებისა, იგეგმება ციფრული იდენტიფიკაციის სისტემის (Digital ID) განვითარება და მისი მეშვეობით სანდო მომსახურების მიწოდება. „ციფრული ID“ აპრობირებულია მსოფლიოსა და ევროკავშირის ბევრ ქვეყანაში და ნიშნავს მობილური ტელეფონის გამოყენებას ელექტრონული იდენტიფიკაციის ფუნქციის უზრუნველსაყოფად, ისევე, როგორც ელექტრონული ხელმოწერისა და შტამპის გამოსაყენებლად. „ციფრული ID“ და ციფრული ხელმოწერა, როგორც ელექტრონული იდენტიფიკაციის ცალკე არხი, გაზრდის აღნიშნული სანდო მომსახურების გამოყენებას მოსახლეობასა და ბიზნესსექტორში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ანალიტიკური და სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის, სახელმწიფოს მიერ დასადები ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზის, საერთაშორისო სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში საქმისწარმოების წარმართვის ეფექტიანობის გაუმჯობესებისთვის, ასევე საქართველოს საკანონმდებლო მაცნის მომხმარებელთათვის გამარტივებული სერვისების მიწოდების მიზნით, დაგეგმილია ხელოვნური ინტელექტის სისტემების დანერგვა და გამოყენება. გარდა ამისა, ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებული მსოფლიო ტენდენციების შესწავლის, ანალიზის, საქართველოს კანონმდებლობის ციფრულ სტანდარტებთან ადაპტირებისთვის საჭირო დასკვნებისა და რეკომენდაციების მომზადებისა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების მიზნით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასწავლო ცენტრის ბაზაზე შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის სამართლებრივი კვლევის ცენტრი. 6.1 სასამართლო სისტემა (პროგრამული კოდები 07 00 – 10 00) სასამართლოთა შენობების სამშენებლო და სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება; ნაფიცი მსაჯულებისა და მსაჯულობის კანდიდატებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ხარჯის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რომლებიც დაკავშირებულია მათ მიერ საკუთარი მოვალეობის შესრულებასთან; მოსამართლეთა ჯანმრთელობის დაზღვევით უზრუნველყოფა; საქართველოს უზენაესი და საკონსტიტუციო სასამართლოების გამჭვირვალობისა და საჯაროობის პროცესის გაგრძელება. 6.2 საკანონმდებლო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01) საქართველოს საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; 142 საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; კონსტიტუციური პრინციპების შესაბამისად, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობა, მის მართვა-გამგეობაში პოლიტიკური ძალების ფართოდ წარმოდგენა; მოქალაქეთა მდგომარეობის გაუმჯობესების, ქვეყნის მდგრადი განვითარების და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა; საპარლამენტო საქმიანობის ხელმისაწვდომობა; ღიაობა, ინფორმაციის გამჭვირვალობა და მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა, ანგარიშვალდებულება; თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო ინფორმაციის მიწოდების უზრუნველყოფა; გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება. 6.2.1 საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01 01) საქართველოს მოსახლეობის მიერ საქართველოს მინდობილი ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფა; პარლამენტისთვის კანონშემოქმედებითი საქმიანობის უზრუნველყოფა; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს ოკუპირებული რეგიონების ე. წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკით და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მისაღწევად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და განხორციელება; ფარგლებში საქართველოს სხვა უფლებამოსილებების საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიცირება და მათთან შეერთება; საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის მიღება და მისი შესრულების საპარლამენტო კონტროლი; 143 საქართველოს პარლამენტის წინაშე ყოველწლიური ანგარიშების მოსმენა მომზადება; ანგარიშვალდებული ორგანოების და შესაბამისი რეკომენდაციების საერთაშორისო საპარლამენტთაშორისო ორგანიზაციებსა და სახელმწიფოთა პარლამენტების წევრებთან აქტიური თანამშრომლობა; სხვა საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესების გაღრმავება და მათ დირექტივებთან ჰარმონიზაცია. 6.2.2 საპარლამენტო ფრაქციების და პარლამენტის წევრების საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01 02) საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის ფრაქციებისა და მაჟორიტარი პარლამენტის წევრების ბიუროების საქმიანობის ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, აგრეთვე მათი ხელშეწყობა საქართველოს პარლამენტისა და მისი ორგანოების საქმიანობაში მონაწილეობის მისაღებად, კანონშემოქმედებითი და მაკონტროლებელი (საზედამხედველო) საქმიანობის განსახორციელებლად; საქართველოს პარლამენტის უზრუნველყოფა. 6.2.3 დროებითი კომისიების საქმიანობის საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 01 01 03) საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების მომზადება, კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების განხილვისას გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; ინფორმაციის საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; გენდერული თანასწორობის საკითხებზე თემატური მოკვლევების მომზადება და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელება. 6.2.3.1 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 01 01 03 01) საქართველოს პარლამენტის ბიუროს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარისა და მისი მოადგილეების, საქართველოს პარლამენტის წევრების, კომიტეტების, ფრაქციების, უმრავლესობისა და ოპოზიციის, დროებითი საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი, დოკუმენტური, საინფორმაციო, საფინანსო, მატერიალურ-ტექნიკური და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო მომსახურების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების მომზადება, 144 კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის განხორციელების ხელშეწყობა; წევრების მიერ განხილვისას უფლებამოსილების საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; ინფორმაციის საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის მართვა, განვითარება და ტექნიკური უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით გამგებლობისთვის მიკუთვნებული ხელშეწყობა. 6.2.3.2 საქართველოს სხვა საკითხების პარლამენტის გადაწყვეტის გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება (პროგრამული კოდი 01 01 03 02) გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს უწყვეტი საქმიანობის უზრუნველყოფა, მათ შორის, პრიორიტეტულ საკითხებზე საქართველოს პარლამენტისთვის თემატური მოკვლევების მომზადება და საბჭოს საკომუნიკაციო სტრატეგიის აღსრულების უზრუნველყოფა; გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოსა და მუნიციპალურ დონეზე არსებული გენდერული თანასწორობის საბჭოების კოორდინაციის უზრუნველყოფა და თანამშრომლობის გაძლიერება; წლის განმავლობაში გენდერულ თანასწორობასთან დაკავშირებით შერჩეულ პრიორიტეტულ თემებზე საქართველოს პარლამენტისა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება. 6.3 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება (პროგრამული კოდი 26 01) ეფექტიანი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება; საქართველოს, საერთაშორისო და უცხო ქვეყნების სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზა, ინსტიტუციური განვითარება და ეფექტიანი უწყებათაშორისი კოორდინაცია; 145 სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობების შესწავლა და გაანალიზება; საქართველოს კანონმდებლობის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით განსაზღვრულ ევროკავშირის რეგულაციებთან, გადაწყვეტილებებსა და დირექტივებთან დაახლოების/ჰარმონიზაციის მიზნით სამინისტროს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებულ საკითხებზე სხვადასხვა უწყების მიერ შემუშავებული ნორმატიული აქტების პროექტებისა და თანამდევი დოკუმენტების სამართლებრივი ექსპერტიზა; არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნების სასამართლოებში კომერციულ და საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინაცია; საქართველოს სასამართლოებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა; სახელისუფლებო დაწესებულებების წინააღმდეგ დავებში მონაწილეობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მათი საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება; ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კუთხით და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კვლევისა და ანალიტიკის ჯგუფის ფარგლებში ყოველწლიური კვლევითი სამოქმედო გეგმის შემუშავება; სხვადასხვა მიმართულებით დარგობრივი, შედარებით-სამართლებრივი და სახელმწიფოთა კარგი პრაქტიკის კვლევების მომზადება; ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით რეკომენდაციებისა და მოსაზრებების მომზადება; „კარგი მმართველობის“ საკითხებთან დაკავშირებით პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება/მეთოდური ხელმძღვანელობა და, საჭიროებისამებრ, მოსაზრებების წარდგენა ან/და ანგარიშების შემუშავება; იურიდიული განათლების ხელშეწყობა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ბრძოლის ორწლიანი სამოქმედო გეგმის, აგრეთვე ქუჩაში მცხოვრები ან/და მომუშავე ბავშვების ძალადობისგან, მათ შორის, ტრეფიკინგისგან, დაცვის მიზნით სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების შემუშავება და მათი შესრულების მონიტორინგი; ეროვნული ნარკოპოლიტიკის დახვეწა. 146 6.4 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 06 04) შესაბამისი არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩატარება; არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩასატარებლად ადამიანური რესურსის მომზადება; ელექტრონული საშუალებების შესახებ ამომრჩეველთა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების ცნობიერების ამაღლების/ინფორმირების კამპანიის განხორციელება; არჩევნების ჩასატარებლად საჭირო ელექტრონული საშუალებებისა და სხვა თანამდევი ინფრასტრუქტურული ბაზის მომზადება, მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; კომპეტენციის ფარგლებში საარჩევნო დავების განხილვა; ამომრჩევლებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება; გენდერულად დაბალანსებული და თანასწორი საარჩევნო გარემოს ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. 6.5 საარჩევნო გარემოს განვითარება (პროგრამული კოდი 06 01) მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ამომრჩევლებისა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების მიერ საარჩევნო უფლების თავისუფლად განსახორციელებლად ყველა პირობის შექმნა; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკისა და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება, დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდისა და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. 6.6 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (პროგრამული კოდი 05 00) 147 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე, დამოუკიდებელ, უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად წარმართავს და საზოგადოების მაღალი ნდობით სარგებლობს; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; სახელმწიფო სახსრებისა და სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვისა და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; საჯარო სექტორში ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება; აუდიტორული მონიტორინგი; საქმიანობისას გაცემული რეკომენდაციების შესრულების საქართველოს პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და დონორ თანამშრომლობის გაზრდა; პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული აუდიტორთა სერტიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება, კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობის განხორციელება; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტაჟირების პროგრამის თანამშრომელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; ფარგლებში სწავლების ონლაინ პლატფორმის შემუშავება და დანერგვა; სერტიფიცირებული აუდიტორების მონიტორინგის სისტემის დანერგვა; სასერტიფიკატო პროგრამისთვის უწყვეტი სასწავლო კურსის განხორციელება; ახალი ტრენინგების შემუშავება და განხორციელება, გარემოსდაცვითი პოლიტიკის დანერგვა. 6.7 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური (პროგრამული კოდი 51 00) „სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ დანაშაულთა მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება, მათ შორის, სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი ისეთი დანაშაულების გამოძიება, როგორებიცაა: წამება, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება ან უფლებამოსილების გადამეტება, ჩადენილი ძალადობით, იარაღის გამოყენებით ან დაზარალებულის პირადი ღირსების შეურაცხყოფით და სხვა. 6.8 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო (პროგრამული კოდი 46 00) 148 საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; საერთაშორისო დონეზე აღიარებული სამედიცინო კვლევის მეთოდების გამოყენება და ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამის განხორციელება; ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მიწოდებული სერვისების სანდოობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება; ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება; მომსახურების სფეროს მუდმივი განვითარება; კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; ექსპერტების პროფესიული ტრენინგებითა და სასწავლო კურსებით უზრუნველყოფა, საერთაშორისო პროფესიულ და ლაბორატორიათაშორის ტესტირებებში მონაწილეობა და ISO 17025-ის სტანდარტის აკრედიტაციის შენარჩუნება. 6.9 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური (პროგრამული კოდი 36 00) საქართველოს პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გადახედვა და შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებებზე მუშაობა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გაფართოების და საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით, სამსახურში დასაქმებული ადვოკატების სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება; საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე სოციალურად დაუცველი პირებისთვის, არასრულწლოვანებისა და კანონით გათვალისწინებული სხვა პირებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, სამოქალაქო სამართლისა და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე, იურიდიული დახმარების გაწევა; მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდისთვის ინფრასტრუქტურის, საინფორმაციო ტექნოლოგიების, ხელმისაწვდომი სერვისებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების განვითარება; იურიდიული დახმარების სისტემის შესახებ საზოგადოების ცნობიერებისა და ხელმისაწვდომობის ამაღლება; 149 იურიდიული საქმისწარმოების მართვის საინფორმაციო სისტემის (case-bank) განსავითარებლად დამატებითი მოდულების ჩაშენების საქმიანობა როგორც ხარისხის შეფასების მიზნებისთვის, ისე სასწავლო პროცესების მოსაწესრიგებლად. 6.10 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო (პროგრამული კოდი 55 00) კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განსაზღვრა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტების - კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტის (რომელიც მტკიცდება საქართველოს პარლამენტის მიერ), საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის - შესრულების მიზნით უწყებათაშორისი კოორდინაცია და ამ დოკუმენტებისა და მათთან დაკავშირებული სხვა დოკუმენტების შესრულების ზედამხედველობა; საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ ქვეყნის უწყებათაშორისი კოორდინაციის უზრუნველყოფა; შეფასების პროცესში მამხილებელი დაცვის ღონისძიებათა გაუმჯობესების, ასევე საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის შესახებ წინადადებების შემუშავება და სათანადო რეკომენდაციების გაცემა და ამ სფეროსთან დაკავშირებით სხვა ღონისძიებების განხორციელება; თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის მიღების, შევსების და ჩაბარების კონტროლის უზრუნველყოფა და მონიტორინგი; მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების (პოლიტიკური პარტიის), საარჩევნო სუბიექტისა და განცხადებული საარჩევნო მიზნის მქონე პირის ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგი. 6.11 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 06 03) „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. 6.12 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 03) ეროვნული საარქივო ფონდის მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადატანილი დოკუმენტებით შევსება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის შექმნა და მუდმივი განახლება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების დაცვის, შენახვის, სათანადო პირობებისა და მათი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადატანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებას, ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას; 150 მოქალაქეზე ორიენტირებული მომსახურების დანერგვისა და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის და დოკუმენტების (ტექსტური დოკუმენტები, კინოფოტოფონოდოკუმენტები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა და განვითარება; ერთიანი ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნისა და ელექტრონული დოკუმენტაციის მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად აღრიცხვისა და დაარქივების ავტომატიზებული სისტემის შექმნა; შიდა ქართლის (გორი)რეგიონული არქივის ახალი შენობის მშენებლობა და აღჭურვა, აგრეთვე თბილისში, ეროვნული არქივის ცენტრალური შენობის ეზოში დამატებითი საცავის აშენება და აღჭურვა. რუსთავის, ახალციხის და მესტიის არქივების შენობებში ხანძარქრობის სისტემების მოწყობა. 6.13 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი (პროგრამული კოდი 41 00) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით გეგმური და არაგეგმური მონიტორინგის განხორციელება; თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებსა და პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ პირთა უფლებების დარღვევის შესახებ განცხადებებისა და საჩივრების განხილვა და მათზე რეაგირება; თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის მონიტორინგი; არასრულწლოვანთა გაძლიერება; სარეაბილიტაციო დაწესებულებების მონიტორინგის წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციისთვის რეკომენდაციების შემუშავება; მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და წარდგენა; საქართველოს სახალხო დამცველის რეგიონული ოფისების მუშაობის მხარდაჭერა და გაძლიერება; სამოქალაქო განათლებისა და ცნობიერების ასამაღლებლად საინფორმაციო ბიულეტენებისა და სოციალური რეკლამის დამზადება და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში განთავსება, საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშების გამოცემა, თარგმნა და სხვადასხვა დონეზე წარდგენა; ადამიანის უფლებათა თემებზე პუბლიკაციების გამოცემა და გავრცელება; შესაბამისი სამიზნე ჯგუფებისთვის ტრენინგების ორგანიზება; საქართველოს მოქალაქეთა, უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა, აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიულ პირთა, პოლიტიკურ და რელიგიურ გაერთიანებათა განცხადებებისა და საჩივრების მიღება, რეგისტრაცია, სტრუქტურულ ერთეულებზე გადანაწილება, განხილვა და შესაბამისი რეაგირება; 151 ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ინფორმაციის საქართველოს ნებისმიერი კუთხიდან 24 საათის განმავლობაში მისაღებად მრავალარხიანი საკომუნიკაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის იმპლემენტაცია; უმრავლესობისა და უმცირესობის ჯგუფებს შორის მრავალმხრივი დიალოგის ხელშეწყობა; ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვის 2006 წლის კონვენციის იმპლემენტაციის მონიტორინგი; ბავშვთა უფლებრივი მდგომარეობის ზედამხედველობა ცენტრსა და რეგიონებში; სკოლამდელი დაწესებულებებისა და სკოლების მონიტორინგი; 24-საათიანი სახელმწიფო ზრუნვის ქვეშ მყოფი არასრულწლოვანების სამზრუნველო დაწესებულებიდან გასვლისთვის მომზადების ზედამხედველობა; საქართველოში გენდერული თანასწორობის დაცვის სფეროში არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების შესრულების მონიტორინგი, საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში შემოსული, გენდერული თანასწორობის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადებების/საჩივრების შესწავლა და შესაბამისი დასკვნების/რეკომენდაციების/წინადადებების პროექტების მომზადება; საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ გენდერული თანასწორობის სფეროში მოქმედი სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანოებისა და ორგანიზაციების საქმიანობისა და გამოცდილების განზოგადება და საქართველოში დანერგვის ორგანიზება; საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებისთვის საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიშის საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენა, სპეციალური და საქმიანობის ანგარიშების მომზადება და გავრცელება; რეკომენდაციების, წინადადებების, ზოგადი წინადადებებისა და დასკვნების შემუშავება და ადრესატებისთვის წარდგენა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; 152 კონსტიტუციური სარჩელისა და სასამართლოს მეგობრის მოსაზრების მომზადება და სასამართლოში წარდგენა. 6.14 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) (პროგრამული კოდი 26 08) მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება და ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა, კერძოდ: საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემების (განსაკუთრებით − უძრავი ქონების რეგისტრაციის სისტემის) გაძლიერება; ძირითადი საკადასტრო და სარეგისტრაციო სისტემების განახლება; შერჩეული ელექტრონული სერვისების განვითარება ინოვაციური ტექნოლოგიების მეშვეობით და ციფრული ტრანსფორმაციის მხარდაჭერა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის დიზაინის შექმნა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება და დანერგვა სხვა ინსტიტუციურ დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლობით (მათ შორის, შესაძლებლობების განვითარებაზე, ტრენინგსა და ცოდნის გაზიარებაზე ფოკუსირებით და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვით). 6.15 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური (პროგრამული კოდი 39 00) პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დამმუშავებლის/უფლებამოსილი პირის მიერ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), აგრეთვე შემოწმება „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში მითითებული სხვა გზებით; მონაცემთა დამუშავების კანონიერებასა და უსაფრთხოების ზომების დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე კონსულტაციის გაწევა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან შეტყობინებებსა და განცხადებებზე; დაკავშირებით რეაგირება მოქალაქეთა საქართველოში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ ინფორმაციის საზოგადოებისთვის მიწოდება; საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება მონაცემთა დამუშავებასა და დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე; პერსონალურ მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსთვის, სხვა სახელმწიფოს იურიდიული ან ფიზიკური პირისთვის ან საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემის შესახებ ნებართვის გაცემა, სხვა სახელმწიფოში ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციაში 153 მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების არსებობის შეფასება და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების მქონე ქვეყნების ნუსხის დამტკიცება; საქართველოს პარლამენტისთვის საქართველოში მონაცემთა დაცვის მდგომარეობის, ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის შესახებ წლიური ანგარიშის წარდგენა; კერძო და საჯარო დაწესებულებებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის ინსტიტუტის შემოღება და სამსახურის მიერ მათი გადამზადების ხელშეწყობა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინფორმაციის გამოქვეყნება; ოფიცრების ვინაობისა და საკონტაქტო სპეციალური წარმომადგენლების რეგისტრაცია. 6.16 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 26 07) სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; თითოეული მომხმარებლის, მათ შორის, ბიზნესის, ინტერესზე ორიენტირებულობა; სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ადმინისტრაციული პროცედურებისთვის საჭირო დროის შემცირება; დამატებით რამდენიმე სახელმწიფო და კერძო სერვისის (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, ენერგეტიკისა და წყლის კომპანიების და კერძო სექტორის სერვისების) დანერგვა; იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; არსებული სერვისების ოპტიმიზაცია და რედიზაინი; თითოეული პროდუქტისათვის სერვისის მიწოდების პროცესის აღმწერი დოკუმენტების შექმნა, ორგანიზაციის პროცესების ურთიერთქმედების რუკის შემუშავება, საოპერაციო პროცედურების გამართვა და განახლება სერვისების შეუფერხებლად მიწოდების უზრუნველსაყოფად; იუსტიციის სახლის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, მომსახურების შეუფერხებლად მიწოდების მიზნით; მომხმარებლისათვის იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოების, სტრუქტურული ერთეულებისა და მობილური იუსტიციის სახლების მეშვეობით სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა თითოეული მოქალაქისთვის დიდ 154 ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში, აგრეთვე მრავალმოსახლიან და მუნიციპალიტეტების ცენტრებიდან მოშორებულ სოფლებში, სადაც მოსახლეობას საშუალება ექნება სოფლიდან გაუსვლელად ისარგებლოს საჯარო და კერძო სექტორების სერვისებით; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში იუსტიციის ორგანოებისა და სტრუქტურული ერთეულების გახსნა. 6.17 სახლის ტერიტორიული მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა განვითარება/ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 26 09) უძრავ ნივთებზე უფლებათა, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირებისა და სამისამართო რეესტრების, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების (პარტიების) რეესტრისა და მუნიციპალიტეტების რეესტრის ფორმირება და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა; ქონებისა და ბიზნესის რეგისტრაციის სისტემის, სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის განვითარება და საზოგადოების სწრაფი, ხელმისაწვდომი და ინოვაციური სერვისებით უზრუნველყოფა, სანდო და მაღალი ხარისხის მომსახურების უზრუნველყოფა, სანავიგაციო გეომონაცემთა ბაზის შექმნა, საქართველოს მაგისტრალური გზებისა და დასახლებებისთვის ქუჩების 360-გრადუსიანი პანორამული სურათების პლატფორმის შექმნა/განახლება, ეროვნული გეოდეზიური გეგმურ-სიმაღლური საფუძვლის შექმნა და განახლება, საქართველოს ტერიტორიის აქტუალური რეგიონების ციფრული აეროგადაღება და ციფრული ორთოფოტოგეგმების მომზადება; საქართველოს ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ტურისტულად აქტიური არეალების, მუნიციპალური და მაგისტრალური გზების 360-გრადუსიანი პანორამული სურათების - ე. წ. ქუჩის ხედის – მონაცემების შექმნა და Google Maps-ზე მათი ინტეგრაცია, რომელიც დააკმაყოფილებს შიდა და გარე მომხმარებლების მოთხოვნებს; საქართველოს ეროვნული გეოდეზიური გეგმურ-სიმაღლური საფუძვლის (ქსელის) შექმნა და განახლება, რომელიც ყველა მასშტაბის ტოპოგრაფიული აგეგმვების მთავარი გეოდეზიური საფუძველია და ქმნის საქართველოს ტერიტორიაზე კოორდინატებისა და სიმაღლეების განვრცობის ერთიან სისტემას. მაღალი სიზუსტის გეოდეზიურმა საფუძველმა უნდა დააკმაყოფილოს ქვეყნის სოციალურეკონომიკური, თავდაცვის, უშიშროებისა და ეროვნული მეურნეობის დარგების, აგრეთვე სახელმწიფო და ადგილობრივი მნიშვნელობის სხვადასხვა სამეცნიერო და საინჟინრო ტექნიკური ამოცანის პრაქტიკულად გადაწყვეტის მოთხოვნები; აეროგადაღების სამოქმედო გეგმის მიხედვით საქართველოს ტერიტორიის ურბანული არეალების (სადაც აქტიურად მიმდინარეობს ცვლილებები) ახალი აეროგადაღების მასალებით დაფარვა და მათი დამუშავების შედეგად ზუსტი ორთოფოტოგეგმების შექმნა; განახლებული აეროგადაღების მასალების საფუძველზე ახალი ციფრული კარტოგრაფიული მასალების შექმნა, ძველების განახლება და შემდგომ ამ მონაცემების გამოყენება სხვადასხვა დარგობრივი მოთხოვნიდან გამომდინარე. 6.18 ელექტრონული მმართველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 26 05) 155 სახელმწიფოს საქმიანობაში თანამედროვე საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა, მათზე გაწეული დანახარჯების შემცირება, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და კომუნიკაციების საშუალებით სახელმწიფოს გამართული ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სახელმწიფო უწყებების მომსახურება IT-სერვისების სრული სპექტრით, რაც მოიცავს ქსელურ უზრუნველყოფას, ინტერნეტის მიწოდებას, ელექტრონული ფოსტის სერვისს, ონლაინ კომუნიკაციის საშუალებებს, ტელევიდეოკონფერენციას, დროისა და დავალებების მართვის პროგრამულ უზრუნველყოფას, უსაფრთხოების ერთიანი პოლიტიკის განხორციელებას, არასასურველი და მავნე ელექტრონული ფოსტის პროგრამებისა და ვირუსებისგან დაცვას, სახელმწიფო სტრუქტურებისთვის ერთიანი IT მხარდაჭერის სატელეფონო ცენტრის შექმნასა და ინციდენტების მართვას, ციფრული ტელეფონის სერვისს, სახელმწიფო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა კომპიუტერული ტექნიკის ადგილზე მომსახურებას და სხვა; სახელმწიფო ორგანიზაციებში პროცესების ავტომატიზებისა და ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლის მიზნით შესაბამისი კვლევების ჩატარება და კონკრეტული ინოვაციური ბიზნესგადაწყვეტილებების შემუშავება, რომლებიც მორგებული იქნება დამკვეთის ბიზნესპროცესებზე; ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა და არსებული პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მათზე ორიენტირებული, ხელმისაწვდომი, ეფექტიანი და გამჭვირვალე ელექტრონული სერვისების მიწოდება ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალის (My.gov.ge)ს მეშვეობით; თანამედროვე ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებისას ინფორმაციული სისტემების ურთიერთთავსებადობის უზრუნველყოფა და მონაცემთა გაცვლის ერთიანი სისტემის (ინფრასტრუქტურის) მართვა და განვითარება; ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროში სერვისების მიწოდება: ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენისთვის გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; „ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროს რეგულირება, ასევე კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების პრევენცია, გამოვლენა და მათი მართვა; დანერგილი „ქლაუდტექნოლოგიის“ (ღრუბლოვანი ტექნოლოგიის) მიმართულებით განვითარება როგორც პროგრამული, ისე გამოთვლითი სიმძლავრეებისა და მასშტაბების კუთხით; დაინტერესებული ორგანიზაციების მიერ „ქლაუდინფრასტრუქტურით“ (ღრუბლოვანი ინფრასტრუქტურით) (IaaS) სარგებლობის უზრუნველყოფა; 156 სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისათვის ელექტრონული სერვისების მიწოდების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის კომპონენტია 3 სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ - ელექტრონული სერვისების მეშვეობით, უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა ინფორმაციის გაცვლა; „ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალი“ - სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვა და სხვა სახის ელექტრონული სერვისის ყველა დაინტერესებული პირისათვის უსაფრთხო ხელმისაწვდომობა ერთი ფანჯრის პრინციპით; 6.19 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო (პროგრამული კოდი 35 00) საჯარო დაწესებულების მიერ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნების შესრულების მონიტორინგი, შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება და ერთიანი სტანდარტების დანერგვის უზრუნველსაყოფად წინადადებების მომზადება; „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ადამიანური რესურსების მართვის, საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების, მოხელის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით; საჯარო სამსახურის რეფორმის იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მმართველობის ახალი გზების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მართვის, ლიდერობისა და ადამიანური რესურსების მართვის საკითხებზე ცნობიერების ამაღლება; საჯარო დაწესებულებებში ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების გაძლიერება და, ზოგადად, ადამიანური კაპიტალის განვითარების ხელშეწყობა საჯარო სამსახურში ისეთი ინოვაციური მეთოდებით, როგორებიცაა: მენტორინგი, ქოუჩინგი და „სწავლა კეთებით“; მოხელეთა საბაზისო ტრენინგპროგრამების აკრედიტაცია; საჯარო სამსახურში შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის გამოწვევების იდენტიფიცირება და ანალიზი; ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (e-HRMS) პროგრამების დახვეწა; საჯარო სამსახურში პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სამართლებრივი აქტებისა და პრაქტიკის გაანალიზება, ერთგვაროვანი მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობა; განზოგადება და 157 სწავლების ერთიანი ელექტრონული ადმინისტრირება. სისტემის დანერგვის ხელშეწყობა და საჯარო სამსახურში დასაქმების ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) განახლება/ განვითარება, ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (eHRMS) ინტეგრირება/გაერთიანება 6.20 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 06 02) არჩევნებში ჩართული მხარეებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება. 6.21 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციები (პროგრამული კოდი 11 00 - 19 00) სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით მუნიციპალიტეტების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; მუნიციპალიტეტის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. 6.22 საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება (პროგრამული კოდი 01 04) საქართველოს პარლამენტის სუბიექტებისა და პარლამენტის აპარატის მიმართვებზე/შეკითხვებზე პასუხებისა და მათთან დაკავშირებული საინფორმაციოანალიტიკური მასალების მომზადება; პროაქტიული საქმიანობის განხორციელება; პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნა; ინტეგრირებული, ინტერდისციპლინური კვლევის წარმოებისა და განხილვის პროცესში მყოფ საკითხებზე პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნის უზრუნველყოფა; მიმდინარე აქტუალურ თემებზე, რომლებიც შეეხება საკითხებს, ანალიტიკური მიმოხილვების მომზადება. 6.23 საჯარო პოლიტიკის სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი (პროგრამული კოდი 52 00) სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენა და დამკვიდრება; სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; 158 ქართველური ენების ენობრივი მრავალფეროვნების დაცვა, შენახვა, სისტემური კვლევა და განვითარება; საქართველოში და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული ენის, როგორც უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობის, დაცვა და წარმოჩენა; აფხაზური ენის სწავლების დისტანციური კურსის შექმნა, აგრეთვე ოკუპირებული, საზღვრისპირა და სხვა რეგიონების ტოპონიმების დადგენა; ოფიციალურ დოკუმენტებში გვარ-სახელების მართლწერისა და ტრანსლიტერაციის საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების გადაჭრის ხელშეწყობა; გაეროს და ევროკავშირის ოფიციალური და სამუშაო ენების ქართულ ენაზე ტრანსლიტერაცია-ტრანსკრიფციის წესების დადგენა და დამტკიცება; საქართველოს სახელმწიფო ენების (ქართული ენის − საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, აფხაზური ენის − აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე) ფუნქციონირების, დაცვის, კვლევისა და განვითარების მიზნით სახელმწიფო ენის ინტერნეტპორტალის − მრავალფუნქციური საინფორმაციო პლატფორმის − შექმნა, რომელიც ასახავს საქართველოს მთავრობის ენობრივი პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს და სახელმწიფო ენის ფუნქციონირების ყველა ასპექტის შესახებ ამომწურავი, დეტალური ინფორმაციის მიღება. 7 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა სახელმწიფო მხარდაჭერა და რეინტეგრაციის ხელშეწყობა გაუმჯობესდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობები. მომდევნო წლებში დასრულდება ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა, რის შემდეგაც, დამატებით 6000 დევნილი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით და დაიხურება დევნილთა ყველა კოლექტიური განსახლების ცენტრი, მათი ტექნიკური მდგომარეობის მიუხედავად. ხელი შეეწყობა დევნილთა დასაქმებას დასაქმების მხარდამჭერი სხვადასხვა სახის პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება ეკომიგრანტების განსახლების პროგრამა. სტიქიით დაზარალებული 1000ზე მეტი ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება საცხოვრებელი ფართით, უსაფრთხო გარემოში. 2025 წელს 1000 უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი საცხოვრებელი ფართით. აღნიშნული პროგრამა გაგრძელდება მომდევნო წლებშიც და პროგრამის ფარგლებში იდენტიფიცირებული, საჭიროების მქონე ყველა ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით. გაგრძელდება საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარება. ასევე განვითარდება სხვადასხვა სოციალური ბენეფიტები დაბრუნებულ მიგრანტთა მხარდასაჭერად. გარდა ამისა, საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და 159 საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა უზრუნველსაყოფად, შეიქმნება და განვითარდება სხვადასხვა სერვისი. 7.1 ინტეგრაციის იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06) საქართველოში დაბრუნებულ უზრუნველყოფა; მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარებით ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად სხვადასხვა სერვისის შექმნა და განვითარება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა. 7.1.1 სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის (პროგრამული კოდი 27 06 01) საქართველოში ევროკავშირის ქვეყნებიდან და სხვა გეოგრაფიული არეალებიდან დაბრუნებული მიგრანტების სოციალურ-ეკონომიკური რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, მათ შორის, მათთვის სხვადასხვა სარეინტეგრაციო მომსახურების გაწევა: სამედიცინო მომსახურებისა და მედიკამენტების დაფინანსება, ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; შემოსავლის წყაროს გაჩენისა და თვითდასაქმების ხელშეწყობის მიზნით სოციალური პროექტების დაფინანსება; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; დროებითი საცხოვრებლის უზრუნველყოფა. 7.1.2 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა (პროგრამული კოდი 27 06 02) ეკომიგრანტთათვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა; ეკომიგრანტთა დროებითი განსახლება. 7.1.3 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა (პროგრამული კოდი 27 06 03) მრავალბინიანი კორპუსების მშენებლობა ქვეყნის მასშტაბით (გრძელვადიანი განსახლება); 160 მენაშენეებისგან ბინების (კორპუსების) (გრძელვადიანი განსახლება); შესყიდვა ქვეყნის მასშტაბით ადმინისტრაციული დაპირების საფუძველზე დევნილი ოჯახების მიერ შერჩეული/წარმოდგენილი საცხოვრებელი ბინების შესყიდვა (გრძელვადიანი განსახლება); სახლების შესყიდვა და დევნილი ოჯახებისთვის სულადობის მიხედვით საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); კერძო მესაკუთრეებისგან ობიექტების გამოსყიდვა (იდენტიფიცირებული იქნება კოლექტიური ცენტრები, რომლებიც კერძო საკუთრებაშია, მაგრამ მისაღებია დევნილთა გრძელვადიანი განსახლებისთვის) და მათი დევნილებისთვის საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, დევნილთა მართლზომიერ სარგებლობაში მყოფი საცხოვრებელი ობიექტების კერძო საკუთრებაში გადაცემა/დაკანონება (გრძელვადიანი განსახლება); დევნილთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებისთვის, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მათთვის ფულადი დახმარებების გაცემა და დროებითი საცხოვრებელი ფართობის დაქირავებისთვის დევნილთა მატერიალური უზრუნველყოფა (ფულადი დახმარება); დევნილთა საკუთრებაში მყოფ ობიექტებში ჩასატარებელი სამუშაოების ღირებულების თანადაფინანსება და მათ მიერ შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარების ხელშეწყობა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობები); სავალალო მდგომარეობაში მყოფი დევნილთა ყოფილი კომპაქტურად განსახლების ობიექტების შესწავლა და რეაბილიტაცია, გარდა იმ ობიექტებისა, რომლებიც სრულად კერძო საკუთრებაშია; დევნილთა ყოფილი ორგანიზებულად განსახლების ობიექტების ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება (ადმინისტრაციული ხარჯი). 7.1.4 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06 04) ქართული ენის შემსწავლელი კურსების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საკუთარი უფლებებისა და მოვალეობების შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საქართველოს კანონმდებლობის იმ მიმართულებების შესახებ საინფორმაციო კურსის ორგანიზება, რომლებიც დაეხმარება მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში, 161 ეკონომიკური საქმიანობის ორგანიზებაში, განათლების მიღებაში და სხვა; სამედიცინო მომსახურებისა ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; და მედიკამენტების დაფინანსება, საკონსულტაციო მომსახურების გაწევა. 7.1.5 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 06 05) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და ინტეგრაციისთვის მიზნობრივი პროექტებისა და პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. 7.2 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (პროგრამული კოდი 22 00) კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის, მათ შორის, შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის, განხორციელება და კოორდინაცია, ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის − ჩართულობა თანამშრომლობის გზით, აგრეთვე ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის − „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინაცია, ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელების მიზნით სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, ეკონომიკური კავშირების ხელშეწყობა სამშვიდობო ინიციატივით გათვალისწინებული სტატუსნეიტრალური ინსტრუმენტებისა და ფინანსური მექანიზმების, მათ შორის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − „მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის“, გამოყენებით; გამყოფი ხაზების გასწვრივ ეკონომიკური სივრცის, არსებული სერვისებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ახალი სერვისების დანერგვა და ამოქმედება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალისა და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდებისა და მავნებლებთან ბრძოლაში დახმარების გაწევის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის, ბუნებრივ და ადამიანის მიერ გამოწვეულ კატასტროფებზე რეაგირების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოს მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე ხარისხიანი განათლების ყველა საფეხურის ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა, აგრეთვე საერთაშორისო საგანმანათლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; მათი პროფესიული განათლების სისტემაში ჩართვის ხელშეწყობა; მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების უზრუნველყოფა სტატუსნეიტრალური მექანიზმის გამოყენებით; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების მიერ განათლების მშობლიურ ენაზე მიღების ხელშეწყობა; მათთვის სასწავლო პროცესის 162 სხვადასხვა (მათ შორის, დისტანციური) ფორმით შეთავაზების მხარდაჭერა; აფხაზური ენის დაცვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვის გამარტივება და სამეცნიერო თანამშრომლობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის გამარტივება და გაუმჯობესება; მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობისა და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო რეფერალურ და სხვა შესაბამის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება; ევროინტეგრაციის პროცესის სხვადასხვა საჭირო საკითხზე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების ცნობიერების ამაღლება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან, და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება; საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან ურთიერთობების კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი ჩართულობისა და საქმიანობის ხელშეწყობა; ნდობის აღდგენის პროექტების განხორციელება; არაფორმალური დიალოგის სხვადასხვა პლატფორმისა და ორმხრივი შეხვედრების მხარდაჭერა; საერთაშორისო პარტნიორებსა და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალსა და ერგნეთში გამართულ ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა; საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, საერთაშორისო ფორუმებსა და ფორმატებში მონაწილეობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო უზრუნველყოფა; ფინანსური დახმარების მობილიზება; მხარდაჭერის 1990-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთსაქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძიების, იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის პროგრამის შემდგომი მდგრადობისა და ეფექტიანობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის კომპეტენციის ფარგლებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძებნისა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ეგიდით, 1992-1993 წლების შეიარაღებულ კონფლიქტსა და მის შემდგომ პერიოდთან დაკავშირებით უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების საკითხებზე ჩამოყალიბებულ ქართულ-აფხაზურ საკოორდინაციო მექანიზმსა და სამედიცინო 163 ექსპერტიზის სამუშაო ჯგუფის მუშაობაში მონაწილეობა, ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა; შეიარაღებული მოქმედებების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიებისა და გადმოსვენების უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და ორგანიზაციულ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირებთან დაკავშირებულ საკითხებზე საინფორმაციო სესიებში, საკოორდინაციო და სამუშაო შეხვედრებში მონაწილეობა; მათი იდენტიფიკაციის მიზნით ადგილობრივი შესაძლებლობების გაძლიერების უზრუნველყოფაში მონაწილეობა; პირთა უგზო-უკვლოდ დაკარგვის თემაზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისა და სიმბოლური/მემორიალური ღონისძიებების ორგანიზება; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ოჯახებთან შეხვედრა და კომპეტენციის ფარგლებში მათი საჭიროებების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ბედისა და ადგილსამყოფლის შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; პოტენციური სამარხების მდებარეობის განსაზღვრა და სამარხების გახსნის დაგეგმვა; ნეშტების ექსჰუმირებასა და იდენტიფიცირებაში მონაწილეობა; ოჯახის წევრების ინფორმირება უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების ბედის შესახებ, ხოლო მათი გარდაცვალების დადასტურების შემთხვევაში − ნეშტების ადგილსამყოფლის თაობაზე; ოჯახის წევრებისთვის მათი ნეშტების გადაცემა, ამოცნობილი ნეშტების დაკრძალვის ორგანიზება და ხარჯების დაფარვის კოორდინაცია; გენეტიკური საექსპერტო მომსახურების გაწევა, კერძოდ: უგზოუკვლოდ დაკარგული პირის ოჯახის წევრებისა და ბიოლოგიური ნათესავების ბიოლოგიური ნიმუშების აღება, დაარქივება (შენახვა) და შემდგომი გენეტიკური გამოკვლევა-პროფილირება; სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსა და ექსპერტებთან თანამშრომლობა, მათ შორის, არსებული პლატფორმების ფარგლებში; სამშვიდობო პროცესში ქალთა და ქალთა საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციების, აგრეთვე კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების როლისა და ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა; კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების საჭიროებების გამოვლენა და მათზე რეაგირება; თანამშრომლობის პლატფორმების ეფექტიანი ფუნქციონირება; სამშვიდობო პროცესში კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული და, ზოგადად, დაინტერესებული ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობის საჭიროებებზე რეაგირების დროებითი სამთავრობო კომისიის თანათავმჯდომარეობა; გამყოფი ხაზების სიახლოვეს მდებარე რეგიონების განვითარების ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობისთვის დახმარების გაწევა, ზამთრის პერიოდში მისი გათბობით უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სტუდენტებისა და მოსწავლეებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; 164 დაზარალებულ სოფლებში ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მისი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიმართულებით გრძელვადიანი და შეუქცევი პოზიტიური ცვლილებების განხორციელების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შესაბამისი პოლიტიკის განსახორციელებლად განსაზღვრული ხუთი პრიორიტეტული მიმართულებით − სახელმწიფო ენა ინტეგრაციის მხარდასაჭერად; ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა; თანასწორობა, სამოქალაქო და პოლიტიკური მონაწილეობა; სოციალური და ეკონომიკური ინტეგრაცია; კულტურათაშორისი დიალოგი − განსაზღვრული მიზნებისა და დაგეგმილი კონკრეტული ამოცანების ეფექტიანი განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება, სტრატეგიული პრიორიტეტების, თითოეული დასახული ამოცანის ფარგლებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალებისა და ახალგაზრდების გაძლიერების მიზნით ეფექტიანი მექანიზმების განვითარება და ხელშემწყობი მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება, აგრეთვე მათი სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისთვის პროაქტიული მიდგომების დანერგვასა და თანასწორობაზე ფოკუსირებული პოლიტიკისა და ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების გაძლიერება და პოპულარიზაცია ფორმალურ განათლებაში (სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლება); სახელმწიფო ენის ცოდნის გაძლიერება ზრდასრულებსა და არაფორმალურ განათლებაში; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში სახელმწიფო ენის პოპულარიზაცია, მისი ფუნქციონირების მხარდაჭერა და გამოყენების ზედამხედველობა; სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა და ხარისხის უზრუნველყოფა; ხარისხიანი ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; ეთნიკური უმცირესობების მხარდაჭერა პროფესიული და უმაღლესი განათლების მისაღებად; განათლების მიღმა დარჩენილი ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი პირების (შშმ პირები და ბოშები) საგანმანათლებლო შესაძლებლობების რეალიზების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობის ხელშეწყობა და კულტურული მრავალფეროვნების პოპულარიზაცია ფორმალურ და არაფორმალურ განათლებაში; მმართველობისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ჩართულობის ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებისთვის აქტიური და პასიური საარჩევნო უფლებების ეფექტიანი რეალიზების მექანიზმების განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების ენებზე მედიაპროდუქტების ხარისხის გაუმჯობესება; 165 მედიაწიგნიერების განვითარების მხარდაჭერა; ადამიანის უფლებების, სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის პოლიტიკისა და ანტიდისკრიმინაციულ და გენდერული თანასწორობის საკითხებში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება; მართლმსაჯულების სისტემისა და სამართალდამცავი ორგანოების მექანიზმების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ხარისხიანი იურიდიული დახმარების უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სოციალურ-ეკონომიკურ პროგრამებში ეთნიკური უმცირესობების ჩართულობის გაზრდა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში ინფრასტრუქტურის განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების, მათ შორის, მცირე ეთნოსების, წარმომადგენელი მოქალაქეების პერსონალური მონაცემების დაცვისა და თვითიდენტიფიცირების საფუძველზე სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების, ანალიზისა და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; კულტურული მრავალფეროვნების შესახებ კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობა; ცნობიერების ამაღლება და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია; მასობრივი ინტერკულტურული სპორტისა და მულტიკულტურალიზმის მხარდაჭერა, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სპორტული ღონისძიებების განხორციელება და შესაბამისი სივრცეების/ინფრასტრუქტურის განვითარება. 8 კულტურა, რელიგია, ახალგაზრდობის ხელშეწყობა და სპორტი კულტურის, ხელოვნებისა და სპორტის დარგები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საზოგადოების განვითარებისა და კეთილდღეობის გაძლიერებაში. აღნიშნული მიმართულებები ხელს უწყობს არა მხოლოდ სოციალურ და კულტურულ პროგრესს, არამედ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის ეკონომიკაზე და ასევე მნიშვნელოვანი როლი აქვს გლობალურ არენაზე ქვეყნის პოზიციონირებისა და საერთაშორისო რეპუტაციის განმტკიცების კუთხით. საქართველოში კულტურის მხარდაჭერა და ხელოვნების, ასევე სპორტის დარგების განვითარება სახელმწიფო პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი და პრიორიტეტული მიმართულებებია. შესაბამისად, საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ნაცვლად, დარგობრივი სამინისტროების დამოუკიდებლად შექმნა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს კულტურისა და სპორტის სფეროებში სახელმწიფოს გაცხადებული სტრატეგიული მიზნების მიღწევასა და დასახული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებას. ამასთანავე, აღნიშნული ხელს შეუწყობს ამ უმნიშვნელოვანესი დარგების უფრო სწრაფი განვითარების დამატებითი მექანიზმის შექმნასა და სახელმწიფოს მხარდაჭერის გაძლიერებას. აღნიშნული მიდგომა შექმნის კულტურის შესაბამისი დარგების განვითარებისა და მათი მართვის თანამედროვე მოდელის ჩამოყალიბების საფუძველს და მოემსახურება კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, კულტურის ხელმისაწვდომობას, შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარებასა და ხელოვანთა მხარდაჭერას. ამასთანავე, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება სპორტის სფეროში მოქმედი მენეჯმენტის სისტემა, 166 რაც, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს ფინანსების ეფექტიან ხარჯვას და ამ სფეროში ჩართული სუბიექტების საჭიროებების დაკმაყოფილებას. აღნიშნული ასევე დადებითად აისახება მაღალი მიღწევების სპორტის შედეგებსა და მასობრივი სპორტის პოპულარიზაციაზე. კულტურის ხელშეწყობისა და ხელოვნების დარგების განვითარების მიმართულებით საქართველოს მთავრობის ხედვა ეფუძნება კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების შენარჩუნებასა და ხელშეწყობას, ეროვნული იდენტობის დაცვას, კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვასა და ქვეყნის კულტურული და შემოქმედებითი პოტენციალის სრულად გამოყენებისთვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნას. მთავრობა გააგრძელებს კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების ხელშეწყობის ეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებას − ლიტერატურის, თეატრის, მუსიკის, კინოს, ვიზუალური ხელოვნების, ფოლკლორის, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის, კულტურის ინფრასტრუქტურის განვითარების, ეროვნული კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების საერთაშორისო პოპულარიზაციისა და ინტერნაციონალიზაციის, კულტურის ხელმისაწვდომობისა და სახელოვნებო განათლების განვითარების მიმართულებით. ამასთანავე, საქართველოს კულტურის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი პროექტების დაფინანსება ყოველწლიურად გაიზრდება. კულტურის ხელმისაწვდომობისა და კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების ხელშეწყობის მიზნით, ყოველწლიურად განხორციელდება 450ამდე პროექტი, მათ შორის, იქნება პროექტები, რომლებიც ხელს შეუწყობს მაღალმთიან, ეთნიკური უმცირესობებით მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტებში, გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრებთა, აგრეთვე ქალების, ბავშვების, ახალგაზრდების, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების, ეთნიკური უმცირესობების კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაციას. კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარების პრიორიტეტების შესაბამისად, ყოველწლიურად დაიგეგმება სხვადასხვა კონკურსისა თუ არასაკონკურსო პროექტის განხორციელება, რომელთა მიზანი იქნება: ქართული წიგნისა და ლიტერატურის ხელშეწყობა; ქართული თეატრისა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული პროფესიული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული კინოს ხელშეწყობა; სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა; ქართული ფოლკლორის ხელშეწყობა; სამუზეუმო საქმიანობის განვითარება; სამუზეუმო ფონდების შევსება; ქვეყნის კულტურის წარმოჩენა მნიშვნელოვან საერთაშორისო კულტურულ ღონისძიებებზე; საერთაშორისო ღონისძიებების საქართველოში მასპინძლობა; კულტურის ობიექტების ინფრასტრუქტურული განვითარების პროექტების შემუშავება/რეაბილიტაცია, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვისა და შენარჩუნებისთვის საპროექტო/სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარება. სულ, ყოველწლიურად, 600-ამდე პროექტი განხორციელდება. 2025 − 2028 წლებში სახელოვნებო უმაღლეს სასწავლებლებში გატარდება ღონისძიებები საგანმანათლებლო პროგრამების კულტურის სფეროს საჭიროებებთან შეთავსების, ახალი პროგრამების, მათ შორის, პროფესიული პროგრამების ხელშეწყობის კუთხით. 167 გაგრძელდება ახალი კადრების მოზიდვა, გაგრძელდება ნიჭიერ ახალგაზრდა ხელოვანთა ხელშეწყობა, სტუდენტთა და აკადემიური კადრების მობილობა და გამოცდილების გაზიარება საზღვარგარეთის მოწინავე სახელოვნებო სასწავლებლებთან. 2025 − 2028 წლებში გაგრძელდება სკოლისგარეშე (არაფორმალური) სახელოვნებო სასწავლებლების დაფინანსება და მათი ინსტიტუციური განვითარების მხარდაჭერა, ასევე სასწავლებლების ინფრასტრუქტურული და მატერიალური ბაზებისა და ფონდების განახლების მხარდაჭერა. ქართული კინოსა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების მიზნით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა არანაკლებ 1500-ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას. გაგრძელდება ქართული ფილმების გაციფრულება. სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 200ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე ხელი შეეწყობა ყოველწლიურად ხელოვანთა საიუბილეო წიგნი-ალბომის გამოცემას. ქართული პროფესიული მუსიკის განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 250-ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე პროფესიული კონკურსებისა და ფესტივალების ჩატარებას. გაგრძელდება ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებების ელექტრონული ვერსიების მომზადება/გამოცემა/ვებპორტალზე განთავსება; შეიქმნება ქართული საკომპოზიტორო მემკვიდრეობის, მათ შორის, პარტიტურის ელექტრონული ვერსიები. გაგრძელდება შემოქმედებითი ინდუსტრიის ხელშეწყობისა მიმართულებით კონკურსებისა და პროექტების დაფინანსება. და განვითარების კულტურის პოპულარიზაციის მიმართულებით, დაფინანსდება სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი სსიპ-ების, ორგანიზაციების, სხვა შემოქმედებითი ჯგუფებისა და ხელოვანთა (ფიზიკური პირების) საქართველოსა და საზღვარგარეთ კულტურულ ღონისძიებებში მონაწილეობა. გარდა ამისა, წარმატებული შემოქმედებითი ჯგუფების, ხელოვანთა (მათ შორის, სტუდენტთა) საზღვარგარეთ განათლებისა და საერთაშორისო დონეზე პოპულარიზაციის ხელშეწყობის მიზნით, წლის განმავლობაში დაფინანსდება 60 პროექტზე მეტი. სახელოვნებო განათლების ხელმისაწვდომობის მიმართულებით, წლის განმავლობაში, როგორც საკონკურსო, ისე არასაკონკურსო გზით, დაფინანსდება 30-ამდე პროექტი; სამუსიკო სასწავლებლებში გაგრძელდება ინსტრუმენტების ბაზის განახლება. განხორციელდება რეგიონებში სამუსიკო სკოლების დათვალიერება ნორჩი პერსპექტიული, ნიჭიერი მუსიკოსების გამოვლენისა და მათი ხელშეწყობის მიზნით. მუზეუმების საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით, განხორციელდება ღონისძიებები სამუზეუმო ფასეულობათა ელექტრონულ სისტემაში აღრიცხვისა და სამუზეუმო ფონდებისთვის ნამუშევრების შესაძენად. გაგრძელდება სამუზეუმო ფონდების შევსება ხელოვნების ნიმუშებითა და არტეფაქტებით; თანამშრომლობა დამყარდება მსოფლიოს 168 სხვადასხვა ცნობილ მუზეუმთან; ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის/სახვითი ხელოვნების გამოფენების ჩატარებას; გაგრძელდება მუზეუმებში კადრების განახლება და გადამზადება. მომდევნო წლებში, ყოველწლიურად, ქართული კულტურა წარმოდგენილი იქნება საზღვარგარეთ ფესტივალსა და სხვადასხვა სახელოვნებო ფორუმზე. ქართული კულტურის და ქართველ ხელოვანთა პოპულარიზაციის მიზნით, ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ არანაკლებ 15 პროექტის განხორციელებას. გაგრძელდება ლევილის მამულის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და ის ქართული კულტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრად იქცევა ევროპაში. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული თეატრების, ანსამბლების, ფოლკლორული გუნდების გასტროლებს, ქართული კულტურის დღეების ჩატარებას, ახალგაზრდა ხელოვანთა სახელოვნებო-შემოქმედებით რეზიდენციებში საქმიანობას. გაგრძელდება კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა, გადაიდგმება ნაბიჯები ადამიანური რესურსების, ადმინისტრაციული და პროფესიული კადრების მოზიდვის, გადამზადებისა და განახლების/განვითარების მიზნით. ხელი შეეწყობა, ყოველწლიურად, მუსიკის, კინოს, თეატრის, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურის არანაკლებ 15 ფესტივალის ჩატარებას; ყოველწლიურად, გამოჩენილ ხელოვანთა 30-ამდე საიუბილეო თარიღის აღნიშვნას; 10-ამდე წიგნიალბომის გამოცემას; 10-მდე კულტურულ/შემეცნებით პროექტს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების მოსწავლეებისთვის. ყოველწლიურად ჩატარდება არანაკლებ 50 მასტერკლასი და 3 პროფესიული კონკურსი მუსიკის, ფოლკლორის, სახვითი ხელოვნების მიმართულებით; განახლდება სამინისტროს სისტემაში მოქმედი სამუსიკო სასწავლებლებისა და აგრეთვე სხვა სასწავლებლების, ორკესტრების ინსტრუმენტული ფონდები. გაგრძელდება რეგიონების კულტურული პროექტების მხარდაჭერა და მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება. რეაბილიტაცია ჩაუტარდება, თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღიჭურვება და ფუნქციონირებას განაახლებს: სტეფანწმინდის ისტორიული მუზეუმი, დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქიტექტურულ-არქეოლოგიური მუზეუმი; გაიხსნება გრაკლიანი გორის არქეოლოგიური მუზეუმი და დასრულდება არქეოლოგიური მუზეუმის − „გადაჭრილი გორის“ მშენებლობა; დასრულდება ლევილის მამულის შატოს ფასადისა და ინტერიერის სრული რეაბილიტაცია, მეგრული ოდის მოწყობა; 2025 წელს დასრულდება ჭიათურისა და მესხეთის სახელმწიფო თეატრების, ქუთაისის მ. ბალანჩივაძის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის შენობების რეაბილიტაცია. ამის გარდა, ყოველწლიურად განხორციელდება კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების კვლევითი, საპროექტო, სარეაბილიტაციო სამუშაოები, არქეოლოგიური შესწავლა-კონსერვაცია. გაგრძელდება ქართული თეატრის, კინოს, საკომპოზიტორო შემოქმედების, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურული თარგმანების, სამუზეუმო ფასეულობათა, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების შესახებ ვებპორტალების განვითარების 169 მხარდაჭერა. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს საქართველოს სახალხო არტისტების, საქართველოს სახალხო მხატვრების, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატების, ლიტერატურისა და ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეების ღვაწლის დაფასებას, სოციალური და შემოქმედებითი პირობების გაუმჯობესებას. მთავრობა მიზნად ისახავს ქვეყნის მასშტაბით აქტიური და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას და ქართული სპორტის ღირსეულად წარმოჩენას საერთაშორისო სარბიელზე. ამისთვის გაიზრდება სახელმწიფოს მიერ მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის დაფინანსება. შემუშავდება სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარების სტრატეგია. მუნიციპალიტეტებში სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების მხარდაჭერის მიზნით, დაიწყება 2 მილიარდი ლარის მოცულობის ახალი პროგრამა. პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება მრავალფუნქციური სპორტული კომპლექსების/სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა/რეაბილიტაცია, რომლებიც მოიცავს საფეხბურთო და სარაგბო მოედნებს, სხვადასხვა სპორტის სახეობისთვის ინფრასტრუქტურასა და საცურაო აუზებს. სპორტის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება ხელს შეუწყობს მასობრივი სპორტის ხელმისაწვდომობას, სპორტული ნიჭის მქონე ბავშვების გამოვლენასა და მათ კარიერულ განვითარებას. შემუშავდება და განხორციელდება მასობრივი სპორტის სამდონიანი (სკოლამდელი, სასკოლო და საუნივერსიტეტო) პოლიტიკა. განსაკუთრებული ზრუნვის საგანი იქნება პარასპორტის განვითარება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების სპორტულ აქტივობებში ჩართვა. მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარების ხელშესაწყობად, ჩამოყალიბდება ინსტიტუციური საფუძვლები, განისაზღვრება დაფინანსების ეფექტიანი პრინციპები და მექანიზმები. ყურადღება დაეთმობა სპორტული განათლების განვითარებას სწავლის ყველა საფეხურზე, შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების სპორტული განათლების სისტემა, რომელიც მოემსახურება როგორც მასობრივ, ისე მაღალი მიღწევების სპორტს. თითოეული სპორტის სახეობისათვის გადამზადდებიან მწვრთნელები, ფიზიკური აღზრდის მასწავლებლები, სპორტული მედიცინისა და რეაბილიტაციის სპეციალისტები, ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სფეროს სხვა სპეციალისტები, დარგის განვითარებისათვის საჭირო რაოდენობის გათვალისწინებით. უმაღლესი და პროფესიული სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებები აღიჭურვება თანამედროვე სასწავლო, საწვრთნელი და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურით. სპორტის სფეროში დაინერგება სამწვრთნელო და სხვა ტიპის საქმიანობის სერტიფიცირების სისტემა. ყველა სკოლამდელ დაწესებულებაში დაინერგება ფიზიკური აღზრდის ელემენტები. ქვეყანაში იმოქმედებს კლასგარეშე და სასკოლო კლუბების, ასევე სტუდენტური საუნივერსიტეტო ლიგების სისტემა. ყოველწლიურად გაიმართება ახალგაზრდული ეროვნული თამაშები სპორტის სხვადასხვა სახეობაში. ამოქმედდება ახალგაზრდა პერსპექტიული სპორტსმენების აღმოჩენის, შერჩევისა და მათი სპორტული განვითარების მექანიზმები. 170 გაგრძელდება სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო ჩემპიონატების/ტურნირების საქართველოში მასპინძლობისათვის აქტიური მხარდაჭერა, კერძოდ, საქართველო უმასპინძლებს ჭადრაკში ქალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატს, გაიმართება ზამთრის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალი − „ბაკურიანი 2025“; თბილისში გაიმართება ფარიკაობის მსოფლიო ჩემპიონატი (2025); გაიმართება ქალთა შორის მსოფლიო თასის გათამაშება ჭადრაკში (2025); საქართველოში ჩატარდება ძიუდოში ევროპის ჩემპიონატი (2026). გარდა ამისა, განხორციელდება ინფრასტრუქტურული პროექტები: აშენდება 70 ათას მაყურებელზე გათვლილი, „უეფას“ ყველაზე მაღალი სტანდარტის მეოთხე კატეგორიის სტადიონი, სადაც ასევე გაიმართება რაგბის თამაშები, კონცერტები და სხვა მასშტაბური კულტურული ღონისძიებები; აშენდება ყინულის სასახლე (განკუთვნილი ფიგურული ციგურაობისა და ყინულის ჰოკეისათვის); ქალაქ ფოთში, მალთაყვაში, დასრულდება კანოე და ნიჩბოსნობის სპორტული კომპლექსის მშენებლობა; რეაბილიტაცია ჩაუტარდება საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური რეზერვების მზადების ცენტრს (იგეგმება სპორტსმენთა საერთო საცხოვრებლის, ძიუდოს დარბაზის, ახალი მრავალპროფილური ორსართულიანი სპორტული დარბაზის მშენებლობა/რეაბილიტაცია); სოფელ დიღომში დასრულდება სპორტული ბაზის რეაბილიტაცია; ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დასრულდება „აილამას სამთო ბანაკის“ მშენებლობა; დასრულდება საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სასწავლო უნივერსიტეტის ევროპული სტანდარტების შესაბამისი შენობის მშენებლობა. მთავრობა აღიარებს ახალგაზრდების მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის მომავლის განვითარებაში, შესაბამისად, მისი პოლიტიკა მიზნად ისახავს ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც ხელს შეუწყობს მათი საჭიროებებისა და ინტერესების გათვალისწინებასა და მათი პოტენციალის სრულად რეალიზებას. ჩამოყალიბდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის განვითარების მრავალკომპონენტიანი ინოვაციური ეკოსისტემა, რომელიც უპასუხებს ახალგაზრდების მნიშვნელოვან საჭიროებებს. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებების დაფინანსება და გაფართოვდება ახალგაზრდული სერვისები (საგრანტო კონკურსები, სტაჟირება). ამასთან, გაგრძელდება და კიდევ უფრო გაუმჯობესდება ახალგაზრდული ინიციატივების დაფინანსების მიზნობრივი პროგრამები. პროფესიული და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სტუდენტებისათვის შემუშავდება „სტარტაპების“ სისტემა და განხორციელდება სტუდენტთა ფინანსური მხარდაჭერის პროგრამა. სკოლებსა და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში განხორციელდება ახალგაზრდა ინოვატორთა მხარდაჭერის პროგრამა, უპირატესად, ტექნოლოგიებისა და STEM მიმართულებით. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდული ინფრასტრუქტურის 171 გაუმჯობესების მიმართულებით, მათ შორის, განახლდება ახალგაზრდული ბანაკები და სივრცეები. ინტერნაციონალიზაციის ფარგლებში განხორციელდება საერთაშორისო გაცვლითი სტუდენტური ბანაკები, რაც საშუალებას მოგვცემს, ასობით ქართველმა სტუდენტმა მიიღოს მონაწილეობა ახალგაზრდულ საერთაშორისო ღონისძიებებში. 8.1 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 34 02) საქართველოში სპორტის განვითარებისთვის საქართველოს ნაკრები გუნდების მომზადება და საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატები, ეროვნული ჩემპიონატები, საერთაშორისო ტურნირები, 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების სალიცენზიო შეჯიბრებები და სხვა) მონაწილეობა; მათი მომზადების ეტაპზე სასწავლო-საწვრთნელი შეკრებების მოწყობა, საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა; მასობრივი სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვა და პოპულარიზაცია; მოძრაობის „სპორტი ყველასათვის“ განვითარება; მასობრივი სპორტული ღონისძიებების გამართვა; ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა და მხარდაჭერა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დასანერგად დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგი; სპორტული ფედერაციებისა და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად სპორტული ინვენტარისა და ეკიპირების შეძენა; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება; საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის გაზრდა და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; 8.2 საქართველოში ფეხბურთის განვითარებისთვის საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატის მონაწილე კლუბების მხარდაჭერა; ეროვნული მასობრივი საფეხბურთო ღონისძიებებისა ხელშემწყობი პროგრამების განხორციელება. განათლების და საფეხბურთო კულტურის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 02) კულტურის დარგების განვითარების, სახელოვნებო ტრადიციების შენარჩუნების, ხელოვნებაში უახლესი ტექნოლოგიების, შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარების, ინოვაციური პროექტების მხარდაჭერა; სახელოვნებო განათლების განვითარება; 172 საქართველოში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, მასში საზოგადოებისა და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მონაწილეობის მხარდაჭერა; ევროპისა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით კულტურული პროგრამების განხორციელება და კულტურათაშორისი დიალოგის გაღრმავება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების „კულტურის სტრატეგია 2025“-ის შესაბამისად განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრაცია; გაზრდა და მათი საქართველოს კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; მოქალაქეთათვის ქვეყნის კულტურული ცხოვრების შეუზღუდავი, თანაბარი ხელმისაწვდომობისა და მასში ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს დედაქალაქსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამებისა და პროექტების მხარდაჭერით ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში წვლილის შეტანა; ქართული კულტურის პოპულარიზაციისა და საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ქვეყნის შიგნით და მისი ფარგლების გარეთ დაგეგმილ ღონისძიებებში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა. 8.3 მაუწყებლობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 42 00) საზოგადოების ინტერესების გათვალისწინებით გადაცემების, მათ შორის, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გადაცემების, ფილმებისა და სპორტული ღონისძიებების მომზადება და მათი გაშუქების უზრუნველყოფა. 8.4 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა (პროგრამული კოდი 33 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირების − კულტურული მემკვიდრეობის ორგანიზაციების სრულყოფილი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა, სამუზეუმო ფასეულობათა დაცვისთვის პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება, მუზეუმების/მუზეუმ-ნაკრძალების პოპულარიზაცია და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება, საერთაშორისო კონვენციებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, ეროვნულ უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაცია; სამუზეუმო ფასეულობათა აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის − საქართველოს მუზეუმების კოლექციების საინფორმაციო სისტემის (www.egmc.gov.ge) შენახვა/ადმინისტრირება; 173 კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა და რეაბილიტაცია; არქეოლოგიური ობიექტების შესწავლა-კონსერვაცია; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების, კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და რეაბილიტაცია, საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა და განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; იუნესკოს წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება; არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, მათი დაცვისა და სისტემატიზაციის მექანიზმების შექმნა; საქართველოს კანონმდებლობის იუნესკოს „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციასთან ჰარმონიზაციისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შესაქმნელად კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარების და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ლევილის მამულის რეაბილიტაციის გაგრძელება. 8.5 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 33 07) კულტურის სფეროში ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია/მშენებლობა. 8.6 განვითარება და მათი სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 34 03) საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური და პარალიმპიური თამაშების ჩემპიონებისა და პრიზიორებისთვის და საჭადრაკო ოლიმპიადების გამარჯვებულთათვის, მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონებისთვის, საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალის და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიის გაცემა; ვეტერანი სპორტსმენებისა და სპორტის მუშაკებისთვის ყოველთვიური სოციალური დახმარებების გაცემა; მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელებისთვის ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა. 174 8.7 საქართველოს საპატრიარქო (პროგრამული კოდი 45 00) ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდისთვის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში (მათ შორის, მაღალმთიან რეგიონებში) საქართველოს საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლაგიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება. 8.8 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 08) საქართველოს ყველა მუნიციპალიტეტში ახალგაზრდული პროექტების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა, მათ შორის ახალგაზრდული მუშაკების საგანმანათლებლო კურსის შემუშავება და სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების/ლიდერების რაოდენობის ზრდა; მოხალისეობრივი ახალგაზრდული პროგრამების განხორციელების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული ბანაკების ჩატარება; სხვადასხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციების/ახალგაზრდული ინიციატივების წახალისება; ახალგაზრდების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა მათთვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში, მათ შორის, ახალგაზრდული პოლიტიკისა და პროგრამების შემუშავების, იმპლემენტაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მიმართულებით; საერთაშორისო თანამშრომლობის გაფართოება ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით; 8.9 სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 34 04) საქართველოს სპორტის სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების ინფრასტრუქტურის განვითარება; სპორტის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მისი რეაბილიტაცია. 8.10 კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 33 01) საქართველოს კულტურის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; კულტურის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; 175 ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში კულტურის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 8.11 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო (პროგრამული კოდი 50 00) საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; კვლევა და რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისთვის საბჭოთა, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. 8.12 საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 34 01) საქართველოს სპორტის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; სპორტის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში სპორტის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარების ხელშეწყობა. 8.13 სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 33 06) სახალხო არტისტებისთვის, სახალხო მხატვრებისთვის, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატებისა და ხელოვნების მუშაკებისთვის სოციალური დახმარებების გაცემა. 9 საერთაშორისო ურთიერთობები და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია საქართველოს მთავრობის ხედვა საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის მიმართულებით ორიენტირებულია ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენისა და სუვერენიტეტის განმტკიცებაზე, რეგიონში სტაბილურობისა და 176 უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციასა და საერთაშორისო პარტნიორებთან ურთიერთობების გაღრმავებაზე. 2020 − 2024 წლები უპრეცედენტო საერთაშორისო ტურბულენტობით აღინიშნა. რუსეთუკრაინის ომმა საფუძვლიანად შეარყია საერთაშორისო წესრიგი და როგორც ევროპულ, ისე გლობალურ უსაფრთხოებას ეგზისტენციური საფრთხე შეუქმნა. ამგვარ კრიტიკულ ვითარებაში საქართველოს საგარეო პოლიტიკა გამორჩეული იყო სიმტკიცითა და თანმიმდევრულობით, ვინაიდან იგი ემყარებოდა როგორც ქვეყნის კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ღირებულებებსა და ფასეულობებს, ისე საერთაშორისო სამართლის ფუძემდებლური პრინციპების მიმართ საქართველოს ერთგულებას. მომდევნო წლების განმავლობაში, კვლავაც გარანტირებული იქნება საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ურყეობა. საქართველო გააგრძელებს მტკიცე, პრაგმატული და შედეგებზე ორიენტირებული პოლიტიკის გატარებას. საქართველოს მთავრობისთვის უმთავრეს პრიორიტეტად რჩება ქვეყნის გამთლიანება და ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენა. ამ თვალსაზრისით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება საერთაშორისო დღის წესრიგში საკითხის მაღალ დონეზე შენარჩუნებასა და მხარდაჭერის გაძლიერებას. საქართველოს ხელისუფლება გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას და გამოიყენებს ყველა შესაძლო დიპლომატიურ და სამართლებრივ ბერკეტს, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების დეოკუპაციის, რუსეთის ფედერაციის მიერ ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების რუსეთის ფედერაციის პოლიტიკურ, სამხედრო, ეკონომიკურ, სოციალურ, სამართლებრივ სივრცეში ინტეგრაციისკენ გადადგმული ნაბიჯების აღკვეთის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებების დაცვის, საოკუპაციო ხაზით გაყოფილი მოსახლეობის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის მიმართულებით, საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფის მიზნით, რაც განსაკუთრებულ დატვირთვას იძენს რეგიონში შექმნილი უსაფრთხოების გარემოს ფონზე. გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა როგორც ცალკეულ ქვეყნებთან, ისე შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, რათა საერთაშორისო საზოგადოების დღის წესრიგსა და ყველა შესაბამის ფორმატში აქტიურად იდგეს რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიან მოგვარებასთან დაკავშირებული პრიორიტეტული საკითხები და გადაიდგას ქმედითი ნაბიჯები ზემოხსენებული ამოცანების შესრულების მიზნით. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის თაობაზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებები და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2024 წლის 9 აპრილის გადაწყვეტილება ე.წ. „განგრძობადი ოკუპაციის საქმეზე“ აქტიურად იქნება გამოყენებული ყველა შესაძლო სამართლებრივ და პოლიტიკურ ფორმატში სახელმწიფო 177 სუვერენიტეტის განსამტკიცებლად და დევნილთა საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნების უზრუნველსაყოფად. გაგრძელდება სახელმწიფო ინტერესების დაცვა სტრასბურგისა და ჰააგის სასამართლოებში. ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტში გაგრძელდება საქართველოს მიერ რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ მოგებული სახელმწიფოთაშორისი დავების აღსრულების ღონისძიებები. საქართველოს მთავრობის ძალისხმევა მიმართული იქნება ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ფორმატის გაგრძელებისა და ეფექტიანი ფუნქციონირებისკენ. იმავდროულად, უფრო აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა პროცესის გასაძლიერებლად და ხელშესახები შედეგის მისაღწევად. გაგრძელდება თანათავმჯდომარე ორგანიზაციებსა და აშშ-სთან, ასევე ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებთან მჭიდრო თანამშრომლობა, დეოკუპაციის პროცესის უფრო ქმედითი მხარდაჭერის მიზნით. მთავრობა გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას ოკუპირებულ რეგიონებში არსებული მძიმე ჰუმანიტარული საკითხებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის მიმართულებით საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფის მიზნით. ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის სრულად განხორციელების მიზნით, მისთვის საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე წვდომის უზრუნველყოფა განსაკუთრებული პრიორიტეტია. ამავდროულად, გაგრძელდება საქმიანობა ადგილზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო მექანიზმების დაშვებისთვის. აქტიურად გაგრძელდება არაღიარების პოლიტიკის შემდგომი განმტკიცება საერთაშორისო არენაზე, რათა ეფექტიანად დავუპირისპირდეთ რუსეთის ფედერაციის მცდელობებს, რომ ე.წ. აღიარებით მიაღწიოს საერთაშორისო დონეზე მისი საოკუპაციო რეჟიმების ლეგიტიმაციას და აირიდოს პასუხისმგებლობა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების უკანონო ოკუპაციასა და ადამიანის უფლებების დარღვევებზე. აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში მიმდინარე ოკუპაციით შექმნილი მძიმე რეალობისა და არსებული გამოწვევების მიუხედავად, აქტიურად გაგრძელდება შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განუხრელი, პრაგმატული და თანმიმდევრული განხორციელება, რომლის ძირითადი დანიშნულება და მიზანია, სტატუს-ნეიტრალური, ჰუმანიტარული ინსტრუმენტებისა და სამშვიდობო ინიციატივების გამოყენებით, კონფლიქტის სრულმასშტაბიან მოგვარებამდე, შექმნას წინაპირობები და მოამზადოს სათანადო საფუძველი ომით ხელოვნურად გაყოფილ ადამიანებს შორის, ისტორიულად დამკვიდრებული − ურთიერთგაგებასა და პატივისცემაზე დამყარებული მშვიდობიანი თანაცხოვრების აღსადგენად ერთიან, ძლიერ, ქართულ სახელმწიფოში. ამ კონტექსტში გაგრძელდება ომითა და საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ მოსახლეობას შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში საერთაშორისო თანამეგობრობის ქმედითი ჩართულობის ხელშეწყობა. ამავე დროს, გაგრძელდება 90-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიების, 178 იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც ემსახურება დაკარგულთა ნეშტების მოძიების დადგენას, მათი ხსოვნისადმი სათანადო პატივის მიგებას. საქართველო, კონსტიტუციის 78-ე მუხლის შესაბამისად, განაგრძობს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შეუქცევად გზას. ამისათვის, საქართველო: • განუხრელად განაგრძობს ასოცირების შეთანხმების განხორციელებას, ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის შესაბამისად, ევროკავშირთან როგორც საკანონმდებლო, ისე ინსტიტუციური დაახლოების საშუალებით; წარმართავს ევროკავშირთან თანამშრომლობას საქართველო-ევროკავშირის ინსტიტუციური დიალოგის ფარგლებში (ასოცირების საბჭო, ასოცირების კომიტეტები და ქვეკომიტეტები და ა. შ.); • პროაქტიულად განახორციელებს ევროკავშირის შესაბამისი სამართლებრივი აქტების იდენტიფიცირებასა და მათთან დაახლოების პროცესის მონიტორინგს. უზრუნველყოფს სამართლებრივი დაახლოების შესახებ ინფორმაციის ერთიან ელექტრონულ ბაზაში აღრიცხვას; • შექმნის ევროკავშირის სამართლის ცენტრს, რომელიც ხელს შეუწყობს ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესსა და ევროკავშირის სამართლის თაობაზე ცნობიერების ამაღლებას საგანმანათლებლო დაწესებულებების, დარგის ექსპერტებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლების ჩართულობით; • ევროკავშირში ინტეგრაციის მიზნით, აქტიურად გამოიყენებს „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში არსებულ ინსტრუმენტებსა და თანამშრომლობის ფორმატებს, ასევე ევროკავშირის სხვა რეგიონალური პროექტებითა და პროგრამებით გათვალისწინებულ შესაძლებლობებს; • გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებების დაწყების მიზნით; გამოიყენებს ევროპულ პარტნიორებთან კომუნიკაციის ყველა საშუალებას და შეეცდება მათთან ერთად მოხსნას არსებული ხელისშემშლელი ხელოვნური ბარიერები; • გააძლიერებს ძალისხმევას ევროკავშირში დაჩქარებული ინფრასტრუქტურული ინტეგრაციის მიმართულებით. აქტიურად იმუშავებს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის ფარგლებში წარმოდგენილი საფლაგმანო ინიციატივების, უწინარესად, შავ ზღვაზე დაკავშირებადობის გაძლიერების პროექტების ხორცშესხმისათვის, მათ შორის, ანაკლიის პორტისა და ამ პორტში როგორც სატვირთო ტერმინალების, ისე მგზავრების მომსახურების შესაძლებლობის მქონე საზღვაო ვაგზლის მშენებლობის გზით; გააგრძელებს ტექნიკურ-ეკონომიკურ კვლევებს ფიზიკური ინტეგრაციის პროცესის დასაჩქარებლად ახალი ეკონომიკური თუ ინფრასტრუქტურული პროექტების მოსამზადებლად; ამ მიზნით, შეეცდება „შუა დერეფნის“ მზარდი შესაძლებლობების ეფექტიან გამოყენებას; • გაააქტიურებს ევროპის ერთიან ბაზარში ინტეგრაციის მიზნით მიმართულ ძალისხმევას; აღნიშნული მიმართულებებით შემდგომი პროგრესის მისაღწევად, განხორციელდება ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებით გათვალისწინებული რეფორმები, მუშაობა გაგრძელდება შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისა და ევროკავშირის სამსახურების ჩართულობით ყველა შესაბამის ფორმატში; • გააგრძელებს ძალისხმევას გაფართოების პაკეტის შესაძლებლობების გამოყენებისა და ევროკავშირის სხვადასხვა თანამშრომლობის მექანიზმსა და ინიციატივებში ეტაპობრივად ჩართვის მიზნით; • გააგრძელებს ევროკავშირთან თანამშრომლობას მსოფლიოს მასშტაბით მშვიდობის ხელშეწყობისა და გლობალური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით და ამასთან, განიხილავს ევროკავშირის საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის (CSDP) 179 ფარგლებში სამშვიდობო მისიებში მისი მონაწილეობის შესაძლებლობას; • გააგრძელებს მჭიდრო თანამშრომლობას და გამოცდილების გაზიარებას ევროკავშირის სხვა კანდიდატ ქვეყნებთან, ინტეგრაციის შემდგომი ეტაპებისთვის მაღალი მზადყოფნის უზრუნველყოფისა და შესაბამისი რეფორმების ეფექტიანად განხორციელების მიზნით; • გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის საჭირო რეფორმების გასატარებლად; ამ მიზნით, საქართველო შეასრულებს ევროკავშირში ინტეგრაციის სამთავრობო კომისიის მიერ დამტკიცებულ სამოქმედო გეგმას; • განაგრძობს ნატო-საქართველოს კომისიის ფორმატის, როგორც ალიანსთან პოლიტიკური დიალოგისა და პრაქტიკული თანამშრომლობის ერთ-ერთი უმთავრესი ინსტრუმენტის, ეფექტიან გამოყენებას; • გააგრძელებს წლიური ეროვნული პროგრამის შემუშავებასა და განხორციელებას; • განაგრძობს 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიღებული, საქართველოზე მორგებული დახმარების ღონისძიებათა (Tailored Support Measures) პაკეტის განხორციელებას, მათ შორის, განახლებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის იმპლემენტაციის გზით; • გააგრძელებს ალიანსთან თანამშრომლობას ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამის (ITTP – Individually Tailored Partnership Programme) ფარგლებში; • „გაძლიერებული შესაძლებლობის პარტნიორის“ (EOP) სტატუსით განაგრძობს მონაწილეობას ალიანსში გამართულ სხვადასხვა მნიშვნელოვან ფორმატში; • იმუშავებს, რათა შესაბამის დონეზე იქნეს წარმოდგენილი ნატოს სამიტებში, საგარეო საქმეთა და თავდაცვის მინისტერიალებში; • განაგრძობს შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით ალიანსთან კონსულტაციებს, რეგიონში არსებული ვითარების ანალიზისა და ინფორმაციის გაზიარების გზით; • ხელს შეუწყობს საქართველოს თავდაცვის ძალების თავდაცვითი შესაძლებლობების გაძლიერებას, ნატოს სტანდარტებთან კიდევ უფრო მიახლოებასა და მდგრადობის უზრუნველყოფას; • აქტიურ კონსულტაციებს გამართავს ალიანსის წევრ ქვეყნებთან მათი მხრიდან საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის საკითხზე, ორგანიზაციის პოლიტიკურ დოკუმენტებში ასახული გადაწყვეტილებების მხარდაჭერის მიზნით. საქართველოს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით პრიორიტეტულია ევროპის ქვეყნებთან პარტნიორული ურთიერთობების შემდგომი განმტკიცება, პოლიტიკური დიალოგისა და დარგობრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, მათ შორის, თავდაცვისა და უსაფრთხოების, იუსტიციის, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, გარემოს დაცვის, სოფლის მეურნეობისა და კლიმატის, რეგიონული განვითარების, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში არსებული სტრატეგიული პარტნიორობის ფორმატების აქტიური გამოყენება. ამ კონტექსტში, გაერთიანებულ სამეფოსთან „უორდროპის სტრატეგიული დიალოგის“ და საფრანგეთთან „დიმიტრი ამილახვრის“ სახელობის ქართულ-ფრანგული დიალოგის“ რეგულარული სხდომების გამართვა; უნგრეთთან სტრატეგიული თანამშრომლობის გაგრძელება, რუმინეთთან სტრატეგიული და იტალიასთან მაღალი დონის დიალოგების საინაუგურაციო სხდომების ჩატარება და მათი შემდგომი იმპლემენტაცია; „ქართულ-გერმანულ-ფრანგული“ სამკუთხედის ფარგლებში კონსულტაციების გაგრძელება; ურთიერთობების ფართო სპექტრის მქონე ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის ორმხრივი პოლიტიკური კონსულტაციების რეგულარულად წარმართვა. 180 საქართველო კვლავაც ურყევად განაგრძობს უკრაინის ჰუმანიტარულ დახმარებას საკუთარი შესაძლებლობის ფარგლებში და მისი სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის სრულ დიპლომატიურ მხარდაჭერას. საქართველოს მთავრობისთვის პრიორიტეტულია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აშშ-სთან საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობა, სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით გათვალისწინებული ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით, რაც გულისხმობს ქარტიით გათვალისწინებული ოთხი სამუშაო ჯგუფისა (თავდაცვისა და უსაფრთხოების; ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და ვაჭრობის; დემოკრატიისა და მმართველობის; ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების) და ყოველწლიური შემაჯამებელი/ომნიბუს შეხვედრის განახლება. მთავრობა იმედოვნებს და მოელის, რომ ორ ქვეყანას შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით განსაზღვრული პრიორიტეტები სათანადოდ აისახება თანამშრომლობის ყველა მიმართულებით. მთავრობის ამოცანაა, მიაღწეულ იქნეს აშშ-სთან ურთიერთობების გადატვირთვა, რაც მოიაზრებს მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, თანასწორ, სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ურთიერთობების აღდგენას, ყველა მიმართულებით თანამშრომლობის სრული მოცულობით განახლებასა და განვითარებას. მომდევნო წლებში, საქართველოს სამეზობლო პოლიტიკა იწარმოებს დაბალანსებულად და დამყარებული იქნება ტერიტორიული მთლიანობის დაცვის, სუვერენიტეტის, კეთილმეზობლობის, უსაფრთხოების განმტკიცების, რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის პრინციპებზე. • საქართველო ხელს შეუწყობს მეზობელ ქვეყნებს შორის დიალოგსა და კონსტრუქციულ თანამშრომლობას, რაც მთელი რეგიონის ინტერესში შედის. საქართველო კვლავ იქნება ადგილი ჩვენი მეზობლებისთვის, სადაც მხარეებს შეეძლებათ, განიხილონ ნებისმიერი აქტუალური საკითხი, როგორც ორმხრივ, ისე სამმხრივ ფორმატში (საქართველო, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა და სომხეთის რესპუბლიკა). აღნიშნული ძალისხმევა ხელს შეუწყობს ნდობის აღდგენასა და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობას; • გაგრძელდება თურქეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში მრავალგანზომილებიანი თანამშრომლობა, რეგიონული და გლობალური მნიშვნელობის პროექტების განსახორციელებლად. სამმხრივი თანამშრომლობის პლატფორმა საქართველოს, აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის დარჩება მნიშვნელოვან რეგიონულ ფორმატად, რომლის ფარგლებშიც, განხორციელდება აქტიური ინტერაქცია სექტორულ სამინისტროებს შორის. სომხეთის რესპუბლიკასთან ახალ ნიშნულზე გადასული სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა. არის მზაობა, სამივე ქვეყანასთან შენარჩუნებულ იქნეს უმაღლეს და მაღალ დონეზე ვიზიტების უპრეცედენტოდ მაღალი დინამიკა, რაც ბოლო წლების განმავლობაში გვქონდა. საქართველოს მთავრობისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან სტრატეგიულ პარტნიორობას. შესაბამისად, გაგრძელდება − მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლა, ურთიერთობების გაღრმავება და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერება; ჩინეთსა და საქართველოს შორის არსებული ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის გაფართოება და მისი სრული გამოყენება სავაჭრო-ეკონომიკური და სხვა სახის თანამშრომლობის განვითარების მიზნით; ორმხრივად შემოღებული უვიზო რეჟიმის გამოყენება ხალხთაშორისი კონტაქტების, ტურისტული, კულტურული და ბიზნესკავშირების გასაღრმავებლად; ძალისხმევა 181 საქართველოსთვის დამკვირვებლის სტატუსის მოსაპოვებლად ჩინეთსა და ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ფორმატში (China-CEEC, იგივე 14+1), რაც, საქართველოს გეოპოლიტიკური მდებარეობის გათვალისწინებით, წარმოადგენს ევროკავშირსა და ჩინეთს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის დამატებითი, ეფექტიანი მექანიზმის გამოყენებას; თანამშრომლობის გაღრმავება განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში, მათ შორის, მუშაობა ჩინეთის მხარესთან დიპლომების ორმხრივი აღიარების შესახებ შეთანხმების გაფორმების მიმართულებით. განმტკიცდება საქართველოს საერთაშორისო თანამშრომლობა მშვიდობისა და განვითარებისთვის; გაძლიერდება საქართველოს ცნობადობა და გაღრმავდება დიპლომატიური ურთიერთობები მსოფლიოს ყველა რეგიონის − აზიის, ახლო აღმოსავლეთის, ავსტრალიისა და ოკეანეთის რეგიონის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, აფრიკის ქვეყნებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების დასამყარებლად: • საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და ციფრული სატრანზიტო მარშრუტების გაძლიერებისთვის (როგორიც არის „ევროკავშირ-ჩინეთის დაკავშირებულობის პლატფორმა“, „ევროკავშირ-იაპონიის დაკავშირებულობის შეთანხმება“ და ევროკავშირის Global Gateway სტრატეგია), რომელთა მიზანია კავშირების გაღრმავება ციფრულ, ენერგეტიკულ და სატრანსპორტო სექტორებში და ამისათვის ფიზიკური და ციფრული ინფრასტრუქტურის გამართვა, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს, როგორც ევროპისა და აზიის დაკავშირებადობის სტრატეგიისა და გეგმის მნიშვნელოვანი მონაწილე ქვეყნის, პოზიციონირების განსამტკიცებლად; • გაგრძელდება მუშაობა აზიისა და ყურის ქვეყნებთან ორმხრივი სახელშეკრულებო ბაზის სრულყოფის მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს სხვადასხვა სფეროში ორმხრივი თანამშრომლობის შემდგომ განვითარებას; ასევე მთავრობა გააგრძელებს მუშაობას რეგიონის პარტნიორ ქვეყნებთან უვიზო რეჟიმის მოპოვების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მეტი ხალხთაშორისი, ბიზნეს და ჰუმანიტარული კონტაქტების დამყარებას; • გაგრძელდება აქტიური მუშაობა პარტნიორ ქვეყნებთან (ლათინური ამერიკა, არაბული ქვეყნები, აზია, ოკეანეთი, აფრიკა) მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლასთან დაკავშირებით, ურთიერთობების გაღრმავებისა და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერების მიზნით. გაგრძელდება სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მუშაობაში ქართული მხარის აქტიური მონაწილეობა, ამ ორგანიზაციების ფარგლებში ქვეყნის ეროვნული ინტერესების რეალიზაციის, საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე მდგარი გამოწვევების საპასუხო ძალისხმევაში წვლილის შეტანისა და სხვადასხვა სფეროში საქართველოში გატარებული და მიმდინარე რეფორმებისა და ქვეყნის დადებითი იმიჯის საერთაშორისო რეიტინგების გაუმჯობესების მიზნით. გააქტიურდება მუშაობა საქართველოში სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ მაღალი დონის საერთაშორისო ღონისძიებების მასპინძლობის მიმართულებით. გაგრძელდება განიარაღებასა და შეიარაღებაზე კონტროლის, გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით საქართველოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება. საქართველო მონაწილეობას მიიღებს მნიშვნელოვან საერთაშორისო ღონისძიებებში. გაგრძელდება მუშაობა, რათა ხელი შეეწყოს საქართველოს, როგორც უძველესი 182 ცივილიზაციის, მდიდარი ისტორიისა და კულტურის მქონე ქვეყნის, საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლებას, მისი ძლიერი ტრადიციების პოპულარიზაციას; ხელი შეეწყობა ქვეყნის საჯარო და კერძო სექტორის მონაწილეობას საერთაშორისო კულტურულ, სამეცნიერო თუ ეკონომიკურ ფორუმებში, საერთაშორისო კონტაქტების გაფართოებაში, სხვადასხვა, მათ შორის − საკვები პროდუქტების, ღვინის, ტურისტულ გამოფენებსა და ფესტივალებში. სახელმწიფო სერვისების თაობაზე მსოფლიო ცნობადობის კიდევ უფრო მეტად გაზრდის მიზნით, 2026 წლის ივნისში საქართველო უმასპინძლებს გაეროს საჯარო სერვისების ფორუმს. გაძლიერდება ქართული დიასპორის მიმართ ყურადღება და ხელშეწყობა. ამ მიზნით, ამოქმედდება ოთხი ახალი პროგრამა, რომელიც ხელს შეუწყობს მაღალი კვალიფიკაციის მქონე ახალგაზრდა სპეციალისტების მოზიდვას, საზღვარგარეთ დაბადებული წარმატებული ქართველი მოზარდებისთვის საკუთარი სამშობლოს კულტურის, ტრადიციების გაცნობას, თანატოლებთან დაახლოებასა და სამშობლოსთან შემდგომი მყარი კავშირისთვის საფუძვლის შექმნას; დასრულების პროცესშია და უახლოეს მომავალში განსახილველად წარმოედგინება საქართველოს პარლამენტს „უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებათა პაკეტი, რომელიც განსაზღვრავს დიასპორასთან თანამშრომლობის ახალ მიმართულებებს და კიდევ უფრო განამტკიცებს დიასპორასთან ურთიერთობის სამართლებრივ საფუძვლებს; მომზადდება დიასპორის მონაცემთა ბაზის პროგრამა; გაიშვება დიასპორული ვებპორტალი; საზღვარგარეთ ქართველი ბავშვების საკვირაო სკოლებისთვის მომზადდება სახელმძღვანელოები, კვალიფიკაციის ასამაღლებლად გადამზადდებიან საკვირაო სკოლის პედაგოგები. გაიზრდება საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების ქსელი, საკონსულო სერვისების მაღალი ხელმისაწვდომობისა და საკონსულო დაცვის ეფექტიანად განხორციელების მიზნით, რაც კიდევ უფრო გააუმჯობესებს საზღვარგარეთ მყოფ საქართველოს მოქალაქეთა ინტერესების დაცვასა და მათ მომსახურებას. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეებისათვის მაღალი ხარისხის, კვალიფიციური და კომფორტული საკონსულო მომსახურების გაწევის მიზნით, ჩატარდება რეგულარული სამუშაოები საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარებისა და საკონსულო თანამდებობის პირების პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესებისათვის. 9.1 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება (პროგრამული კოდი 28 01) საქართველოს სუვერენიტეტის განმტკიცება და მისი ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის განხორციელება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ეფექტური გამოყენება; არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესებში საერთაშორისო თანამეგობრობის ეფექტიანი ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ევროკავშირში გაწევრებაზე მოლაპარაკებების დაწყება; ევროკავშირში საქართველოს გაწევრების მოსამზადებელი კონცეფციის განხორციელება, 183 ასოცირების შეთანხმებითა და ასოცირების დღის წესრიგით გათვალისწინებული ვალდებულებების მნიშვნელოვანი ნაწილის შესრულება; ევროკავშირის გაფართოების პაკეტის ფარგლებში სექტორული დიალოგის შეხვედრების გამართვა; საქართველო-ევროკავშირს შორის პოლიტიკური დიალოგის, მათ შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრული ინსტიტუციური ჩარჩოს ფარგლებში თანამშრომლობა, სტრატეგიული თანამშრომლობის გაღრმავება უსაფრთხოების პოლიტიკის მიმართულებით; საქართველოს მიერ საბოლოო მიზნის − ნატოში გაწევრების მისაღწევად ინტეგრაციული მექანიზმების ეფექტურად გამოყენება; გაძლიერებული ნატოსაქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული პროექტების ეფექტური განხორციელების ხელშეწყობა; ნატო-საქართველოს ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამით განსაზღვრული სტრატეგიული ამოცანებისა და თანამშრომლობის მიზნების იმპლემენტაცია; ნატო-სთან შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით არსებული თანამშრომლობის გაღრმავება და ამ კონტექსტში მიღებული, ალიანსის შესაბამისი გადაწყვეტილებების იმპლემენტაცია; ნატო-ს სამიტებზე საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა და სამიტის ოფიციალურ დოკუმენტებში საქართველოს საკითხის სათანადოდ ასახვაზე მუშაობის წარმართვა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავება საქართველო-აშშ-ის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში. მაღალი და უმაღლესი დონის პოლიტიკური დიალოგის გაფართოება. უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების გაცვლა; ევროპის, აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივი თანამშრომლობის განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, ასევე რეგიონის მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გაგრძელება, რომელიც მოიცავს პარტნიორული ორმხრივი და მრავალმხრივი ურთიერთობების გაძლიერებას და ხელსაყრელი, უსაფრთხო, საინვესტიციო გარემოს შექმნას; საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში აქტიური ჩართულობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება. საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების დაყენება და მათი მხარდაჭერის მობილიზება, ასევე დღის წესრიგში არსებული და სხვა მნიშვნელოვანი, აქტუალური საკითხების განხილვებში საქართველოს ჩართულობის საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობითობის გაზრდის ხელშეწყობა; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი ჩაბმა, მათ შორის სახელშეკრულებო ბაზის გაღრმავების გზით, ქვეყნის ენერგო და სატრანსპორტო სატრანზიტო შეესაძლებლობების გამოყენების 184 გაძლიერების, ექსპორტის ხელშერწყობის, ინევსტიციების და ინოვაციური ტექნოლოგიების მოზიდვისათის დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება საგარეო ურთიერთობებში; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის წარმოჩენა; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; საქართველოს შესახებ საზღვარგარეთ ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ასევე, ქვეყნის მოსახლეობის მხრიდან საგარეო კურსის, მათ შორის ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შესახებ პრიორიტეტების მიმართ მხარდაჭერის გაძლიერების უზრუნველსაყოფად თემატური საინფორმაციო კამპანიების განხორციელების გაგრძელება; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობისა და კავშირების ინტენსიფიკაცია, სისტემატიზაცია და არსებული პრობლემების ერთიანი ძალისხმევით მოგვარება შესაბამის სტრატეგიაზე დაყრდნობით; საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეებში ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, დიასპორის ჩართულობის უზრუნველყოფა ქვეყნის განვითარების პროცესში, ასევე, საქართველოს პოპულარიზაციისა და მისი პოზიტიური იმიჯის განმტკიცების საკითხში; საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების გაუმჯობესება; საქართველოს მოქალაქეებისათვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობების გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შექმნის მიზნით უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება. 9.1.1 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 28 01 01) საერთაშორისო საზოგადოების ძალისხმევის მობილიზება რუსეთის მიერ ოკუპირებული საქართველოს ტერიტორიების დეოკუპაციის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფისთვის; რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის, რუსეთის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების აუცილებლობის, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული უსაფრთხოების, ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის თაობაზე საერთაშორისო თანამეგობრობის მუდმივი ინფორმირება; საკითხების შესაბამის ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში განხილვა და პოლიტიკური ან/და სამართლებრივი გადაწყვეტილებების, რეზოლუციების, დეკლარაციების, განცხადებების, ანგარიშებისა და რეკომენდაციების მიღების ხელშეწყობა; მუშაობა „ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიაში“ შეყვანილი პირებისთვის პარტნიორი ქვეყნების მიერ შემზღუდავი ზომების დაწესებისთვის მხარდაჭერის მოსაპოვებლად; 185 ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების აუცილებლობის საკითხის გააქტიურება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებებში კონსტრუქციული მონაწილეობა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებში, მათ შორის, ძალის არგამოყენების, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უსაფრთხოების საერთაშორისო მექანიზმების შექმნის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა დაბრუნების საკითხებში, წინსვლის მიზნით; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის მიმართულებით არსებული რისკების პრევენცია და ცალკეულ შემთხვევებზე რეაგირება; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზებით დაშორიშორებული საზოგადოებების შერიგებისა და მათ შორის ნდობის აღდგენის პროცესებში პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ეფექტიანი მონაწილეობის უზრუნველყოფა; დეოკუპაციისა და კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარებისთვის საქართველოს სახელმწიფო სტრატეგიის შემუშავების პროცესში მონაწილეობა და შესაბამისი სამთავრობო კომისიის ეფექტიანი მუშაობის ხელშეწყობა; ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებების ბაზის განვითარებისთვის შიდასახელმწიფოებრივი პროცედურების განხორციელება; ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხებზე გაეროს ხელშეკრულებების შესაბამისად, საქართველოს ანგარიშების მომზადების/წარდგენის კოორდინაცია; გაეროს წევრ იმ ქვეყნებთან დიპლომატიური ურთიერთობების დასამყარებლად კონსულტაციების გამართვა, რომლებთანაც საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვს; არსებული საელჩოებიდან დიპლომატიური გადაფარვის გაგრძელება და გაფართოება; საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მიღების შემდეგ გაწევრების თაობაზე მოლაპარაკებების დასაწყებად ძალისხმევის განხორციელება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის ეფექტიანი განხორციელება და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრების მიზნით აუცილებელი პრიორიტეტების შესრულება; ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შემდგომი შესრულება და ამ საკითხზე ევროკომისიასა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველო-ევროკავშირის პოლიტიკური დიალოგის ეფექტიანი წარმართვა და გაღრმავება; ევროკავშირის ერთიან ბაზარზე როგორც ეტაპობრივი, ისე სექტორული ინტეგრაციის მიზნით წინადადებების მომზადება, რომლებითაც განისაზღვრება ევროკავშირთან შემდგომი დაახლოების კონკრეტული მიმართულებები და პრიორიტეტული 186 სფეროები; საქართველოს, მოლდოვასა და უკრაინას შორის, აგრეთვე ამ ქვეყნებსა და ევროკავშირს შორის ევროინტეგრაციის საკითხებზე ერთობლივი თანამშრომლობის გაგრძელება; ევროპაში სხვადასხვა რეგიონულ გაერთიანებასა და თანამშრომლობის ფორმატში მონაწილეობის შესაძლებლობის შესწავლა; ევროკავშირის დახმარების პროგრამების ეფექტიანი დაგეგმვა და განხორციელება; ევროკავშირის პროგრამებში საქართველოს მონაწილეობის ეფექტიანობის გაზრდა და ახალ პროგრამებში მისი ჩართვა; ევროკავშირის სპეციალიზებულ სააგენტოებთან მაქსიმალური ინტეგრაცია; საქართველოსთან მიმართებით „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის პოტენციალის ათვისება; ნატო-საქართველოს კომისიის ფარგლებში ალიანსსა და საქართველოს შორის პოლიტიკური დიალოგისა და პრაქტიკული თანამშრომლობის პოზიტიური დინამიკის შენარჩუნება და გაძლიერება ქვეყნის ნატოში გაწევრების პროცესში პროგრესის მისაღწევად; კონსულტაციების შედეგად ალიანსის მიერ შესაბამისი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღების მომწიფების ხელშეწყობა; წლიური ეროვნული პროგრამის წარმატებით განხორციელება, ალიანსისგან წლიური ეროვნული პროგრამის განხორციელების პოზიტიური შეფასების მიღება და საქართველოს ნატოში გაწევრების პროცესის ხელშეწყობა; საქართველოზე მორგებული დახმარების ღონისძიებათა დოკუმენტის ეფექტიანი გამოყენება; ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული, არსებული პროექტების წარმატებით განხორციელება და მისი ელემენტების ეფექტიანი გამოყენება; განახლებული არსებითი პაკეტით შეთანხმებული ახალი ინიციატივების ეფექტიანი განხორციელება; ალიანსთან შავი ზღვის უსაფრთხოების განმტკიცების კუთხით თანამშრომლობის გაღრმავება; ნატოს სამეკავშირეო ოფისთან, საქართველოში ნატოს საკონტაქტო საელჩოებსა და ნატოს წევრი სახელმწიფოების დიპლომატიურ წარმომადგენლობებთან აქტიური თანამშრომლობა საქართველოს ნატოში ინტეგრაციასთან დაკავშირებულ საკითხებზე პოზიტიური გადაწყვეტილებების მიღების მომწიფების ხელშეწყობის მიზნით; ნატოს 2023 წლის ვილნიუსის სამიტის დასკვნით დოკუმენტში ასახული პოზიტიური გზავნილების შენარჩუნება და გაძლიერება საქართველოს ნატოში გაწევრების პროცესში პროგრესის მისაღწევად; განიარაღების, შეიარაღების კონტროლისა და გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; ამ საკითხებზე შესაბამის საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობის უზრუნველყოფა და საერთაშორისო ფორუმებში აქტიური მონაწილეობა; მრავალმხრივი ინიციატივების ფარგლებში კიბერუსაფრთხოების, კონტრტერორიზმისა და სხვა ჰიბრიდული საფრთხეების საკითხებზე მომუშავე თემატურ ჯგუფებში თანამშრომლობა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან უმაღლესი და მაღალი დონის პოლიტიკური დიალოგის შემდგომი გაძლიერება, ურთიერთობების გაღრმავება ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის 187 ქარტიით გათვალისწინებული ყველა მიმართულებით, მათ შორის, 4 სამუშაო ჯგუფისა (თავდაცვისა და უსაფრთხოების; ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და ვაჭრობის; დემოკრატიისა და მმართველობის; ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების) და ყოველწლიური შემაჯამებელი შეხვედრის („ომნიბუსშეხვედრის“) ფარგლებში; საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცების, ოკუპირებული რეგიონების არაღიარებისა და დეოკუპაციის, ქვეყნის ევროატლანტიკური ინტეგრაციისა და საქართველოში მიმდინარე დემოკრატიული და ეკონომიკური რეფორმების მხარდაჭერის პროცესში ამერიკის შეერთებული შტატების როლის გაზრდა; ორ ქვეყანას შორის მრავალმხრივ ფორმატებში წარმატებული თანამშრომლობის გაღრმავება, ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესში საქართველოს ძლიერი ორპარტიული მხარდაჭერის შემდგომი გაძლიერება, მათ შორის, საქართველოს საკითხზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების, საკანონმდებლო აქტების, რეზოლუციებისა და განცხადებების მიღებით; თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ორმხრივი პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შემდგომი გაღრმავება საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და მდგრადობის გასაძლიერებლად, მოკავშირეებთან თავსებადობის ასამაღლებლად, მათ შორის, ორმხრივი და მრავალმხრივი წარმატებული სამხედრო წვრთნების გზით; ამერიკის შეერთებული შტატების სავაჭრო წარმომადგენლის ოფისთან, აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ხელისუფლებებთან მუშაობის გაგრძელება ორმხრივი სავაჭრო და საინვესტიციო ურთიერთობების გაღრმავების, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმების შესაძლებლობის განხილვის კუთხით; მცირე და საშუალო ზომის, აგრეთვე მსხვილი ამერიკული კომპანიების საქართველოს ბაზრითა და მზარდი შესაძლებლობებით დაინტერესება; ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკურ დღის წესრიგში საქართველოს საკითხის აქტუალურობის შენარჩუნებისთვის და ამერიკის შეერთებული შტატების საზოგადოებაში საქართველოს ცნობადობის ასამაღლებლად ამერიკის შეერთებული შტატების წამყვან აკადემიურ წრეებსა და ბიზნესწრეებთან, არასამთავრობო და კვლევით ორგანიზაციებთან, მედიასთან, საქართველოს მხარდამჭერ ჯგუფებთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ქართულ დიასპორასა და ახალგაზრდულ გაერთიანებებთან აქტიური თანამშრომლობა; ორმხრივი უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების განხორციელება; საქართველოსა და კანადას შორის ურთიერთობების გაღრმავება პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში, მათ შორის, ერთობლივი წვრთნებისა და სამხედრო განათლების კუთხით; საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცებისა და ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების, აგრეთვე ქვეყნის ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესისადმი კანადის მხარდაჭერის შენარჩუნება და გაძლიერება; ევროპის ქვეყნებთან ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; ევროპის ქვეყნებთან პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში ურთიერთობების გაღრმავება; უმაღლესი და მაღალი 188 დონის ვიზიტების განხორციელება; არსებული სტრატეგიული თანამშრომლობის ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება და იმ ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა, რომლებთანაც საქართველო ფართოდ თანამშრომლობს; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, აგრეთვე მისი მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონალური პოლიტიკის განხორციელების გაგრძელება, რომელიც მოიცავს ორმხრივი და მრავალმხრივი პარტნიორული ურთიერთობების გაღრმავებას, მათ შორის, „მშვიდობიანი სამეზობლო ინიციატივის“ ფარგლებში ღონისძიებების განხორციელებას და ხელსაყრელი საინვესტიციო გარემოს შექმნას; საქართველო-აზერბაიჯანის და საქართველო-სომხეთის სახელმწიფო საზღვრების დელიმიტაციის საკითხზე აქტიური მოლაპარაკებების განახლება/გაგრძელება; აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში აქტიური თანამშრომლობა; ტრადიციულ პარტნიორებთან ურთიერთობების განმტკიცება, სხვადასხვა სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებისა და გაფართოების ხელშეწყობა; აზიისა და ოკეანეთის იმ ქვეყნებთან თანამშრომლობის განვითარება და წახალისება, რომლებთანაც საქართველოს ნაკლებად ინტენსიური ურთიერთობა აქვს; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება, წარმატებული რეფორმების გაზიარება და პოპულარიზაცია და შედეგზე ორიენტირებული სამომავლო თანამშრომლობის კონკრეტული მიმართულებების დაგეგმვა; სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ერების ასოციაციასთან (ASEAN) საქართველოს თანამშრომლობის ინსტიტუციურ დონეზე გადაყვანა; ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის სახელმწიფოებთან, აგრეთვე რეგიონულ ორგანიზაციებთან, მათ შორის, აფრიკის კავშირთან, სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოსა და არაბული ქვეყნების ლიგასთან, ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება; პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და ჰუმანიტარულ სფეროებში ურთიერთობების გაღრმავება; ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივ, რეგიონულ და მრავალმხრივ ფორმატებში ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის გაღრმავება; რეგიონის ქვეყნების მიერ საქართველოს პოლიტიკური მხარდაჭერის გაძლიერება და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; რეგიონულ ორგანიზაციებთან − ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციასთან (OAS), კარიბის გაერთიანებასთან (CARICOM), წყნარი ოკეანეთის ალიანსთან (Pacific Alliance) და ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციის სისტემასთან (SICA) თანამშრომლობის გაღრმავება და არსებული ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება; უწყებათაშორისი თანამშრომლობისა და კულტურული და საგანმანათლებლო გაცვლითი პროგრამების კუთხით თანამშრომლობის გაძლიერება; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება, წარმატებული რეფორმების 189 გაზიარება; ტურისტული გაცვლის ხელშეწყობა, რეგიონის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის შესახებ შეთანხმებების გაფორმება და საქართველოს ტურისტული შესაძლებლობების წარმოჩენა; საერთაშორისო ორგანიზაციების (გაეროს, ეუთოს, ევროპის საბჭოს, დემოკრატიათა თანამეგობრობის) მუშაობაში აქტიური მონაწილეობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელება/პოზიციონირება; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების (მათ შორის, უპირველეს ყოვლისა, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის საკითხის) შეტანა და მათი მხარდაჭერის მობილიზება, მათ შორის, საქართველოს მხარდამჭერი დოკუმენტების (გადაწყვეტილებების, რეზოლუციების, განცხადებების, ანგარიშებისა და სხვა) მომზადებისა და მიღების, აგრეთვე საქართველოსთვის პრიორიტეტული საკითხების ამ ორგანიზაციების ფარგლებში მიღებულ დოკუმენტებში ასახვის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში არსებული და სხვა მნიშვნელოვანი, აქტუალური საკითხების განხილვასა და შესაბამის პროცესებში საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობის გაზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს მიერ მრავალმხრივი საერთაშორისო ხელშეკრულებების სავალდებულოდ აღიარების პროცესის კოორდინაცია; გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის მექანიზმებისთვის წარსადგენი საქართველოს პერიოდული ანგარიშების მომზადების კოორდინაცია; პარტნიორ ქვეყნებსა და შესაბამის საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საერთაშორისო ფორუმებში აქტიური მონაწილეობა; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი მონაწილეობა და ამ მიზნით დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; ენერგომომარაგების ალტერნატიული წყაროების განვითარების, აგრეთვე ენერგორესურსების იმპორტის დივერსიფიცირების უზრუნველყოფისა და საქართველოს, როგორც ენერგომატარებლების სატრანზიტო ქვეყნის, სტატუსის განმტკიცების ხელშეწყობა; ერთობლივ რეგიონალურ და რეგიონთაშორის სატრანსპორტო პროექტებზე მუშაობა; აზიისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გააქტიურება; სამთავრობათაშორისო ეკონომიკური კომისიების შეხვედრების გამართვა; საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირებისა და ექსპორტის ზრდის ხელშეწყობა, ქვეყანაში მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციისა და ინოვაციური ტექნოლოგიის მოზიდვა; ტურიზმის, მათ შორის, კონვენციური ტურიზმის, განვითარების ხელშეწყობა და სტიმულირება; ქართული „სტარტაპების“ და ინოვაციური სექტორის ხელშეწყობა, საქართველოს რეგიონებსა და უცხო ქვეყნების რეგიონებს შორის თანამშრომლობის განვითარების ხელშეწყობა, შესაძლებლობის ფარგლებში უცხოეთში ქართული ბიზნესის ინტერესების დაცვა და ქართული პროდუქციის ფალსიფიკაციისგან დაცვის ხელშეწყობა; საერთაშორისო საფინანსო და 190 ეკონომიკურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა, გააქტიურება და ახალი შესაძლებლობების გამოვლენა, საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ყოველწლიური ფინანსური ვალდებულებების მონიტორინგი და შესრულება; საგარეო ურთიერთობებში კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის, წარმოჩენა; საქართველოში განხორციელებული რეფორმებისა და მისი მიღწევების საზღვარგარეთ აქტიური პოპულარიზაცია და სხვადასხვა ქვეყნისთვის ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში შესაბამისი გამოცდილების გაზიარება; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; გაეროს განათლების, კულტურისა და მეცნიერების ორგანიზაციასთან − იუნესკოსთან (UNESCO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებისა და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაცია და ახალი ძეგლების ნომინირების პროცესის ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ საქართველოს ცნობადობის ასამაღლებლად თემატური საინფორმაციო კამპანიების განხორციელება, მათ შორის, ქვეყნის დემოკრატიული და ეკონომიკური განვითარების, მის მიერ ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესში მიღწეული პროგრესის, კერძოდ, საქართველოს ევროპული პერსპექტივისა და მისთვის ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მინიჭების შესახებ, აგრეთვე ამ კუთხით ქვეყნის წინაშე არსებული გამოწვევების თაობაზე; მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან, ჟურნალისტებთან, არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, აკადემიურ და ანალიტიკურ ცენტრებთან აქტიური თანამშრომლობა; საინფორმაციო გარემოს აქტიური მონიტორინგი და ანალიზი, შესაძლო დეზინფორმაციის ფაქტების გამოვლენა და შესაბამისი საპასუხო ღონისძიებების დაგეგმვა როგორც ქვეყანაში, ისე ქვეყნის გარეთ; საქართველოს საგარეო-პოლიტიკური პრიორიტეტებისა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საქმიანობის შესახებ საზოგადოების პროაქტიული ინფორმირება მაღალი დონის ვიზიტების გაშუქების, სხვადასხვა ღონისძიების ორგანიზების, უმაღლესი თანამდებობის პირების მედიააქტივობების დაგეგმვისა და საინფორმაციო კამპანიების განხორციელების გზით; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობებისა და საკონსულო მომსახურების შესახებ საზოგადოების პროაქტიული ინფორმირების უზრუნველყოფა; საზღვარგარეთ საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარება; საქართველოს მოქალაქეებისთვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობის გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთა უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შესაქმნელად უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება; საკონსულო თანამდებობის პირთა პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესება; საზღვარგარეთ შესაძლო კრიზისულ სიტუაციებში სამოქმედოდ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს 191 დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მზადყოფნის გაუმჯობესება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან კოორდინაციით, ცირკულარული მიგრაციის შესახებ ხელშეკრულებების გასაფორმებლად პოტენციურ ქვეყნებთან მოლაპარაკებების წარმოება; უნებართვოდ მცხოვრებ პირთა რეადმისიის შესახებ შეთანხმებების ეფექტიანი იმპლემენტაციის ხელშეწყობა. 9.1.2 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 28 01 02) საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ყოველწლიური ფინანსური ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა მრავალმხრივი დიპლომატიის მიზნებისა და ამოცანების მისაღწევად. 9.1.3 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება (პროგრამული კოდი 28 01 03) საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და სხვა ოფიციალური დოკუმენტების თარგმნა/დამოწმება; სათარგმნი მასალის, სხვადასხვა ოფიციალური შეხვედრის სინქრონული თარგმნით მომსახურებისა და გასაფორმებელი კონტრაქტების რაოდენობების გაზრდა; თარჯიმანთა კვალიფიკაციისა და გამოცდილების დონის ამაღლება; თარგმნის პროცესში წარმოქმნილი კონკრეტული უზუსტობებისა და სიძნელეების გასარკვევად მთარგმნელებისთვის პერიოდულად პრაქტიკული სემინარების, ტრენინგებისა და კონსულტაციების ჩატარების მიზნით უცხოური ენის მცოდნე, სხვადასხვა სფეროში მომუშავე სპეციალისტების მოწვევა, აგრეთვე დიპლომატიური თანამშრომლების მოწვევა, რომლებიც უცხო ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მუშაობენ; უცხო ქვეყნებში საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობების მეშვეობით თანამედროვე განმარტებითი და ტექნიკური ლექსიკონების, საცნობარო და მეთოდური ლიტერატურის, აგრეთვე თანამედროვე ელექტრონული ლექსიკონების შეძენა; საქართველოს სამინისტროებისა და სხვა სახელმწიფო უწყებებისგან, აგრეთვე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფებისგან ინფორმაციის მიღება იმ ხელშეკრულებების შესახებ, რომლებიც შესაძლოა/უნდა იქნეს დადებული, აგრეთვე კონვენციებსა და სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან შეერთების თაობაზე, სავარაუდო დროისა და მოცულობის მითითებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა თარგმნის ბიუროს მუშაობის კოორდინაციისა და ძალების უკეთ განაწილების მიზნით; 192 ოფიციალურ დოკუმენტებში იურიდიული და დარგობრივი ტერმინოლოგიის გამართული და თანამიმდევრული გამოყენების ხელშეწყობა. 9.1.4 დიასპორული პოლიტიკა (პროგრამული კოდი 28 01 04) საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან მჭიდრო, სტრუქტურირებული კომუნიკაცია; ქართული დიასპორის მიერ ეროვნული იდენტობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ქვეყნის განვითარებისა და საზღვარგარეთ საქართველოს ინტერესების დაცვის პროცესში აქტიური მონაწილეობა. 9.1.5 ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება (პროგრამული კოდი 28 01 05) საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრების უპირატესობის, სარგებლისა და შესაძლებლობის წარმოჩენა ქვეყნის მოსახლეობისთვის მარტივად გასაგები, ობიექტური ინფორმაციის რეგულარული მიწოდებით და მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; საერთო დასავლური ღირებულებების შესახებ საქართველოს მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; სახელმწიფოს მიერ მოსახლეობისთვის ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის პროცესში განხორციელებული, მიმდინარე და დაგეგმილი რეფორმების შესახებ ობიექტური და ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება; საზოგადოებაში საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებასთან დაკავშირებული მოლოდინის მართვა; დასახული მიზნების განხორციელებისთვის სხვადასხვა სამთავრობო უწყებასა და არასამთავრობო ორგანიზაციასთან, დიპლომატიურ კორპუსსა და მედიასთან აქტიური თანამშრომლობა; ინფორმაციის გამავრცელებელ ჯგუფებთან, მოსწავლეებთან/სტუდენტებთან, მასწავლებლებთან, საჯარო მოხელეებთან/ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, სასულიერო პირებთან, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან, ეთნიკურ უმცირესობებთან, ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლების მოსახლეობასთან, სამხედრო მოსამსახურეებთან, ფერმერებთან/მეწარმეებთან და სხვა პირებთან აქტიური კომუნიკაციის გაგრძელება საჯარო დისკუსიების, სემინარების, სამუშაო შეხვედრების, საზაფხულო სკოლების, სასწავლო ვიზიტებისა და საინფორმაციო კამპანიების მეშვეობით. 10 სოფლის მეურნეობა ბოლო წლების განმავლობაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სოფლის მეურნეობის განვითარებას და, შესაბამისად, გაიზარდა დარგის დაფინანსება. გაზრდილმა დაფინანსებამ და არაერთმა მიზნობრივმა სახელმწიფო პროგრამამ აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდაც განაპირობა. საქართველოს მთავრობა აგრძელებს მუშაობას სოფლის მეურნეობაში 193 პროდუქტიულობის ამაღლებისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიმართულებით, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასა და აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდას. მომავალი ოთხი წლის განმავლობაში, სოფლის მეურნეობის დარგის გასაძლიერებლად, საქართველოს მთავრობა მნიშვნელოვან რესურსებს მიმართავს სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისთვის, რისთვისაც დაგეგმილია 3 მილიარდ ლარამდე ფინანსური მხარდაჭერის გაწევა. იგეგმება სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამმუშავებელი და რეალიზაციის პროცესების გაუმჯობესება, ასევე ფერმერებისა და მეწარმეების ცოდნის ამაღლება და მათთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის უზრუნველყოფა. მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას, სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ახალი სასოფლო-სამეურნეო პროექტების განვითარებას. ყურადღება გამახვილდება აგროდაზღვევის სისტემაზე, სამელიორაციო მომსახურების გაძლიერებასა და კლიმატგონივრულ, გარემოსადაპტირებულ პრაქტიკებზე, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის მდგრად განვითარებასა და დარგის ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას. სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამმუშავებელი და შენახვარეალიზაციის პროცესების ხელშეწყობისთვის, გაგრძელდება ფიზიკური და იურიდიული პირების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა. გაგრძელდება ფერმერთა და მეწარმეთა ცოდნის ამაღლება, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად. გარდა ამისა, გაფართოვდება აგრარული დეფიციტური პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები. სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით დაკავებული პირებისთვის, რისკების შემცირების მიზნით, გაგრძელდება და დაიხვეწება აგროდაზღვევის პროგრამა; გაგრძელდება მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა და შედეგად, 2028 წლისთვის, თანამედროვე ინტენსიური ბაღების საერთო ფართობი 35 000 ჰექტარს მიაღწევს; გაგრძელდება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამმუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; აგროწარმოების ხელშეწყობისა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლების მიზნით, გაგრძელდება ერთწლოვანი სასოფლოსამეურნეო კულტურების პირველადი წარმოების ხელშეწყობა; წახალისდება ერთწლოვანი კულტურების წარმოებისათვის თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება და სასათბურე მეურნეობების განვითარება. საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიქმნება ფერმერული მეურნეობების ინტეგრირებული ადმინისტრირების სისტემა, მათ შორის, ფერმერული მეურნეობების რეესტრი და მიწის ნაკვეთების იდენტიფიკაციის სისტემა; საკანონმდებლო დონეზე დარეგულირდება საძოვრების მდგრადი მართვა; გაგრძელდება სხვადასხვა სახის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის (მათ შორის, მოსავლის ამღები) თანადაფინანსება; დაინერგება ფერმერთა კოოპერირების ახალი მოქნილი მექანიზმები ფერმერებისა და მწარმოებელი ორგანიზაციების ურთიერთთანამშრომლობის სტიმულირებისთვის; განხორციელდება ქალ ფერმერთა და მეწარმეთა განვითარებისკენ მიმართული ღონისძიებები. გაფართოვდება ქართული ღვინისა და სხვა აგროსასურსათო პროდუქციის ცნობადობის 194 ამაღლებისა და პოპულარიზაციის მიზნით განსაზღვრული მარკეტინგული აქტივობები და ბაზრების დივერსიფიკაციაზე მიმართული პროგრამები. 2028 წლისთვის დასრულდება DCFTA ვალდებულებიდან გამომდინარე ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დასაახლოებელი, სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროში მოქმედი ნორმატიული აქტების ჰარმონიზება. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო ლაბორატორიის შესაძლებლობების გაძლიერებისათვის, რაც მომხმარებლისათვის უვნებელი სურსათის მიწოდების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტს წარმოადგენს. გაგრძელდება სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნე ორგანიზმებთან ბრძოლის ღონისძიებები. წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების მოდერნიზებისა და რეაბილიტაციის სამუშაოების ღირებულება 1 მილიარდ ლარს მიაღწევს და, შედეგად, 50 000 ჰექტარზე მეტ ფართობზე 70 000 ფერმერული მეურნეობისათვის გაუმჯობესდება სამელიორაციო მომსახურება, რაც ხელს შეუწყობს მოსავლის რაოდენობისა და ხარისხის ზრდას. ტექნიკურ-ეკონომიკური კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, დაიწყება მდინარე ილტოზე საირიგაციო დანიშნულების წყალსაცავის პროექტირება და მშენებლობის სამუშაოები. აღნიშნული წყალსაცავი კახეთში 40 ათას ჰექტარზე მეტ მიწის ფართობზე გარანტირებულად გაზრდის წყალუზრუნველყოფის ხარისხს, რაც სოფლის მეურნეობის სექტორში დასაქმებულ 50 ათასზე მეტი ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესებაზე იქონიებს გავლენას. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება აკვაკულტურის განვითარების ხელშეწყობაზე. აკვაკულტურის განვითარების არსებული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა მიზნად ისახავს წარმოების მნიშვნელოვანი ზრდის ხელშეწყობას შემდეგი ოთხი წლის განმავლობაში. შავ ზღვაში აკვაკულტურის განვითარებისთვის დამტკიცებული ზონების ბიზნესისთვის საინვესტიციოდ შეთავაზება გააჩენს შესაძლებლობას, როგორც საზღვაო, ასევე შიდა წყლების აკვაკულტურის განვითარებისა და ქვეყანაში ათასობით ტონა აკვაკულტურის პროდუქციის წარმოებისთვის. ხელი შეეწყობა გარემოსთან ადაპტირებული, კლიმატგონივრული სასოფლო-სამეურნეო პრაქტიკის გავრცელებასა და ბიოწარმოების განვითარებას. სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისკენ მიმართული სახელმწიფო პროგრამების განხორციელების შედეგად, 2028 წლისთვის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის საერთო გამოშვება 24 მილიარდ ლარს მიაღწევს, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ექსპორტი 2,3 მილიარდ დოლარს გადააჭარბებს. 10.1 ერთიანი აგროპროექტი (პროგრამული კოდი 31 05) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვარეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნებისა და რისკების შემცირების ხელშეწყობა; 195 სანერგე მეურნეობების მოწყობისა და მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ჩამოყალიბება/ხელშეწყობა და მაღალი ხარისხის ჩაის წარმოების ხელშეწყობა; იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლოსამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის სრულყოფა; მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსება; პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერა; მწარმოებელი კოოპერატივების შემნახველი/სამაცივრე ინფრასტრუქტურის შექმნა კენკროვანი და ბოსტნეული კულტურებისა და ადგილობრივი ხორბლის წარმოების ხელშეწყობის მიზნით; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია; იმერეთის აგროზონის ტერიტორიის განვითარება; რძის მწარმოებელი მცირე შინამეურნეობებისა და ფერმერების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელი ცენტრების (პუნქტების) და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა. 10.1.1 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 05 01) სოფლის მეურნეობის დარგში დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტიანი განხორციელება. 10.1.2 შეღავათიანი აგროკრედიტები (პროგრამული კოდი 31 05 02) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვარეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; ბენეფიციარებზე სესხები (ან ლიზინგი) გაიცემა ამ პროექტის მონაწილე საფინანსო ინსტიტუტებიდან, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი − სოფლის განვითარების სააგენტო განახორციელებს ამ სესხების (ლიზინგის) საპროცენტო სარგებლის თანადაფინანსებას და ზოგ შემთხვევაში მონაწილეობას მიიღებს სესხების უზრუნველყოფაში; 196 პროექტის ბენეფიციარები შეიძლება იყვნენ საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირი და საქართველოს კანონმდებლობით რეგისტრირებული ინდივიდუალური მეწარმე და იურიდიული პირი; სესხის (ლიზინგის) მიზანია სოფლის მეურნეობის პირველადი, გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოებისთვის ძირითადი და საბრუნავი საშუალებების დაფინანსება; საქართველოს მთავრობა განსაზღვრავს ამ ქვეპროგრამის განსახორციელებელი ღონისძიებების დეტალურ პირობებს. 10.1.3 ფარგლებში აგროდაზღვევა (პროგრამული კოდი 31 05 03) აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნება და რისკების შემცირება; სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაზღვევას ახორციელებენ სადაზღვევო კომპანიები, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი − სოფლის განვითარების სააგენტო განახორციელებს სადაზღვევო პრემიების თანადაფინანსებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.4 დანერგე მომავალი (პროგრამული კოდი 31 05 04) სანერგე მეურნეობების განვითარების და ინტენსიური ბაღების გაშენების ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად; მრავალწლოვანი ბაღების გაშენების მსურველ ფიზიკური/იურიდიული პირებისთვის ტექნიკური და ფინანსური დახმარების გაწევა; პროექტში მონაწილე უზრუნველყოფა; ბენეფიციართათვის ტრენინგების ჩატარების მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების მსურველი ფიზიკური პირებისა და კოოპერატივებისათვის, ტექნიკური და ფინანსური დახმარების გაწევა. 10.1.5 ქართული ჩაი (პროგრამული კოდი 31 05 05) საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ჩამოყალიბება/ხელშეწყობა, მაღალი ხარისხის ჩაის (მათ შორის, ბიოჩაის) წარმოების ხელშეწყობა საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად; როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის ხარჯის თანადაფინანსება კომპანიებისა და სასოფლოსამეურნეო კოოპერატივებისთვის; 197 სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების ეფექტიანი გამოყენების ხელშეწყობა მათი ბიზნესოპერატორებისთვის იჯარით გადაცემით. 10.1.6 გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 06) იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნის და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვის ხელშეწყობა საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.7 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 07) ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლოსამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის შექმნა, რის შედეგადაც სახელმწიფოს ექნება სტატისტიკური ინფორმაცია სამიზნე ჯგუფების სწორად შესარჩევად და მათთვის სხვადასხვა მასტიმულირებელი პროექტის/პროგრამის საჭიროებისამებრ დასაგეგმად და განსახორციელებლად. 10.1.8 პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 08) არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროექტების/პროგრამების ფარგლებში დაფინანსებული/დასაფინანსებელი პოტენციური ბენეფიციარების მხარდაჭერა თანადაფინანსების ან/და საკონსულტაციო მომსახურების ან/და ტრენინგის ჩატარების გზით; არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროგრამებით/პროექტებით გათვალისწინებული დარგებისა და მიმართულებების გაძლიერება, სრულყოფა და მხარდაჭერა. 10.1.9 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება (პროგრამული კოდი 31 05 09) მწარმოებელი კოოპერატივების ხელშეწყობა, დაფინანსდებული შემნახველი/სამაცივრე ინფრასტრუქტურა კენკროვანი და ბოსტნეული კულტურებისათვის წარმოების ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.10 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 10) ქვეყანაში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსავლის ამღები სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შესყიდვის საგრანტო თანადაფინანსებით საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.11 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 31 05 11) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ხელშეწყობით საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობა; 198 საქართველოში და საზღვარგარეთ საქართველოს საელჩოების მიერ ორგანიზებული, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი მიღებები, ყველისა და კულინარიის ფესტივალი, ჩაისა და თაფლის ფესტივალი, თევზისა და ზღვის პროდუქტების, სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობის, გადამამუშავებელი და შემფუთველი ტექნოლოგიების გამოფენები. 10.1.12 იმერეთის აგროზონა (პროგრამული კოდი 31 05 12) იმერეთის რეგიონში 220 ჰა მიწის ნაკვეთზე სასათბურე მეურნეობების კლასტერის შექმნა; აღნიშნული მიწის ნაკვეთის დაბალ-, საშუალო- და მაღალტექნოლოგიურ ზონებად დაყოფა, სადაც შესაბამისი ტექნოლოგიის სათბურები აშენდება. სათბურების ჯამური ფართობი დაახლოებით 160 ჰექტარია; აღნიშნულ ტერიტორიაზე, ძირითადი ინფრასტრუქტურის (გარე და შიდა გზები, ბუნებრივი აირის და ელექტრო ენერგიის მიწოდების ქსელი, სადრენაჟო და საირიგაციო სისტემა, საკანალიზაციო სისტემა, ტერიტორიის შემოღობვა, მოსწორება და სხვა) განვითარება განხორციელდება სახელმწიფოს მიერ, ხოლო სასთბურე მეურნეობების და სხვა დამხმარე ბიზნესების განსავითარებლად, კერძო ინვესტორები შეიძენენ ან გრძელვადიანი იჯარით აიღებენ მიწის ნაკვეთებს; მებაღეობის სასწავლო და სადემონსტრაციო ცენტრის შექმნა, სადაც მოხდება კვალიფიციური მუშახელის, აგრონომებისა და სასათბურე მეურნეობებისთვის საჭირო, სხვა კადრების მომზადება; იმერეთის აგროზონის ტერიტორიაზე ლოგისტიკის და გაყიდვების ცენტრის შექმნა, რომელიც მოემსახურება რეგიონში არსებულ სათბურებს. 10.1.13 ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 13) საქართველოში ბიოპროდუქტების წარმოების ხელშეწყობა; არსებული და ახალი ბიომეურნეობების სერტიფიცირების ხელშეწყობა; ბიოპროდუქციის ცნობადობისა და პოპულარიზაციისთვის აუცილებელი ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, მისი რეალიზაციის არხების განვითარების ხელშეწყობით); ბიომწარმოებელთა ცოდნის დონის ამაღლებისა და უნარ-ჩვევების განვითარების ხელშეწყობა; კვალიფიციური კადრების მომზადება და გადამზადება თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის საკითხებში. 10.1.14 ბიოწარმოების საპილოტე პროგრამა ქალებისთვის (პროგრამული კოდი 31 05 14) მუნიციპალიტეტებში ახალი სასათბურე მეურნეობის მოსაწყობად პოტენციური ქალი ბენეფიციარების ფინანსური და ტექნიკრი მხარდაჭერა. 10.1.15 აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 31 05 15) იმერეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში და სამცხე-ჯავახეთში, კახეთში, ქვემო ქართლში, რაჭა-ეჩხუმში და ქვემო სვანეთში რძის მწარმოებელ მცირე ზომის 199 შინამეურნეობების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელ ცენტრებისა და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა (განსაკუთრებით ქალებისა და ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა); რძის ხარისხის გაუმჯობესება, ინოვაციური სადემონსტრაციო/სამოდელო ფერმების შექმნა; გრანტების გაცემა ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამისი რძის წარმოების, რძის შემგროვებელი პუნქტებისა და რძის გადამამუშავებელი საწარმოების შესაქმნელად; შერჩეული ბენეფიციარების სწავლება რძის წარმოების, შეგროვებისა და გადამუშავების ტექნოლოგიებში, სურსათის უვნებლობის საკითხებში, HACCAPის სტანდარტებში, ფერმერთა მიერ რძის ხარისხის ევრორეგულაციების შესაბამისად გაუმჯობესების, თანამედროვე საკვები ბაზისა და დაავადებების მართვის საკითხებში; მერძევეობის სექტორში არსებული ინსტიტუციური და საკანონმდებლო საკითხების იდენტიფიცირება და მათი გადაწყვეტის ხელშეწყობა; საძოვრებთან დაკავშირებული და დარგისთვის საჭირო საკანონმდებლო ბაზის შექმნა; 10.1.15.1 მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (პროგრამული კოდი 31 05 15 01) იმერეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში და სამცხე-ჯავახეთში, კახეთში, ქვემო ქართლში, რაჭა-ეჩხუმში და ქვემო სვანეთში რძის მწარმოებელ მცირე ზომის შინამეურნეობების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელ ცენტრებისა და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა (განსაკუთრებით ქალებისა და ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა); რძის ხარისხის გაუმჯობესება, ინოვაციური სადემონსტრაციო/სამოდელო ფერმების შექმნა; გრანტების გაცემა ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამისი რძის წარმოების, რძის შემგროვებელი პუნქტებისა და რძის გადამამუშავებელი საწარმოების შესაქმნელად; შერჩეული ბენეფიციარების სწავლება რძის წარმოების, შეგროვებისა და გადამუშავების ტექნოლოგიებში, სურსათის უვნებლობის საკითხებში, HACCAP-ის სტანდარტებში, ფერმერთა მიერ რძის ხარისხის ევრორეგულაციების შესაბამისად გაუმჯობესების, თანამედროვე საკვები ბაზისა და დაავადებების მართვის საკითხებში; მერძევეობის სექტორში არსებული ინსტიტუციური და საკანონმდებლო საკითხების იდენტიფიცირება და მათი გადაწყვეტის ხელშეწყობა; 200 საძოვრებთან დაკავშირებული და დარგისთვის საჭირო საკანონმდებლო ბაზის შექმნა; 10.1.16 კოოპერატივებისთვის სასოფლო-სამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 16) სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის (სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ტრაქტორი, ხელის ტრაქტორი (მოტობლოკი), ტრაქტორზე მისაბმელი (იმპლემენტი)) და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის განკუთვნილი თვითმავალი ტექნიკის თანადაფინანსებით სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის გაზრდა. 10.1.17 ლიდერპროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 17) სოფლად ეკონომიკური, სოციალური და გარემოსდაცვითი საქმიანობების ხელშეწყობისთვის პროგრამის მონაწილე ბენეფიციარებისთვის ფინანსური დახმარების გაწევა თანადაფინანსებით; სოფლად სამეწარმეო საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა; სოფლის მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება, ეკონომიკური დივერსიფიკაცია და ახალი, გრძელვადიანი სამუშაო ადგილების შექმნა. 10.1.18 თხილის წარმოების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 18) საქართველოში თხილის პირველადი წარმოების ხელშეწყობა, თხილის ბაღების მესაკუთრეების ან/და მფლობელების სტიმულირებითა და მისი მოვლამოყვანისთვის საჭირო საქონლის ღირებულების სუბსიდირებით. 10.1.19 მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 19) სოფლად ეკონომიკის განვითარება, კონკურენტუნარიანი მეფუტკრეობის დარგის ჩამოყალიბების ხელშეწყობის გზით. 10.1.20 და მდგრადი ქართული ბოსტნეული სათბურებიდან (პროგრამული კოდი 31 05 20) ქვეყნის მასშტაბით ერთწლოვანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების წარმოების ხელშეწყობა, თანამედროვე კლიმატგონივრული ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. 10.2 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია (პროგრამული კოდი 31 06) წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაცია და სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება; სამელიორაციო სისტემების ინსტიტუციური გაძლიერების ხელშეწყობა. 10.2.1 სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა (პროგრამული კოდი 31 06 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; 201 შესაბამისი საინჟინრო კვლევების, ექსპერტიზის განხორციელება; დაპროექტების, ოპერირებისა და რეაბილიტაციისთვის აღჭურვილობის შეძენა. 10.2.2 ზედამხედველობის, განკუთვნილი ტექნიკური სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია (პროგრამული კოდი 31 06 02) შპს „საქართველოს მელიორაციის“ სუბსიდირება, სარწყავი და დამშრობი სისტემების ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაციის ღონისძიებების, მექანიკური სატუმბი სადგურების ფუნქციონირებისთვის მოსახმარი ელექტროენერგიის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებებისა და სხვა მანქანა-მექანიზმების მოვლა-შენახვის ღონისძიებების დაფინანსება. 10.2.3 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) (პროგრამული კოდი 31 06 03) პროექტით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე კლიმატის ცვლილების მიმართ მდგრადი დაგეგმვისთვის, სარწყავი და სადრენაჟო მომსახურებისა და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების გაუმჯობესება, ეროვნული ირიგაციისა და მიწის მართვის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება; შერჩეული ირიგაციისა მოდერნიზაცია; და დრენაჟის სქემების რეაბილიტაცია და მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება და ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა. 10.2.4 საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 06 04) მაგისტრალური არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხის და გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; დახურული მილსადენის სისტემა) წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირების მიზნით საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; ფერმერებისთვის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა სარწყავი და სასოფლოსამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების მოდერნიზაციისა და გაუმჯობესების მიზნით. ფერმერთა სწავლების ხელშეწყობა თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიმართულებით; ზემო სამგორის საირიგაციო სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.2.4.1 კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 01) 202 მაგისტრალური არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხისა და დახურული გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; მილსადენის სისტემა) წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირებისთვის საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; სარწყავი და მოდერნიზაციისა უზრუნველყოფა. 10.2.4.2 სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების და გაუმჯობესებისთვის ფერმერების მხარდაჭერის საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 02) თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიზნით ფერმერთა სწავლების ხელშეწყობა; ზემო სამგორის ირიგაციის სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.2.4.3 საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) (პროგრამული კოდი 31 06 04 03) ზემო სამგორის ირიგაციის სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.2.4.4 მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) (პროგრამული კოდი 31 06 04 04) ფერმერების სარწყავი წყლით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სასოფლო-სამეურნეო პოპულარიზაცია; დანიშნულების მიწის ნაკვეთის გამოყენების სოფლის მეურნეობაში მდგრადი პრაქტიკის გამოყენების გაზრდა, მცირე ზომის ფერმერების ხელშეწყობა და სხვა. 10.3 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 31 03) ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისთვის საქართველოს მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; მევენახეობა- სარეკლამო რგოლების დამზადება და ქართული ღვინის პოპულარიზაციისთვის საჭირო სხვა ღონისძიებების განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად და სახელმწიფო კონტროლისა და სახელმწიფო ზედამხედველობის ფარგლებში ღვინისა და 203 ყურძნისეული წარმოშობის სხვა ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; ალკოჰოლიანი სასმელების ნიმუშების ვენახების კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და წიპწების მოსაპოვებლად არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა; მევენახეობის სფეროში დასაქმებული ფიზიკური პირების მიერ მიღებული ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული ღვინის ადგილწარმოშობის დასახელებების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა და ქართულ ღვინოსთან დაკავშირებული აღნიშვნების დაცვის ღონისძიებების განხორციელება. 10.4 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა (პროგრამული კოდი 31 02) სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება; იძულებითი ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; ვეტერინარული ზედამხედველობის პუნქტებში ცხოველთა გარეგან პარაზიტებზე დამუშავება; მიმოქცევაში მყოფი ვეტერინარული პრეპარატების სახელმწიფო ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველებში ვეტპრეპარატებისა და სხვა დამაბინძურებლების ნარჩენების არსებობის კონტროლი; საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში მავნე ორგანიზმების გავრცელების საწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება; პესტიციდების/აგროქიმიკატების ხარისხის კონტროლი აფთიაქებისა და სამკურნალოების მონიტორინგი; და ვეტერინარული სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმებისა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენისა და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე, 204 სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შესამცირებლად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, კერების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია. 10.5 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება (პროგრამული კოდი 31 04) საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების ტიპური სულადობების მოძიება, შესწავლა, გაუმჯობესება, გენეტიკური რესურსების გავრცელების ხელშეწყობა; ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურების კოლექციების შექმნა, ადგილობრივი ჯიშების მოძიება და აღდგენა, ex-situ და in-situ კოლექციების შექმნა, გენეტიკური ბანკის ჩამოყალიბება და საქართველოს პირობებში ინტროდუციული ჯიშების ადაპტაციის შესწავლა; თესლისა და სარგავი მასალის სერტიფიცირების სისტემების შექმნა და დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვისა და პირველადი გადამუშავების თანამედროვე ტექნოლოგიების აპრობაცია და მათი ფერმერებში გავრცელების ხელშეწყობა; საქართველოს ნიადაგის მდგომარეობის კვლევა, შესწავლა და რუკების შექმნა; შექმნილი საფრთხეების სურსათისმიერი, ვეტერინარული და ფიტოსანიტარიული რისკების შეფასება. 10.6 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიული მომსახურეობა (პროგრამული კოდი 31 14) სტანდარტის − ISO 17025:2017/2018-ის მოთხოვნების შესაბამისად: ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში ინფექციური და არაინფექციური დაავადებების ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა; სურსათის/ცხოველის საკვების ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების განსაზღვრა, სასმელი წყლის კვლევა; მცენარეთა მავნე ორგანიზმების კვლევა; საჯარო სამართლის იურიდიულ პირთან − სურსათის ეროვნულ სააგენტოსთან ერთად სახელმწიფო კონტროლის პროგრამაში მონაწილეობა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებებისა და ქვეყანაში არსებული საჭიროებების მიხედვით ახალი სტანდარტების დანერგვა, კერძოდ, ლაბორატორიული ინფრასტრუქტურის გაძლიერება, კვლევის ახალი მეთოდების დანერგვა და აკრედიტაციის საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად განხორციელება. 10.7 მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 15) 205 CORINE-ს კლასიფიკატორის მეშვეობით მიწის საფრისა (Land მიწათსარგებლობის (Land Use) გეომონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; Cover) და მიწის ბალანსის შედგენა; მიწის საინფორმაციო სისტემის განვითარება და მომხმარებლისთვის სერვისების მიწოდება; ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლების ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება; ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება. 11 გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა მთავრობის გარემოსდაცვითი პოლიტიკა ორიენტირებულია ქვეყნის ბუნებრივი რესურსების დაცვის, მდგრადი განვითარებისა და ეკოლოგიური მდგრადობის უზრუნველყოფაზე, რომელმაც ხელი უნდა შეუწყოს ქვეყნის მდგრად განვითარებას. მომდევნო წლებში დაგეგმილი ქმედებები ხელს შეუწყობს გარემოს დაცვის პოლიტიკის შემდგომ წარმატებას. გარემოსდაცვითი სტანდარტები სრულად დაუახლოვდება საქართველოსა ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. და სტიქიური მოვლენების საფრთხის ქვეშ მყოფი დასახლებებისა და ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, გაგრძელდება მუშაობა ადრეული შეტყობინების სისტემების გაუმჯობესების მიმართულებით. დაინერგება თანამედროვე საინფორმაციო სისტემები, აღნიშნული ხელს შეუწყობს ამინდის პროგნოზებისა და მოსალოდნელი სტიქიური მოვლენების შესახებ გაფრთხილებების თანამედროვე ტექნოლოგიებით გავრცელებას. ასევე გაგრძელდება სამუშაოები წყალდიდობის პროგნოზირებისა და გეოლოგიური მონიტორინგის სისტემების გაუმჯობესების მიზნით. წყლის რესურსების რაციონალური მართვის მოდელის დანერგვის მიზნით, განხორციელდება წყლის რესურსების მართვის რეფორმა და ქვეყანა გადავა მდინარეთა სააუზო მართვის ევროპულ მოდელზე. გარემოს დაბინძურების არსებული მდგომარეობის შეფასების მიზნით, გაგრძელდება მუშაობა წყლის ხარისხის მონიტორინგის გაუმჯობესების მიმართულებით. ამოქმედდება ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის ახალი ავტომატური სადგურები. 2026 წლისთვის ქვეყანას ექნება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი წყლისა და ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სისტემები. სამრეწველო სექტორიდან დაბინძურების შესამცირებლად, 2026 წლიდან ამოქმედდება ახალი სტანდარტები, მათ შორის, ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, დადგინდება ახალი მოთხოვნები. დაიხვეწება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურები და გარემოსდაცვითი ნებართვები გაიცემა „ერთი ფანჯრის“ პრინციპით. ავტომობილებისთვის უკვე დადგენილი ევრო 5 სტანდარტი ამოქმედდება იმპორტირებული სატვირთო ავტომობილებისა და ავტობუსებისთვის. ასევე გაგრძელდება და გაფართოვდება საწვავის ხარისხის კონტროლი. 206 ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისა და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება დაცული ტერიტორიების გაფართოებისა (რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) და განვითარების მიმართულებაზე. 2028 წლისათვის დაცული ტერიტორიების ფართობი დამატებით 100 000 ჰექტარით გაიზრდება. ტყისთვის საჭირო ღონისძიებების გრძელვადიანი დაგეგმვისა და ტყის რესურსებით მდგრადი სარგებლობის მიზნით, გაგრძელდება ტყის აღრიცხვის სამუშაოები. ტყეების მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, გაიზრდება ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების მასშტაბები. 2030 წლისთვის, ტყის აღდგენის ღონისძიებები დამატებით 20 000 ჰექტარ ფართობზე განხორციელდება; ტყის რესურსებზე, განსაკუთრებით სათბობ შეშაზე მოსახლეობისა და კერძო სექტორის ხელმისაწვდომობის გამარტივების მიზნით, გაგრძელდება სატყეო ინფრასტრუქტურის მოწყობა „საქმიანი ეზოებისა“ და სატყეო გზების სახით. გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით სპეციფიკური ნარჩენების შეგროვების სეპარირებული სისტემის დანერგვა და გაფართოვდება სპეციფიკური ნარჩენების ჩამონათვალი, რომელიც დაექვემდებარება სეპარირებულ შეგროვებას; ასევე შეიქმნება სპეციფიკური ნარჩენების სეპარირების ცენტრები; წახალისდება ნარჩენების გადამმუშავებელი საწარმოების შექმნა; მოეწყობა თანამედროვე სტანდარტების სახიფათო ნარჩენების მართვის ინფრასტრუქტურა ლენტეხისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტებში, რაც საბოლოოდ მოაგვარებს დარიშხანის ნარჩენებით ისტორიულად დაბინძურებული ტერიტორიების მოწესრიგების საკითხს. ქვეყანაში ნარჩენების მართვის ევროპული სტანდარტების შესაბამისად განხორციელების მიზნებისთვის, შემდეგ წლებში განხორციელდება ღონისძიებები, რომლის ფარგლებშიც, დასრულდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი 2 ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მშენებლობა (სამეგრელო-ზემო სვანეთისა და ქვემო ქართლის რეგიონებისთვის) და გაგრძელდება მუშაობა არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების მშენებლობის მიმართულებით; შესაბამისად, აღნიშნული ობიექტების მშენებლობის დასრულების კვალდაკვალ, დაიხურება რეგიონში არსებული ნაგავსაყრელები; ასევე, ნარჩენების მართვის ინტეგრირებული სისტემის დასანერგად, ობიექტების მშენებლობის პარალელურად, აშენდება ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურები და მუნიციპალიტეტების შესაძლებლობის გაძლიერებისთვის, შესყიდული იქნება ნარჩენების მართვისთვის საჭირო ტექნიკა, ურნები და საჭირო ინვენტარი. გაფართოვდება გარემოსდაცვითი დეფიციტური პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები; გაგრძელდება სკოლამდელი, სასკოლო, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სისტემაში გარემოსდაცვითი და აგრარული საკითხების ინტეგრირება და ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება. გარემოსდაცვითი სამართალდარღვევების პრევენციის გამოვლენისა და აღკვეთის მიზნით, გაგრძელდება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის გაძლიერება; ასევე დაინერგება რისკების მართვაზე დაფუძნებული ელექტრონული სისტემა. 207 11.1 გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი (პროგრამული კოდი 31 13) ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და სტიქიური მოვლენების შესახებ ადრეული გაფრთხილებების მომზადება/გავრცელება. აგრეთვე, კლიმატური, აგრომეტეოროლოგიური და ჰიდროლოგიური საინფორმაციო პროდუქტებით მომსახურება; გეოლოგიური მონიტორინგი (გაზაფხული - შემოდგომა) და ფორს - მაჟორულ სიტუაციაში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკის შედგენა/განახლება და მონიტორინგი; მიწისქვეშა მტკნარი სასმელი წყლების მონიტორინგი; სახელმწიფო გეოლოგიური რუკების შედგენა (გეოლოგიური აგეგმვა); გარემოს დაბინძურების დონის შეფასებისთვის ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესება; საქართველოს ტერიტორიაზე ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის დაბინძურების მონიტორინგის ჩატარება, შესაბამისი საინფორმაციო მასალების (ბიულეტენების, წელიწდეულების, ანგარიშების) მომზადება და გავრცელება, მატერიალურ ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და რეგიონული ინფრასტრუქტურის მოწყობა, დაკვირვებების ქსელის გაზრდა; საქართველოს საზღვაო სივრცეში და შიგა წყალსატევებში გავრცელებული ძირითადი სარეწაო თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების რესურსების შეფასება და სარეწაო პროგნოზირება; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს ბიოლოგიური მონიტორინგი და გარემოს მდგომარეობის შეფასება; სტრატეგიულ დოკუმენტებში გარემოსა დაკავშირებული ასპექტების ინტეგრირება; და ადამიანის ჯანმრთელობასთან ინტეგრირებული სანებართვო სისტემის შემოღება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 11.6 ამოცანის შესაბამისად, ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მონიტორინგისთვის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, ახალი ავტომატური სადგურების შეძენა და დამონტაჟება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს შავი ზღვის ტერიტორიული წყლების, განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონისა და შიდა წყალსატევების სარეწაო ობიექტების პოპულაციათა მარაგების შეფასება, სარეწაო პროგნოზირება და კვოტების განსაზღვრა; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე და შიდა წყალსატევებში თევზჭერის სტატისტიკური ანალიზის, ბიოლოგიური კვლევისა და მონიტორინგის 208 განხორციელება და მათი გარემოსდაცვითი სტატუსის განსაზღვრა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების კონსერვაციული სტატუსის შეფასება; აკვაკულტურის, მარიკულტურისა და მდგრადი მეთევზეობის დანერგვის ხელშეწყობა. 11.2 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 31 07) გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა, მათ შორის, ხეტყის კონტროლის გაუმჯობესება, ხეტყის უკანონო მოპოვების, ტრანსპორტირებისა და გადამუშავების ფაქტების პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას; კანონდარღვევათა შემაკავებელი ეფექტიანი პირობების შექმნა და რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ნებაყოფლობით შესრულების სათანადო დონის მიღწევა; რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსთვის ზიანის მიყენების თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი; გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ევროპულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით შემუშავებული კრიტერიუმების მიხედვით შეფასება; გარემოს პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ან სანაცვლო ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი. 11.3 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 08) დაცული ტერიტორიების ქსელის განვითარება − დაცული ტერიტორიების განვითარება და გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა, მოვლა და აღდგენა; დაცული ტერიტორიების სისტემის მართვა, დაცვა და მონიტორინგი − დაცული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა, მეთვალყურეობა, არსებული ინფრასტრუქტურული ელემენტებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა, მოვლა და შენარჩუნება; დაცული ტერიტორიების ტყეების სანიტარიული მდგომარეობის გაუმჯობესება − დაზიანებული ფართობების აღდგენა და შესაბამისი მეთოდებით მავნებლებთან ბრძოლა; დაცული ტერიტორიების დაცვა, ხანძრის პრევენცია − საჭირო აღჭურვილობის გამოყენება და ხანძრის გავრცელების საშიშროების აღკვეთა, საზოგადოებისთვის დაცულ ტერიტორიებზე გადაადგილებისა და ქცევის წესების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; 209 ბუნებრივი რესურსების მდგრადი მართვა − ტყეების ინვენტარიზაცია და მათი მართვის გეგმების შემუშავება; დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაცია, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება; ეკოტურიზმის განვითარება − ეკოტურისტული სერვისების განვითარება, ვიზიტორების მოზიდვა და დაინტერესება. 11.4 დანერგვა და გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01) ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული და გარემოს დაცვის სექტორის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; საქართველოს გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სამინისტროს სისტემაში შემავალი უწყებების საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 და 15.5 ამოცანების შესაბამისად, ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული მცენარეთა და ცხოველთა (მათ შორის, საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილი სახეობების) აღრიცხვისა და მათი მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს „წითელი ნუსხის“ მიღმა დარჩენილი ცხოველთა სახეობების მდგომარეობის შეფასება, მათი სანადირო სახეობებად განსაზღვრა და ზოგიერთ შემთხვევაში დაცვის უფრო ქმედითი ზომების დანერგვა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისად, ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სოფლის მეურნეობის სექტორში, სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას გენდერული თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდის მიზნით. 11.4.1 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 01 01) 210 ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs) ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სოფლის მეურნეობის სექტორში, სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას, გენდერული თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდის მიზნით.. 11.4.2 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 02) ფრინველთა, მცენარეთა (მათ შორის ინვაზიური) სახეობების პოპულაციების კვლევა, შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება, ასევე მოპოვების ოდენობების (კვოტების) განსაზღვრა; „წითელი ნუსხის“ განახლების მიზნით პრიორიტეტულ სახეობათა გამოვლენა და პოპულაციების შეფასება. 11.4.3 ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 31 01 03) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სისტემაში შემავალი უწყებების ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა. 11.4.4 გარემოსდაცვითი პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01 04) გარემოსთვის ზიანის მიყენების პრევენცია; დაზიანებული გარემოს მდგომარეობის აღდგენის ხელშეწყობა; გარემოს მდგომარეობის გაუმჯობესება და გარემოს კვლევა. 11.5 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 09) ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება და ტყეების მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; მდგრადი ტყითსარგებლობის სისტემის ჩამოყალიბება; ხეტყის დამზადებისთვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, სატყეო-სამეურნეო გზების მოწყობა, მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა); ტყის მოვლის (მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო პრევენციული), აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება. 11.6 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 12) 211 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და წარმოება; ბირთვული და რადიაციული ავარიებისა და ინციდენტების, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, აგრეთვე სასაზღვრო გამტარ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში არსებული გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ საქართველოს მთავრობისთვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების (სოფლები − ცანა და ურავი) უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ამ სოფლების ტერიტორიაზე დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების სისტემური მართვა, მოვლა-პატრონობა, ფიზიკური დაცვის კომპლექსური სისტემების შექმნა და მათი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 11.7 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 11) მოსახლეობის მიერ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით განათლების მიღების ხელშეწყობა, შესაბამისი ინფორმაციისა და ცოდნის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მდგრადი განვითარების მიზნების მისაღწევად; გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა; საჯარო განხილვების გამართვის განხორციელების ხელშეწყობა. 11.8 ორგანიზებით ორჰუსის კონვენციის ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 10) ნადირობის კანონისა და შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტების მომზადება და მათი პრაქტიკაში დანერგვა; 212 საპილოტე რეჟიმში ფაუნის მსხვილი სახეობების შესწავლა; ქათმისებრთა ოჯახის ენდემური (ადგილობრივი) იშვიათი სახეობების რაოდენობის ყოველწლიური გაზრდის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; იქთიოფაუნის ერთ-ერთი იშვიათი წარმომადგენლის − ნაკადულის კალმახის ბუნებრივ პირობებში გაშვების მიზნით მისი თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობილ საკალმახეში გამრავლება; ბუნებაში საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ მცენარეთა სახეობების რაოდენობრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება; ჰაბიტატების აღდგენისა და აღწარმოების ღონისძიებების ხელის შეწყობა. შენიშვნა: საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები ეფუძნება 2024−2028 წლების სამთავრობო პროგრამას „მხოლოდ მშვიდობით, ღირსებით, კეთილდღეობით ევროპისკენ“. 213 თავი VI საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები მუხლი 16. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კოდი 00 00 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 25,030,420.7 27,941,729.4 26,655,970.4 59,909.0 1,225,850.0 113,678.0 115,339.0 117,004.0 117,004.0 0.0 0.0 ხარჯები 16,928,503.5 19,120,890.2 21,841,973.8 21,630,688.8 45,575.0 165,710.0 2,177,166.7 2,577,281.4 3,034,999.8 3,034,299.8 700.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,972,867.6 4,180,619.5 4,258,922.6 3,606,098.6 14,334.0 638,490.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 355,878.9 305,550.0 424,100.0 2,450.0 0.0 421,650.0 ვალდებულებების კლება 1,092,929.4 1,423,361.0 1,416,733.0 1,416,733.0 0.0 0.0 77,924.2 86,636.0 109,328.3 109,328.3 0.0 0.0 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,182.0 1,182.0 1,182.0 1,182.0 0.0 0.0 68,730.7 76,223.3 97,482.5 97,482.5 0.0 0.0 35,615.2 43,973.2 59,196.3 59,196.3 0.0 0.0 9,193.4 10,412.7 11,845.8 11,845.8 0.0 0.0 საკანონმდებლო საქმიანობა 64,541.9 71,801.8 91,544.0 91,544.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 708.0 708.0 708.0 708.0 0.0 0.0 ხარჯები 56,989.9 62,951.1 82,656.0 82,656.0 0.0 0.0 26,766.8 34,033.3 48,000.0 48,000.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 19,849.4 25,753.6 38,392.0 38,392.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 01 სულ 22,350,179.4 ხარჯები 01 01 2024 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 01 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 01 01 02 საპარლამენტო ფრაქციების და პარლამენტის წევრების საქმიანობა ხარჯები 01 01 03 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 433.0 437.0 449.0 449.0 0.0 0.0 19,849.4 25,753.6 38,392.0 38,392.0 0.0 0.0 15,961.9 21,422.0 33,697.0 33,697.0 0.0 0.0 8,654.5 8,757.8 10,972.0 10,972.0 0.0 0.0 8,654.5 8,757.8 10,972.0 10,972.0 0.0 0.0 36,038.1 37,290.5 42,180.0 42,180.0 0.0 0.0 275.0 271.0 259.0 259.0 0.0 0.0 28,486.1 28,439.8 33,292.0 33,292.0 0.0 0.0 10,805.0 12,611.3 14,303.0 14,303.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 214 კოდი 01 01 03 01 დასახელება საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრირება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 03 02 01 02 გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება ხარჯები კრედიტი 35,989.3 37,240.5 42,130.0 42,130.0 0.0 0.0 275.0 271.0 259.0 259.0 0.0 0.0 28,437.2 28,389.8 33,242.0 33,242.0 0.0 0.0 10,805.0 12,611.3 14,303.0 14,303.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 48.8 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 15,626.8 15,626.8 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 445.0 445.0 445.0 445.0 0.0 0.0 ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 04 00 გრანტი 12,837.0 ხარჯები 03 00 საბიუჯეტო სახსრები 48.8 არაფინანსური აქტივების ზრდა 02 00 სულ 11,592.4 შრომის ანაზღაურება 01 04 2024 წლის გეგმა საბიბლიოთეკო საქმიანობა ხარჯები 01 03 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 9,954.1 11,320.5 12,689.0 12,689.0 0.0 0.0 7,781.1 8,675.5 9,809.0 9,809.0 0.0 0.0 1,638.3 1,516.5 2,937.8 2,937.8 0.0 0.0 593.2 693.1 745.0 745.0 0.0 0.0 15.0 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 593.2 664.6 740.0 740.0 0.0 0.0 342.0 429.3 471.3 471.3 0.0 0.0 0.0 28.5 5.0 5.0 0.0 0.0 1,196.6 1,304.0 1,412.5 1,412.5 0.0 0.0 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 1,193.5 1,287.0 1,397.5 1,397.5 0.0 0.0 725.1 835.0 916.0 916.0 0.0 0.0 3.1 17.0 15.0 15.0 0.0 0.0 9,000.8 9,600.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 69.0 69.0 69.0 69.0 0.0 0.0 8,743.6 9,238.0 9,975.8 9,975.8 0.0 0.0 3,512.4 3,915.0 4,365.3 4,365.3 0.0 0.0 257.2 362.0 24.2 24.2 0.0 0.0 732.3 850.0 950.0 950.0 0.0 0.0 13.0 13.0 13.0 13.0 0.0 0.0 732.3 840.5 940.5 940.5 0.0 0.0 606.1 672.0 738.0 738.0 0.0 0.0 0.0 9.5 9.5 9.5 0.0 0.0 73,280.0 27,000.0 29,000.0 29,000.0 0.0 0.0 215 2024 წლის გეგმა სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა 227.0 227.0 227.0 საბიუჯეტო სახსრები 227.0 ხარჯები 62,514.9 25,230.0 28,106.0 10,438.4 10,684.0 13,369.1 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10,765.1 1,770.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დასახელება შრომის ანაზღაურება 05 00 0.0 0.0 0.0 894.0 894.0 0.0 0.0 25,279.0 0.0 0.0 341.0 341.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,349.9 21,854.7 24,561.0 24,561.0 0.0 0.0 16,480.7 17,983.9 20,395.0 20,395.0 0.0 0.0 1,557.0 1,436.0 718.0 718.0 0.0 0.0 91,525.3 171,219.0 129,118.0 129,118.0 0.0 0.0 528.0 529.0 527.0 527.0 0.0 0.0 63,489.8 107,539.0 123,733.0 123,733.0 0.0 0.0 19,704.3 42,705.0 50,983.0 50,983.0 0.0 0.0 28,035.5 63,680.0 5,385.0 5,385.0 0.0 0.0 საარჩევნო გარემოს განვითარება 20,583.3 29,890.0 33,266.0 33,266.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 502.0 503.0 502.0 502.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,120.0 29,186.0 32,885.0 32,885.0 0.0 0.0 12,236.3 16,245.0 18,775.0 18,775.0 0.0 0.0 463.3 704.0 381.0 381.0 0.0 0.0 1,966.7 2,086.0 2,319.0 2,319.0 0.0 0.0 26.0 26.0 25.0 25.0 0.0 0.0 1,959.5 2,080.0 2,314.0 2,314.0 0.0 0.0 973.9 1,112.0 1,289.0 1,289.0 0.0 0.0 7.2 6.0 5.0 5.0 0.0 0.0 12,742.9 12,743.0 12,743.0 12,743.0 0.0 0.0 12,742.9 12,743.0 12,743.0 12,743.0 0.0 0.0 56,232.3 126,500.0 80,790.0 80,790.0 0.0 0.0 28,667.3 63,530.0 75,791.0 75,791.0 0.0 0.0 6,494.1 25,348.0 30,919.0 30,919.0 0.0 0.0 27,565.0 62,970.0 4,999.0 4,999.0 0.0 0.0 5,211.5 6,200.0 6,800.0 6,800.0 0.0 0.0 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება ხარჯები არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 08 00 0.0 13,369.1 25,279.0 შრომის ანაზღაურება 07 00 28,106.0 341.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 04 0.0 23,290.7 შრომის ანაზღაურება 06 03 0.0 351.0 ხარჯები 06 02 კრედიტი 20,906.9 შრომის ანაზღაურება 06 01 გრანტი მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი საქართველოს უზენაესი სასამართლო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 83.0 83.0 83.0 83.0 0.0 0.0 5,054.8 6,050.0 6,650.0 6,650.0 0.0 0.0 3,624.4 4,194.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 156.7 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 15,639.2 17,400.0 20,800.0 20,800.0 0.0 0.0 225.0 225.0 225.0 225.0 0.0 0.0 15,115.1 17,350.0 19,745.0 19,745.0 0.0 0.0 216 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 00 0.0 0.0 1,055.0 1,055.0 0.0 0.0 164,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,949.0 1,949.0 1,949.0 1,949.0 0.0 0.0 ხარჯები 96,277.8 110,745.0 129,104.0 129,104.0 0.0 0.0 71,638.5 79,485.0 95,659.0 95,659.0 0.0 0.0 4,484.3 26,755.0 35,396.0 35,396.0 0.0 0.0 98,672.8 134,035.0 160,030.0 160,030.0 0.0 0.0 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადებაგადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,906.0 1,906.0 1,906.0 1,906.0 0.0 0.0 94,207.2 107,320.0 125,650.0 125,650.0 0.0 0.0 70,636.1 78,200.0 94,250.0 94,250.0 0.0 0.0 4,465.5 26,715.0 34,380.0 34,380.0 0.0 0.0 2,089.4 3,465.0 4,470.0 4,470.0 0.0 0.0 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 2,070.6 3,425.0 3,454.0 3,454.0 0.0 0.0 1,002.5 1,285.0 1,409.0 1,409.0 0.0 0.0 18.8 40.0 1,016.0 1,016.0 0.0 0.0 5,775.8 10,560.0 12,600.0 12,600.0 0.0 0.0 99.0 99.0 99.0 99.0 0.0 0.0 5,295.4 8,090.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 2,697.2 4,620.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 480.4 2,470.0 3,100.0 3,100.0 0.0 0.0 1,206.0 1,380.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,071.4 1,326.6 1,443.0 1,443.0 0.0 0.0 694.5 856.1 952.3 952.3 0.0 0.0 134.6 53.4 7.0 7.0 0.0 0.0 1,022.0 1,120.0 1,220.0 1,220.0 0.0 0.0 27.0 27.0 27.0 27.0 0.0 0.0 894.3 1,065.9 1,217.4 1,217.4 0.0 0.0 637.4 719.6 790.1 790.1 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 127.7 54.1 2.6 2.6 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, 1,276.1 1,400.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 13 00 14,720.0 კრედიტი 164,500.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 12 00 13,050.0 გრანტი 50.0 შრომის ანაზღაურება 11 00 11,252.4 საბიუჯეტო სახსრები 14,720.0 137,500.0 ხარჯები 10 00 სულ 524.1 არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 02 2024 წლის გეგმა 100,762.2 საერთო სასამართლოები შრომის ანაზღაურება 09 01 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 217 კოდი დასახელება ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 14 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 15 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 18 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 1,157.2 1,301.5 1,394.0 1,394.0 0.0 0.0 765.9 836.0 931.6 931.6 0.0 0.0 118.9 98.5 56.0 56.0 0.0 0.0 1,119.7 1,190.0 1,250.0 1,250.0 0.0 0.0 24.0 24.0 24.0 24.0 0.0 0.0 974.0 1,133.0 1,228.0 1,228.0 0.0 0.0 642.0 751.0 837.0 837.0 0.0 0.0 145.7 57.0 22.0 22.0 0.0 0.0 920.9 1,120.0 1,180.0 1,180.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 860.5 1,064.0 1,175.0 1,175.0 0.0 0.0 578.3 750.0 838.4 838.4 0.0 0.0 60.5 56.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,017.5 1,160.0 1,235.0 1,235.0 0.0 0.0 31.0 31.0 30.0 30.0 0.0 0.0 962.1 1,111.3 1,217.0 1,217.0 0.0 0.0 660.6 772.0 850.0 850.0 0.0 0.0 55.5 48.7 18.0 18.0 0.0 0.0 970.6 1,080.0 1,120.0 1,120.0 0.0 0.0 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 928.0 1,041.0 1,114.0 1,114.0 0.0 0.0 637.4 706.0 778.0 778.0 0.0 0.0 42.6 39.0 6.0 6.0 0.0 0.0 1,323.4 1,450.0 1,550.0 1,550.0 0.0 0.0 218 კოდი დასახელება წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 19 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 00 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 01 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 02 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 03 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 21 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,224.1 1,410.0 1,510.0 1,510.0 0.0 0.0 734.8 849.4 931.0 931.0 0.0 0.0 99.3 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 1,025.4 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 29.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 897.4 1,037.0 1,138.0 1,138.0 0.0 0.0 636.6 727.0 836.0 836.0 0.0 0.0 128.0 63.0 12.0 12.0 0.0 0.0 179,846.0 210,000.0 226,000.0 226,000.0 0.0 0.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 162,978.1 182,323.0 203,767.0 203,767.0 0.0 0.0 112,711.1 125,700.0 138,690.0 138,690.0 0.0 0.0 16,867.9 27,677.0 22,233.0 22,233.0 0.0 0.0 142,930.4 161,200.0 174,000.0 174,000.0 0.0 0.0 3,421.0 3,421.0 3,421.0 3,421.0 0.0 0.0 134,457.7 147,840.0 165,730.0 165,730.0 0.0 0.0 97,513.4 109,000.0 119,900.0 119,900.0 0.0 0.0 8,472.7 13,360.0 8,270.0 8,270.0 0.0 0.0 34,821.2 45,300.0 48,400.0 48,400.0 0.0 0.0 398.0 398.0 398.0 398.0 0.0 0.0 26,549.4 32,050.0 35,355.0 35,355.0 0.0 0.0 14,187.3 15,500.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 8,271.8 13,250.0 13,045.0 13,045.0 0.0 0.0 2,094.4 3,500.0 3,600.0 3,600.0 0.0 0.0 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 1,971.1 2,433.0 2,682.0 2,682.0 0.0 0.0 1,010.4 1,200.0 1,290.0 1,290.0 0.0 0.0 123.4 1,067.0 918.0 918.0 0.0 0.0 საქართველოს პროკურატურა 55,514.6 63,200.0 70,750.0 70,750.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 874.0 874.0 874.0 874.0 0.0 0.0 ხარჯები 52,708.6 60,223.0 68,273.0 68,273.0 0.0 0.0 38,832.9 45,016.0 51,526.0 51,526.0 0.0 0.0 2,806.0 2,977.0 2,477.0 2,477.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 219 კოდი 22 00 დასახელება შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 01 გრანტი კრედიტი 3,942.0 4,000.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 46.0 46.0 46.0 46.0 0.0 0.0 3,861.2 3,960.0 4,630.0 4,630.0 0.0 0.0 1,658.7 2,048.0 2,600.0 2,600.0 0.0 0.0 80.8 40.0 70.0 70.0 0.0 0.0 100,326.0 114,000.0 121,000.0 121,000.0 0.0 0.0 5,168.0 5,168.0 5,168.0 5,168.0 0.0 0.0 90,510.3 98,305.0 106,239.0 106,239.0 0.0 0.0 62,810.4 64,545.0 70,489.1 70,489.1 0.0 0.0 15,695.0 14,761.0 14,761.0 0.0 0.0 31,280.0 32,490.0 32,490.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 321.0 312.0 311.0 311.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,026.0 22,550.0 24,190.0 24,190.0 0.0 0.0 10,648.8 12,525.0 14,200.0 14,200.0 0.0 0.0 2,540.4 8,730.0 8,300.0 8,300.0 0.0 0.0 25,030.7 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 05 საბიუჯეტო სახსრები 9,815.7 ხარჯები 23 04 სულ 22,566.4 არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 03 2024 წლის გეგმა სახელმწიფო ფინანსების მართვა შრომის ანაზღაურება 23 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,013.0 4,013.0 4,013.0 4,013.0 0.0 0.0 23,288.9 21,000.0 21,000.0 21,000.0 0.0 0.0 19,711.8 15,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 1,741.7 4,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 40,502.7 44,130.0 48,030.0 48,030.0 0.0 0.0 690.0 693.0 693.0 693.0 0.0 0.0 37,298.9 42,230.0 46,904.0 46,904.0 0.0 0.0 26,271.0 29,000.0 32,500.0 32,500.0 0.0 0.0 3,203.7 1,900.0 1,126.0 1,126.0 0.0 0.0 8,566.8 9,600.0 10,100.0 10,100.0 0.0 0.0 85.0 85.0 85.0 85.0 0.0 0.0 6,409.0 8,600.0 9,035.0 9,035.0 0.0 0.0 4,236.8 5,050.0 5,319.1 5,319.1 0.0 0.0 2,157.8 1,000.0 1,065.0 1,065.0 0.0 0.0 1,904.9 1,300.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 1,732.8 1,235.0 1,385.0 1,385.0 0.0 0.0 608.3 770.0 850.0 850.0 0.0 0.0 172.1 65.0 115.0 115.0 0.0 0.0 220 კოდი 23 06 დასახელება ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 24 01 გრანტი კრედიტი 1,754.7 2,690.0 3,880.0 3,880.0 0.0 0.0 37.0 43.0 44.0 44.0 0.0 0.0 1,754.7 2,690.0 3,725.0 3,725.0 0.0 0.0 1,333.6 2,200.0 2,620.0 2,620.0 0.0 0.0 0.0 0.0 155.0 155.0 0.0 0.0 593,382.9 801,000.0 947,009.0 675,000.0 5,009.0 267,000.0 566.0 624.0 643.0 643.0 0.0 0.0 434,493.3 637,318.0 743,029.0 647,645.0 5,009.0 90,375.0 17,261.1 22,473.0 26,085.0 26,085.0 0.0 0.0 32,332.2 54,412.0 75,030.0 21,105.0 0.0 53,925.0 103,650.0 125,150.0 2,450.0 0.0 122,700.0 ვალდებულებების კლება 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 16,300.1 21,100.0 22,650.0 22,650.0 0.0 0.0 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 05 საბიუჯეტო სახსრები 121,469.7 არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 04 სულ ფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 24 03 2024 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 24 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 215.0 220.0 224.0 224.0 0.0 0.0 16,135.6 20,870.0 22,377.0 22,377.0 0.0 0.0 7,458.4 8,852.0 10,117.0 10,117.0 0.0 0.0 164.6 230.0 273.0 273.0 0.0 0.0 1,913.6 2,100.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 45.0 45.0 48.0 48.0 0.0 0.0 1,808.1 2,015.0 2,432.0 2,432.0 0.0 0.0 1,299.0 1,440.0 1,633.0 1,633.0 0.0 0.0 105.5 85.0 68.0 68.0 0.0 0.0 1,376.4 1,200.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 1,188.1 1,140.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 987.0 990.0 1,087.0 1,087.0 0.0 0.0 188.3 60.0 150.0 150.0 0.0 0.0 1,506.4 1,800.0 2,900.0 2,900.0 0.0 0.0 31.0 31.0 43.0 43.0 0.0 0.0 1,195.7 1,620.0 2,752.0 2,752.0 0.0 0.0 799.0 1,100.0 1,618.0 1,618.0 0.0 0.0 310.7 180.0 148.0 148.0 0.0 0.0 39,806.1 33,500.0 48,700.0 48,700.0 0.0 0.0 63.0 63.0 63.0 63.0 0.0 0.0 38,495.6 31,625.0 45,205.0 45,205.0 0.0 0.0 2,021.0 2,155.0 2,367.0 2,367.0 0.0 0.0 221 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 06 სახელმწიფო ქონების მართვა ხარჯები 24 07 მეწარმეობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 01 მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 02 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 08 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,875.0 3,495.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 20,734.8 102,130.0 127,680.0 126,680.0 0.0 1,000.0 20,734.8 102,130.0 127,680.0 126,680.0 0.0 1,000.0 253,176.6 304,900.0 247,320.0 187,320.0 0.0 60,000.0 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 252,870.1 304,880.0 247,300.0 187,300.0 0.0 60,000.0 2,024.8 2,340.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 306.5 20.0 20.0 20.0 0.0 0.0 4,698.2 4,900.0 5,320.0 5,320.0 0.0 0.0 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 4,465.0 4,880.0 5,300.0 5,300.0 0.0 0.0 2,024.8 2,340.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 233.3 20.0 20.0 20.0 0.0 0.0 248,478.3 300,000.0 242,000.0 182,000.0 0.0 60,000.0 248,405.1 300,000.0 242,000.0 182,000.0 0.0 60,000.0 73.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 55,304.4 81,100.0 101,850.0 51,850.0 0.0 50,000.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 35,100.0 33,250.0 0.0 1,850.0 438.3 1,839.0 2,019.0 2,019.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 29,583.0 51,350.0 64,300.0 16,150.0 0.0 48,150.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 1,526.1 0.0 2,450.0 2,450.0 0.0 0.0 781.9 800.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 29.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 780.2 800.0 1,135.0 1,135.0 0.0 0.0 674.3 695.0 764.0 764.0 0.0 0.0 1.7 0.0 65.0 65.0 0.0 0.0 5,498.9 22,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 5,498.9 22,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 11,455.8 12,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 11,455.8 12,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 5,843.6 14,100.0 13,650.0 10,350.0 0.0 3,300.0 ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 12 1,310.4 საბიუჯეტო სახსრები 3,495.0 29,750.0 ხარჯები 24 11 სულ 10.0 შრომის ანაზღაურება 24 10 2024 წლის გეგმა 24,195.2 ხარჯები 24 09 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება ხარჯები ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება ხარჯები სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება 222 2024 წლის გეგმა სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 33.0 33.0 ხარჯები 5,737.4 13,525.0 12,197.0 686.8 1,000.0 1,500.0 106.2 575.0 1,453.0 5,843.6 9,100.0 9,500.0 დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 12 01 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 12 02 24 13 24 14 24 14 01 03 კრედიტი 0.0 0.0 9,672.0 0.0 2,525.0 1,500.0 0.0 0.0 678.0 0.0 775.0 9,500.0 0.0 0.0 33.0 33.0 33.0 33.0 0.0 0.0 5,737.4 9,025.0 8,960.0 8,960.0 0.0 0.0 686.8 1,000.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 106.2 75.0 540.0 540.0 0.0 0.0 5,000.0 4,150.0 850.0 0.0 3,300.0 0.0 4,500.0 3,237.0 712.0 0.0 2,525.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 500.0 913.0 138.0 0.0 775.0 3,143.7 3,000.0 2,534.0 0.0 2,534.0 0.0 3,143.7 3,000.0 2,534.0 0.0 2,534.0 0.0 120,563.3 125,000.0 149,000.0 15,800.0 1,500.0 131,700.0 8,944.6 26,350.0 42,300.0 15,800.0 1,500.0 25,000.0 111,618.6 98,650.0 106,700.0 0.0 0.0 106,700.0 119,165.0 120,000.0 124,000.0 15,800.0 1,500.0 106,700.0 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) ხარჯები სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება ხარჯები რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი ხარჯები 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხეთორთუმი" (EU-NIF, KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 02 გრანტი 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 01 საბიუჯეტო სახსრები 33.0 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) ხარჯები 8,944.6 21,350.0 17,300.0 15,800.0 1,500.0 0.0 110,220.3 98,650.0 106,700.0 0.0 0.0 106,700.0 72,553.0 40,000.0 18,000.0 2,500.0 900.0 14,600.0 7,338.3 5,000.0 3,400.0 2,500.0 900.0 0.0 65,214.8 35,000.0 14,600.0 0.0 0.0 14,600.0 820.9 15,000.0 20,000.0 3,000.0 500.0 16,500.0 0.0 4,500.0 3,500.0 3,000.0 500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 820.9 10,500.0 16,500.0 0.0 0.0 16,500.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 20,436.5 25,000.0 22,000.0 1,400.0 0.0 20,600.0 0.0 4,000.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 20,436.5 21,000.0 20,600.0 0.0 0.0 20,600.0 ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 223 კოდი 24 14 01 04 დასახელება გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 05 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 06 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (EUNIF,KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 02 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) ხარჯები 24 14 03 საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 03 01 500 კვ ეგხ-ის "ქსანი-სტეფანწმინდა" მშენებლობა (EBRD, EU, KfW) ფინანსური აქტივების ზრდა 24 15 24 16 24 17 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება ხარჯები სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 12,979.7 20,000.0 24,000.0 3,000.0 0.0 21,000.0 0.0 4,150.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 12,979.7 15,850.0 21,000.0 0.0 0.0 21,000.0 6,405.5 5,000.0 20,000.0 2,900.0 100.0 17,000.0 1,606.4 1,700.0 3,000.0 2,900.0 100.0 0.0 4,799.2 3,300.0 17,000.0 0.0 0.0 17,000.0 5,969.3 15,000.0 20,000.0 3,000.0 0.0 17,000.0 0.0 2,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 5,969.3 13,000.0 17,000.0 0.0 0.0 17,000.0 0.0 5,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 0.0 5,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,247.7 3,550.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 3,247.7 3,550.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 1,592.5 1,400.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 1,518.1 1,400.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 74.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 22,472.2 53,400.0 154,000.0 154,000.0 0.0 0.0 8.0 8.0 8.0 8.0 0.0 0.0 22,467.5 53,393.0 153,992.0 153,992.0 0.0 0.0 232.7 360.0 399.0 399.0 0.0 0.0 4.7 7.0 8.0 8.0 0.0 0.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 16,185.2 5,000.0 16,000.0 0.0 0.0 16,000.0 ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 19 2024 წლის გეგმა საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 24 18 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები ვალდებულებების კლება ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 7,860.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,324.9 5,000.0 16,000.0 0.0 0.0 16,000.0 224 კოდი 24 20 დასახელება კურორტების განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 21 სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 22 24 23 24 24 25 00 საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის ხელშეწყობა (KfW) ხარჯები ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (WB) ხარჯები საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 5,367.4 5,800.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 12.0 12.0 12.0 12.0 0.0 0.0 5,191.3 5,770.0 5,970.0 5,970.0 0.0 0.0 640.0 802.0 881.0 881.0 0.0 0.0 176.1 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 0.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 0.0 28.0 28.0 28.0 0.0 0.0 0.0 1,500.0 1,480.0 1,480.0 0.0 0.0 0.0 900.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 20.0 20.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,825.0 850.0 975.0 0.0 0.0 0.0 1,825.0 850.0 975.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 2,024.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,024.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,438,031.0 3,400,700.0 3,125,000.0 2,405,800.0 18,450.0 700,750.0 306.0 306.0 306.0 0.0 0.0 693,750.0 616,950.0 601,750.0 4,950.0 10,250.0 12,108.1 14,450.0 15,930.0 15,930.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,602,707.5 2,584,050.0 2,331,800.0 1,804,050.0 13,500.0 514,250.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 198,918.7 122,900.0 176,250.0 0.0 0.0 176,250.0 9,343.1 9,150.0 10,400.0 10,400.0 0.0 0.0 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 01 სულ 306.0 შრომის ანაზღაურება 25 02 2024 წლის გეგმა 636,404.7 ხარჯები 25 01 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა 8,822.3 9,030.0 10,250.0 10,250.0 0.0 0.0 4,687.9 6,000.0 6,600.0 6,600.0 0.0 0.0 520.8 120.0 150.0 150.0 0.0 0.0 2,022,088.4 1,933,600.0 1,592,600.0 1,137,600.0 0.0 455,000.0 185.0 185.0 185.0 185.0 0.0 0.0 239,838.7 174,820.0 195,750.0 188,300.0 0.0 7,450.0 7,420.2 8,450.0 9,330.0 9,330.0 0.0 0.0 1,782,249.7 1,758,780.0 1,396,850.0 949,300.0 0.0 447,550.0 10,553.8 11,600.0 12,900.0 12,900.0 0.0 0.0 225 2024 წლის გეგმა სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა 185.0 185.0 185.0 საბიუჯეტო სახსრები 185.0 ხარჯები 10,545.1 11,500.0 12,500.0 7,420.2 8,450.0 9,330.0 8.8 100.0 დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 02 25 02 03 25 05 0.0 0.0 0.0 400.0 400.0 0.0 0.0 0.0 169,885.4 148,120.0 170,250.0 170,250.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 527,740.3 548,880.0 504,450.0 504,450.0 0.0 0.0 1,313,908.9 1,225,000.0 905,000.0 450,000.0 0.0 455,000.0 59,408.3 15,200.0 13,000.0 5,550.0 0.0 7,450.0 1,254,500.6 1,209,800.0 892,000.0 444,450.0 0.0 447,550.0 448,814.2 315,650.0 227,800.0 206,300.0 0.0 21,500.0 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა ხარჯები რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია ხარჯები 18,351.3 17,150.0 7,850.0 5,850.0 0.0 2,000.0 430,462.9 298,500.0 219,950.0 200,450.0 0.0 19,500.0 წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენარეაბილიტაცია ხარჯები 521,137.9 550,000.0 503,200.0 358,000.0 4,450.0 140,750.0 338,030.3 455,600.0 362,450.0 358,000.0 4,450.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 183,107.6 94,400.0 140,750.0 0.0 0.0 140,750.0 43,024.1 65,000.0 75,000.0 39,000.0 500.0 35,500.0 27,213.0 36,500.0 39,500.0 39,000.0 500.0 0.0 15,811.1 28,500.0 35,500.0 0.0 0.0 35,500.0 179,423.9 361,300.0 366,000.0 304,500.0 13,500.0 48,000.0 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა ხარჯები ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია ხარჯები საჯარო სკოლების მშენებლობარეაბილიტაცია ხარჯები სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია ხარჯები ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 08 0.0 9,330.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 07 12,500.0 674,700.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 06 02 0.0 674,700.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 06 01 0.0 697,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 25 06 კრედიტი 697,625.7 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 04 გრანტი საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 03 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,059.8 650.0 1,150.0 350.0 0.0 800.0 175,364.2 360,650.0 364,850.0 304,150.0 13,500.0 47,200.0 93,624.2 136,300.0 141,000.0 79,500.0 13,500.0 48,000.0 3,987.1 650.0 1,150.0 350.0 0.0 800.0 89,637.2 135,650.0 139,850.0 79,150.0 13,500.0 47,200.0 85,799.7 225,000.0 225,000.0 225,000.0 0.0 0.0 72.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 85,727.0 225,000.0 225,000.0 225,000.0 0.0 0.0 205,699.3 161,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 89.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 205,610.0 161,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 200,000.0 200,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 200,000.0 200,000.0 0.0 0.0 226 კოდი 25 09 26 00 დასახელება იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 01 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 01 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 26 02 02 26 02 03 26 03 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა ხარჯები პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება არაფინანსური აქტივების ზრდა ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 8,500.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,500.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 392,739.4 414,685.0 442,000.0 437,400.0 0.0 4,600.0 5,199.0 5,261.0 5,261.0 5,261.0 0.0 0.0 330,312.7 370,363.0 392,815.0 389,715.0 0.0 3,100.0 109,579.5 138,396.0 161,063.0 161,063.0 0.0 0.0 62,426.7 44,322.0 49,185.0 47,685.0 0.0 1,500.0 74,052.3 78,600.0 85,400.0 85,400.0 0.0 0.0 188.0 193.0 193.0 193.0 0.0 0.0 73,779.2 78,440.0 85,250.0 85,250.0 0.0 0.0 6,756.1 7,900.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 273.1 160.0 150.0 150.0 0.0 0.0 247,553.3 266,000.0 303,200.0 303,200.0 0.0 0.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 194,356.1 223,000.0 259,200.0 259,200.0 0.0 0.0 86,208.8 110,000.0 129,700.0 129,700.0 0.0 0.0 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 184,109.5 212,000.0 248,200.0 248,200.0 0.0 0.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 184,109.5 212,000.0 248,200.0 248,200.0 0.0 0.0 86,208.8 110,000.0 129,700.0 129,700.0 0.0 0.0 10,246.7 11,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 10,246.7 11,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 7,838.9 8,400.0 10,500.0 10,500.0 0.0 0.0 385.0 380.0 380.0 380.0 0.0 0.0 227 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 04 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 05 ელექტრონული მმართველობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 06 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 07 26 08 26 09 26 10 26 11 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ 7,696.1 8,380.0 9,075.0 საბიუჯეტო სახსრები 9,075.0 6,029.9 6,700.0 7,370.0 142.7 20.0 1,425.0 3,198.6 3,400.0 76.0 76.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 7,370.0 0.0 0.0 1,425.0 0.0 0.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 76.0 76.0 0.0 0.0 3,190.2 3,400.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 1,692.0 2,289.0 2,507.0 2,507.0 0.0 0.0 8.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,461.4 4,300.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 151.0 151.0 151.0 151.0 0.0 0.0 3,981.4 4,080.0 4,490.0 4,490.0 0.0 0.0 1,499.9 1,637.0 1,786.0 1,786.0 0.0 0.0 479.9 220.0 10.0 10.0 0.0 0.0 13,646.4 14,300.0 15,200.0 15,200.0 0.0 0.0 329.0 391.0 391.0 391.0 0.0 0.0 11,097.6 13,683.0 14,600.0 14,600.0 0.0 0.0 7,392.8 9,870.0 10,600.0 10,600.0 0.0 0.0 2,548.8 617.0 600.0 600.0 0.0 0.0 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა ხარჯები 5,086.2 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,047.5 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 38.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) ხარჯები 429.8 4,685.0 9,200.0 4,600.0 0.0 4,600.0 429.8 4,680.0 6,200.0 3,100.0 0.0 3,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 5.0 3,000.0 1,500.0 0.0 1,500.0 მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა განვითარება/ხელმისაწვდომობა ხარჯები 27,991.9 30,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 23,667.2 29,700.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,324.7 300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,414.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,006.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,408.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,066.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მიწის ბაზრის განვითარება (WB) სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 228 კოდი დასახელება მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 02 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 03 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 04 სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,061.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,117,759.8 7,829,150.0 8,820,000.0 8,782,000.0 0.0 38,000.0 2,808.0 2,808.0 2,719.0 2,719.0 0.0 0.0 6,865,288.8 7,543,707.0 8,532,143.0 8,531,643.0 0.0 500.0 58,001.2 68,330.0 81,987.0 81,987.0 0.0 0.0 252,471.1 285,443.0 287,857.0 250,357.0 0.0 37,500.0 112,298.6 115,095.0 126,649.0 126,649.0 0.0 0.0 2,808.0 2,808.0 2,719.0 2,719.0 0.0 0.0 108,582.4 109,620.0 122,274.0 122,274.0 0.0 0.0 57,858.6 68,330.0 81,987.0 81,987.0 0.0 0.0 3,716.2 5,475.0 4,375.0 4,375.0 0.0 0.0 13,806.5 14,200.0 15,535.0 15,535.0 0.0 0.0 182.0 182.0 182.0 182.0 0.0 0.0 13,791.7 14,180.0 15,490.0 15,490.0 0.0 0.0 5,327.2 7,125.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 14.7 20.0 45.0 45.0 0.0 0.0 6,906.4 8,250.0 8,420.0 8,420.0 0.0 0.0 148.0 148.0 148.0 148.0 0.0 0.0 6,870.0 8,220.0 8,390.0 8,390.0 0.0 0.0 4,124.8 5,480.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 36.4 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 26,891.7 13,600.0 18,400.0 18,400.0 0.0 0.0 299.0 299.0 299.0 299.0 0.0 0.0 26,149.0 13,520.0 18,330.0 18,330.0 0.0 0.0 9,929.9 5,900.0 9,600.0 9,600.0 0.0 0.0 742.8 80.0 70.0 70.0 0.0 0.0 21,475.1 25,245.0 27,300.0 27,300.0 0.0 0.0 937.0 937.0 911.0 911.0 0.0 0.0 20,029.0 20,245.0 23,590.0 23,590.0 0.0 0.0 12,779.7 16,000.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 229 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 06 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 07 დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 08 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 09 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ 1,446.1 5,000.0 3,710.0 საბიუჯეტო სახსრები 3,710.0 10,296.9 12,000.0 15,620.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 15,620.0 0.0 0.0 445.0 445.0 463.0 463.0 0.0 0.0 9,958.4 11,930.0 15,320.0 15,320.0 0.0 0.0 8,289.4 10,100.0 13,400.0 13,400.0 0.0 0.0 338.5 70.0 300.0 300.0 0.0 0.0 4,953.0 5,900.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 4,808.1 5,900.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 3,286.4 4,150.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 144.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,074.0 6,900.0 7,400.0 7,400.0 0.0 0.0 178.0 178.0 178.0 178.0 0.0 0.0 5,999.6 6,800.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 3,895.6 4,750.0 5,203.0 5,203.0 0.0 0.0 74.3 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 1,190.1 1,700.0 1,825.0 1,825.0 0.0 0.0 52.0 52.0 29.0 29.0 0.0 0.0 1,115.7 1,650.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 761.5 1,210.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 74.4 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 4,446.3 5,700.0 5,700.0 5,700.0 0.0 0.0 216.0 216.0 130.0 130.0 0.0 0.0 4,441.9 5,690.0 5,670.0 5,670.0 0.0 0.0 2,915.5 4,400.0 4,950.0 4,950.0 0.0 0.0 4.4 10.0 30.0 30.0 0.0 0.0 9,359.8 13,500.0 10,900.0 10,900.0 0.0 0.0 48.0 48.0 48.0 48.0 0.0 0.0 8,661.6 13,400.0 10,860.0 10,860.0 0.0 0.0 1,556.1 2,850.0 3,120.0 3,120.0 0.0 0.0 698.2 100.0 40.0 40.0 0.0 0.0 687.5 800.0 1,104.0 1,104.0 0.0 0.0 15.0 15.0 20.0 20.0 0.0 0.0 683.8 800.0 1,104.0 1,104.0 0.0 0.0 230 2024 წლის გეგმა სულ 533.8 585.0 864.0 საბიუჯეტო სახსრები 864.0 3.8 0.0 0.0 6,211.3 7,300.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 167.0 ხარჯები დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 12 შრომის პირობების ინსპექტირება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 02 მოსახლეობის სოციალური დაცვა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 02 01 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა ხარჯები 27 02 02 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება ხარჯები 27 02 03 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა ხარჯები 27 02 04 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში ხარჯები 27 02 05 27 03 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,445.0 8,445.0 0.0 0.0 167.0 190.0 190.0 0.0 0.0 6,073.6 7,285.0 8,445.0 8,445.0 0.0 0.0 4,458.7 5,780.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 137.7 15.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,987,587.4 5,635,580.0 6,353,530.0 6,353,530.0 0.0 0.0 4,987,574.6 5,635,500.0 6,353,520.0 6,353,520.0 0.0 0.0 12.8 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 3,450,838.5 3,930,000.0 4,498,000.0 4,498,000.0 0.0 0.0 3,450,838.5 3,930,000.0 4,498,000.0 4,498,000.0 0.0 0.0 1,367,757.4 1,519,000.0 1,638,900.0 1,638,900.0 0.0 0.0 1,367,757.4 1,519,000.0 1,638,900.0 1,638,900.0 0.0 0.0 66,547.4 76,350.0 95,000.0 95,000.0 0.0 0.0 66,547.4 76,350.0 95,000.0 95,000.0 0.0 0.0 94,742.9 101,600.0 113,000.0 113,000.0 0.0 0.0 94,742.9 101,600.0 113,000.0 113,000.0 0.0 0.0 8,630.0 8,630.0 8,630.0 0.0 0.0 7,688.3 8,550.0 8,620.0 8,620.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 12.8 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები 1,595,445.2 1,621,485.0 1,859,036.0 1,859,036.0 0.0 0.0 1,584,053.0 1,598,087.0 1,837,574.0 1,837,574.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 142.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,392.2 23,398.0 21,462.0 21,462.0 0.0 0.0 1,061,999.2 1,035,000.0 1,220,000.0 1,220,000.0 0.0 0.0 1,053,989.9 1,017,050.0 1,202,150.0 1,202,150.0 0.0 0.0 8,009.3 17,950.0 17,850.0 17,850.0 0.0 0.0 110,014.9 119,485.0 126,190.0 126,190.0 0.0 0.0 109,391.6 119,485.0 126,190.0 126,190.0 0.0 0.0 142.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 623.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,514.0 2,900.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 2,504.5 2,900.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 01 კრედიტი 7,701.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 გრანტი სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 01 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი ხარჯები 231 2024 წლის გეგმა სულ 9.5 0.0 0.0 საბიუჯეტო სახსრები 0.0 იმუნიზაცია 32,955.5 30,000.0 30,000.0 ხარჯები 32,955.5 30,000.0 1,382.4 დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 02 27 03 02 03 ეპიდზედამხედველობა ხარჯები 27 03 02 04 უსაფრთხო სისხლი ხარჯები 27 03 02 05 27 03 02 06 0.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 2,745.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 1,382.4 2,745.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 5,687.0 6,300.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 5,687.0 6,300.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 0.0 276.3 290.0 290.0 290.0 0.0 0.0 ტუბერკულოზის მართვა 20,014.6 17,200.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 19,400.7 17,200.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 53.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 613.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,692.4 16,000.0 18,200.0 18,200.0 0.0 0.0 21,692.4 16,000.0 18,200.0 18,200.0 0.0 0.0 88.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,727.9 9,200.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 8,727.9 9,200.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა ხარჯები 12,319.3 13,700.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 12,319.3 13,700.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა 1,387.8 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 1,387.8 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 3,057.6 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 3,057.6 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 14,150.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 0.0 14,150.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 423,372.3 466,500.0 512,346.0 512,346.0 0.0 0.0 420,612.8 461,052.0 508,734.0 508,734.0 0.0 0.0 2,759.5 5,448.0 3,612.0 3,612.0 0.0 0.0 ხარჯები ჰეპატიტის მართვა ხარჯები 27 03 03 0.0 0.0 ხარჯები 27 03 02 12 30,000.0 290.0 შრომის ანაზღაურება 27 03 02 11 0.0 290.0 ხარჯები 27 03 02 10 0.0 290.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 09 კრედიტი 276.3 შრომის ანაზღაურება 27 03 02 08 გრანტი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 27 03 02 07 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა ხარჯები მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 232 27 03 03 01 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 38,692.8 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 38,692.8 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 19,305.9 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 19,305.9 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 5,647.9 6,000.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 5,647.9 6,000.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 35,680.7 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 35,680.7 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 6,489.2 5,500.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 6,489.2 5,500.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 32,182.8 44,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 32,182.8 44,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 186,722.5 210,000.0 240,900.0 240,900.0 0.0 0.0 183,963.0 204,552.0 237,288.0 237,288.0 0.0 0.0 2,759.5 5,448.0 3,612.0 3,612.0 0.0 0.0 68,305.1 70,000.0 69,846.0 69,846.0 0.0 0.0 68,305.1 70,000.0 69,846.0 69,846.0 0.0 0.0 606.2 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 606.2 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 27,864.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 27,864.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,875.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,875.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 58.7 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 58.7 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 46,595.5 87,500.0 100,000.0 62,000.0 0.0 38,000.0 2,963.7 3,100.0 1,600.0 1,100.0 0.0 500.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 43,631.8 84,400.0 98,400.0 60,900.0 0.0 37,500.0 დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა 109,020.0 109,000.0 112,805.0 112,805.0 0.0 0.0 დასახელება ფსიქიკური ჯანმრთელობა ხარჯები 27 03 03 02 დიაბეტის მართვა ხარჯები 27 03 03 03 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია ხარჯები 27 03 03 04 27 03 03 05 27 03 03 06 27 03 03 07 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია ხარჯები ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა ხარჯები იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა ხარჯები პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 03 08 რეფერალური მომსახურება ხარჯები 27 03 03 09 27 03 03 10 წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება ხარჯები ახალი კორონავირუსული დაავადების - COVID 19-ის მართვა ხარჯები 27 03 03 11 ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება ხარჯები 27 03 04 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება ხარჯები 27 04 27 05 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა ხარჯები 233 კოდი დასახელება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 06 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 06 01 27 06 02 112,695.0 84.0 90.0 110.0 266,813.0 260,490.0 73,179.0 კრედიტი 0.0 0.0 110.0 0.0 0.0 267,980.0 267,980.0 0.0 0.0 88,490.0 104,480.0 104,480.0 0.0 0.0 193,634.0 172,000.0 163,500.0 163,500.0 0.0 0.0 1,500.0 0.0 0.0 534.7 1,000.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა 19,726.9 23,000.0 24,330.0 24,330.0 0.0 0.0 19,726.9 23,000.0 24,330.0 24,330.0 0.0 0.0 244,289.7 235,000.0 240,000.0 240,000.0 0.0 0.0 50,655.7 63,000.0 76,500.0 76,500.0 0.0 0.0 193,634.0 172,000.0 163,500.0 163,500.0 0.0 0.0 64.8 130.0 150.0 150.0 0.0 0.0 64.8 130.0 150.0 150.0 0.0 0.0 889.8 1,360.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 889.8 1,360.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 1,307.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,307.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 188,706.6 187,500.0 215,000.0 215,000.0 0.0 0.0 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა ხარჯები 27 06 05 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა ხარჯები ეკონომიკური მონაწილეობა, საცხოვრებლით უზრუნველყოფა და სოციალური ინფრასტრუქტურა იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მასპინძელი თემებისათვის (KfW) ხარჯები საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საგარეო პოლიტიკის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 01 108,910.0 გრანტი 1,500.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 108,936.0 საბიუჯეტო სახსრები 112,695.0 1,000.0 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა ხარჯები 28 00 სულ 534.7 27 06 04 27 06 06 2024 წლის გეგმა სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის ხარჯები ხარჯები 27 06 03 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 785.0 817.0 817.0 817.0 0.0 0.0 174,113.3 186,485.0 212,685.0 212,685.0 0.0 0.0 16,842.6 19,251.0 21,966.0 21,966.0 0.0 0.0 14,593.3 1,015.0 2,315.0 2,315.0 0.0 0.0 187,661.8 186,253.0 213,700.0 213,700.0 0.0 0.0 780.0 812.0 812.0 812.0 0.0 0.0 173,072.9 185,243.0 211,390.0 211,390.0 0.0 0.0 16,697.7 19,070.0 21,766.0 21,766.0 0.0 0.0 14,588.8 1,010.0 2,310.0 2,310.0 0.0 0.0 179,783.4 176,470.0 203,790.0 203,790.0 0.0 0.0 759.0 791.0 791.0 791.0 0.0 0.0 165,253.9 175,470.0 201,490.0 201,490.0 0.0 0.0 16,092.1 18,360.0 20,987.0 20,987.0 0.0 0.0 234 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 02 28 01 03 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა ხარჯები საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 04 დიასპორული პოლიტიკა ხარჯები 28 01 05 ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 02 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 01 თავდაცვის მართვა 2024 წლის გეგმა სულ 14,529.5 1,000.0 2,300.0 საბიუჯეტო სახსრები 2,300.0 4,290.5 6,300.0 6,300.0 4,290.5 6,300.0 167.2 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 6,300.0 0.0 0.0 6,300.0 6,300.0 0.0 0.0 172.0 190.0 190.0 0.0 0.0 2.0 2.0 2.0 2.0 0.0 0.0 167.2 167.0 185.0 185.0 0.0 0.0 68.1 71.0 78.0 78.0 0.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,605.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 1,605.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 1,815.0 1,411.0 1,520.0 1,520.0 0.0 0.0 19.0 19.0 19.0 19.0 0.0 0.0 1,755.7 1,406.0 1,515.0 1,515.0 0.0 0.0 537.4 639.0 701.0 701.0 0.0 0.0 59.3 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,044.8 1,247.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,040.4 1,242.0 1,295.0 1,295.0 0.0 0.0 144.9 181.0 200.0 200.0 0.0 0.0 4.4 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,274,214.8 1,380,000.0 1,730,000.0 1,730,000.0 0.0 0.0 40,646.0 41,176.0 41,176.0 41,176.0 0.0 0.0 919,742.8 1,038,473.4 1,221,674.0 1,221,674.0 0.0 0.0 577,531.4 673,956.7 831,965.0 831,965.0 0.0 0.0 354,472.0 341,526.6 508,326.0 508,326.0 0.0 0.0 482,272.6 564,598.3 700,370.0 700,370.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 37,858.0 38,383.0 38,331.0 38,331.0 0.0 0.0 ხარჯები 482,245.1 564,498.3 700,090.0 700,090.0 0.0 0.0 439,753.4 523,748.3 652,200.0 652,200.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 29 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 27.6 100.0 280.0 280.0 0.0 0.0 პროფესიული სამხედრო განათლება 82,680.3 91,363.0 105,584.0 105,584.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,618.0 1,634.0 1,673.0 1,673.0 0.0 0.0 ხარჯები 81,998.5 90,673.0 104,981.0 104,981.0 0.0 0.0 72,053.0 78,696.4 93,755.0 93,755.0 0.0 0.0 681.7 690.0 603.0 603.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 235 კოდი 29 03 დასახელება ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 04 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 29 05 29 06 კრედიტი 69,870.2 56,635.0 60,315.0 60,315.0 0.0 0.0 446.0 446.0 446.0 446.0 0.0 0.0 50,145.8 54,625.0 60,007.0 60,007.0 0.0 0.0 5,216.4 5,500.0 6,244.0 6,244.0 0.0 0.0 19,724.4 2,010.0 308.0 308.0 0.0 0.0 15,154.6 15,815.0 15,256.0 15,256.0 0.0 0.0 123.0 126.0 126.0 126.0 0.0 0.0 7,038.5 10,640.0 11,286.0 11,286.0 0.0 0.0 3,553.0 5,800.0 6,014.0 6,014.0 0.0 0.0 5,175.0 3,970.0 3,970.0 0.0 0.0 100,000.0 160,000.0 160,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,729.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 98,303.6 100,000.0 160,000.0 160,000.0 0.0 0.0 48,283.9 43,719.1 52,031.0 52,031.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება ხარჯები ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები ხარჯები საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 01 გრანტი 8,116.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 00 საბიუჯეტო სახსრები 100,033.4 არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 09 სულ არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 29 08 2024 წლის გეგმა ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები 29 07 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 601.0 587.0 600.0 600.0 0.0 0.0 42,038.7 43,030.3 46,991.0 46,991.0 0.0 0.0 9,433.1 10,212.0 11,952.0 11,952.0 0.0 0.0 6,245.2 688.8 5,040.0 5,040.0 0.0 0.0 201,335.1 230,000.0 330,000.0 330,000.0 0.0 0.0 35.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 201,299.3 230,000.0 330,000.0 330,000.0 0.0 0.0 274,071.1 277,869.6 306,444.0 306,444.0 0.0 0.0 253,997.1 275,006.8 298,319.0 298,319.0 0.0 0.0 47,522.4 50,000.0 61,800.0 61,800.0 0.0 0.0 20,074.0 2,862.8 8,125.0 8,125.0 0.0 0.0 513.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 513.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,149,607.8 1,260,000.0 1,395,000.0 1,395,000.0 0.0 0.0 31,185.0 31,447.0 32,651.0 32,651.0 0.0 0.0 999,196.1 1,128,550.0 1,278,251.0 1,278,251.0 0.0 0.0 721,399.1 843,500.0 966,915.0 966,915.0 0.0 0.0 150,411.8 131,450.0 116,749.0 116,749.0 0.0 0.0 866,739.8 963,800.0 1,099,560.0 1,099,560.0 0.0 0.0 21,621.0 22,436.0 23,467.0 23,467.0 0.0 0.0 732,813.9 854,399.0 989,560.0 989,560.0 0.0 0.0 531,962.4 638,945.0 747,815.0 747,815.0 0.0 0.0 236 2024 წლის გეგმა სულ 133,925.8 109,401.0 110,000.0 საბიუჯეტო სახსრები 110,000.0 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა 125,391.3 154,600.0 144,300.0 144,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,657.0 3,657.0 3,657.0 3,657.0 0.0 0.0 ხარჯები 123,451.0 135,900.0 140,900.0 140,900.0 0.0 0.0 90,988.3 100,000.0 105,000.0 105,000.0 0.0 0.0 1,940.2 18,700.0 3,400.0 3,400.0 0.0 0.0 14,065.9 8,800.0 12,500.0 12,500.0 0.0 0.0 1,178.0 625.0 798.0 798.0 0.0 0.0 14,022.1 8,760.0 12,460.0 12,460.0 0.0 0.0 12,612.8 7,500.0 11,200.0 11,200.0 0.0 0.0 43.9 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 7,422.6 8,200.0 8,300.0 8,300.0 0.0 0.0 დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 02 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 03 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 04 სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 05 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 06 სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 7,144.1 7,900.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 3,438.8 4,200.0 4,300.0 4,300.0 0.0 0.0 278.5 300.0 300.0 300.0 0.0 0.0 5,068.7 4,600.0 4,800.0 4,800.0 0.0 0.0 35.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 5,064.0 4,597.0 4,797.0 4,797.0 0.0 0.0 1,095.7 1,150.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 4.7 3.0 3.0 3.0 0.0 0.0 130,919.6 120,000.0 125,540.0 125,540.0 0.0 0.0 4,573.0 4,573.0 4,573.0 4,573.0 0.0 0.0 116,700.9 116,994.0 122,534.0 122,534.0 0.0 0.0 81,301.1 91,705.0 97,250.0 97,250.0 0.0 0.0 14,218.6 3,006.0 3,006.0 3,006.0 0.0 0.0 725,558.2 688,000.0 808,100.0 757,000.0 13,550.0 37,550.0 3,697.0 3,725.0 4,123.0 4,123.0 0.0 0.0 237 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 01 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 02 31 01 03 31 01 04 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები ხარჯები 667,378.4 645,581.0 62,807.7 58,179.9 გრანტი კრედიტი 751,035.0 საბიუჯეტო სახსრები 702,869.0 12,716.0 35,450.0 70,380.0 87,937.0 87,237.0 700.0 0.0 42,419.0 57,065.0 54,131.0 834.0 2,100.0 29,837.5 22,000.0 25,900.0 25,900.0 0.0 0.0 265.0 261.0 266.0 266.0 0.0 0.0 24,433.1 16,200.0 19,800.0 19,800.0 0.0 0.0 8,661.1 10,530.0 11,730.0 11,730.0 0.0 0.0 5,404.3 5,800.0 6,100.0 6,100.0 0.0 0.0 22,941.3 14,500.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 265.0 261.0 266.0 266.0 0.0 0.0 22,719.5 14,400.0 15,900.0 15,900.0 0.0 0.0 8,661.1 10,530.0 11,730.0 11,730.0 0.0 0.0 221.7 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 383.7 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 383.7 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 7,100.0 7,500.0 7,500.0 0.0 0.0 1,329.9 1,400.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,182.6 5,700.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 66,788.4 63,900.0 72,340.0 72,340.0 0.0 0.0 549.0 549.0 568.0 568.0 0.0 0.0 64,238.3 60,900.0 64,763.0 64,763.0 0.0 0.0 9,400.0 10,500.0 11,900.0 11,900.0 0.0 0.0 2,550.1 3,000.0 7,577.0 7,577.0 0.0 0.0 52,177.9 53,800.0 81,180.0 81,180.0 0.0 0.0 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 52,136.1 53,640.0 81,100.0 81,100.0 0.0 0.0 1,466.0 1,000.0 1,032.0 1,032.0 0.0 0.0 41.8 160.0 80.0 80.0 0.0 0.0 6,659.9 6,800.0 7,250.0 7,250.0 0.0 0.0 გარემოსდაცვითი პროგრამა სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 04 სულ 6,512.5 ხარჯები 31 03 2024 წლის გეგმა ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები 31 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 119.0 119.0 119.0 119.0 0.0 0.0 5,508.1 6,157.0 6,958.0 6,958.0 0.0 0.0 238 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 ერთიანი აგროპროექტი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 01 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 31 05 05 31 05 06 31 05 07 31 05 08 31 05 09 31 05 10 31 05 11 31 05 12 2,392.5 2,602.0 2,856.0 საბიუჯეტო სახსრები 2,856.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 1,151.8 643.0 292.0 292.0 0.0 0.0 335,754.3 342,000.0 350,870.0 335,520.0 7,100.0 8,250.0 366.0 366.0 366.0 366.0 0.0 0.0 335,555.3 341,850.0 350,430.0 335,280.0 7,000.0 8,150.0 8,848.4 9,600.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 199.0 150.0 440.0 240.0 100.0 100.0 13,454.9 13,600.0 14,700.0 14,700.0 0.0 0.0 366.0 366.0 366.0 0.0 0.0 13,500.0 14,500.0 14,500.0 0.0 0.0 8,848.4 9,600.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 199.0 100.0 200.0 200.0 0.0 0.0 206,158.8 200,000.0 210,000.0 210,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 206,158.8 200,000.0 210,000.0 210,000.0 0.0 0.0 აგროდაზღვევა 11,488.8 12,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 11,488.8 12,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 26,014.3 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 26,014.3 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ქართული ჩაი 463.9 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 463.9 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 15,940.1 17,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 15,940.1 17,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 298.4 400.0 450.0 450.0 0.0 0.0 298.4 400.0 450.0 450.0 0.0 0.0 897.7 1,000.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 897.7 1,000.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 1,430.1 3,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,430.1 3,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 6,083.7 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 6,083.7 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 04 სულ 366.0 შრომის ანაზღაურება 31 05 03 2024 წლის გეგმა 13,255.9 ხარჯები 31 05 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი შეღავათიანი აგროკრედიტები დანერგე მომავალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი ხარჯები ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი ხარჯები პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა ხარჯები სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება ხარჯები სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი ხარჯები ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია ხარჯები 2,454.6 3,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 2,454.6 3,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 იმერეთის აგროზონა 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 239 კოდი დასახელება ხარჯები 31 05 13 31 05 14 31 05 17 83.7 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 საპილოტე პროგრამა ქალებისთვის 752.6 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 752.6 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 10,312.4 19,500.0 18,070.0 2,720.0 7,100.0 8,250.0 10,312.4 19,450.0 17,830.0 2,680.0 7,000.0 8,150.0 0.0 50.0 240.0 40.0 100.0 100.0 10,312.4 19,500.0 18,070.0 2,720.0 7,100.0 8,250.0 10,312.4 19,450.0 17,830.0 2,680.0 7,000.0 8,150.0 0.0 50.0 240.0 40.0 100.0 100.0 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 2,847.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 2,847.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 21,492.2 20,000.0 23,000.0 23,000.0 0.0 0.0 21,492.2 20,000.0 23,000.0 23,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 4,428.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,428.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 152.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 152.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 110,183.6 78,780.0 129,100.0 98,350.0 1,450.0 29,300.0 109,739.1 76,780.0 125,100.0 96,350.0 1,450.0 27,300.0 444.5 2,000.0 4,000.0 2,000.0 0.0 2,000.0 აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) ხარჯები კოოპერატივებისთვის სასოფლოსამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა ხარჯები ლიდერპროგრამა თხილის წარმოების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები ქართული ბოსტნეული სათბურებიდან ხარჯები 31 06 0.0 0.0 31 05 20 31 05 23 0.0 0.0 მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა ხარჯები 31 05 22 1,000.0 კრედიტი 1,000.0 31 05 19 31 05 21 1,000.0 გრანტი 1,000.0 ხარჯები 31 05 18 1,000.0 საბიუჯეტო სახსრები 1,000.0 1,000.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 16 სულ 83.7 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 15 01 2024 წლის გეგმა ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები ხარჯები 31 05 15 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი არასტანდარტული ვაშლის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები მაღალმთიან დასახლებებში სამეწარმეო საქმიანობის ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები ყურძნის შესყიდვა-გადამუშავების ხელშეწყობის ღონისძიებები ხარჯები სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 240 კოდი 31 06 01 31 06 02 31 06 03 31 06 04 31 06 04 01 31 06 04 02 31 06 04 03 31 06 04 04 31 06 05 31 07 დასახელება სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა ხარჯები სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია ხარჯები სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 48,500.0 37,000.0 45,000.0 45,000.0 0.0 0.0 48,500.0 37,000.0 45,000.0 45,000.0 0.0 0.0 28,500.0 25,000.0 34,000.0 34,000.0 0.0 0.0 28,500.0 25,000.0 34,000.0 34,000.0 0.0 0.0 970.8 14,000.0 33,600.0 16,800.0 0.0 16,800.0 896.3 12,000.0 29,600.0 14,800.0 0.0 14,800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 74.6 2,000.0 4,000.0 2,000.0 0.0 2,000.0 0.0 1,000.0 16,500.0 2,550.0 1,450.0 12,500.0 0.0 1,000.0 16,500.0 2,550.0 1,450.0 12,500.0 0.0 500.0 8,000.0 2,000.0 0.0 6,000.0 0.0 500.0 8,000.0 2,000.0 0.0 6,000.0 0.0 500.0 5,400.0 350.0 0.0 5,050.0 0.0 500.0 5,400.0 350.0 0.0 5,050.0 0.0 0.0 1,650.0 200.0 0.0 1,450.0 0.0 0.0 1,650.0 200.0 0.0 1,450.0 0.0 0.0 1,450.0 0.0 1,450.0 0.0 0.0 0.0 1,450.0 0.0 1,450.0 0.0 32,212.8 1,780.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31,842.9 1,780.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 369.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) ხარჯები საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) ხარჯები საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) ხარჯები მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) ხარჯები ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემების გაუმჯობესება (WB) ხარჯები 27,062.0 29,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 870.0 870.0 865.0 865.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,923.1 24,500.0 26,150.0 26,150.0 0.0 0.0 13,382.3 16,500.0 18,100.0 18,100.0 0.0 0.0 6,138.9 4,500.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 40,296.2 23,200.0 27,740.0 22,740.0 5,000.0 0.0 701.0 729.0 729.0 729.0 0.0 0.0 16,949.7 19,948.0 22,089.0 17,823.0 4,266.0 0.0 7,611.3 8,180.0 8,700.0 8,000.0 700.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 23,346.5 3,252.0 5,651.0 4,917.0 734.0 0.0 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 24,924.7 24,680.0 24,750.0 24,750.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31 09 2024 წლის გეგმა საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 08 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 241 2024 წლის გეგმა სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა 501.0 501.0 501.0 საბიუჯეტო სახსრები 501.0 ხარჯები 12,493.2 14,680.0 15,750.0 4,200.0 4,620.0 5,396.0 12,431.5 10,000.0 1,350.4 1,800.0 დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 10 ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 11 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 12 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 13 გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 14 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიული მომსახურეობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 15 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 15,750.0 0.0 0.0 5,396.0 0.0 0.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 12.0 12.0 12.0 12.0 0.0 0.0 1,350.4 1,655.0 1,655.0 1,655.0 0.0 0.0 467.5 495.0 544.0 544.0 0.0 0.0 0.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 3,959.2 2,000.0 2,400.0 2,400.0 0.0 0.0 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 3,914.0 1,920.0 2,360.0 2,360.0 0.0 0.0 558.7 690.0 757.0 757.0 0.0 0.0 45.2 80.0 40.0 40.0 0.0 0.0 1,894.8 3,810.0 7,970.0 7,970.0 0.0 0.0 28.0 28.0 28.0 28.0 0.0 0.0 1,408.5 1,770.0 2,010.0 2,010.0 0.0 0.0 672.9 848.0 931.0 931.0 0.0 0.0 486.3 2,040.0 5,960.0 5,960.0 0.0 0.0 12,611.0 23,780.0 33,600.0 33,600.0 0.0 0.0 0.0 0.0 379.0 379.0 0.0 0.0 7,094.0 15,411.0 20,410.0 20,410.0 0.0 0.0 1,185.2 0.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 5,517.0 8,369.0 13,190.0 13,190.0 0.0 0.0 8,017.5 7,500.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 141.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 7,594.6 5,270.0 6,260.0 6,260.0 0.0 0.0 2,239.6 2,481.0 2,730.0 2,730.0 0.0 0.0 422.9 2,230.0 740.0 740.0 0.0 0.0 4,040.8 4,950.0 6,200.0 6,200.0 0.0 0.0 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 242 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 01 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 01 32 02 02 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება ხარჯები მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 03 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 04 32 02 05 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება ხარჯები განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ 4,040.8 4,900.0 6,200.0 საბიუჯეტო სახსრები 6,200.0 1,722.3 2,334.0 2,561.0 0.0 50.0 0.0 2,086,195.8 2,508,044.0 1,571.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 2,561.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,085,000.0 3,035,850.0 1,900.0 47,250.0 1,618.0 1,691.0 1,691.0 0.0 0.0 1,817,523.2 2,041,128.0 2,462,251.0 2,439,816.0 1,900.0 20,535.0 31,207.7 38,681.0 45,917.0 45,917.0 0.0 0.0 268,672.6 466,916.0 622,749.0 596,034.0 0.0 26,715.0 57,751.4 66,456.0 85,180.0 85,180.0 0.0 0.0 634.0 681.0 747.0 747.0 0.0 0.0 46,641.2 52,126.0 62,964.0 62,964.0 0.0 0.0 14,147.8 17,838.0 21,984.0 21,984.0 0.0 0.0 11,110.2 14,330.0 22,216.0 22,216.0 0.0 0.0 1,362,662.5 1,575,010.0 1,903,735.0 1,903,735.0 0.0 0.0 111.0 110.0 109.0 109.0 0.0 0.0 1,345,684.0 1,503,207.0 1,835,514.0 1,835,514.0 0.0 0.0 2,467.8 3,236.0 3,920.0 3,920.0 0.0 0.0 16,978.6 71,803.0 68,221.0 68,221.0 0.0 0.0 1,136,320.2 1,280,000.0 1,571,750.0 1,571,750.0 0.0 0.0 1,136,320.2 1,280,000.0 1,571,750.0 1,571,750.0 0.0 0.0 12,419.6 13,850.0 15,540.0 15,540.0 0.0 0.0 25.0 24.0 23.0 23.0 0.0 0.0 12,341.5 13,740.0 15,480.0 15,480.0 0.0 0.0 652.2 860.0 1,045.0 1,045.0 0.0 0.0 78.1 110.0 60.0 60.0 0.0 0.0 29,502.7 36,150.0 35,255.0 35,255.0 0.0 0.0 86.0 86.0 86.0 86.0 0.0 0.0 29,212.5 35,820.0 35,145.0 35,145.0 0.0 0.0 1,815.6 2,376.0 2,875.0 2,875.0 0.0 0.0 290.2 330.0 110.0 110.0 0.0 0.0 1,774.7 1,280.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 1,774.7 1,280.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 250.0 270.0 300.0 300.0 0.0 0.0 243 კოდი დასახელება ხარჯები 32 02 06 32 02 07 32 02 08 32 02 09 32 02 10 32 02 11 32 02 12 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა ხარჯები ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება ხარჯები ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა ხარჯები ეროვნული სასწავლო გეგმისა და საგანმანათლებლო რესურსების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა ხარჯები საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა ხარჯები სულ 250.0 270.0 300.0 საბიუჯეტო სახსრები 300.0 38,580.4 36,000.0 60,000.0 38,580.4 36,000.0 4,416.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 60,000.0 0.0 0.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 4,875.0 5,325.0 5,325.0 0.0 0.0 4,416.0 4,875.0 5,325.0 5,325.0 0.0 0.0 294.1 350.0 370.0 370.0 0.0 0.0 294.1 350.0 370.0 370.0 0.0 0.0 259.8 10,000.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 259.8 10,000.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 51,605.4 51,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 51,605.4 51,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 49,459.6 59,500.0 51,700.0 51,700.0 0.0 0.0 49,459.6 59,500.0 51,700.0 51,700.0 0.0 0.0 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა 2,973.4 2,600.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 2,973.4 2,600.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 23,096.4 77,550.0 75,000.0 75,000.0 0.0 0.0 6,486.1 6,187.0 6,949.0 6,949.0 0.0 0.0 16,610.3 71,363.0 68,051.0 68,051.0 0.0 0.0 248.8 585.0 695.0 695.0 0.0 0.0 248.8 585.0 695.0 695.0 0.0 0.0 მასწავლებლის ეროვნული პრემია ხარჯები 32 02 14 2024 წლის გეგმა პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" ხარჯები ხარჯები 32 02 13 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფორმაციულ საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 15 სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა ხარჯები 32 02 16 ზოგადი განათლების რეფორმის ხელშეწყობა ხარჯები 11,461.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,461.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 პროფესიული განათლება 103,308.9 113,000.0 149,000.0 149,000.0 0.0 0.0 32 03 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 50.0 51.0 59.0 59.0 0.0 0.0 102,675.3 112,549.0 148,615.0 148,615.0 0.0 0.0 1,683.4 2,373.0 3,146.0 3,146.0 0.0 0.0 633.6 451.0 385.0 385.0 0.0 0.0 244 კოდი 32 03 01 დასახელება პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 130,000.0 130,000.0 0.0 0.0 85,725.9 94,700.0 129,700.0 129,700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 13,051.0 13,500.0 14,000.0 14,000.0 0.0 0.0 39.0 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 12,724.4 13,485.0 13,985.0 13,985.0 0.0 0.0 1,359.9 2,010.0 2,197.0 2,197.0 0.0 0.0 326.6 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 4,296.5 4,500.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 11.0 11.0 19.0 19.0 0.0 0.0 4,224.9 4,364.0 4,930.0 4,930.0 0.0 0.0 256.3 363.0 949.0 949.0 0.0 0.0 71.6 136.0 70.0 70.0 0.0 0.0 153,157.6 166,274.0 171,320.0 171,320.0 0.0 0.0 168.0 168.0 168.0 168.0 0.0 0.0 151,310.7 165,774.0 170,871.0 170,871.0 0.0 0.0 4,621.0 5,107.0 5,596.0 5,596.0 0.0 0.0 1,846.9 500.0 449.0 449.0 0.0 0.0 15,891.9 18,700.0 19,765.0 19,765.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 143.0 143.0 143.0 143.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,968.8 18,215.0 19,340.0 19,340.0 0.0 0.0 4,194.6 4,485.0 4,905.0 4,905.0 0.0 0.0 923.1 485.0 425.0 425.0 0.0 0.0 პროფესიული უნარების განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა უმაღლესი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა გამოცდების ორგანიზება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა ხარჯები 112,419.1 133,450.0 136,150.0 136,150.0 0.0 0.0 112,419.1 133,450.0 136,150.0 136,150.0 0.0 0.0 უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა 358.1 350.0 310.0 310.0 0.0 0.0 358.1 350.0 310.0 310.0 0.0 0.0 5,795.0 7,520.0 8,430.0 8,430.0 0.0 0.0 11.0 11.0 11.0 11.0 0.0 0.0 5,661.4 7,505.0 8,406.0 8,406.0 0.0 0.0 313.9 491.0 547.0 547.0 0.0 0.0 133.6 15.0 24.0 24.0 0.0 0.0 18,693.4 6,254.0 6,665.0 6,665.0 0.0 0.0 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 17,903.3 6,254.0 6,665.0 6,665.0 0.0 0.0 112.6 131.0 144.0 144.0 0.0 0.0 ხარჯები საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 05 95,000.0 300.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 04 85,961.4 0.0 შრომის ანაზღაურება 32 04 03 კრედიტი 300.0 ხარჯები 32 04 02 გრანტი 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 01 საბიუჯეტო სახსრები 300.0 შრომის ანაზღაურება 32 04 სულ 67.2 ხარჯები 32 03 03 2024 წლის გეგმა 235.4 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 03 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 245 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 01 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 02 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 03 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 32 07 02 0.0 71,288.8 78,230.0 86,080.0 86,080.0 კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 564.0 564.0 564.0 564.0 0.0 0.0 70,981.3 77,985.0 85,880.0 85,880.0 0.0 0.0 7,513.5 8,608.0 9,603.0 9,603.0 0.0 0.0 307.4 245.0 200.0 200.0 0.0 0.0 34,836.0 36,830.0 41,050.0 41,050.0 0.0 0.0 35.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 34,731.3 36,750.0 41,040.0 41,040.0 0.0 0.0 1,160.5 1,361.0 1,495.0 1,495.0 0.0 0.0 104.8 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 7,921.1 8,585.0 9,670.0 9,670.0 0.0 0.0 493.0 493.0 493.0 493.0 0.0 0.0 7,738.4 8,470.0 9,530.0 9,530.0 0.0 0.0 5,360.2 6,202.0 6,983.0 6,983.0 0.0 0.0 182.7 115.0 140.0 140.0 0.0 0.0 1,310.3 1,365.0 1,460.0 1,460.0 0.0 0.0 36.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 1,410.0 1,410.0 0.0 0.0 1,125.0 1,125.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 20.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 27,143.8 29,950.0 32,400.0 32,400.0 0.0 0.0 27,143.8 29,950.0 32,400.0 32,400.0 0.0 0.0 77.6 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 77.6 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 45,390.1 56,175.0 82,290.0 82,290.0 0.0 0.0 45,354.2 56,140.0 82,190.0 82,190.0 0.0 0.0 35.9 35.0 100.0 100.0 0.0 0.0 268,283.2 387,455.0 538,115.0 538,115.0 0.0 0.0 მეცნიერების პოპულარიზაცია ინკლუზიური განათლება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 07 01 0.0 გრანტი 1,315.0 ხარჯები 32 07 790.1 საბიუჯეტო სახსრები 0.0 1,045.0 ხარჯები 32 06 სულ 992.8 ხარჯები 32 05 05 2024 წლის გეგმა 1,290.3 შრომის ანაზღაურება 32 05 04 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები 33,112.4 40,630.0 38,005.0 38,005.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 235,170.8 346,825.0 500,110.0 500,110.0 0.0 0.0 232,003.0 333,455.0 467,715.0 467,715.0 0.0 0.0 19,874.2 21,100.0 24,055.0 24,055.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 212,128.8 312,355.0 443,660.0 443,660.0 0.0 0.0 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 16,660.1 25,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები 246 32 07 03 2024 წლის გეგმა სულ ხარჯები 1,545.2 1,830.0 1,800.0 საბიუჯეტო სახსრები 1,800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 15,114.9 23,170.0 24,200.0 2,203.1 6,000.0 261.2 დასახელება სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 07 04 32 07 05 32 08 32 11 33 00 0.0 0.0 24,200.0 0.0 0.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 300.0 750.0 750.0 0.0 0.0 1,941.9 5,700.0 5,250.0 5,250.0 0.0 0.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 15,000.0 4,384.3 10,900.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,914.6 4,100.0 24,500.0 24,500.0 0.0 0.0 საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება ხარჯები 9,118.1 8,000.0 8,400.0 8,400.0 0.0 0.0 7,047.5 6,500.0 5,900.0 5,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,070.7 1,500.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა 4,951.6 8,044.0 13,780.0 13,780.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 44.0 44.0 44.0 44.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,482.5 7,991.0 13,427.0 13,427.0 0.0 0.0 774.2 1,519.0 1,668.0 1,668.0 0.0 0.0 469.1 53.0 353.0 353.0 0.0 0.0 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) ხარჯები 12,490.1 20,000.0 15,500.0 0.0 0.0 15,500.0 12,395.6 19,356.0 15,490.0 0.0 0.0 15,490.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 94.6 644.0 10.0 0.0 0.0 10.0 პროფესიული განათლება I (KfW) 4,449.2 22,400.0 20,000.0 2,350.0 1,900.0 15,750.0 ხარჯები 2,490.3 3,700.0 4,850.0 1,350.0 1,900.0 1,600.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,958.9 18,700.0 15,150.0 1,000.0 0.0 14,150.0 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის - პროექტი (ADB) ხარჯები 2,462.3 15,000.0 20,000.0 4,000.0 0.0 16,000.0 2,395.8 1,670.0 4,445.0 1,000.0 0.0 3,445.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 66.6 13,330.0 15,555.0 3,000.0 0.0 12,555.0 215,970.7 207,245.0 297,649.5 297,649.5 0.0 0.0 საქართველოს კულტურის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა 6,726.0 6,726.0 6,693.0 6,693.0 0.0 0.0 156,907.5 154,191.0 209,951.0 209,951.0 0.0 0.0 72,877.8 83,929.0 94,815.0 94,815.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 56,463.8 50,354.0 84,818.5 84,818.5 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,599.4 2,700.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 9,973.5 10,020.0 8,500.5 8,500.5 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 33 01 კრედიტი 8,298.9 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 10 გრანტი უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები შრომის ანაზღაურება 32 09 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი კოდი კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა 247 კოდი დასახელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 02 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 9,751.1 9,870.0 7,924.0 7,924.0 0.0 0.0 4,678.9 5,480.0 4,702.0 4,702.0 0.0 0.0 222.4 150.0 576.5 576.5 0.0 0.0 95,032.6 97,879.0 147,119.0 147,119.0 0.0 0.0 3,521.0 3,521.0 0.0 0.0 142,583.0 0.0 0.0 42,787.4 51,327.0 58,308.0 58,308.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,880.6 1,121.0 1,656.0 1,656.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,599.4 2,700.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 44,578.0 45,156.0 61,681.0 61,681.0 0.0 0.0 1,368.0 1,283.0 1,267.0 1,267.0 0.0 0.0 24,869.5 26,175.0 31,214.0 31,214.0 0.0 0.0 11,065.5 12,598.0 13,660.0 13,660.0 0.0 0.0 19,708.5 18,981.0 30,467.0 30,467.0 0.0 0.0 7,325.7 5,305.0 9,147.0 9,147.0 0.0 0.0 749.0 747.0 744.0 744.0 0.0 0.0 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 00 100.0 კრედიტი 142,583.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 07 133.0 გრანტი 3,502.0 შრომის ანაზღაურება 33 06 136.0 საბიუჯეტო სახსრები 100.0 94,058.0 ხარჯები 33 05 სულ 3,412.0 შრომის ანაზღაურება 33 04 2024 წლის გეგმა 90,552.6 ხარჯები 33 03 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 4,961.3 5,293.0 7,135.0 7,135.0 0.0 0.0 3,970.7 4,126.0 5,792.0 5,792.0 0.0 0.0 2,364.4 12.0 2,012.0 2,012.0 0.0 0.0 14,556.3 17,885.0 20,202.0 20,202.0 0.0 0.0 1,061.0 1,061.0 1,061.0 1,061.0 0.0 0.0 13,119.6 17,795.0 20,095.0 20,095.0 0.0 0.0 10,375.4 10,398.0 12,353.0 12,353.0 0.0 0.0 1,436.7 90.0 107.0 107.0 0.0 0.0 სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება ხარჯები 3,292.4 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 3,292.4 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ინფრასტრუქტურის განვითარება 41,212.3 30,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 10,361.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30,851.3 30,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 248,434.3 264,711.0 298,350.5 298,350.5 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 131.0 131.0 176.0 176.0 0.0 0.0 245,207.8 264,233.0 298,003.0 298,003.0 0.0 0.0 1,823.9 1,844.0 5,574.0 5,574.0 0.0 0.0 3,226.5 478.0 347.5 347.5 0.0 0.0 248 კოდი 34 01 დასახელება საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 02 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 03 34 04 34 05 სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები ხარჯები საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 4,274.5 4,274.5 0.0 0.0 0.0 0.0 45.0 45.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,008.0 4,008.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,594.0 2,594.0 0.0 0.0 0.0 0.0 266.5 266.5 0.0 0.0 182,251.8 195,118.0 236,670.0 236,670.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 182,249.7 195,108.0 236,665.0 236,665.0 0.0 0.0 146.1 178.0 180.0 180.0 0.0 0.0 2.1 10.0 5.0 5.0 0.0 0.0 49,671.0 50,357.0 41,906.0 41,906.0 0.0 0.0 49,671.0 50,357.0 41,906.0 41,906.0 0.0 0.0 15,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 10,068.0 15,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,255.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,188.1 4,236.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 126.0 126.0 126.0 126.0 0.0 0.0 3,219.0 3,768.0 5,424.0 5,424.0 0.0 0.0 1,677.8 1,666.0 2,800.0 2,800.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 969.1 468.0 76.0 76.0 0.0 0.0 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 2,409.8 1,900.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 36.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 37 00 სულ 12,323.4 შრომის ანაზღაურება 36 00 2024 წლის გეგმა სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა ხარჯები ხარჯები 35 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,394.2 1,880.0 2,175.0 2,175.0 0.0 0.0 1,260.0 1,469.4 1,623.0 1,623.0 0.0 0.0 15.6 20.0 525.0 525.0 0.0 0.0 10,568.4 12,500.0 14,800.0 14,800.0 0.0 0.0 225.0 216.0 216.0 216.0 0.0 0.0 10,292.6 12,394.0 14,710.0 14,710.0 0.0 0.0 5,648.2 7,618.0 8,614.0 8,614.0 0.0 0.0 275.8 106.0 90.0 90.0 0.0 0.0 14,784.5 19,000.0 21,500.0 21,500.0 0.0 0.0 143.0 192.0 192.0 192.0 0.0 0.0 13,811.1 17,852.0 20,530.0 20,530.0 0.0 0.0 2,465.4 4,394.9 5,306.1 5,306.1 0.0 0.0 973.4 1,148.0 970.0 970.0 0.0 0.0 249 კოდი 38 00 დასახელება სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 39 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 01 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 02 სახელმწიფო ობიექტების მოვლაშენახვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 03 სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი ხარჯები 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 3,218.9 4,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 34.0 27.0 33.0 33.0 0.0 0.0 2,142.0 3,277.0 4,622.3 4,622.3 0.0 0.0 1,421.0 2,410.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 1,076.9 723.0 377.7 377.7 0.0 0.0 5,214.6 8,000.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 67.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 4,727.4 7,098.0 8,900.0 8,900.0 0.0 0.0 3,409.0 5,100.0 6,414.0 6,414.0 0.0 0.0 487.2 902.0 100.0 100.0 0.0 0.0 89,241.1 102,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 0.0 3,679.0 4,179.0 4,179.0 4,179.0 0.0 0.0 77,224.1 94,624.0 102,591.2 102,591.2 0.0 0.0 55,434.6 73,347.5 80,665.2 80,665.2 0.0 0.0 12,017.1 7,376.0 7,408.8 7,408.8 0.0 0.0 76,543.0 90,784.0 98,650.0 98,650.0 0.0 0.0 3,550.0 4,050.0 4,050.0 4,050.0 0.0 0.0 64,555.0 83,808.0 91,641.2 91,641.2 0.0 0.0 53,535.0 70,946.5 78,041.2 78,041.2 0.0 0.0 11,988.0 6,976.0 7,008.8 7,008.8 0.0 0.0 12,198.1 10,666.0 10,750.0 10,750.0 0.0 0.0 84.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 12,169.0 10,266.0 10,350.0 10,350.0 0.0 0.0 1,399.6 1,851.0 2,024.0 2,024.0 0.0 0.0 29.1 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 45.0 45.0 45.0 45.0 0.0 0.0 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 11,525.2 11,500.0 10,300.0 10,300.0 0.0 0.0 123.0 123.0 123.0 123.0 0.0 0.0 7,001.4 8,930.0 9,675.0 9,675.0 0.0 0.0 4,070.3 6,000.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 4,523.9 2,570.0 625.0 625.0 0.0 0.0 101,225.8 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 101,225.8 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 250 კოდი 43 00 დასახელება სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 44 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 00 45 01 45 03 45 04 45 05 45 06 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 3,929.3 5,500.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 85.0 85.0 95.0 95.0 0.0 0.0 3,823.6 5,450.0 6,450.0 6,450.0 0.0 0.0 2,732.8 4,197.0 4,960.0 4,960.0 0.0 0.0 105.7 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 2,818.0 3,300.0 3,600.0 3,600.0 0.0 0.0 75.0 75.0 75.0 75.0 0.0 0.0 2,808.2 3,280.0 3,570.0 3,570.0 0.0 0.0 1,645.0 1,810.0 2,034.7 2,034.7 0.0 0.0 9.8 20.0 30.0 30.0 0.0 0.0 24,994.6 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 24,374.2 24,321.0 24,197.0 24,197.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 587.5 638.0 750.0 750.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 33.0 41.0 53.0 53.0 0.0 0.0 14,986.8 14,790.0 14,790.0 14,790.0 0.0 0.0 14,774.3 14,540.0 14,650.0 14,650.0 0.0 0.0 212.5 250.0 140.0 140.0 0.0 0.0 645.0 645.0 645.0 645.0 0.0 0.0 645.0 645.0 645.0 645.0 0.0 0.0 საქართველოს საპატრიარქო სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 02 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა სვიმონ კანანელის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი ხარჯები ა(ა)იპ – ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის საგანმანათლებლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 1,768.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 0.0 0.0 1,533.0 1,520.0 1,538.0 1,538.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 235.0 248.0 230.0 230.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს ქ. ნინოწმინდის წმიდა ნინოს მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონი ხარჯები 685.0 685.0 685.0 685.0 0.0 0.0 685.0 685.0 435.0 435.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 250.0 250.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – ბათუმის წმიდა მოწამე ეკატერინეს სახელობის სათნოების სავანისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 261.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 251.0 251.0 251.0 251.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის 869.8 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 251 კოდი დასახელება სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი ხარჯები 45 07 45 08 45 09 45 10 45 11 45 12 45 13 46 00 ა(ა)იპ – წმინდა გიორგი მთაწმინდელის მონასტერთან არსებული სარეაბილიტაციო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 869.8 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 1,891.1 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 1,891.1 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 1,805.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 0.0 0.0 1,775.0 1,775.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 600.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 600.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის მხარდაჭერა ხარჯები საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიის სუბსიდირების ღონისძიებები ხარჯები ა(ა)იპ – ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის სასწავლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 500.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 367.0 359.0 357.0 357.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 100.0 100.0 90.0 90.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 33.0 41.0 53.0 53.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 12,991.9 15,000.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 10,492.0 11,250.0 15,160.0 15,160.0 0.0 0.0 2,499.9 3,750.0 2,840.0 2,840.0 0.0 0.0 19,904.4 24,000.0 28,000.0 28,000.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – ფოთის საგანმანათლებლო და კულტურულ-გამაჯანსაღებელი ცენტრი ხარჯები სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 19,458.0 23,600.0 27,900.0 27,900.0 0.0 0.0 6,027.0 7,869.0 7,817.6 7,817.6 0.0 0.0 252 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 01 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 02 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 03 48 00 400.0 100.0 7,461.2 10,041.0 10,000.0 გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 7,319.7 9,841.0 9,900.0 9,900.0 0.0 0.0 6,027.0 7,869.0 7,817.6 7,817.6 0.0 0.0 141.5 200.0 100.0 100.0 0.0 0.0 5,204.3 5,956.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 5,191.3 5,956.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 12.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 6,946.9 7,803.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 292.0 200.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,680.1 5,260.0 5,800.0 5,800.0 0.0 0.0 164.0 164.0 164.0 164.0 0.0 0.0 4,646.0 5,260.0 5,800.0 5,800.0 0.0 0.0 2,365.8 2,484.0 2,723.0 2,723.0 0.0 0.0 34.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,017.5 2,180.0 2,300.0 2,300.0 0.0 0.0 51.0 51.0 51.0 51.0 0.0 0.0 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია მომუშავეთა რიცხოვნობა საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სპეციალური საგამოძიებო სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 52 00 446.4 საბიუჯეტო სახსრები 100.0 8,003.0 შრომის ანაზღაურება 51 00 სულ 7,238.9 არაფინანსური აქტივების ზრდა 50 00 2024 წლის გეგმა მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა ხარჯები ხარჯები 49 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,985.3 2,120.0 2,240.0 2,240.0 0.0 0.0 999.3 1,159.6 1,273.0 1,273.0 0.0 0.0 32.2 60.0 60.0 60.0 0.0 0.0 6,421.4 6,500.0 7,600.0 7,600.0 0.0 0.0 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 6,411.6 6,490.0 7,593.0 7,593.0 0.0 0.0 693.0 783.0 861.0 861.0 0.0 0.0 9.8 10.0 7.0 7.0 0.0 0.0 16,567.6 18,000.0 19,000.0 19,000.0 0.0 0.0 150.0 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 9,139.9 12,210.0 13,100.0 13,100.0 0.0 0.0 6,088.4 8,800.0 9,680.0 9,680.0 0.0 0.0 7,427.7 5,790.0 5,900.0 5,900.0 0.0 0.0 998.2 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 717.9 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 508.4 550.0 622.0 622.0 0.0 0.0 280.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 253 კოდი 53 00 დასახელება სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 54 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 55 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 57 04 კრედიტი 310.2 600.0 700.0 700.0 0.0 0.0 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 310.2 598.0 700.0 700.0 0.0 0.0 253.4 440.0 484.0 484.0 0.0 0.0 0.0 2.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,524.8 4,800.0 5,100.0 5,100.0 0.0 0.0 46.0 61.0 61.0 61.0 0.0 0.0 3,354.6 4,515.0 5,075.0 5,075.0 0.0 0.0 2,310.2 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 170.2 285.0 25.0 25.0 0.0 0.0 13,200.0 13,200.0 0.0 0.0 86.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 8,110.0 11,165.0 11,165.0 0.0 0.0 0.0 4,600.0 7,793.0 7,793.0 0.0 0.0 0.0 390.0 2,035.0 2,035.0 0.0 0.0 18,000.0 21,000.0 25,500.0 25,500.0 0.0 0.0 18,000.0 21,000.0 25,500.0 25,500.0 0.0 0.0 3,811,679.9 4,796,100.0 5,400,250.0 5,248,550.0 21,000.0 130,700.0 2,690,980.0 3,302,100.0 3,865,050.0 3,838,550.0 21,000.0 5,500.0 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 35,490.6 79,000.0 122,700.0 0.0 0.0 122,700.0 ვალდებულებების კლება 1,085,209.3 1,415,000.0 1,410,000.0 1,410,000.0 0.0 0.0 1,561,941.0 2,125,000.0 2,215,000.0 2,215,000.0 0.0 0.0 516,731.6 750,000.0 845,000.0 845,000.0 0.0 0.0 1,045,209.3 1,375,000.0 1,370,000.0 1,370,000.0 0.0 0.0 705,460.1 830,000.0 940,000.0 940,000.0 0.0 0.0 665,460.1 790,000.0 900,000.0 900,000.0 0.0 0.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 11,014.2 7,250.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 11,014.2 7,250.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 1,090,770.4 555,850.0 665,800.0 665,800.0 0.0 0.0 1,090,770.4 555,850.0 665,800.0 665,800.0 0.0 0.0 საქართველოს დაზვერვის სამსახური ხარჯები საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ხარჯები საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა ხარჯები საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა ხარჯები ვალდებულებების კლება 57 03 გრანტი 8,500.0 ვალდებულებების კლება 57 02 საბიუჯეტო სახსრები 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 57 01 სულ 0.0 შრომის ანაზღაურება 57 00 2024 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 56 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები ხარჯები ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები 254 კოდი 57 04 01 57 04 02 57 05 57 06 57 07 57 08 57 09 57 10 57 11 57 12 57 13 57 14 დასახელება ავტონომიური რესპუბლიკებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი ხარჯები წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი ხარჯები საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი ხარჯები მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი ხარჯები საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა ხარჯები საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება ხარჯები დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ხარჯები საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა ხარჯები სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერა ხარჯები 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 14,400.0 16,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 14,400.0 16,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 1,076,370.4 539,850.0 645,800.0 645,800.0 0.0 0.0 1,076,370.4 539,850.0 645,800.0 645,800.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 8,183.8 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 8,183.8 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 580,000.0 760,000.0 760,000.0 0.0 0.0 0.0 580,000.0 760,000.0 760,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 72.4 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 72.4 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 667.4 800.0 750.0 750.0 0.0 0.0 667.4 800.0 750.0 750.0 0.0 0.0 369,500.0 430,000.0 470,000.0 470,000.0 0.0 0.0 369,500.0 430,000.0 470,000.0 470,000.0 0.0 0.0 16,765.0 20,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 16,765.0 20,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 130,700.0 დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ხარჯები 47,305.6 112,000.0 165,000.0 13,300.0 21,000.0 11,815.0 33,000.0 39,800.0 13,300.0 21,000.0 5,500.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 255 კოდი დასახელება ფინანსური აქტივების ზრდა 57 14 01 57 14 02 57 14 03 57 14 05 57 14 07 57 14 08 57 14 09 57 14 10 სულ 35,490.6 79,000.0 122,700.0 საბიუჯეტო სახსრები 0.0 გრანტი კრედიტი 0.0 122,700.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 თბილისის მყარი ნარჩენების მართვა 7,034.2 18,000.0 25,000.0 3,500.0 0.0 21,500.0 ხარჯები 974.6 3,000.0 3,500.0 3,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 6,059.6 15,000.0 21,500.0 0.0 0.0 21,500.0 26,793.3 20,000.0 20,000.0 0.0 7,000.0 13,000.0 აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) ხარჯები 3,997.6 7,000.0 7,000.0 0.0 7,000.0 0.0 22,795.7 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 13,000.0 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა ხარჯები 6,483.9 22,000.0 15,000.0 2,500.0 0.0 12,500.0 4,577.0 6,000.0 7,000.0 2,500.0 0.0 4,500.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 1,907.0 16,000.0 8,000.0 0.0 0.0 8,000.0 1,881.8 11,000.0 30,000.0 5,000.0 1,000.0 24,000.0 მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) ხარჯები 333.5 1,000.0 6,000.0 5,000.0 1,000.0 0.0 1,548.3 10,000.0 24,000.0 0.0 0.0 24,000.0 0.0 2,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 0.0 2,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 1,352.4 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 1,352.4 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 1,032.1 12,000.0 10,000.0 0.0 500.0 9,500.0 580.0 2,000.0 500.0 0.0 500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 452.1 10,000.0 9,500.0 0.0 0.0 9,500.0 თბილისის მეტროს მოდერნიზაცია 863.0 6,000.0 34,000.0 300.0 0.0 33,700.0 ხარჯები 0.0 1,000.0 300.0 300.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 863.0 5,000.0 33,700.0 0.0 0.0 33,700.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 57 14 06 2024 წლის გეგმა აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA) ფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა 57 14 04 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (ეროვნული ბანკის კომპონენტი) (WB) ხარჯები ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (აჭარის სატყეო სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) ხარჯები ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) ხარჯები ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (ბათუმის საბავშვო ბაღები) (KfW) ხარჯები 256 კოდი 57 14 11 57 14 12 57 14 13 57 15 58 00 59 00 დასახელება 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) ხარჯები 0.0 6,000.0 10,000.0 2,000.0 0.0 8,000.0 0.0 1,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 5,000.0 8,000.0 0.0 0.0 8,000.0 მდგრადი ურბანული განვითარება ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) ხარჯები 0.0 0.0 5,000.0 0.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 0.0 2,500.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 464.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 464.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) ფინანსური აქტივების ზრდა ინტეგრირებული ტერიტორიული განვითარების პროგრამა ხარჯები სსიპ - ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი ხარჯები 1,235.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,235.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 824.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ - ათასწლეულის ფონდი ხარჯები 60 00 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი ა(ა)იპ - მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის ხარჯები 94.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 94.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 953.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 953.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 257 თავი VII ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები მუხლი 17. ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები განისაზღვროს 665 800.0 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ა) სპეციალური ტრანსფერი: ა.ა) ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი სპეციალური ტრანსფერი განისაზღვროს 659 300.0 ათასი ლარით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების დასახელება სპეციალური ტრანსფერი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა 20,000.0 ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 580,000.0 აჟარის მუნიციპალიტეტი 1,700.0 ქურთის მუნიციპალიტეტი 3,200.0 ერედვის მუნიციპალიტეტი 3,050.0 თიღვის მუნიციპალიტეტი 2,650.0 ახალგორის მუნიციპალიტეტი 4,500.0 სხვადასხვა მუნიციპალიტეტები 44,200.0 სულ 659,300.0 ა.ბ) სხვადასხვა მუნიციპალიტეტის ხელშეწყობის მიზნით ამ მუხლის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სხვადასხვა მუნიციპალიტეტისათვის სპეციალური ტრანსფერის სახით განსაზღვრული 44 200.0 ათასი ლარის განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად; ბ) მიზნობრივი ტრანსფერი: ბ.ა) დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებისათვის მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი მიზნობრივი ტრანსფერი განისაზღვოს 6 500.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად; ბ.ბ) დელეგირებულ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა შესახებ“, „სამშობლოს დაცვისას დაღუპულთა და ომის შემდეგ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის უკვდავყოფის შესახებ“, „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონებით, ბავშვის უფლებათა კოდექსით და სხვა 258 საქართველოს კანონებით განსაზღვრული უფლებამოსილებებით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა დაფინანსება; ბ.გ) „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ და „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონებით განსაზღვრული დელეგირებული უფლებამოსილებების განხორციელების მიზნით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ უზრუნველყოს მისთვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან მუნიციპალიტეტებისთვის შესაბამისი თანხის გამოყოფა. ბ.დ) გარდა „ბ.ბ“ და „ბ.გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დელეგირებული უფლებამოსილებებისა, 2025 წელს შესაძლებელია განხორციელდეს: ბ.დ.ა) საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ასიგნებების ფარგლებში (32 02 10 – მუნიციპალიტეტებისათვის საჯარო სკოლის მოსწავლეთა მოსწავლეების ტრანსპორტით ტრანსპორტით უზრუნველყოფის უზრუნველყოფა) უფლებამოსილების დელეგირება; ბ.დ.ბ) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთვის გათვალისწინებული ასიგნებების (27 02 03 - სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა) ფარგლებში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშეწყობის უფლებამოსილების დელეგირება; ბ.ე) ამ პუნქტის „ბ.ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად საჭირო თანხის გამოყოფის მიზნით, მუნიციპალიტეტმა უნდა მიმართოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. მუხლი 18. მუნიციპალიტეტის კუთვნილი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების წესი 5 1. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 114 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, 2025 წელს დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების შედეგად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები შემოსავლის საპროგნოზო მოცულობის წინა წელთან შედარებით ზრდის მაქსიმალური პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს 25%-ით. 2. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 71-ე და 114 5 მუხლების თანახმად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს შემდეგი ცხრილის შესაბამისად: მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 32.80% ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი 3.59% ქობულეთის მუნიციპალიტეტი 1.79% ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 1.22% ქედის მუნიციპალიტეტი 0.94% შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.74% ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.74% ახმეტის მუნიციპალიტეტი 1.09% 259 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 1.36% დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.69% თელავის მუნიციპალიტეტი 1.42% ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 1.04% საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 1.40% სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.74% ყვარლის მუნიციპალიტეტი 0.75% ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.48% ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 1.16% ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.52% წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 1.33% ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.56% ვანის მუნიციპალიტეტი 0.58% ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 1.34% თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.81% სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 1.11% საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.20% ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.54% ხონის მუნიციპალიტეტი 0.56% ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.74% ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.42% აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.51% მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.81% მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.74% სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.92% ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.55% წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.63% ხობის მუნიციპალიტეტი 0.74% გორის მუნიციპალიტეტი 3.43% კასპის მუნიციპალიტეტი 1.10% ქარელის მუნიციპალიტეტი 1.06% ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.32% ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.98% ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.74% გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.74% დმანისის მუნიციპალიტეტი 0.96% თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.80% მარნეულის მუნიციპალიტეტი 2.23% წალკის მუნიციპალიტეტი 0.74% ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 0.74% ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.45% ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.53% 260 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.78% ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.61% ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.74% ახალციხის მუნიციპალიტეტი 1.34% ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.74% ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.74% დუშეთის მუნიციპალიტეტი 0.92% თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.56% მცხეთის მუნიციპალიტეტი 0.78% ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.35% ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.65% ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.38% ონის მუნიციპალიტეტი 0.45% ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.58% 261 თავი VIII მარეგულირებელი ნორმები მუხლი 19. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების განკარგვა 1. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების – „57 01 – საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „57 02 – საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „57 03 – საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები“, „57 04 – ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები“, „57 09 – საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა“, „57 10 – საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება“, „57 12 − საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა“, „57 13 - სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერა“და „57 14 – დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები“ პროგრამების − საბიუჯეტო სახსრების განკარგვა განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ. 2. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელის − „57 12 − საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა“ და „57 13 - სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერა“ პროგრამების ფარგლებში გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შესაბამისად. მუხლი 20. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფონდები 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დაფინანსების მიზნით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 90,000.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 760,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 3. საქართველოს მთავრობა საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის ფარგლებში ამტკიცებს სოფლის მხარდაჭერის პროგრამას და მისი განკარგვის წესს. 4. საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროცედურებისა და კრიტერიუმების შესაბამისად შერჩეული მუნიციპალური და რეგიონული პროექტების დასაფინანსებლად საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხა გამოიყოფა მხოლოდ მუნიციპალიტეტის მიერ თანადაფინანსების შემთხვევაში. 5. მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი განისაზღვროს 20,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 6. წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი განისაზღვროს 10,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული 262 გადაწყვეტილებებისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ ხაზინის ერთიანი ანგარიშიდან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, იძულებით ჩამოჭრილი თანხები ასახოს წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდით გათვალისწინებულ ასიგნებებში. 7. საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ან/და საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე წინადადებებს საბიუჯეტო ორგანიზაციების, მუნიციპალიტეტებისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოების მოთხოვნის საფუძველზე საქართველოს პრემიერმინისტრს ან საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 21. დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელის – „57 11 – დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება“ პროგრამით გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესით. მუხლი 22. დავალიანებების დაფარვა წინა წლებში წარმოქმნილი ფაქტობრივი დავალიანებების დასაფარავად საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფმა საბიუჯეტო ორგანიზაციებმა შესაძლებელია გამოიყენონ 2025 წელს მათთვის გამოყოფილი ასიგნებები იმ პირობით, რომ არ მოხდება ახალი დავალიანების დაგროვება, რისთვისაც სრული პასუხისმგებლობა ეკისრებათ აღნიშნულ ორგანიზაციებს. მუხლი 23. სახელმწიფო ვალი 1. საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვისათვის საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულია 2,215,000.0 ათასი ლარი: ა) ძირითადი თანხის დაფარვისათვის – 1,370,000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ა.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 396,700.0 ათასი ლარი; ა.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 973,300.0 ათასი ლარი; ბ) პროცენტის გადახდისათვის – 845,000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ბ.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 109,300.0 ათასი ლარი; ბ.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 697,800.0 ათასი ლარი; ბ.გ) სახელმწიფოს მიერ საგარეო ფასიანი ქაღალდების მომსახურებისათვის – 37,900.0 ათასი ლარი. 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში, კრედიტორი ქვეყნის მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით განახორციელოს საქართველოს იურიდიული პირებისათვის აღნიშნული სახსრებიდან თანხების ანაზღაურება ან შესაბამისი პროგრამების დაფინანსება ამ იურიდიული პირების მიერ კრედიტორი ქვეყნისათვის საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ანგარიშში პროდუქციის რეალიზაციისათვის და მომსახურების გაწევისათვის. 263 3. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის გადასახდელი პროცენტის მოცულობა განისაზღვროს 18,500.0 ათასი ლარით, ხოლო დასაფარი ძირითადი თანხის მოცულობა – 40,000.0 ათასი ლარით. 4. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ 2024 წლის 15 მარტს გამოშვებული 40,846.0 ათასი ლარის სახელმწიფო ობლიგაციების განახლება და 40,846.0 ათასი ლარის ფასიანი ქაღალდების გადაფორმება სახელმწიფო ობლიგაციებად ღია ბაზრის ოპერაციებისათვის. 5. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით საშინაო ვალდებულებების წმინდა ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვროს 1,600,000.0 ათასი ლარით. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვება განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების დაფარვის აღრიცხვა განახორციელოს ბიუჯეტის შემოსულობების შესაბამისი მუხლის შემცირებით. 6. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო უფლებამოსილია სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვების ნაცვლად გამოიყენოს ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთი. ამასთანავე, სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით მიღებული სახსრების წმინდა მოცულობა და მათი გამოშვების ნაცვლად ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთის გამოყენება ჯამურად არ უნდა აღემატებოდეს საშინაო ვალდებულებების ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელს. მუხლი 24. საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურება 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის განმკარგავ საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. 2025 წელს, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დასაქმებულის საბაზო თანამდებობრივი სარგო განისაზღვროს 1,460 ლარის ოდენობით. 3. 2025 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფულადი ჯილდო, დანამატი და სხვა ანაზღაურება გაიცეს მათთვის შესაბამისი ბიუჯეტებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში, ამ კანონის 26-ე მუხლის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული შეზღუდვების გათვალისწინებით. 4. 2025 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებების მიერ მათთვის ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით დამტკიცებული ასიგნებების გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ 264 საქართველოს მთავრობის თანხმობით, არაუმეტეს იმავე მუხლით დამტკიცებული ასიგნების 1/12-ისა. მუხლი 25. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვა 1. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, დამხმარე ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვიდან გამონაკლისი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დაიშვება საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით, მუნიციპალიტეტების (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა) შემთხვევაში – შესაბამისი მუნიციპალიტეტის საკრებულოსთან შეთანხმებით, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების საჯარო დაწესებულებებში – შესაბამის აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოსთან შეთანხმებით. 3. არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა საჭიროებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ შესაბამის ორგანოსთან შეთანხმებას, თუ საჯარო დაწესებულებაში 30 დღეზე მეტი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა აღემატება შტატით გათვალისწინებულ თანამდებობებზე ფაქტობრივად დასაქმებულ თანამშრომელთა რიცხოვნობის 1%-ს და 5 ერთეულზე მეტია. მუხლი 26. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები და შეზღუდვები „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ამ კანონით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით, აგრეთვე საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ 1 155 მუხლის საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილების გათვალისწინებით: ა) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია შეაჩეროს საქართველოს სამინისტროებისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული თანხების ფარგლებში გადახდის განხორციელება საბიუჯეტო კლასიფიკაციის კოდებისა და მუხლების მიხედვით, აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წინადადებების საფუძველზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღოს გადაწყვეტილება ამ კანონით მხარჯავი დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების საერთოსახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებში გადატანის თაობაზე; ბ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია განსაზღვროს შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) კოდების მიხედვით კლასიფიკატორის კოდები, რომელთა ფარგლებში შემსყიდველი ორგანიზაციების მიერ სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება საქართველოს მთავრობის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს; გ) საქართველოს სამინისტროებმა ყოველი კვარტლის დასრულებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარუდგინონ ინფორმაცია მათ მიერ და მათი 265 კონტროლისადმი დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ ამ კანონით მათთვის გათვალისწინებული საბიუჯეტო სახსრებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განხორციელებული ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შესახებ. საქართველოს სამინისტროების მიერ ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენების საკითხი საჭიროებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენება ხდება იმავე პროგრამული კოდის ფარგლებში, შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) იმავე კოდით; დ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია საჭიროების შემთხვევაში შეზღუდოს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჯილდოს და დანამატის გაცემა, გარდა „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-5 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის და ამავე მუხლის მე-51 პუნქტის საფუძველზე დაწესებული დანამატებისა; ე) ამ მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეზღუდვის შესახებ წინადადებებს საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 27. საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების შემოსულობათა ხარჯვა „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ბიუჯეტის მხარჯავი ერთეულების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების აღრიცხვისა და გამოყენების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 15 ოქტომბრის №835 ბრძანებულების შესაბამისად, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების ხარჯვა განხორციელდეს ადგილზე, ამ კანონით შესაბამისი წარმომადგენლობისა და დაწესებულებისათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. მუხლი 28. საქართველოს პარლამენტის მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება საქართველოს პარლამენტს მიეცეს უფლება, პარლამენტის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, ამ კანონით მისთვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში დააფინანსოს დაკრძალვასთან და სასაფლაოს მოწყობასთან დაკავშირებული ყველა ღონისძიება. მუხლი 29. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება 1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიეცეს უფლება, 2024 წელს „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით გათვალისწინებული ასიგნებებით შესრულებული სამუშაოების/საქონლის/მომსახურების დაფინანსება, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია თავდაცვის ძალების აღმშენებლობისა და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების მიზნით სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის 266 „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. 2. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში და დაწესებული ლიმიტის ფარგლებში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ქვედანაყოფების (ერთეულების) მიერ შესასყიდ საქონელზე, სამუშაოსა და მომსახურებაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის იმავე აქტით განსაზღვრული სტრუქტურული ქვედანაყოფები (ერთეულები) ითვლებიან შემსყიდველ ორგანიზაციებად და აქვთ სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა. მუხლი 30. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელ ცალკეულ ღონისძიებებში გაგრძელდეს და, აუცილებლობის შემთხვევაში, შემოღებულ იქნეს ღონისძიებათა ნაწილის ანაზღაურება მოსახლეობის მიერ თანაგადახდის პრინციპით. თანაგადახდის წესს, ფორმასა და მოცულობას განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა. 2. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამებისათვის − „მოსახლეობის სოციალური დაცვა“, „მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა“, „სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „სამედიცინოსოციალური ექსპერტიზა და კონტროლი“ და „სამკურნალო საშუალებების ხარისხის სახელმწიფო კონტროლი“, „სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“ პროგრამის ფარგლებში ქვეპროგრამისათვის „სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“, „დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარება“, „სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლება“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა“ და „საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობა“ − გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელ ღონისძიებათა დაფინანსების, თანადაფინანსების, ანგარიშსწორების წესებსა და ძირითად პრინციპებს განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 3. „მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის“ ფარგლებში გაიცეს სახელმწიფო პენსია და სახელმწიფო კომპენსაცია. 4. სახელმწიფო პენსიის ოდენობა 2025 წლის 1 იანვრიდან განისაზღვროს: ა) 70 წლამდე ასაკის პენსიონერისათვის − 350 ლარით; ბ) 70 წლის ან მეტი ასაკის პენსიონერისათვის − 450 ლარით. 5. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების, 221 მუხლის მე-2 და 21 პუნქტების შესაბამისად: 267 ა) სახელმწიფო კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვროს 1,035 ლარით; ბ) ოჯახის წევრის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის მიმღებ პირებზე გასაცემი სახელმწიფო კომპენსაციის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვროს 1,235 ლარით. 6. „მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარების“ ფარგლებში: ა) გაიცეს სოციალური პაკეტი „სოციალური პაკეტის განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 23 ივლისის №279 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური პაკეტის გაცემის წესისა და პირობების“ შესაბამისად; ბ) გაიცეს საყოფაცხოვრებო სუბსიდია „სოციალური შეღავათების მონეტიზაციის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 11 იანვრის №4 დადგენილების შესაბამისად; გ) გაგრძელდეს საარსებო შემწეობის გაცემა „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური დახმარების პროგრამის განხორციელების ძირითადი პრინციპები, რეინტეგრაციის შემწეობის ოდენობა, მინდობით აღზრდის ანაზღაურების ოდენობა, სრულწლოვანზე ოჯახური მზრუნველობის ანაზღაურების ოდენობა, სოციალური დახმარების ოდენობის გაანგარიშების, ღონისძიებათა დაფინანსებისა და ანგარიშსწორების, აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა, ასევე ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა ყოველთვიური შემწეობის დაფინანსების წესის“ შესაბამისად; დ) გაგრძელდეს დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების გაცემა: ერთ დევნილზე, ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირზე გასაცემი ყოველთვიური შემწეობის ოდენობა განისაზღვროს 45 ლარით; ე) გაგრძელდეს ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო და დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარებების გაცემა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით; ვ) დაფინანსდეს დახმარება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით; ზ) დაფინანსდეს ამ პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო ღონისძიება; თ) დაფინანსდეს საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა ღონისძიებები. 7. საქართველოს მთავრობას მიეცეს უფლება, განსაზღვროს 2024 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის ის სახელმწიფო პროგრამები/მათი ღონისძიებები/მოცულობები, რომელთა განხორციელებაც უწყვეტად გაგრძელდება 2025 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელი 2025 წლის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცებამდე და ამ პროგრამებით გათვალისწინებული მიმწოდებლების გამოვლენამდე „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ან ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით. 268 8. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში ამ კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და მათი კომპონენტების დამტკიცებამდე ან/და „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესრულებამდე ან ვაუჩერის პირობების შესაბამისად შესაბამისი მიმწოდებლების გამოვლენამდე გაგრძელდეს 2024 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამებით განსაზღვრული ის ღონისძიებები, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, და ხელშეკრულებები გაფორმდეს იმავე მიმწოდებლებთან, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იქნა განსაზღვრული. ამასთანავე, აღნიშნულის შესახებ ეცნობოთ საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტს და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს. 9. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2024 წელს შესრულებული სამუშაოები დაფინანსდეს ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 10. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2024 წელს გაცემული ვაუჩერები (შესაბამისი ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით) და „რეფერალური მომსახურების“ სახელმწიფო პროგრამის „სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტურ რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთა და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობის სამედიცინო დახმარების კომპონენტის“ ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც ვერ დაფინანსდა 2024 წელს, დაფინანსდეს ამ კანონით შესაბამისი პროგრამებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. 11. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდების „27 03 02 02 − იმუნიზაცია“, „27 03 02 03 - ეპიდზედამხედველობა“ და „27 03 02 11 - ჰეპატიტის მართვა“, ფარგლებში ვაქცინების, შპრიცების, პარაზიტული და ვირუსული დაავადებების (მალარია, ლეიშმანიოზი, დენგე, იკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო და სხვა) სამკურნალო მედიკამენტების „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობებისა და ჰეპატიტით დაავადებული პაციენტებისთვის საჭირო მედიკამენტების შესყიდვა განხორციელდეს გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, გამარტივებული შესყიდვით, ხოლო იმ ვაქცინების, შპრიცების, პარაზიტული და ვირუსული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტების „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობებისა და ჰეპატიტით დაავადებული პაციენტებისთვის საჭირო მედიკამენტების შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, − „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 12. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში აივ/შიდსისა და ტუბერკულოზის პრევენციის, მკურნალობის, მოვლისა და მხარდაჭერის ეროვნული სისტემების გაძლიერება _ ტუბერკულოზის კომპონენტის“ (GEO-C-NCDC) ღონისძიებებისათვის და პროგრამული კოდის „27 03 02 07 – აივ ინფექციის/შიდსის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში 269 აივ/შიდსისა და ტუბერკულოზის პრევენციის, მკურნალობის, მოვლისა და მხარდაჭერის ეროვნული სისტემების გაძლიერება - შიდსის კომპონენტის“ (GEO-C-NCDC) ღონისძიებებისათვის, ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, მათ შორის, აივ ინფექციის/შიდსის და ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი რიგის და მეორე რიგის მედიკამენტების შეძენა, ამ კანონით გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განხორციელდეს აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვების მექანიზმისა და აგენტების, მათ შორის, შესყიდვის ელექტრონული პლატფორმის, გამოყენებით, ხოლო იმ ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვის მექანიზმისა და აგენტების საშუალებით, – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 13. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეები ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვაში ხელშეწყობის მიზნით, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვის შემთხვევაში, ამბულატორიული მკურნალობის მთელი კურსის განმავლობაში იღებენ სოციალურ დახმარებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. 14. დევნილთა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობის (სადაც დევნილი სახელმწიფოს მიერ იქნა განსახლებული და რომელიც საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში დაფიქსირებული იყო, როგორც დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლების ობიექტი, აგრეთვე სადაც სამინისტრო ახორციელებდა ადმინისტრაციის, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური მომსახურების ხარჯების (მათ შორის, ობიექტებში განსახლებულ დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა მიერ მოხმარებული წყლის, ნარჩენების გატანის, ასენიზაციისა და დეზინფექცია-დერატიზაციის, განსახლების ობიექტებში მომსახურებისა და მიმდინარე შეკეთების სხვა ხარჯები) ანაზღაურებას) ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება ერთ დევნილზე განისაზღვროს თვეში 2 ლარით. აღნიშნული დაფინანსება განხორციელდეს სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესაბამისად. ხელშეკრულების პირობებს და მის გასაფორმებლად საჭირო დოკუმენტაციას ადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. მუხლი 31. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურება 1. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობისათვის (აბონენტებისათვის) ბუნებრივი აირის მოხმარებაზე 2024 წლის 1 დეკემბრიდან 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან 2025 წლის 30 3 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში განისაზღვროს შეღავათი თითოეულ აბონენტზე თვეში 700 მ 270 3 ის (მაისსა და ოქტომბერში – 350 მ -ის) ოდენობით. ამასთანავე, აბონენტებს მიეცეთ შესაძლებლობა, აღნიშნული პერიოდების შესაბამის საანგარიშო თვეში გამოუყენებელი შეღავათით ისარგებლონ მომდევნო თვეში, კერძოდ, 2024 წლის 1 დეკემბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2025 წლის 16 მაისს, 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2026 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2026 წლის 16 მაისს. 2. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანია ვალდებულია ამ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად შეღავათით მოსარგებლე აბონენტების სააღრიცხვო ბარათებზე ყოველი თვის დასაწყისში ასახოს შეღავათის შესაბამისი ლიმიტი და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათი. 3. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანიის მიერ წარმოდგენილი და მუნიციპალიტეტების გამგეობების მიერ სათანადოდ დამოწმებული შესაბამისი ანგარიშების მიხედვით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ აანაზღაუროს 2024 წლის 1 დეკემბრიდან 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან 2025 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიანბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის (აბონენტების) მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ლიმიტის და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათის ფარგლებში ფაქტობრივად მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულება. მუხლი 32. ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 2025 წლის განმავლობაში ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი უფლებამოსილია ამ კანონით ადმინისტრაციისათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან თავისი გადაწყვეტილების საფუძველზე გასცეს ერთჯერადი დახმარებები. მუხლი 33. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, „26 02 02 – ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა“ პროგრამის ფარგლებში 2024 წელს მიღებული საქონლისა და მომსახურების დაფინანსება განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 2. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით მისთვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში უზრუნველყოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო დავებსა და უცხო ქვეყნის სასამართლოებში მიმდინარე საქმეებთან დაკავშირებით სახელმწიფოს წარმომადგენლობის განხორციელების მიზნით იურიდიული კომპანიებისაგან იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, შესაბამისი საარბიტრაჟო და სასამართლო ხარჯების, 271 მოწმეებისა და უცხოელი ექსპერტების საარბიტრაჟო და სასამართლო პროცესებში მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში კომპლექსურ საქმეებზე დავების საწარმოებლად იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, არასრულწლოვანი საქართველოს მოქალაქეების უცხო ქვეყანაში არამართლზომიერად გადაადგილებისა და დაკავების საქმეების უცხო ქვეყანაში წარმოებისა და ბავშვების საქართველოში დაბრუნების, საქართველოს მოქალაქეების ჰუმანიტარული საჭიროების უზრუნველყოფის მიზნით, აგრეთვე აღნიშნულ საქმეებთან დაკავშირებული სხვა, გაუთვალისწინებელი ხარჯებისა და საქართველოს კანონმდებლობით მათთან დაკავშირებული გადასახადების დაფინანსება, მათ შორის, ამ კანონის ამოქმედებამდე გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების დაფინანსება. მუხლი 34. საქართველოს საერთო სასამართლოების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებები ამ კანონის მე-16 მუხლით საქართველოს საერთო სასამართლოებისათვის განსაზღვრული მომუშავეთა რიცხოვნობა არ ზღუდავს კანონით დადგენილი წესით საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეების და მათთან დაკავშირებული თანამშრომლების (თანაშემწე, რეფერენტი და სხვა) დანიშვნას. მუხლი 35. ზოგიერთი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულმა საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა მის მიერ 2025 წელს მობილიზებული, საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართული (საკუთარი) შემოსავლების არანაკლებ 10% მიმართოს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესრულების მიზნით, შესაბამისმა უწყებამ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების მიმართვა განახორციელოს ყოველი კვარტლის ბოლო სამუშაო დღეს, გადარიცხვის დღისათვის კვარტალში მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10%-ის ოდენობით. 3. ამ მუხლის დებულებები არ ვრცელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ მიღებულ გრანტებზე, აგრეთვე იმ შემოსავლებზე, რომლებსაც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იღებს მისი კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს სისტემაში შემავალი სხვა საჯარო სამართლის იურიდიული პირისგან. 272 თავი IX დასკვნითი დებულებანი მუხლი 36. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი ამოქმედდეს 2025 წლის 1 იანვრიდან. 2. ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის კანონი „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 26.12.2023, სარეგისტრაციო კოდი: 190020010.05.001.102162). საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი თბილისი, 2024 წლის …… დეკემბერი. № 273

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: კანონპროექტი მომზადებულია საქართველოს კონსტიტუციის 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად და განსაზღვრავს 2025 წლის განმავლობაში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მაჩვენებლებს. ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტი წარმოადგენს საქართველოს პარლამენტის მიერ დამტკიცებულ, საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოს კონსტიტუციისა და საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონის პროექტის საქართველოს მთავრობის მიერ მომზადება და საქართველოს პარლამენტის მიერ განხილვა და დამტკიცება ხორციელდება ყოველწლიურად. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგი: „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის“ 38-ე მუხლის შესაბამისად, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების დამტკიცება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: პამდემიის შემდგომ პერიოდში საქართველოს ეკონომიკაში პროგნოზირებულთან შედარებით გაცილებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციები იყო. როგორც 2021 წელს, ასევე 2022 წელს ეკონომიკური პარამეტრები ზრდის მიმართულებით დაკორექტირდა და ორივე წელს რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ ორნიშნა მაჩვენებელს მიაღწია. 2021 წელს რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ თავდაპირველად პროგნოზირებული 4,3%-ის ნაცვლად 10,6%, ხოლო 2022 წლისთვის პროგნოზირებული 6,0%-ის ნაცვლად 11,0% შეადგინა. ორი წლის განმავლობაში ორნიშნა ეკონომიკური ზრდის შედეგად მაღალი საბაზო მაჩვენებლების მიუხედავად დადებითი ტენდენციები შენარჩუნდა 2023 წელსაც, კერძოდ თავდაპირველად პროგნოზირებული 5,0%-ის ნაცვლად რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 7,8% შეადგინა. ჯამში 2021-2023 წლებში ეკონომიკის რეალური ზრდის ჯამურმა მაჩვენებელმა 32,0% შეადგინა (საშუალო წლიური ზრდა 9.9%), ხოლო ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 2020 წელთან შედარებით 62%-ით გაიზარდა და 80 მილიარდ 882 მილიონ ლარს გადააჭარბა. 1 დაგეგმილთან შედარებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციებია 2024 წელსაც, კერძოდ 2023 წლის ბოლოს, მიმდინარე წლის რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი განისაზღვრა 5,2%-ის ოდენობით, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის ნომინალური მაჩვენებლის პროგნოზი 85 მილიარდ 980 მილიონ ლარს შეადგენდა. წლის პირველ ნახევარში რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 9,1% შეადგინა, ხოლო 9 თვის წინასწარი მაჩვენებლების მიხედვით რეალური ეკონომიკური ზრდა 9,8%ია. აღნიშნულის გათვალისწინებით გადაიხედა წლიური ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი და ნაცვლად თავდაპირველი 5,2%-ისა განისაზღვრა 9,0%-ის ოდენობით, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის ნომინალური მაჩვენებლის პროგნოზი 90 მილიარდ 895,0 მილიონ ლარს შეადგენს. მაღალმა ეკონომიკურმა მაჩვენებლებმა შესაძლებელი გახადა უმოკლეს ვადებში განხორციელებულიყო მნიშვნელოვანი ფისკალური კონსოლიდაცია და შედეგად შემცირებულიყო მთავრობის ვალის მაჩვენებელი, კერძოდ, 2020 წელს პანდემიის შედეგად მშპ-ს 9,3%-მდე გაზრდილი ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი, 2022 წლის ბოლოსთვის დაუბრუნდა კანონით განსაზღვრულ 3%-იან მაჩვენებელს, ხოლო 2023 წლიდან მისი მაჩვენებელი მშპ-ს 2,5%-ის დონეზეა (ნომინალურ გამოხატულებაში დეფიციტი შემცირდება 2 მილიარდ 300 მილიონ ლარზე მეტით). მთავრობის ვალის მოცულობა 2020 წლის 60 პროცენტიანი ნიშნულიდან 2022 წელს ჩამოვიდა უსაფრთხო, მშპ-ს 40%-იან მაჩვენებელზე დაბლა და მას შემდგომ გრძელდება მისი შემცირების კლებადი დინამიკა. მსგავსი ფისკალური კონსოლიდაციის მიუხედავად 2021 წელთან შედარებით 2024 წელს ნაერთი ბიუჯეტის თავდაპირველი მოცულობა გაზრდილი იყო 7 მილიარდ ლარზე მეტით, ხოლო უკვე პარლამენტში წარმოდგენილი საბიუჯეტო ცვლილებებით დამატებით იზრდება 1 მილიარდ ლარზე მეტით. ზრდა ძირითადად შემდეგ მიმართულებებს შეეხო:  მოსახლეობის სოციალური მხარდაჭერისა და ჯანდაცვის პროგრამებზე მიმართული თანხები 2021 წელთან შედარებით გაზრდილია 2 მილიარდ 800 მილიონ ლარზე მეტით (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 35%) და 2024 წლისთვის ხარჯის მაჩვენებელი 7 მილიარდ 500 მილიონ ლარს აჭარბებს (ხარჯის მოცულობა გაზრდილია 57%-ით, ხოლო ამავე პერიოდში ეკონომიკის ნომინალური მაჩვენებელი გაზრდილია 49,6%-ით). გაზრდილი დაფინანსების პირობებში შესაძლებელი გახდა პენსიების და სხვა სოციალური გასაცემლების მნიშვნელოვანი ზრდა, კერძოდ:        70 წლამდე პენსიონერთა პენსიის მატებამ 75 ლარი, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 90 ლარი შეადგინა; 70 და მაღალი ასაკის პირთა პენსიის მატებამ 140 ლარი, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 168 ლარი შეადგინა; დაფინანსდა 65 ათასზე მეტით გაზრდილი ბენეფიციართა რაოდენობა; 40%-ზე მეტად გაიზარდა ყოფილი ჯარისკაცებისა და პოლიციელების კომპენსაციები, ხოლო კომპენსაციის ზედა ზღვარი 560 ლარიდან გაიზარდა 1000 ლარამდე. პენსიების ზრდის შესაბამისად გაიზარდა სხვადასხვა კატეგორიის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური გასაცემლები; დახმარების მიმღებ 16 წლამდე ბავშვთა სოციალური სარეიტინგო ქულა 100 ათასიდან გაიზარდა 120 ათასამდე, ხოლო უშუალოდ ბავშვის ყოველთვიური დახმარების მოცულობა გაოთხმაგდა და თვეში 200 ლარს შეადგენს; ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება (კოვიდპანდემიასთან დაკავშირებული ხარჯების გარეშე) გაზრდილია 800 მილიონ ლარზე მეტით. 2  თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით დაფინანსება გაიზარდა 1 მილიარდ 200 მილიონ ლარზე მეტით (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 15%) და ჯამში 2024 წლისთვის 3 მილიარდ ლარს აჭარბებს. გაზრდილი დაფინანსებიდან 600 მილიონ ლარზე მეტი მიიმართა ჯარისკაცებისა და პოლიციელების სოციალური პირობების გაუმჯობესებაზე, კერძოდ მათი ხელფასების ზრდა ბოლო 3 წლიან პერიოდში განხორციელდა 45%-ით.  გარდა ჯარისკაცებისა და პოლიციელებისა, 2021 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების საფუძველზე, მთლიანად საჯარო სექტორში დასაქმებულთათვის დაიწყო ხელფასების მოწესრიგება. ბოლო 3 წლიან პერიოდში საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასი 30%-ზე მეტით გაიზარდა, რაზედაც მიიმართა 600 მილიონ ლარამდე (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 7,5%);  განათლების და მეცნიერების მიმართულებით (საბავშვო ბაღების დაფინანსების ჩათვლით) დაფინანსება გაზრდილია 1 მილიარდ 450 მილიონ ლარზე მეტით (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 18%) და 2024 წელს ამ სფეროს დაფინანსება 3 მილიარდ 300 მილიონ ლარს გადააჭარბებს (ზრდა 70%-ზე მეტით). გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში შესაძლებელი გახდა საჯარო სკოლების მასწავლებელთა საშუალო ხელფასის ზრდა 700-800 ლარის ფარგლებში, ხოლო საბავშვო ბაღების პერსონალის საშუალო ხელფასის 300 ლარით ზრდა.  გარდა ზემოაღნიშნულისა, მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსება. 2024 წელს კაპიტალური ხარჯების მოცულობა 7 მილიარდ 800 მილიონ ლარს გადააჭარბებს. გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში, მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა რეაბილიტაციასთან ერთად მნიშვნელოვნად გაიზარდა წყალმომარაგების და წყალარინების პროექტების დაფინანსება. საგზაო ინფრასტრუქტურის ნაწილში მიმართული თანხებით შესაძლებელი გახდა მიმდინარე წელს რიკოთის უღელტეხილის უდიდესი ნაწილის დასრულება, ბათუმის შემოვლითი გზის მშენებლობის დასრულება, კახეთის მიმართულებით ახალი მაგისტრალის ნაწილის დასრულება და სხვა. 2025 წლის ბიუჯეტი დაგეგმილია შემდეგი მაკროეკონომიკური პარამეტრების მიხედვით:       რეალური ეკონომიკური ზრდა დაგეგმილია 6,0%-ის ოდენობით, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 5,2%-ს შეადგენს; მშპ-ის დეფლატორის პროგნოზი 3%-ს შეადგენს და იგივე მაჩვენებელი შენარჩუნებულია მომდევნო წლებშიც; საშუალო ინფლაციის პროგნოზი მიმდინარე წელს მიზნობრივ მაჩვენებელზე მნიშვნელოვნად ნაკლებია და 1,0%-ს შეადგენს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში მიზნობრივი მაჩვენებლის ფარგლებშია (3%); ნომინალური მშპ-ის პროგნოზი განსაზღვრულია 99,2 მლრდ ლარის ოდენობით, ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებული მთლიანი შიდა პროდუქტი 9 700 დოლარს აჭარბებს. 2028 წლისთვის პროგნოზირებულია ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 126,0 მლრდ ლარამდე, რაც ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით 12 000 დოლარს გადააჭარბებს; ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები განისაზღვრება 25,3 მლრდ ლარის ოდენობით, რაც მშპ-ს 25,5%-ია; ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი შეადგენს მშპ-ს 2,5%-ს, ხოლო მთავრობის ვალის მაჩვენებელი მშპ-ს 35,9%-ის ფარგლებშია. 3 ზემოაღნიშნული მაჩვენებლების ფარგლებში 2025 წლის ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი ჯამურად შეადგენს 32,4 მლრდ ლარს, რომლის ფარგლებშიც სრულად ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებები. აღსანიშნავია, რომ ბიუჯეტის პროექტის პროექტის პირველად ვარიანტთან შედარებით, ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი გაზრდილია 1,2 მლრდ ლარით და გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში აისახა იმ მიმართულებების დამატებითი დაფინანსება, რაც გაწერილია სამთავრობო პროგრამაში „მხოლოდ მშვიდობით, ღირსებით, კეთილდღეობით, ევროპისკენ“. 2025 წლის ბიუჯეტი ითვალისწინებს:  სოციალური მიმართულებით ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად სამინისტროს დაფინანსება გაზრდილია 990,0 მლნ ლარზე მეტით (ბიუჯეტის პირველად ვარიანტთან შედარებით გაზრდილია 120,0 მლნ ლარით), რომლის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  70 წლის და მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია იზრდება 35 ლარით და განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით. ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში თითქმის 540 ლარს გაუტოლდება;  70 წლამდე პირთა პენსია, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად ასევე იზრდება 35 ლარით და განისაზღვრება 350 ლარის, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 420 ლარის ოდენობით  გარდა პენსიისა, გათვალისწინებულია შეზღუდული შესაძლებლობის პირთა სოციალური გასაცემლის ზრდა 35 ლარით;  ჯამში სოციალური პროგრამების დაფინანსება შეადგენს 6,35 მილიარდ ლარს;  ჯანდაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად გამოყოფილია 1,96 მილიარდ ლარი, მათ შორის გათვალისწინებულია პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის ხელფასების 10%-იანი ზრდა;  დევნილთა სახლებით უზრუნველყოფის მიზნით გათვალისწინებულია 240,0 მლნ ლარი.  განათლების მიმართულებით განათლების და მეცნიერების მიმართულებით დაფინანსება გაზრდილია 570,0 მლნ ლარზე მეტით (ბიუჯეტის პირველად ვარიანტთან შედარებით გაზრდილია 200,0 მლნ ლარით), რომლის ფარგლებშიც:  საჯარო სკოლების დაფინანსებაზე მიიმართება დამატებით 290,0 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება მიმდინარე წლის ივლისიდან გაზრდილი ხელფასების სრულად დაფინანსება;  გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების ადმინისტრაციული პერსონალის და მანდატურის ხელფასების 10%-იანი ზრდა;  საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაციისთვის გამოყოფილია 600,0 მლნ ლარზე მეტი;  საბავშვო ბაღების მშენებლობა-რეაბილიტაციაზე მიიმართება 225,0 მლნ ლარზე მეტი; გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტების გაზრდილი შემოსავლების ფარგლებში შესაძლებელი იქნება საბავშვო ბაღების თანამშრომელთა ხელფასების ზრდა.  კულტურისა და სპორტის დაფინანსებაზე ნაერთი ბიუჯეტიდან მიიმართება მილიარდ ლარზე მეტი, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის ფარგლებში გათვალისწინებულია 600 მლნ ლარამდე; 4  თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით:  თავდაცვის, შინაგან საქმეთა სამინისტროს და უსაფრთხოების სამსახურების დაფინანსება იზრდება 500,0 მლნ ლარზე მეტით, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება პოლიციელებისა და ჯარისკაცების ხელფასების 10%-იანი ზრდა;  თავდაცვის ინფრასტრუქტურასა და შესაძლებლობების განვითარებისათვის გათვალისწინებულია 490,0 მლნ ლარი (გასათვალისწინებელია რომ ამ მიმართულებებით წელს დამატებით დაგეგმილია 160,0 მლნ ლარამდე გამოყოფა);  ინფრასტრუქტურა ჯამში, ნაერთი ბიუჯეტიდან ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე მიიმართება 7,9 მილიარდ ლარზე მეტი, მათ შორის:  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე მიიმართება 1,4 მილიარდ ლარამდე, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობას მოხმარდება 900 მილიონ ლარამდე;  მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის გათვალისწინებულია 2,6 მილიარდ ლარამდე;  წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორის გაუმჯობესებაზე მიიმართება 500,0 მლნ ლარზე მეტი;  საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურაზე მიიმართება 1 მილიარდ ლარზე მეტი;  ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე გათვალისწინებულია 150,0 მლნ ლარზე მეტი;  პროექტის წინა ვერსიისგან განსხვავებით, სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობარეაბილიტაციაზე, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად გამოყოფილია 200,0 მლნ ლარი, მათ შორის გათვალისწინებულია თბილისში ახალი საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობის დაწყება.  მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით 2025 წელს გათვალისწინებულია 240,0 მლნ ლარზე მეტი, ხოლო ინოვაციების ხელშეწყობის მიმართულებით გათვალისწინებულია 45,0 მილიონ ლარზე მეტი  სოფლის მეურნეობის პროგრამების დაფინანსებისთვის გათვალისწინებულია 681,3 მლნ ლარამდე;  გარემოს დაცვის პროგრამების დაფინანსებისთვის გამოყოფილია 245,0 მლნ ლარე მეტი;  საჯარო მოხელეთა ანაზღაურება 2022 წელს საჯარო მოხელეთა ანაზღაურების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად 2025 წელს გათვალისწინებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა ანაზღაურების 10%-იანი ზრდა; 5 ნაერთი ბიუჯეტის პარამეტრები საგადასახადო შემოსავლები 2025 წლის განახლებული პროგნოზით ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები ნომინალურ გამოხატულებაში 25 305,0 მლნ ლარს შეადგენს, რაც:    2024 წლის თავდაპირველ გეგმას აღემატება 3 252,0 მლნ ლარით; 2024 წლის განახლებული გეგმაზე 2 045,0 მლნ ლარით მეტია; 2025 წლის ბიუჯეტის პირველად ვარიანტთან შედარებით 905,0 მლნ ლარით მეტია; მშპ-სთან მიმართებაში 2025 წელს საგადასახადო შემოსავლები 25,5%-ს შეადგენს და საშუალოვადიან პერიოდში შენარჩუნებულია ამავე დონეზე. 2025 წელს საგადასახადო შემოსავლების პროგნოზი გადასახადების სახეების მიხედვით შემდეგია:  საშემოსავლო გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 8 055,0 მლნ ლარით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 7 369,0 მლნ ლარს, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკების წილი 686,0 მლნ ლარს. მშპ-სთან მიმართებაში საშემოსავლო გადასახადი 8,1%-ს შეადგენს;  მოგების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 3 070,0 მლნ ლარით. მისი მოცულობა მშპ-სთან მიმართებაში მცირედით შემცირებულია და 3,1%-ს შეადგენს. შემცირება დაკავშირებულია იმ გარემოებასთან, რომ 2022 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების შესაბამისად, კომერციული ბანკების მიერ 2024 წელს ერთდროულად აისახა 2023 წლის გაზრდილი მოგების გადასახადი და 2024 წელს გადასახდელი საავანსო გადახდები, რაც ერთჯერადი ფაქტორი იყო და მისი შემოსვლა აღარ არის პროგნოზირებული 2025 წლის განმავლობაში;  დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 10 170,0 მლნ ლარით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 8 136,0 მლნ ლარს, ხოლო მუნიციპალიტეტების წილი - 2 034,0 მლნ ლარს. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს პარლამენტში წარდგენილია საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილებები, რომლის მიხედვით დღგს მთლიანი მოცულობიდან მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტებში მიიმართება 20%, ნაცვლად აქამდე არსებული 19%-ისა. მშპ-სთან მიმართებაში დღგ-ს წილი შენარჩუნებულია 2024 წლის დონეზე და შეადგენს 10,2%-ს;  აქციზის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 2 650,0 მლნ ლარის ოდენობით. მშპ-სთან მიმართებაში აქციზის შეადგენს 2,7%-ს;  იმპორტის გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 150,0 მლნ ლარით;  ქონების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 700,0 მლნ ლარს;  სხვა გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 510,0 მლნ ლარით. ნაერთი ბიუჯეტის პრივატიზაციის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 500,0 მლნ ლარს. 6 ბიუჯეტის დეფიციტი და მთავრობის ვალი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების საპროგნოზო მაჩვენებლები განისაზღვრება შემდეგნაირად:  2025 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო, განისაზღვრება 2 454,0 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%);  2025 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 35,9%-ია, ხოლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულების შეფასება (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (წინასწარი მონაცემები)) − მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 0.03%-ია, რაც მთავრობის ვალის პროცენტულ ჯამურ მაჩვენებელზე არ ახდენს გავლენას (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%). რაც შეეხება საერთაშორისო სავალუტო ფონდის პროგრამით გაანგარიშებული ნაერთი ბიუჯეტის მოდიფიცირებულ დეფიციტს, მისი მოცულობა 2 475,0 მლნ ლარია და მშპ-ს 2,5%-ს შეადგენს. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების ჯამური მაჩვენებელი ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 710,3 მლნ ლარით და განისაზღვრება 27 560,8 მლნ ლარის ოდენობით, რაც (წინა წლის დამტკიცებული გეგმით გათვალისწინებულ მაჩვენებელთან შედარებით გაზრდილია 2 991,3 მლნ ლარით). მათ შორის:  შემოსავლები - 23 434,9 მლნ ლარი - წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 699,6 მლნ ლარით (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 2 703,9 მლნ ლარით);  საგადასახადო შემოსავლები შეადგენს 21 885,0 მლნ ლარს, რაც ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 700,0 მლნ ლარით (დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 2 770,0 მლნ ლარით);  სხვა შემოსავლების პროგნოზი როგორც ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან, ასევე 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით უცვლელია და შეადგენს 1 350,0 მლნ ლარს;  გრანტების სახით დაგეგმილი მაჩვენებელი განისაზღვრება 199,9 მლნ ლარის ოდენობით;  არაფინანსური აქტივების კლების (პრივატიზაცია) სახით მისაღები თანხების გეგმა ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 100,0 მლნ ლარით და შეადგენს 300.0 მლნ ლარს;  ფინანსური აქტივების კლების (სესხების დაბრუნება) მაჩვენებელი განისაზღვრა 400.0 მლნ ლარის ოდენობით; 7  ვალდებულებების ზრდის სახით მისაღები სახსრები განისაზღვრა 3 425,9 მლნ ლარის ოდენობით მათ შორის:  საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით მისაღები სახსრები შეადგენს 1 600.0 მლნ ლარს.  საინვესტიციო კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 1 225,9 მლნ ლარს;  საბიუჯეტო დახმარების სახით მისაღები კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 600,0 მლნ ლარს. ამავდროულად ბიუჯეტი ითვალისწინებს ვალის დაფარვას 1 410,0 მლნ ლარის ოდენობით, შესაბამისად ვალდებულებების წმინდა ზრდა 2 009,1 მლნ ლარს შეადგენს. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები (ასიგნებები) სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებების მოცულობა, ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან შედარებით იზრდება 895,2 მლნ ლარით და შეადგენს 27 941,7 მლნ ლარს (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით ასიგნებები იზრდება 2 911,3 მლნ ლარით). სამინისტროების მიხედვით გათვალისწინებულია: საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები განისაზღვრა 8 820,0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 990.9 მლნ ლარით, ხოლო წინა წარდგენასთან შედარებით იზრდება 120,0 მლნ ლარით. ასიგნებების ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მოსახლეობის სოციალური დაცვა - 6 353.5 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 718,0 მლნ ლარით, ხოლო წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 92,0 მლნ ლარით. მათ შორის: o საპენსიო უზრუნველყოფა - 4 498 მლნ ლარი (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 568.0 მლნ ლარით, ხოლო ბიუჯეტის წინა წარდგენასთან შედარებით - 78,0 მლნ ლარით), რაც გამოწვეულია, მათ შორის, საპენსიო ასაკის მოსახლეობისათვის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო პენსიის ზრდის ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკურ პარამეტრებზე დაყრდნობით პენსიის გადაანგარიშებით. აღნიშნული კანონის მიხედვით 70 წლამდე პირთა პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის ინფლაციის საშუალო მაჩვენებლის, მაგრამ არანაკლებ 20 ლარის ოდენობით. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ სექტემბერში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაცია შეადგენს 0.9%-ს. აღნიშნული მაჩვენებლით პენსიის ზრდა 20 ლარზე ნაკლებია (315*0.9%=2.8), რისი გათვალისწინებითაც კანონის შესაბამისად განსაზღვრულია პენსიის ზრდა არანაკლებ 20 ლარის ოდენობით. ამასთან, წინა წარდგენისგან განსხვავებით, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად 70 წლამდე ასაკის პირთა პენსიაც იზრდება 35 ლარით და 2025 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 350 ლარით. ამავე კანონის მიხედვით, 70 წლის და მეტი ასაკის პირთათვის პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაციის და ბოლო 6 კვარტლის მშპ-ს რეალური ზრდის მაჩვენებლის საშუალო არითმეტიკულის 80%-ის ჯამით. გასული წლის 4 კვარტალში და მიმდინარე წლის 2 კვარტალში მშპ-ს რეალური ზრდის მონაცემებია:  2023წ. I კვარტალი - 9.0%; 8  2023წ. II კვარტალი - 8.6%;  2023წ. III კვარტალი - 6.8%;  2023წ. IVკვარტალი - 7.3%  2024წ. I კვარტალი - 8.7%  2024წ. II კვარტალი - 9.7%; აღნიშნული მაჩვენებლების საშუალო არითმეტიკული შეადგენს 8.3%-ს, ხოლო მისი 80% - 6.7%-ს. შესაბამისად პენსიის მოცულობა უნდა გაიზარდოს 0.9%+6.7%=7.6%-ით. აღნიშნული ფორმულით პენსიის ზრდა შეადგენს 31.5 ლარს (415*7.6%=31.5). კანონის შესაბამისად ხორციელდება აღნიშნული თანხის დამრგვალება და პენსიის ზრდა განსაზღვრულია 35 ლარით, რისი გათვალისწინებითაც 70 წლის ზევით ასაკის მქონე პირის სახელმწიფო პენსიის ოდენობა 2025 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრები პენსიონერებისთვის კანონით განსაზღვრული 20 პროცენტიანი დანამატების გათვალისწინებით, 70 წლამდე პირთა პენსია იქნება 420 ლარი, ხოლო 70 წლის და მეტი ასაკის პირთა პენსია 540 ლარი. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება სახელმწიფო კომპენსაციების მიმღებ პირთა კომპენსაციის ოდენობები, რომელთა დაანგარიშება დაკავშირებულია სახელმწიფო პენსიის ოდენობაზე. ამასთან, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მაქსიმალური ოდენობა განისაზღვრება ყოველწლიურად, საქართველოს შესაბამისი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონით და გამოიანგარიშება, როგორც მიმდინარე წლის კომპენსაციის ოდენობა, გაზრდილი იმავე ოდენობით, რომლითაც იზრდება 70 წლის ზევით ასაკის პირთა სახელმწიფო პენსიის ოდენობა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, 2025 წლის პირველი იანვრიდან:  სახელმწიფო კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვრება 1 035 ლარით;  ოჯახის წევრის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის მიმღებ პირებზე გასაცემი სახელმწიფო კომპენსაციის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვროს 1 235 ლარით. o მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება - 1 638,9 მლნ ლარი (გაზრდილია 119,9 მლნ ლარით); აღნიშნული თანხის ფარგლებში, კანონმდებლობის შესაბამისად გათვალისწინებულია მკვეთრად გამოხატული და 18 წლამდე შშმ პირების ასევე დანარჩენი კატეგორიის შშმ პირთა სოციალური გასაცემლის ზრდა 35 ლარით, ასევე, გათვალისწინებულია 120 ათას სოციალურ სარეიტინგო ქულამდე მყოფი ოჯახების 16 წლამდე ბავშვების ყოველთვიური 200 ლარიანი დახმარების დაფინანსება; o სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში - 113,0 მლნ ლარი. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება საპენსიო დანამატის მოცულობაც; o სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის პროგრამის დაფინანსება იზრდება 18,7 მლნ ლარით და შეადგენს 95,0 მლნ ლარს. საკომიტეტო განხილვების დროს გამოთქმული წინადადებების შესაბამისად, პროექტის პირველად 9 ვერსიასთან შედარებით პროგრამის დაფინანსება დამატებით გაზრდილია 6,5 მლნ ლარით; ამასთან, წარმოდგენილი პროექტით გათვალისწინებულია, რომ 2025 წელს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული პერსონალური ასისტენტის მომსახურებით უზრუნველყოფის დელეგირებული უფლებამოსილებების განხორციელების მიზნით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტებისთვის შესაბამისი თანხის გამოყოფას. ასევე, აღნიშნული კანონის საფუძველზე, შესაძლებელია „სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა“ პროგრამის ფარგლებში განხორციელდეს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშეწყობის უფლებამოსილების დელეგირება.  მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა - 1 859,0 მლნ ლარი, მათ შორის საყოველთაო ჯანდაცვის დაფინანსება შეადგენს 1 220,0 მლნ ლარს, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით 185,0 მლნ ლარით იზრდება. პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის ხელფასების ზრდა;  სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა - 100,0 მლნ ლარი;  დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა - 112,5 მლნ ლარი, მათ შორის, საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით გათვალისწინებულია 103,3 მლნ ლარი;  იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა - 268,0 მლნ ლარი. განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 3 085,0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ ასიგნებას აღემატება 577,0 მლნ ლარით, ხოლო წინა წარდგენასთან შედარებით იზრდება 200,0 მლნ ლარით. მათ შორის თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:  სკოლამდელი და ზოგადი განათლება - 1 903,7 მლნ ლარი, რაც წინა წლის დამტკიცებულ ასიგნებასთან შედარებით გაზრდილია 328,7 მლნ ლარით, ხოლო წინა წარდგენასთან შედარებით - 95,5 მლნ ლარით. აღნიშნული თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია მიმდინარე წლის ივლისიდან, საჯარო სკოლების მასწავლებელთა გაზრდილი ანაზღაურების სრული წლით დაფინანსება. ამავე პროგრამის ფარგლებში 75,0 მლნ ლარია გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების კომპიუტერული ტექნიკითა და ლაბორატორიებით აღჭურვისათვის. ასევე გათვალისწინებულია მანდატურებისა და საჯარო სკოლების ადმინისტრაციულტექნიკური პერსონალის ხელფასების ზრდა;  პროფესიული განათლება - 149,0 მლნ ლარი (წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 5,0 მლნ ლარით);  უმაღლესი განათლება - 171,3 მლნ ლარი;  მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა - 86,1 მლნ ლარი;  ინკლუზიური განათლება - 82,3 მლნ ლარი;  ინფრასტრუქტურის განვითარება - 538,1 მლნ ლარი. მათ შორის: o ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 467,7 მლნ ლარზე მეტი (საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და 10 ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ასიგნებებში გათვალისწინებულ ასიგნებებთან ერთად გამოყოფილია 600,0 მლნ ლარზე მეტი); o პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება - 66,0 მლნ ლარი (მათ შორის, გათვალისწინებულია „პროფესიული განათლება I (KFW) პროგრამის და თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის - პროექტი (ADB) ფარგლებში განსაზღვრული სახსრები); o უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება - 30,0 მლნ ლარი.  ახალგაზრდობის ხელშეწყობის მიმართულებით გამოყოფილია 13,8 მლნ ლარი; აღსანიშნავია, რომ საქართველოს პარლამენტში ინიცირებულია „საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს რეორგანიზაციის შედეგად, სამინისტროს ფუნქციების და უფლებამოსილებების გადაცემას კულტურის სფეროში საქართველოს კულტურის სამინისტროსთვის, ხოლო სპორტის სფეროში - საქართველოს სპორტის სამინისტროსთვის. შესაბამისად, წინა წარდგენისგან განსხვავებით, წარმოდგენილ პროექტში გათვალისწინებულია შესაბამისი ასიგნებები საქართველოს კულტურის და საქართველოს სპორტის სამინისტროებისთვის. კულტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 297,6 მლნ ლარით, მათ შორის თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:  კულტურის განვითარების ხელშეწყობა - 147,1 მლნ ლარი;  კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა - 61,7 მლნ ლარამდე;  ინფრასტრუქტურის განვითარება - 50,0 მლნ ლარი;  სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა - 9,1 მლნ ლარი;  სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება - 20,2 მლნ ლარი;  სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება - 1,0 მლნ ლარი. სპორტისა სამინისტროს დაფინანსება დაფინანსება განისაზღვრა 298,4 მლნ ლარით, მათ შორის თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:  მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია - 236,7 მლნ ლარი;  სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები - 41,9 მლნ ლარი;  სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა - 10,0 მლნ ლარი;  სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა - 5,5 მლნ ლარი. რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 3 125,0 მლნ ლარით, მათ შორის საბიუჯეტო სახსრების ნაწილში გათვალისწინებულია 2 405,8 მლნ ლარი, გრანტებში 18,5 მლნ ლარი, ხოლო კრედიტების ნაწილში 700,8 მლნ ლარი. ძირითადი პროგრამების მიხედვით ასიგნებები განისაზღვრა შემდეგი ოდენობით:  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 1 592,6 მლნ ლარი, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობაზე გათვალისწინებულია 905,0 მლნ ლარი;  რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია - 227,8 მლნ ლარი; 11  წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია - 503,2 მლნ ლარი;  მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა - 75,0 მლნ ლარი;  საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა და რეაბილიტაცია -366,0 მლნ ლარი;  ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 150,0 მლნ ლარი;  სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები- 200,0 მლნ ლარი (აღნიშნული პროგრამა გათვალისწინებულია სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად. პროგრამის ფარგლებში, მათ შორის გათვალისწინებულია თბილისში ახალი საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობის დაწყება). გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 808.1 მლნ ლარს, რაც წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 63,1 მლნ ლარით. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა - 72.3 მლნ ლარი;  მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება - 81,2 მლნ ლარი (წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 25,0 მლნ ლარით).  ერთიანი აგროპროექტი - 350,9 მლნ ლარი (წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 25,0 მლნ ლარით), მათ შორის: o შეღავათიანი აგროკრედიტები - 210.0 მლნ ლარი; o აგროდაზღვევა - 15.0 მლნ ლარი; o დანერგე მომავალი -26.0 მლნ ლარი; o გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი 13,0 მლნ ლარი; o აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა - 18,1 მლნ ლარამდე; o სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი - 10,0 მლნ ლარი; o თხილის წარმოების ხელშეწყობა - 23,0 მლნ ლარი; o სათბურების ხელშეწყობის პროექტი - 8,0 მლნ ლარი;  სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია - 129,1 მლნ ლარი;  გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა - 30.0 მლნ ლარი;  დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 27,7 მლნ ლარი;  სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 24,8 მლნ ლარამდე;  გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი - 33,6 მლნ ლარი (წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 11,8 მლნ ლარით);  ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა - 8,0 მლნ ლარამდე (წინა წარდგენასთან შედარებით გაზრდილია 1,0 მლნ ლარით);  მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა - 6,2 მლნ ლარი. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსათვის გათვალისწინებულია 947,0 მლნ ლარი, რაც 146,0 მლნ ლარით აღემატება 2024 წლის მაჩვენებელს. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მეწარმეობის განვითარება - 247,3 მლნ ლარი;  ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა - 48,7 მლნ ლარი;  საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება - 101,9 მლნ ლარი; 12  ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 149,0 მლნ ლარი, მათ შორის 25,0 მლნ ლარი გათვალისწინებულია შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობისთვის საჭირო გეოლოგიური კვლევებისთვის;  ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 70,0 მლნ ლარი, ხოლო 21 მლნ ლარი გათვალისწინებულია თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობისათვის საჭირო კვლევების დასაფინანსებლად;  ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტისთვის საჭირო წყლის ინფრასტრუქტურის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 150,0 მლნ ლარი;  გაზიფიცირების სამუშაოებისთვის საჭირო თანხა 50,0 მლნ ლარის ოდენობით გათვალისწინებულ იქნა 2024 წლის ბიუჯეტის ცვლილების პროექტში, შესაბამისად, პირველ წარდგენასთან შედარებით აღნიშნული თანხა წარმოდგენილ პროექტში გათვალისწინებული არ არის. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 121,0 მლნ ლარს; იუსტიციის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 442,0 მლნ ლარი (წინა ვერსიასთან შედარებით დაფინანსება გაზრდილია 15,0 მლნ ლარით. მათ შორის, გათვალისწინებულია სასჯელაღსრულების დაწესებულებების დაფინანსების, ასევე მიწის სისტემური რეგისტრაციის სამუშაოების დაფინანსების ზრდა); საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 215,0 მლნ ლარი (წინა ვერსიასთან შედარებით გაზრდილია 15,0 მლნ ლარით, ძირითადად საელჩოების საჭიროებების დაფინანსების მიზნით); თავდაცვის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 1 730,0 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმას 350,0 მლნ ლარით აღემატება. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში თავდაცვის ინფრასტრუქტურისა და მისი შესაძლებლობების განვითარებისათვის გათვალისწინებულია 490,0 მლნ ლარი; გამოყოფილი თანხის ფარგლებში ასევე გათვალისწინებულია ჯარისკაცების ხელფასის 10%-იანი ზრდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 1 395,0 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმას 135,0 მლნ ლარით აღემატება და აღნიშნულ თანხაში გათვალისწინებულია პოლიციელთა ხელფასების 10%-იანი ზრდა. ბიუჯეტის წინა ვერსიასთან შედარებით სამინისტროს ასიგნება გაზრდილია 45,0 მლნ ლარით, მათ შორის გათვალისწინებულია დნმ-ის ლაბორატორიის მოწყობასთან დაკავშირებული ხარჯები. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 226,0 მლნ ლარი; საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 110,0 მლნ ლარი; ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატის დაფინანსება შეადგენს 5,1 მლნ ლარს. საქართველოს პროკურატურისთვის გათვალისწინებულია 70,8 მლნ ლარი; სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 19,0 მლნ ლარი; სასამართლო სისტემისთვის გათვალისწინებულია ჯამში 204,7 მლნ ლარი, მათ შორის:     საკონსტიტუციო სასამართლო - 6,8 მლნ ლარი; უზენაესი სასამართლო - 20,8 მლნ ლარი; საერთო სასამართლოები - 164,5 მლნ ლარი; იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 12,6 მლნ ლარი; 13 იურიდიული დახმარების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 14,8 მლნ ლარი; სახალხო დამცველის აპარატისთვის გათვალისწინებულია 10,3 მლნ ლარი; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 9,0 მლნ ლარი; საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციების დაფინანსება შეადგენს 109,3 მლნ ლარს; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 25,3 მლნ ლარი; ცენტრალური საარჩევნო კომისიის დაფინანსება შეადგენს 129,1 მლნ ლარს; მთავრობის ადმინისტრაციის დაფინანსება შეადგენს 29,0 მლნ ლარს; პრეზიდენტის ადმინისტრაციისთვის გათვალისწინებულია 10,0 მლნ ლარი; სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების დაფინანსება ჯამში შეადგენს 11,6 მლნ ლარს. აღსანიშნავია, რომ 2022 წელს „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებებით დარეგულირდა ყოველწლიურად კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგოს გაანგარიშების წესი. კერძოდ, კანონის შესაბამისად 2023 წლის 1 იანვრიდან 2026 წლის 1 იანვრამდე საბიუჯეტო წლებისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში საბაზო თანამდებობრივი სარგოს ოდენობა განისაზღვრება, როგორც საქართველოს მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგო, გაზრდილი არანაკლებ ბოლო 4 კვარტალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ ოფიციალურად გამოქვეყნებულ სტატისტიკურ მონაცემებში „დაქირავებით დასაქმებულთა საშუალო თვიური ნომინალური ხელფასი საკუთრების ფორმების მიხედვით“ არასახელმწიფო სექტორში დაფიქსირებული ნომინალური ხელფასის წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით ზრდის საშუალო პროცენტული მაჩვენებლის ნახევრით. სტატისტიკის სამსახურის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების შესაბამისად, ბოლო 4 კვარტალში არასახელმწიფო სექტორში საშუალო ხელფასის ზრდა შეადგენს 13,7%-ს, რისი გათვალისწინებითაც კანონით განსაზღვრული ზრდის მინიმალური ოდენობა შეადგენს 6,8%-ს. ამავდროულად კანონით განსაზღვრულია, რომ 2026 წლის 1 იანვრიდან სახელმწიფო სექტორში დასაქმებულთა საშუალო ხელფასი არ უნდა იყოს არასახელმწიფო სექტორში დასაქმებულთა საშუალო ხელფასის 80%-ზე ნაკლები. აღნიშნული თანაფარდობის საშუალო მაჩვენებელი ბოლო 4 კვარტალში შეადგენს 72,9%-ს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, 2025 წლის პროექტით საბაზო თანამდებობრივი სარგო 2024 წელთან შედარებით იზრდება 10%-ით და განისაზღვრება 1 460 ლარის ოდენობით, რაც უზრუნველყოფს საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასების ზრდას ასევე 10%-ის ოდენობით. 14 მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებების მოცულობა /ათასი ლარი/ დასახელება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი სხვაობა სულ ჯამი 25 030 420.7 27 941 729.4 2 911 308.7 01 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები 86 636.0 109 328.3 22 692.3 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 9 600.0 10 000.0 400.0 03 00 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 850.0 950.0 100.0 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 27 000.0 29 000.0 2 000.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 23 290.7 25 279.0 1 988.3 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 171 219.0 129 118.0 -42 101.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 6 200.0 6 800.0 600.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 17 400.0 20 800.0 3 400.0 09 00 საერთო სასამართლოები 137 500.0 164 500.0 27 000.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 10 560.0 12 600.0 2 040.0 11 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში 1 380.0 1 450.0 70.0 12 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში 1 120.0 1 220.0 100.0 13 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში 1 400.0 1 450.0 50.0 14 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში 1 190.0 1 250.0 60.0 15 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში 1 120.0 1 180.0 60.0 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში 1 160.0 1 235.0 75.0 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში 1 080.0 1 120.0 40.0 კოდი 15 კოდი 18 00 19 00 20 00 დასახელება სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი სხვაობა 1 450.0 1 550.0 100.0 1 100.0 1 150.0 50.0 210 000.0 226 000.0 16 000.0 21 00 საქართველოს პროკურატურა 63 200.0 70 750.0 7 550.0 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 4 000.0 4 700.0 700.0 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 114 000.0 121 000.0 7 000.0 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 801 000.0 947 009.0 146 009.0 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 3 400 700.0 3 125 000.0 -275 700.0 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 414 685.0 442 000.0 27 315.0 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 7 829 150.0 8 820 000.0 990 850.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 187 500.0 215 000.0 27 500.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 1 380 000.0 1 730 000.0 350 000.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 1 260 000.0 1 395 000.0 135 000.0 31 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 688 000.0 808 100.0 120 100.0 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო 2 508 044.0 3 085 000.0 576 956.0 33 00 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 207 245.0 297 649.5 90 404.5 34 00 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 264 711.0 298 350.5 33 639.5 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 1 900.0 2 700.0 800.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 12 500.0 14 800.0 2 300.0 37 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 19 000.0 21 500.0 2 500.0 38 00 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 4 000.0 5 000.0 1 000.0 39 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 8 000.0 9 000.0 1 000.0 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 102 000.0 110 000.0 8 000.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 11 500.0 10 300.0 -1 200.0 16 კოდი დასახელება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი სხვაობა 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 101 190.0 101 190.0 0.0 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო 5 500.0 6 500.0 1 000.0 44 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია 3 300.0 3 600.0 300.0 45 00 საქართველოს საპატრიარქო 25 000.0 25 000.0 0.0 46 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო 15 000.0 18 000.0 3 000.0 47 00 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი 24 000.0 28 000.0 4 000.0 48 00 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია 5 260.0 5 800.0 540.0 49 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 2 180.0 2 300.0 120.0 50 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 6 500.0 7 600.0 1 100.0 51 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 18 000.0 19 000.0 1 000.0 52 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 1 100.0 1 150.0 50.0 53 00 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო 600.0 700.0 100.0 54 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 4 800.0 5 100.0 300.0 55 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 8 500.0 13 200.0 4 700.0 56 00 საქართველოს დაზვერვის სამსახური 21 000.0 25 500.0 4 500.0 57 00 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 4 796 100.0 5 400 250.0 604 150.0 17 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების მთლიანი მოცულობა შეადგენს 5 400,3 მლნ ლარს, მათ შორის:  საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა - 2 215.0 მლნ ლარი;  საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა -940,0 მლნ ლარი;  საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი - 90.0 მლნ ლარი;  წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი - 10.0 მლნ ლარი;  საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი - 760.0 მლნ ლარი. პროექტის წინა ვერსიასთან შედარებით ფონდის მოცულობა გაზრდილია 160,0 მლნ ლარით, რომლის ფარგლებშიც 90,0 მლნ ლარამდე, სამთავრობო პროგრამის შესაბამისად გათვალისწინებულია ქ. რუსთავის, ქ. ქუთაისის და ქ. ფოთის მუნიციპალიტეტების კაპიტალური ტრანსფერებისთვის;  მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი - 20.0 მლნ ლარი;  დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება - 470.0 მლნ ლარი;  საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა - 30.0 მლნ ლარი;  საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ დაფინანსებული საერთოსახელმწიფოებრივი გადასახდელებისთვის გათვალისწინებულია 165,0 მლნ ლარი.  ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისთვის გადასაცემი ტრანსფერები 665,8 მლნ ლარი, მათ შორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისთვის გათვალისწინებულია 580,0 მლნ ლარი (პროექტის წინა ვერსიასთან შედარებით გაზრდილია 80,0 მლნ ლარით), აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისთვის - 20,0 მლნ ლარი, ხოლო სხვა მუნიციპალიტეტების სპეციალური და მიზნობრივი ტრანსფერების - 65,8 მლნ ლარი. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს პარლამენტის საკომიტეტო მოსმენისას დეპუტატების მიერ გამოითქვა მოსაზრება მუნიციპალიტეტებისათვის გასანაწილებელი დღგ-ს წილის გაზრდის მიზანშეწონილობის შესახებ, რომლის გათვალისწინებითაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მუნიციპალიტეტებისათვის გასანაწილებელი დღგ-ს წილის 1%-ით (19%-ის 20%-მდე) გაზრდის თაობაზე, რაც ნომინალურ გამოხატულებაში შეადგენს 101 700.0 ათას ლარს (განახლებული საგადასახადო შემოსავლების პროგნოზის გათვალისწინებით). შესაბამისად, საქართველოს პარლამენტში ინიცირებულია საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების პროექტი. განახლებული პროცენტული გადანაწილებით მუნიციპალიტეტების კუთვნილი დღგს ჯამური მოცულობა 2025 წელს შეადგენს 2 034,0 მლნ ლარს (ჯამური დღგ-ის 20%), რომელიც მუნიციპალიტეტებზე ნაწილდება შემდეგი ოდენობით: მუნიციპალიტეტების დასახელება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი ქობულეთის მუნიციპალიტეტი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი ქედის მუნიციპალიტეტი შუახევის მუნიციპალიტეტი ხულოს მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2025 წელი დღგ-ის დღგ-ის 20%-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 32.80% 667 349.2 3.59% 73 066.8 1.79% 36 394.4 1.22% 24 912.9 0.94% 19 021.5 0.74% 15 000.0 0.74% 15 000.0 18 მუნიციპალიტეტების დასახელება ახმეტის მუნიციპალიტეტი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი თელავის მუნიციპალიტეტი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი ყვარლის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი ვანის მუნიციპალიტეტი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი საჩხერის მუნიციპალიტეტი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი ხონის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი აბაშის მუნიციპალიტეტი მარტვილის მუნიციპალიტეტი მესტიის მუნიციპალიტეტი სენაკის მუნიციპალიტეტი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი ხობის მუნიციპალიტეტი გორის მუნიციპალიტეტი კასპის მუნიციპალიტეტი ქარელის მუნიციპალიტეტი ხაშურის მუნიციპალიტეტი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი ბოლნისის მუნიციპალიტეტი გარდაბნის მუნიციპალიტეტი დმანისის მუნიციპალიტეტი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი მარნეულის მუნიციპალიტეტი წალკის მუნიციპალიტეტი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2025 წელი დღგ-ის დღგ-ის 20%-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 1.09% 22 217.0 1.36% 27 576.9 0.69% 14 082.9 1.42% 28 836.3 1.04% 21 104.0 1.40% 28 764.7 0.74% 15 000.0 0.75% 15 247.0 3.48% 70 771.0 1.16% 23 659.2 0.52% 10 611.7 1.33% 27 239.1 0.56% 11 367.2 0.58% 11 696.9 1.34% 27 243.0 0.81% 16 434.1 1.11% 22 519.4 1.20% 24 418.7 0.54% 11 008.9 0.56% 11 352.6 0.74% 15 000.0 2.42% 49 181.8 0.51% 10 441.4 0.81% 16 386.6 0.74% 15 000.0 0.92% 18 681.1 0.55% 11 163.1 0.63% 12 875.0 0.74% 14 975.4 3.43% 69 791.6 1.10% 22 529.9 1.06% 21 489.9 1.32% 26 963.9 2.98% 60 573.5 0.74% 15 000.0 0.74% 15 000.0 0.96% 19 497.0 0.80% 16 290.2 2.23% 45 493.1 0.74% 15 000.0 0.74% 15 000.3 1.45% 29 557.8 0.53% 10 802.5 19 მუნიციპალიტეტების დასახელება ადიგენის მუნიციპალიტეტი ასპინძის მუნიციპალიტეტი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი ახალციხის მუნიციპალიტეტი ბორჯომის მუნიციპალიტეტი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი დუშეთის მუნიციპალიტეტი თიანეთის მუნიციპალიტეტი მცხეთის მუნიციპალიტეტი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი ლენტეხის მუნიციპალიტეტი ონის მუნიციპალიტეტი ცაგერის მუნიციპალიტეტი სულ ჯამი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2025 წელი დღგ-ის დღგ-ის 20%-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 0.78% 15 915.2 0.61% 12 340.8 0.74% 15 000.0 1.34% 27 344.3 0.74% 15 000.0 0.74% 15 000.0 0.92% 18 630.5 0.56% 11 319.5 0.78% 16 030.9 0.35% 7 077.5 0.65% 13 266.6 0.38% 7 695.9 0.45% 9 083.8 0.58% 11 705.0 100.00% 2 034 000.0 საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური ფუნქციონალურ ჭრილში  საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება - 4,144,9 მლნ ლარი;  თავდაცვა - 1 801,6 მლნ ლარი;  საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 2 282,2 მლნ ლარი;  ეკონომიკური საქმიანობა - 3 821,2 მლნ ლარი;  გარემოს დაცვა - 210,7 მლნ ლარი;  საბინაო-კომუნალური მეურნეობა - 358,0 მლნ ლარი;  ჯანმრთელობის დაცვა - 2 023,8 მლნ ლარი;  დასვენება, კულტურა და რელიგია - 648,4 მლნ ლარი;  განათლება - 3 508,3 მლნ ლარი;  სოციალური დაცვა - 7 202,0 მლნ ლარი. აქტივების ზრდა სახელმწიფო ბიუჯეტის წარმოდგენილ პროექტს თან ახლავს ინფორმაცია საქართველოს პარლამენტის დასკვნაში ასახული რეკომენდაციების გათვალისწინების შესახებ. გარდა ამისა, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს თან ახლავს:  2025-2028 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტი;  2025-2028 წლების ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორები (საბაზო, ოპტიმისტური და პესიმისტური სცენარები);  მაკროეკონომიკური სცენარების ანალიზი;  პროგრამული ბიუჯეტის დანართი;  კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი;  ცენტრალური ბიუჯეტის დანართი;  ფისკალური რისკების ანალიზი;  ვალის მდგრადობის ანალიზი; 20  მთავრობის ვალის შესახებ ინფორმაცია;  საგადასახადო დანახარჯების შეფასების ანგარიში;  საშუალოვადიანი პროგნოზების შედარება და „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფისკალურ წესებთან შესაბამისობა. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიცირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): კანონპროექტი შეესაბამება საქართველოს მთავრობის სამთავრობო პროგრამას და „ხედვა 2030 - საქართველოს განვითარების სტრატეგია”-ს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტის ამოქმედება გათვალისწინებულია 2025 წლის 1 იანვრიდან. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი სამი წელი): საშუალოვადიან პერიოდში ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებლებს. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის; ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონის პროექტი ვრცელდება 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ბენეფიციარებზე. 21 ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებელის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის დადგენას. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: წლიური ბიუჯეტის კანონის პროექტი არ ანიჭებს ან ზღუდავს ბავშვთა უფლებრივ მდგომარეობას და ასახავს არსებული პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების დასაფინანსებლად საჭირო რესურსებს პასუხისმგებელი მხარჯავი დაწესებულებების შესაბამის პროგრამულ კოდებში. ბ2) გენდერული თანასწორობის მდგომარეობაზე კანონპროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის შეფასება სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონი აერთიანებს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტების და მხარჯავი დაწესებულებების (მათ შორის, შესაბამისი დარგობრივი სამინისტროების) მიერ დაგეგმილი პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელ პროგრამებს და განსაზღვრავს მათი დაფინანსების მოცულობებს, შესაბამისად, წარმოდგენილი კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს გენდერული თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენის შეფასებას. თითოეული მიმართულებით დაგეგმილი პოლიტიკის გენდერული თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენა ფასდება ინდივიდუალურად. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, - მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ხელშეკრულებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. ორმხრივ და მრავალმხრივი უკავშირდება რომელიმე გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: 22 დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: წარმოდგენილი კანონპროექტის მომზადებისათვის გამოყენებული ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები შესაბამისობაშია საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების პროგნოზებთან. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვ) კანონპროექტის ინიციატორი საქართველოს მთავრობა 23

საქართველოს მთავრობა ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის თბილისი 2024 შესავალი 2025-2028 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების (BDD - Basic Data and Directions) დოკუმენტი მომზადებულია საქართველოს კანონის „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის“ საფუძველზე. დოკუმენტი წარმოადგენს ქვეყნის განვითარების ძირითად გეგმას, რომელიც ასახავს ინფორმაციას საშუალოვადიანი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პროგნოზების შესახებ. ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტი ძირითადად სამი თავისგან შედგება:  პირველ თავში წარმოდგენილია სამთავრობო პროგრამა, რომელიც წარედგინება საქართველოს პარლამენტს მთავრობის შემადგენლობასთან ერთად. წინამდებარე დოკუმენტში წარმოდგენილია სამთავრობო პროგრამა „მხოლოდ მშვიდობით, ღირსებით, კეთილდღეობით, ევროპისკენ“.  დოკუმენტის მე-2 თავში წარმოდგენილია შემდეგი ინფორმაცია:  ძირითადი საბიუჯეტო და მაკროეკონომიკური პარამეტრები და ფისკალური პოლიტიკა საშუალოვადიანი პერიოდისთვის;  წინა წლის (2023 წელი) შესრულების მიმოხილვა;  მიმდინარე წლის (2024 წელი) მიმოხილვა და საპროგნოზო მაჩვენებლები;  ბიუჯეტის ძირითადი მაჩვენებლები;  მე-3 თავი მოიცავს:  მხარჯავი დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების და რიცხოვნობის ზღვრულ მოცულობებს, მათ მიერ დაგეგმილი პროგრამებს და მათ დაფინანსებას;  მხარჯავი დაწესებულებების ძირითად მიმართულებებს 2025-2028 წლებისათვის;  მხარჯავი დაწესებულებების მიერ განსახორციელებელ პროგრამებს და მათი დაფინანსებას საშუალოვადიან პერიოდში. ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტის საბოლოო ვარიანტს, რომელიც საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის შესაბამისად მზადდება წლის დასრულებიდან ერთი თვის ვადაში, ემატება მე-4 თავი, რომელიც მოიცავს ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების საშუალოვადიან პრიორიტეტებს. საქართველოს, როგორც ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის მიერ 2025 წელს ევროკომისიისთვის წარდსადგენი 2025-2027 წლების „ეკონომიკური რეფორმის პროგრამის“ მომზადების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები საქართველო პირველად შეუერთდა ევროკომისიის მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატი ქვეყნებისათვის შემუშავებული მეთოდოლოგიით საშუალოვადიანი ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის მომზადების პროცესს და 2024 წლის 15 იანვარს ევროკომისიას წარუდგინა „ეკონომიკური რეფორმების პროგრამა“ 2024-2026 წლისათვის. აღნიშნული დოკუმენტი მოწონებულ იქნა საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 15 იანვრის №41 განკარგულებით. დოკუმენტი ხარჯების საშუალოვადიანი დაგეგმვის ინსტრუმენტია კანდიდატი ქვეყნებისათვის და მოიცავს მაკროეკონომიკურ და ფისკალურ ჩარჩოს, აგრეთვე სტრუქტურულ რეფორმებს. 2024-2026 წლების ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის მომზადების პროცესში, საქართველოსთვის ნებაყოფლობითი იყო სტრუქტურული რეფორმების ნაწილი, ვინაიდან პირველად ხდებოდა დოკუმენტის მომზადება. საქართველომ უზრუნველყო ევროკომისიის მიერ წევრობის კანდიდატი ქვეყნებისათვის შემუშავებული 2024 წლის მეთოდოლოგიის მიხედვით 2 სტრუქტურული რეფორმების აგრეგირება, „ხედვა 2030“-ის და წლიური და საშუალოვადიანი პროგრამული ბიუჯეტის პარამეტრებზე დაყრდნობით და დოკუმენტში აისახა ევროკომისიის მეთოდოლოგიის მოთხოვნათა შესაბამისად შემდეგი 2-2 აქტივობა სამი მიმართულებით: კონკურენტუნარიანობა, მდგრადი განვითარება, ადამიანური კაპიტალი და სოციალური პოლიტიკა.  კონკურენტუნარიანობა - კაპიტალის ბაზრის განვითარების რეფორმა, ასევე სურსათის უვნებლობის და ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემის განახლების მიმართულება.  მდგრადი განვითარება - განახლებადი ენერგიისა და ენერგოეფექტურობის რეფორმის ეტაპობრივად დანერგვა და დაკავშირებადობის გაძლიერება (enhanced connectivity) მიმართულებები, რომელებიც გულისხმობს საზღვაო და სახმელეთო ტრანსპორტის, ასევე საგზაო ინფრასტრუქტურის და ინტერნეტ-ინფრასტრუქტურის განვითარებას.  სოციალური პოლიტიკა და ადამიანური კაპიტალი - მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმა, რომლის ფარგლებში გრძელდება მუშაობა რესურსების უფრო ეფექტიანი გამოყენებისა და სამედიცინო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების, ასევე მაღალი ხარისხის, ეფექტური და უსაფრთხო სამედიცინო პროდუქტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიმართულებით და განათლების რეფორმა, რომლის ფარგლებში მაღალი ხარისხის, განვითარებაზე ორიენტირებული ზრუნვის და საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველსაყოფად ხორციელდება ადრეული და სკოლამდელი აღზრდის რეფორმა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, ასევე, გრძელდება მუშაობა შრომის ბაზარზე არსებული მოთხოვნებისა და გამოწვევების საპასუხოდ პროფესიული საგანმანათლებლო სერვისების უზრუნველყოფის მიზნით. გასათვალისწინებელია რომ 2024 წლის პირველ კვარტალში ევროკომისიის მიერ დეტალურად იქნა განხილული საქართველოს მიერ წარდგენილი პროგრამა, სხვა კანდიდატი ქვეყნების პროგრამებთან ერთად და მიმდინარე წლის 14 მაისს მიღებულ იქნა ერთობლივი დასკვნითი დოკუმენტი1, რომელშიც აისახა 6 რეკომენდაცია, რომლის შესრულების თაობაზეც ინფორმაცია ევროკავშირს წარედგინება „2025-2027 წლების ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის“ ფარგლებში. რეკომენდაციებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულებაზე მიმდინარეობს მუშაობა საქართველოს ფინანსთა და დარგობრივი სამინისტროების კომპეტენციების ფარგლებში და პროგრესის შესახებ ინფორმაცია ასახული იქნება 2025 წლის ბიუჯეტის პროექტის პაკეტში. ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნები ყოველწლიურად წარუდგენენ აღნიშნულ დოკუმენტს ევროკომისიას. ამ პროცესის რეგულარულ საბიუჯეტო პროცესში ინტეგირების მიზნით „20252028 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის შედგენის მიზნით განსახორციელებელ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 1 მარტის №62 დადგენილებით განისაზღვრა 2025-2027 წლების „საშუალოვადიანი ეკონომიკური რეფორმების“ (Economic Reform Program) პროგრამის დოკუმენტის მომზადების მიზნით მიმდინარე წელს განსახორციელებელი ღონისძიებები. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს მუშაობა 2025-2027 წლების ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის შემუშავებაზე ევროკომისიის მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატი ქვეყნებისათვის შემუშავებული მეთოდოლოგიის მიხედვით, რომელიც ევროკომისიას უნდა წარედგინოს 2025 წლის დასაწყისში. დოკუმენტის მაკროეკონომიკური და ფისკალური ანალიზი დაეყრდნობა წარმოდგენილი 2025-2028 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში არსებულ ინფორმაციას. რაც შეეხება სტრუქტურული რეფორმების ნაწილს, 2025-2027 წლების საშუალოვადიანი ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის დოკუმენტში ასახული იქნება ევროკომისიისთვის გაგზავნილი 2024-2026 წლების ეკონომიკური რეფორმების პროგრამაში 1 https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9881-2024-INIT/en/pdf 3 წარმოდგენილი სტრუქტურული რეფორმების გაგრძელება, და ასევე გათვალისწინებული იქნება ზემოაღნიშნული მიმდინარე წლის 14 მაისს ევროკავშირის ეკონომიკურ და ფინანსურ საქმეთა საბჭოს (ECOFIN) შეხვედრის ფარგლებში მიღებული და გამოქვეყნებული ერთობლივი სამოქმედო დასკვნების დოკუმენტში ასახული რეკომენდაციები. 2025-2027 წლების ეკონომიკური რეფორმების პროგრამის (Economic Reform Program) მომზადების მიზნით, შესაბამის სამინისტროებთან და უწყებებთან ევროკომისიის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების თაობაზე განხორციელებული კონსულტაციების შედეგად მიღებული უკუკავშირის გათვალისწინებით, დოკუმენტის პირველადი ვერსია გამოქვეყნდება და ხელმისაწვდომი იქნება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ვებ-გვერდის (www.mof.ge) მეშვეობით. 4 თავი I სამთავრობო პროგრამა მხოლოდ მშვიდობით ღირსებით კეთილდღეობით ევროპისკენ შესავალი წინამდებარე სამთავრობო პროგრამა შედგენილია საქართველოს წინაშე არსებული გამოწვევებისა და ქვეყნის შესაძლებლობების შეფასების საფუძველზე და მისი მიზანია ქართული სახელმწიფოს შემდგომი გაძლიერება და ქართველი ხალხის ინტერესების რეალიზება. დოკუმენტში წარმოდგენილია საქართველოს მთავრობის მიზნები და ამოცანები, რომლებიც საქართველოსა და ქართველი ხალხის ეროვნულ ინტერესებს ეფუძნება. პროგრამაში ასახულია საქართველოს მთავრობის ერთიანი ხედვა, რომელიც უზრუნველყოფს ქვეყანაში სამართლებრივი სახელმწიფოსა და დემოკრატიის პრინციპების შემდგომ განმტკიცებას, ეკონომიკის გაძლიერებას, სოციალური პოლიტიკის შემდგომ დახვეწას, ჯანდაცვისა და განათლების სისტემების გაძლიერებას, კულტურისა და სპორტის განვითარებას, ქვეყანაში უსაფრთხო და სტაბილური გარემოს უზრუნველყოფას, ქვეყნის საგარეო-პოლიტიკური პოზიციებისა და თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას. საქართველოს ორ უმთავრეს ეროვნულ მიზნად ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენა და საქართველოში სიღარიბის სრულად დაძლევა რჩება. სამთავრობო პროგრამა სახელმწიფო პოლიტიკის შემდეგ 4 ძირითად მიმართულებას მოიცავს: დემოკრატიული განვითარება; ეკონომიკური განვითარება; სოციალური პოლიტიკა და ადამიანური კაპიტალის განვითარება; საგარეო პოლიტიკა და თავდაცვა. 5 1. დემოკრატიული განვითარება 1.1. სახელმწიფო ინსტიტუტების გაძლიერება საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ძლიერი, სამართლიანი და ერთიანი სახელმწიფოს მშენებლობას, სადაც თითოეულ მოქალაქეს აქვს თანასწორი შესაძლებლობები და სახელმწიფო ინსტიტუტები ეფექტიანად და გამჭვირვალედ ემსახურებიან მათ. გამჭვირვალე, ანგარიშვალდებული და ეფექტიანი, შედეგებზე ორიენტირებული სახელმწიფო მართვის სისტემის ჩამოყალიბების უზრუნველსაყოფად, ევროპული საჯარო მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, უწყვეტად გაგრძელდება საჯარო მმართველობის რეფორმა. გაძლიერდება პოლიტიკის დაგეგმვის ეფექტიანი და ეფექტური სისტემის მხარდაჭერა და უზრუნველყოფილი იქნება მისი შემდგომი გაუმჯობესება გამოვლენილი საჭიროებებისა და საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის საფუძველზე. გაუმჯობესდება სამთავრობო დაწესებულებათა მიერ პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების ხარისხი; დაინერგება პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიანი ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებით, ციფრულ სივრცეში მოექცევა მთავრობის ყველა პოლიტიკის დოკუმენტი; პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიან ელექტრონულ სისტემაში ინტეგრირდება საჯარო კონსულტაციების გამართვის მოდულიც, რაც ახალ შესაძლებლობას აჩენს ინკლუზიური საჯარო პოლიტიკის წარმოებისათვის და ქმნის ქმედით პლატფორმას მოქალაქეებთან მჭიდრო ინტერაქციისთვის. ინტენსიურად გაგრძელდება საჯარო სამსახურის სრულყოფა. ამ მიზნით, შემუშავდება საჯარო სამსახურის განვითარების სტრატეგია, რომელიც შექმნის ერთიან ხედვას მიმზიდველი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბების, მართვის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვის, საჯარო სამსახურში დასაქმებული ადამიანური კაპიტალის გაძლიერების, პროფესიონალიზმის ამაღლების, ძლიერი, ანგარიშვალდებული, ქმედითი საჯარო დაწესებულებების ფუნქციონირების ხელშეწყობის, ასევე შესაბამისი პოლიტიკური დონის პასუხისმგებლობის განსაზღვრისა და რეფორმის კოორდინირებული განხორციელების მიზნით; საჯარო სამსახურის სისტემის ერთიანობის უზრუნველსაყოფად და არსებული პრაქტიკის გაუმჯობესების მიზნით, დაიხვეწება კანონმდებლობა და მკაფიოდ დადგინდება საჯარო სამსახურის ფარგლები, მათ შორის, დაზუსტდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სამართლებრივი ჩარჩო; საჯარო სამსახურში დაინერგება ადამიანური რესურსების მართვის თანამედროვე მექანიზმები, რაც ხელს შეუწყობს ადამიანური რესურსების მართვის ოპერაციული სისტემიდან ადამიანური კაპიტალის სტრატეგიული განვითარების სისტემაზე გადასვლას; საჯარო სამსახურის მიმზიდველობის გაზრდისთვის განვითარდება სამოტივაციო პრაქტიკები, თანასწორი და ინკლუზიური დასაქმების სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობის მიზნით, წახალისდება ოჯახზე მორგებული დასაქმების პოლიტიკა, საჯარო სამსახურში ქალთა მონაწილეობა, მათი ლიდერობა და პროფესიული განვითარება. მომავალი წლიდან საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერას, რისთვისაც შეიქმნება შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამა. 6 გაგრძელდება საკანონმდებლო აქტების კოდიფიკაციის რეფორმა, რომლის ფარგლებში, შემუშავდება და საქართველოს პარლამენტს წარმოედგინება მიწის კოდექსი, აგრეთვე მიღებული იქნება ხანდაზმულ პირთა უფლებების მარეგულირებელი ერთიანი საკანონმდებლო აქტი. საკანონმდებლო რეფორმები კვლავაც წარიმართება სამეცნიერო წრეებთან აქტიური დიალოგის ფონზე. 2028 წლისთვის იუსტიციის სახლის მოქმედების არეალი სრულად დაფარავს ყველა მუნიციპალიტეტს. „მობილური იუსტიციის სახლების“ მეშვეობით, 2028 წლისთვის 500-ამდე სოფლის მოსახლეობას პირდაპირ სახლის კართან მიეწოდება 500-ამდე სერვისი. სახელმწიფო სერვისები ხელმისაწვდომი გახდება my.gov.ge მობილური აპლიკაციით. მომსახურების დისტანციური ელექტრონული ფორმა მომხმარებლებს, განსაკუთრებით კი დიასპორის წარმომადგენლებს გაუმარტივებთ სერვისებზე წვდომა. საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში სერვისების მიწოდების კომპონენტის ეფექტიანი უზრუნველყოფის მიზნით, განხორციელდება სახელმწიფო სერვისების განვითარების 2022 − 2025 წლების სტრატეგიით გათვალისწინებული ღონისძიებები, რათა უმაღლესი სტანდარტით მოხდეს სერვისების შექმნა, განფასება, მიწოდება და ხარისხის კონტროლი. შეიქმნება ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის (NSDI) გეოპორტალი, რომელზეც ქვეყნის ყველა უწყება და სივრცითი მონაცემების მწარმოებელი სუბიექტი განათავსებს ინფორმაციას. საჯაროდ ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოში არსებული სივრცითი მონაცემები, რომლებიც თავსებადი და შესაბამისი იქნება ევროკავშირის სივრცითი ინფორმაციის ინფრასტრუქტურასა (INSPIRE) და რეგულაციებთან. დასრულდება დამისამართების პროექტი და მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციული საზღვრების პროექტები დასამტკიცებლად წარმოედგინება საქართველოს პარლამენტს, ხოლო დასახლებების ადმინისტრაციული საზღვრები დამტკიცდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ზუსტი მისამართების არსებობა ხელს შეუწყობს სახელმწიფო და კერძო სერვისების დროულ და უფრო ხარისხიან მიწოდებას. დასრულდება მიწის სისტემური რეგისტრაციის პროცესი და ქვეყანაში არსებულ მიწის ფონდთან მიმართებით საბოლოოდ დადგინდება, რომელი ნაკვეთია კერძო, სახელმწიფო თუ მუნიციპალური საკუთრება. პროექტის დასრულების შედეგად, ხარისხობრივად გაუმჯობესდება მიწაზე საკუთრების უფლების დაცვა, მიწის ეფექტიანად მართვა, სოფლის მეურნეობის სექტორისა და აგრობიზნესის მართვა. დაინერგება ახალი გამარტივებული სერვისი − „სასყიდლიანი ხელშეკრულებების რეგისტრაცია“, რომელიც ითვალისწინებს სასყიდლიანი ხელშეკრულების, მათ შორის, იჯარის/ქირავნობის ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში, მესაკუთრეთა უფლებების დაცვის/აღდგენის ეფექტიან მექანიზმებს. სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე შესაძლებელი გახდება, როგორც ფულადი ვალდებულების სესრულების მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ისე საკუთრების უფლების აღდგენა, იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც მოიჯარე/დამქირავებელი არ იხდის საიჯარო ქირას/ქირას ან/და ნებაყოფლობით არ ათავისუფლებს უძრავ ქონებას. 7 ევროკავშირის დირექტივების გათვალისწინებით მიღებული „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონის შესაბამისად, დასრულდება მეწარმე სუბიექტების ხელახალი რეგისტრაციის პროცესი. შედეგად, საქართველოში რეგისტრირებული ყველა მეწარმე სუბიექტის მონაცემები შესაბამისობაში იქნება ევროკავშირში მოქმედ რეგულაციებთან. საჯარო რეესტრმა მომხმარებლებს შესთავაზა ახალი, ინოვაციური და თანამედროვე ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული სერვისი. დაცული აპლიკაციის მეშვეობით, მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ან/და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში მყოფ საქართველოს მოქალაქეებს დისტანციურად, ინტერნეტში ჩართული ელექტრონული მოწყობილობის (კომპიუტერი, ტელეფონი და ა. შ.) საშუალებით შეუძლიათ უძრავ ქონებაზე გარიგებების დადება, ნასყიდობის საფასურის გადახდა და უფლების რეგისტრაცია. აღსანიშნავია, რომ გონიერი კონტრაქტის საშუალებით, ხელშეკრულების მხარეები დაცულნი იქნებიან შესაძლო რისკებისგან. „გონიერი კონტრაქტის“ განვითარების მომდევნო ეტაპზე არსებულ სერვისებს დაემატება შემდეგი ახალი სერვისები: საწარმოს რეგისტრაცია, პარტნიორთა კრების ჩატარება, წილის ნასყიდობა, იჯარის რეგისტრაცია. თანამედროვე სტანდარტებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებით, დარგობრივ და აკადემიურ სექტორთან, ასევე საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით, შეიქმნება საქართველოს ციფრული რუკა. მოხდება საქართველოს ციფრული მმართველობის 2025 − 2030 წლების სტრატეგიის იმპლემენტაცია, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს მთავრობის გრძელვადიან, სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტს ციფრული მმართველობის სფეროში და ასახავს ციფრული მმართველობის თანამედროვე ტენდენციებს. მუშაობა გაგრძელდება სანდო მომსახურების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს სრულყოფასა და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან (eIDAS 2.0) ჰარმონიზაციაზე, რაც საქართველოში არსებული სანდო მომსახურებების სხვა ქვეყნებში (მათ შორის, ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში) აღიარებას ისახავს მიზნად. შედეგად, საქართველოს მოქალაქეებსა და რეზიდენტ იურიდიულ პირებს ექნებათ შესაძლებლობა, ელექტრონული ფორმით წარადგინონ საქართველოში მოქმედი კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერით/შტამპით დამოწმებული დოკუმენტები. გარდა არსებული სანდო მომსახურებების ევროკავშირში აღიარებისა, იგეგმება ციფრული იდენტიფიკაციის სისტემის (Digital ID) განვითარება და მისი მეშვეობით სანდო მომსახურების მიწოდება. „ციფრული ID“ აპრობირებულია მსოფლიოსა და ევროკავშირის ბევრ ქვეყანაში და ნიშნავს მობილური ტელეფონის გამოყენებას ელექტრონული იდენტიფიკაციის ფუნქციის უზრუნველსაყოფად, ისევე, როგორც ელექტრონული ხელმოწერისა და შტამპის გამოსაყენებლად. „ციფრული ID“ და ციფრული ხელმოწერა, როგორც ელექტრონული იდენტიფიკაციის ცალკე არხი, გაზრდის აღნიშნული სანდო მომსახურების გამოყენებას მოსახლეობასა და ბიზნესსექტორში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ანალიტიკური და სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის, სახელმწიფოს მიერ დასადები ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზის, საერთაშორისო სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში საქმისწარმოების წარმართვის ეფექტიანობის გაუმჯობესებისთვის, ასევე საქართველოს საკანონმდებლო მაცნის მომხმარებელთათვის 8 გამარტივებული სერვისების მიწოდების მიზნით, დაგეგმილია ხელოვნური ინტელექტის სისტემების დანერგვა და გამოყენება. გარდა ამისა, ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებული მსოფლიო ტენდენციების შესწავლის, ანალიზის, საქართველოს კანონმდებლობის ციფრულ სტანდარტებთან ადაპტირებისთვის საჭირო დასკვნებისა და რეკომენდაციების მომზადებისა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების მიზნით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასწავლო ცენტრის ბაზაზე შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის სამართლებრივი კვლევის ცენტრი. მთავრობის პრიორიტეტად განხორციელება და, რჩება შესაბამისად, დეცენტრალიზაციის უწყვეტად პოლიტიკის გაგრძელდება 2020 წარმატებული − 2025 წლების დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის განხორციელება. 2025 წლის ბოლოს შეფასდება არსებული სტრატეგიის განხორციელების შედეგები, რომლის საფუძველზეც, მუშაობა დაიწყება ახალი პოლიტიკის დოკუმენტის შექმნაზე, გაზრდილი ფინანსური და ქონებრივი შესაძლებლობების მქონე, მაღალი ევროპული სტანდარტის ადგილობრივი თვითმმართველობის უზრუნველყოფის მიზნით. რეგიონული განვითარებისა და გათანაბრების ეფექტიანი პოლიტიკის გასატარებლად, გაგრძელდება შესაბამისი ღონისძიებები, მათ შორის, ევროკავშირის კოჰეზიის პოლიტიკის შესაბამისი პროგრამ(ებ)ის/პლატფორმის გამოყენების გზით. გაგრძელდება მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების მხარდაჭერა შესაბამისი მიზნობრივი პროგრამების საშუალებით, მიღებული გამოცდილებით, ევროკავშირის პრინციპებისა და სტანდარტების გათვალისწინებით. მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების მხარდაჭერის მიზნით, რეგიონული განვითარების ფონდის ფარგლებში, 2 მილიარდ ლარზე მეტი იქნება გამოყოფილი შემდეგი 4 წლის განმავლობაში. გაუმჯობესდება მუნიციპალიტეტებში სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და მომსახურება. გაგრძელდება სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა და მოქალაქეთა ჩართულობის გზით მოხდება შერჩეული პროექტების განხორციელება. ამასთან, ყურადღება გამახვილდება გამყოფი ხაზის მიმდებარე დასახლებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე. საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, განვითარების თანაბარი შესაძლებლობების, საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ცხოვრების ყველა სფეროში სრულფასოვანი მონაწილეობისთვის, თანასწორი და ინკლუზიური გარემოს განმტკიცების მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის 2021 − 2030 წლების სახელმწიფო სტრატეგიის ეფექტიანი განხორციელება, რომელიც სამ განზომილებაში − ქვეყნის სტრატეგიული განვითარების, მდგრადი განვითარების მიზნებისა და საქართველოს ევროპული არჩევანის კონტექსტში განიხილება. დაგეგმილი კომპლექსური ღონისძიებები და საჭიროებებზე მორგებული შესაძლებლობების გაუმჯობესებაზე, მექანიზმები გაფართოებაზე, საზოგადოებრივ მიმართულია ხარისხიან ცხოვრებაში სახელმწიფო განათლებაზე ჩართულობის ენის შესწავლის ხელმისაწვდომობის გაზრდაზე, სახელმწიფო 9 სერვისებსა და მხარდამჭერ პროგრამებზე ხელმისაწვდომობის ამაღლებაზე, კულტურული თვითმყოფადობის დაცვასა და კულტურათაშორისი დიალოგის წახალისებასა და მხარდაჭერაზე. 1.2. ადამიანის უფლებები და მათი დაცვის ინსტიტუციური მექანიზმები მთავრობის ურყევ ინსტიტუციური პრიორიტეტად მექანიზმების რჩება ადამიანის გაძლიერება, უფლებებისა რომელიც და ეფუძნება მათი დაცვის დემოკრატიული ღირებულებების დაცვას, ყველა მოქალაქისთვის თანასწორი უფლებებისა და შესაძლებლობების უზრუნველყოფასა და ადამიანის უფლებათა დაცვის მყარ სისტემას, რაც საბოლოოდ ხელს უწყობს სახელმწიფოს სტაბილურ განვითარებას. მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში მთავრობა გააგრძელებს და გააძლიერებს ზრუნვას ადამიანის უფლებების უმაღლესი სტანდარტით დასაცავად. ამ მიზნით, თანმიმდევრულად და მტკიცედ განხორციელდება ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგიითა და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული პოლიტიკა. მომდევნო წლებში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეროვნული უსაფრთხოების გაძლიერებას. ამ მიზნით, დასრულდება ეროვნული უსაფრთხოების სფეროში ორი ძირითადი, ფუძემდებლური კონცეპტუალური დოკუმენტის − ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციისა და საფრთხეების შეფასების დოკუმენტის განახლების პროცესი. ორივე დოკუმენტი დამტკიცდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სახელმწიფო განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს „ჰიბრიდულ საფრთხეებთან“ ბრძოლას. ამ მიზნით, დაიწყება სფეროში არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრა და ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავება. მოხდება „კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების 2025 − 2030 წლების სტრატეგიის“ ეფექტიანი იმპლემენტაცია, რის შედეგადაც, საგრძნობლად ამაღლდება კიბერდაცულობის დონე. გაგრძელდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი განვითარება, რაც გულისხმობს როგორც სტრუქტურულ, ისე შინაარსობრივ ცვლილებებსა და საკანონმდებლო ინიციატივებს. მთავრობა გააგრძელებს კრიმინალური პოლიციის რეფორმას, რომლის ფარგლებშიც, გაძლიერდება საგამოძიებო კომპონენტები და გაიზრდება გამოძიების ხარისხი; ახალი, კვალიფიციური კადრების მოზიდვის პარალელურად, გაგრძელდება მოქმედი გამომძიებლების სისტემური გადამზადება; განხორციელდება საუბნო მიმართულებების ეტაპობრივი ჩანაცვლება საზოგადოებაზე ორიენტირებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციით, რომლის უმთავრესი ამოცანა დანაშაულის პრევენციის ეფექტიანობის გაზრდაა; ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება არასრულწლოვანთა მიერ და მათ მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი გამოძიების, არასრულწლოვანთა მორგებული მიმართ გარემოს სპეციალური ჩამოყალიბების მიდგომების მიზნით; დანერგვის, გლობალურად არასრულწლოვანზე მზარდი ტენდენციების გათვალისწინებით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კიბერდანაშაულის გამოძიების 10 საკითხებს. გაიზრდება შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პოლიციელთა რაოდენობა, ასევე გაღრმავდება ოპერატიული თანამშრომლობა ევროპისა და აშშ-ის შესაბამის სამსახურებთან. მთავრობის პრიორიტეტად ნარკოდანაშაულის რჩება წინააღმდეგ. ბრძოლა ორგანიზებულ უწყებათაშორის დანაშაულთან, სამუშაო ფორმატში მათ შორის, განახლდება ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგია შესაბამისი სამოქმედო გეგმით. სახელმწიფო გააგრძელებს ნარკოპოლიტიკის ეროვნული სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების ეფექტიან იმპლემენტაციას, რაც მიზნად ისახავს, შეინარჩუნოს ბალანსი ფსიქოაქტიური საშუალებების არალეგალური გავრცელების პრევენციულ, სამკურნალო და მიწოდების შემცირების შესაბამის ზომებს შორის, მხარი დაუჭიროს მოქალაქეების ჯანმრთელობისა და ზრუნვის პრინციპებს. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ნარკოპოლიტიკის დახვეწისა და განვითარების მიზნით, გაგრძელდება თემატური კვლევებისა და ანგარიშების მომზადება, ასევე დაიხვეწება ადრეული გაფრთხილების სისტემა, ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებების გავრცელებასთან გამკლავების მიზნით. მთავრობა გააგრძელებს ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ეფექტიან ბრძოლას, კოორდინირებული სახელმწიფო პოლიტიკის გატარების გზით. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. ამასთან, აქტიური თანამშრომლობა გაგრძელდება ევროპოლთან, აგრეთვე გაფართოვდება პოლიციის ატაშეების ქსელი. მტკიცებულებათა მაღალი სტანდარტით მოპოვების მიზნით, განვითარდება საექსპერტოკრიმინალისტიკური შესაძლებლობები, რომლის ფარგლებში, ლაბორატორიები აღიჭურვება თანამედროვე ტექნიკური საშუალებებით. გარდა ამისა, ცალკეული საექსპერტო მიმართულებებით გაფართოვდება აკრედიტაციის სფერო და შეიქმნება „დნმ ბანკი“. გაგრძელდება ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციის განვითარება, რომლის ფარგლებში, განხორციელდება ანალიტიკოსთა შესაძლებლობების ზრდა და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით, გაგრძელდება მოწყვლად ჯგუფებთან დაკავშირებული სამართალწარმოების ხარისხის მონიტორინგი და ამ კატეგორიის დანაშაულებისა და ადმინისტრაციულ საქმეებზე ეფექტიანი რეაგირების ხელშეწყობა. მათ შორის, ძალადობის მსხვერპლზე ორიენტირებული მიდგომების ეფექტიანად უზრუნველყოფის მიზნით, გაძლიერდება მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახურის საქმიანობა. გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმა, რაც გულისხმობს როგორც საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამოქმედო არეალის ზრდას, აგრეთვე ადმინისტრაციული პროცესების გამარტივებას, საპატრულო პოლიციის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის ზრდასა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას. 11 ამასთან, გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში. საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში შექმნილი ახალი დანაყოფი უზრუნველყოფს ავტოსაგზაო შემთხვევების გამომწვევი მიზეზების დეტალურ ანალიზს, ე.წ. „შავი წერტილების“ იდენტიფიცირებასა და შემდგომში შესაბამის უწყებებთან ერთად პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვას. გარდა ამისა, დასრულდება მართვის მოწმობის ასაღებად საჭირო გამოცდის პრაქტიკული კომპონენტის რეალურ პირობებში ინტეგრირება. ასევე გაგრძელდება ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან მოლაპარაკებები ქართული მართვის მოწმობების მათ ტერიტორიაზე აღიარებასთან დაკავშირებით. სსიპ − საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ცენტრი „112“, საზოგადოებრივი და საგზაო უსაფრთხოების დონის ამაღლების მიზნით, გააგრძელებს ვიდეოსამეთვალყურეო და სიჩქარის კონტროლის სისტემების დამატება-განვითარებას ქვეყნის მასშტაბით. გარდა ამისა, საგზაო უსაფრთხოების სტრატეგიით დასახული მიზნებისა და ამოცანების განხორციელების მიზნით, გაგრძელდება 2024-2025 წლების სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაცია და ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით მუშაობა. გაგრძელდება სასაზღვრო პოლიციის რეფორმა, რაც მოიცავს ადამიანური რესურსების, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურისა და საზღვარზე დაკვირვების თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების განვითარებას. აღნიშნული მიმართულებით, უფრო გაღრმავდება არსებული აქტიური თანამშრომლობა ნატოსთან. ასევე გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება და საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება. უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებული გამოწვევების საპასუხოდ, გაძლიერდება მიგრაციული ნაკადების მართვა და რეადმისიის ხელშეკრულების აღსრულება. მიგრაციული პროცესების უკეთ მართვისა და, განსაკუთრებით, იმ პირთა მიმართ რეგულაციების გამკაცრების მიზნით, რომლებიც ბოროტად სარგებლობენ საქართველოში არსებული თავშესაფრის სისტემით, იგეგმება სათანადო ღონისძიებების გატარება. მომზადდება ახალი კანონპროექტი „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“, რომელიც მაქსიმალურად აღმოფხვრის მოქმედი კანონმდებლობის აღსრულებისას გამოვლენილ ხარვეზებს. დამატებით, დაგეგმილია მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული ცვლილებები, რომლებიც უზრუნველყოფს მიგრაციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით შესაძლებლობების გაზრდას. საგანგებო სიტუაციების მართვის ეფექტიანობის ასამაღლებლად, განვითარდება საოპერაციო შესაძლებლობები/რესურსები, გაუმჯობესდება მზადყოფნის დონე და გაიზრდება რეაგირების ხარისხი. იგეგმება ტექნიკის/აღჭურვილობის განახლება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია, ასევე საერთაშორისო თანამშრომლობის მნიშვნელოვანი განვითარება. გაგრძელდება ახალი საპოლიციო ციფრული პროდუქტების შექმნა, მათ შორის, დაინერგება დისტანციური მომსახურების სერვისები. 12 სამართალდამცავ სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური ადამიანური რესურსების მოსაზიდად, ასევე არსებული კადრების მოტივაციის ასამაღლებლად, განვითარდება ადამიანური რესურსების მართვის არსებული მექანიზმები. დაიხვეწება სტაჟირების მექანიზმი, რაც უზრუნველყოფს მოტივირებული ახალგაზრდა კადრების მოზიდვას. შსს-ის აკადემია განავითარებს საგანმანათლებლო პროგრამებს და აკადემიის ბაზაზე დანერგავს საბაკალავრო პროგრამას, რაც პროფესიულთან სამართალდამცავი ერთად, აკადემიური სისტემის თანამშრომელთათვის განათლების მიღების უზრუნველყოფს, შესაძლებლობას. გარდა აღნიშნულისა, გამოკვეთილი საჭიროებების შესაბამისად, მოხდება პოლიციელთა პერიოდული პროფესიული გადამზადება. გაგრძელდება პოლიციის შენობების განახლება-რეაბილიტაცია და ახალი ობიექტების მშენებლობა, ასევე შესაბამისი მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით მათი უზრუნველყოფა. განახლდება არსებული ავტოპარკი, სახანძრო-სამაშველო სპეციალური ტექნიკა და შეიარაღება. გარდა ამისა, შსს-ის მოსამსახურეთა სოციალური გარანტიების გაუმჯობესების მიზნით, აქტიურად გაგრძელდება ბინათმშენებლობის პროექტი და ეტაპობრივად გაიზრდება პოლიციელთა შრომითი ანაზღაურება. მომდევნო 4 წლის განმავლობაში საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს პენიტენციურ სისტემაში უმაღლესი სტანდარტების დანერგვასა და პრობაციის სამსახურის განვითარებას. ამ მიზნით: მიმდინარეობს და უახლოეს მომავალში დასრულდება ახალი, მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულების მშენებლობა ქ. რუსთავში; აგრეთვე ეტაპობრივად აშენდება სხვა ახალი, ევროპული ტიპის მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულებები. გარდა ამისა, გაგრძელდება და გაფართოვდება პენიტენციური დაწესებულებების მაღალი სტანდარტით მშენებლობის, კაპიტალური რემონტის, რეაბილიტაციისა და აღჭურვის პროცესი. ასევე გაგრძელდება იუსტიციის სახლების გახსნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; გაგრძელდება მსჯავრდებულთა პირობების გაუმჯობესება. კერძოდ, გათანაბრდება ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა საცხოვრებელი პირობები; პენიტენციურ დაწესებულებებში გაძლიერდება უსაფრთხოების სისტემა, მათ შორის, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით; გაფართოვდება ინოვაციური პროექტი − „ციფრული უნივერსიტეტი“, რაც მსჯავრდებულებს შესაძლებლობას უქმნის, დისტანციურად ჩაერთონ საუნივერსიტეტო სწავლების პროცესში, ონლაინ დაესწრონ ლექციებს და პირდაპირი, ინტერაქციული კომუნიკაცია ჰქონდეთ ლექტორებთან; განახლდება მსჯავრდებულთა და პრობაციონერთა სარეაბილიტაციო პროგრამები, ასევე, საჭიროების მიხედვით, შემუშავდება ახალი პროგრამები და გაიზრდება პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობა; ყველა პენიტენციურ დაწესებულებაში მულტიდისციპლინური მიდგომით გაგრძელდება რისკზე, საჭიროებასა და რეაგირებაზე დაფუძნებული მსჯავრდებულთა შეფასება (დანაშაულის განმეორებით ჩადენისა და მნიშვნელოვანი ზიანის რისკის დონის დადგენა) და, გამოკვეთილი საჭიროებების 13  გათვალისწინებით, სასჯელის მოხდის ინდივიდუალური გეგმის შედგენა (შემთხვევის მართვა); ეტაპობრივად გაიზრდება პროფესიული სწავლების, მომზადების/გადამზადებისა და დასაქმების პროგრამაში ჩართულ მსჯავრდებულთა რაოდენობა; განახლდება და შეივსება პენიტენციური დაწესებულებების ბიბლიოთეკების „წიგნის ფონდი“; სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით, სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოება განხორციელდება სრულად ელექტრონული ფორმით; სრულად განახლდება სამედიცინო აღჭურვილობა; შეიქმნება უმაღლესი სტანდარტების შესაბამისი ახალი ამბულატორიულ-დიაგნოსტიკური ბაზა; დაბალი რისკის პრობაციონერთა ელექტრონული კონტროლისა და მომსახურების „ერთი ფანჯრის პრინციპით“ განხორციელების მიზნით, ყველა იუსტიციის სახლსა და პრობაციის ბიუროში განთავსდება PROBBOX-ის მოწყობილობა; არასრულწლოვანთა დანაშაულის პრევენციის მიზნით, გაგრძელდება არასრულწლოვანთა რეფერირების ცენტრის რეგიონული განვითარება; გაძლიერდება აღდგენითი მართლმსაჯულების მიმართულება და განრიდებისა და მედიაციის პროგრამები; გაფართოვდება მედიაციის რეგიონული სივრცეების არეალი; ქვეყნის მასშტაბით, საჯარო და კერძო სკოლებში ჩატარდება დანაშაულის პრევენციის ონლაინკურსი; პრობაციონერთა საორიენტაციო კურსის პილოტირების შემდეგ, დაბალი რისკის პრობაციონერებისთვის კურსში ჩართულობა უზრუნველყოფილი იქნება ქვეყნის ყველა რეგიონში. 2. ეკონომიკური განვითარება საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა საბაზრო ეკონომიკის ჩარჩოს გაძლიერებას, მაკროეკონომიკური სტაბილურობის გაუმჯობესებასა და მდგრადი ეკონომიკური ზრდისთვის მყარი ფუნდამენტის შექმნას ეფუძნება, რაც პირდაპირ არის დაკავშირებული სწრაფ ეკონომიკურ განვითარებასთან, ეკონომიკის სტრუქტურის გაუმჯობესებასა და ინკლუზიურობის ზრდასთან. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნებაზე, საინვესტიციო გარემოს შემდგომ გაუმჯობესებასა და ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე, რომლის ძირითადი მხარდამჭერიც იქნება პროდუქტიულობისა და ინვესტიციების ზრდისკენ, ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისკენ, საექსპორტო პოტენციალის გაფართოებისა და ვაჭრობის ხარისხობრივი გაუმჯობესებისკენ მიმართული რეფორმები. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეკონომიკურ შესაძლებლობებსა და საბაზისო სერვისებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას, რაც ხელს შეუწყობს მოწყვლადი ჯგუფების ჩართულობასა და ინტეგრირებას ეკონომიკურ აქტივობაში. სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ქვეყნის შესაძლებლობებისა და შეფარდებითი უპირატესობების ეფექტიანი გამოყენება, რომელიც, თავის მხრივ, მოიცავს: ენერგოუსაფრთხოების ხელშეწყობას, ქვეყნის ეკონომიკური ფუნქციების დივერსიფიკაციასა და ევროკავშირთან დაკავშირებადობის გაუმჯობესებას. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის მიზანია საქართველოს სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობისა 14 და სატრანზიტო, ენერგეტიკული და ციფრული ტრანსფორმაციის პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენება ქვეყნის შემდგომი განვითარებისთვის. ამ პოტენციალის ეფექტიანი გამოყენება უმნიშვნელოვანეს წვლილს შეიტანს მომდევნო წლებში ქვეყანაში ახალი ინვესტიციების მოზიდვაში, მაღალი ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნებაში და თვისობრივად ახალ დონეზე აიყვანს საქართველოს ეკონომიკურ როლს გლობალურ ღირებულებათა ჯაჭვში. 2.1. მაკროეკონომიკური პოლიტიკა და სწრაფი ეკონომიკური განვითარება საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს ქვეყნის მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და მისი მუდმივი გაჯანსაღება წარმოადგენს. მთავრობის გონივრული ეკონომიკური პოლიტიკის შედეგად, საქართველომ მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია ეკონომიკის ყველა მიმართულებით. პოსტპანდემიურ პერიოდში ჩვენი ქვეყანა წარმატებით გაუმკლავდა ყველა საგარეო შოკს და საქართველოს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ეკონომიკური ზრდა ფართე რეგიონის, ევროპისა და ევროკავშირის წევრობის კანდიდატ ქვეყნებს შორის. პანდემიის შემდგომ საქართველოს ეკონომიკა განსაკუთრებით მაღალი ტემპით იზრდება. 2021 − 2023 წლებში საშუალო რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 9.8% შეადგინა. მაღალი ეკონომიკური აქტივობა მიმდინარე წელსაც გრძელდება, იანვარ-სექტემბრის მონაცემებით, ეკონომიკურმა ზრდამ მიმდინარე წელსაც 9.8% შეადგინა. ბოლო ორი წლის განმავლობაში, საქართველოს მაღალ ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად დაბალი ინფლაციაც აქვს. 2023 წელს ინფლაციამ 2.5% შეადგინა, ხოლო მიმდინარე წლის ოქტომბერში 0.3%-ს გაუტოლდა. ბოლო 2 წლის განმავლობაში საქართველოს ეკონომიკაში დაფიქსირებული ტენდენციები − მაღალი ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება და ინფლაციის დაბალი დონე მიანიშნებს ეკონომიკის პოტენციური დონისა და პროდუქტიულობის ზრდაზე, რაც ,თავის მხრივ, ეკონომიკის სტრუქტურული გაუმჯობესების შედეგია. მაღალი ეკონომიკური ზრდისა და ძლიერი მაკროეკონომიკური ფუნდამენტების პარალელურად, ფისკალური პარამეტრები უმჯობესდება. 2024 წელს მოსალოდნელია ბიუჯეტის დეფიციტის მშპის 2.5%-ამდე შენარჩუნება, რაც 3%-იან ფისკალური წესით განსაზღვრულ ზღვარზე დაბალი მაჩვენებელია. მაღალი ეკონომიკური ზრდა ასახვას პოვებს სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. 2023 წელს უმუშევრობის დონე შემცირდა 16.4%-ამდე. უმუშევრობის შემცირების ტენდენცია ასევე გაგრძელდა 2024 წლის სამ კვარტალში და უმუშევრობის დონე შესაბამისად რეკორდულად დაბალ მაჩვენებლამდე − პირველ კვარტალში 14.0%-ამდე, მეორე კვარტალში − 13.7%-ამდე, ხოლო მესამე კვარტალში 13.8%-ამდე შემცირდა. რაც შეეხება სიღარიბეს, 2023 წელს სიღარიბის 15 აბსოლუტურ ზღვარს ქვევით მყოფი მოსახლეობის წილი ისტორიულ მინიმუმამდე − 11.8%-ამდე შემცირდა და მხოლოდ სამი წლის განმავლობაში 350 ათასზე მეტმა ადამიანმა დააღწია თავი სიღარიბეს. საშუალოვადიან პერიოდში საქართველომ უნდა შეინარჩუნოს სწრაფი ეკონომიკური ზრდის ტენდენცია. მთავრობა უზრუნველყოფს გონივრული და თანმიმდევრული მაკროეკონომიკური პოლიტიკის გაგრძელებასა და სტრუქტურული ეკონომიკური რეფორმების გატარებას. მომდევნო წლებში, მაკროეკონომიკური პოლიტიკის ჩარჩოს გაძლიერების მიზნით, მთავრობის მიერ გატარებული პოლიტიკა უზრუნველყოფს მაღალი ეკონომიკური ზრდის დინამიკის შენარჩუნებას. შედეგად, 2028 წლისთვის მთლიანი შიდა პროდუქტი 130 მილიარდ ლარს, მშპ ერთ სულზე კი − 35 000 ლარს (13 000 აშშ დოლარს) გადააჭარბებს. მაღალი ეკონომიკური ზრდა შექმნის შესაძლებლობას, თანდათანობით შემცირდეს სხვაობა საქართველოსა და განვითარებული ქვეყნების ცხოვრების დონეებს შორის და მსყიდველუნარიანობის პარიტეტზე დაფუძნებული მშპ ერთ სულზე 36 000 საერთაშორისო დოლარს გადააჭარბებს; შედეგად, საქართველო მსყიდველუნარიანობის პარიტეტზე დაფუძნებული ერთ სულზე მშპ-ის ოდენობით იქნება ლიდერი ევროკავშირის წევრობის კანდიდატ ყველა ქვეყანას შორის, რომელთაც გახსნილი აქვთ მოლაპარაკებები ევროკავშირთან. ეკონომიკური ზრდა გახდება კიდევ უფრო ინკლუზიური და მაღალი ეკონომიკური აქტივობისა და სტრუქტურული გაუმჯობესების პარალელურად, ქვეყანაში დამატებით 200 000-ზე მეტი სამუშაო ადგილი შეიქმნება. გაგრძელდება სიღარიბის შემცირების ტენდენცია. 2028 წლისთვის სიღარიბე შემცირდება და სიღარიბეს დამატებით 290 ათასზე მეტი ადამიანი დააღწევს თავს. 4%-ამდე მაკროეკონომიკური პოლიტიკისა და ფისკალური სტაბილურობის გაძლიერების მიზნით, მომდევნო წლებში განხორციელდება შემდეგი პოლიტიკა:      შენარჩუნებული იქნება ფისკალური დისციპლინა და ბიუჯეტის დეფიციტი მუდმივად დაიგეგმება ორგანული კანონით დასაშვები 3%-იანი დეფიციტის ფარგლებში. მოსალოდნელია, რომ 2025 − 2028 წლებში დეფიციტის საშუალო მაჩვენებელი იქნება მშპის 2,5%; მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი მომდევნო წლებშიც 5 პროცენტის ქვემოთ შენარჩუნდება და კლებადი ტენდენცია ექნება; ქვეყნის ბიუჯეტი 40 მილიარდ ლარამდე გაიზრდება. გაგრძელდება ადგილობრივი ბიუჯეტების ზრდის ტენდენცია და 2028 წელს მათი მოცულობა გაიზრდება დაახლოებით 3,5-ჯერ (6.8 მილიარდ ლარზე მეტი); 2025 − 2028 წლებში ვალის მაჩვენებელი შენარჩუნებული იქნება მის უსაფრთხო დონეზე, რაც გულისხმობს მშპ-თან მიმართებით არაუმეტეს 40%-იან მაჩვენებელს. პორტფელის დივერსიფიცირება უზრუნველყოფილი იქნება საშინაო და საგარეო წყაროების ჯანსაღი კომპოზიციით. არსებული პროგნოზებით, 2028 წლისათვის ვალის პორტფელში უცხოური ვალუტის წილი ჩამოცდება 65 პროცენტს; გაგრძელდება რეფორმები საჯარო ფინანსების მართვისა და მისი გამჭვირვალობის მიმართულებით, რაც შესაძლებელს გახდის ბიუჯეტის ღიაობის ინდექსში მოსალოდნელი ქულების შემდგომ გაუმჯობესებას. აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ბიუჯეტის გამჭვირვალობის მიმართულებით, განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდება 16       საბიუჯეტო პროცესში მოსახლეობისა და დაინტერესებული ორგანიზაციების ჩართულობის გაუმჯობესებაზე; გაგრძელდება ხაზინის რეფორმები როგორც საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) სახელმწიფო ბიუჯეტის ორგანიზაციებში, ავტონომიურ რესპუბლიკებსა და ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულებში დამატებით შემოღებასთან დაკავშირებით, ასევე ხაზინის ერთიანი ანგარიშის მომცველობის გაზრდასთან დაკავშირებით, რაც ხელს შეუწყობს ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესებას საჯარო სექტორში; მუშაობა გაგრძელდება სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის რეფორმის (PIFC) მდგრადი და უწყვეტი განვითარების მიმართულებით მთელ საჯარო სექტორში, ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე, რომელიც მოიცავს ძლიერი მენეჯერული ანგარიშვალდებულების, უფლებამოსილების დელეგირების, რისკების მართვის სისტემისა და ეფექტიანი შიდა აუდიტის მექანიზმს; კონკურენტული გარემოს შესაქმნელად და საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით, გაგრძელდება საგადასახადო შეღავათების სისტემის ანალიზი; შენარჩუნდება ეკონომიკისთვის ოპტიმალური მოცულობის კაპიტალური ინვესტიციები − საქართველო საშუალოვადიან პერიოდში შეინარჩუნებს კაპიტალური ხარჯების 6-7%-იან დონეს მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებით; ქვეყნის ეკონომიკური საჭიროებების შესაბამისად, მოხდება კაპიტალური პროექტების პრიორიტეტიზაცია; ხელი შეეწყობა სახელმწიფო საწარმოების მიერ კაპიტალის ბაზარზე დაფინანსების მოზიდვას. ეკონომიკური მდგრადობის ზრდის, საგარეო მოწყვლადობის შემცირების, მაკროეკონომიკური სტაბილურობისა და მმართველობის მაღალი ხარისხის ფონზე, მთავრობის მიზანია, შეინარჩუნოს ქვეყნის სუვერენული რეიტინგის გაუმჯობესების ტენდენცია, რაც შესაძლებელს გახდის საკრედიტო რეიტინგის საინვესტიციო დონის მიღწევას. ბიზნესსექტორთან მიმართებით, საქართველოს მთავრობის პოლიტიკა დაფუძნებულია მაქსიმალურად თავისუფალი, სტაბილური და მხარდამჭერი გარემოს შექმნაზე, რაც საშუალებას მისცემს ქვეყნის ეკონომიკას, გახდეს უფრო კონკურენტუნარიანი და ინოვაციური. ბიზნესგარემოს მუდმივი გაჯანსაღებისა და სრულყოფის მიზნით, გაგრძელდება ქმედითი და ეფექტიანი ნაბიჯების გადადგმა:    ამ მიმართულებით, მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა დღგ-ის დაბრუნების მაჩვენებლის გაზრდას, რომელიც ჯამურად 15 მილიარდ ლარს მიაღწევს; აქტიურად გაგრძელდება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული რესურსების აქტიური ჩართვა ეკონომიკურ აქტივობაში, მათ შორის, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზაცია; მომდევნო 4 წლის განმავლობაში გაძლიერდება მუშაობა ქვეყნის სასარგებლო წიაღისეულის რაციონალური გამოყენებისა და მისი ეკონომიკურ საქმიანობაში ეფექტიანად ჩართვის მიმართულებით. შენარჩუნდება წიაღითსარგებლობის ლიცენზიების გაცემის მზარდი ტენდენცია, რაც ხელს შეუწყობს სამუშაო ადგილების შექმნასა და ბიუჯეტში გენერირებული შემოსავლების მოცულობის გაზრდას; 17     გაგრძელდება რეგულირების ზეგავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტის შემდგომი განვითარება, რაც რეგულაციების მოსალოდნელი შედეგების ფართო ანალიზის საშუალებას იძლევა. დაინერგება RIA-ს მცირე და საშუალო მეწარმეობის ტესტი (RIA SME Test), რაც ხელს შეუწყობს ახალი რეგულაციის მცირე და საშუალო საწარმოებთან მიმართებით გავლენის წინასწარ იდენტიფიცირებას და, საჭიროების შემთხვევაში, მათთვის შემამსუბუქებელი აქტივობების განსაზღვრას; გაგრძელდება ბიზნესთან ინტენსიური კომუნიკაცია და ახალი რეგულაციების მიღება მოხდება მათთან კონსულტაციით; დამატებით, პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის მიზნით, იგეგმება პარტნიორ ქვეყნებთან (კანადა, კორეის რესპუბლიკა, იტალიის რესპუბლიკა, ისლანდია) ინვესტიციების ორმხრივი დაცვისა და წახალისების შესახებ შეთანხმებებზე მოლაპარაკებების გამართვა და შესაბამისი შეთანხმებების გაფორმება; გაგრძელდება აქტიური მუშაობა „ციფრული იდენტიფიკაციის საფულის“ დანერგვის მიმართულებით, რაც შეამცირებს ელექტრონული იდენტიფიკაციისა და ავთენტიფიკაციის პროცედურებთან დაკავშირებულ საოპერაციო ხარჯებსა და დროს, მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მომსახურების ხარისხს და გაზრდის საჯარო და ფინანსურ სერვისებზე ხელმისაწვდომობას. 2.2. ეკონომიკური რეფორმები ბოლო წლების განმავლობაში საქართველომ არაერთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რეფორმა გაატარა. აღნიშნულს ადასტურებს მსოფლიო ბანკის კვლევებიც, სადაც საქართველო რამდენჯერმე დასახელდა, როგორც მოწინავე რეფორმატორი ქვეყანა. განხორციელებულმა რეფორმებმა ხელი შეუწყო მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას, კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობას, ბიზნეს და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებას, ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე ინკლუზიურ ხელმისაწვდომობას, სავაჭრო ინტეგრაციასა და საგარეო მოწყვლადობის შემცირებას. ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსიდან გამომდინარე, საქართველო პირველად შეუერთდა ევროკომისიის მიერ წევრობის კანდიდატი ქვეყნებისათვის შემუშავებული მეთოდოლოგიით ეკონომიკური რეფორმების საშუალოვადიანი პროგრამის მომზადების პროცესს და დათქმულ ვადაში (2024 წლის 15 იანვარს) ევროკომისიას წარუდგინა „ეკონომიკური რეფორმების პროგრამა“ 2024 − 2026 წლებისათვის. აღნიშნული მიმართულებით აქტიური მუშაობა კვლავ გაგრძელდება. შემდგომ წლებში გაგრძელდება სტრუქტურული ეკონომიკური რეფორმების განხორციელება, რომელიც უზრუნველყოფს ეკონომიკური ზრდის პოტენციური დონის დაჩქარებას, მდგრადი და გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდისთვის შესაბამისი ეკონომიკური სტრუქტურის ჩამოყალიბებასა და ჩვენი ქვეყნის პოზიციონირებას, როგორც მთელი რიგი ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების წარმატების მაგალითი. კაპიტალის ბაზრის რეფორმის ფარგლებში, დაინერგება კერძო კაპიტალის საინვესტიციო ფონდების მხარდამჭერი პროგრამები, რაც გულისხმობს მეტი კაპიტალის მობილიზებას არასაბანკო პროდუქტებში და ამ კაპიტალის რელოკაციას მცირე და საშუალო საწარმოებში. გარდა 18 ამისა, გაგრძელდება მუშაობა უძრავი ქონების საინვესტიციო ფონდების განვითარებასა და დაგროვილი კაპიტალის/ტრასტების ინსტრუმენტების დანერგვაზე. მოკლევადიანი სამუშაო კაპიტალის დაკმაყოფილების საჭიროებისათვის, სამართლებრივი ჩარჩოს გარდა, შეიქმნება ფაქტორინგის ბაზრის განვითარებისათვის განკუთვნილი შესაბამისი პროდუქტები და აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების სავაჭრო პლატფორმა. გაგრძელდება ინსტიტუციური ინვესტორების ბაზის განვითარება და მხარდაჭერილი იქნება როგორც კერძო საპენსიო ფონდების შექმნა/სტიმულირება, ისე სავალდებულო საპენსიო სააგენტოს/ფონდის შემდგომი განვითარება. გარდა სადაზღვევო სექტორის ესტონურ მოდელზე გადაყვანისა, მხარდაჭერილი იქნება სხვადასხვა სადაზღვევო პროდუქტის სტიმულირება, როგორიცაა, მაგალითად, სიცოცხლის დაზღვევა და ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელის მესამე პირის სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევა. დაიწყება აქტიური მუშაობა სასაქონლო ბაზრებისა და ვაჭრობის განვითარებაზე, რაც ხელს შეუწყობს სხვადასხვა ტიპის ფინანსური ინსტრუმენტების დანერგვას რისკის მართვის მიმართულებით და დაფინანსების ინსტრუმენტების დამატებით გაჩენას. გატარდება ფინანსური ტექნოლოგიების განვითარებაზე ორიენტირებული ღონისძიებები, დაინერგება სახალხო დაფინანსების ინსტრუმენტი (Crowd Funding) და გაიზრდება საცალო ინვესტორების ჩართულობა სახელმწიფო სავალო ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე. გაგრძელდება ე.წ. ბენჩმარკ ბონდების გამოშვების პროგრამა, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფოს JP Morgan Government Bond Index-ში (GBI) მოხვედრას და მეტი უცხოელი ინვესტორის შემოდინებას კაპიტალის ბაზარზე. სახელმწიფო საწარმოების რეფორმის ფარგლებში, გაუმჯობესდება სახელმწიფო საწარმოების კორპორაციული მართვა, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად და განხორციელდება სახელმწიფო კორპორაციების კომერციული მიზნების პრიორიტეტიზაცია, ასევე ხელი შეეწყობა კონკურენციასა და კონკურენტული ნეიტრალურობის პრინციპების დაცვას. უზრუნველყოფილი იქნება ეფექტიანი ფლობის პოლიტიკის განხორციელება და გაძლიერდება სახელმწიფო საწარმოების ანგარიშვალდებულება და სტრატეგიული მართვა. რეფორმა ითვალისწინებს სახელმწიფო საწარმოების შესახებ ჩარჩოკანონის მიღებას, რომელიც შექმნის რეფორმის ძირითადი მიმართულებების განხორციელების მკაფიო საკანონმდებლო საფუძველს. ენერგეტიკული რეფორმის სრულყოფილად განსახორციელებლად, მომდევნო წლებში გაგრძელდება მუშაობა ბაზრის შემდგომი ლიბერალიზაციის მიმართულებით, რაც ბაზრის მოთამაშეებისთვის კონკურენტული და ღია ბაზრის პრინციპების დაცვას უზრუნველყოფს. წიაღის სექტორის რეფორმის ფარგლებში, ბუნებრივი რესურსების სარგებლობის პროცესის ეფექტიანი მართვის მიზნით, წიაღით სარგებლობისას განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ტექნიკური, ეკონომიკური და გარემოსდაცვითი ასპექტების გათვალისწინებას და გაგრძელდება მუშაობა წიაღის სექტორის მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს მოწესრიგების მიმართულებით. 19 2.3. დასაქმება საქართველოს მთავრობის ხედვა დასაქმების პოლიტიკის მიმართულებით მიზნად ისახავს საქართველოს მოქალაქეების ეკონომიკური კეთილდღეობის ზრდას, შრომის ბაზრის სტრუქტურის გაუმჯობესებას, მოქალაქეების ღირსეული შრომის ანაზღაურების უზრუნველოფასა და მათი სოციალური პირობების გაუმჯობესებას, რაც, საბოლოო ჯამში, ქვეყნის მდგრად და ინკლუზიურ ეკონომიკურ განვითარებას შეუწყობს ხელს. 2.3.1. მეწარმეობის განვითარება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთ პრიორიტეტს კერძო სექტორის განვითარება და სამეწარმეო პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისება წარმოადგენს. ქვეყანაში აქტიური ბიზნესსუბიექტების უმრავლესობას მცირე და საშუალო ზომის საწარმოები წარმოადგენენ (99,7%). შესაბამისად, ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის უზრუნველყოფის, დასაქმების ზრდისა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის ამაღლებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გაუმჯობესებასა და მიზნობრივი პროგრამების საშუალებით მათ მხარდაჭერას. წარმოების ხელშეწყობისა და განვითარების მიზნით, შემდგომ წლებში გადაიდგმება შესაბამისი ნაბიჯები:     გაფართოვდება ბიზნესის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამები, ტრადიციულ მხარდაჭერის მექანიზმებთან ერთად, კომპანიებს საშუალება ექნებათ, მოიზიდონ საინვესტიციო რესურსი ალტერნატიული ფინანსური ინსტრუმენტების გამოყენებით. ჯამურად, „აწარმოე საქართველოს“ ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის მხარდამჭერი პროგრამებით ისარგებლებს 11 000-ამდე მეწარმე სუბიექტი, აქედან შეიქმნება 5 000-ამდე ახალი მეწარმე სუბიექტი. მხარდაჭერილი პროექტების ფარგლებში შეიქმნება 70 000ამდე ახალი სამუშაო ადგილი. მეწარმეობის მხარდამჭერი პროგრამების დაფინანსება წლიდან წლამდე იქნება მზარდი და მომდევნო 4 წელიწადში ბიზნესის მხარდამჭერი პროგრამების ჯამური დაფინანსება 1,5 მილიარდ ლარს გადააჭარბებს; გაგრძელდება კერძო სექტორის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდისკენ მიმართული სტრუქტურული რეფორმები, მათ შორის, ხელი შეეწყობა მოძრავი ქონებით დაკრედიტებას; ქვეყანაში სრული მასშტაბით ამოქმედდება რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრების ქსელი, რომელიც მიზნად ისახავს მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეების ინფორმაციით უზრუნველყოფას, მათთვის საკონსულტაციო მომსახურების მიწოდებასა და ტრენინგებისა და სემინარების შეთავაზებას, რაც გაზრდის მათ კონკურენტუნარიანობას და დაეხმარება შემდგომ ზრდაში. დღეს საპილოტე რეჟიმში მოქმედი სამი რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრის (სამეგრელო-ზემო სვანეთი, აჭარა, კახეთი) რაოდენობა გაიზრდება 11-ამდე და 2028 წლამდე პერიოდში რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრების მეშვეობით საკონსულტაციო სერვისების თანადაფინანსებას მიიღებს 4 000-ამდე, ხოლო ტრენინგებს გაივლის 12 000-ამდე მეწარმე; სრული მასშტაბით ამოქმედდება მიკროსესხების ახალი პროგრამა, რომელიც გულისხმობს მიკრობიზნესისთვის 50 000 ლარამდე სესხების უზრუნველყოფას, რათა მათ საკუთარი 20        წარმოების გაფართოება/განვითარება შეძლონ. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში, მომდევნო წლებში 6 000-ამდე მეწარმე ისარგებლებს; კაპიტალის ბაზრის რეფორმის ფარგლებში, „აწარმოე საქართველოში“ დაიწყებს რამდენიმე მნიშვნელოვან პროგრამას, რაც კომპანიებს საშუალებას მისცემს, მოიზიდონ საინვესტიციო რესურსი ალტერნატიული წყაროებიდან. კერძოდ, გაფართოვდება სასესხო ფასიანი ქაღალდების გამოშვების მხარდამჭერი პროგრამა, რომლის ფარგლებში, 2025 − 2028 წლებში მოხდება 100-ამდე ემისიის მხარდაჭერა, რითაც 3 მილიარდ ლარამდე საინვესტიციო რესურსის მობილიზება იქნება შესაძლებელი; სახელმწიფოს ხელშეწყობით და უშუალო მონაწილეობით, ამოქმედდება 3 კერძო კაპიტალის საინვესტიციო ფონდი, რომელთა ჯამური მოცულობაც 200 მილიონ ლარამდე იქნება; ფონდები განახორციელებენ ინვესტირებას მცირე და საშუალო ზომის კომპანიებში, რაც მათ დაეხმარება შემდგომ სწრაფ ზრდაში; შეიქმნება აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების პლატფორმა, რაც კომპანიებს საშუალება მისცემს, საკუთარი აქტივების გამოყენებით, მოიზიდონ დამატებითი ფინანსური რესურსი; ამ მიმართულებით, მომდევნო 4 წლის განმავლობაში 10 მილიარდ ლარზე მეტი ფინანსური რესურსის მობილიზება მოხდება; პარალელურად, განახლებული ფორმით გაგრძელდება ბიზნესის მხარდამჭერი ტრადიციული პროექტები. ჩაღრმავებული სექტორული ანალიზისა და ეკონომიკური პრიორიტეტების განსაზღვრის საფუძველზე (პროდუქტიულობა, ზრდის პოტენციალი, ინოვაციები, დასაქმება, ექსპორტი ა. შ.), განხორციელდება სესხის პროცენტის სუბსიდირების პროგრამის ტრანსფორმაცია; მომდევნო 4 წლის განმავლობაში, აღნიშნული პროგრამით 3 000-ამდე კომპანია ისარგებლებს, რომლის ფარგლებშიც, ხელი შეეწყობა 6 მილიარდ ლარამდე ინვესტიციის განხორციელებას; გაფართოვდება საკრედიტო საგარანტიო სქემაც, რომელიც კიდევ უფრო გაზრდის მცირე და საშუალო ბიზნესის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობას; მომდევნო 4 წლის განმავლობაში სქემით ისარგებლებს 2 000-ამდე კომპანია და მოხდება 2 მილიარდ ლარამდე ბიზნესსესხების უზრუნველყოფა; საექსპორტო მიმართულებას დაემატება ტრანსპორტირებისა და სავაჭრო ფინანსური პროდუქტების თანადაფინანსების კომპონენტი, რაც დამატებით გააძლიერებს ქართული კომპანიების საექსპორტო პოტენციალს; გაგრძელდება „უნარებზე საწარმოთა მოთხოვნის“ რეგულარული კვლევებისა და შრომის ბაზრის ყოველწლიური ანალიზი, რომლის ფარგლებშიც, მოხდება სამუშაო ძალის მოთხოვნის, საჭირო უნარებისა და გამოწვევების მუდმივი მონიტორინგი და შესაბამისი ინფორმაციის ანალიზი; კვლევის შედეგების ფართოდ გამოყენებისა და მომხმარებელზე ორიენტირებულობის გაზრდის მიზნით, გაციფრულდება კვლევის შედეგები; ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის სფეროში მიმდინარე რეფორმის ფარგლებში, გაგრძელდება ანგარიშგების პორტალის (Reportal.ge) მართვა, რისკზე დაფუძნებული მიდგომით წარდგენილი ანგარიშგებების სტანდარტებსა და კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმება, რაც უზრუნველყოფს ანგარიშგებების ხარისხის ამაღლებასა და საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის ზრდას. გარდა ამისა, რეფორმის შემდგომი ეტაპის ფარგლებში, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების მიზნით, საქართველოში მოქმედ რიგ საწარმოებს დაევალებათ ანგარიშგების პორტალზე (www.reportal.ge) კორპორაციული მდგრადობის ანგარიშგების წარდგენა/გასაჯაროება, რაც ხელს შეუწყობს საწარმოებში მდგრადობის პოლიტიკის დანერგვასა და განვითარებას. ასევე, პორტალის შემდგომი განვითარების მიზნით, იგეგმება ციფრული ანგარიშგების სტანდარტის (XBRL) დანერგვა. ანგარიშგებების 21 სრულად გაციფრულება ხელს შეუწყობს ანგარიშგების ხარისხის ზრდას და გაამარტივებს მის დამუშავებას დაინტერესებული პირების, მათ შორის, პოტენციური ინვესტორების მიერ. აღნიშნული ასევე ხელს შეუწყობს „ერთი ფანჯრის პრინციპით“ თანამშრომლობას სხვა უწყებებთან. 2.3.2. ინოვაციების და ტექნოლოგიების განვითარება სწრაფად განვითარებად გლობალურ სამყაროში ინოვაციები და ტექნოლოგიები მდგრადი განვითარებისა და ეკონომიკური ზრდის საყრდენად მოიაზრება. სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით, შეიქმნა სსიპ − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო, რომლის დაარსებით საფუძველი ჩაეყარა ამ მიმართულების განვითარებას. ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების სხვადასხვა დარგში ფართო დანერგვის, ეკონომიკის დამატებითი სტიმულირებისა და სწრაფი განვითარების უზრუნველყოფის მიზნით, მთავრობა განაგრძობს შესაბამისი ნაბიჯების გადადგმას:        საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრება ინოვაციური სტარტაპის, ინოვაციური მცირე და საშუალო საწარმოსა (SME) და R&D კომპანიის სტატუსები და ამოქმედდება მნიშვნელოვანი საშეღავათო პირობები სამივე კატეგორიის კომპანიებისთვის; 2025 წლიდან ამუშავდება სრულიად ახალი, სრულმასშტაბიანი აქსელერაციის პროგრამა, რომლის ფარგლებში, ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო უზრუნველყოფს წლიურად 160 სტარტაპის მომზადებასა და დაფინანსებას. ამასთან, გაგრძელდება 500 Georgia აქსელერაციის პროგრამა და ქვეყანაში დამატებით ამოქმედდება კიდევ ერთი საერთაშორისო ტოპ აქსელერატორი; განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოში საერთაშორისო ღონისძიებების განხორციელებას, ქართული სტარტაპების პოტენციალზე საზოგადოების ინფორმირებულობის ასამაღლებლად და ინვესტიციების მოსაზიდად; ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებებით, კერძო-საჯარო პარტნიორობის ფორმატში გაგრძელდება საგანმანათლებლო სასწავლო პლატფორმის − Do IT in Georgia ბაზაზე სასწავლო კურსების შეთავაზება და მოწინავე IT პროფესიებში კადრების მომზადება-გადამზადება. ამასთან, ქვეყნის მასშტაბით დაინერგება IT სწავლების საერთაშორისო პლატფორმა სკოლის ასაკის მოსწავლეებისთვის, რაც შესაძლებლობას მისცემს მომავალ თაობას, სკოლის ასაკშივე დაეუფლოს თანამედროვე ტექნოლოგიურ ცოდნას; ტექნოპარკების ბაზაზე გაგრძელდება პროექტების განხორციელება სამეწარმეო და ტექნოლოგიური მიმართულებებით. შედეგად, მეტ პირს ექნება წვდომა არსებულ შესაძლებლობებსა და რესურსებზე და მეტი პირი შეიძენს ტექნოლოგიურ უნარებს საკუთარი ბიზნესიდეების რეალიზაციისთვის; გაგრძელდება მუშაობა საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების მოზიდვის მიმართულებით, რის ფარგლებშიც, დღეის მდგომარეობით, ქვეყანაში 120-ზე მეტი საერთაშორისო IT კომპანია ფუნქციონირებს და 10 000-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებს; ქვეყანაში შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის, ფაგებისა და აგროტექნოლოგიების საერთაშორისო კომპეტენციის ცენტრები, რომლებიც აღიჭურვება თანამედროვე ტექნოლოგიებითა და საერთაშორისო მასშტაბის ექსპერტიზით, რაც დამატებით მოიზიდავს წამყვან ტექნოლოგიურ მულტინაციონალურ კომპანიებს; 22  2025 წელს ქუთაისში გაიხსნება საქართველოში პირველი ტექნოლოგიური ჰაბი, რომელიც მოიცავს ტექნოლოგიურ პარკს, ტექნოლოგიურ ლაბორატორიებს, 400 კაცამდე გათვლილ საკონფერენციო სივრცეს, საკონსულტაციო ცენტრს მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის, ინტერაქციულ სამეცნიერო მუზეუმს, საერთაშორისო აქსელერატორს, საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების ოფისებსა და TUMO-ს კრეატიული ტექნოლოგიების საერთაშორისო ცენტრს, რომელიც აერთიანებს 11 მიმართულებას, როგორიც არის: პროგრამირება, რობოტიკა, ანიმაცია, კინემატოგრაფია, თამაშების შექმნა და სხვა. 2.4. საგარეო სავაჭრო ურთიერთობები საგარეო ვაჭრობის გაძლიერება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია და აღნიშნული მიმართულების ხედვა ლიბერალური სავაჭრო რეჟიმების დამკვიდრებას ეფუძნება. შესაბამისად, არაერთი განხორციელებული რეფორმის შედეგად, დღეისათვის საქართველოს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე თავისუფალი საგარეო სავაჭრო პოლიტიკა აქვს, რაც გამარტივებულ საგარეო ვაჭრობის რეჟიმსა და საბაჟო პროცედურებს, ასევე დაბალ საიმპორტო ტარიფებს გულისხმობს. საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განმტკიცების მიზნით, საქართველოს მთავრობა განახორციელებს შესაბამის ქმედებებს, რომლებიც ხელს შეუწყობს საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული პროდუქციის ხელმისაწვდომობასა და ქვეყნის ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას. უზრუნველყოფილი იქნება უცხოელ ინვესტორსა და საქართველოს მთავრობას შორის გასაფორმებელ საინვესტიციო ხელშეკრულებებში, სამართლებრივი რისკების მინიმიზაციის გზით, საინვესტიციო დავების პრევენცია და სამართლებრივი უსაფრთხოების გაძლიერება. DCFTA-ით გათვალისწინებული ვალდებულებების ეფექტიანი განხორციელების მიზნით, გაგრძელდება საშუალოვადიანი და ყოველწლიური გეგმების განხორციელება და საკანონმდებლო დაახლოების პროცესი შესაბამისი რეფორმების გატარების გზით, რითაც საქართველო 2028 წელს დაასრულებს DCFTA-ით აღებული საკანონმდებლო ვალდებულებების შესრულებას. ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭებიდან გამომდინარე, გააქტიურდება მუშაობა DCFTA-ის ვალდებულებების მიღმა ევროკავშირთან საკანონმდებლო და ინსტიტუციური დაახლოების მიმართულებით. ამ მიზნით, ქართული მხარის მიერ შემუშავდა და ევროკავშირთან თანხმდება პრიორიტეტული სამოქმედო გეგმა DCFTA-ის განხორციელების ინტენსიფიკაციისთვის. ამასთან, შემუშავდება შესაბამისობის შეფასების, აკრედიტაციის, სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროებში საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების სტრატეგია, რომელიც მოიცავს ევროკავშირის წევრობის ვალდებულებებს. გაგრძელდება მთავრობის ძალისხმევა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების გაფორმების მიმართულებით, რათა ხელი შეეწყოს ადგილობრივი კომპანიებისთვის უცხოურ ბაზარზე წვდომას. მოლაპარაკებები დასრულებულია და 2025 წელს ხელი მოეწერება სამხრეთ კორეასთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას. ინდოეთსა და ისრაელთან, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ 23 შეთანხმების გაფორმების მიზნით, წარიმართება მოლაპარაკებები. გარდა ამისა, გაგრძელდება მუშაობა აშშ-სთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყების მიმართულებით, როგორც პოლიტიკურ, ისე ტექნიკურ დონეზე. კონსულტაციები გაგრძელდება ყურის არაბული სახელმწიფოების საბჭოსთან (Gulf Countries) თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმებასთან დაკავშირებით და დაიწყება შესაბამისი მოლაპარაკებები. ასევე მოლაპარაკებები დაიწყება სერბეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე. 2.5. ტურიზმი საქართველოსთვის ტურიზმის სექტორის გაძლიერება და ამ მიმართულებით ქვეყნის პოტენციალის ათვისება მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს. შესაბამისად, ბოლო წლების განმავლობაში აქცენტი გაკეთდა ახალი ტურისტული ბაზრების ათვისებასა და ტურიზმის ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე. მათ შორის, არაერთი ინფრასტრუქტურული პროექტი განხორციელდა სამთო-სათხილამურო კურორტების განვითარების მიზნით. საქართველოს სასტუმროების ბაზარს შეემატება 310-ზე მეტი განთავსების ობიექტი, 34 700-ზე მეტი საწოლი ადგილით. შედეგად, 2 680-ამდე გაიზრდება სასტუმროების რაოდენობა, ხოლო საწოლი ადგილების რაოდენობა გაიზრდება 142 700-ამდე. გარდა ამისა, შემდგომი 4 წლის განმავლობაში კერძო ინვესტიციების ოდენობა სასტუმროების სექტორში დაახლოებით 1 მილიარდ ლარს გაუტოლდება. ამასთან, ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარების მიზნით, სახელმწიფო მომდევნო 4 წლის განმავლობაში 1 მლრდ ლარზე მეტ ინვესტიციას განახორციელებს. განხორციელდება მიზნობრივი კამპანიები და სხვადასხვა აქტივობა წამყვან საერთაშორისო მედიასაშუალებებთან, რომლებიც ევროკავშირისა და სპარსეთის ყურის ქვეყნებთან ერთად მოიცავს ახალ სამიზნე ბაზრებს, როგორიცაა: ინდოეთი, ჩინეთი, აშშ და სხვა ქვეყნები. მთავრობა ხელს შეუწყობს ახალი, ოთხსეზონიანი კურორტების განვითარებას რაჭაში, მრავალძალისა და სხარტალი-ბეთლევის ტერიტორიებზე. ასევე შემუშავდება კურორტების კონცეფცია და განხორციელდება ინვესტიციების მოზიდვა. გარდა ამისა, განვითარდება განთავსების ობიექტები და სხვა სერვისები. საქართველოს მთის კურორტების განვითარების მიზნით, გაგრძელდება ზამთრის სამთოსათხილამურო კურორტების პოპულარიზაცია, მეტი შიდა და უცხოელი ტურისტის მოზიდვის მიზნით. განხორციელდება ახალი საბაგიროს მშენებლობა/მონტაჟი და მოეწყობა ახალი სასრიალო ტრასები გუდაურსა (დაახლოებით, 8 კმ) და კურორტ გოდერძიზე (დაახლოებით, 6 კმ). დამატებით, გუდაურში დამონტაჟდება 3 კმ-იანი ხელოვნური გათოვლიანების სისტემა. გარდა ამისა, ახალი სასრიალო ტრასები მოეწყობა ბაკურიანში (3 კმ) და ჰაწვალის მთაზე (დაახლოებით, 6 კმ). 24 დაგეგმილია მასშტაბური პილიგრიმული პროექტის − „წმინდა ნინოს გზა“ − გზის ბილიკის განვითარება, რომლის მანძილი 600 კმ-ზე მეტია (ფოკადან ბოდბემდე), რომელიც 12 მუნიციპალიტეტს და 16 ეპარქიის ტერიტორიას მოიცავს. მთავრობის მიერ დაგეგმილი ქმედებების შედეგად, 2028 წლისთვის ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები 6,4 მილიარდ დოლარს მიაღწევს, ხოლო საერთაშორისო მოგზაურების ვიზიტების რაოდენობა 11 მილიონამდე გაიზრდება. 2.6. ენერგეტიკა საქართველოს მთავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის მიზანს ენერგოდამოუკიდებლობისა და ენერგოუსაფრთხოების მაქსიმალური გაძლიერება წარმოადგენს. ასევე ქვეყნის ენერგოპოლიტიკა განახლებადი რესურსების ათვისებასა და სექტორის მდგრადი განვითარების პრინციპებს ეფუძნება. ელექტროსისტემაში არსებული მდგომარეობა და ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდის სამომავლო გათვლები ცხადყოფს, რომ იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირებისა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების ამაღლების მიზნით, ქვეყანას დამატებით სჭირდება ენერგეტიკული სიმძლავრეები. შესაბამისად, გაგრძელდება განახლებადი ენერგიების რესურსების ათვისება საქართველოს მთავრობის მიერ განხორციელებული მხარდამჭერი სქემების მეშვეობით. ენერგეტიკის სექტორის განვითარების მიზნით, გაგრძელდება ენერგოეფექტურობისა და განახლებადი ენერგიების საკანონმდებლო ჩარჩოს დახვეწა და შემუშავდება ნახშირწყალბადების (ნავთობისა და გაზის) ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სამართლებრივი ჩარჩო. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაგრძელდება გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტროფიცირება. მომდევნო 4 წელიწადში გაზიფიცირების სამუშაოები განხორციელდება 600-ზე მეტ დასახლებულ პუნქტში. შედეგად, 2025 წლისთვის ბუნებრივი გაზი ხელმისაწვდომი იქნება მოსახლეობის 93 პროცენტისთვის, ხოლო 2028 წლისთვის ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოს მოსახლეობის, დაახლოებით, 95 პროცენტისთვის. გაგრძელდება ენერგიის განახლებადი წყაროების განვითარებისა (ქარის, მზის, ბიომასის ენერგიები) და ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა. მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა მარეგულირებელი ფუნქციის მქონე გენერაციის პროექტების განვითარებასა და განხორცილებას. მომდევნო 4 წელიწადში დაგეგმილია 3 500 მეგავატზე მეტი დადგმული სიმძლავრის გენერაციის ობიექტების ექსპლუატაციაში მიღება, ხოლო 2030 წლისთვის აღნიშნული მაჩვენებელი 5 500 მეგავატს გადააჭარბებს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზებისა და 25 ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაციას, რაც კიდევ უფრო განამტკიცებს ენერგეტიკული სისტემის საიმედოობას და გაზრდის საექსპორტო შესაძლებლობებს. ქვეყნის აქტიურ რეჟიმში გაგრძელდება მუშაობა შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი კაბელის პროექტის განვითარების კუთხით (პროექტის დასრულება დაგეგმილია 2030 წლისთვის), რომლის ფარგლებში, ჩატარდება შავი ზღვის ფსკერის გეოლოგიური და გეოფიზიკური კვლევები, ასევე დაიწყება მუშაობა სოციალური და გარემოზე ზემოქმედების საკითხების შეფასების კუთხით. 2.7. ტრანსპორტი და ლოგისტიკა საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი ქვეყნის სატრანსპორტო და ლოგისტიკური პოტენციალის სრულად გამოყენებაა. ამ მიმართულებით, მთავრობა მიზნად ისახავს სექტორის კონკურენტუნარიანობის გაზრდას და მდგრადი, ეფექტიანი სატრანსპორტო კავშირების შექმნას, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ქვეყნის ეკონომიკური და რეგიონული ინტეგრაციის გაძლიერებაში. გააქტიურდება ძალისხმევა საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო მარშრუტების, მათ შორის, შუა დერეფნის მიმართულებით დამატებითი ტვირთების მოზიდვაზე. ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის ეფექტიანი რეალიზების მიზნით, საკვანძო ინფრასტრუქტურის შექმნის პარალელურად, გაგრძელდება შესაბამისი სატრანსპორტო პოლიტიკის გატარება. დასრულდება რკინიგზის მოდერნიზაციის პროექტი, რომლის მთავარი მიზანია უსაფრთხოების ზრდა, მსვლელობის დროისა და ინფრასტრუქტურული ხარჯების შემცირება. პროექტის დასრულების შემდეგ, რკინიგზის წლიური გამტარუნარიანობა 27 მილიონიდან 48 მილიონ ტონამდე, ხოლო, საჭიროების შემთხვევაში, ავტომატური ბლოკირების სისტემის დამონტაჟებით – 100 მილიონ ტონამდე გაიზრდება. ამასთან, დასკვნით ეტაპზეა ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მონაკვეთის მშენებლობა, რომელიც შუა დერეფნის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს. განხორციელდება ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტი, რაც ხელს შეუწყობს საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო დერეფნის კონკურენტუნარიანობის ზრდას, საქართველოს ტერიტორიის გავლით, ახალი ტვირთნაკადების მოზიდვას, ასევე ნავსადგურის მიმდებარედ წარმოებისა და ლოგისტიკური სერვისების განვითარებას. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი ოპერირებას 2029 წელს დაიწყებს. პირველი ფაზის დასრულების შემდეგ, პორტის გამტარობა იქნება 600 000 კონტეინერი (TEU) წელიწადში, ხოლო განხორციელებული ინვესტიცია გაუტოლდება 600 მლნ აშშ დოლარს. დაგეგმილია თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობა ვაზიანის ყოფილ სამხედრო აეროდრომზე, რომელსაც ექნება შესაძლებლობა, მოემსახუროს ნებისმიერი ზომის საჰაერო ხომალდს და საქართველოს შესძენს „რეგიონული ჰაბის“ ფუნქციას. ახალი საერთაშორისო აეროპორტი შესაძლებლობას მოგვცემს, თბილისის არსებული აეროპორტის გამტარუნარიანობა 5 მლნ მგზავრიდან ეტაპობრივად გავზარდოთ 20 მლნ მგზავრამდე. 26 გაუმჯობესდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და მასთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა. განხორციელდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ახალი 3,5 კმ სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და სხვა სააეროდრომო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რისთვისაც, ჯამში, 240 მილიონი ლარი გამოიყოფა. პროექტის დასრულების შემდეგ, ქუთაისის აეროპორტს შესაძლებლობა ექნება, მოემსახუროს როგორც სამგზავრო, ისე სატვირთო რეისებს. ამასთან, გაფართოვდება ქუთაისის აეროპორტის ტერმინალი, რაც საშუალებას მოგვცემს, აეროპორტის გამტარუნარიანობა 1.7 მლნ მგზავრიდან გავზარდოთ 5 მლნ მგზავრამდე. დაგეგმილია თელავის აეროპორტის მშენებლობა, რომლის ფარგლებში, აშენდება ახალი სამგზავრო ტერმინალი, სრულად განახლდება აეროდრომი და ასაფრენი ზოლი. პროექტი საშუალებას მისცემს კახეთის რეგიონს, კიდევ უფრო მიმზიდველი გახდეს ტურისტებისთვის. დასრულებულია მესტიის აეროპორტის ახალი ტერმინალის პროექტზე მუშაობა, რომლის ფარგლებში, 2025 წელს დაიწყება ტერმინალის სამშენებლო სამუშაოები, რაც რამდენჯერმე გაზრდის აეროპორტის გამტარუნარიანობას. მომდევნო წლებში გაგრძელდება სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციისა (ICAO) და ევროკავშირის საავიაციო სტანდარტების დანერგვა. მათ შორის, დაინერგება ავიაკომპანიებისა და ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების ევროპული სტანდარტები და ასევე სააერნაოსნო მომსახურების ზედამხედველობასთან დაკავშირებული ევროპული რეგულაციები. გაგრძელდება ლიბერალური საავიაციო პოლიტიკის გატარება და ახალი ავიაკომპანიების ბაზარზე დაშვებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა. შედეგად, არსებული პროგნოზებით, ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისათვის 2,8 მილიონზე მეტ მგზავრს მოემსახურება, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი, სულ მცირე, 6 მილიონ მგზავრს მოემსახურება, ხოლო ბათუმის აეროპორტში მილიონამდე მგზავრის მიღებაა პროგნოზირებული. ჯამში, ყველა საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისათვის 9,8 მილიონ მგზავრზე მეტს მიიღებს. სარკინიგზო დარგის შემდგომი განვითარების მიზნით, გაგრძელდება დარგის რეფორმა, რომელიც დაყოფილია სამ ფაზად: I ფაზა − ინსტიტუციური ჩარჩოსა და უსაფრთხოების სისტემის ფორმირება − 2023 − 2025 წლები; II ფაზა − მგზავრთა უფლებების ევროპული სტანდარტების დანერგვა და სარკინიგზო ტექნიკური საწარმოების სერტიფიცირება − 2024 − 2026 წლები; III ფაზა − სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგის ბაზრის რეგულირება და სარკინიგზო თავსებადობის უზრუნველყოფა − 2026-2027 წლები. გაგრძელდება ქვეყნის შიდა საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის, სატრანსპორტო საშუალებების გზისპირა ზონაში შემოწმებისა და ტექინსპექტირების რეფორმები. გარდა ამისა, სარკინიგზო ტრანსპორტით გადაზიდვების წილის გასაზრდელად და შუა დერეფანში გარემოსდაცვითი მდგრადობის მისაღწევად, გაგრძელდება მუშაობა საკონტრეილერო გადაზიდვების განვითარების კუთხით. საქართველოსა და ევროკავშირს შორის სატრანსპორტო კავშირების გაძლიერების მიზნით, გაგრძელდება მუშაობა შავ ზღვაზე ბულგარეთსა და რუმინეთთან პირდაპირი საბორნე ხაზების დამატებისა და მიმოსვლის ინტენსივობის გაზრდის მიმართულებით. 27 სატრანსპორტო სისტემების გაციფრულების ფარგლებში, გაგრძელდება მუშაობა ნავსადგურის გაერთიანების სისტემის (PCS) დანერგვაზე, რომლის საპილოტე რეჟიმში გაშვებაც დაგეგმილია 2025 წლისთვის. მოწესრიგდება და დარეგულირდება ქვეყანაში შიდა სახმელეთო წყლების ტრანსპორტი, რითაც საქართველოს ტბებსა და მდინარეებზე უზრუნველყოფილი იქნება მცურავი საშუალებებისა და მგზავრების უსაფრთხო გადაადგილება. 2.8. ინტერნეტიზაცია და ციფრული ტრანსფორმაცია ციფრული ტრანსფორმაცია და ქვეყნის სრულმასშტაბიანი ინტერნეტიზაცია მთავრობის ერთერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა, რომლის ფარგლებში, ბოლო წლებში განხორციელებულმა რეფორმებმა და პროგრამებმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა საქართველოს ციფრული სფეროს განვითარების კუთხით. ევროკავშირის ციფრულ ბაზართან ინტეგრაცია და ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის გამოყენება ხელს შეუწყობს საქართველოს, როგორც რეგიონული ციფრული ჰაბის, პოზიციის გამყარებას. შესაბამისად, მომდევნო წლებში, ინტერნეტიზაციის განვითარებისა და ციფრული ტრანსფორმაციის მიზნით, საქართველოს მთავრობა განახორციელებს სხვადასხვა ინიციატივას, რაც ქვეყნის მოსახლეობისთვის მაღალი სიჩქარის ინტერნეტზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფასა და ციფრული სერვისების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. სახელმწიფო ინტერნეტიზაციის პროგრამის ფარგლებში, ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელით დაიფარება 1000-ამდე დასახლებული პუნქტი და 500 000 მოსახლეზე მეტს გაუჩნდება ფართოზოლოვან ინტერნეტმომსახურებებთან წვდომის შესაძლებლობა. ჯამურად, პროექტის ფარგლებში, აშენდება 5000 კმ-მდე ახალი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელი. განხორციელდება „ბოლო-მილის“ ინტერნეტინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშემწყობი ღონისძიებები, პოლიტიკის საკანონმდებლო ჩარჩოს გაუმჯობესება მაღალი სიჩქარის ინტერნეტქსელებისა და მომსახურებების განვითარების ხელშეწყობისთვის. საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისებისათვის გაგრძელდება მუშაობა საქართველოში ციფრული ჰაბის განვითარების მიმართულებით. განხორციელდება ქმედებები, რომ შავ ზღვაში გაიზარდოს ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი ოპტიკურბოჭკოვანი მაგისტრალების რაოდენობა, ხოლო, მეორე მხრივ, საქართველოში შეიქმნას ტექნოლოგიური გიგანტების დატა ცენტრების დაფუძნებისთვის მიმზიდველი გარემო. განხორციელდება ქმედებები საქართველოში მონაცემთა დამუშავებისა და შენახვის შესაძლებლობების გაზრდისთვის, მონაცემთა ცენტრების დეცენტრალიზაციისკენ მიმართული მსოფლიო ტენდენციების გათვალისწინებით, ქართული ბიზნესისა და საჯარო უწყებების საჭიროებების შესაბამისი ენერგოეფექტური და დაცული ღრუბლოვანი ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ცენტრების გამოყენების ხელშესაწყობად. 28 განხორციელდება მხარდაჭერა ხელოვნური ინტელექტის სისტემების განვითარებისთვის, რაც სარგებლისა და პროდუქტიულობის მომტანი იქნება საქართველოს მოქალაქეებისა და ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორისთვის. მიიმართება ძალისხმევა საქართველოში ციფრული და მაღალი ტექნოლოგიური ინდუსტრიის განვითარების ხელშესაწყობად და მის ექსპორტზე გასატანად. ციფრული ინკლუზიის უზრუნველყოფისთვის, გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით ტრენინგისა და შესაძლებლობების განვითარების პროგრამები, მათ შორის, ქალებისთვის, ეთნიკური უმცირესობებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის. განხორციელდება სატელეკომუნიკაციო უნივერსალური მომსახურების დანერგვისთვის საკანონმდებლო ცვლილებები, რათა უზრუნველყოფილი იყოს სოციალურად დაუცველი და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის სატელეკომუნიკაციო მომსახურებების ეკონომიკური და ფიზიკური მისაწვდომობა. ასევე საკანონმდებლო ცვლილებები განხორციელდება ფოსტის სფეროში უნივერსალური მომსახურების დანერგვისთვის, რათა საქართველოს მოსახლეობამ ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე თანაბარი პირობებით ისარგებლოს ხელმისაწვდომი საფოსტო მომსახურებით. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან ციფრულ ბაზართან საქართველოს ინტეგრაცია და ციფრული ბაზრის რეგულაციების ჰარმონიზებაზე მუშაობა. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან როუმინგულ სივრცეში საქართველოს ინტეგრირებისთვის მუშაობა, რაც მოსახლეობას საშუალებას მისცემს, ევროკავშირის ტერიტორიაზე მოგზაურობისას ისარგებლოს როუმინგის ხელმისაწვდომი ტარიფებით. მომდევნო წლების განმავლობაში, ქვეყნის შემდგომი ციფრული ტრანსფორმაციის დაჩქარების მიზნით, დაიწყება ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების განვითარების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელება, რომელიც განსაზღვრავს ციფრული ტრანსფორმაციისა და ციფრული ეკონომიკის განვითარების სამომავლო მიმართულებებსა და ქვეყანაში ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების კოორდინაციის მექანიზმებს, კერძოდ, ქვეყნის ერთიანი ციფრული ტრანსფორმაციის კოორდინაციის ფუნქცია დაეკისრება კონკრეტულ უწყებას და გატარდება შესაბამისი ზომები ეფექტიანი კოორდინაციის უზრუნველსაყოფად. 2.9. სოფლის მეურნეობა და სოფლის განვითარება ბოლო წლების განმავლობაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სოფლის მეურნეობის განვითარებას და, შესაბამისად, გაიზარდა დარგის დაფინანსება. გაზრდილმა დაფინანსებამ და არაერთმა მიზნობრივმა სახელმწიფო პროგრამამ აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდაც განაპირობა. საქართველოს მთავრობა აგრძელებს მუშაობას სოფლის მეურნეობაში პროდუქტიულობის ამაღლებისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიმართულებით, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასა და აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდას. 29 მომავალი ოთხი წლის განმავლობაში, სოფლის მეურნეობის დარგის გასაძლიერებლად, საქართველოს მთავრობა მნიშვნელოვან რესურსებს მიმართავს სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისთვის, რისთვისაც დაგეგმილია 3 მილიარდ ლარამდე ფინანსური მხარდაჭერის გაწევა. იგეგმება სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამმუშავებელი და რეალიზაციის პროცესების გაუმჯობესება, ასევე ფერმერებისა და მეწარმეების ცოდნის ამაღლება და მათთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის უზრუნველყოფა. მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას, სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ახალი სასოფლოსამეურნეო პროექტების განვითარებას. ყურადღება გამახვილდება აგროდაზღვევის სისტემაზე, სამელიორაციო მომსახურების გაძლიერებასა და კლიმატგონივრულ, გარემოსადაპტირებულ პრაქტიკებზე, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის მდგრად განვითარებასა და დარგის ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას. სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამმუშავებელი და შენახვა-რეალიზაციის პროცესების ხელშეწყობისთვის, გაგრძელდება ფიზიკური და იურიდიული პირების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა. გაგრძელდება ფერმერთა და მეწარმეთა ცოდნის ამაღლება, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად. გარდა ამისა, გაფართოვდება აგრარული დეფიციტური პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები. სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით დაკავებული პირებისთვის, რისკების შემცირების მიზნით, გაგრძელდება და დაიხვეწება აგროდაზღვევის პროგრამა; გაგრძელდება მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა და შედეგად, 2028 წლისთვის, თანამედროვე ინტენსიური ბაღების საერთო ფართობი 35 000 ჰექტარს მიაღწევს; გაგრძელდება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამმუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; აგროწარმოების ხელშეწყობისა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლების მიზნით, გაგრძელდება ერთწლოვანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების პირველადი წარმოების ხელშეწყობა; წახალისდება ერთწლოვანი კულტურების წარმოებისათვის თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება და სასათბურე მეურნეობების განვითარება. საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიქმნება ფერმერული მეურნეობების ინტეგრირებული ადმინისტრირების სისტემა, მათ შორის, ფერმერული მეურნეობების რეესტრი და მიწის ნაკვეთების იდენტიფიკაციის სისტემა; საკანონმდებლო დონეზე დარეგულირდება საძოვრების მდგრადი მართვა; გაგრძელდება სხვადასხვა სახის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის (მათ შორის, მოსავლის ამღები) თანადაფინანსება; დაინერგება ფერმერთა კოოპერირების ახალი მოქნილი მექანიზმები ფერმერებისა და მწარმოებელი ორგანიზაციების ურთიერთთანამშრომლობის სტიმულირებისთვის; განხორციელდება ქალ ფერმერთა და მეწარმეთა განვითარებისკენ მიმართული ღონისძიებები. გაფართოვდება ქართული ღვინისა და სხვა აგროსასურსათო პროდუქციის ცნობადობის ამაღლებისა და პოპულარიზაციის მიზნით განსაზღვრული მარკეტინგული აქტივობები და ბაზრების დივერსიფიკაციაზე მიმართული პროგრამები. 2028 წლისთვის დასრულდება DCFTA ვალდებულებიდან გამომდინარე ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დასაახლოებელი, სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროში მოქმედი ნორმატიული აქტების ჰარმონიზება. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა 30 სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო ლაბორატორიის შესაძლებლობების გაძლიერებისათვის, რაც მომხმარებლისათვის უვნებელი სურსათის მიწოდების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტს წარმოადგენს. გაგრძელდება ღონისძიებები. სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნე ორგანიზმებთან ბრძოლის წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების მოდერნიზებისა და რეაბილიტაციის სამუშაოების ღირებულება 1 მილიარდ ლარს მიაღწევს და, შედეგად, 50 000 ჰექტარზე მეტ ფართობზე 70 000 ფერმერული მეურნეობისათვის გაუმჯობესდება სამელიორაციო მომსახურება, რაც ხელს შეუწყობს მოსავლის რაოდენობისა და ხარისხის ზრდას. ტექნიკურ-ეკონომიკური კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, დაიწყება მდინარე ილტოზე საირიგაციო დანიშნულების წყალსაცავის პროექტირება და მშენებლობის სამუშაოები. აღნიშნული წყალსაცავი კახეთში 40 ათას ჰექტარზე მეტ მიწის ფართობზე გარანტირებულად გაზრდის წყალუზრუნველყოფის ხარისხს, რაც სოფლის მეურნეობის სექტორში დასაქმებულ 50 ათასზე მეტი ოჯახის სოციალურეკონომიკური პირობების გაუმჯობესებაზე იქონიებს გავლენას. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება აკვაკულტურის განვითარების ხელშეწყობაზე. აკვაკულტურის განვითარების არსებული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა მიზნად ისახავს წარმოების მნიშვნელოვანი ზრდის ხელშეწყობას შემდეგი ოთხი წლის განმავლობაში. შავ ზღვაში აკვაკულტურის განვითარებისთვის დამტკიცებული ზონების ბიზნესისთვის საინვესტიციოდ შეთავაზება გააჩენს შესაძლებლობას, როგორც საზღვაო, ასევე შიდა წყლების აკვაკულტურის განვითარებისა და ქვეყანაში ათასობით ტონა აკვაკულტურის პროდუქციის წარმოებისთვის. ხელი შეეწყობა გარემოსთან ადაპტირებული, კლიმატგონივრული პრაქტიკის გავრცელებასა და ბიოწარმოების განვითარებას. სასოფლო-სამეურნეო სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისკენ მიმართული სახელმწიფო პროგრამების განხორციელების შედეგად, 2028 წლისთვის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის საერთო გამოშვება 24 მილიარდ ლარს მიაღწევს, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ექსპორტი 2,3 მილიარდ დოლარს გადააჭარბებს. 2.10. ინფრასტრუქტურა საქართველოს მთავრობის ინფრასტრუქტურული პოლიტიკის მიზანია ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური წინსვლისთვის მტკიცე საფუძვლის შექმნა. საქართველოს ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება ქვეყნის სატრანზიტო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაზე. პრიორიტეტულია თანამედროვე საგზაო ქსელების, წყალმომარაგების სისტემებისა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც გააუმჯობესებს კავშირებს რეგიონებს შორის და ხელს შეუწყობს ინვესტიციების მოზიდვას. 31 2.10.1. საგზაო ინფრასტრუქტურა ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ერთ-ერთ მთავარ საფუძველს სწორედ საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარება წარმოადგენს, რომლის მიმართულებით მთავრობა აქტიურად იმუშავებს.      თბილისიდან ბათუმამდე მაგისტრალის მშენებლობის მიზნით, 2025 წელს დასრულდება მიმდინარე მონაკვეთების მშენებლობა, რის შემდეგაც დაიწყება ქობულეთის შემოვლითი გზის დამატებითი 2 ზოლის მშენებლობა; დასრულდება თბილისი-რუსთავის დარჩენილი 4-ზოლიანი მონაკვეთის მშენებლობა; დაიწყება და დასრულდება რუსთავი-წითელი ხიდისა და ალგეთი-სადახლოს გზის მონაკვეთების მშენებლობა და დაიწყება ბათუმი-სარფის გზის მონაკვეთის მშენებლობა. აღნიშნული პროექტების განხორციელების შედეგად, დასრულდება საქართველოს აზერბაიჯანის, სომხეთისა და თურქეთის რესპუბლიკების საზღვრებთან დამაკავშირებელი „შუა დერეფნის“ მონაკვეთების მშენებლობა; დაიწყება ანაკლიის პორტთან მისასვლელი გზის მშენებლობა; ლილოს შემოვლითი გზისა და დასავლეთიდან თბილისში ახალი შემოსასვლელ-გასასვლელის მშენებლობა; სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით დასრულდება ქვეშეთი-კობის პროექტი, ასევე სტეფანწმინდა-გველეთის მონაკვეთი; დაიწყება წიწამური-ჟინვალის გზის მონაკვეთის მშენებლობა; აქტიურად მიმდინარეობს მშენებლობები კახეთის მაგისტრალის მიმართულებით, რომლის ფარგლებში, უკვე გაიხსნა ბაკურციხე-წნორის 18 კმ-იანი მაგისტრალური გზა და თბილისი-საგარეჯოს 35 კმ-იანი გზა. მომავალ წელს გაიხსნება დამატებით 17 კმ-იანი გზა. დაიწყება ბადიაური-ჩალაუბნის, გურჯაანი (ჩუმლაყი)-თელავის ასაქცევი და ლაგოდეხის შემოვლითი გზის მშენებლობა. 2.10.2. წყალმომარაგება მთავრობისთვის განსაკუთრებული პრიორიტეტია წყალმომარაგების სისტემის გაუმჯობესება და მოსახლეობისთვის ხარისხიანი და უწყვეტი წყალმომარაგება. მოსახლეობის ხარისხიანი წყალმომარაგების მიზნით, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა, რომელიც უზრუნველყოფს 2025 წლის ბოლოსთვის ყველა ქალაქის, ხოლო სოფლების წყალმომარაგების მიზნით, მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში ეტაპობრივად, ჯამურად, 300,000 ბენეფიციარის 24-საათიან წყალმომარაგებას. ამასთან, გაგრძელდება გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა და 2028 წლის ბოლომდე არსებულ ექვს გამწმენდს დაემატება 11 ახალი გამწმენდი ნაგებობა. 2.10.3. სივრცითი განვითარება და სამშენებლო პოლიტიკა ქვეყნის ეკონომიკის მდგრადი განვითარების პროცესში მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა სივრცით დაგეგმვასა და შესაბამის განვითარებას, რადგან სწორედ ამ გზით ხდება ქვეყნის ტერიტორიისა და რესურსების რაციონალური გამოყენება, რეგიონების თანაბარი განვითარება და 32 ყველა მოქალაქისთვის უკეთესი საცხოვრებელი პირობების შექმნა. ამასთან, აქტიურად მიმდინარეობს სამშენებლო სექტორის ევროპულ მოდელთან დაახლოება და ევროკოდებისა და ევრონორმების დანერგვა. საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების, კერძოდ, ჰესების უსაფრთხო და სტაბილური ექსპლუატაცია, რაც ითვალისწინებს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამის ზედამხედველობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მიმდინარეობს მუშაობა ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის არსებული სისტემის სრულყოფაზე, რის შედეგადაც მოხდება აღნიშნულ ობიექტებთან დაკავშირებული ტექნიკური რეგლამენტის პროექტის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა, რითაც საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისად უზრუნველყოფილი იქნება ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხო ექსპლუატაცია. განხორციელებული სამშენებლო რეფორმის შესაბამისად, ქვეყანა სრულად გადავა ევროკოდების სისტემაზე, რაც, საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს თანამედროვე სამშენებლო მასალებისა და ტესტირების მეთოდების დანერგვას. მიიღება ახალი გეოგრაფიული, კლიმატური და სეისმური პარამეტრები, რაც მოიცავს ახალი სეისმური და კლიმატური რუკების შემუშავებას/მიღებას. დადგინდება ერთიანი ჰარმონიზებული წესები მშენებლობისა და კონსტრუქციული დაპროექტებისთვის. სამშენებლო სექტორი დაუახლოვდება ევროპულ მოდელს, ხოლო ევროპულ სტანდარტებთან ჰარმონიზებული კანონმდებლობით კი, თავის მხრივ, გაადვილდება საერთაშორისო მნიშვნელობის ობიექტების როგორც პროექტირება, ისე მშენებლობა და ზედამხედველობა. ბაზარზე იქნებიან წარმოდგენილი სერტიფიცირებული არქიტექტორები, ინჟინრები და ექსპერტები, რაც შესაძლებელს გახდის მეტად კომპეტენტური პირის მიერ სამშენებლო დოკუმენტაციის დამოწმებას/ექსპერტიზას, რადგან სავალდებულო იქნება სანებართვო დოკუმენტაციის დამოწმება იმ სუბიექტის მიერ, რომელიც ჩააბარებს სასერტიფიკატო გამოცდას და დაადასტურებს საკუთარ კომპეტენციას ქვეყანაში მოქმედი სამშენებლო ნორმების ცოდნის/გამოყენების მიმართულებით. გარდა ამისა, სივრცითი დაგეგმვის მიმართულებით, დამუშავდება 10 ტერიტორიული ერთეულის სივრცითი/ურბანული გეგმა, რაც უზრუნველყოფს მათ გეგმაზომიერ განვითარებას და გამორიცხავს ქაოტურ განაშენიანებას. აღნიშნული პროექტები აზიის განვითარების ბანკთან (ADB) თანამშრომლობით წარიმართება და ამ სფეროში არსებული საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების კარგი საშუალება იქნება. საბოლოო ჯამში, ეტაპობრივად, ქვეყანა სრულად დაიფარება სივრცითი/ურბანული გეგმებით. 2.11. გარემოს დაცვა მთავრობის გარემოსდაცვითი პოლიტიკა ორიენტირებულია ქვეყნის ბუნებრივი რესურსების დაცვის, მდგრადი განვითარებისა და ეკოლოგიური მდგრადობის უზრუნველყოფაზე, რომელმაც 33 ხელი უნდა შეუწყოს ქვეყნის მდგრად განვითარებას. მომდევნო წლებში დაგეგმილი ქმედებები ხელს შეუწყობს გარემოს დაცვის პოლიტიკის შემდგომ წარმატებას. გარემოსდაცვითი სტანდარტები სრულად დაუახლოვდება საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. სტიქიური მოვლენების საფრთხის ქვეშ მყოფი დასახლებებისა და ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, გაგრძელდება მუშაობა ადრეული შეტყობინების სისტემების გაუმჯობესების მიმართულებით. დაინერგება თანამედროვე საინფორმაციო სისტემები, აღნიშნული ხელს შეუწყობს ამინდის პროგნოზებისა და მოსალოდნელი სტიქიური მოვლენების შესახებ გაფრთხილებების თანამედროვე ტექნოლოგიებით გავრცელებას. ასევე გაგრძელდება სამუშაოები წყალდიდობის პროგნოზირებისა და გეოლოგიური მონიტორინგის სისტემების გაუმჯობესების მიზნით. წყლის რესურსების რაციონალური მართვის მოდელის დანერგვის მიზნით, განხორციელდება წყლის რესურსების მართვის რეფორმა და ქვეყანა გადავა მდინარეთა სააუზო მართვის ევროპულ მოდელზე. გარემოს დაბინძურების არსებული მდგომარეობის შეფასების მიზნით, გაგრძელდება მუშაობა წყლის ხარისხის მონიტორინგის გაუმჯობესების მიმართულებით. ამოქმედდება ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის ახალი ავტომატური სადგურები. 2026 წლისთვის ქვეყანას ექნება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი წყლისა და ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სისტემები. სამრეწველო სექტორიდან დაბინძურების შესამცირებლად, 2026 წლიდან ამოქმედდება ახალი სტანდარტები, მათ შორის, ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, დადგინდება ახალი მოთხოვნები. დაიხვეწება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურები და გარემოსდაცვითი ნებართვები გაიცემა „ერთი ფანჯრის“ პრინციპით. ავტომობილებისთვის უკვე დადგენილი ევრო 5 სტანდარტი ამოქმედდება იმპორტირებული სატვირთო ავტომობილებისა და ავტობუსებისთვის. ასევე გაგრძელდება და გაფართოვდება საწვავის ხარისხის კონტროლი. ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისა და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება დაცული ტერიტორიების გაფართოებისა (რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) და განვითარების მიმართულებაზე. 2028 წლისათვის დაცული ტერიტორიების ფართობი დამატებით 100 000 ჰექტარით გაიზრდება. ტყისთვის საჭირო ღონისძიებების გრძელვადიანი დაგეგმვისა და ტყის რესურსებით მდგრადი სარგებლობის მიზნით, გაგრძელდება ტყის აღრიცხვის სამუშაოები. ტყეების მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, გაიზრდება ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების მასშტაბები. 2030 წლისთვის, ტყის აღდგენის ღონისძიებები დამატებით 20 000 ჰექტარ ფართობზე განხორციელდება; ტყის რესურსებზე, განსაკუთრებით სათბობ შეშაზე მოსახლეობისა და კერძო სექტორის ხელმისაწვდომობის გამარტივების მიზნით, გაგრძელდება სატყეო ინფრასტრუქტურის მოწყობა „საქმიანი ეზოებისა“ და სატყეო გზების სახით. გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით სპეციფიკური ნარჩენების შეგროვების სეპარირებული სისტემის დანერგვა და გაფართოვდება სპეციფიკური ნარჩენების ჩამონათვალი, რომელიც დაექვემდებარება სეპარირებულ შეგროვებას; ასევე შეიქმნება სპეციფიკური ნარჩენების სეპარირების ცენტრები; წახალისდება ნარჩენების გადამმუშავებელი საწარმოების შექმნა; 34 მოეწყობა თანამედროვე სტანდარტების სახიფათო ნარჩენების მართვის ინფრასტრუქტურა ლენტეხისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტებში, რაც საბოლოოდ მოაგვარებს დარიშხანის ნარჩენებით ისტორიულად დაბინძურებული ტერიტორიების მოწესრიგების საკითხს. ქვეყანაში ნარჩენების მართვის ევროპული სტანდარტების შესაბამისად განხორციელების მიზნებისთვის, შემდეგ წლებში განხორციელდება ღონისძიებები, რომლის ფარგლებშიც, დასრულდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი 2 ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მშენებლობა (სამეგრელო-ზემო სვანეთისა და ქვემო ქართლის რეგიონებისთვის) და გაგრძელდება მუშაობა არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების მშენებლობის მიმართულებით; შესაბამისად, აღნიშნული ობიექტების მშენებლობის დასრულების კვალდაკვალ, დაიხურება რეგიონში არსებული ნაგავსაყრელები; ასევე, ნარჩენების მართვის ინტეგრირებული სისტემის დასანერგად, ობიექტების მშენებლობის პარალელურად, აშენდება ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურები და მუნიციპალიტეტების შესაძლებლობის გაძლიერებისთვის, შესყიდული იქნება ნარჩენების მართვისთვის საჭირო ტექნიკა, ურნები და საჭირო ინვენტარი. გაფართოვდება გარემოსდაცვითი დეფიციტური პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები; გაგრძელდება სკოლამდელი, სასკოლო, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სისტემაში გარემოსდაცვითი და აგრარული საკითხების ინტეგრირება და ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება. გარემოსდაცვითი სამართალდარღვევების პრევენციის გამოვლენისა და აღკვეთის მიზნით, გაგრძელდება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის გაძლიერება; ასევე დაინერგება რისკების მართვაზე დაფუძნებული ელექტრონული სისტემა. 3. სოციალური პოლიტიკა და ადამიანური კაპიტალის განვითარება საქართველოს მთავრობის ხედვაა, უზრუნველყოს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარება, რომელიც ხელს შეუწყობს საზოგადოების კეთილდღეობას. მნიშვნელოვანი აქცენტი კეთდება შესაძლებლობების განვითარებაზე, ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის ღირსეული სისტემის მხარდაჭერაზე, რათა უზრუნველყოფილი იყოს თითოეული მოქალაქის პოტენციალის სრული რეალიზება, ახალი თაობისთვის უკეთესი მომავლის შექმნა და თითოეული მოქალაქისთვის ხარისხიანი ცხოვრების უზრუნველყოფა. 3.1. ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა 3.1.1. ჯანმრთელობის დაცვა საქართველოს მთავრობის უმთავრესი ღირებულება არის ადამიანი, ხოლო საქმიანობის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი − ადამიანზე, მის ღირსებაზე, სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე 35 ზრუნვა. მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ხარისხიანი და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი, სოციალური სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შენარჩუნება და შემდგომი განვითარება მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია. ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შემდგომი განვითარებისთვის, მთავრობისთვის კვლავ პრიორიტეტული იქნება საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ეფექტიანი განხორციელება. ჰოსპიტალური მომსახურების ეფექტიანობის გაუმჯობესებისთვის, დაიხვეწება და განვითარდება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების სისტემა (DRG). DRG მექანიზმის პარალელურად, გამოყენებული იქნება დაფინანსების სხვა მექანიზმებიც, რაც ხელშემწყობ პირობებს შექმნის მაღალმთიან რეგიონებში მცირე ზომის ჰოსპიტლების ფუნქციონირებისთვის. დაფინანსების სათანადო მექანიზმები დაინერგება ინოვაციური მეთოდების განსხვავებული წესით დაფინანსებისთვის. ძვირადღირებული რეანიმაციული საწოლთა ფონდის არასაჭირო დატვირთვის თავიდან აცილების მიზნით, განვითარდება გახანგრძლივებული ინტენსიური მოვლის საწოლთა ფონდი იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც ესაჭიროებათ ჰოსპიტალში დაყოვნება ხანგრძლივად. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს პალიატიური მოვლის სერვისების განვითარებას იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც განუკურნებელი დაავადებები აქვთ და განსაკუთრებული მოვლა ესაჭიროებათ. გაგრძელდება რეაბილიტაციის სერვისების განვითარება, როგორც ჰოსპიტალურ, ისე ამბულატორიულ დონეზე და გაფართოვდება მათი ჩამონათვალი. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის (პჯდ) სერვისების გაფართოებასა და ხარისხის გაუმჯობესებაზე. პირველადი ჯანდაცვის სერვისების ახალი მოდელის დანერგვის მიზნით, ეტაპობრივად გაფართოვდება პირველადი ჯანდაცვის შეღავათების პაკეტი. ასევე ამოქმედდება ელექტრონული მოდული ხარისხის ინდიკატორების მონიტორინგისა და შეფასებისთვის; პირველადი ჯანდაცვის დონეზე ექიმების, ექთნებისა და მეანი ექთნების მოტივაციის გაზრდისა და შრომითი გარანტიების უზრუნველყოფისთვის, 2025 წლიდან დაინერგება მინიმალური ხელფასის პოლიტიკა; სოფლად ექიმებისა და ექთნებისთვის გაგრძელდება ხელფასების ყოველწლიური ზრდის (10%-იანი ზრდა) ტენდენცია; შედეგებზე ორიენტირებული დაფინანსების მექანიზმები დაინერგება 0-იდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ადრეულ განვითარებაზე მეთვალყურეობისა და ქრონიკული დაავადებების მართვის გაუმჯობესების მიზნებისთვის; დაინერგება საუკეთესო პრაქტიკის კლინიკური გზამკვლევები; ტელემედიცინის სერვისების მიწოდების გაფართოების მიზნით, გაგრძელდება სამედიცინო დაწესებულებების ციფრული ტექნოლოგიებით აღჭურვა; საოკუპაციო ხაზთან ახლოს მდებარე სოფლების მოსახლეობისთვის სამედიცინო სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, პჯდ სერვისები (სპეციალისტების კონსულტაცია, ლაბორატორიული კვლევები) განხორციელდება ადგილზე, შესაბამისი მობილური ბრიგადების ვიზიტების ფარგლებში; მოსახლეობისთვის პჯდ სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის მიზნით, რიგ სოფლებს დაემატება ექიმი/ექთანი; კვლავ ეტაპობრივად გაგრძელდება პრიორიტეტული ამბულატორიების აშენება/რეაბილიტაცია, აღჭურვა და კომუნიკაციების მოწესრიგება. 36 სისტემატურად განახლდება სასწრაფო-გადაუდებელი დახმარების სამსახურის მატერიალურტექნიკური ბაზა და ავტოპარკი. ამასთანავე, გაგრძელდება პარამედიკოსების მომზადება და სისტემაში ინტეგრაცია. გაგრძელდება სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების გაძლიერება. მათ შორის, განხორციელდება ახალი რესპუბლიკური საავადმყოფოს მშენებლობა და არსებული შენობის რეაბილიტაცია. უწყვეტად გაგრძელდება მოსახლეობისთვის ქრონიკული დაავადებების მართვის მედიკამენტების მიწოდება. დაინერგება მედიკამენტების (მათ შორის, ინოვაციური მედიკამენტების) შესყიდვის ეფექტიანი მექანიზმები, რათა კიდევ უფრო გაფართოვდეს მედიკამენტების ჩამონათვალი და მოსარგებლეების ჯგუფები, არა მხოლოდ საპენსიო, არამედ უფრო დაბალი ასაკობრივი ჯგუფიდან და ამ გზით შემცირდეს ქრონიკული დაავადებების გართულებებთან დაკავშირებული ეკონომიკური და სოციალური ტვირთი. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიმართულებით, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და რეაგირების შესაძლებლობების, ჯანმრთელობის რისკების შემცირებისა და ბიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, განვითარდება გენომური ზედამხედველობა, მათ შორის, ანტიმიკრობულ რეზისტენტობაზე. გატარდება მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებისა და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციის ღონისძიებები, მათ შორის, იმუნიზაციის პროგრამის მდგრადობით. გაიზრდება პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. გაფართოვდება მოსახლეობისთვის საგანმანათლებლო კამპანიები კიბოს სკრინინგის თაობაზე. გაფართოვდება საშვილოსნოს ყელის კიბოზე სკრინინგის ახალი მეთოდით განხორციელების კომპონენტი. განხორციელდება საერთაშორისო თანამშრომლობა ჩეხეთის მთავრობასთან, ონკოლოგიური დარგის გაძლიერების მიზნით, რაც ითვალისწინებს ქართველი სპეციალისტების გადამზადებას, ასევე საქართველოში კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის უახლესი მეთოდების დანერგვას. ამავდროულად, უცხოეთის წამყვან კლინიკებთან ქართველი ექიმების თანამშრომლობის ხელშეწყობით, ქვეყანაში დაინერგება ონკოლოგიური დაავადებების მართვის უახლესი მეთოდები. დაავადების პრევენციის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის გზით, C ჰეპატიტის ელიმინაციის მისაღწევად, გაგრძელდება „C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამა“. გაიზრდება B ჰეპატიტის პრევენციისა და მკურნალობის პროგრამით მოცული ბენეფიციარების რაოდენობა. გაგრძელდება C და B ვირუსული ჰეპატიტების პრევენციის, ტესტირებისა და მკურნალობის სარგებლის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებები მოსახლეობაში, სამედიცინო პერსონალსა და მაღალი რისკის ჯგუფებში. ტუბერკულოზით დაავადებული პირების, მათ შორის, M/XDR-TB შემთხვევების გამოვლენის გაუმჯობესებისთვის განხორციელდება ტუბერკულოზის გაფართოებული სისტემატური სკრინინგი მაღალი რისკის მქონე და მოწყვლად მოსახლეობაში. გაგრძელდება მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში, გაიზრდება შესაბამისი პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. პრიორიტეტული იქნება იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების საჭიროებების დაფარვა დიალიზის, ტრანსპლანტაციისა და სხვა სასიცოცხლო მნიშვნელობის სერვისებზე. 37 ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა უზრუნველყოფილი იქნება მზარდი და მდგრადი ფინანსური რესურსით. ამოქმედდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის რეგისტრი, რაც შესაძლებლობას იძლევა, უკეთ შეფასდეს საჭიროებები და გაუმჯობესდეს ამბულატორიული და სტაციონარული სერვისების დაფინანსების მეთოდოლოგია. დაიწყება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრების რეაბილიტაცია. გაგრძელდება საოჯახო ტიპის სახლების შექმნა იმ პირებისთვის, რომლებიც არ საჭიროებენ ინტენსიურ ფსიქიატრიულ მკურნალობას და არ შეუძლიათ საკუთარ ოჯახებში ცხოვრება. გაგრძელდება პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ინტეგრაცია და იქ დასაქმებული პერსონალის გადამზადება. ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა მდგომარეობათა მართვის, მკურნალობისა და მზრუნველობის კუთხით, დაინერგება ტელეფსიქიატრიის სერვისები და დისტანციური კონსულტაციები, რაც ხელს შეუწყობს ფსიქიატრიულ სერვისებზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდას. საერთაშორისო სტანდარტებზე დაყრდნობით, დაიწყება საინფორმაციო კამპანიები ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა მიმართ საზოგადოების სტიგმის შესამცირებლად. შემუშავდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სისტემაში უფლებებთან დაკავშირებული გასაჩივრებისა და მათზე რეაგირების მექანიზმები. სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა და დემოგრაფიული პოლიტიკა, რისთვისაც გაუმჯობესდება რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისების ხარისხი და ხელმისაწვდომობა. დაიხვეწება სამედიცინო დაწესებულებათა საქმიანობის მარეგულირებელი მექანიზმები, განახლდება სანებართვო პირობებისა და მაღალ რისკს დაქვემდებარებული სამედიცინო საქმიანობების არსებული სტანდარტები, საჭიროების შემთხვევაში, შემუშავდება ახალი სტანდარტები. სამომავლო რეფორმების ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იქნება ფარმაცევტული სფეროს რეგულირების მექანიზმების დახვეწა. გაგრძელდება რეფერენტული ფასებისა და ინოვაციურ მედიკამენტებზე მწარმოებლებთან პირდაპირი შესყიდვის (მართული შესვლის შეთანხმება) მექანიზმების გამოყენება. უფრო მეტი ადამიანისთვის გაიზრდება ხელმისაწვდომობა უახლესი თაობის მედიკამენტების კიდევ უფრო გაფართოებულ ნუსხაზე. გაგრძელდება თანამშრომლობა ფარმაცევტულ კომპანიებთან, რათა მათ უზრუნველყონ ბენეფიციარებისთვის სუბსიდირებული მედიკამენტების შეუფერხებელი მიწოდება. განხორციელდება ღონისძიებები სუბსიდირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებისთვის. გაგრძელდება წამლის ხარისხის ლაბორატორიის გაფართოების ხელშეწყობა მედიკამენტების ხარისხისა და უვნებლობის კონტროლის ეროვნული შესაძლებლობების გასაზრდელად. მაღალტექნოლოგიური ინოვაციების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით, ინიციირებული იქნება „სამედიცინო მოწყობილობების შესახებ“ კანონის პროექტი. მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციის პრაქტიკებზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემის გაძლიერებისთვის, კვლავ გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტების სისტემის გაფართოება ეროვნულ დონეზე. სხვადასხვა საკომუნიკაციო არხის მეშვეობით, დიდი ძალისხმევა იქნება მიმართული საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად მედიკამენტების არარაციონალურ, ჭარბ გამოყენებასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ. ხელი შეეწყობა ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების გაძლიერებასა და უწყვეტ განვითარებას, როგორც სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორს. დიპლომირებული მედიკოსებისთვის გაიზრდება დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლების (რეზიდენტურის) 38 პროგრამებზე ხელმისაწვდომობა. გაუმჯობესდება პროგრამების ფარგლებში მიწოდებული განათლების ხარისხი. ამოქმედდება ეფექტიანი სწავლება-სწავლისა და შეფასების მექანიზმები მომავალი ექიმების პროფესიული უნარების გაძლიერებისთვის. ხელი შეეწყობა დეფიციტურ და პრიორიტეტულ სპეციალობებს და ქვეყნის მასშტაბით სამედიცინო პერსონალის თანაბარ განაწილებას. ხელი შეეწყობა სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი პროფესიული განათლების პროგრამებში ჩართვას. ექთნებისა და მეანი ექთნების მონაცემთა მართვის გაუმჯობესებული სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, შეიქმნება ექთნებისა და მეანი ექთნების ერთიანი რეესტრი, რომელიც სახელმწიფოს მისცემს შესაძლებლობას, დაგეგმოს ექთნებისა და მეანი ექთნების პროფესიული განვითარების მდგრადი განვითარების პოლიტიკა. მომზადდება საექთნო ადამიანური რესურსის განვითარების მრავალწლიანი სტრატეგია. ექიმების უწყვეტი პროფესიული განვითარების (უპგ) მიზნით, კვლავ გაგრძელდება მისი ინტეგრაცია სელექტიური კონტრაქტირების/სანებართვო პირობების მოთხოვნებში. 2024 წელს საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრა ექთნებისა და მეან-ექთნების სპეციალობები და მათი პროფესიული განვითარების შესაძლებლობები. საკანონმდებლო ცვლილების შესაბამისად, ქვეყნის მასშტაბით მოხდება ყველა ექთნისა და მეან-ექთნის ჯანდაცვის სამინისტროს სისტემაში ავტორიზაცია და განხორციელდება მათი სერტიფიცირება. ექთნებისა და მეან-ექთნებისთვის შეიქმნება დიპლომისშემდგომი განათლების, სამაგისტრო და უწყვეტი პროფესიული განვითარების პროგრამები, რაც მათი პროფესიული განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობა იქნება. განისაზღვრება ექთნებისა და მეან-ექთნების პროფესიული კომპეტენციები, მათი სამუშაოს მოცულობა და აღწერილობა, შეიქმნება ექთნების პროფესიული უნარების გაუმჯობესების ინსტრუმენტები, რაც აისახება მათ მიერ მიწოდებული მომსახურების ხარისხზე. გაგრძელდება მუშაობა ექთნის საგანმანათლებლო პროგრამებზე ფინანსური ხელმისაწვდომობისა და შრომითი ანაზღაურების გაუმჯობესების მიმართულებით. განხორციელდება სოლიდარობის ფონდის განვითარებისა და საჭირო თანხების მოზიდვის ღონისძიებები. ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბავშვების საზღვარგარეთ მკურნალობის პროგრამის პარალელურად, ქვეყანაში შეიქმნება ბავშვთა ონკოლოგიის კლინიკური ბაზა და მომზადდებიან სპეციალისტები. 3.1.2. სოციალური დაცვა სოციალური დაცვის მდგრადი, სამართლიანი და ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება და შემდგომი გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტია. მთავრობა გააგრძელებს სოციალური დაცვის ისეთი მიმართულებების განვითარებას, რომლებიც შესაძლებელს ხდის უფრო მეტი სოციალური დახმარების მიმართვას ყველაზე უფრო მოწყვლად, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახებისკენ. სხვადასხვა სოციალური დახმარების პარალელურად, გაგრძელდება დასაქმებისა და მხარდამჭერი სოციალური მომსახურებების განვითარებისკენ მიმართული ღონისძიებები, რაც უზრუნველყოფს სოციალური დაცვის ჰოლისტური ინტერვენციების განხორციელებას. მოსახლეობის კეთილდღეობის ხელშეწყობის მიზნით, მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტი აქტიური შრომის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობაა, რაც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის უმთავრესი განმაპირობებელი ფაქტორია. 39 მოქნილი და ეფექტიანი მომსახურების სისტემის შექმნის მიზნით, მომდევნო წლებში, მთავრობა მოქალაქეთათვის უზრუნველყოფს „ერთიანი ფანჯრის პრინციპის“ განვითარებას სხვადასხვა მომსახურების (სოციალური დაცვა, დასაქმება, ჯანდაცვა და სხვ.) მისაღებად. დაგეგმილია თბილისისა და რეგიონული სერვისცენტრების სარეაბილიტაციო/სამშენებლო სამუშაოები, ახალი ელექტრონული სისტემების დანერგვა და თანამშრომლების გადამზადება, რათა ჩამოყალიბდეს მოქალაქეთათვის სოციალური მომსახურების მიწოდების თანამედროვე სტანდარტების სისტემა. შრომისა და დასაქმების სისტემის შემდგომი განვითარების მიზნით, შემუშავდება და დამტკიცდება შრომისა და დასაქმების ეროვნული სტრატეგია, რომლის განხორციელებაც დადებით გავლენას მოახდენს ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაზე. ამასთან, გაგრძელდება დასაქმების ხელშეწყობა შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკითა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით. ასევე გაგრძელდება სსიპ − დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ინსტიტუციური განვითარება, რომლის ფარგლებში, გაუმჯობესდება ინფრასტრუქტურა, კონსულტანტებისა და სპეციალისტების კვალიფიკაცია, დაიხვეწება მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოები და გაძლიერდება სააგენტოს კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობა. აღნიშნული, თავის მხრივ, დადებითად აისახება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტიანობასა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე. დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. გარდა ამისა, გაგრძელდება შრომის ინსპექციის ინსტიტუციური გაძლიერება. მთავრობა გააგრძელებს საერთაშორისო შრომითი მიგრაციის რეგულირებას და ევროკავშირის წევრ და სხვა მაღალ განვითარებულ სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებებს, ცირკულარული შრომითი მიგრაციის სფეროში სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობის განვითარების მიზნით. გაგრძელდება სოციალურად დაუცველთა მხარდაჭერა ღია შრომის ბაზარზე დასაქმების ხელშესაწყობად. გარდა ამისა, შემუშავდება უმუშევრობის მხარდამჭერი სხვადასხვა მექანიზმი, მათ შორის, უმუშევრობის დაზღვევა და მისი დანერგვისათვის საჭირო სამოქმედო გეგმა. მუშაობა გაგრძელდება შრომითი უფლებების დაცვის გარანტიების დასაახლოებლად საუკეთესო საერთაშორისო სტანდარტებთან. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდების დასაქმების მხარდამჭერი შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის ინსტრუმენტების განვითარებაზე. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა დასაქმების ხელშეწყობა, დასაქმების ხელშემწყობი პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით. 40 დაიხვეწება და გაუმჯობესდება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა საჭიროებებსა და ინკლუზიაზე უფრო მეტად ორიენტირების მიზნით. ამასთან, გაგრძელდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან არსებული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დასაქმების კომიტეტის საქმიანობა ინკლუზიური, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შექმნისათვის. გაგრძელდება სოციალური დაცვის პროგრამებითა და სერვისებით უწყვეტად უზრუნველყოფა სიღარიბის დაძლევისა და მოსახლეობაში გაღარიბების რისკების შემცირებისათვის. შენარჩუნდება „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამის“ ბიუჯეტის ზრდის და ახალი, მხარდამჭერი პროგრამების დანერგვის ტენდენცია და გეოგრაფიული მისაწვდომობის ზრდა, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება მოწყვლადი ჯგუფების მხარდაჭერა და ოჯახების გაძლიერება; გაგრძელდება პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურებების ხარისხის გაუმჯობესებაზე მუშაობა; მომსახურების მიმწოდებელთა ორგანიზაციული განვითარების ხელშეწყობითა და შესაბამისი მომსახურებების განვითარებით, უზრუნველყოფილი იქნება ბავშვების მიტოვების შემთხვევების შემცირება. ხელი შეეწყობა ზრდასრულ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დიდი ზომის პანსიონატების დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესის დასრულებას ახალი ალტერნატიული მომსახურებების განვითარებით. გაიზრდება არსებული სოციალური მომსახურებების გეოგრაფიული მისაწვდომობა. ქვეყნის მასშტაბით, გაფართოვდება ორი ახალი მომსახურება, „შინ მოვლა“ და „პერსონალური ასისტენტი“. დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის მიმართულებით, განხორციელდება სოციალური მომსახურებების პერსონალური ასისტენტის მომსახურების დელეგირება მუნიციპალიტეტებზე. გაგრძელდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა საკითხებზე მომუშავე საკოორდინაციო საბჭოს ინტენსიური მუშაობა, სოციალური დაცვის, დასაქმებისა და ჯანდაცვის მიმართულებით, ინკლუზიური პოლიტიკის განვითარების მიზნით. ინტერნსიურად და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა თემის ჩართულობით, გაგრძელდება შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრაში ბიოფსიქოსოციალური მოდელის დანეგვის სამოქმედო გეგმის განხორციელება. გაგრძელდება მუშაობა საცხოვრისის კონცეფციაზე, ქვეყანაში ერთიანი საცხოვრისის პოლიტიკის განვითარების მიზნით. უწყვეტად გაგრძელდება მიზნობრივი ჯგუფებისათვის საარსებო შემწეობის, „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა, დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად. დაინერგება ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების განახლებული მეთოდოლოგია, რათა მიზნობრივი სოციალური დახმარების პროგრამამ უკეთ და უფრო სამართლიანად მოახდინოს შესაბამისი საჭიროების მქონე ოჯახების/შინამეურნეობების იდენტიფიცირება და კიდევ უფრო მეტად უპასუხოს შინამეურნეობების, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახების საჭიროებებს და შეამციროს გაღარიბების რისკები. გაგრძელდება პენსიის ოდენობის ზრდა, ინდექსაციის შესაბამისად, პენსიონერთა/სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებთა ფინანსური გარანტიების უზრუნველსაყოფად. 1 იანვრიდან, 70 წლისა და 41 მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით, ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში 540 ლარს გაუტოლდება, ხოლო 70 წლამდე პირთა პენსია განისაზღვრება 350 ლარის ოდენობით და ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში მიაღწევს 420 ლარს. ამასთან, მომავალი წლების განმავლობაში დაგეგმილია ინდექსაციის მიღმა, ეკონომიკური ზრდის შესაბამისად, პენსიის დამატებით გაზრდა და საპენსიო სისტემაში ინოვაციური მიდგომების დანერგვა, რათა სოციალურმა სისტემამ უფრო ეფექტიანად უპასუხოს სოციალურ გამოწვევებს. გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, ასევე დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრებ აბონენტებს (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებს) აუნაზღაურდებათ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ/სთ-ისა) ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტი. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის/ბავშვთათვის გათვალისწინებული საჭიროებების დაკმაყოფილებისა და სოციალური ინკლუზიის მიღწევის მიზნით, გაგრძელდება სოციალური პაკეტის ოდენობის ზრდა, ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკური პარამეტრების გათვალისწინებით. დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით, უწყვეტად გაგრძელდება ოჯახების მხარდაჭერა ყოველთვიური ფულადი ბენეფიტებით და განვითარდება ოჯახის მხარდამჭერი ახალი სერვისები, რაც განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია შრომის ბაზარზე ქალთა დასაქმების ხელშეწყობისთვის. განახლდება ქალთა შრომით უფლებებთან დაკავშირებული ნორმები, მათ შორის, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლისათვის გათვალისწინებული რეგულაციები და ასევე თანაბარი ღირებულების შრომისათვის თანასწორი ანაზღაურების საკითხი, რათა უზრუნველყოფილი იყოს გენდერული თანასწორობა შრომით ბაზარზე და განვითარდეს ოჯახზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკა. გაუმჯობესდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობები. მომდევნო წლებში დასრულდება ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა, რის შემდეგაც, დამატებით 6000 დევნილი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით და დაიხურება დევნილთა ყველა კოლექტიური განსახლების ცენტრი, მათი ტექნიკური მდგომარეობის მიუხედავად. ხელი შეეწყობა დევნილთა დასაქმებას დასაქმების მხარდამჭერი სხვადასხვა სახის პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება ეკომიგრანტების განსახლების პროგრამა. სტიქიით დაზარალებული 1000-ზე მეტი ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება საცხოვრებელი ფართით, უსაფრთხო გარემოში. 2025 წელს 1000 უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი საცხოვრებელი ფართით. აღნიშნული პროგრამა გაგრძელდება მომდევნო წლებშიც და პროგრამის ფარგლებში იდენტიფიცირებული, საჭიროების მქონე ყველა ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით. 42 გაგრძელდება საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარება. ასევე განვითარდება სხვადასხვა სოციალური ბენეფიტები დაბრუნებულ მიგრანტთა მხარდასაჭერად. გარდა ამისა, საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად, შეიქმნება და განვითარდება სხვადასხვა სერვისი. 3.2. განათლება, მეცნიერება, ახალგაზრდობის პოლიტიკა განათლება, მეცნიერება და ახალგაზრდობის პოლიტიკა ქვეყნის განვითარებისა და სტაბილური მომავლის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტებია, რომლებიც უზრუნველყოფს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარებას, ქვეყნის ინოვაციურ და ეკონომიკურ წინსვლას, ქმნის ახალ შესაძლებლობებს, ამაღლებს კონკურენტუნარიანობას და უზრუნველყოფს ადგილობრივი და გლობალური გამოწვევების დასაძლევად აუცილებელ ცოდნასა და ტექნოლოგიებს. სწორად განსაზღვრული ახალგაზრდობის პოლიტიკა უზრუნველყოფს ახალგაზრდებისთვის ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც მათ პროფესიულ, სოციალურ და პიროვნულ განვითარებაში დაეხმარება და, ამავდროულად, მათი სამოქალაქო პასუხისმგებლობისა და ლიდერობის ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს. ამდენად, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის გაძლიერება და განვითარება ერთიან სტრატეგიულ ხედვას საჭიროებს, ქვეყნის სტაბილური, ინოვაციური და წარმატებული მომავლის საფუძვლის შესაქმნელად. 3.2.1 განათლება საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ინკლუზიური, ხარისხიანი და თანამედროვე მოთხოვნებზე მორგებული განათლების სისტემის განვითარებას, რომელიც შესაძლებლობას აძლევს თითოეულ მოქალაქეს, მიიღოს განათლება თავისი უნარების მაქსიმალური განვითარებისთვის. თანამედროვე მსოფლიოში, სადაც ცოდნა და ტექნოლოგიური პროგრესი სწრაფად ვითარდება, ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი განათლება საზოგადოებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. განათლების სისტემის განვითარების საშუალებით შესაძლებელია ისეთი უნარებისა და ცოდნის ჩამოყალიბება, რომლებიც მოქალაქეებს კონკურენტუნარიან და ინოვაციურ გარემოში ადაპტირების საშუალებას აძლევს. შესაბამისად, განათლების სისტემის რეფორმა და მისი მუდმივი გაუმჯობესება მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია, რაც მიზნად ისახავს ადრეული ასაკიდან უმაღლესი განათლების ჩათვლით ერთიანი და ძლიერი განათლების სისტემის ჩამოყალიბებას. ადრეული და სკოლამდელი განათლება მთავრობისთვის პრიორიტეტული იქნება ადრეული და სკოლამდელი განათლების მიმართულება, რომელიც ბავშვის განვითარების საფუძველია და ხელს უწყობს მათი კოგნიტიური, ემოციური და სოციალური უნარების ჩამოყალიბებას. სწორედ ამ ეტაპზე 43 მიღებული ცოდნა და გამოცდილება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბავშვის მომავალი წარმატებისთვის. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ადრეული და სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობა და დაფინანსება. გაგრძელდება საბავშვო ბაღების მშენებლობა და რეაბილიტაცია − ქვეყნის მასშტაბით განხორციელდება 885 საბავშვო ბაღის მშენებლობა-რეაბილიტაცია. გაფართოვდება სერვისები სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. საქართველოში პირველად განხორციელდება საბავშვო ბაღების ავტორიზაცია, რომლის შედეგად გაუმჯობესდება საგანმანათლებლო პროგრამების ხარისხი, დასაქმებული პირების კვალიფიკაცია და ასევე ინფრასტრუქტურა. ყველა არაქართულენოვან სახელმწიფო ბაღში დაინერგება ბილინგვური სწავლება, რაც აამაღლებს სახელმწიფო ენის ცოდნის დონეს და ხელს შეუწყობს ეთნიკური უმცირესობების საზოგადოებაში სრულფასოვან ინტეგრაციას. ბაღსა და სკოლას შორის მყარი კავშირის ჩამოყალიბების მიზნით, გაძლიერდება სკოლამდელი პროგრამა როგორც ბაღებში, ასევე სკოლებში, რაც უზრუნველყოფს ბავშვების ჰარმონიულ გადასვლას ბაღიდან სკოლაში. სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, პირველად დაინერგება სკოლამდელი განათლების დივერსიფიცირებული მოდელები. დაინერგება სკოლამდელ დაწესებულებაში დასაქმებულთა შრომის ღირსეული ანაზღაურების სისტემა. ამასთან, ამუშავდება მძლავრი მექანიზმი სკოლამდელ დაწესებულებებში ახალგაზრდა კვალიფიციური კადრების მოზიდვის მიზნით. გარდა ამისა, შეიქმნება შესაბამისი პლატფორმა დასაქმებულთა უწყვეტი პროფესიული განვითარებისთვის. ზოგადი განათლება მთავრობის მიდგომა ზოგადი განათლების მიმართ მიზნად ისახავს მისი ხარისხის გაუმჯობესებას, რათა თითოეულ მოსწავლეს მიეცეს განვითარების თანაბარი შესაძლებლობა. მთავრობის ხედვაა, შექმნას ძლიერი საგანმანათლებლო სისტემა, რომელიც ქვეყნის სოციალურეკონომიკურ წინსვლას შეუწყობს ხელს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ზოგადი განათლების დაფინანსება. შემუშავდება სკოლის დაფინანსების ახალი მოდელი, რომელიც კიდევ უფრო გააძლიერებს სკოლის ფინანსურ და ადმინისტრაციულ ავტონომიას და მაღალ ნიშნულზე აიყვანს დეცენტრალიზაციის პროცესს. მომდევნო წლებში უზრუნველყოფილი იქნება ყველა საჯარო სკოლის სრული ინფრასტრუქტურული გამართულობა. აშენდება და რეაბილიტირდება 500-ზე მეტი საჯარო სკოლა. სრულად განახლდება ყველა საგნობრივი პროგრამა და სასკოლო სახელმძღვანელოები. უსასყიდლოდ მიეწოდება საქართველოს ყველა საჯარო სკოლის ყველა მოსწავლესა და მასწავლებელს გრიფირებული სასკოლო სახელმძღვანელოების სრული ნაკრები. მოხდება ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზება, რაც უზრუნველყოფს სასწავლო პროგრამების ხარისხის გაუმჯობესებას, მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებას, უსაფრთხო და ჯანსაღი გარემოს არსებობას და სასკოლო საზოგადოებაში მაღალი თანამშრომლობითი კულტურის განვითარებას. 44 გაგრძელდება საჯარო სკოლების იმ მოსწავლეების უფასო ტრანსპორტირება, რომელთაც სკოლამდე მანძილის დაფარვის, რთული კლიმატური და გეოგრაფიული პირობების ან/და განსაკუთრებული საჭიროებების გამო სასწავლო პროცესზე დასწრების პრობლემა აქვთ. მომდევნო წლებშიც შენარჩუნდება პორტაბელური კომპიუტერების („ბუკებისა“ და ლეპტოპების) გადაცემა ყველა საჯარო სკოლის პირველკლასელებისა და წარჩინებული მოსწავლეებისათვის, რომლებმაც საბაზისო საფეხური 10 ქულაზე დაამთავრეს. ყველა საჯარო სკოლაში სრულად განახლდება საბუნებისმეტყველო და კომპიუტერული ლაბორატორიები, რაც უზრუნველყოფს STEAM განათლების კომპონენტის მნიშვნელოვან გაძლიერებას. რეფორმების შედეგების გაზომვის, გამოწვევების იდენტიფიცირებისა და შემდგომი ინტერვენციების დაგეგმვის მიზნით, განხორციელდება ეროვნული შეფასებები დაწყებით და საბაზო საფეხურებზე. აღნიშნული შეფასებებით ქვეყნის, მუნიციპალიტეტისა და სკოლის დონეზე, საგნობრივ ჭრილში იდენტიფიცირდება სისტემის საჭიროებები და გამოწვევები, გამოიკვეთება კონკრეტული ღონისძიებებისა და ინტერვენციების განხორციელების აუცილებლობა სასკოლო და ეროვნულ დონეებზე. პირველად, საგანმანათლებლო სივრცეში უზრუნველყოფილი იქნება სკოლის აკადემიური მოსწრების გათვალისწინება უმაღლესი განათლების საფეხურზე სწავლის გაგრძელებისთვის, რაც გაზრდის ზოგადი განათლების მნიშვნელობას და აამაღლებს სკოლის პრესტიჟს. ამასთან, განხორციელდება მოსწავლეთა აკადემიური მიღწევების ეროვნული შეფასებები. ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიზანია ყველა მოსწავლის, მათ შორის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა, რომლის ფარგლებში, მთავრობა ხელს შეუწყობს მათზე მორგებული სასწავლო გარემოსა და შესაბამისი სერვისების განვითარებას. ბილინგვური განათლების დანერგვით, გაძლიერდება სახელმწიფო ენის სწავლება ყველა არაქართულენოვან სკოლაში. საშუალო საფეხურზე, XI-XII კლასებში, შეთავაზებული იქნება მოსწავლის ინტერესებსა და საჭიროებებზე მორგებული პროგრამები. „უსაფრთხო სკოლის“ კონცეფციის ფარგლებში, ყველა მოსწავლეს ექნება შესაძლებლობა, ისარგებლოს ფსიქოსოციალური სერვისებით და გაიზრდება იმ საჯარო სკოლების რაოდენობა, სადაც გათვალისწინებული იქნება სოციალური მუშაობის კომპონენტი და დაინერგება აღდგენითი მიდგომები, მათ შორის, სასკოლო მედიაცია. გაძლიერდება მუშაობა სკოლებში ძალადობის პრევენციის მიზნით, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენებით. ყველა საჯარო სკოლის ექიმის მომსახურებით უზრუნველყოფის მიზნით, შემუშავდება სკოლის ექიმის განახლებული საკვალიფიკაციო მოთხოვნები და გაიზრდება სკოლის ექიმის სააღმზრდელო პროცესში ჩართულობა. სასკოლო კულტურის ჩამოყალიბების ფარგლებში, შეიქმნება მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს მშობლების ჩართულობას სასკოლო ცხოვრებაში. გაგრძელდება სკოლის მასწავლებელთა და ადმინისტრაციული პერსონალის შრომის ანაზღაურების ზრდა. შემუშავდება მასწავლებლის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის მრავალფეროვანი მექანიზმი. 45 გაიხსნება საერთაშორისო სტანდარტების მქონე, ულტრათანამედროვე, რეგიონის საგანმანათლებლო ჰაბი „ევროპული სკოლა – თბილისი“, რომელიც მოემსახურება როგორც საქართველოს, ასევე აღმოსავლეთ პარტნიორობის სხვა ქვეყნების წარმომადგენლებს. პროფესიული განათლება საქართველოს მთავრობის სტრატეგიული მიზანია, გააძლიეროს პროფესიული განათლების როლი ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში და უზრუნველყოს მისი ადაპტირება თანამედროვე შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება პროფესიული განათლების დაფინანსება. განვითარდება კოლეჯების ინფრასტრუქტურა და უზრუნველყოფილი იქნება მათი აღჭურვა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად. პროფესიული განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, დაინერგება დისტანციური სწავლების კომპონენტი. მომდევნო წლებში, თბილისსა და რეგიონებში აშენდება ულტრათანამედროვე, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი „ექსელენს ცენტრები“. ამასთან, პროფესიული განათლება ხელმისაწვდომი იქნება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, ყველა მუნიციპალიტეტში. პროფესიულ განათლებაში კიდევ უფრო წახალისდება საჯარო-კერძო პარტნიორობა, რაც ხელს შეუწყობს პრაქტიკული უნარ-ჩვევებისა და კარიერული შესაძლებლობების გაძლიერებას. შეიქმნება და დამტკიცდება პროფესიული განათლების დაფინანსების ახალი, შედეგებზე დაფუძნებული მოდელი. პროფესიული განათლება სრულად მოერგება შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და მის საჭიროებებს, განახლდება ყველა არსებული კვალიფიკაცია. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების პროფესიულ განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით, განვითარდება მოქნილი და მხარდამჭერი, მრავალფეროვანი სერვისები. გაიზრდება პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურება. ამასთან, მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდება პროფესიული განათლების მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებაში. უმაღლესი განათლება მთავრობის მიზანია, უზრუნველყოს ხარისხიანი უმაღლესი განათლების განვითარება, რომელიც შესაბამისობაში იქნება გლობალური შრომითი ბაზრის მოთხოვნებთან. ამ მიზნის მისაღწევად, განათლების სისტემა იქნება მოქნილი და მხარდამჭერი, რაც გულისხმობს მრავალფეროვან სერვისებს, რომლებიც დააკმაყოფილებს როგორც სტუდენტების, ისე საზოგადოების საჭიროებებს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება უმაღლესი განათლების დაფინანსება. მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, სრულად განახლდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურა. აშენდება და მოეწყობა სტუდენტთა საერთო საცხოვრებლების მასშტაბური კომპლექსები. 46 ჩამოყალიბდება სახელმწიფო უნივერსიტეტების განვითარების ახალი კონცეფცია. შემუშავდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსების ახალი მოდელი. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, განისაზღვრება და დაფინანსდება პრიორიტეტული უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამები. გაიზრდება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელ სტუდენტთა დაფინანსება. გაგრძელდება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის უმაღლესი განათლების მიღების მხარდამჭერი პროგრამები. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების უმაღლეს განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით, განვითარდება უფრო მოქნილი და ეფექტიანი მხარდამჭერი სერვისები. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, გაგრძელდება ერთობლივი და ორმაგი ხარისხის უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების მხარდაჭერა. გარდა ამისა, სამჯერ გაიზრდება საზღვარგარეთ სწავლის მიზნით დაფინანსებულ სტუდენტთა რაოდენობა. 3.2.2 მეცნიერება საქართველოს მთავრობის ხედვა მეცნიერების განვითარების სფეროში მიზნად ისახავს ქვეყნისთვის თანამედროვე და ინოვაციური კვლევების ხელმისაწვდომობას, რაც ხელს შეუწყობს ეკონომიკური, სოციალური და ტექნოლოგიური წინსვლის მხარდაჭერას. მთავრობის მიზანია, შექმნას თანამედროვე სამეცნიერო-კვლევითი ინფრასტრუქტურა, რომელიც საფუძველს ჩაუყრის ახალი იდეების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების შექმნას. ყოველწლიურად გაიზრდება მეცნიერების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების დაფინანსება. მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, სრულად განახლდება კვლევითი ინსტიტუტების ინფრასტრუქტურა. შეიქმნება საჯარო-კერძო პარტნიორობის ახალი მოდელი და დაჩქარდება კვლევის შედეგების კომერციალიზაციის პროცესი. მრეწველობის სექტორში ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშესაწყობად, შემუშავდება გრძელვადიანი, შედეგზე ორიენტირებული კვლევითი პროგრამები. გაფართოვდება სამეცნიერო კოლაბორაცია მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ცენტრებთან, გაძლიერდება ქართველოლოგიის ცენტრების საქმიანობა საზღვარგარეთ. ხელი შეეწყობა ქართველ მკვლევართა და ინოვატორთა აქტიურ ჩართულობას საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში. ამასთან, ეროვნულ დონეზე გაძლიერდება და გამრავალფეროვნდება მეცნიერების პოპულარიზაციისა და ახალგაზრდა მკვლევართა და ინოვატორთა მხარდამჭერი მიზნობრივი პროგრამები. 47 დარგობრივი უწყებების კოორდინაციით, განვითარდება ცოდნაზე დაფუძნებული საზოგადოებისა და ეკონომიკაზე ორიენტირებული მეცნიერების, კვლევის, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციის სისტემა. დაინერგება სამეცნიერო კვლევების ხარისხის შეფასებისა და კვლევითი ერთეულების მართვისა და დაფინანსების ახალი მოდელი. 3.2.3. ახალგაზრდობის პოლიტიკა მთავრობა აღიარებს ახალგაზრდების მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის მომავლის განვითარებაში, შესაბამისად, მისი პოლიტიკა მიზნად ისახავს ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც ხელს შეუწყობს მათი საჭიროებებისა და ინტერესების გათვალისწინებასა და მათი პოტენციალის სრულად რეალიზებას. ჩამოყალიბდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის განვითარების მრავალკომპონენტიანი ინოვაციური ეკოსისტემა, რომელიც უპასუხებს ახალგაზრდების მნიშვნელოვან საჭიროებებს. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებების დაფინანსება და გაფართოვდება ახალგაზრდული სერვისები (საგრანტო კონკურსები, სტაჟირება). ამასთან, გაგრძელდება და კიდევ უფრო გაუმჯობესდება ახალგაზრდული ინიციატივების დაფინანსების მიზნობრივი პროგრამები. პროფესიული და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სტუდენტებისათვის შემუშავდება „სტარტაპების“ სისტემა და განხორციელდება სტუდენტთა ფინანსური მხარდაჭერის პროგრამა. სკოლებსა და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში განხორციელდება ახალგაზრდა ინოვატორთა მხარდაჭერის პროგრამა, უპირატესად, ტექნოლოგიებისა და STEM მიმართულებით. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების მიმართულებით, მათ შორის, განახლდება ახალგაზრდული ბანაკები და სივრცეები. ინტერნაციონალიზაციის ფარგლებში განხორციელდება საერთაშორისო გაცვლითი სტუდენტური ბანაკები, რაც საშუალებას მოგვცემს, ასობით ქართველმა სტუდენტმა მიიღოს მონაწილეობა ახალგაზრდულ საერთაშორისო ღონისძიებებში. 3.3. კულტურა, სპორტი კულტურის, ხელოვნებისა და სპორტის დარგები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საზოგადოების განვითარებისა და კეთილდღეობის გაძლიერებაში. აღნიშნული მიმართულებები ხელს უწყობს არა მხოლოდ სოციალურ და კულტურულ პროგრესს, არამედ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს 48 ქვეყნის ეკონომიკაზე და ასევე მნიშვნელოვანი როლი აქვს გლობალურ არენაზე ქვეყნის პოზიციონირებისა და საერთაშორისო რეპუტაციის განმტკიცების კუთხით. საქართველოში კულტურის მხარდაჭერა და ხელოვნების, ასევე სპორტის დარგების განვითარება სახელმწიფო პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი და პრიორიტეტული მიმართულებებია. შესაბამისად, საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ნაცვლად, დარგობრივი სამინისტროების დამოუკიდებლად შექმნა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს კულტურისა და სპორტის სფეროებში სახელმწიფოს გაცხადებული სტრატეგიული მიზნების მიღწევასა და დასახული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებას. ამასთანავე, აღნიშნული ხელს შეუწყობს ამ უმნიშვნელოვანესი დარგების უფრო სწრაფი განვითარების დამატებითი მექანიზმის შექმნასა და სახელმწიფოს მხარდაჭერის გაძლიერებას. აღნიშნული მიდგომა შექმნის კულტურის შესაბამისი დარგების განვითარებისა და მათი მართვის თანამედროვე მოდელის ჩამოყალიბების საფუძველს და მოემსახურება კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, კულტურის ხელმისაწვდომობას, შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარებასა და ხელოვანთა მხარდაჭერას. ამასთანავე, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება სპორტის სფეროში მოქმედი მენეჯმენტის სისტემა, რაც, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს ფინანსების ეფექტიან ხარჯვას და ამ სფეროში ჩართული სუბიექტების საჭიროებების დაკმაყოფილებას. აღნიშნული ასევე დადებითად აისახება მაღალი მიღწევების სპორტის შედეგებსა და მასობრივი სპორტის პოპულარიზაციაზე. 3.3.1. კულტურა კულტურის ხელშეწყობისა და ხელოვნების დარგების განვითარების მიმართულებით საქართველოს მთავრობის ხედვა ეფუძნება კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების შენარჩუნებასა და ხელშეწყობას, ეროვნული იდენტობის დაცვას, კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვასა და ქვეყნის კულტურული და შემოქმედებითი პოტენციალის სრულად გამოყენებისთვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნას. მთავრობა გააგრძელებს კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების ხელშეწყობის ეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებას − ლიტერატურის, თეატრის, მუსიკის, კინოს, ვიზუალური ხელოვნების, ფოლკლორის, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის, კულტურის ინფრასტრუქტურის განვითარების, ეროვნული კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების საერთაშორისო პოპულარიზაციისა და ინტერნაციონალიზაციის, კულტურის ხელმისაწვდომობისა და სახელოვნებო განათლების განვითარების მიმართულებით. ამასთანავე, საქართველოს კულტურის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი პროექტების დაფინანსება ყოველწლიურად გაიზრდება. კულტურის ხელმისაწვდომობისა და კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების ხელშეწყობის მიზნით, ყოველწლიურად განხორციელდება 450-ამდე პროექტი, მათ შორის, იქნება პროექტები, რომლებიც ხელს შეუწყობს მაღალმთიან, ეთნიკური უმცირესობებით მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტებში, გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრებთა, აგრეთვე ქალების, 49 ბავშვების, ახალგაზრდების, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე უმცირესობების კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაციას. პირების, ეთნიკური კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარების პრიორიტეტების შესაბამისად, ყოველწლიურად დაიგეგმება სხვადასხვა კონკურსისა თუ არასაკონკურსო პროექტის განხორციელება, რომელთა მიზანი იქნება: ქართული წიგნისა და ლიტერატურის ხელშეწყობა; ქართული თეატრისა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული პროფესიული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული კინოს ხელშეწყობა; სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა; ქართული ფოლკლორის ხელშეწყობა; სამუზეუმო საქმიანობის განვითარება; სამუზეუმო ფონდების შევსება; ქვეყნის კულტურის წარმოჩენა მნიშვნელოვან საერთაშორისო კულტურულ ღონისძიებებზე; საერთაშორისო ღონისძიებების საქართველოში მასპინძლობა; კულტურის ობიექტების ინფრასტრუქტურული განვითარების პროექტების შემუშავება/რეაბილიტაცია, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვისა და შენარჩუნებისთვის საპროექტო/სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარება. სულ, ყოველწლიურად, 600-ამდე პროექტი განხორციელდება. 2025 − 2028 წლებში სახელოვნებო უმაღლეს სასწავლებლებში გატარდება ღონისძიებები საგანმანათლებლო პროგრამების კულტურის სფეროს საჭიროებებთან შეთავსების, ახალი პროგრამების, მათ შორის, პროფესიული პროგრამების ხელშეწყობის კუთხით. გაგრძელდება ახალი კადრების მოზიდვა, გაგრძელდება ნიჭიერ ახალგაზრდა ხელოვანთა ხელშეწყობა, სტუდენტთა და აკადემიური კადრების მობილობა და გამოცდილების გაზიარება საზღვარგარეთის მოწინავე სახელოვნებო სასწავლებლებთან. 2025 − 2028 წლებში გაგრძელდება სკოლისგარეშე (არაფორმალური) სახელოვნებო სასწავლებლების დაფინანსება და მათი ინსტიტუციური განვითარების მხარდაჭერა, ასევე სასწავლებლების ინფრასტრუქტურული და მატერიალური ბაზებისა და ფონდების განახლების მხარდაჭერა. ქართული კინოსა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების მიზნით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა არანაკლებ 1500ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას. გაგრძელდება ქართული ფილმების გაციფრულება. სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 200-ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე ხელი შეეწყობა ყოველწლიურად ხელოვანთა საიუბილეო წიგნიალბომის გამოცემას. ქართული პროფესიული მუსიკის განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 250-ამდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე პროფესიული კონკურსებისა და ფესტივალების ჩატარებას. გაგრძელდება ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებების ელექტრონული ვერსიების მომზადება/გამოცემა/ვებპორტალზე განთავსება; შეიქმნება ქართული საკომპოზიტორო მემკვიდრეობის, მათ შორის, პარტიტურის ელექტრონული ვერსიები. 50 გაგრძელდება შემოქმედებითი ინდუსტრიის ხელშეწყობისა და განვითარების მიმართულებით კონკურსებისა და პროექტების დაფინანსება. კულტურის პოპულარიზაციის მიმართულებით, დაფინანსდება სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი სსიპ-ების, ორგანიზაციების, სხვა შემოქმედებითი ჯგუფებისა და ხელოვანთა (ფიზიკური პირების) საქართველოსა და საზღვარგარეთ კულტურულ ღონისძიებებში მონაწილეობა. გარდა ამისა, წარმატებული შემოქმედებითი ჯგუფების, ხელოვანთა (მათ შორის, სტუდენტთა) საზღვარგარეთ განათლებისა და საერთაშორისო დონეზე პოპულარიზაციის ხელშეწყობის მიზნით, წლის განმავლობაში დაფინანსდება 60 პროექტზე მეტი. სახელოვნებო განათლების ხელმისაწვდომობის მიმართულებით, წლის განმავლობაში, როგორც საკონკურსო, ისე არასაკონკურსო გზით, დაფინანსდება 30-ამდე პროექტი; სამუსიკო სასწავლებლებში გაგრძელდება ინსტრუმენტების ბაზის განახლება. განხორციელდება რეგიონებში სამუსიკო სკოლების დათვალიერება ნორჩი პერსპექტიული, ნიჭიერი მუსიკოსების გამოვლენისა და მათი ხელშეწყობის მიზნით. მუზეუმების საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით, განხორციელდება ღონისძიებები სამუზეუმო ფასეულობათა ელექტრონულ სისტემაში აღრიცხვისა და სამუზეუმო ფონდებისთვის ნამუშევრების შესაძენად. გაგრძელდება სამუზეუმო ფონდების შევსება ხელოვნების ნიმუშებითა და არტეფაქტებით; თანამშრომლობა დამყარდება მსოფლიოს სხვადასხვა ცნობილ მუზეუმთან; ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის/სახვითი ხელოვნების გამოფენების ჩატარებას; გაგრძელდება მუზეუმებში კადრების განახლება და გადამზადება. მომდევნო წლებში, ყოველწლიურად, ქართული კულტურა წარმოდგენილი იქნება საზღვარგარეთ ფესტივალსა და სხვადასხვა სახელოვნებო ფორუმზე. ქართული კულტურის და ქართველ ხელოვანთა პოპულარიზაციის მიზნით, ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ არანაკლებ 15 პროექტის განხორციელებას. გაგრძელდება ლევილის მამულის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და ის ქართული კულტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრად იქცევა ევროპაში. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული თეატრების, ანსამბლების, ფოლკლორული გუნდების გასტროლებს, ქართული კულტურის დღეების ჩატარებას, ახალგაზრდა ხელოვანთა სახელოვნებო-შემოქმედებით რეზიდენციებში საქმიანობას. გაგრძელდება კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა, გადაიდგმება ნაბიჯები ადამიანური რესურსების, ადმინისტრაციული და პროფესიული კადრების მოზიდვის, გადამზადებისა და განახლების/განვითარების მიზნით. ხელი შეეწყობა, ყოველწლიურად, მუსიკის, კინოს, თეატრის, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურის არანაკლებ 15 ფესტივალის ჩატარებას; ყოველწლიურად, გამოჩენილ ხელოვანთა 30-ამდე საიუბილეო თარიღის აღნიშვნას; 10-ამდე წიგნი-ალბომის გამოცემას; 10-ამდე კულტურულ/შემეცნებით პროექტს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების მოსწავლეებისთვის. ყოველწლიურად ჩატარდება არანაკლებ 50 მასტერკლასი და 3 პროფესიული კონკურსი მუსიკის, ფოლკლორის, სახვითი ხელოვნების მიმართულებით; განახლდება სამინისტროს სისტემაში მოქმედი სამუსიკო სასწავლებლებისა და აგრეთვე სხვა სასწავლებლების, ორკესტრების ინსტრუმენტული ფონდები. 51 გაგრძელდება რეგიონების კულტურული პროექტების მხარდაჭერა და მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება. რეაბილიტაცია ჩაუტარდება, თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღიჭურვება და ფუნქციონირებას განაახლებს: სტეფანწმინდის ისტორიული მუზეუმი, დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქიტექტურულარქეოლოგიური მუზეუმი; გაიხსნება გრაკლიანი გორის არქეოლოგიური მუზეუმი და დასრულდება არქეოლოგიური მუზეუმის − „გადაჭრილი გორის“ მშენებლობა; დასრულდება ლევილის მამულის შატოს ფასადისა და ინტერიერის სრული რეაბილიტაცია, მეგრული ოდის მოწყობა; 2025 წელს დასრულდება ჭიათურისა და მესხეთის სახელმწიფო თეატრების, ქუთაისის მ. ბალანჩივაძის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის შენობების რეაბილიტაცია. ამის გარდა, ყოველწლიურად განხორციელდება კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების კვლევითი, საპროექტო, სარეაბილიტაციო სამუშაოები, არქეოლოგიური შესწავლა-კონსერვაცია. გაგრძელდება ქართული თეატრის, კინოს, საკომპოზიტორო შემოქმედების, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურული თარგმანების, სამუზეუმო ფასეულობათა, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების შესახებ ვებპორტალების განვითარების მხარდაჭერა. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს საქართველოს სახალხო არტისტების, საქართველოს სახალხო მხატვრების, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატების, ლიტერატურისა და ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეების ღვაწლის დაფასებას, სოციალური და შემოქმედებითი პირობების გაუმჯობესებას. 3.3.2 სპორტი მთავრობა მიზნად ისახავს ქვეყნის მასშტაბით აქტიური და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას და ქართული სპორტის ღირსეულად წარმოჩენას საერთაშორისო სარბიელზე. ამისთვის გაიზრდება სახელმწიფოს მიერ მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის დაფინანსება. შემუშავდება სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარების სტრატეგია. მუნიციპალიტეტებში სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების მხარდაჭერის მიზნით, დაიწყება 2 მილიარდი ლარის მოცულობის ახალი პროგრამა. პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება მრავალფუნქციური სპორტული კომპლექსების/სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა/რეაბილიტაცია, რომლებიც მოიცავს საფეხბურთო და სარაგბო მოედნებს, სხვადასხვა სპორტის სახეობისთვის ინფრასტრუქტურასა და საცურაო აუზებს. სპორტის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება ხელს შეუწყობს მასობრივი სპორტის ხელმისაწვდომობას, სპორტული ნიჭის მქონე ბავშვების გამოვლენასა და მათ კარიერულ განვითარებას. შემუშავდება და განხორციელდება მასობრივი სპორტის სამდონიანი (სკოლამდელი, სასკოლო და საუნივერსიტეტო) პოლიტიკა. განსაკუთრებული ზრუნვის საგანი იქნება პარასპორტის განვითარება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების სპორტულ აქტივობებში ჩართვა. 52 მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარების ხელშესაწყობად, ჩამოყალიბდება ინსტიტუციური საფუძვლები, განისაზღვრება დაფინანსების ეფექტიანი პრინციპები და მექანიზმები. ყურადღება დაეთმობა სპორტული განათლების განვითარებას სწავლის ყველა საფეხურზე, შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების სპორტული განათლების სისტემა, რომელიც მოემსახურება როგორც მასობრივ, ისე მაღალი მიღწევების სპორტს. თითოეული სპორტის სახეობისათვის გადამზადდებიან მწვრთნელები, ფიზიკური აღზრდის მასწავლებლები, სპორტული მედიცინისა და რეაბილიტაციის სპეციალისტები, ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სფეროს სხვა სპეციალისტები, დარგის განვითარებისათვის საჭირო რაოდენობის გათვალისწინებით. უმაღლესი და პროფესიული სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებები აღიჭურვება თანამედროვე სასწავლო, საწვრთნელი და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურით. სპორტის სფეროში დაინერგება სამწვრთნელო და სხვა ტიპის საქმიანობის სერტიფიცირების სისტემა. ყველა სკოლამდელ დაწესებულებაში დაინერგება ფიზიკური აღზრდის ელემენტები. ქვეყანაში იმოქმედებს კლასგარეშე და სასკოლო კლუბების, ასევე სტუდენტური საუნივერსიტეტო ლიგების სისტემა. ყოველწლიურად გაიმართება ახალგაზრდული ეროვნული თამაშები სპორტის სხვადასხვა სახეობაში. ამოქმედდება ახალგაზრდა პერსპექტიული სპორტსმენების აღმოჩენის, შერჩევისა და მათი სპორტული განვითარების მექანიზმები. გაგრძელდება სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო ჩემპიონატების/ტურნირების საქართველოში მასპინძლობისათვის აქტიური მხარდაჭერა, კერძოდ, საქართველო უმასპინძლებს ჭადრაკში ქალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატს, გაიმართება ზამთრის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალი − „ბაკურიანი 2025“; თბილისში გაიმართება ფარიკაობის მსოფლიო ჩემპიონატი (2025); გაიმართება ქალთა შორის მსოფლიო თასის გათამაშება ჭადრაკში (2025); საქართველოში ჩატარდება ძიუდოში ევროპის ჩემპიონატი (2026). გარდა ამისა, განხორციელდება ინფრასტრუქტურული პროექტები: აშენდება 70 ათას მაყურებელზე გათვლილი, „უეფას“ ყველაზე მაღალი სტანდარტის მეოთხე კატეგორიის სტადიონი, სადაც ასევე გაიმართება რაგბის თამაშები, კონცერტები და სხვა მასშტაბური კულტურული ღონისძიებები; აშენდება ყინულის სასახლე (განკუთვნილი ფიგურული ციგურაობისა და ყინულის ჰოკეისათვის); ქალაქ ფოთში, მალთაყვაში, დასრულდება კანოე და ნიჩბოსნობის სპორტული კომპლექსის მშენებლობა; რეაბილიტაცია ჩაუტარდება საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური რეზერვების მზადების ცენტრს (იგეგმება სპორტსმენთა საერთო საცხოვრებლის, ძიუდოს დარბაზის, ახალი მრავალპროფილური ორსართულიანი სპორტული დარბაზის მშენებლობა/რეაბილიტაცია); სოფელ დიღომში დასრულდება სპორტული ბაზის რეაბილიტაცია; ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დასრულდება „აილამას სამთო ბანაკის“ მშენებლობა; დასრულდება საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სასწავლო უნივერსიტეტის ევროპული სტანდარტების შესაბამისი შენობის მშენებლობა. 4. საგარეო პოლიტიკა და თავდაცვა საქართველოს მთავრობის ხედვა საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის მიმართულებით ორიენტირებულია ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენისა და 53 სუვერენიტეტის განმტკიცებაზე, რეგიონში სტაბილურობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციასა და საერთაშორისო პარტნიორებთან ურთიერთობების გაღრმავებაზე. 4.1 საგარეო პოლიტიკა 2020 − 2024 წლები უპრეცედენტო საერთაშორისო ტურბულენტობით აღინიშნა. რუსეთ-უკრაინის ომმა საფუძვლიანად შეარყია საერთაშორისო წესრიგი და როგორც ევროპულ, ისე გლობალურ უსაფრთხოებას ეგზისტენციური საფრთხე შეუქმნა. ამგვარ კრიტიკულ ვითარებაში საქართველოს საგარეო პოლიტიკა გამორჩეული იყო სიმტკიცითა და თანმიმდევრულობით, ვინაიდან იგი ემყარებოდა როგორც ქვეყნის კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ღირებულებებსა და ფასეულობებს, ისე საერთაშორისო სამართლის ფუძემდებლური პრინციპების მიმართ საქართველოს ერთგულებას. მომდევნო წლების განმავლობაში, კვლავაც გარანტირებული იქნება საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ურყეობა. საქართველო გააგრძელებს მტკიცე, პრაგმატული და შედეგებზე ორიენტირებული პოლიტიკის გატარებას. საქართველოს მთავრობისთვის უმთავრეს პრიორიტეტად რჩება ქვეყნის გამთლიანება და ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენა. ამ თვალსაზრისით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება საერთაშორისო დღის წესრიგში საკითხის მაღალ დონეზე შენარჩუნებასა და მხარდაჭერის გაძლიერებას. საქართველოს ხელისუფლება გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას და გამოიყენებს ყველა შესაძლო დიპლომატიურ და სამართლებრივ ბერკეტს, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების დეოკუპაციის, რუსეთის ფედერაციის მიერ ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების რუსეთის ფედერაციის პოლიტიკურ, სამხედრო, ეკონომიკურ, სოციალურ, სამართლებრივ სივრცეში ინტეგრაციისკენ გადადგმული ნაბიჯების აღკვეთის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებების დაცვის, საოკუპაციო ხაზით გაყოფილი მოსახლეობის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის მიმართულებით, საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფის მიზნით, რაც განსაკუთრებულ დატვირთვას იძენს რეგიონში შექმნილი უსაფრთხოების გარემოს ფონზე. გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა როგორც ცალკეულ ქვეყნებთან, ისე შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, რათა საერთაშორისო საზოგადოების დღის წესრიგსა და ყველა შესაბამის ფორმატში აქტიურად იდგეს რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიან მოგვარებასთან დაკავშირებული პრიორიტეტული საკითხები და გადაიდგას ქმედითი ნაბიჯები ზემოხსენებული ამოცანების შესრულების მიზნით. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის თაობაზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებები და ადამიანის 54 უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2024 წლის 9 აპრილის გადაწყვეტილება ე.წ. „განგრძობადი ოკუპაციის საქმეზე“ აქტიურად იქნება გამოყენებული ყველა შესაძლო სამართლებრივ და პოლიტიკურ ფორმატში სახელმწიფო სუვერენიტეტის განსამტკიცებლად და დევნილთა საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნების უზრუნველსაყოფად. გაგრძელდება სახელმწიფო ინტერესების დაცვა სტრასბურგისა და ჰააგის სასამართლოებში. ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტში გაგრძელდება საქართველოს მიერ რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ მოგებული სახელმწიფოთაშორისი დავების აღსრულების ღონისძიებები. საქართველოს მთავრობის ძალისხმევა მიმართული იქნება ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ფორმატის გაგრძელებისა და ეფექტიანი ფუნქციონირებისკენ. იმავდროულად, უფრო აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა პროცესის გასაძლიერებლად და ხელშესახები შედეგის მისაღწევად. გაგრძელდება თანათავმჯდომარე ორგანიზაციებსა და აშშ-სთან, ასევე ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებთან მჭიდრო თანამშრომლობა, დეოკუპაციის პროცესის უფრო ქმედითი მხარდაჭერის მიზნით. მთავრობა გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას ოკუპირებულ რეგიონებში არსებული მძიმე ჰუმანიტარული საკითხებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის მიმართულებით საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფის მიზნით. ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის სრულად განხორციელების მიზნით, მისთვის საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე წვდომის უზრუნველყოფა განსაკუთრებული პრიორიტეტია. ამავდროულად, გაგრძელდება საქმიანობა ადგილზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო მექანიზმების დაშვებისთვის. აქტიურად გაგრძელდება არაღიარების პოლიტიკის შემდგომი განმტკიცება საერთაშორისო არენაზე, რათა ეფექტიანად დავუპირისპირდეთ რუსეთის ფედერაციის მცდელობებს, რომ ე.წ. აღიარებით მიაღწიოს საერთაშორისო დონეზე მისი საოკუპაციო რეჟიმების ლეგიტიმაციას და აირიდოს პასუხისმგებლობა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების უკანონო ოკუპაციასა და ადამიანის უფლებების დარღვევებზე. აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში მიმდინარე ოკუპაციით შექმნილი მძიმე რეალობისა და არსებული გამოწვევების მიუხედავად, აქტიურად გაგრძელდება შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განუხრელი, პრაგმატული და თანმიმდევრული განხორციელება, რომლის ძირითადი დანიშნულება და მიზანია, სტატუს-ნეიტრალური, ჰუმანიტარული ინსტრუმენტებისა და სამშვიდობო ინიციატივების გამოყენებით, კონფლიქტის სრულმასშტაბიან მოგვარებამდე, შექმნას წინაპირობები და მოამზადოს სათანადო საფუძველი ომით ხელოვნურად გაყოფილ ადამიანებს შორის, ისტორიულად დამკვიდრებული − ურთიერთგაგებასა და პატივისცემაზე დამყარებული მშვიდობიანი თანაცხოვრების აღსადგენად ერთიან, ძლიერ, ქართულ სახელმწიფოში. ამ კონტექსტში გაგრძელდება ომითა და საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ მოსახლეობას შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში საერთაშორისო თანამეგობრობის ქმედითი ჩართულობის ხელშეწყობა. ამავე დროს, გაგრძელდება 90-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის რუსეთსაქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიების, 55 იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც ემსახურება დაკარგულთა ნეშტების მოძიების დადგენას, მათი ხსოვნისადმი სათანადო პატივის მიგებას. საქართველო, კონსტიტუციის 78-ე მუხლის შესაბამისად, განაგრძობს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შეუქცევად გზას. ამისათვის, საქართველო:          განუხრელად განაგრძობს ასოცირების შეთანხმების განხორციელებას, ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის შესაბამისად, ევროკავშირთან როგორც საკანონმდებლო, ისე ინსტიტუციური დაახლოების საშუალებით; წარმართავს ევროკავშირთან თანამშრომლობას საქართველო-ევროკავშირის ინსტიტუციური დიალოგის ფარგლებში (ასოცირების საბჭო, ასოცირების კომიტეტები და ქვეკომიტეტები და ა. შ.); პროაქტიულად განახორციელებს ევროკავშირის შესაბამისი სამართლებრივი აქტების იდენტიფიცირებასა და მათთან დაახლოების პროცესის მონიტორინგს. უზრუნველყოფს სამართლებრივი დაახლოების შესახებ ინფორმაციის ერთიან ელექტრონულ ბაზაში აღრიცხვას; შექმნის ევროკავშირის სამართლის ცენტრს, რომელიც ხელს შეუწყობს ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესსა და ევროკავშირის სამართლის თაობაზე ცნობიერების ამაღლებას საგანმანათლებლო დაწესებულებების, დარგის ექსპერტებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლების ჩართულობით; ევროკავშირში ინტეგრაციის მიზნით, აქტიურად გამოიყენებს „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში არსებულ ინსტრუმენტებსა და თანამშრომლობის ფორმატებს, ასევე ევროკავშირის სხვა რეგიონალური პროექტებითა და პროგრამებით გათვალისწინებულ შესაძლებლობებს; გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებების დაწყების მიზნით; გამოიყენებს ევროპულ პარტნიორებთან კომუნიკაციის ყველა საშუალებას და შეეცდება მათთან ერთად მოხსნას არსებული ხელისშემშლელი ხელოვნური ბარიერები; გააძლიერებს ძალისხმევას ევროკავშირში დაჩქარებული ინფრასტრუქტურული ინტეგრაციის მიმართულებით. აქტიურად იმუშავებს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის ფარგლებში წარმოდგენილი საფლაგმანო ინიციატივების, უწინარესად, შავ ზღვაზე დაკავშირებადობის გაძლიერების პროექტების ხორცშესხმისათვის, მათ შორის, ანაკლიის პორტისა და ამ პორტში როგორც სატვირთო ტერმინალების, ისე მგზავრების მომსახურების შესაძლებლობის მქონე საზღვაო ვაგზლის მშენებლობის გზით; გააგრძელებს ტექნიკურ-ეკონომიკურ კვლევებს ფიზიკური ინტეგრაციის პროცესის დასაჩქარებლად ახალი ეკონომიკური თუ ინფრასტრუქტურული პროექტების მოსამზადებლად; ამ მიზნით, შეეცდება „შუა დერეფნის“ მზარდი შესაძლებლობების ეფექტიან გამოყენებას; გაააქტიურებს ევროპის ერთიან ბაზარში ინტეგრაციის მიზნით მიმართულ ძალისხმევას; აღნიშნული მიმართულებებით შემდგომი პროგრესის მისაღწევად, განხორციელდება ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებით გათვალისწინებული რეფორმები, მუშაობა გაგრძელდება შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისა და ევროკავშირის სამსახურების ჩართულობით ყველა შესაბამის ფორმატში; გააგრძელებს ძალისხმევას გაფართოების პაკეტის შესაძლებლობების გამოყენებისა და ევროკავშირის სხვადასხვა თანამშრომლობის მექანიზმსა და ინიციატივებში ეტაპობრივად ჩართვის მიზნით; გააგრძელებს ევროკავშირთან თანამშრომლობას მსოფლიოს მასშტაბით მშვიდობის ხელშეწყობისა და გლობალური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით და ამასთან, 56            განიხილავს ევროკავშირის საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის (CSDP) ფარგლებში სამშვიდობო მისიებში მისი მონაწილეობის შესაძლებლობას; გააგრძელებს მჭიდრო თანამშრომლობას და გამოცდილების გაზიარებას ევროკავშირის სხვა კანდიდატ ქვეყნებთან, ინტეგრაციის შემდგომი ეტაპებისთვის მაღალი მზადყოფნის უზრუნველყოფისა და შესაბამისი რეფორმების ეფექტიანად განხორციელების მიზნით; გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის საჭირო რეფორმების გასატარებლად; ამ მიზნით, საქართველო შეასრულებს ევროკავშირში ინტეგრაციის სამთავრობო კომისიის მიერ დამტკიცებულ სამოქმედო გეგმას; განაგრძობს ნატო-საქართველოს კომისიის ფორმატის, როგორც ალიანსთან პოლიტიკური დიალოგისა და პრაქტიკული თანამშრომლობის ერთ-ერთი უმთავრესი ინსტრუმენტის, ეფექტიან გამოყენებას; გააგრძელებს წლიური ეროვნული პროგრამის შემუშავებასა და განხორციელებას; განაგრძობს 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიღებული, საქართველოზე მორგებული დახმარების ღონისძიებათა (Tailored Support Measures) პაკეტის განხორციელებას, მათ შორის, განახლებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის იმპლემენტაციის გზით; გააგრძელებს ალიანსთან თანამშრომლობას ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამის (ITTP – Individually Tailored Partnership Programme) ფარგლებში; „გაძლიერებული შესაძლებლობის პარტნიორის“ (EOP) სტატუსით განაგრძობს მონაწილეობას ალიანსში გამართულ სხვადასხვა მნიშვნელოვან ფორმატში; იმუშავებს, რათა შესაბამის დონეზე იქნეს წარმოდგენილი ნატოს სამიტებში, საგარეო საქმეთა და თავდაცვის მინისტერიალებში; განაგრძობს შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით ალიანსთან კონსულტაციებს, რეგიონში არსებული ვითარების ანალიზისა და ინფორმაციის გაზიარების გზით; ხელს შეუწყობს საქართველოს თავდაცვის ძალების თავდაცვითი შესაძლებლობების გაძლიერებას, ნატოს სტანდარტებთან კიდევ უფრო მიახლოებასა და მდგრადობის უზრუნველყოფას; აქტიურ კონსულტაციებს გამართავს ალიანსის წევრ ქვეყნებთან მათი მხრიდან საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის საკითხზე, ორგანიზაციის პოლიტიკურ დოკუმენტებში ასახული გადაწყვეტილებების მხარდაჭერის მიზნით. საქართველოს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით პრიორიტეტულია ევროპის ქვეყნებთან პარტნიორული ურთიერთობების შემდგომი განმტკიცება, პოლიტიკური დიალოგისა და დარგობრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, მათ შორის, თავდაცვისა და უსაფრთხოების, იუსტიციის, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, გარემოს დაცვის, სოფლის მეურნეობისა და კლიმატის, რეგიონული განვითარების, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში არსებული სტრატეგიული პარტნიორობის ფორმატების აქტიური გამოყენება. ამ კონტექსტში, გაერთიანებულ სამეფოსთან „უორდროპის სტრატეგიული დიალოგის“ და საფრანგეთთან „დიმიტრი ამილახვრის“ სახელობის ქართულ-ფრანგული დიალოგის“ რეგულარული სხდომების გამართვა; უნგრეთთან სტრატეგიული თანამშრომლობის გაგრძელება, რუმინეთთან სტრატეგიული და იტალიასთან მაღალი დონის დიალოგების საინაუგურაციო სხდომების ჩატარება და მათი შემდგომი იმპლემენტაცია; „ქართულ-გერმანულ-ფრანგული“ სამკუთხედის ფარგლებში კონსულტაციების გაგრძელება; ურთიერთობების ფართო სპექტრის მქონე ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის ორმხრივი პოლიტიკური კონსულტაციების რეგულარულად წარმართვა. 57 საქართველო კვლავაც ურყევად განაგრძობს უკრაინის ჰუმანიტარულ დახმარებას საკუთარი შესაძლებლობის ფარგლებში და მისი სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის სრულ დიპლომატიურ მხარდაჭერას. საქართველოს მთავრობისთვის პრიორიტეტულია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აშშ-სთან საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობა, სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით გათვალისწინებული ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით, რაც გულისხმობს ქარტიით გათვალისწინებული ოთხი სამუშაო ჯგუფისა (თავდაცვისა და უსაფრთხოების; ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და ვაჭრობის; დემოკრატიისა და მმართველობის; ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების) და ყოველწლიური შემაჯამებელი/ომნიბუს შეხვედრის განახლება. მთავრობა იმედოვნებს და მოელის, რომ ორ ქვეყანას შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით განსაზღვრული პრიორიტეტები სათანადოდ აისახება თანამშრომლობის ყველა მიმართულებით. მთავრობის ამოცანაა, მიაღწეულ იქნეს აშშ-სთან ურთიერთობების გადატვირთვა, რაც მოიაზრებს მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, თანასწორ, სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ურთიერთობების აღდგენას, ყველა მიმართულებით თანამშრომლობის სრული მოცულობით განახლებასა და განვითარებას. მომდევნო წლებში, საქართველოს სამეზობლო პოლიტიკა იწარმოებს დაბალანსებულად და დამყარებული იქნება ტერიტორიული მთლიანობის დაცვის, სუვერენიტეტის, კეთილმეზობლობის, უსაფრთხოების განმტკიცების, რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის პრინციპებზე.   საქართველო ხელს შეუწყობს მეზობელ ქვეყნებს შორის დიალოგსა და კონსტრუქციულ თანამშრომლობას, რაც მთელი რეგიონის ინტერესში შედის. საქართველო კვლავ იქნება ადგილი ჩვენი მეზობლებისთვის, სადაც მხარეებს შეეძლებათ, განიხილონ ნებისმიერი აქტუალური საკითხი, როგორც ორმხრივ, ისე სამმხრივ ფორმატში (საქართველო, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა და სომხეთის რესპუბლიკა). აღნიშნული ძალისხმევა ხელს შეუწყობს ნდობის აღდგენასა და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობას; გაგრძელდება თურქეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში მრავალგანზომილებიანი თანამშრომლობა, რეგიონული და გლობალური მნიშვნელობის პროექტების განსახორციელებლად. სამმხრივი თანამშრომლობის პლატფორმა საქართველოს, აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის დარჩება მნიშვნელოვან რეგიონულ ფორმატად, რომლის ფარგლებშიც, განხორციელდება აქტიური ინტერაქცია სექტორულ სამინისტროებს შორის. სომხეთის რესპუბლიკასთან ახალ ნიშნულზე გადასული სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა. არის მზაობა, სამივე ქვეყანასთან შენარჩუნებულ იქნეს უმაღლეს და მაღალ დონეზე ვიზიტების უპრეცედენტოდ მაღალი დინამიკა, რაც ბოლო წლების განმავლობაში გვქონდა. საქართველოს მთავრობისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან სტრატეგიულ პარტნიორობას. შესაბამისად, გაგრძელდება − მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლა, ურთიერთობების გაღრმავება და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერება; ჩინეთსა და საქართველოს შორის არსებული ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის გაფართოება და მისი სრული გამოყენება სავაჭრო-ეკონომიკური და სხვა სახის თანამშრომლობის განვითარების მიზნით; ორმხრივად შემოღებული უვიზო რეჟიმის გამოყენება ხალხთაშორისი კონტაქტების, ტურისტული, კულტურული და ბიზნესკავშირების გასაღრმავებლად; ძალისხმევა 58 საქართველოსთვის დამკვირვებლის სტატუსის მოსაპოვებლად ჩინეთსა და ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ფორმატში (China-CEEC, იგივე 14+1), რაც, საქართველოს გეოპოლიტიკური მდებარეობის გათვალისწინებით, წარმოადგენს ევროკავშირსა და ჩინეთს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის დამატებითი, ეფექტიანი მექანიზმის გამოყენებას; თანამშრომლობის გაღრმავება განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში, მათ შორის, მუშაობა ჩინეთის მხარესთან დიპლომების ორმხრივი აღიარების შესახებ შეთანხმების გაფორმების მიმართულებით. განმტკიცდება საქართველოს საერთაშორისო თანამშრომლობა მშვიდობისა და განვითარებისთვის; გაძლიერდება საქართველოს ცნობადობა და გაღრმავდება დიპლომატიური ურთიერთობები მსოფლიოს ყველა რეგიონის − აზიის, ახლო აღმოსავლეთის, ავსტრალიისა და ოკეანეთის რეგიონის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, აფრიკის ქვეყნებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების დასამყარებლად:    საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და ციფრული სატრანზიტო მარშრუტების გაძლიერებისთვის (როგორიც არის „ევროკავშირ-ჩინეთის დაკავშირებულობის პლატფორმა“, „ევროკავშირ-იაპონიის დაკავშირებულობის შეთანხმება“ და ევროკავშირის Global Gateway სტრატეგია), რომელთა მიზანია კავშირების გაღრმავება ციფრულ, ენერგეტიკულ და სატრანსპორტო სექტორებში და ამისათვის ფიზიკური და ციფრული ინფრასტრუქტურის გამართვა, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს, როგორც ევროპისა და აზიის დაკავშირებადობის სტრატეგიისა და გეგმის მნიშვნელოვანი მონაწილე ქვეყნის, პოზიციონირების განსამტკიცებლად; გაგრძელდება მუშაობა აზიისა და ყურის ქვეყნებთან ორმხრივი სახელშეკრულებო ბაზის სრულყოფის მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს სხვადასხვა სფეროში ორმხრივი თანამშრომლობის შემდგომ განვითარებას; ასევე მთავრობა გააგრძელებს მუშაობას რეგიონის პარტნიორ ქვეყნებთან უვიზო რეჟიმის მოპოვების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მეტი ხალხთაშორისი, ბიზნეს და ჰუმანიტარული კონტაქტების დამყარებას; გაგრძელდება აქტიური მუშაობა პარტნიორ ქვეყნებთან (ლათინური ამერიკა, არაბული ქვეყნები, აზია, ოკეანეთი, აფრიკა) მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლასთან დაკავშირებით, ურთიერთობების გაღრმავებისა და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერების მიზნით. გაგრძელდება სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მუშაობაში ქართული მხარის აქტიური მონაწილეობა, ამ ორგანიზაციების ფარგლებში ქვეყნის ეროვნული ინტერესების რეალიზაციის, საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე მდგარი გამოწვევების საპასუხო ძალისხმევაში წვლილის შეტანისა და სხვადასხვა სფეროში საქართველოში გატარებული და მიმდინარე რეფორმებისა და ქვეყნის დადებითი იმიჯის საერთაშორისო რეიტინგების გაუმჯობესების მიზნით. გააქტიურდება მუშაობა საქართველოში სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ მაღალი დონის საერთაშორისო ღონისძიებების მასპინძლობის მიმართულებით. გაგრძელდება განიარაღებასა და შეიარაღებაზე კონტროლის, გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით საქართველოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება. საქართველო მონაწილეობას მიიღებს მნიშვნელოვან საერთაშორისო ღონისძიებებში. გაგრძელდება მუშაობა, რათა ხელი შეეწყოს საქართველოს, როგორც უძველესი ცივილიზაციის, მდიდარი ისტორიისა და კულტურის მქონე ქვეყნის, საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლებას, 59 მისი ძლიერი ტრადიციების პოპულარიზაციას; ხელი შეეწყობა ქვეყნის საჯარო და კერძო სექტორის მონაწილეობას საერთაშორისო კულტურულ, სამეცნიერო თუ ეკონომიკურ ფორუმებში, საერთაშორისო კონტაქტების გაფართოებაში, სხვადასხვა, მათ შორის − საკვები პროდუქტების, ღვინის, ტურისტულ გამოფენებსა და ფესტივალებში. სახელმწიფო სერვისების თაობაზე მსოფლიო ცნობადობის კიდევ უფრო მეტად გაზრდის მიზნით, 2026 წლის ივნისში საქართველო უმასპინძლებს გაეროს საჯარო სერვისების ფორუმს. გაძლიერდება ქართული დიასპორის მიმართ ყურადღება და ხელშეწყობა. ამ მიზნით, ამოქმედდება ოთხი ახალი პროგრამა, რომელიც ხელს შეუწყობს მაღალი კვალიფიკაციის მქონე ახალგაზრდა სპეციალისტების მოზიდვას, საზღვარგარეთ დაბადებული წარმატებული ქართველი მოზარდებისთვის საკუთარი სამშობლოს კულტურის, ტრადიციების გაცნობას, თანატოლებთან დაახლოებასა და სამშობლოსთან შემდგომი მყარი კავშირისთვის საფუძვლის შექმნას; დასრულების პროცესშია და უახლოეს მომავალში განსახილველად წარმოედგინება საქართველოს პარლამენტს „უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებათა პაკეტი, რომელიც განსაზღვრავს დიასპორასთან თანამშრომლობის ახალ მიმართულებებს და კიდევ უფრო განამტკიცებს დიასპორასთან ურთიერთობის სამართლებრივ საფუძვლებს; მომზადდება დიასპორის მონაცემთა ბაზის პროგრამა; გაიშვება დიასპორული ვებპორტალი; საზღვარგარეთ ქართველი ბავშვების საკვირაო სკოლებისთვის მომზადდება სახელმძღვანელოები, კვალიფიკაციის ასამაღლებლად გადამზადდებიან საკვირაო სკოლის პედაგოგები. გაიზრდება საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების ქსელი, საკონსულო სერვისების მაღალი ხელმისაწვდომობისა და საკონსულო დაცვის ეფექტიანად განხორციელების მიზნით, რაც კიდევ უფრო გააუმჯობესებს საზღვარგარეთ მყოფ საქართველოს მოქალაქეთა ინტერესების დაცვასა და მათ მომსახურებას. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეებისათვის მაღალი ხარისხის, კვალიფიციური და კომფორტული საკონსულო მომსახურების გაწევის მიზნით, ჩატარდება რეგულარული სამუშაოები საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარებისა და საკონსულო თანამდებობის პირების პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესებისათვის. 4.2. თავდაცვა საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება. რეგიონული და საერთაშორისო უსაფრთხოების გარემოს გათვალისწინებით, საქართველოს თავდაცვის ორგანიზება „ტოტალურ თავდაცვას“ ეფუძნება. მომდევნო წლებში საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს „ტოტალური თავდაცვის“ მიდგომის ინტენსიურ დანერგვას, რაც მოიცავს:  საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კონცეპტუალური ბაზის გადახედვის/განახლების პროცესს; აღნიშნულის ფარგლებში, 2025 წლიდან განახლდება თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვის დოკუმენტი. განხორციელდება „თავდაცვის სამინისტროს ხედვა 2030“, 60          „თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვა 2021 − 2025“ და „თავდაცვის ძალები 2030“ − დოკუმენტებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების შეფასება; აღნიშნული შეფასებისა და თანამედროვე სამხედრო-საბრძოლო მოქმედებების ანალიზის საფუძველზე, განახლდება გრძელვადიანი განვითარების გეგმები; გრძელვადიანი განვითარების დოკუმენტების შემუშავების პროცესში, მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების ინტეგრირების შემდგომ ინსტიტუციონალიზაციას; კარგი მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, თავდაცვის სამინისტროში რისკის მართვის სისტემის შემდგომ განვითარებას; სამხედრო შესაძლებლობების განვითარებას, თავდაცვის ძალების მზადყოფნის დონის გაუმჯობესების/შენარჩუნების მიზნით; ძალთა გამაძლიერებლების განვითარებას; წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის, რეზერვისა და მოხალისეთა სისტემების შემდგომ განვითარებას; ეროვნული უწყებათაშორისი სწავლებებისა და წვრთნების ჩატარებას, რაც ხელს შეუწყობს უწყებათაშორისი კოორდინაციის მაღალი დონის შენარჩუნებას, თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფებსა და სამოქალაქო უსაფრთხოების სტრუქტურებს შორის; ეროვნული მასშტაბის საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მხარდამჭერი შესაძლებლობების განვითარებას; ეროვნული წინააღმდეგობის სისტემის ჩამოყალიბებას; მრავალეროვნულ სწავლებებში მონაწილეობასა და თავდაცვის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას/განვითარებას. ურთიერთობების გადატვირთვასთან ერთად, გაგრძელდება ნაყოფიერი სტრატეგიული პარტნიორობა აშშ-სთან თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში. GDRP პროგრამის წარმატებით განხორციელებამ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და შეკავების შესაძლებლობების გაძლიერების ინიციატივას (GDDEI), რომლის ურთიერთგაგების მემორანდუმს 2021 წლის 18 ოქტომბერს მოეწერა ხელი. შესაბამისად, მომდევნო წლებში ყურადღება გამახვილდება GDDEI ინიციატივის განხორციელებაზე. GDDEI მიმართულია ქვეყნის შეკავების, ძალთა გენერირების, ტერიტორიული თავდაცვის, წინააღმდეგობისა და მედეგობის შესაძლებლობების გაძლიერებისკენ. იგი ხელს უწყობს ნატოსთან თავსებადობის გაზრდას, ინსტიტუციური რეფორმების განხორციელებასა და საქართველოს თავდაცვის ძალების მოდერნიზაციის პროცესის დაჩქარებას. მომდევნო წლების განმავლობაში გაგრძელდება მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების, ჯავშანსაწინააღმდეგო, საჰაერო თავდაცვის, არტილერიის, დაზვერვის, საინჟინრო და სატრანსპორტო კომპონენტების შესაძლებლობების გაძლიერება; კიბერთავდაცვითი შესაძლებლობების შემდგომი განვითარება; ასევე პარტნიორი ქვეყნების აქტიური მხარდაჭერით, ჩამოყალიბებას; განსაკუთრებული გაგრძელდება მუშაობა ყურადღება დაეთმობა სპეციალური კიბერსარდლობის ოპერაციების სარდლობის შესაძლებლობების განვითარებაზე ახალი სტრუქტურის ფარგლებში; აგრეთვე დასრულდება სპეციალური ოპერაციების სარდლობის ინფრასტრუქტურის განვითარება მუხროვანში; გაგრძელდება ტერიტორიული თავდაცვის სისტემის განვითარება; ყურადღება გამახვილდება საზოგადოების ინფორმირებულობის ამაღლებაზე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში 61 მიმდინარე რეფორმებსა და პროცესებთან დაკავშირებით; გარდა ამისა, გაგრძელდება აქტივობები თავდაცვის ძალებში სამსახურისა და ჯარის პოპულარიზაციის მიმართულებით. დაიხვეწება სამხედრო შესაძლებლობების განათლების მნიშვნელოვანი სისტემისა კომპონენტები, და პროფესიული რომლის განვითარების ფარგლებში, გვარეობებზე მორგებული საგანმანათლებლო შესაძლებლობების გაზრდის მიზნით, გაგრძელდება საერთო საჯარისო ცენტრის განვითარება, ერთ სივრცეში ინტეგრირებული სკოლების სამხედრო საგანმანათლებლო პროგრამების დახვეწით გაუმჯობესდება საქართველოს თავდაცვის ძალებში არსებული ყველა ძირითადი სამხედრო სააღრიცხვო სპეციალისტთა მომზადება და გადამზადება. ასევე სსიპ − დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის ბაზაზე გაგრძელდება განათლებისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების გაუმჯობესება. ამასთან, განხორციელდება სსიპ − თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლისა და მის ბაზაზე არსებული პროფესიული განვითარების პროგრამების შესწავლა/ანალიზი, შემდგომი განვითარების მიზნით. გარდა ამისა, განვითარდება საწყისი სამხედრო განათლების შესაძლებლობები დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში, მათ შორის, გაგრძელდება კადეტთა სამხედრო ლიცეუმის მშენებლობა აღმოსავლეთ საქართველოში. გაგრძელდება ნატოს სტანდარტებთან თავსებადი საწვრთნელი და მხარდამჭერი სისტემების განვითარება, რაც თვისებრივად გააძლიერებს საქართველოს მასპინძელი ქვეყნის მხარდაჭერის შესაძლებლობებს, რის შედეგადაც, საქართველო კიდევ უფრო განავითარებს არსებულ შესაძლებლობას, მაღალ დონეზე უმასპინძლოს პარტნიორ ქვეყნებს ნატოსთან თავსებადი საწვრთნელი ინფრასტრუქტურით. საქართველო, როგორც ასპირანტი ქვეყანა, გააგრძელებს ალიანსში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების (ნატო-საქართველოს განახლებული არსებითი პაკეტი (SNGP), წლიური ეროვნული პროგრამა და ნატო-საქართველოს კომისია, ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამა − ITPP) ეფექტიანად გამოყენებას. აქტიურად გაგრძელდება ნატოსაქართველოს არსებითი პაკეტის (SNGP) ფარგლებში განსაზღვრული ინიციატივების განხორციელება, შემუშავებული განვითარების გეგმების იმპლემენტაცია, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების განვითარებას, მედეგობის განმტკიცებასა და ნატოსთან თავსებადობის ამაღლებას. გაგრძელდება წვევამდელთა გაწვევის, რეზერვისა და მობილიზაციის სისტემების დახვეწის პროცესი. წვევამდელები სამხედრო სამსახურს 2025 წლიდან გაივლიან მხოლოდ თავდაცვის სამინისტროს სისტემაში. წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის ვადა შემცირებულია/დიფერენცირებულია; ამასთან, წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახური პრაქტიკულად გახდება რეზერვის სამსახურის დაკომპლექტების ძირითადი წყარო. გაგრძელდება სპეციალისტთა რეზერვის პროგრამის განვითარების მიმართულებით მუშაობა და ტერიტორიული თავდაცვის ბატალიონების რეზერვისტებით (აქტიური რეზერვით) დაკომპლექტება. 62 თანამედროვე სამხედრო ტენდენციებისა და საჭიროებების შესაბამისად, გაგრძელდება სსიპ − სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრ „დელტას“ ბაზაზე სამხედრო და ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის წარმოება. „დელტას“ საწარმოო შესაძლებლობების ძირეული ანალიზის ფარგლებში, იდენტიფიცირდება წარმატებული და მზარდი პოტენციალის მქონე საწარმოო მიმართულებები, რომელთა თანმიმდევრული განვითარების გრძელვადიანი ხედვა ჩამოყალიბდება. ყურადღება გამახვილდება წარმოების სერტიფიცირებაზე, რეგიონულ და ევროპულ სამხედრო-სამეცნიერო ბაზრებზე. გაგრძელდება სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება და ადამიანზე ორიენტირებული პოლიტიკის გატარება, რაც გულისხმობს სამხედრო მოსამსახურეებისა და სამოქალაქო პირებისთვის, აგრეთვე მათი ოჯახის წევრებისთვის სოციალური სერვისებისა და ბენეფიტების მიწოდებასა და საკარიერო ტრანზიციის პროგრამების შეთავაზებას. სოციალური მხარდაჭერის პოლიტიკის ფარგლებში, ყურადღება გამახვილდება სამხედროების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებასა და სხვა სოციალური პროექტების განხორციელებაზე. სამინისტრო გააგრძელებს თანადაფინანსებით სამინისტროს სისტემის სამხედრო მოსამსახურეთათვის საცხოვრებელი ბინების მშენებლობას. გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად, კერძოდ: სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის რეაბილიტაცია და განვითარება; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია. 63 თავი II ძირითადი საბიუჯეტო და მაკროეკონომიკური პარამეტრები მაკროეკონომიკური პოლიტიკის ამოცანები საშუალოვადიან პერიოდში ქვეყნის მაკროეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის უზრუნველყოფისაკენ, რომლის მისაღწევად ძირითადი პრიორიტეტებია: ეკონომიკის სტაბილიზაცია და მომდევნო ეტაპზე ეკონომიკის მდგრადი და მაღალი ტემპით ზრდა; საშუალოვადიან პერიოდში ინფლაციის დონის მიზნობრივი მაჩვენებლის შენარჩუნება; უმუშევრობის დონის შემცირება; საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება; საშუალოვადიანი მაკროეკონომიკური პროგნოზები ცხრილი1. ძირითადი მაკროეკონომიკური ინდიკატორები 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 ფაქტ. ფაქტ. ფაქტ. მოსალ. პროგნ. პროგნ. პროგნ. პროგნ. რეალური მშპ (ზრდის ტემპი) 10.6 11.0 7.8 9.0 6.0 5.0 5.2 5.3 ნომინალური მშპ (მლნ ლარი) 60,724.1 72,860.1 80,882.8 90,895.2 99,239.4 107,327.4 116,295.7 126,133.2 მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი) 5,083.6 6,731.2 8,284.0 9,027.3 9,748.1 10,542.5 11,423.5 12,389.8 სამომხმარებლო ფასების ინდექსი (საშუალო პერიოდის განმავლობაში) 9.6 11.9 2.5 1.0 3.2 3.0 3.0 3.0 მიმდინარე ანგარიში (პროცენტულად მშპ-თან) -10.3 -4.4 -5.6 -4.7 -4.3 -4.1 -3.9 -3.7 მშპ 2023 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდამ 7.8 პროცენტი შეადგინა, ხოლო 2024 წელს მოსალოდნელია ეკონომიკის 9.0 პროცენტით ზრდა. 2025-2028 წლებში ქვეყნის ეკონომიკა მოსალოდნელია საშუალოდ 5.4 პროცენტით გაიზარდოს. 2028 წლისთვის ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 126.1 მლრდ ლარამდე გაიზრდება, ხოლო მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 2023 წელთან შედარებით 12.2 ათასი ლარით (4.1 ათასი აშშ დოლარით) მოიმატებს და 33 948.0 ლარს (12 389.8 აშშ დოლარი) გაუტოლდება. ფასები საქართველოს ეროვნული ბანკი ახორციელებს ინფლაციის თარგეთირების პოლიტიკას, რაც ითვალისწინებს ეკონომიკის განვითარების არსებული დონისათვის ოპტიმალური ინფლაციის განსაზღვრას და მის მიღწევას. საშუალოვადიანი პერიოდისათვის ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი 3.0 პროცენტს შეადგენს. ინფლაციის მოსალოდნელი მაჩვენებელი 2024 64 წლისთვის 1.0 პროცენტზეა ნავარაუდევი. საშუალოვადიან პერიოდში, 2025-2028 წლებში ინფლაცია მიზნობრივი მაჩვენებელის დონეზე შენარჩუნდება. მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი 2023 წელს მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი მცირედით გაუარესდა და მშპ-ს 5.6 პროცენტის დონეზე დაფიქსირდა. აღნიშნული ძირითადად წინა წელთან შედარებით პირველადი შემოსავლების მუხლში საინვესტიციო შემოსავლის გაუარესებით იყო გამოწვეული, მიუხედავად იმისა, რომ ტურიზმის სექტორისა და საქონლისა და მომსახურების ბალანსი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. 2024 წლისთვის მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი 4.7 პროცენტის დონეზეა ნავარაუდევი, რის შემდეგაც მოსალოდნელია მისი თანმიმდევრული კლება და 2028 წლისთვის 3.7 პროცენტამდე შემცირება. დეფიციტი 2023 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის დეფიციტი კვლავ ფისკალური წესით დადგენილ 3%-იან ნიშნულს ქვემოთ იყო და 2.2%-ს მიაღწია. 2024 წლის ბიუჯეტიც ფისკალური წესების შესაბამისად დაიგეგმა. 2024 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო, „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის დადგენილი ზღვრის ფარგლებში განისაზღვრა (2 177 მლნ ლარი), რაც პროგნოზირებული მშპ-ის 2.5%-ს შეადგენდა, აღსანიშნავია რომ 2025 წლის ბიუჯეტის მესამე წარდგენის მიხედით იგი 2 144 მლნ ლარს შეადგენს, რაც ახალი საპროგნოზო მშპ-ს 2.4%-ია. („ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვარი - მშპ-ის 3%). ამასთან მოსალოდნელია რომ ერთიანი ბიუჯეტი საშუალოვადიან პერიოდში 3%-იანი ზღვრის ქვემოთ დაფიქსირება და საშულოვადიანი პერიოდის ბოლოსთვის შეადგენს 2.6-ს. მთავრობის ვალი პანდემიის შემდგომი ეკონომიკური აღდგენისა და გაუმჯობესებული პარამეტრების პარალელურად, 2023 წელს მთავრობის ვალმა მშპ-ს 38.9% შეადგინა, აქედან, საგარეო ვალი 28.3 პროცენტი, ხოლო საშინაო ვალი 10.6 პროცენტია. 2024 წელს მთავრობის ვალის 36.8%-მდე შემცირებაა მოსალოდნელი, ძირითადად საგარეო ვალის შემცირების ხარჯზე, ხოლო 2025-2028 წლებში დაგეგმილია მთავრობის ვალის თანმიმდევრული კლება და 2028 წლისთვის 34.4 პროცენტამდე შემცირება. მიმდინარე ძირითადი ეკონომიკური ტენდენციები მთლიანი შიდა პროდუქტის დინამიკა 2023 წელს, მთლიანი შიდა პროდუქტის რეალურმა ზრდამ წინა წელთან შედარებით 7.8 პროცენტი შეადგინა. პირველ კვარტალში ზრდამ 9.0%, მეორე კვარტალში 8.6%, მესამე კვარტალში 6.8%, ხოლო მეოთხე კვარტალში 7.3% შეადგინა. 2023 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი ნომინალურ გამოსახულებაში 80 882.8 მლნ ლარით განისაზღვრა, რაც 11.0 პროცენტით აღემატება წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. ხოლო მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 21 769.1 ლარს (8 284.0 აშშ დოლარი) შეადგენს. 2024 წლის პირველ კვარტალში რეალურმა ზრდამ 8.7 პროცენტი, ხოლო მეორე კვარტალში 9.7 პროცენტი შეადგინა. პირველი ნახევრის მონაცემებით, მშპ-ს რეალური ზრდა 9.2 პროცენტის დონეზე დაფიქსირდა. 65 ეკონომიკური ზრდის დარგობრივი სტრუქტურა 2023 წლის მონაცემებით ეკონომიკური ზრდა დაფიქსირდა შემდეგ დარგებში: ინფორმაცია და კომუნიკაცია (27.5%), პროფესიული, სამეცნიერო და ტექნიკური საქმიანობები (23.6%), განათლება (18.0%), საბითუმო და საცალო ვაჭრობა (17.8%), სახელმწიფო მმართველობა და თავდაცვა; სავალდებულო სოციალური უსაფრთხოება (15.6%), მშენებლობა (15.0%), ადმინისტრაციული და დამხმარე მომსახურების საქმიანობები (8.5%), წყალმომარაგება (6.1%). ხოლო კლება დაფიქსირდა შემდეგ დარგებში: სამთომოპოვებითი მრეწველობა (19.6%), ჯანდაცვა და სოციალური მომსახურების საქმიანობები (4.6%). 2024 წლის პირველი ნახევრის ეკონომიკურ აქტივობაში ზრდა აღინიშნებოდა შემდეგ დარგებში: განათლება 22.4 პროცენტი, სახელმწიფო მმართველობა და თავდაცვა; სავალდებულო სოციალური უსაფრთხოება 18.4 პროცენტი, ინფორმაცია და კომუნიკაცია 16.2 პროცენტი, პროფესიული, სამეცნიერო და ტექნიკური საქმიანობები 14.8 პროცენტი, საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობები 14.4 პროცენტი, განთავსების საშუალებებით უზრუნველყოფის და საკვების მიწოდების საქმიანობები 14.3 პროცენტი, ხელოვნება, გართობა და დასვენება 14.1 პროცენტი, ადმინისტრაციული და დამხმარე მომსახურების საქმიანობები 12.9 პროცენტი. კლება დაფიქსირდა შემდეგ დარგებში: ელექტროენერგიის, აირის, ორთქლის და კონდიცირებული ჰაერის მიწოდება 9.7 პროცენტი. კერძო სექტორის როლი ეკონომიკურ ზრდაში 2023 წელს ეკონომიკურ ზრდაში წარმმართველი როლი კვლავ კერძო სექტორს ეჭირა. 2023 წელს ბიზნეს სექტორის ბრუნვის მოცულობა 11.6 პროცენტით, ხოლო საწარმოთა მიერ გამოშვებული პროდუქციის ღირებულება 8.6 პროცენტით გაიზარდა. ბიზნეს სექტორში დასაქმებულთა რაოდენობა 41.3 ათასი კაცით გაიზარდა და მეოთხე კვარტლის მდგომარეობით 782.3 ათასი შეადგინა (აღნიშნული მონაცემები მოცემულია საქსტატის, ბიზნეს სექტორის 20222023 წლების კვარტალური კვლევების მიხედვით). 2024 წლის პირველ ნახევარში ბიზნეს სექტორის ბრუნვის მოცულობა 11.2 პროცენტით, ხოლო საწარმოთა მიერ გამოშვებული პროდუქციის ღირებულება 12.6 პროცენტით გაიზარდა. ბიზნეს სექტორში დასაქმებულთა რაოდენობა გაიზარდა 32.2 ათასი ადამიანით. უმუშევრობის დონე 2023 წელს უმუშევრობის დონე 2022 წელთან შედარებით 0.9 პროცენტული პუნქტით შემცირდა და 16.4% შეადგინა. 2024 წლის პირველ კვარტალში უმუშევრობის დონე 14.0%-ია, მეორე კვარტალში 13.7%, ხოლო მესამე კვარტალში 13.8% შეადგენს. ფასები 2023 წლის ბოლოს წლიური ინფლაციის დონემ 0.4 პროცენტი შეადგინა. ამავე პერიოდისათვის, საშუალო ინფლაცია 2.5 პროცენტის დონეზეა. 2024 წლის ოქტომბერში საქართველოში ინფლაციის დონემ წინა წლის შესაბამის თვესთან შედარებით (წლიური ინფლაცია) 0.3 პროცენტი შეადგინა. ხოლო, ამავე პერიოდისათვის, საშუალო წლიური ინფლაცია 0.9 პროცენტის დონეზეა. წლიური ინფლაციის ფორმირებაზე ძირითადი გავლენა იქონია ფასების ცვლილებამ შემდეგ ჯგუფებზე: სხვადასხვა საქონელი და მომსახურება: ფასები გაიზარდა 5.8%-ით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 0.3 პროცენტული პუნქტით აისახა; 66 სასტუმროები, კაფეები და რესტორნები: ფასები გაიზარდა 7.6%-ით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 0.26 პროცენტული პუნქტით აისახა; განათლების ჯგუფში ფასები გაიზარდა 5.0 პროცენტით, რაც 0.25 პროცენტული პუნქტით აისახა მთლიან ინდექსზე; ალკოჰოლური სასმელები, თამბაქო: ჯგუფში ფასები გაიზარდა 3.3 პროცენტით, რაც წლიურ ინფლაციაზე 0.22 პროცენტული პუნქტით აისახა; კავშირგაბმულობა: ჯგუფში ფასები შემცირებულია 12.7 პროცენტით, რაც წლიურ ინდექსზე -0.47 პროცენტული პუნქტით აისახა. ლარის გაცვლითი კურსი 2023 წელს ლარი გამყარდა აშშ დოლართან მიმართებაში. 2023 წელს 2022 წელთან შედარებით ლარის საშუალო გაცვლითი კურსი აშშ დოლარის მიმართ 0.5 პროცენტით გამყარდა და 2.69 ლარი შეადგინა ერთ აშშ დოლარზე. ხოლო ლარის ნომინალური ეფექტური გაცვლითი კურსი, რაც წარმოადგენს ლარის საშუალო კურსს სავაჭრო პარტნიორების გაცვლით კურსებთან, წლის განმავლობაში გამყარდა საშუალოდ 14.8 პროცენტით. 2024 წლის ოქტომბერში 2023 წლის დეკემბერთან შედარებით ლარის გაცვლითი კურსი აშშ დოლარის მიმართ 2.1 პროცენტით გაუფასურდა და 2.75 ლარი შეადგინა ერთ აშშ დოლარზე. ლარის ნომინალური ეფექტური გაცვლითი კურსი, რაც წარმოადგენს ლარის საშუალო კურსს სავაჭრო პარტნიორების გაცვლით კურსებთან, გამყარდა 2.3 პროცენტით. საგარეო ვაჭრობა 2023 წელს საქართველოში საქონლით საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ 21 690.0 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელზე 13.4 პროცენტით მეტია; აქედან ექსპორტი 6 086.4 მლნ აშშ დოლარს შეადგენს (9.0 პროცენტით მეტი), ხოლო იმპორტი 15 603.6 მლნ აშშ დოლარს (15.2 პროცენტით მეტი). საქართველოს უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა 2023 წელს 9 517.2 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა. 2024 წლის იანვარ-ოქტომბერში საქართველოში საქონლით საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ 19 025.3 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელზე 5.5 პროცენტით მეტია; აქედან ექსპორტი 5 468.4 მლნ. აშშ დოლარს შეადგენს (7.4 პროცენტით მეტი), ხოლო იმპორტი 13 556.9 მლნ. აშშ დოლარს (4.8 პროცენტით მეტი). საქართველოს უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა 2024 წლის იანვარ-ოქტომბერში 8 088.5 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 42.5 პროცენტია. საქართველოს უმსხვილეს სავაჭრო პარტნიორებს შორის პირველი ადგილი ევროკავშირს უკავია, რომლის წილი 2024 წლის იანვარ-ოქტომბრის მთლიანი საქონელბრუნვის 21.4 პროცენტს შეადგენს. მას მოსდევს თურქეთი 13.9 პროცენტი, რუსეთი 10.8 პროცენტი და აშშ 9.1 პროცენტული წილებით. ექსპორტში 19.2 პროცენტით პირველ ადგილზე ყირგიზეთია (1 047.8 მლნ აშშ დოლარი), შემდეგ მოდიან ყაზახეთი 13.1 პროცენტით (714.3 მლნ აშშ დოლარი), აზერბაიჯანი 11.2 პროცენტით (611.0 მლნ აშშ დოლარი), რუსეთი 10.6 პროცენტით (580.3 მლნ აშშ დოლარი) და სომხეთი 9.4 პროცენტით (511.6 მლნ აშშ დოლარი). 67 იმპორტში პირველი ადგილი ევროკავშირს უჭირავს 26.7 პროცენტით (3 616.0 მლნ აშშ დოლარი), შემდეგ მოდიან თურქეთი 16.4 პროცენტით (2 219.2 მლნ აშშ დოლარი), აშშ 11.8 პროცენტით (1 596.3 მლნ აშშ დოლარი), რუსეთი 10.9 პროცენტით (1 481.3 მლნ აშშ დოლარი), ჩინეთი 9.9 პროცენტით (1 340.7 მლნ აშშ დოლარი) და ა.შ. სასაქონლო ჯგუფების მიხედვით ექსპორტში პირველ ადგილზე მსუბუქი ავტომობილებია 36.6 პროცენტით, მომდევნო ადგილებს იკავებენ: ფეროშენადნობები 5.7 პროცენტი, სპირტიანი სასმელები 4.4 პროცენტი, ყურძნის ნატურალური ღვინოები 4.3 პროცენტი და ძვირფასი ლითონების მადნები და კონცენტრატები 3.6 პროცენტი. იმპორტის სასაქონლო სტრუქტურაში პირველ ადგილზე მსუბუქი ავტომობილებია, რომელსაც მთლიან იმპორტში 20.0 პროცენტიანი წილი უკავია. შემდეგ მოდიან: ნავთობი და ნავთობპროდუქტები 8.0 პროცენტი, სამკურნალო საშუალებები 3.8 პროცენტი, ნავთობის აირები 2.2 პროცენტი და სატელეფონო აპარატები 1.9 პროცენტი. პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები 2023 წელს, საქართველოში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობა 15.6 პროცენტით შემცირდა და 1 902.2 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა. შემცირების გამომწვევ უმთავრეს მიზეზს წარმოადგენს სავალო ვალდებულებების შემცირება. საქართველოში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მიხედვით უმსხვილეს ინვესტორ ქვეყნებს ნიდერლანდები (386.3 მლნ აშშ დოლარი), გაერთიანებული სამეფო (364.3 მლნ აშშ დოლარი) და აშშ (182.2 მლნ აშშ დოლარი) წარმოადგენენ. ყველაზე დიდი უცხოური ინვესტიციები საფინანსო და სადაზღვევო სექტორში (583.6 მლნ აშშ დოლარი), ვაჭრობაში (314.3 მლნ აშშ დოლარი) და დამამუშავებელ მრეწველობაში (301.5 მლნ აშშ დოლარი) განხორციელდა. წინასწარი მონაცემებით, 2024 წლის პირველ ნახევარში საქართველოში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობამ 768.6 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც 2023 წლის პირველ ნახევრის მონაცემებზე 34.1 პროცენტით ნაკლებია. უმსხვილესი პირდაპირი ინვესტორი ქვეყნების პროცენტულ სტრუქტურაში პირველ ადგილზე გაერთიანებული სამეფოა - 22.2 პროცენტით, მეორე ადგილზე იაპონია - 10.2 პროცენტით, ხოლო მესამე ადგილზე თურქეთი - 8.1 პროცენტით. ყველაზე მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობების სექტორში განხორციელდა და 255.6 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, შემდეგ მოდის ენერგეტიკის სექტორი - 107.3 მლნ აშშ დოლარი და ვაჭრობის სექტორი 94.1 მლნ აშშ დოლარი. ფულადი გზავნილები 2023 წელს, წმინდა ფულადი გზავნილები წინა წელთან შედარებით 6.5 პროცენტით შემცირდა და 3 767.1 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (261.8 მლნ აშშ დოლარით ნაკლები). 2024 წლის იანვარ-ოქტომბერში წმინდა ფულადი გზავნილები წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 23.0 პროცენტით შემცირდა და 2 499.6 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (748.4 მლნ აშშ დოლარით ნაკლები). წმინდა ფულადი გზავნილები შემცირდა რუსეთიდან 67.1 პროცენტით და 444.1 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (904.0 მლნ აშშ დოლარით ნაკლები); წმინდა ფულადი გზავნილები გაზრდილია: აშშ-დან - 27.3 პროცენტით და 455.7 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (97.8 მლნ აშშ დოლარით მეტი), იტალიიდან - 8.9 პროცენტით და 458.0 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (37.5 მლნ აშშ დოლარით მეტი), გერმანიიდან - 17.4 პროცენტით და 211.8 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (31.4 მლნ აშშ დოლარით მეტი), საბერძნეთიდან - 6.7 პროცენტით და 199.8 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (12.5 მლნ აშშ დოლარით მეტი). 68 ტურიზმი 2023 წელს, საქართველოს 7 072.2 ათასი ვიზიტორი ეწვია (2022 წლის მონაცემებით, ვიზიტორების რაოდენობა 5 426.9 ათასს შეადგენდა), რაც გასული წლის ანალოგიურ მონაცემზე 30.3 პროცენტით მეტია, ხოლო 2023 წლის ვიზიტორების რაოდენობა 2019 წლის ვიზიტორების რაოდენობასთან შედარებით აღდგენილია 75.6 პროცენტით (წყარო: საქართველოს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია). 2024 წლის იანვარ-სექტემბერში, საქართველოს 5 794.7 ათასი საერთაშორისო მოგზაურების ვიზიტორი ეწვია (2023 წლის ცხრა თვის მონაცემებით, ვიზიტორების რაოდენობა 5 567.0 ათასს შეადგენდა), რაც გასული წლის ანალოგიურ მონაცემზე 4.1 პროცენტით მეტია. 2024 წლის იანვარსექტემბერში ვიზიტორების რაოდენობა 2019 წლის შესაბამისი პერიოდის ვიზიტორების რაოდენობასთან შედარებით აღდგენილია 80.1 პროცენტით (წყარო: საქართველოს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია). ტურიზმიდან მიღებულმა შემოსავლებმა 4 125.3 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც 17.3 პროცენტით (608.7 მლნ აშშ დოლარით მეტი) მეტია გასული წლის მაჩვენებელზე, 2023 წლის ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები 2019 წლის პერიოდის ტურიზმიდან მიღებულ შემოსავლებთან შედარებით აღდგენილია 126.2 პროცენტით (წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი). 2024 წლის იანვარ-სექტემბერში, ტურიზმიდან მიღებულმა შემოსავლებმა 3 461.7 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც 6.5 პროცენტით (210.0 მლნ აშშ დოლარით მეტი) მეტია გასული წლის მაჩვენებელზე. 2024 წლის იანვარ-სექტემბერში ტურიზმიდან შემოსავლები 2019 წლის შესაბამისი პერიოდის ტურიზმიდან შემოსავლებთან შედარებით აღდგენილია 134.0 პროცენტით (წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი). მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი 2023 წელს, მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი 5.6 პროცენტს შეადგენს. საშუალოვადიან პერიოდში ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის შემცირებისაკენ. ფისკალური პოლიტიკა გრძელვადიანი პერიოდისთვის მთავრობის სტრატეგია ითვალისწინებს ფისკალურ პოლიტიკას, რომელიც უზრუნველყოფს ეკონომიკური ზრდის მაღალი ტემპის შენარჩუნებას და მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას. ფისკალური პოლიტიკის ამოცანებს წარმოადგენს:  ინვესტიციების მიმართვა ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვისა და მოსახლეობის დასაქმებისათვის, ამასთანავე ისეთი პრიორიტეტული სფეროების დაფინანსება როგორიცაა საპენსიო უზრუნველყოფა, სოციალური სფერო, ჯანდაცვა, განათლება და სოფლის მეურნეობა;  ბიუჯეტის დეფიციტის ნიშნულის ისეთი მოცულობის ფარგლებში შენარჩუნება, რომელიც ხელს შეუწყობს ქვეყნის ეკონომიკურ სტაბილურობას;  სახელმწიფო ფინანსების მართვის შემდგომი სრულყოფა. 69 ორი წლის განმავლობაში არსებული ორნიშნა ეკონომიკური ზრდის შემდეგ 2023 წელს ეკონომიკური აქტივობა კვლავ მაღალ ნიშნულზე შენარჩუნდა და 7.8% შეადგინა (რამაც ნომინალურ გამოსახულებაში 80.9 მლრდ ლარს შეადგინა). აღნიშნული ზრდა განპირობებული იყო როგორც შიდა აქტივობის, ისე - საგარეო სექტორის ზრდით, სადაც აღსანიშნავია ტურიზმის სექტორის აღდგენის ტემპის შენარჩუნება. 2023 წელს ტურიზმიდან შემოსავლებმა 17.3%-ით გადააჭარბა წინა წლის მაჩვენებელს, ხოლო 2019 წლის მაჩვენებელთან შედარებით ზრდა 26.2% იყო. დადებითი და გაუმჯობესებული მაკროეკონომიკური ტენდენციები გაგრძელდა 2024 წელსაც. პირველ კვარტალში ეკონომიკურმა ზრდამ 8.7 პროცენტი შეადგინა, ხოლო მეორე კვარტლის ზრდა 9.7%-ზე დაფიქსირდა, რის შედეგადაც პირველი ნახევრის ზრდამ 9.2%-ს მიაღწია, რაც შეეხება ივლისი-სექტემბრის ეკონომიკურ ზრდას, წინასწარი მონაცემებით, საშუალოდ ეკონომიკურმა ზრდამ 11.1 პროცენტი შეადგინა. აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე პერიოდში უკრაინაში არსებული ომის, რუსეთის მიმართ დაწესებული სანქციებისა და რეგიონსა და ქვეყანაში არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით, ასევე მსოფლიოში გაზრდილი საპროცენტო განაკვეთებიდან გამომდინარე საშუალოვადიან პერიოდში კვლავ რჩება გარკვეული სახის პროგნოზებთან დაკავშირებული გაურკვევლობა. ერთის მხრივ, კვლავ მოსალოდნელია უარყოფითი ეფექტების საქართველოს ეკონომიკაზე გავლენის მოხდენის მატერიალიზაციის რისკი, თუმცა ამავე დროს, არსებული ეკონომიკური განვითარების ტენდენციებში შეინიშნება ზრდის დაგეგმილზე კიდევ უფრო მეტი პოტენციალი. შესაბამისად, არსებული ფაქტორების გათვალისწინებით ეკონომიკური ზრდის 2024 წლის მაჩვენებელი ზრდის მიმართულებით შეიცვალა და იგი პროგნოზირბეულია 9.0%-ზე. 2025-2028 წლების მაკროეკონომიკური და ფისკალური ცვლადების საპროგნოზო მაჩვენებლები შემუშავებულია მიმდინარე მდგომარეობის გათვალისწინებით, 2025-2028 წლებში საშუალო ზრდა 5.4%-ზეა პროგნოზირებული. სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის შემოსავლები 2024 წლისთვის პროგნოზირებულია მშპს 32.5%-ზე, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში აღნიშნული მაჩვენებელი 31.0%-ის ფარგლებშია მოსალოდნელი. 2024 წლისთვის სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის დეფიციტი კვლავ „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ ორგანული კანონით გათვალისწინებულ დეფიციტის ზღვრულ ნიშნულზე ქვემოთ იქნება და 2024 წლისთვის პროგნოზირებულია 2.5%-ის დონეზე, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში კი 2.6%-ის ფარგლებში. ამასთან, სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის კაპიტალური ხარჯები 2024 წელს შეადგენს 9.3%-ს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში 7.5%-ის ფარგლებშია პროგნოზირებული. ბოლო ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში, არაერთი მნიშვნელოვანი რეფორმა გატარდა საჯარო ფინანსების მართვის მიმართულებით, რასაც ადასტურებს სხვადასხვა საერთაშორისო შეფასება. კერძოდ:   2008 წლიდან ბოლო წლების განმავლობაში მეოთხედ შეფასდა საჯარო ფინანსების მართვა „სახელმწიფო ხარჯების და ფინანსური ანგარიშვალდებულების (PEFA)“ ინსტრუმენტის გამოყენებით. 2022 წლის PEFA გლობალური ანგარიშის მიხედვით, PEFA-ს შეფასებით, საჯარო ფინანსების მართვის მუდმივი გაუმჯობესებით საქართველო პირველ ადგილზეა 59 ქვეყანას შორის. ამასთან, მნიშვნელოვანი გაუმჯობესებაა წინა - 2017 წლის შეფასებასთან შედარებით, შედეგად საქართველოს 31 ინდიკატორიდან საუკეთესო შეფასება აქვს 20 ინდიკატორთან მიმართებაში, ხოლო დანარჩენ შემთხვევაში დანერგილია კარგი შეფასება. 2022 წელს პირველად განხორციელდა სახელმწიფო ხარჯებისა და ფინანსური ანგარიშვალდებულების (PEFA) და საჯარო ფინანსების მართვის გენდერულ ჭრილში 70   (GRPFM – Gender Responsive Public Finance Management) შეფასება 2020 წლის მეთოდოლოგიის მიხედვით. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) ტექნიკური დახმარების ფარგლებში 2023 წელს ხელმეორედ განხორციელდა ფისკალური გამჭვირვალობის შეფასება (FTE). 2017 წლის შეფასებასთან შედარებით ფისკალური გამჭვირვალობის კოდექსის სამივე ძირითადი მიმართულებით მიღწეულ იქნა პროგრესი და რეიტინგები გაუმჯობესდა 36 ინდიკატორიდან 15 ინდიკატორთან მიმართებაში. ფისკალური გამჭვირვალობის შეფასების (FTE) მიხედვით საქართველოს აქვს საუკეთესო და კარგი პრაქტიკა 36 ინდიკატორიდან 27 ინდიკატორთან მიმართებაში. საქართველოში საჯარო ფინანსების მართვის სფეროში ბოლო წლების განმავლობაში თანმიმდევრული და სწორად დაგეგმილი და განხორციელებული რეფორმების შედეგები, კიდევ ერთხელ დაადასტურა ბიუჯეტის გამჭვირვალობის კვლევამ. ღია ბიუჯეტის ინდექსში (Open Budget Index 2023) საქართველო სრულიად გამჭვირვალე ქვეყნების რიგში კვლავ პირველ ადგილს იკავებს მსოფლიოს 125 ქვეყანას შორის. აღსანიშნავია, რომ ბიუჯეტის ზედამხედველობის მიმართულებით 2021 წლის კვლევასთან შედარებით მნიშვნელოვანი პროგრესია. შეფასება 74 ქულიდან გაიზარდა 83 ქულამდე, ხოლო რეიტინგით საქართველომ 21-ე ადგილიდან მე-4 ადგილზე გადაინაცვლა. საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის 2023-2026 წლების სტრატეგიის ფარგლებში ხორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები სტრატეგიულ დაგეგმვასა და ბიუჯეტირებას შორის კავშირების გაძლიერების მიზნით. აქტიურად მიმდინარეობს მუშაობა, რათა პროგრამული ბიუჯეტი პასუხობდეს თანამედროვე მსოფლიოში არსებულ გამოწვევებს და მასში აისახოს ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების კავშირები (“Tag”) ისეთ მიმართულებებთან, როგორებიცაა: გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG), გენდერული თანასწორობა, კლიმატის ცვლილება, ადამიანური კაპიტალის მიზნები, ასევე სამთავრობო სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები და სხვა. საშუალოვადიანი პერიოდის განმავლობაში დაგეგმილია საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში აისახოს ზემოაღნიშნული მიმართულებების ფისკალური გავლენის შესახებ ინფორმაცია, რაც ხელს შეუწყობს შესაბამისი პოლიტიკის ეფექტიანად დაგეგმვასა და განხორციელებაზე პასუხისმგებელი უწყებების მიერ ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღებას. საქართველოს 2023 წლის ბიუჯეტის შესრულების მაჩვენებლები 2023 წელს ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლების სახით მობილიზებულია 22 124.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის 102.2%-ია (ცხრილი 2), ხოლო პირველად კანონთან მიმართებაში - 106.3%-ია, გადასახადების სახით მობილიზებულია 19 732.6 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის 101.7%-ია, ხოლო პირველად კანონთან მიმართებაში - 104.5 %-ია. ამასთან, მშპ-თან მიმართებაში ფაქტიური მაჩვენებელი შეადგენს 24.6%, მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის სახით მობილიზებულია 6 071.4 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (5 960.0 მლნ ლარი) 101.9%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 7.6%-ია.  მოგების გადასახადის სახით მობილიზებულია 2 018.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (2 000.0 მლნ ლარი) 100.9%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 2.5%-ია. 71  დამატებული ღირებულების გადასახადის სახით მობილიზებულია 8 387.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (8 400.0 მლნ ლარი) 99.8%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 10.5%-ია.  აქციზის სახით მობილიზებულია 2 270.3 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (2 220.0 მლნ ლარი) 102.3%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 2.8%-ია.  იმპორტის გადასახადის სახით მობილიზებულია 151.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (150.0 მლნ ლარი) 100.8%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 0.2%-ია.  ქონების გადასახადის სახით მობილიზებულია 648.3 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (630.0 მლნ ლარი) 102.9%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 0.8%-ია.  სხვა გადასახადის სახით მობილიზებულია 186.1 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (50.0 მლნ ლარი) 372.1%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 0.2%-ია. გრანტების სახით მობილიზებულია 331.3 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (380.0 მლნ ლარი) 87.2%-ია. სხვა შემოსავლების სახით მობილიზებულია 2 060.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (1 850.0 მლნ ლარი) 111.4%-ია. ცხრილი 2. ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლები ათასი ლარი დასახელება გეგმა ფაქტი შემოსავლები გადასახადები საშემოსავლო გადასახადი მოგების გადასახადი დამატებული ღირებულების გადასახადი აქციზი იმპორტის გადასახადი ქონების გადასახადი სხვა გადასახადი გრანტები სხვა შემოსავლები 21,640,000.0 19,410,000.0 5,960,000.0 2,000,000.0 8,400,000.0 2,220,000.0 150,000.0 630,000.0 50,000.0 380,000.0 1,850,000.0 22,124,175.5 19,732,619.8 6,071,356.7 2,018,166.5 8,387,241.7 2,270,263.9 151,212.0 648,328.9 186,050.0 331,339.1 2,060,216.6 +/484,175.5 322,619.8 111,356.7 18,166.5 -12,758.3 50,263.9 1,212.0 18,328.9 136,050.0 -48,660.9 210,216.6 % 102.2 101.7 101.9 100.9 99.8 102.3 100.8 102.9 372.1 87.2 111.4 არაფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 433.5 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (350.0 მლნ ლარი) 123.9%-ია. ფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 228.4 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებელის (420.0 მლნ ლარი) 54.4%-ია. 72 ვალდებულებების ზრდის ხარჯზე 2023 წელს მობილიზებულ იქნა 3 469.3 მლნ ლარი, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის 4.3%-ს შეადგენს. 2023 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებები სხვადასხვა სფეროების მიხედვით შემდეგნაირად გადანაწილდა:         სოციალური სფერო - 5 735.0 მლნ ლარი; განათლება - 2 324.4 მლნ ლარი; ჯანმრთელობის დაცვა - 1 709.9 მლნ ლარი; ტრანსპორტი - 2 024.5 მლნ ლარი; სოფლის მეურნეობა - 613.4 მლნ ლარი; ენერგეტიკა - 34.9 მლნ ლარი; დასვენება, კულტურა, სპორტი, რელიგია - 505.5 მლნ ლარი; თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 3 231.4 მლნ ლარი. 2023 წელს გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში განხორციელდა შემდეგი ძირითადი ღონისძიებები:   საპენსიო უზრუნველყოფის მიმართულებით, სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების დაფინანსების მიზნით განხორციელდა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ და „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონებით გათვალისწინებულ ბენეფიციართა უზრუნველყოფა სახელმწიფო პენსიებით და სახელმწიფო კომპენსაციებით. 2023 წლის იანვრიდან გაიზარდა პენსიის ოდენობა და 70 წლამდე ასაკის პენსიონერისათვის განისაზღვრა 295 ლარით, 70 წლის ან მეტი ასაკის პენსიონერისათვის − 365 ლარით. შესაბამისად გადაანგარიშდა სახელმწიფო კომპენსაციის ოდენობა. სულ საანგარიშო პერიოდში მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის მიზნით გადარიცხულ იქნა 3 437.1 მლნ ლარი; მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარების პროგრამის ფარგლებში ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარეობდა სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული, სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის სოციალური დახმარებისა და ბავშვთა ინსტიტუციური დაწესებულებებიდან ბიოლოგიურ ოჯახებში დაბრუნებასთან დაკავშირებული რეინტეგრაციის შემწეობის გაცემა. აგრეთვე, მიმდინარეობდა სოციალური პაკეტის დაფინანსება შშმ პირებისთვის, შშმ ბავშვებისთვის, მარჩენალდაკარგულებისთვის და სხვა მოწყვლადი კატეგორიებისათვის, ლტოლვილთა და დევნილთა შემწეობებით უზრუნველყოფა და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის და ასევე, ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების, საყოფაცხოვრებო სუბსიდიის, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნობრივი სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, მესამე და ყოველ მომდევნო ცოცხლადშობილი შვილის დაბადების გამო, ასევე 2016 წლის 1 იანვრიდან დაბადებული ბენეფიციარებისათვის (პირველი, მეორე, მესამე და ყოველი მომდევნო შვილი), რომელთა ერთ-ერთ მშობელს აქვს მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივი ცხოვრების პირის სტატუსი, ფულადი დახმარების გაცემა. ამასთან, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, ბავშვებისა და ბავშვიანი ოჯახების სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად, სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახებისთვის (რომელთა სარეიტინგო ქულა ტოლია ან ნაკლებია 120 000-ზე და რომლებშიც 16 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ), 2023 წლის პირველი 73     ივნისიდან სოციალურად დაუცველი ბავშვების დახმარება გაიზარდა 50 ლარით და შეადგინა 200 ლარი. მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარებების გასაცემად საანგარიშო პერიოდში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიიმართა სულ 1 363.4 მლნ ლარი, საიდანაც სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი და მრავალშვილიანი ოჯახების მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის/წყლის სუბსიდირებას მოხმარდა 14.5 მლნ ლარი; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერები იღებენ დანამატს პენსიის 20%-ის ოდენობით, ხოლო სოციალური პაკეტის მიმღებები - დანამატს სოციალური პაკეტის 20%-ის ოდენობით. უზრუნველყოფილია დანამატები მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით). ასევე, ანაზღაურებულია მაღალმთიან დასახლებებში არსებული აბონენტების მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის 50%. სულ აღნიშნული სოციალური შეღავათების დასაფინანსებლად საანგარიშო პერიოდში მიმართულ იქნა სულ 94.7 მლნ ლარი, მათ შორის 13.5 მლნ ლარი გადარიცხულ იქნა მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის ასანაზღაურებლად; „მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის“ ფარგლებში უწყვეტად ხორციელდება მოსახლეობის, როგორც ამბულატორიული (გადაუდებელი და გეგმური), ასევე სტაციონარული (გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურება; გეგმური ქირურგია, მ.შ. კარდიოქირურგიისა და ონკოლოგიური დაავადებების ქირურგია; ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობა - ქიმიო/ჰორმონო და სხივური თერაპია; მშობიარობა/საკეისრო კვეთა, მაღალი რისკის ორსულთა, მელოგინეთა და მშობიარეთა მკურნალობა, ინფექციური დაავადებების მართვა) სამედიცინო დახმარება ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის გზით და აგრეთვე, მოსახლეობის ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. გარდა ამისა, მიმდინარეობდა ბენეფიციარების დეფიბრილატორებითა და კოხლეარული იმპლანტებით უზრუნველყოფა. სულ ამ მიზნით საანგარიშო პერიოდში მიმართულ იქნა 1 057.7 მლნ ლარი; სოციალური დახმარების სახით, ფინანსური დახმარება გაეწია 20 091 დევნილს. აგრეთვე, დროებითი საცხოვრებელი ფართების დაქირავების მიზნით, სხვადასხვა ნგრევადი და შეჭრილი ობიექტებიდან უკიდურესად გაჭირვებულ 695 ოჯახს გაეწია ფულადი დახმარება (ყოველთვიურად 50-დან 300 ლარამდე). მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული ფართები დაუკანონდა და საკუთრებაში გადაეცა 185 ოჯახს. საცხოვრებელი ფართებით დაკმაყოფილდა 549 დევნილი ოჯახი ახალაშენებულ მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებში. დევნილთა გრძელვადიანი განსახლების და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მიზნით ქ. თბილისსა და საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში შეძენილ იქნა 1 354 საცხოვრებელი სახლი და მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში 117 ბინა. მიმდინარეობდა დევნილთა განსახლების ობიექტებში სახურავის გადახურვის სამუშაოების შესყიდვა. ქ. თბილისის მერიასთან და სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებთან თანადაფინანსებით განხორციელდა სხვადასხვა სახის სარეაბილიტაციო სამუშაოები 34 ობიექტზე. განხორციელდა 94 დევნილი ოჯახის ბუნებრივი გაზის გამანაწილებელ ქსელთან მიერთება (ინდივიდუალური გაზიფიცირება). სულ ამ მიზნით მიიმართა 243.6 მლნ ლარი; მიმდინარეობდა საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების მასშტაბური პროგრამის განხორციელება, რომელიც მიზნად ისახავს სოციალური შემწეობის მიმღები, შრომისუნარიანი პირების დასაქმებას ისეთ ვაკანტურ ადგილზე, რომლის შესრულება ნებისმიერი კვალიფიკაციის მქონე პირს შეუძლია. სამუშაოს მომწოდებლები კი ძირითადად 74  სახელმწიფო უწყებები და ადგილობრივი თვითმმართველობები არიან. პროგრამის ბენეფიციარები, 18 წლის და უფროსი ასაკის (საპენსიო ასანამდე) შრომისუნარიანი პირები არიან, ვისი ოჯახის სარეიტინგო ქულა არ აღემატება 120 000-ს და იღებენ მიზნობრივ სოციალურ დახმარებას. დასაქმების პროგრამაში ჩართულ პირს 4 წლის განმავლობაში გარანტირებულად შეუნარჩუნდება სოციალურად დაუცველის სტატუსი, მასთან მიბმული ფულადი და არაფულადი სიკეთეები. აღნიშნული პერიოდის განმავლობაში არ მოხდება სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის გადამოწმება. საზოგადოებრივ სამუშაოებში ჩართული ბენეფიციარები, სოციალურ დახმარებასთან ერთად, დამატებით ფინანსურ სარგებელსაც მიიღებენ, რომელიც ნამუშევარი საათების მიხედვით ანგარიშდება და სრული განაკვეთის შემთხვევაში, მოსარგებლის ანაზღაურება სოციალური გასაცემლის სახით შეადგენს თვეში 300 ლარს ან პროპორციულად განსაზღვრულ სამუშაო განაკვეთის დღიურ გასაცემელს. საზოგადოებრივი სამუშაოს შესრულებისთვის გაცემული თანხა წარმოადგენს სოციალურ გასაცემელს, რომელიც არ იბეგრება. საანგარიშო პერიოდში დასაქმების საინფორმაციო სისტემაში (სარეგისტრაციო პორტალზე) რეგისტრირებულია 1 111 მომწოდებლის მიერ მოწოდებული 11 470 ვაკანტური ადგილი. საზოგადოებრივი სამუშაოების პროგრამასთან დაკავშირებით სსიპ - დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს მიმართა 14 757-მა მოქალაქემ (საქართველოს მასშტაბით). საზოგადოებრივ სამუშაოზე ჩართვის მიზნით ხელშეკრულება გაფორმდა 39 999 სოციალურად დაუცველ პირთან, საიდანაც 7 078 პირი პროგრამას გამოეთიშა სხვადასხვა მიზეზით, ხოლო აქტიური დარჩა 32 921 ხელშეკრულება (მათ შორის თბილისი - 375, იმერეთი - 6 357, კახეთი - 4 006, ქვემო ქართლი - 2 585, შიდა ქართლი - 519, სამეგრელო-ზემო სვანეთი - 7 665, აჭარა - 3 547, სამცხე-ჯავახეთი - 1 402, მცხეთა-მთიანეთი - 2 129, გურია - 2 270, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი - 2 066); „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე 2019 წლის 1 იანვრიდან საქართველოში დაგროვებითი საპენსიო სქემა ამოქმედდა. საანგარიშო პერიოდში საპენსიო სქემაში დარეგისტრირდა 120.3 ათასი ახალი მონაწილე (კერძო ორგანიზაციებიდან 107.1 ათასი, ხოლო საჯარო დაწესებულებებიდან - 13.2 ათასი მონაწილე) და სქემაში რეგისტრირებულ მონაწილეთა ოდენობამ 1 479.0 ათასს მიაღწია (კერძო ორგანიზაციებიდან 1 146.0 ათასი, ხოლო საჯარო დაწესებულებებიდან - 333.0 ათასი მონაწილე). საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში დარეგისტრირდა 13.0 ათასი კერძო ორგანიზაციამ და მათი ჯამური რაოდენობამ 107.9 ათას მიაღწია. 2023 წელს საპენსიო აქტივების ჯამური წმინდა ღირებულება (კონტრიბუციები + წმინდა საინვესტიციო მოგება) გაიზარდა 1.4 მლრდ ლარით. საანგარიშო პერიოდის ბოლოს საპენსიო აქტივების წმინდა ღირებულებამ (კონტრიბუციები + წმინდა საინვესტიციო მოგება) 4.358 მლრდ ლარი შეადგინა.საინვესტიციო საბჭოს გადაწყვეტილებით, საპენსიო აქტივებზე რეალური ამონაგების გაზრდის მიზნით და მონაწილეთა ინტერესების შესაბამისად, სააგენტომ განახორციელა 899.4 მლნ ლარის ოდენობის ინვესტიცია მაღალრეიტინგული ადგილობრივი ლიცენზირებული კომერციული ბანკების მიერ გამოშვებულ სადეპოზიტო სერტიფიკატებში, ასევე, შეძენილ იქნა 200.8 მლნ ლარის ოდენობის საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები, 23.96 მლნ ლარის და 5.7 მლნ აშშ დოლარის ქართული კორპორატიული ობლიგაციები. 2023 წელს ინვესტიციები განხორციელდა უცხოურ ვალუტაში დენომინირებულ სხვადასხვა აქტივებში. კერძოდ, ჯამში 67.4 მლნ აშშ დოლარის ოდენობის ინვესტიცია განხორციელდა უცხოურ სამთავრობო ფასიან ქაღალდებში, ხოლო გაყიდული იქნა 6.95 მლნ აშშ დოლარის ოდენობის უცხოური სამთავრობო ფასიანი ქაღალდები. ამავე საანგარიშო პერიოდში 288.1 მლნ აშშ დოლარით შეძენილ იქნა უცხოური კორპორაციული აქციები, ხოლო გაყიდული იქნა 93.9 მლნ აშშ დოლარის უცხოური კორპორაციული აქციები. აღნიშნული ინვესტიციების განხორციელების მიზნით 2023 წელს დამატებით შეძენილ იქნა 79.1 მლნ აშშ დოლარი; 75           ქვეყნის მასშტაბით არსებული 2 078 საჯარო და 205 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის დასაფინანსებლად მიიმართა 1 136.3 მლნ ლარი. საგანმანათლებლო დაწესებულების 1 742 მანდატური უზრუნველყოფდა საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვას 719 საჯარო, 1 კერძო სკოლასა და 1 პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებაში; განხორციელდა თბილისის 35 საჯარო 10 806 მოსწავლის, 12 სკოლის 419 შშმ და სსსმ სტატუსის მქონე, ეტლით მოსარგებლე მოსწავლის ტრანსპორტირებით მომსახურება, ასევე დაფინანსდა 56 მუნიციპალიტეტი მოსწავლეებისათვის ტრანსპორტირების მომსახურების შესყიდვის მიზნით (1 119 საჯარო სკოლის 73 726 მოსწავლე); პროფესიული განათლების დასაფინანსებლად 103.3 მლნ ლარი, სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტების დაფინანსებისა და ახალგაზრდების წახალისების მიზნით მიმართულ იქნა 112.4 მლნ ლარი, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობის მიზნით - 18.7 მლნ ლარი, ხოლო ინკლუზიური განათლების დასაფინანსებლად - 45.4 მლნ ლარზე მეტი. ამასთან, მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობის მიზნით მიმართული იქნა 71.3 მლნ ლარამდე; საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში: დასრულდა 4 საჯარო სკოლის მშენებლობა და მიმდინარეობდა 5 საჯარო სკოლის სამშენებლო სამუშაოები; დასრულდა 16 საჯარო სკოლის სრული სარეაბილიტაციო სამუშაოები და მიმდინარეობდა 4 საჯარო სკოლის სრული სარეაბილიტაციო სამუშაოები; 185 საჯარო სკოლაში განხორციელდა სხვადასხვა ტიპის ნაწილობრივი სარეაბილიტაცუო სამუშაოები; საქართველოს რეგიონებში დიზაინ ბილდის კონცეფციით 2 საჯარო სკოლაში დაწყებულია სამშენებლო სამუშაოები, 73 სკოლაში მიმდინარეობდა საპროექტო დოკუმენტაციის შეთანხმებისა და მშენებლობისწინა მოსამზადებელი სამუშაოები, სრული სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაწყებულია 99 საჯარო სკოლაში, დანარჩენ სკოლებზე მიმდინარეობდა საპროექტო დოკუმენტაციის შეთანხმებისა და რეაბილიტაციის წინა მოსამზადებელი სამუშაოები. ამასთან, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროსათვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში: დასრულდა 4, მიმდინარეობდა 2 და დაიწყო 7 საჯარო სკოლის მშენებლობა; დასრულებულია 13, მიმდინარეობდა 4 და დაწყენულია 15 საჯარო სკოლის რეაბილიტაცია. ასევე დაწყებულია 4 საჯარო სკოლის მშენებლობის პროექტირება, ხოლო დასრულებულია - 3; 2 079 საჯარო სკოლა აღიჭურვა რაგბის ინვენტარით, 2 080 საჯარო სკოლა - 3 906 ერთეული სადემონსტრაციო ჭადრაკის დაფით, 420 საჯარო სკოლა - 55 869 ერთეული მერხით და სკამით, 58 საჯარო სკოლა - საოფისე ავეჯით, 558 საჯარო სკოლა - 3 895 ერთეული სასკოლო დაფით, 2 საჯარო სკოლა - ფარდა-ჟალუზებით და სხვადახვა სახის ინვენტარით, 209 საჯარო სკოლა - 1 392 პერსონალური კომპიუტერით, 205 საჯარო სკოლა - 276 ერთეული პრინტერით, დაფინანსებულია 42 საჯარო სკოლა სხვადასხვა სახის ინვენტარის აღჭურვის მიზნით; განხორციელდა 5 პროფესიულ სასწავლებელში სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურული პროექტები, ხოლო დასრულდა 3 სახელოსნოს მშენებლობა. სრული რეაბილიტაცია ჩუატარდა 16 სკოლას; სხვადასხვა სახის სარეაბილიტაციო სამუშაოები დასრულებულია 185 სკოლაში და მიმდინარეობდა 99 საჯარო სკოლაში; დასრულდა 1 უმაღლესი და 3 სამეცნიერო - კვლევითი დაწესებულების სარებილიტაციო სამუშაოები; მიღებულ იქნა მონაწილეობა მუსიკალურ და თეატრალურ ფესტივალებში, კონკურსებში და გამოფენებში. ხელი შეეწყო საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ნიმუშების მდგომარეობის შეფასების, ძეგლების რეაბილიტაცია/კონსერვაციის საპროექტო დოკუმენტაციის მომზადებისა და სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებას; 76          სპორტის სხვადასხვა სახეობის სახელმწიფო მხარდაჭერის პროგრამების ფარგლებში, სპორტის 60 სახეობაში დაფინანსდა 361 ეროვნული შეჯიბრების ორგანიზება, 659 საერთაშორისო სპორტულ შეჯიბრში მონაწილეობა და 401 სასწავლო-საწვრთნელი შეკრება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; ქართველმა სპორტსმენებმა საერთაშორისო ასპარეზზე მოიპოვეს 565 ოქროს, 406 ვერცხლის, 429 ბრინჯაოს, ჯამში 1 400 მედალი. საერთაშორისო სპორტულ შეჯიბრებებზე მიღწეული შედეგების მიხედვით, საქართველოს ნაკრები გუნდების წევრებზე, მწვრთნელებსა და საექიმო პერსონალზე კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაიცა ფულადი პრიზები. საანგარიშო პერიოდში ამ მიზნით მიიმართა 37.0 მლნ ლარზე მეტი; „კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები“ პროგრამის ფარგლებში სტიპენდია გაიცა 892 სპორტსმენზე, მწვრთნელსა და საექიმო პერსონალზე; „ვეტერან სპორტსმენთა და სპორტის მუშაკთა სოციალური დახმარების“ პროგრამის ფარგლებში მატერიალური და სოციალური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად 285-მა ვეტერანმა სპორტსმენმა და სპორტის მუშაკმა მიიღო დახმარება; „მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელების მხარდაჭერა“ პროგრამის ფარგლებში გაიცა დახმარება 25 მუნიციპალიტეტში 287 მწვრთნელზე; სტიპენდიებით უზრუნველყოფილი იქნა 99 საქართველოს სახალხო არტისტი, სახალხო მხატვარი და რუსთაველის პრემიის ლაურეატი, ხოლო სოციალური დახმარებით - 21 ლიტერატურისა და ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე და ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. ერთჯერადი სოციალური დახმარება გაეწია 4 პირი. ამასთან, „ოლიმპიური ჩემპიონების სტიპენდიების“ პროგრამის ფარგლებში სტიპენდიები დანიშნული აქვს 132 სპორტსმენს. ანაზღაურებულ იქნა (11.5 მლნ ლარი) ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში, აგრეთვე იმ სოფლებში, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ, მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ 2022 წლის პირველი დეკემბრიდან 2023 წლის პირველ დეკემბრამდე პერიოდში, მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულება (მოხმარებული ბუნებრივი აირის ოდენობა - 23.9 მლნ მ³); ანაზღაურებულ იქნა (610.0 ათასი ლარი) რუსეთის ფედერაციის მიერ განხორციელებული სამხედრო აგრესიის შედეგად ოკუპირებულ ტერიტორიებზე (გორის, საჩხერისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტების სოფლებში: ზემოარცევი, ახმაჯი, ქარძმანი, სინაგური და თედელეთი) არსებული აბონენტების მიერ 2022 წლის დეკემბრიდან 2023 წლის ნოემბრის ჩათვლით მოხმარებული 1 973.8 ათასი კვტ/სთ ელექტროენერგიის ღირებულება; „გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობის საჭიროებაზე რეაგირების მიზნით გასატარებელი ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 15 დეკემბრის №2252 განკარგულების ფარგლებში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ (საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მიერ მოწოდებული სიების საფუძველზე) ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში ბუნებრივი აირის მომხმარებლად რეგისტრირებული მუდმივად მცხოვრები ოჯახების ზამთრის პერიოდში გათბობით უზრუნველყოფისათვის, თითოეული აბონენტის პირად ბარათებზე 200 ლარის ოდენობით თანხის დარიცხვის მიზნით, 2023 წელს გაზის მიმწოდებელი კომპანიებისათვის გადარიცხული თანხიდან საანგარიშო პერიოდში განხორციელდა 13 169 აბონენტზე 2.6 მლნ ლარის დარიცხვა; 77      საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მიმდინარეობდა სოფლების გაზიფიცირებასთან დაკავშირებული სამუშაოები. საანგარიშო პერიოდში ჯამში 4 443 პოტენციურ აბონენტს მიეცა ბუნებრივი გაზის ქსელში ჩართვის საშუალება; სსიპ - აწარმოე საქართველოში ორგანიზებით განხორციელდა 31 სექტორული შეხვედრა სხვადასხვა ბიზნესის წარმომადგენლებთან სააგენტოს მიერ განსახორციელებელი მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის პროგრამების ცნობადობის ამაღლების მიზნით. სახელმწიფო პროგრამის „აწარმოე საქართველოში“ უნივერსალური ინდუსტრიული ნაწილის ფარგლებში დადასტურდა 673 ბიზნეს პროექტი (მათ შორის მოხდა 19 პროექტზე სესხის რეფინანსირება თანხით 16.0 მლნ ლარი). საფინანსო ინსტიტუტების მიერ გაცემული სესხის/ლიზინგის საერთო ჯამური მოცულობა შეადგენს 534.9 მლნ ლარს (მათ შორის მსოფლიო ბანკის პროექტის ფარგლებში უნივერსალური ინდუსტრიული ნაწილის მიმართულებით დადასტურდა 311 სესხის/ლიზინგის განაცხადი. სესხების ჯამური მოცულობა შეადგენს 237.7 მლნ ლარს); სამშენებლო სექტორის ხელშეწყობის „იპოთეკური კრედიტების მხარდაჭერის მექანიზმის“ ფარგლებში სუბსიდირება გაეწია 5 427 ბენეფიციარს ჯამურად 14.3 მლნ ლარის ოდენობით. სუბსიდირებული იპოთეკური სესხის პროგრამის ფარგლებში დადასტურდა 1 098 იპოთეკური სესხი (მათ შორის 35 რეფინანსირების განაცხადი). სესხების ჯამური მოცულობა შეადგენს 135.7 მლნ ლარს (მათ შორის რეფინანსირებული სესხების ჯამური მოცულობა - 4.5 ლარს). აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში სუბსიდია გაიცა 4 831 ბენეფიციარზე 33.9 მლნ ლარის ოდენობით; საკრედიტო საგარანტიო სქემის ფარგლებში სულ 389 ბენეფიციარისათვის განხორციელდა საგარანტიო თანხების კომერციულ ბანკებში სააგენტოს დეპოზიტებზე განთავსება 58.4 მლნ ლარის ოდენობით (2023 წელს ბიუჯეტიდან გამოყოფილი ასიგნებებით განხორციელდა საგარანტიო თანხების განთავსება დეპოზიტებზე 180 ბენეფიციარისათვის 23.9 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო მსოფლიო ბანკის პროექტის ფარგლებში გამოყოფილი სახსრებით - 79 ბენეფიციარისათვის 13.8 მლნ ლარის ოდენობით). საკრედიტო-საგარანტიო სქემის ფარგლებში ბენეფიციარებზე გაფორმებული ხელშეკრულებების შესაბამისად, სსიპ-ის აწარმოე საქართველოში საკუთარი შემოსულობების ანგარიშზე „სახელმწიფო პროგრამის „საკრედიტო საგარანტიო სქემის” დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 29 მარტის N163 დადგენილებით აღებული ვალდებულების შესასრულებლად ჩარიცხული თანხებიდან, საანგარიშო პერიოდში კომერციული ბანკების მიერ გაცემული ტრანშების შესაბამისად დეპოზიტებზე განთავსდა საგარანტიო თანხები - 58.4 მლნ ლარის ოდენობით (მათ შორის 2021 წელს დამტკიცებულ 27 ბენეფიციარისათვის - 1.5 მლნ ლარი; 2022 წელს დამტკიცებულ 122 ბენეფიციარისათვის - 19.2 მლნ ლარი (მათ შორის მსოფლიო ბანკის პროექტის ფარგლებში გამოყოფილი სახსრებით დამტკიცებულ 23 ბენეფიციარისათვის - 4.1 მლნ ლარი) და 2023 წლის დამტკიცებულ 256 ბენეფიციარისათვის - 37.7 მლნ ლარი (მათ შორის მსოფლიო ბანკის პროექტის ფარგლებში გამოყოფილი სახსრებით დამტკიცებულ 79 ბენეფიციარისათვის - 13.8 მლნ ლარი); საირიგაციო და დამშრობი (დრენაჟი) სისტემების, ჰიდროტექნიკური ნაგებობის რეაბილიტაციის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, მანქანა დანადგარების შეძენის, სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექპლუატაციის, მექანიკური სატუმბი სადგურების მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებებისა და სხვა მანქანა-მექანიზმების მოვლა-შენახვის ღონისძიებების დაფინანსების, საირიგაციო და დამშრობი (დრენაჟი) სისტემების გაუმჯობესების მიზნით მიიმართა 110.2 მლნ ლარი (მათ შორის, სუბსიდია 28.5 მლნ ლარი). საირიგაციო სისტემებზე სამუშაოები მიმდინარეობდა 81 ობიექტზე, დასრულდა 78        46 ობიექტი, ხოლო დამშრობი (დრენაჟი) სისტემების სარეაბილიტაციო სამუშაოები ხორციელდებოდა 1 ობიექტზე, საიდანაც 1 ობიექტი დასრულდა; განხორციელდა სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი: 18 677 ინსპექტირება; დოკუმენტური შემოწმება/მონიტორინგი - 7 102; ნიმუშის აღება - 5 798, ზედამხედველობა 868, აღნიშნული ქმედებების შედეგად გამოვლინდა 3 878 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა; ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის და იდენტიფიკაცია-რეგისტრაციის ფარგლებში ეპიზოოტიური სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით მიმდინარეობდა იძულებითი და პროფილაქტიკური ვაქცინაცია: ცოფის, ჯილეხის, წვრილფეხა პირუტყვის ჭირის, ბრუცელოზის, თურქულის, ცხვრისა და თხის ყვავილის, მსხვილფეხა პირუტყვის ნოდულარული დერმატიტის საწინააღმდეგოდ. ასევე, მიმდინარეობდა ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია. საანგარიშო პერიოდში მიმართული იქნა 20.9 მლნ ლარი; მონიტორინგის მიზნით განთავსდა 6.8 ათას ერთეულამდე ფერომონიანი დამჭერი, „მოიზიდე და გააანადგურე“ სადგურებზე დამონტაჟდა 113.6 ათასი ერთეული ფერომონი. მავნებლის გავრცელების კერებში დამუშავებულია 357 999 ჰექტრამდე ფართობი. აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელ ღონისძიებებზე საანგარიშო პერიოდში მიმართული იქნა 26.7 მლნ ლარი; ქვეყნის მასშტაბით გადამუშავებულია 221.2 ათასი ტონა ყურძენი, საიდანაც 71.9 ათასი ტონა რქაწითელია, 89.0 ათასი ტონა საფერავი, ხოლო დანარჩენი სხვადასხვა ჯიშის ყურძენი. სახელმწიფო ღვინის საწარმო შპს „მოსავლის მართვის კომპანიის“ მიერ გადამუშავებულია 20.0 ათასი ტონა კლიმატური პირობების გამო დაზიანებული ყურძენი. რთველის საკოორდინაციო შტაბში დარეგისტრირებული იყო 574 ღვინის კომპანია, ყურძნის გადამუშავების პროცესში ჩართული იყო 544 კომპანია. საანგარიშო პერიოდში მიმართული იქნა 35.5 მლნ ლარი; „შეღავათიანი აგროკრედიტების“ პროექტის ფარგლებში მიმდინარეობდა მეწარმეთა უზრუნველყოფა იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით, პროექტში მონაწილე კომერციული ბანკების და საფინანსო ინსტიტუტების მიერ გაცემული სესხის საპროცენტო განაკვეთის თანადაფინანსება, დადგენილი საპროცენტო განაკვეთის საფუძველზე. საანგარიშო პერიოდში გაცემულია 10 000 ახალი სესხი 1 031.2 მლნ ლარის ოდენობით, სულ მომსახურება გაეწია 38 907 სესხს, გაცემული სესხების საპროცენტო განაკვეთების თანადაფინანსების თანხამ შეადგინა 206.2 მლნ ლარი; „დანერგე მომავალის“ პროექტის: ბაღების კომპონენტის ფარგლებში 448 უნიკალურ ბენეფიციარს გაუფორმდა 532 ხელშეკრულება, მათ შორის ბაღების კომპონენტის ფარგლებში 386 უნიკალურ ბენეფიციარს გაუფორმდა 412 ხელშეკრულება, სეტყვის საწინააღმდეგო სისტემების მოწყობის თანადაფინანსების კომპონენტის ფარგლებში 7 უნიკალურ ბენეფიციარს - 10 ხელშეკრულება, ჭის/ჭაბურღილის/სატუმბი სადგურის მოწყობის თანადაფინანსების კომპონენტის ფარგლებში 63 უნიკალურ ბენეფიციარს - 63 ხელშეკრულება, წვეთოვანი სარწყავი სისტემის მოწყობის დაფინანსების კომპონენტის ფარგლებში 42 უნიკალურ ბენეფიციარს - 46 ხელშეკრულება, შესაწამლი აპარატის შესყიდვის დაფინანსების კომპონენტის ფარგლებში 1 უნიკალურ ბენეფიციარს - 1 ხელშეკრულება, დაზიანებული ნერგების ჩანაცვლების თანადაფინანსების კომპონენტის ფარგლებში 2 უნიკალურ ბენეფიციარს გაუფორმდა 2 ხელშეკრულება. სულ პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულ პროექტებზე მიიმართა 26.0 მლნ ლარი; „თხილის წარმოების ხელშეწყობის“ პროგრამის ფარგლებში რეგისტრირებულია (0.2 ჰა-დან 3 ჰა-ს ჩათლით (შუალედში)) თხილის ნაკვეთების ფართობის მქონე 62 541 უნიკალური ბენეფიციარი (თანამესაკუთრეების გათვალისწინებით - 90 834 მოსარგებლე ბენეფიციარი), რეგისტრირებული ფართობი შეადგენს 44.5 ათასზე მეტ ჰექტარს. საანგარიშო პერიოდში ქულა 79     დაერიცხა 61 418 უნიკალურ ბენეფიციარს და სუბსიდირებულმა ფართობმა შეადგინა 44.0 ათას ჰექტრამდე. საანგარიშო პერიოდში პროგრამის განსახორციელებლად მიმართული იქნა 21 492.2 ათას ლარს საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებებზე, გზების მოვლა-შენახვაზე, ახალი მაგისტრალების, შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გზების მშენებლობაზე დახარჯულ იქნა 2 011.5 მლნ ლარამდე, მათ შორის:  საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა - 697.6 მლნ ლარი (მათ შორის საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება და რეაბილიტაცია - 380.9 მლნ ლარი, საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში - 117.0 მლნ ლარი);  ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა - 1 313.9 მლნ ლარი. სსიპ - საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ მუნიციპალური და ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვის, საჯარო სკოლების მშენებლობარეაბილიტაციისათვის, იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით დახარჯულ იქნა 839.0 მლნ ლარი, მათ შორის განხორციელდა ისეთი მნიშვნელოვანი პროგრამები, როგორიცაა:  ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 205.7 მლნ ლარი;  განახლებული რეგიონების პროგრამა - 165.5 მლნ ლარი;  სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 85.8 მლნ ლარი;  საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 35.8 მლნ ლარი (ამასთან, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ხაზით საჯარო სკოლების მშენებლობარეაბილიტაციაზე საანგარიშო პერიოდში მიმართულია 232.0 მლნ ლარი);  თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (CEB, E5P) – 26.8 მლნ ლარი;  საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა (I ფაზა) (ADB) – 65.8 მლნ ლარი;  რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WB-TF) – 45.9 მლნ ლარი;  იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა - 8.5 მლნ ლარი. წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაციის პროექტებზე მიმართულ იყო 521.1 მლნ ლარი; ,,საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ” საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში” ცვლილებების შეტანის თაობაზე” შეთანხმების შესაბამისად 2023 წლის 15 მარტს განხორციელდა საქართველოს მთავრობის მიერ 2022 წლის 15 მარტს გამოშვებული 120,846.0 ათასი ლარის ობლიგაციების განახლება 80,846.0 ათასი ლარის ოდენობით, წლიური 9.566% საპროცენტო განაკვეთით და 40,000.0 ათასი ლარის გადაფორმება სახელმწიფო ობლიგაციებად ღია ბაზრის ოპერაციებისათვის, საიდანაც:  10,000.0 ათასი ლარი გადაფორმდა წლიური განაკვეთით 9.125%;  8,000.0 ათასი ლარი წლიური განაკვეთით 9. 125%;  12,000.0 ათასი ლარი წლიური განაკვეთით 9. 125%;  10,000.0 ათასი ლარი წლიური განაკვეთით 9.000%. ასევე, ზემოაღნიშნული შეთანხმების შესაბამისად, 2023 წლის 15 მარტს განხორციელდა 2018 წლის 15 მარტს გამოშვებული „ობლიგაციები ღია ბაზრისთვის“ დაფარვა 10,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; 2023 წლის 15 ივნისს განხორციელდა 2019 წლის 15 მარტს გამოშვებული 80       „ობლიგაციები ღია ბაზრისთვის“ დაფარვა 12,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; 2023 წლის 15 სექტემბერს განხორციელდა 2020 წლის 15 მარტს გამოშვებული „ობლიგაციები ღია ბაზრისთვის“ დაფარვა 10,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; 2023 წლის 15 დეკემბერს განხორციელდა 2020 წლის 15 მარტს გამოშვებული „ობლიგაციები ღია ბაზრისთვის“ დაფარვა 8,000.0 ათასი ლარის ოდენობით. საქართველოს მიერ განხორციელებულ იქნა ყოველწლიური საწევრო შენატანი სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში, საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში არსებულ ფონდებსა და სამშვიდობო მისიებში; 2023 წლის 29 აპრილს და 1 ოქტომბერს ჩატარებული შუალედურ/რიგგარეშე არჩევნებზე საანგარიშო პერიოდში მიმართული იქნა 56.3 მლნ ლარამდე, მ.შ. ელექტრონული არჩევნების მოსამზადებელი ღონისძიებებისთვის მიმართული იქნა 27.8 მლნ ლარი; საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მიმდინარეობდა პოლიტიკური პარტიებისათვის გამოყოფილი თანხების განაწილების უზრუნველყოფა, დაფინანსდა 12 კვალიფიციური პოლიტიკური პარტია; საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებზე დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიები გაიცა 38 დაჯილდოებულ პირზე. ამ მიზნით მიიმართა 72.4 ათასი ლარი; „უკრაინაში მიმდინარე საომარი მოქმედებების გამო საქართველოში შემოსული უკრაინის მოქალაქეთა და უკრაინაში მუდმივი ცხოვრების უფლების მქონე პირთათვის სოციალურეკონომიკური მხარდაჭერის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 13 ივლისის N1254 განკარგულების შესაბამისად, სსიპ - სოციალური მომსახურების სააგენტო უზრუნველყოფდა დახმარების გაცემას ოჯახზე თვეში 300 ლარის ოდენობით, ხოლო საარსებო პირობების უზრუნველსაყოფად - პირზე 45 ლარის ოდენობით. ამ მიზნით იანვარში დახმარება გაეწია 1 795 ოჯახს (3 420 პირს), თებერვალში - 2 061 ოჯახს (3 929 პირს), მარტში - 2 133 ოჯახს (4 072 პირს), აპრილში - 1 978 ოჯახს (3 787 პირს), მაისში - 1 967 ოჯახს (3 728 პირს), ივნისში - 1 556 ოჯახს (2 959 პირს), ივლისში - 2 029 ოჯახს (3 804 პირს), აგვისტოში - 1 877 ოჯახს (3 488 პირს) და სექტემბერში - 206 ოჯახს (339 პირს), ოქტომბერში - 3 331 ოჯახს (6 209 პირს), ნოემბერში - 1 791 ოჯახს (3 337 პირს), ხოლო დეკემბერში - 1 904 ოჯახს (3 530 პირს). გარდა ამისა, სააგენტო უზრუნველყოფდა ამავე განკარგულების შესაბამისად სასტუმროში განთავსებისა და სამჯერადი კვებით მომსახურების დაფინანსებას. სულ აღნიშნული მიზნებისათვის საანგარიშო პერიოდში მიიმართა 8.7 მლნ ლარი. გარდა აღნიშნულისა, „უკრაინის ტერიტორიაზე საომარი მოქმედებების გამო განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 2 მარტის N387 განკარგულების საფუძველზე და „2023 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 30 დეკემბრის N609 დადგენილების შესაბამისად საქართველოში უწყვეტად მყოფი უკრაინის მოქალაქეები უზრუნველყოფილნი არიან სამედიცინო სერვისებით; თურქეთის რესპუბლიკაში მომხდარი სტიქიური უბედურების შედეგად დაზარალებული მოსახლეობისათვის ჰუმანიტარული დახმარების აღმოჩენის მიზნით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ, საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში, შეძენილ იქნა 362.5 ათას ლარზე მეტი ღირებულების სხვადასხვა საჭირო საგნები (მათ შორის მედიკამენტები, ზამთრის ტანისამოსი, საკვები პროდუქტები (მ.შ. ბავშვთა კვება), სამედიცინო აღჭურვილობა და სხვა). სულ აღნიშნული მიზნით ფონდიდან მიიმართა 389.7 ათასი ლარი ტვირთის ტრანსპორტირებისა და მასთან დაკავშირებული თანმდევი ხარჯების ჩათვლით. გარდა აღნიშნულისა, ჰუმანიტარული დახმარების აღმოჩენის მიზნით, სამინისტრომ განახორციელა მის მარაგებში არსებული და აგრეთვე, სხვა 81  სახელმწიფო ერთეულების მარაგებიდან მოწოდებული პირველადი დახმარების სამედიცინო დანიშნულების ინვენტარისა და სახარჯის მასალების (ჯამურად 2.5 მლნ ლარზე მეტი ღირებულების) გაგზავნა დაზარალებული მოსახლეობისათვის; „ონის მუნიციპალიტეტში, კურორტ შოვში 2023 წლის 3 აგვისტოს და ლანჩხუთისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტებში 2023 წლის 8 სექტემბერს მომხდარი სტიქიის შედეგად გარდაცვლილთა ოჯახების სოციალური მხარდაჭერის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 15 სექტემბრის N1641 და „გურიის რეგიონში სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებული ზოგიერთი ოჯახის საკომპენსაციო თანხით უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 4 დეკემბრის N2139 განკარგულებების შესაბამისად:  ონის მუნიციპალიტეტში, კურორტ შოვში 2023 წლის 3 აგვისტოს და ლანჩხუთის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტებში 2023 წლის 8 სექტემბერს მომხდარი სტიქიის შედეგად გარდაცვლილთა ოჯახების სოციალური მხარდაჭერის უზრუნველყოფის მიზნით 29 გარდაცვლილზე (25 ოჯახის წევრზე) გაიცა ერთჯერადი ფულადი დახმარება, თითოეულ გარდაცვლილზე 20.0 ათასი ლარის ოდენობით;  გურიის რეგიონში 8 სექტემბერს სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებული ოჯახების საკუთრებაში რეგისტრირებული საცხოვრებელი სახლების სანაცვლოდ გაიცა საკომპენსაციო თანხები 229 ოჯახზე (160 ოჯახზე - თითოეულ ოჯახზე 50.0 ათასი ლარის ოდენობით, ხოლო 69 ოჯახზე - თითოეულ ოჯახზე 30.0 ათასის ლარის ოდენობით). სულ ზემოაღნიშნული მიზნებით, კურორტ შოვში და ლანჩხუთისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტებში მომხდარი სტიქიის შედეგად გარდაცვლილთა და დაზარალებული ოჯახების სოციალური მხარდაჭერის მიზნით მიიმართა 10 650.0 ათასი ლარი. საქართველოს 2024 წლის ბიუჯეტის საპროგნოზო მაჩვენებლები 2024 წლის დადებითი ეკონომიკური ტენდენციების გათვალისწინებით, მიმდინარე წლის ნოემბერში განახლდა მაკროეკონომიკური პროგნოზები და გადასახადების საპროგნოზო მაჩვენებლები. ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლების მოცულობა 2024 წელს განისაზღვრა 25 616.0 მლნ ლარით, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 28.2%-ს გაუტოლდა. გადასახადების საპროგნოზო მოცულობა განისაზღვრა 23 260.0 მლნ ლარით, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 25.6%-ს შეადგენს. მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 7 215.0 მლნ ლარს.  მოგების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 3 070.0 მლნ ლარს.  დამატებული ღირებულების საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 9 310.0 მლნ ლარს.  აქციზის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 2 380.0 მლნ ლარს.  იმპორტის გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 135.0 მლნ ლარს.  ქონების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 685.0 მლნ ლარს.  სხვა გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი 465.0 მლნ ლარს. გრანტების საპროგნოზო მოცულობა განისაზღვრა 356.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 0.4%-ს შეადგენს; სხვა შემოსავლების საპროგნოზო მოცულობა განისაზღვრა 2 000.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 2.2%-ს შეადგენს; 82 არაფინანსური აქტივების კლებიდან მისაღები თანხების მოცულობა განისაზღვრა 500.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 0.6%-ია. ფინანსური აქტივების კლებით მისაღები თანხების მოცულობა განისაზღვრა 230.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 0.3%-ია. „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი შესახებ“ საქართველოს კანონის ასიგნებების დამტკიცებული გეგმა შეადგენს 25 030.4 მლნ ლარს. ამასთან მაღალი ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით მომზადდა და საქართველოს პარლამენტს წარედგინა 2024 წლის ბიუჯეტში ცვლილება, რომლის მიხედვით სახელწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები ჯამურად შეადგენს 25 930.4 მლნ ლარს, რაც დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 900.0 მლნ ლარით. 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები სხვადასხვა სფეროების მიხედვით შემდეგნაირად გადანაწილდა:         სოციალური სფერო - 6 509.6 მლნ ლარი; განათლება - 2 915.2 მლნ ლარი; ჯანმრთელობის დაცვა - 1 956.0 მლნ ლარი; ტრანსპორტი - 2 103.8 მლნ ლარი; სოფლის მეურნეობა - 635.3 მლნ ლარი; ენერგეტიკა - 90.4 მლნ ლარი; დასვენება, კულტურა, სპორტი, რელიგია - 535.4 მლნ ლარი; თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 3 821.4 მლნ ლარი. 2024 წლის 10 თვის ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობების შესრულება (წინასწარი) მლნ ლარი 2024 წელი პროგნოზი 2024 წელი 10 თვე ფაქტი % შესრულება 25,616.0 21,122.2 82.5% გადასახადები 23,260.0 19,059.0 81.9% გრანტები 356.0 265.0 74.4% სხვა შემოსავლები 2,000.0 1,798.2 89.9% დასახელება შემოსავლები      გადასახადების სახით მობილიზებულია 19 059.0 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (23 260.0 მლნ ლარი) 81.9%-ია. გრანტების სახით მობილიზებულია 265.0 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (356.0 მლნ ლარი) 74.4%-ია. სხვა შემოსავლების სახით მობილიზებულია 1 798.2 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (2 000.0 მლნ ლარი) 89.9%-ია. არაფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 437.8 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (500.0 მლნ ლარი) 87.6%-ია. ფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 224.4 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (230.0 მლნ ლარი) 97.6%-ია. 83  ვალდებულებების ზრდიდან მობილიზებული იქნა იქნა 2 011.3 მლნ ლარი, მათ შორის 823.0 მლნ ლარი საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით, 860.9 მლნ ლარი - საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებიდან და სხვა სახელმწიფოების მთავრობებისგან მიღებული საინვესტიციო შეღავათიანი კრედიტები, 327.4 მლნ ლარი ბიუჯეტის მხარდამჭერი კრედიტები. საქართველოს 2025-2028 წლების შემოსულობების პროგნოზი საშუალოვადიან პერიოდში საბიუჯეტო შემოსულობების პროგნოზების გათვლებისას, გათვალისწინებულ იქნა ფისკალურ სფეროში გასატარებელი ღონისძიებებიდან გამომდინარე მოსალოდნელი ცვლილებები და მის მიერ გამოწვეული შესაძლო შედეგები. 2025-2028 წლების ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი მშპ-სთან მიმართებაში საშუალოდ 27.7%, ხოლო საგადასახადო შემოსავლების წილი საშუალოდ 25.5%-ის დონეზეა ნავარაუდევი. 2025 წელს ნაერთი ბიუჯეტის სხვა შემოსავლების წილი მთლიანი შიდა პროდუქტის მიმართ სავარაუდოდ 2.1%-ს გაუტოლდება, ხოლო არაფინანსური და ფინანსური აქტივების რეალიზაციიდან მისაღები თანხების მოცულობა მშპ-თან მიმართებაში შესაბამისად 0.5 და 0.3 პროცენტი იქნება. 84 ბიუჯეტის ძირითადი მაჩვენებლები მლნ ლარი ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები 2028 წლის პროგნოზი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები 2027 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2026 წლის პროგნოზი ნაერთი ბიუჯეტი 2025 წლის პროგნოზი ა/რესპ-ების და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტები 2024 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2023 წლის ფაქტი ნაერთი ბიუჯეტი 2022 წლის ფაქტი 19,377.6 16,450.2 3,934.3 22,124.2 18,716.5 4,589.4 25,616.0 21,816.0 5,255.0 27,664.9 23,524.9 5,696.1 29,850.0 25,320.0 5,840.0 32,100.0 27,240.0 6,170.0 34,750.0 29,570.0 6,490.0 გადასახადები 17,385.9 14,976.7 2,409.3 19,732.6 16,994.2 2,738.4 23,260.0 20,190.0 3,070.0 25,305.0 21,885.0 3,420.0 27,400.0 23,600.0 3,800.0 29,600.0 25,470.0 4,130.0 32,200.0 27,690.0 4,510.0 გრანტები 364.7 359.1 1,003.2 331.3 325.8 1,173.3 356.0 356.0 1,430.0 289.9 289.9 1,526.1 300.0 300.0 1,300.0 300.0 300.0 1,300.0 300.0 300.0 1,300.0 სხვა შემოსავლები 1,627.0 1,114.5 521.8 2,060.2 1,396.5 677.6 2,000.0 1,270.0 755.0 2,070.0 1,350.0 750.0 2,150.0 1,420.0 740.0 2,200.0 1,470.0 740.0 2,250.0 1,580.0 680.0 15,616.1 13,303.7 2,419.1 17,913.7 15,293.5 2,809.8 20,760.0 17,695.0 3,220.0 23,030.0 19,548.3 3,625.0 25,345.0 21,492.0 3,963.0 27,250.0 23,068.0 4,292.0 29,440.0 24,837.0 4,713.0 2,214.4 1,792.1 422.4 2,679.1 2,177.2 502.0 3,180.0 2,605.0 575.0 3,695.0 3,043.0 652.0 4,100.0 3,355.0 745.0 4,400.0 3,575.0 825.0 4,800.0 3,890.0 910.0 2,379.7 1,870.9 508.8 2,760.3 2,139.0 621.3 3,020.0 2,290.0 730.0 3,355.0 2,525.4 829.6 3,650.0 2,770.0 880.0 3,950.0 2,995.0 955.0 4,250.0 3,165.0 1,085.0 დასახელება შემოსავლები ხარჯები შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება პროცენტი 761.0 746.8 23.4 1,195.1 1,182.2 26.7 1,495.0 1,480.0 40.0 1,765.0 1,745.0 50.0 1,925.0 1,925.0 10.0 2,020.0 2,020.0 10.0 2,140.0 2,140.0 10.0 სუბსიდიები 2,073.3 1,004.6 1,068.7 2,167.6 943.9 1,223.7 2,560.0 1,190.0 1,370.0 2,560.0 1,028.6 1,531.4 3,000.0 1,240.0 1,760.0 3,200.0 1,305.0 1,895.0 3,480.0 1,395.0 2,085.0 გრანტები 255.1 345.8 6.9 240.1 406.7 9.3 240.0 355.0 15.0 325.0 423.6 14.7 290.0 375.0 15.0 290.0 375.0 15.0 290.0 375.0 15.0 სოციალური უზრუნველყოფა 6,330.6 6,052.1 278.5 7,111.9 6,805.9 306.0 8,100.0 7,750.0 350.0 8,830.0 8,446.3 383.7 9,700.0 9,317.0 383.0 10,500.0 10,098.0 402.0 11,330.0 10,918.0 412.0 სხვა ხარჯები 1,601.9 1,491.6 110.3 1,759.6 1,638.7 120.9 2,165.0 2,025.0 140.0 2,500.0 2,336.4 163.6 2,680.0 2,510.0 170.0 2,890.0 2,700.0 190.0 3,150.0 2,954.0 196.0 საოპერაციო სალდო 3,761.4 3,146.5 1,515.2 4,210.5 3,422.9 1,779.6 4,856.0 4,121.0 2,035.0 4,634.9 3,976.6 2,071.1 4,505.0 3,828.0 1,877.0 4,850.0 4,172.0 1,878.0 5,310.0 4,733.0 1,777.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება 5,532.7 5,153.2 1,279.7 6,099.3 5,404.5 1,686.9 7,175.0 6,395.0 2,080.0 7,128.6 6,349.4 2,192.0 7,050.0 6,225.0 2,025.0 7,500.0 6,625.0 2,075.0 8,100.0 7,360.0 1,940.0 ზრდა 5,968.2 5,356.1 1,512.4 6,532.8 5,607.8 1,917.0 7,675.0 6,695.0 2,280.0 7,628.6 6,649.4 2,392.0 7,350.0 6,400.0 2,150.0 7,800.0 6,800.0 2,200.0 8,400.0 7,535.0 2,065.0 კლება 435.6 202.8 232.7 433.5 203.4 230.2 500.0 300.0 200.0 500.0 300.0 200.0 300.0 175.0 125.0 300.0 175.0 125.0 300.0 175.0 125.0 მთლიანი სალდო -1,771.2 -2,006.7 235.5 -1,888.8 -1,981.5 92.7 -2,319.0 -2,274.0 -45.0 -2,493.7 -2,372.8 -120.9 -2,545.0 -2,397.0 -148.0 -2,650.0 -2,453.0 -197.0 -2,790.0 -2,627.0 -163.0 -203.0 ფინანსური აქტივების ცვლილება 940.7 711.4 233.0 468.5 394.9 46.5 -284.0 -204.0 -100.0 -507.8 -356.9 -108.2 -185.0 102.0 -178.0 -85.0 112.0 -237.0 -90.0 73.0 ზრდა 1,043.1 855.7 233.4 696.8 685.7 46.6 210.0 260.0 0.0 301.4 424.1 0.0 280.0 469.0 0.0 442.0 442.0 40.0 403.0 403.0 40.0 კლება 102.4 144.2 0.4 228.4 290.8 0.1 494.0 464.0 100.0 809.2 781.0 108.2 465.0 367.0 178.0 527.0 330.0 277.0 493.0 330.0 243.0 ვალდებულების ცვლილება 2,711.9 2,718.2 -2.5 2,357.3 2,376.4 -46.2 2,035.0 2,070.0 -55.0 1,985.9 2,015.9 12.7 2,360.0 2,499.0 -30.0 2,565.0 2,565.0 -40.0 2,700.0 2,700.0 -40.0 ზრდა 3,733.9 3,731.9 47.9 3,469.3 3,469.3 35.5 3,370.0 3,370.0 50.0 3,425.9 3,425.9 122.7 5,150.0 5,299.0 40.0 4,000.0 4,000.0 40.0 4,200.0 4,200.0 40.0 კლება 1,021.9 1,013.7 50.4 1,112.1 1,092.9 81.7 1,335.0 1,300.0 105.0 1,440.0 1,410.0 110.0 2,790.0 2,800.0 70.0 1,435.0 1,435.0 80.0 1,500.0 1,500.0 80.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ბალანსი 2022-2028 წლების სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტი მლნ ლარი შემოსავლები გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები 2022 წლის ფაქტი 22,197.2 17,385.9 267.6 4,543.7 2023 წლის ფაქტი 25,548.1 19,732.6 202.0 5,613.4 2024 წლის პროგნოზი 29,561.0 23,260.0 216.0 6,085.0 2025 წლის პროგნოზი 31,654.9 25,305.0 139.9 6,210.0 2026 წლის პროგნოზი 33,790.0 27,400.0 150.0 6,240.0 2027 წლის პროგნოზი 36,230.0 29,600.0 150.0 6,480.0 2028 წლის პროგნოზი 39,200.0 32,200.0 150.0 6,850.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება პროცენტი სუბსიდიები გრანტები სოციალური უზრუნველყოფა სხვა ხარჯები 17,787.4 3,112.0 4,290.4 767.2 1,650.7 43.9 6,349.0 1,574.2 20,692.7 3,916.2 4,675.7 1,203.6 2,062.6 29.6 7,136.0 1,669.2 23,935.0 5,010.0 5,170.0 1,505.0 2,380.0 20.0 8,130.0 1,720.0 26,510.0 5,695.0 5,655.0 1,770.0 2,380.0 105.0 8,855.0 2,050.0 29,135.0 6,310.0 6,080.0 1,930.0 2,850.0 60.0 9,725.0 2,180.0 31,410.0 6,830.0 6,530.0 2,025.0 3,100.0 50.0 10,535.0 2,340.0 34,000.0 7,490.0 7,000.0 2,145.0 3,410.0 40.0 11,365.0 2,550.0 საოპერაციო სალდო 4,409.7 4,855.3 5,626.0 5,144.9 4,655.0 4,820.0 5,200.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა კლება 6,010.1 6,511.0 500.8 6,637.1 7,107.6 470.5 7,770.0 8,310.0 540.0 7,598.6 8,108.6 510.0 7,425.0 7,730.0 305.0 7,860.0 8,170.0 310.0 8,440.0 8,750.0 310.0 მთლიანი სალდო -1,600.4 -1,781.7 -2,144.0 -2,453.7 -2,770.0 -3,040.0 -3,240.0 ფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა კლება 1,098.3 1,244.4 146.1 584.0 909.7 325.7 -134.0 460.3 594.3 -517.8 461.8 979.6 -460.0 290.0 750.0 -530.0 439.0 969.0 -595.0 391.0 986.0 ვალდებულების ცვლილება ზრდა კლება 2,698.8 3,777.5 1,078.8 2,365.7 3,546.4 1,180.7 2,010.0 3,400.0 1,390.0 1,935.9 3,425.9 1,490.0 2,310.0 5,150.0 2,840.0 2,510.0 4,000.0 1,490.0 2,645.0 4,200.0 1,555.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 დასახელება ბალანსი შენიშვნა: ცხრილში წარმოდგენილია სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის მონაცემები (საბაზისო სცენარის მიხედვით). 86 „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების გათვალისწინებით: ა) 2025 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო განისაზღვრება (−2,454.0) მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%); ბ) 2025 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა განისაზღვერება მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 35.9%-ით, ხოლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულების შეფასება (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (წინასწარი მონაცემები)) − მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 0.03%იათ, რაც მთავრობის ვალის პროცენტულ ჯამურ მაჩვენებელზე არ ახდენს გავლენას (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%). 87 თავი III მხარჯავი დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების და რიცხოვნობის ზღვრული მოცულობები, მათ მიერ დაგეგმილი პროგრამები და მათი დაფინანსება ათასი ლარი 2025 წლის მომუშავეთა რიცხოვნობა 2025 წელი 2026 წელი 2027 წელი 2028 წელი 1,182.0 109,328.3 113,912.8 118,881.5 124,110.3 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 69.0 10,000.0 10,500.0 11,000.0 11,500.0 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 13.0 950.0 1,000.0 1,100.0 1,200.0 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 227.0 29,000.0 30,000.0 31,000.0 32,000.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 341.0 25,279.0 26,025.0 26,793.0 27,584.0 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 527.0 129,118.0 50,943.0 57,843.0 142,463.0 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 83.0 6,800.0 7,300.0 7,800.0 8,300.0 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 225.0 20,800.0 21,800.0 23,800.0 26,000.0 1,949.0 164,500.0 147,210.0 155,000.0 165,000.0 99.0 12,600.0 12,600.0 12,600.0 12,600.0 30.0 1,450.0 1,500.0 1,550.0 1,600.0 27.0 1,220.0 1,300.0 1,380.0 1,460.0 31.0 1,450.0 1,500.0 1,550.0 1,600.0 24.0 1,250.0 1,300.0 1,350.0 1,430.0 30.0 1,180.0 1,250.0 1,330.0 1,420.0 30.0 1,235.0 1,320.0 1,400.0 1,480.0 25.0 1,120.0 1,200.0 1,280.0 1,370.0 30.0 1,550.0 1,600.0 1,650.0 1,700.0 29.0 1,150.0 1,200.0 1,260.0 1,350.0 3,850.0 226,000.0 230,000.0 236,000.0 240,000.0 დასახელება საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საერთო სასამართლოები საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 2025 წლის მომუშავეთა რიცხოვნობა 2025 წელი 2026 წელი 2027 წელი 2028 წელი საქართველოს პროკურატურა 874.0 70,750.0 73,750.0 77,000.0 80,000.0 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 46.0 4,700.0 4,900.0 5,100.0 5,300.0 5,168.0 121,000.0 128,000.0 135,000.0 141,250.0 643.0 654,500.0 925,900.0 861,600.0 737,530.0 306.0 1,760,000.0 2,861,100.0 3,211,400.0 3,763,000.0 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 5,261.0 432,800.0 440,000.0 448,000.0 455,000.0 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 2,719.0 8,779,950.0 9,292,760.0 9,867,691.0 10,451,691.0 817.0 215,000.0 215,280.0 215,330.0 215,880.0 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 41,176.0 1,730,000.0 1,816,930.0 1,967,810.0 2,128,030.0 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 32,651.0 1,395,000.0 1,436,145.0 1,466,145.0 1,496,145.0 4,123.0 733,360.0 760,532.0 768,147.0 763,452.0 1,691.0 3,029,500.0 3,196,579.0 3,356,525.0 3,508,651.0 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 6,693.0 297,649.5 296,872.0 302,372.0 322,872.0 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 176.0 298,350.5 312,287.0 315,287.0 319,487.0 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 36.0 2,700.0 3,000.0 3,300.0 3,600.0 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 216.0 14,800.0 15,500.0 16,300.0 17,000.0 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 192.0 21,500.0 22,000.0 23,000.0 24,000.0 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 33.0 5,000.0 5,050.0 5,100.0 5,150.0 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 84.0 9,000.0 9,500.0 10,000.0 10,500.0 4,179.0 110,000.0 111,600.0 112,500.0 115,500.0 123.0 10,300.0 10,800.0 11,500.0 11,800.0 0.0 101,190.0 101,190.0 101,190.0 101,190.0 95.0 6,500.0 7,000.0 7,500.0 8,000.0 75.0 3,600.0 4,000.0 4,500.0 5,000.0 0.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 დასახელება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია საქართველოს საპატრიარქო სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია 0.0 18,000.0 19,000.0 20,000.0 21,000.0 213.0 28,000.0 18,000.0 18,500.0 19,000.0 164.0 5,800.0 5,900.0 6,000.0 6,200.0 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 51.0 2,300.0 2,400.0 2,600.0 2,700.0 89 2025 წლის მომუშავეთა რიცხოვნობა 2025 წელი 2026 წელი 2027 წელი 2028 წელი სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 22.0 7,600.0 7,700.0 7,700.0 7,800.0 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 150.0 19,000.0 19,500.0 19,500.0 19,500.0 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 14.0 1,150.0 1,200.0 1,200.0 1,100.0 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო 10.0 700.0 700.0 700.0 700.0 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 61.0 5,100.0 5,300.0 5,400.0 5,400.0 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 121.0 13,200.0 13,700.0 14,200.0 14,700.0 0.0 25,500.0 26,000.0 27,000.0 28,000.0 დასახელება საქართველოს დაზვერვის სამსახური 90 მხარჯავი დაწესებულებების ძირითადი მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საკანონმდებლო საქმიანობა საქართველოს საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; კონსტიტუციური პრინციპების შესაბამისად, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობა, მის მართვა-გამგეობაში პოლიტიკური ძალების ფართოდ წარმოდგენა; მოქალაქეთა მდგომარეობის გაუმჯობესების, ქვეყნის მდგრადი განვითარების და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა; საპარლამენტო საქმიანობის ღიაობა, ინფორმაციის გამჭვირვალობა და ხელმისაწვდომობა; მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა, ანგარიშვალდებულება; თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო ინფორმაციის მიწოდების უზრუნველყოფა; გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება. საბიბლიოთეკო საქმიანობა საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მონაცემთა ბაზების შექმნა და უცხოეთის საბიბლიოთეკო ფონდების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, წიგნთმცოდნეობისა და ბიბლიოგრაფიის დარგებში სამეცნიეროკვლევითი საქმიანობის ორგანიზება; საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; 91 საბიბლიოთეკო დარგში ინოვაციური პროცესების მართვის ხელშეწყობა; საბიბლიოთეკო კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული ბიბლიოთეკისა და ციფრული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა; საბიბლიოთეკო პროცესებში და მკითხველთა მომსახურებისთვის ინტერნეტის გამოყენება; საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ოფიციალური ვებგვერდის სრულყოფა და მხარდაჭერა. ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებებისა და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოებისა და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული ჰერალდიკის სისტემური განვითარების უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო სიმბოლიკისა და მისი მნიშვნელობის პოპულარიზაცია; ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (წყაროების) მოძიება (საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ) და ანალიზი; სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება საქართველოს პარლამენტის სუბიექტებისა და პარლამენტის აპარატის მიმართვებზე/შეკითხვებზე პასუხებისა და მათთან დაკავშირებული საინფორმაციოანალიტიკური მასალების მომზადება; 92 პროაქტიული საქმიანობის განხორციელება; პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნა; ინტეგრირებული, ინტერდისციპლინური კვლევის წარმოებისა და განხილვის პროცესში მყოფ საკითხებზე პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნის უზრუნველყოფა; მიმდინარე აქტუალურ თემებზე, რომლებიც ანალიტიკური მიმოხილვების მომზადება. შეეხება საჯარო პოლიტიკის საკითხებს, შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის, მათ შორის, შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის, განხორციელება და კოორდინაცია, ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის − ჩართულობა თანამშრომლობის გზით, აგრეთვე ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის − „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინაცია, ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელების მიზნით სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, ეკონომიკური კავშირების ხელშეწყობა სამშვიდობო ინიციატივით გათვალისწინებული სტატუსნეიტრალური ინსტრუმენტებისა და ფინანსური მექანიზმების, მათ შორის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − „მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის“, გამოყენებით; გამყოფი ხაზების გასწვრივ ეკონომიკური სივრცის, არსებული სერვისებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ახალი სერვისების დანერგვა და ამოქმედება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალისა და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდებისა და მავნებლებთან ბრძოლაში დახმარების გაწევის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის, ბუნებრივ და ადამიანის მიერ გამოწვეულ კატასტროფებზე რეაგირების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოს მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე ხარისხიანი განათლების ყველა საფეხურის ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა, აგრეთვე საერთაშორისო საგანმანათლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; მათი პროფესიული განათლების სისტემაში ჩართვის ხელშეწყობა; მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების უზრუნველყოფა სტატუსნეიტრალური მექანიზმის გამოყენებით; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების მიერ განათლების მშობლიურ ენაზე მიღების ხელშეწყობა; მათთვის სასწავლო პროცესის სხვადასხვა (მათ შორის, 93 დისტანციური) ფორმით შეთავაზების მხარდაჭერა; აფხაზური ენის დაცვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვის გამარტივება და სამეცნიერო თანამშრომლობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის გამარტივება და გაუმჯობესება; მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობისა და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო რეფერალურ და სხვა შესაბამის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება; ევროინტეგრაციის პროცესის სხვადასხვა საჭირო საკითხზე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების ცნობიერების ამაღლება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან, და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება; საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან ურთიერთობების კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი ჩართულობისა და საქმიანობის ხელშეწყობა; ნდობის აღდგენის პროექტების განხორციელება; არაფორმალური დიალოგის სხვადასხვა პლატფორმისა და ორმხრივი შეხვედრების მხარდაჭერა; საერთაშორისო პარტნიორებსა და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალსა და ერგნეთში გამართულ ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა; საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, საერთაშორისო ფორუმებსა და ფორმატებში მონაწილეობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო მხარდაჭერის უზრუნველყოფა; ფინანსური დახმარების მობილიზება; 1990-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძიების, იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის პროგრამის შემდგომი მდგრადობისა და ეფექტიანობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის კომპეტენციის ფარგლებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძებნისა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ეგიდით, 1992-1993 წლების შეიარაღებულ კონფლიქტსა და მის შემდგომ პერიოდთან დაკავშირებით უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების საკითხებზე ჩამოყალიბებულ ქართულ-აფხაზურ საკოორდინაციო მექანიზმსა და სამედიცინო ექსპერტიზის სამუშაო ჯგუფის მუშაობაში მონაწილეობა, ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების 94 უზრუნველყოფა; შეიარაღებული მოქმედებების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიებისა და გადმოსვენების უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და ორგანიზაციულტექნიკური უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირებთან დაკავშირებულ საკითხებზე საინფორმაციო სესიებში, საკოორდინაციო და სამუშაო შეხვედრებში მონაწილეობა; მათი იდენტიფიკაციის მიზნით ადგილობრივი შესაძლებლობების გაძლიერების უზრუნველყოფაში მონაწილეობა; პირთა უგზო-უკვლოდ დაკარგვის თემაზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისა და სიმბოლური/მემორიალური ღონისძიებების ორგანიზება; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ოჯახებთან შეხვედრა და კომპეტენციის ფარგლებში მათი საჭიროებების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ბედისა და ადგილსამყოფლის შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; პოტენციური სამარხების მდებარეობის განსაზღვრა და სამარხების გახსნის დაგეგმვა; ნეშტების ექსჰუმირებასა და იდენტიფიცირებაში მონაწილეობა; ოჯახის წევრების ინფორმირება უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების ბედის შესახებ, ხოლო მათი გარდაცვალების დადასტურების შემთხვევაში − ნეშტების ადგილსამყოფლის თაობაზე; ოჯახის წევრებისთვის მათი ნეშტების გადაცემა, ამოცნობილი ნეშტების დაკრძალვის ორგანიზება და ხარჯების დაფარვის კოორდინაცია; გენეტიკური საექსპერტო მომსახურების გაწევა, კერძოდ: უგზოუკვლოდ დაკარგული პირის ოჯახის წევრებისა და ბიოლოგიური ნათესავების ბიოლოგიური ნიმუშების აღება, დაარქივება (შენახვა) და შემდგომი გენეტიკური გამოკვლევა-პროფილირება; სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსა და ექსპერტებთან თანამშრომლობა, მათ შორის, არსებული პლატფორმების ფარგლებში; სამშვიდობო პროცესში ქალთა და ქალთა საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციების, აგრეთვე კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების როლისა და ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა; კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების საჭიროებების გამოვლენა და მათზე რეაგირება; თანამშრომლობის პლატფორმების ეფექტიანი ფუნქციონირება; სამშვიდობო პროცესში კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული და, ზოგადად, დაინტერესებული ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობის საჭიროებებზე რეაგირების დროებითი სამთავრობო კომისიის თანათავმჯდომარეობა; გამყოფი ხაზების სიახლოვეს მდებარე რეგიონების განვითარების ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობისთვის დახმარების გაწევა, ზამთრის პერიოდში მისი გათბობით უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სტუდენტებისა და მოსწავლეებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; დაზარალებულ სოფლებში ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; 95 მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მისი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიმართულებით გრძელვადიანი და შეუქცევი პოზიტიური ცვლილებების განხორციელების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შესაბამისი პოლიტიკის განსახორციელებლად განსაზღვრული ხუთი პრიორიტეტული მიმართულებით − სახელმწიფო ენა ინტეგრაციის მხარდასაჭერად; ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა; თანასწორობა, სამოქალაქო და პოლიტიკური მონაწილეობა; სოციალური და ეკონომიკური ინტეგრაცია; კულტურათაშორისი დიალოგი − განსაზღვრული მიზნებისა და დაგეგმილი კონკრეტული ამოცანების ეფექტიანი განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება, სტრატეგიული პრიორიტეტების, თითოეული დასახული ამოცანის ფარგლებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალებისა და ახალგაზრდების გაძლიერების მიზნით ეფექტიანი მექანიზმების განვითარება და ხელშემწყობი მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება, აგრეთვე მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისთვის პროაქტიული მიდგომების დანერგვასა და თანასწორობაზე ფოკუსირებული პოლიტიკისა და ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების გაძლიერება და პოპულარიზაცია ფორმალურ განათლებაში (სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლება); სახელმწიფო ენის ცოდნის გაძლიერება ზრდასრულებსა და არაფორმალურ განათლებაში; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში სახელმწიფო ენის პოპულარიზაცია, მისი ფუნქციონირების მხარდაჭერა და გამოყენების ზედამხედველობა; სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა და ხარისხის უზრუნველყოფა; ხარისხიანი ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; ეთნიკური უმცირესობების მხარდაჭერა პროფესიული და უმაღლესი განათლების მისაღებად; განათლების მიღმა დარჩენილი ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი პირების (შშმ პირები და ბოშები) საგანმანათლებლო შესაძლებლობების რეალიზების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობის ხელშეწყობა და კულტურული მრავალფეროვნების პოპულარიზაცია ფორმალურ და არაფორმალურ განათლებაში; მმართველობისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ჩართულობის ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებისთვის აქტიური და პასიური საარჩევნო უფლებების ეფექტიანი რეალიზების მექანიზმების განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების ენებზე მედიაპროდუქტების ხარისხის გაუმჯობესება; მედიაწიგნიერების განვითარების მხარდაჭერა; ადამიანის უფლებების, სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის პოლიტიკისა და ანტიდისკრიმინაციულ და 96 გენდერული თანასწორობის საკითხებში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება; მართლმსაჯულების სისტემისა და სამართალდამცავი ორგანოების მექანიზმების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ხარისხიანი იურიდიული დახმარების უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სოციალურ-ეკონომიკურ პროგრამებში ეთნიკური უმცირესობების ჩართულობის გაზრდა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში ინფრასტრუქტურის განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების, მათ შორის, მცირე ეთნოსების, წარმომადგენელი მოქალაქეების პერსონალური მონაცემების დაცვისა და თვითიდენტიფიცირების საფუძველზე სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების, ანალიზისა და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; კულტურული მრავალფეროვნების შესახებ ცნობიერების ამაღლება და კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია; მასობრივი ინტერკულტურული სპორტისა და მულტიკულტურალიზმის მხარდაჭერა, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სპორტული ღონისძიებების განხორციელება და შესაბამისი სივრცეების/ინფრასტრუქტურის განვითარება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო სახელმწიფო ფინანსების მართვა სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევისათვის, საერთაშორისო დონეზე აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად; საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის მომდევნო ეტაპების განხორციელება საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგიის შესაბამისად; ფისკალური რისკების შეფასება და მართვა (სახელმწიფო საწარმოებიდან, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტებიდან, სასამართლო დავებიდან მომდინარე და სტიქიური მოვლენებისა და კლიმატის ცვლილების ფისკალური რისკები); სახელმწიფო საწარმოთა ფინანსური ზედამხედველის ან/და პარტნიორის უფლებამოსილებების განხორციელება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს როლის გაძლიერება; საშუალოვადიანი ფისკალური პოლიტიკის შემუშავება; გრძელვადიანი ფისკალური რისკების შეფასება და ანალიზი; 97 საერთო წონასწორობის დინამიკურ-სტოქასტური (DSGE) მოდელის თეორიული და ტექნიკური მახასიათებლების სრულყოფა და პროგნოზის ხარისხის მონიტორინგი; ქვეყნის მაკროეკონომიკური განვითარების და სტაბილურობის ამსახველი მაჩვენებლების შესახებ ანალიტიკური და ინფორმაციული მასალის მომზადება; სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტიანად განაწილებისთვის ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება; საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების განხორციელება; სტრატეგიული/სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტებსა და ბიუჯეტს შორის კავშირების გაძლიერება; ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების და ქვეპროგრამების პოლიტიკის კლასიფიკატორთან დაკავშირება (გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG), გენდერული თანასწორობა, კლიმატის ცვლილება, ადამიანური კაპიტალის მიზნები, სექტორული სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები) და მათი ფისკალური გავლენის შესახებ ინფორმაციის საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში ასახვა; საინვესტიციო პროექტების მართვის რეფორმის სრულყოფილად განხორციელება საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების მართვის განახლებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად; ყველა ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტის შეფასება და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად წინასწარი შეფასებისა და საბოლოო შერჩევის ეტაპების განხორციელება პროექტის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტსა და საშუალოვადიან ფისკალურ ჩარჩოში გათვალისწინებამდე; ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების ანალიზის პროცესში გენდერული თანასწორობისა და კლიმატის ცვლილების საკითხების გათვალისწინება მეთოდოლოგიით განსაზღვრული წესით; ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის გასაზრდელად ელექტრონული სისტემის − ბიუჯეტის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების ჩართულობის სისტემის (ebtps.mof.ge – Budget Transparency and Participation System) დანერგვა, რომელიც ყველა დაინტერესებულ პირს აძლევს შესაძლებლობას, გაეცნოს ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციას, ქვეყნის ძირითად პრიორიტეტებს და ბიუჯეტის პროგრამებს, დაგეგმოს ბიუჯეტი საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად და მიიღოს უკუკავშირი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში მისი მოსაზრებების გათვალისწინების შესაძლებლობის თაობაზე; ცენტრალური ხელისუფლების, მუნიციპალიტეტის ორგანოებში გაძლიერების ხელშეწყობა; ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლებისა და სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული პრიორიტეტული პროგრამებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად საჭირო ფინანსური რესურსების მობილიზებისათვის დონორ ორგანიზაციებთან და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან ეფექტიანი თანამშრომლობის გაგრძელება; დამატებითი საინვესტიციო რესურსების მოზიდვის პარალელურად საქართველოს მთავრობის ვალის მდგრადობის შენარჩუნება როგორც საშუალოვადიან, ისე გრძელვადიან პერიოდში; 98 საქართველოს მთავრობის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის განვითარების ხელშეწყობისათვის სხვადასხვა ინსტრუმენტის გამოყენება; ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციასთან დაკავშირებული საკითხების გადაწყვეტის კოორდინაცია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კომპეტენციის ფარგლებში და აღებული ვალდებულებების შესრულების მონიტორინგი; საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოებთან ურთიერთობის გაგრძელება; სუვერენული სარეიტინგო შეფასებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის კანონმდებლობის სრულყოფა; გათვალისწინებით, საქართველოს საგადასახადო პრიორიტეტულ სახელმწიფოებთან შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობისა და გადასახადებისთვის თავის არიდების აღკვეთის შესახებ შეთანხმების გაფორმება, აგრეთვე არსებული შეთანხმებების განახლება; დარიცხვის მეთოდზე დაფუძნებული სააღრიცხვო სისტემის შემოღება და საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) დანერგვა როგორც საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე, ავტონომიური რესპუბლიკების, მუნიციპალიტეტების და მათი დაქვემდებარებული ერთეულების დონეზე; სახელმწიფო ფინანსების განვითარება. მართვის ინტეგრირებული საინფორმაციო სისტემის (PFMS) შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის მიერ მიწოდებული სერვისების ხელმისაწვდომობისა და ინკლუზიურობის გაზრდა, ამ სერვისების ბიზნესპროცესების ოპტიმიზაცია; თვითმომსახურების წახალისება, რაც მომხმარებელს შესაძლებლობას აძლევს, მომსახურების მიღების პროცესი თავად მართოს, ხოლო შემოსავლების სამსახურს − გრძელვადიან პერსპექტივაში, უზრუნველყოს რესურსების ოპტიმიზაცია; გადასახადის გადამხდელთა მიმართ საგადასახადო კონტროლის ღონისძიებების ორგანიზება და ჩატარება; აუდიტის შიდა სატრენინგო სისტემის გაძლიერება და აუდიტორების კვალიფიკაციის ამაღლება. აუდიტორების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება; აუდიტის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის გაუმჯობესება, რომელიც სრულად უნდა ასახავდეს საგადასახადო შემოწმების პროცესებს; 99 კანონთან შესაბამისობის სფეროში არსებული საგადასახადო რისკების მართვის პროცესის გაძლიერება; კანონშესაბამისობის პროგრამების ფარგლებში საგადასახადო ვალდებულებების მქონე არარეგისტრირებულ პირთა გამოვლენის, გადასახადის გადამხდელთა ძირითადი მონაცემების სისწორის კონტროლის, დროული დეკლარირების უზრუნველსაყოფი ღონისძიებების, დეკლარაციების სისწორის კონტროლის, დღგ-ის ავტომატური უკან დაბრუნების ფარგლებში რისკის შემცველი დეკლარაციების შესწავლის და გადასახადის გადამხდელების დაუბეგრავი დოკუმენტების კონტროლის განხორციელება; ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა მონიტორინგი; კონტროლი და კანონმდებლობის აღსრულების გადასახადების დროულად გადახდის მაღალ დონის შენარჩუნება; ამოღებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობის გაზრდა და შედეგად დაგროვილი უიმედო საგადასახადო დავალიანების შემცირება; გადამხდელთათვის გადახდის პროცედურების გამარტივება; ელექტრონული სერვისების განვითარება, კერძოდ, გადამხდელთან საჩივრების ეტაპზე ელექტორნული კომუნიკაციის (საჩივრის წარმოდგენა/საჩივარზე მიღებული გადაწყვეტილების გაგზავნა) გაფართოვება; გადასახადის გადამხდელების საჩივრების განხილვის დროის ოპტიმიზაცია; არსებული პროგრამული მოდულების დახვეწა და ახალი პროდუქტების შექმნა რომლებიც უზრუნველყოფ სამსახურის ძირითადი ფუნქციების მხარდაჭერას, ინსტიტუციურ განვითარებასა და მდგრადობას; რისკზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენება, რომლებიც უზრუნველყოფს საგადასახადო და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებული პროცედურების საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობას; საბაჟო კონტროლის განხორციელების ეფექტურობის ზრდა, საბაჟო პროცედურების გამარტივება; კინოლოგიური მომსახურები უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებული აკრძალვებისა და შეზღუდვების ეფექტიანი მართვის მიზნით ფიტოსანიტარიული და ვეტერინარული კონტროლის ევროსტანდარტების შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა; იმპორტიორების/ექსპორტიორების და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის მკვეთი პირებისთვის კომფორტული გარემოს შექმნის, აგრეთვე საბაჟო პროცედურების სრულყოფილად განხორციელების მიზნით საბაჟო გამშვები პუნქტებისა და გაფორმების ეკონომიკური ზონების 100 მოდერნიზაცია; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით აღებული ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც ითვალისწინებს არა მარტო ევროკავშირის დირექტივებსა და რეგულაციებთან დაახლოებას, საერთაშორისო კონვენციებთან შეერთებასა და საგადასახადო/საბაჟო პოლიტიკისა და ადმინისტრირების საერთაშორისო პრინციპების დანერგვას, არამედ მათ ეფექტიან ადმინისტრირებას. ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტუი გარემოს ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება; დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოსა და უცხო ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებსა და პროცედურებთან დაკავშირებით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა; ფინანსური დანაშაულის გამოძიების საერთაშორისო ქსელის პროექტებში მონაწილეობა; საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების გადახდისთვის თავის არიდების ფაქტების აღსაკვეთად, აგრეთვე დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; თაღლითობის ფაქტების აღმოჩენის/გამოვლენის, აგრეთვე კონტრაბანდის წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებთან დაკავშირებით ევროპული სამსახურების მიერ ორგანიზებულ კონფერენციებსა და სემინარებში სისტემატური მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ინტელექტუალური საკუთრების უფლების ეკონომიკურ „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში თანამშრომლობა. დანაშაულად მიჩნევისთვის ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა სახელმწიფო ფინანსების მართვის (ელექტრონული) სისტემის (PFMS) მხარდაჭერა, განვითარება, მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება და დანერგვა; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის − eDocument-ის ფუნქციური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა, ინციდენტების ეფექტიანი მართვა, სისტემის ტექნოლოგიური განვითარება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია; გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მართვის სისტემის (EIMS) (რომელიც შეიცავს მრავალი ბიზნესპროცესის ავტომატიზაციის კომპონენტს და ის მომხმარებლები არიან კერძო ბიზნესის წარმომადგენლები) აღრიცხვა, მართვის და მონიტორინგის პროცესების გამარტივება, სისტემის მოდერნიზებას, ფუნქციონალურ განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; 101 ყიდვა-გაყიდვის უნიკალური ელექტრონული სისტემის − eAuction.ge-ს (უძრავ-მოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის) მოდერნიზაცია და ფუნქციური განახლება; საინფორმაციო სისტემებისა და ვებგვერდების ეფექტიანი ფუნქციონირება, ვებგვერდების მფლობელთა ცნობადობის ამაღლება, საზოგადოებისთვის დეტალური ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, დაინტერესებული პირებისთვის ინფორმაციის ონლაინრეჟიმში მიწოდება და უკუკავშირის მიღება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და მისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის შექმნა, ელექტრონული საინფორმაციო სისტემების შექმნა, განვითარება, მომსახურება, მდგრადობისა და საიმედოობის უზრუნველყოფა, ბიზნესუწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის განვითარება ევროდირექტივასთან „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისათვის“, რეგულაციასთან „ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2002 წლის 19 ივლისის რეგულაცია 1606/2002 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენების შესახებ“ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების მიზნით; ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; აუდიტისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსურ ანგარიშგებაზე სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის სისტემის დახვეწა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოება, რომელიც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან, 2006/43/EC ევროდირექტივასთან და 537/2014 ევრორეგულაციასთან შესაბამისობას; სრულფასოვანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბება, ანგარიშვალდებულ პირთა ცნობიერების ამაღლება და რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიმართულებით. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის განვითარება ევროდირექტივასთან „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისათვის“, რეგულაციასთან „ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2002 წლის 19 ივლისის რეგულაცია 1606/2002 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენების შესახებ“ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების მიზნით; ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; 102 აუდიტისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსურ ანგარიშგებაზე სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის სისტემის დახვეწა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოება, რომელიც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან, 2006/43/EC ევროდირექტივასთან და 537/2014 ევრორეგულაციასთან შესაბამისობას; სრულფასოვანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბება, ანგარიშვალდებულ პირთა ცნობიერების ამაღლება და რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიმართულებით. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისა და ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის ხელშეწყობისთვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა და ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია/განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით; თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემოს შექმნისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებით, აგრეთვე მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანია ახალი სამუშაო ადგილების შესაქმნელად; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ეფექტიანი კოორდინაციით 2021−2025 წლებისათვის საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიითა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება; კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისთვის საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა, აგრეთვე კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისა და სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებით რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) განხორციელება; საერთაშორისო რეიტინგებში გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ხელშეწყობის განხორციელება; საქართველოს მიზნით შესაბამისი პოზიციების ღონისძიებების შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შრომის ბაზრის შესაბამისი კვლევების განხორციელება; შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის განვითარება; 103 ეკონომიკური გაჯანსაღების ხელშეწყობის ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის ხელშეწყობისთვის თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა; ეკონომიკის განვითარებაზე ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და განხორციელება; საგარეო სავაჭრო ბრუნვის სტრუქტურული გაუმჯობესებისა და სავაჭრო რეჟიმების განვითარებისთვის რეკომენდაციების შემუშავების მიზნით, საგარეო სავაჭრო ბრუნვის რეგულარული ანალიზი. საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო ბალანსის გაუმჯობესება; რეგიონალური, მრავალმხრივი და ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების, პრეფერენციული და თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმების განვითარება; აგრეთვე ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) გამოყენების ხელშეწყობა ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების შემცირების და ქვეყანაში წარმოებული პროდუქტისა და მომსახურების საერთაშორისო და ევროპულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობით; ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება და საქართველოს საერთაშორისო და ევროპულ ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაცია; სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება და შესაბამისი ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის განვითარება; საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განვითარება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმის გათვალისწინებით, ევროკავშირის მე-3 ენერგეტიკულ პაკეტთან ჰარმონიზაცია, იმავე მიზნებისთვის ევროკავშირის მე-4 ენერგეტიკული პაკეტის დამუშავება, ენერგეტიკული რეფორმების განხორციელება; თანამედროვე, გამჭვირვალე, კონკურენტული და საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული ელექტროენერგიის ბაზრის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს საათობრივ ჭრილში ელექტროენერგიითა და თანამდევი მომსახურებით ვაჭრობას, დღით ადრე, დღიურ, საბალანსო და დამხმარე მომსახურებებს საბითუმო ბაზრების სეგმენტებში; ასოცირების შესახებ შეთანხმებითა და ენერგეტიკული გაერთიანების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ენერგეტიკის სექტორში; მწვანე ეკონომიკის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება მწვანე ეკონომიკის ზრდის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისთვის, რის შედეგად ქვეყანაში შეიქმნება მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემო; 104 ქვეყანაში ენერგოეფექტურობის ხელშეწყობისთვის ელექტროენერგიის მომხმარებელი საყოფაცხოვრებო საქონლისთვის „ენერგოეტიკეტირების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; მდგრადი დაფინანსების ქართული ტაქსონომიის შემუშავება, რომლის მიზანი იქნება, ნათლად განსაზღვროს, რომელი ბიზნესსაქმიანობა, პროგრამა ან პროექტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს რესურსეფექტიან, ენერგოეფექტურ, მწვანე ეკონომიკისა და მდგრადი, ინკლუზიური განვითარებისკენ მიმართულ ღონისძიებად; ენერგეტიკის სფეროს მდგრადი განვითარების პოლიტიკის, სტრატეგიის, მოკლე-, საშუალო- და გრძელვადიანი პროგრამების/გეგმების შემუშავება; ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მართვაში არსებული ენერგეტიკული საწარმოების პარტნიორის/აქციონერის უფლებამოსილებების განხორციელება; ენერგეტიკის სფეროში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; მეზობელ ქვეყნებთან ენერგეტიკული ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარების ოპტიმალურ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი რეალიზაციის კოორდინაცია; საავტომობილო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის სფეროში სხვადასხვა ქვეყანასთან ორმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმებების გაფორმება; მრავალმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმების („აზერბაიჯანის რესპუბლიკას, საქართველოს, რუმინეთსა და თურქმენეთს შორის საერთაშორისო სატრანზიტო და სატრანსპორტო მარშრუტის „კასპიის ზღვა - შავი ზღვა“ დაარსებისა და დანერგვის შესახებ“ შეთანხმება) გაფარმება; სამშენებლო სექტორის განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაზე, უზრუნველყოფს მშენებლობის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესებას, დასაქმების ზრდას და მოსახლეობის საცხოვრებელ ადგილებზე შენარჩუნებას; ევროპულ და საერთაშორისო მოთხოვნებთან ჰარმონიზებული საქართველოს სამშენებლო სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობის, ტექნიკური რეგლამენტების/სტანდარტების შემუშავება, ახალი თაობის ევროკოდების თარგმნა/რედაქტირება, მიღება და დანერგვა; საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; ევროკოდების ეროვნული დანართების შემუშავება; არქიტექტორებისა და ინჟინერ-მშენებლების სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ჰიდროტექნიკური ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის სისტემის ჩამოყალიბება; ელექტრონული კომუნიკაციების, საინფორმაციო და თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების ჩამოყალიბების პროცესების დაჩქარება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების, მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობა; ევროპასა და აზიას შორის ფართოზოლოვანი, გლობალური ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის განვითარება; 105 ფოსტის სფეროსა და საფოსტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ფოსტის სფეროში საერთაშორისო ორგანიზაციების მსოფლიო საფოსტო სტანდარტების შესაბამისი, უნივერსალური საფოსტო მომსახურებების დანერგვა, დანიშნული საფოსტო ოპერატორისთვის ერთიანი საფოსტო წესების დადგენა; ქვეყნის მდგრადი ეკონომიკური განვითარებისთვის ადგილობრივ და საერთაშორისო ინვესტორებთან აქტიური თანამშრომლობა; სწორი და ეფექტიანი კომუნიკაციითა და მხარდაჭერით ქვეყანაში მსხვილი ინვესტიციების განხორციელების ხელშეწყობა; საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით საკანონმდებლო ჩარჩოს ფორმირება, რომლის დებულებებიც თანხვდენილი იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკასთან და წაახალისებს ადგილობრივ ინვესტიციებს და ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების შემოდინებას. ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტების დახვეწით; განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება: საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში სტანდარტის − EN ISO 9001:2015-ის შესაბამისად ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ზოგადი პრინციპების დანერგვა, ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება, საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების საქართველოს სტანდარტებად მიღება; მეტროლოგიის სფეროში საერთაშორისო აღიარების შენარჩუნება/გაფართოება დამკვეთებისთვის, მათ შორის, რეგიონალურ დონეზე, სერვისების შეთავაზება; და მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების (TBT) მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები 106 ბაზარზე განთავსებული ინდუსტრიული და სამომხმარებლო პროდუქტების ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ევროპის ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით; ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა საერთაშორისო ბაზარზე საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, პოპულარიზაცია; ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშრუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება. სახელმწიფო ქონების მართვა სახელმწიფო ქონების მართვა/განკარგვა და სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მართვაში არსებული ლიკვიდური, გადახდისუუნარო და მოგებიანი საწარმოების კლასიფიკაცია მათი ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის მიხედვით; არამოგებიანი საწარმოების რაოდენობის შემცირება ლიკვიდაციით, გაკოტრებით ან რეორგანიზაციით; გამოუყენებელი აქტივების უზრუნველყოფა; სახელმწიფო ქონების გაუმჯობესება; ეკონომიკურ განკარგვის ბრუნვაში პროცესის შესახებ ჩართვისა და ხელმისაწვდომობის ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის სახელმწიფო ქონების მოვლა-პატრონობისა და დაცვის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და პრივატიზებული ქონების მიღებიდან რეალიზაციამდე არსებული პროცედურების ეფექტიანად მართვა; სვანეთში, გუდაურსა და ბაკურიანში საბაგირო გზებისა და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და ინფრასტრუქტურის განვითარება; სამოქალაქო აეროპორტების ქსელის განვითარება (ქუთაისი, თბილისი (ვაზიანი), თელავი) და ახალი სტრატეგიული მიმართულებები; მოძრავი ქონების განკარგვის გამჭვირვალე, კონკურენტული და გამარტივებული პროცედურების უზრუნველყოფა; მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად ვებგვერდის − eAuction.ge-ს მომხმარებელთათვის სერვისების მიწოდებისა და ქონების განკარგვის პროცედურების გამარტივება, ვებგვერდის მოდერნიზაციისთვის სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება და ახალი სერვისების დამატება; 107 არსებული სერვისების შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. მეწარმეობის განვითარება კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისთვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო სექტორისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონალური და გლობალური კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოებისა და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისთვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ბაზრის კვლევის კუთხით კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დაგეგმვისა და მიზანმიმართული განვითარებისთვის; ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის წარმოჩენა მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების პოპულარიზაციით; მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ქვეყნის გარეთ საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია და ამ მიზნით სექტორული კვლევების, საინვესტიციო პროექტების, გზამკვლევებისა და სხვა მარკეტინგული მასალების მომზადება; პრიორიტეტულ სექტორებში სამიზნე კომპანიების იდენტიფიცირება, მათთან პროაქტიულად დაკავშირება და შეხვედრების ორგანიზება; პოტენციური და არსებული ინვესტორების დახმარება ინვესტიციის განხორციელების პროცესში; 108 მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო საგარანტიო სქემისა და ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური პროგრამის მეშვეობით.  მეწარმეობის ხელშეწყობის ახალი პოლიტიკის მიმართულება მეწარმეობის ხელშეწყობის პროგრამის ფარგლებში 2021 წლის 1 სექტემბრიდან ამოქმედდა ახალი, ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური პროგრამა, გაფართოვდა ინდუსტრიული ნაწილის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის კომპონენტი. განახლებული უნივერსალური მიდგომით მარტივდება ახალი კომპანიებისთვის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობა და პროგრამის ბენეფიციარ საწარმოებს სახელმწიფოს მხრიდან კრედიტის თანადაფინანსებასთან ერთად, საქმიანობის სახეების მიხედვით, შესაძლებლობა აქვთ ჩაერთონ საკრედიტო-საგარანტიო სქემაში (სახელმწიფოსგან მიიღონ სესხის უზრუნველყოფაში თანამონაწილეობა), ისარგებლონ სესხის პროცენტის სუბსიდირებით, რომელიც დაფუძნებულია რეფინანსირების განაკვეთზე. ასევე, პრიორიტეტული მიმართულებების საქმიანობის განმახორციელებელი ბენეფიციარები დამატებით მიიღებენ საგრანტო თანადაფინანსებას მიზნობრივად ათვისებული სესხის 15% ოდენობით; მეწარმეობის ხელშეწყობის პროგრამის ფარგლებში ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური განახლებული პროგრამა ფინანსდება, როგორც საბიუჯეტო სახსრებიდან, ისე მსოფლიო ბანკის მიერ გამოყოფილი სახსრებიდან; მეწარმეობის ხელშეწყობის პროგრამის ფარგლებში დაფინანსდება ალტერნატიული მექანიზმების ხელშეწყობის მიმართულება, რომელიც მიზნად ისახავს ბაზარზე ფასიანი ქაღალდების სახეობის, რაოდენობისა და ხელმისაწვდომობის ზრდას. კერძოდ:  ბონდების გამოშვების თანადაფინანსება - ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით დაინტერესებული მეწარმე სუბიექტების მხარდაჭერის პროგრამა (სააგენტო უზრუნველყოფს საბროკერო სერვისების და საჭიროების შემთხვევაში სარეიტინგო ხარჯების თანადაფინანსებას);  საინვესტიციო ფონდების განვითარება - მსოფლიო ბანკთან პარტნიორობით, სააგენტო გააგრძელებს მუშაობას კერძო კაპიტალის ფონდების დასაფუძნებლად, სადაც სახელმწიფო ლიმიტირებული პარტნიორი იქნება;  აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების ხელშეწყობა - შეიქმნება აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების პლატფორმა, რომელიც საშუალებას მისცემს კომპანიებს გამოიყენონ საკუთარი აქტივები დამატებითი სასესხო რესურსის მოსაზიდად. საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება საქართველოში ინოვაციური ეკოსისტემის შექმნა, უცხოური გამოცდილების გაზიარება და საქართველოში დანერგვა; დაგეგმილი პროექტების განხორციელებისთვის საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება და დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველყოფა; 109 საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს და ინოვაციების მიმართულების სპეციალისტებისა და კომპანიების რაოდენობის გაზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის შექმნა/მხარდაჭერა, რაც უზრუნველყოფს ქვეყანაში ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს სპეციალისტების გადამზადება საინფორმაციო და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების საკითხებში, რისი საბოლოო მიზანიცაა აღნიშნული სპეციალისტების საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროში დასაქმება როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო შრომის ბაზარზე; საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაღრმავება და სტარტაპებისთვის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ინოვაციების შემდგომი კომერციალიზაციის და ინოვაციური ეკოსისტემის განვითარების მიზნით; საქართველოს იმ დასახლებულ პუნქტებში, რომლებიც პროგრამის სამიზნე გეოგრაფიულ არეალში მდებარეობს, ფართოზოლოვანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება და ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რის შედეგადაც საქართველოს რეგიონების მცხოვრები მოსახლეობა ისარგებლებს მაღალსიჩქარიანი ინტერნეტით და ისეთი პროგრამებით/სერვისებით, როგორებიცაა: ელექტრონული ჯანმრთელობის დაცვა, ელექტრონული განათლება, ელექტრონული მმართველობა, კომერცია და სხვა თანამედროვე სერვისები. ნავთობის და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თავისუფალ ბლოკებზე ღია საერთაშორისო ტენდერის ჩატარება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის შექმნა და მართვა; ნავთობის გადამუშავების ლიცენზიის, ბუნებრივი გაზის დამუშავების ლიცენზიის, ნავთობის ტრანსპორტირების ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; „წევრი სახელმწიფოებისთვის ნედლი ნავთობის ან/და ნავთობპროდუქტების მინიმალური სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების დაკისრების შესახებ“ საბჭოს 2009 წლის 14 სექტემბრის 2009/119/EC დირექტივის შესრულება; ბუნებრივი წყალბადის ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება. რეგულირების სფეროს 110 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში საერთაშორისო ანტიტერორისტული საქმიანობის ხელშეწყობა; ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციითა და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და პროგრამის „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობისთვის ქვეყნის მასშტაბით მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა; სახელმწიფოს მხრიდან საჯარო ინტერესის გათვალისწინებით (ისეთ მიმართულებებზე რომლებზეც მომსახურების გამწევს/სარკინიგზო ოპერატორს არ გააჩნია კომერციული ინტერესი) სარკინიგზო სამგზავრო სატრანსპორტო საშუალებებით მგზავრთა გადაყვანისა და ბარგის გადაზიდვის მომსახურების უზრუნველყოფა. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის ამ პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისთვის ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში. სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება სივრცის დაგეგმარებისა კოორდინაცია და მართვა; და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, სივრცითი დაგეგმარების გეგმების განხორციელების უზრუნველყოფა; გეგმების საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; სივრცის დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; პერსპექტიული კურორტების ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა-დამტკიცება; სივრცის დაგეგმარების საინფორმაციო სისტემის დანერგვა. 111 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული ენერგეტიკული რეფორმის განხორციელება, რომელიც გულისხმობს „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებას. აღნიშნული რეფორმის ფარგლებში „ენერგოეფექტურობის შესახებ“ და „შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონებით გათვალისწინებული კანონქვემდებარე აქტების მიღების/დამტკიცების და შესრულების მიზნებია: ენერგოაუდიტორების აკრედიტაციისა და სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ენერგოაუდიტის სავალდებულო წესების ამოქმედება; სატრენინგო პროგრამების დანერგვა ენერგოაუდიტორებისთვის მრეწველობასა და შენობების სექტორში, შენობების ენერგოეფექტურობის სერტიფიკატების (ეეს) შემფასებლებისთვის, გათბობისა და გაგრილების სისტემების ინსპექტორებისთვის; საწარმოო ციკლის ენერგოეფექტურობის გაზრდა; შენობების სექტორში (არსებულ და მშენებარე შენობებში) ენერგოეფექტური სტანდარტების დანერგვა; ენერგოეფექტურობის მინიმალური მოთხოვნებით დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად, შენობების განახლება; შენობებში ენერგოეფექტურობის დანერგვისთვის მათი საჭირო ტექნიკური უზრუნველყოფა, აგრეთვე კომპიუტერული პროგრამების ჩამოყალიბება მუნიციპალურ დონეზე და მუნიციპალიტეტების შესაბამისი სამსახურების კადრების გადამზადება; საჯარო შენობების ინვენტარიზაცია და რეესტრის ჩამოყალიბება ენერგოეფექტურობის განსახორციელებლად; ენერგოეფექტური ღონისძიებების შედეგად მიღებული ენერგოდაზოგვის მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და დადასტურების პლატფორმის ამუშავება. სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის განვითარებისთვის შესაბამისი ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშნებლობისთვის გეოტექნიკური კვლევა. მოსახლეობის ელეტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტრიფიცირება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მოსახლეობისთვის გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, მათ შორის მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების ნაწილობრივ ანაზღაურება; 112 ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები ოჯახების გათბობით უზრუნველყოფა ზამთრის პერიოდში. საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა საერთაშორისო და საქართველოს საგანმანათლებლო და საზღვაო კანონმდებლობების შესაბამისად, საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვალიფიციური კადრების მომზადება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სასწავლო უნივერსიტეტის − ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის კვლევით ცენტრად ჩამოყალიბება და საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვლევითი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით უზრუნველყოფა და სტუდენტთა საზღვაოსნო პრაქტიკით უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; სასწავლო მასალებისა და მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის განახლება; კურსდამთავრებულების კარიერული წარმატების უზრუნველსაყოფად სტუდენტთა ხელშეწყობისა და მომსახურების სამსახურის განვითარება; საკრუინგო კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარების პროექტის ხელშეწყობა და ახალი საინვესტიციო ხელშეკრულებების მონიტორინგი; საქართველოს პირველი ღრმაწყლოვანი პორტის - ანაკლიის მულტიფუნქციური პორტის მშენებლობა, რომელიც აღჭურვილი იქნება თანამედროვე ტექნიკით/ინფრასტრუქტურით და განახორციელებს უმაღლესი ხარისხის მომსახურებას. ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის გაფორმებული „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმებისა და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და „TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.“-ს შორის გასაფორმებელი ოქმის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 27 აპრილის №923 განკარგულების შესაბამისად, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე აღებული ვალდებულებების დაფარვა. ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) 113 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის დასრულება საშუალოვადიანი პროგრამის მიხედვით: ენგურის კაშხლის სტრუქტურული სტაბილურობისა და სეისმომედეგობის ამაღლებისთვის ღონისძიებების განხორციელება და მონიტორინგის ინსტრუმენტის განახლება, სადაწნეო გვირაბზე ფილტრაციული და დაწნევის კარგვების შემცირება, ჰესის ექსპლუატაციის საიმედოობის ამაღლება; მორალურად და ფიზიკურად გაცვეთილი მოწყობილობების შეცვლა; ენგურის კაშხლის მისადგომი და საექსპლუატაციო გზების რეაბილიტაცია. კურორტების განვითარების ხელშეწყობა კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, კურორტების განახლება (რენოვაცია); კურორტების და საკურორტო ადგილების განვითარებისთვის ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; განვითარების ეკონომიკური მიზანშეწონილობის გეგმების მომზადება, ახალი საკურორტო ადგილების იდენტიფიკაცია; საკანონმდებლო ინიციატივების მომზადება, განაშენიანების რეგულირების გეგმების შექმნის ხელშეწყობა; საქართველოს, როგორც მაღალი საკურორტო შესაძლებლობების მქონე ქვეყნის პოპულარიზაცია; კურორტებისა და საკურორტო ადგილების განვითარების მიზნით, საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარება; კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე მასობრივი სპორტისა და სპორტულ-გამაჯანსაღებელი ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა და ამ მიზნით შესაბამის უწყებებთან თანამშრომლობა. სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება სარკინიგზო ტრანსპორტის სფეროში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის მომზადება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში საერთაშორისო აქტივობების გაძლიერება; სარკინიგზო სატრანსპორტო სისტემებისა და გადაზიდვების ოპერაციების უსაფრთხოების ზედამხედველობა და სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში ტექნიკური რეგულირების განხორციელება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში უსაფრთხოების სისტემებზე მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმების შემუშავება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში მგზავრთა გადაყვანის საჯარო უზრუნველყოფა და შესაბამისი სარკინიგზო ოპერატორების მონიტორინგი; მომსახურების 114 საჯარო სამართლის იურიდიული სპეციალისტების გადამზადება. პირის − სარკინიგზო ტრანსპორტის სააგენტოს საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის ხელშეწყობა (KfW) საქართველოს მწვანე გარდაქმნის (Green Transition for Georgia) პროექტის ფარგლებში მონიტორინგის განხორციელება. Policy Based Lending-სთან მომზადებასთან დაკავშირებით საექსპერტო მომსახურების გაწევა. ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სისტემის მდგრადობის, მოქნილობისა და უსაფრთხოების ამაღლებისათვის ქ/ს „ქსანი-500“-ის მიმდებარედ 200 მგვტ სიმძლავრისა და 200 მგვტ.სთ ტევადობის ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობების სისტემის მონტაჟი და საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში ინტეგრაცია. აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება შესაბამისობის შემფასებელი პირების აკრედიტაციის სამუშაოების წარმართვა კანონით რეგულირებად და ნებაყოფლობით სფეროში საერთაშორისოდ აღიარებული მოთხოვნების შესაბამისად, საქართველოში წარმოებული პროდუქტებისა და მომსახურების საერთაშორისო ბაზრებზე ექსპორტის ხელშეწყობისთვის; აკრედიტაციის რეგიონალური ორგანიზაციის − ევროპის აკრედიტაციის თანამშრომლობის (European Cooperation for Accreditation (EA)) მიერ აკრედიტაციის საერთაშორისო დონეზე აღიარებული სფეროების შენარჩუნება და აკრედიტაციის ახალი მიმართულებების აღიარება; აკრედიტაციის სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს − აკრედიტაციის ცენტრის საქმიანობის აღიარება ქვეყნის საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირებისთვის; აკრედიტაციის ცენტრის ინსტიტუციური გაძლიერების ხელშეწყობა და ლაბორატორიების აკრედიტაციის საერთაშორისო თანამშრომლობასთან - (International Laboratory Accreditation Cooperation - ILAC) და აკრედიტაციის საერთაშორისო ფორუმთან (International Accreditation Forum - IAF) ორმხრივი/მრავალმხრივი აღიარების შეთანხმებების გაფორმება და მათ საქმიანობაში მონაწილეობა. სასარგებლო წიაღის მართვა და კოორდინაცია მიტოვებულ და არალიცენზირებულ საბადოთა აღრიცხვა/პასპორტიზაცია; მინერალური რესურსების რაციონალურად მართვის მიზნით, სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობისთვის სალიცენზიოდ წინასწარ შერჩეული ობიექტებისათვის, მათ შორის ლიცენზიისგან გათავისუფლების და ლიცენზიის ადგილმონაცვლეობის თაობაზე, გეოსაინფორმაციო პაკეტების მომზადება; 115 წიაღის სექტორის სტანდარტების და მეთოდოლოგიების შემუშავება და დანერგვა. შესაბამისი მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტების ცვლილების მომზადება და წარდგენა ინიცირებისთვის. საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარება/შესწავლა; სასარგებლო წიაღისეულის (გარდა ნავთობისა და გაზისა) მოპოვების ლიცენზიების გაცემა და ამ მიზნით გასაწევი საქმიანობის წარმართვა/კოორდინაცია; სალიცენზიო პირობების კონტროლის განხორციელება სასარგებლო წიაღისეულის რაციონალურად სამართავად. ლიცენზიით ან განკარგულებით გათვალისწინებული პირობებისა და სასარგებლო წიაღისეულის სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესრულების მდგომარეობის შემოწმება როგორც წინასწარ დამტკიცებული გეგმით, ისე სააგენტოში შემოსული განცხადებების/საჩივრების საფუძველზე. სამოქალაქო ავიაციის სფეროს რეგულირება და მართვა „საქართველოსა და ევროკავშირსა და მის წევრ სახელმწიფოებს შორის ერთიანი საჰაერო სივრცის შესახებ’’ (ECAA) შეთანხმების გათვალისწინებული რეგულაციებისა და დირექტივების ქართულ საავიაციო კანონმდებლობაში ასახვა; საქართველოს საავიაციო დარგისათვის პრიორიტეტული რეგულაციებისა და დირექტივების განსაზღვრა, მათი დანერგვის დროში გაწერა, სამართლებრივი ანალიზი და ამ მიზნით, შესაბამისი დასკვნებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოს საავიაციო კანონმდებლობის ჩიკაგოს კონვენციის, მისი დანართებისა და შესწორებების მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა. საერთო დანიშნულების ავიაციის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტების შემუშავება და დანერგვა. საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება საქართველოს დროშით მცურავი საშუალებების და საქართველოს ნავსადგურების საზღვაო უსაფრთხოების და უშიშროების უზრუნველყოფა; სხვადასხვა საერთაშორისო გამოფენებსა/კონფერენციებში მონაწილეობის მიღება, საკუთარი ცნობადობის გაზრდისა და საერთაშორისო დონეზე საზღვაო სფეროში არსებული ინოვაციების გაცნობის მიზნით; საქართველოს, როგორც საზღვაო სახელმწიფოს, იმიჯის ამაღლების მიზნით საქართველოს საერთაშორისო საზღვაო ფორუმის (GIMF) ჩატარება, რომელიც წარმოაჩენს შავი ზღვის რეგიონში მიმდინარე მოვლენებსა და აგრეთვე, საქართველოს მიერ საზღვაო დარგში განხორციელებულ რეფორმებს; ევროპის საზღვაო უსაფრთხოების სააგენტოს (EMSA) აუდიტის წარმატებით გავლა და მეზღვაურთა კვალიფიკაციის/კომპეტენციის დამადასტურებელი სერტიფიკატების აღიარების შენარჩუნება; მეზღვაურთა მომზადებისა და სერტიფიცირების სისტემის გამართული ფუნქციონირება; 116 საქართველოს გემების სახელმწიფო ელექტრონული რეესტრის მოდიფიკაცია; საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება და საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოება; 0%-იანი დაკავების კოეფიციენტის შენარჩუნება ქართული დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე; საქართველოს განსაკუთრებულ ეკონომიკურ ზონაში/ტერიტორიულ ზღვაში უსაფრთხო ნაოსნობის, ძებნა-გადარჩენის და გარემოს დაცვის უზრუნველყოფა საერთაშორისო მოთხოვნებისა და სტანდარტების შესაბამისად; საქართველოს საზღვაო კონცეფციის დოკუმენტის დამტკიცება; საქართველოს ნავსადგურებში ერთი ფანჯრის ნავსადგურების გაერთიანების სისტემასთან; პრინციპის დანერგვა და დაკავშირება საქართველოს ნავსადგურებში ნარჩენების მდგრადი მართვა; ნავსადგურების ენერგოეფექტურობისა და მართვის გეგმის შექმნა. სახმელეთო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვებში ჩართული სატრანსპორტო საშუალებების გზებზე შემოწმების რეფორმის (სატრანსპორტო საშუალების ტექნიკური დათვალიერება, მასების/გაბარიტების შემოწმება, მძღოლის შრომისა და დასვენების რეჟიმის კონტროლი და სხვა) განხორციელება; საერთაშორისო სამგზავრო გადაყვანაში ან/და სატვირთო გადაზიდვაში ჩართული პირების განებართვიანება (სატრანსპორტო ოპერატორებისთვის ე.წ. ბაზარზე დაშვების ნებართვის შემოღება); საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვების განვითარების და დივერსიფიკაციისათვის პარტნიორ ქვეყნებთან ურთიერთობის განვითარება (მათ შორის პარტნიორთა არეალის ზრდა); თანამედროვე სტანდარტების სასწავლო და საგამოცდო ცენტრის მოწყობა. შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და უსაფრთხო ნაოსნობის უზრუნველყოფა ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) თანამედროვე სანავიგაციო საშუალებების და მოწყობილობების მუდმივი ჩანაცვლებისა და განახლების უზრუნველყოფა; უსაფრთხო ნაოსნობის უზრუნველსაყოფად პორტების აღჭურვა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი მეტეოროლოგიური მოწყობილობებით; 117 უსაფრთხო ნაოსნობის მხარდასაჭერად სანავიგაციო ქაღალდის და ელექტრონული რუქების ახალი სახეობისა და მასშტაბის განვითარება; პორტების თანამდეროვე რადიო-ნავიგაციური მოწყობილობებით აღჭურვა. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა რეგიონული განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე, აგრეთვე, მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის, დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის ერთ-ერთი პრინციპის „გენდერული თანასწორობის“ უზრუნველსაყოფად, დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესში ქალებისა და მამაკაცების თანასწორი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად შესაბამისი წინადადებების შემუშავება; გადაწყვეტილებების მიღებისა და განხორციელების პროცესში მაღალი ხარისხის ჩართულობის ხელშეწყობა, მათ შორის, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში; კომპეტენციის ფარგლებში, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის ურთიერთობის კოორდინაცია; კომპეტენციის ფარგლებში, რეგიონული პროგრამებისა ეფექტიანობის შეფასება; ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული და პროექტების კოორდინაცია და მათი განხორციელების კომპეტენციის ფარგლებში, მუნიციპალიტეტის მოხელეთა სწავლების საკითხების კოორდინაცია; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტებისთვის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებაზე დარგობრივი ზედამხედველობის განხორციელება საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ შესაბამისად; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის საკითხებზე ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში, როგორც სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობისთვის მიკუთვნებული, ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი 118 ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, აგრეთვე ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო და სხვა სამუშაოების განხორციელების კოორდინაცია და კომპეტენციის ფარგლებში მისი მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს წყლით უზრუნველყოფისა და მოსახლეობის წყლით მომარაგების სისტემების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა და კოორდინაცია; არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მოწყობა, მართვა და დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა); კომპეტენციის ფარგლებში, სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების შესახებ წინადადებების მომზადება და ამ ღონისძიებათა განხორციელება/განხორციელებაში მონაწილეობა. საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; ჩქაროსნული ავტომაგისტრალებისა და საავტომობილო გზების რეკონსტრუქცია-მშენებლობა; საქართველოს საგზაო ქსელის საერთაშორისო საგზაო კომუნიკაციების სისტემაში ინტეგრირება; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების, მუნიციპალიტეტებთან, საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან, მოსაზღვრე ქვეყნებთან მისასვლელი საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია-მშენებლობა; საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება; საავტომობილო გზებზე ავტოტრანსპორტით მგზავრთა შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველყოფა; უსაფრთხო, კომფორტული და ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; გენდერული საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ 119 პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურების შესყიდვა; საჯარო სერვისების მიწოდების გაძლიერება ჩართულობისა და თანასწორობის ხელშესაწყობად; სახელმწიფო და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, კულტურული, სპორტული და სხვა დანიშნულების) ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; გენდერულად მგრძნობიარე და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ინფრასტრუქტურულ პროექტებში სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის, ქალთა და მამაკაცთა განსხვავებული საჭიროებების გათვალისწინება და შშმ პირების დამოუკიდებელი გადაადგილებისა და სოციალიზაციისთვის უნივერსალური ინფრასტრუქტურის შექმნა. ადგილობრივი მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება ახალი კომფორტული საბავშვო ბაღებით, წყალმომარაგებით, საავტომობილო გზებით, სპორტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით, რაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მოსახლეობის, ბავშვების, აღმზრდელ-პედაგოგების, სპორტსმენებისა და მწვრთნელების ყოფით და სამუშაო პირობებს, განსაკუთრებით დადებით ზეგავლენას კი მოახდენს ქალთა მდგომარეობაზე როგორც დროის, საქმიანობის, ისე გადაადგილების კუთხით; ქვეყანაში ურბანული სატრანსპორტო სისტემის მუშაობის სრულყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განხორციელება; განვითარებისთვის საქართველოს რეგიონების ურბანული ეკონომიკის გაძლიერების ხელშეწყობა; სხვადასხვა განახლების, ინფრასტრუქტურული განვითარებისა და პროექტის ადგილობრივი დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება, დეტალური საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციების ანალიზი; სოციალური და გენდერული კონსულტაციების ჩატარების უზრუნველყოფა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ქალთა ჩართულობის ხელშეწყობა და მათი შესაძლებლობების გაძლიერება გენდერული ბალანსის გაუმჯობესების მიზნით; ქალთა და მამაკაცთა თანაბარი დასაქმების შესაძლებლობების შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა პროექტების განხორციელების ყველა ეტაპზე; ბენეფიციარი მამაკაცებისა და ქალების განსხვავებული მოთხოვნების/მოლოდინების განხილვა სოციალური ანგარიშვალდებულების მექანიზმების ფარგლებში. წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია 120 მუნიციპალიტეტებში/სოფლებში წყალმომარაგებისა და წყალარინების რეაბილიტაცია/მოწყობა, წყალმომარაგებისა და წყალარინების გამწმენდი რეაბილიტაცია/მშენებლობა; სისტემების ნაგებობების მუნიციპალიტეტების მოსახლეობის ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა; აბონენტთა გამრიცხველიანება, დანაკარგების შემცირება და გარემოსდაცვითი სტანდარტების უზრუნველყოფა; გენდერულად მგრძნობიარე პოლიტიკის გატარება და გენდერულად მგრძნობიარე ინფრასტრუქტურის მოწყობა, წყალმომარაგების სისტემის, სუფთა წყლისა და სანიტარიული სერვისების გაუმჯობესება, სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად; გადაწყვეტილებების მიღება მოსახლეობასთან კონსულტაციებისა და მისი აქტიური ჩართულობის საფუძველზე, მათ შორის, ქალების, მამაკაცების, ასაკობრივი ჯგუფების, სოციალურად დაუცველი, ფინანსურად ნაკლები შესაძლებლობის მქონე პირებისა და სხვა მოწყვლადი კატეგორიის ინტერესების გათვალისწინებით. მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა მუნიციპალიტეტებში (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა) არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) აშენება და მართვა; ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების აშენება; მუნიციპალიტეტების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვა, რაც გაზრდის დასახლებულ პუნქტებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის ხელმისაწვდომობასა და ინტენსივობას; არსებული ძველი ნაგავსაყრელების ეტაპობრივი დახურვა, სტანდარტების შესაბამისად; ნარჩენების მართვის პროცესში გენდერული ასპექტების გათვალისწინება და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი ჩართულობა ნარჩენების მართვის პოლიტიკის შემუშავებისა და არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მშენებლობის დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში; სამუშაოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სექტორში ქალებისა და მამაკაცების დასაქმებისთვის თანაბარი პირობების შექმნა. ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია 121 ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების განვითარება გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლებისა და საბავშვო ბაღების მშენებლობა, ხოლო არსებულთა რეაბილიტაცია; შშმ პირებისთვის საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები მუნიციპალიტეტებში ცენტრალური უბნების ურბანული განახლება, ტურისტულად მიმზიდველი სივრცეების შექმნა-განვითარება და სხვადასხვა შენობა-ნაგებობის რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში მულტიფუნქციური სპორტული მშენებლობა-რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. ინფრასტრუქტურის საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება ეფექტიანი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება; საქართველოს, საერთაშორისო და უცხო ქვეყნების სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზა, ინსტიტუციური განვითარება და ეფექტიანი უწყებათაშორისი კოორდინაცია; სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობების შესწავლა და გაანალიზება; საქართველოს კანონმდებლობის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით განსაზღვრულ ევროკავშირის რეგულაციებთან, გადაწყვეტილებებსა და დირექტივებთან დაახლოების/ჰარმონიზაციის მიზნით სამინისტროს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებულ 122 საკითხებზე სხვადასხვა უწყების მიერ შემუშავებული ნორმატიული აქტების პროექტებისა და თანამდევი დოკუმენტების სამართლებრივი ექსპერტიზა; არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნების სასამართლოებში კომერციულ და საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინაცია; საქართველოს სასამართლოებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა; სახელისუფლებო დაწესებულებების წინააღმდეგ დავებში მონაწილეობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მათი საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება; ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კუთხით და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კვლევისა და ანალიტიკის ჯგუფის ფარგლებში ყოველწლიური კვლევითი სამოქმედო გეგმის შემუშავება; სხვადასხვა მიმართულებით დარგობრივი, შედარებით-სამართლებრივი და სახელმწიფოთა კარგი პრაქტიკის კვლევების მომზადება; ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით რეკომენდაციებისა და მოსაზრებების მომზადება; „კარგი მმართველობის“ საკითხებთან დაკავშირებით პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება/მეთოდური ხელმძღვანელობა და, საჭიროებისამებრ, მოსაზრებების წარდგენა ან/და ანგარიშების შემუშავება; იურიდიული განათლების ხელშეწყობა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ბრძოლის ორწლიანი სამოქმედო გეგმის, აგრეთვე ქუჩაში მცხოვრები ან/და მომუშავე ბავშვების ძალადობისგან, მათ შორის, ტრეფიკინგისგან, დაცვის მიზნით სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების შემუშავება და მათი შესრულების მონიტორინგი; ეროვნული ნარკოპოლიტიკის დახვეწა. საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების შემუშავება და ღონისძიებების განხორციელება; პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და პირადი ჰიგიენისთვის 123 აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და რეაქტივებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმსპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ეროვნული საარქივო ფონდის მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადატანილი დოკუმენტებით შევსება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის შექმნა და მუდმივი განახლება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების დაცვის, შენახვის, სათანადო პირობებისა და მათი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადატანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებას, ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას; მოქალაქეზე ორიენტირებული მომსახურების დანერგვისა და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის და დოკუმენტების (ტექსტური დოკუმენტები, კინოფოტოფონოდოკუმენტები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა და განვითარება; 124 ერთიანი ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნისა და ელექტრონული დოკუმენტაციის მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად აღრიცხვისა და დაარქივების ავტომატიზებული სისტემის შექმნა; შიდა ქართლის (გორი)რეგიონული არქივის ახალი შენობის მშენებლობა და აღჭურვა, აგრეთვე თბილისში, ეროვნული არქივის ცენტრალური შენობის ეზოში დამატებითი საცავის აშენება და აღჭურვა. რუსთავის, ახალციხის და მესტიის არქივების შენობებში ხანძარქრობის სისტემების მოწყობა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების – სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგების საჭიროებათა ანალიზი, ტრენინგების დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვითა და საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმისა და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელებით; კერძო სექტორისა და საბიუჯეტო დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ასამაღლებლად ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივი განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენით; როგორც სპეციფიკით, ისე შინაარსით ტრენინგების საჯარო მოხელეების, სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ საზოგადოების ფართო წრეებში; საჯარო ორგანიზაციების თანამშრომლებისთვის საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების აკრედიტებული პროგრამების განხორციელება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და პენიტენციური დაწესებულებების მოსამსახურეებისთვის კვალიფიკაციის ამაღლებისა და პერიოდული გადამზადების კურსების ჩატარება; მსჯავრდებულთა რესოციალიზაციის/რეაბილიტაციის ხელშეწყობა მათი პროფესიული განათლებით უზრუნველყოფით, აგრეთვე მათი პროფესიული მომზადების/გადამზადების და დასაქმებისთვის მომზადების გზით შესაბამისი სივრცეების შექმნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; სასწავლო კურსებისა და დასაქმების პროგრამების განხორციელება; 125 პენიტენციურ დაწესებულებებში არსებულ ბიბლიოთეკებში წიგნადი ფონდის შექმნა და განახლება, საბიბლიოთეკო აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დანერგვა. ელექტრონული მმართველობის განვითარება სახელმწიფოს საქმიანობაში თანამედროვე საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა, მათზე გაწეული დანახარჯების შემცირება, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და კომუნიკაციების საშუალებით სახელმწიფოს გამართული ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სახელმწიფო უწყებების მომსახურება IT-სერვისების სრული სპექტრით, რაც მოიცავს ქსელურ უზრუნველყოფას, ინტერნეტის მიწოდებას, ელექტრონული ფოსტის სერვისს, ონლაინ კომუნიკაციის საშუალებებს, ტელევიდეოკონფერენციას, დროისა და დავალებების მართვის პროგრამულ უზრუნველყოფას, უსაფრთხოების ერთიანი პოლიტიკის განხორციელებას, არასასურველი და მავნე ელექტრონული ფოსტის პროგრამებისა და ვირუსებისგან დაცვას, სახელმწიფო სტრუქტურებისთვის ერთიანი IT მხარდაჭერის სატელეფონო ცენტრის შექმნასა და ინციდენტების მართვას, ციფრული ტელეფონის სერვისს, სახელმწიფო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა კომპიუტერული ტექნიკის ადგილზე მომსახურებას და სხვა; სახელმწიფო ორგანიზაციებში პროცესების ავტომატიზებისა და ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლის მიზნით შესაბამისი კვლევების ჩატარება და კონკრეტული ინოვაციური ბიზნესგადაწყვეტილებების შემუშავება, რომლებიც მორგებული იქნება დამკვეთის ბიზნესპროცესებზე; ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა და არსებული პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მათზე ორიენტირებული, ხელმისაწვდომი, ეფექტიანი და გამჭვირვალე ელექტრონული სერვისების მიწოდება ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალის (My.gov.ge)ს მეშვეობით; თანამედროვე ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებისას ინფორმაციული სისტემების ურთიერთთავსებადობის უზრუნველყოფა და მონაცემთა გაცვლის ერთიანი სისტემის (ინფრასტრუქტურის) მართვა და განვითარება; ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროში სერვისების მიწოდება: ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენისთვის გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; „ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროს რეგულირება, ასევე კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების პრევენცია, გამოვლენა და მათი მართვა; დანერგილი „ქლაუდტექნოლოგიის“ (ღრუბლოვანი ტექნოლოგიის) მიმართულებით განვითარება როგორც პროგრამული, ისე გამოთვლითი სიმძლავრეებისა და მასშტაბების კუთხით; დაინტერესებული ორგანიზაციების მიერ „ქლაუდინფრასტრუქტურით“ (ღრუბლოვანი ინფრასტრუქტურით) (IaaS) სარგებლობის უზრუნველყოფა; 126 სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისათვის ელექტრონული სერვისების მიწოდების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის კომპონენტია 3 სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ - ელექტრონული სერვისების მეშვეობით, უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა ინფორმაციის გაცვლა; „ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალი“ - სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვა და სხვა სახის ელექტრონული სერვისის ყველა დაინტერესებული პირისათვის უსაფრთხო ხელმისაწვდომობა ერთი ფანჯრის პრინციპით. დანაშაულის პრევენცია, რესოციალიზაცია პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა ქვეყნის მასშტაბით დანაშაულის პრევენცია, მათ შორის, დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, მსჯავრდებულთა და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველ არასრულწლოვანებთან მუშაობა, დანაშაულის პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების, სარეაბილიტაციო პროგრამების განხორციელება და მათში არასაპატიმრო სასჯელით მსჯავრდებულთა, განრიდებულ არასრულწლოვანთა, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველი მოზარდების ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულების უზრუნველყოფა და ამ გზით საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისთვის გარანტიების შექმნა, რომლებიც მოიცავს სასჯელის სახით თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, იურიდიული პირისთვის საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას, გამასწორებელი სამუშაოს დანიშვნას, შინაპატიმრობას (მათ შორის, ელექტრონული მონიტორინგის საშუალებას), იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვას; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულებასთან ერთად, დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირებისა და აღმოფხვრის მიზნით ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, პირობით მსჯავრდებულებისა და ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების გადასაჭრელად ამ პირთა მხარდაჭერა და შესაბამისი სერვისების მისაღებად გადამისამართება; მათთვის შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა; აღდგენითი მართლმსაჯულების, განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, აღდგენითი მართლმსაჯულების პროგრამების პრაქტიკაში დანერგვა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი განვითარება; ფსიქოსოციალური, პროსოციალური და სარეაბილიტაციო მომსახურებების, პროფესიული 127 გადამზადებისა და საგანმანათლებლო პროგრამებში არასაპატიმრო სასჯელებით მსჯავრდებული, პრობაციონერი, განრიდებული და რეფერირების ცენტრის ბენეფიციარების ჩართვა; პრობაციის ბიუროების ახალ ოფისებში პრობაციონერთა სარეგისტრაციო სივრცის, ინდივიდუალური გასაუბრების და ჯგუფური შეხვედრების ოთახების ფუნქციონირება და სხვა. იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; თითოეული მომხმარებლის, მათ შორის, ბიზნესის, ინტერესზე ორიენტირებულობა; სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ადმინისტრაციული პროცედურებისთვის საჭირო დროის შემცირება; დამატებით რამდენიმე სახელმწიფო და კერძო სერვისის (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, ენერგეტიკისა და წყლის კომპანიების და კერძო სექტორის სერვისების) დანერგვა; იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; არსებული სერვისების ოპტიმიზაცია და რედიზაინი; თითოეული პროდუქტისათვის სერვისის მიწოდების პროცესის აღმწერი დოკუმენტების შექმნა, ორგანიზაციის პროცესების ურთიერთქმედების რუკის შემუშავება, საოპერაციო პროცედურების გამართვა და განახლება სერვისების შეუფერხებლად მიწოდების უზრუნველსაყოფად; იუსტიციის სახლის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, მომხმარებლისათვის მომსახურების შეუფერხებლად მიწოდების მიზნით; იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოების, სტრუქტურული ერთეულებისა და მობილური იუსტიციის სახლების მეშვეობით სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა თითოეული მოქალაქისთვის დიდ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში, აგრეთვე მრავალმოსახლიან და მუნიციპალიტეტების ცენტრებიდან მოშორებულ სოფლებში, სადაც მოსახლეობას საშუალება ექნება სოფლიდან გაუსვლელად ისარგებლოს საჯარო და კერძო სექტორების სერვისებით; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოებისა და სტრუქტურული ერთეულების გახსნა. საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) 128 მიწის ადმინისტრირების სერვისების ინფრასტრუქტურის მოწყობა, კერძოდ: გაძლიერება და ციფრული მმართველობის  საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემების (განსაკუთრებით − უძრავი ქონების რეგისტრაციის სისტემის) გაძლიერება; ძირითადი საკადასტრო და სარეგისტრაციო სისტემების განახლება; შერჩეული ელექტრონული სერვისების განვითარება ინოვაციური ტექნოლოგიების მეშვეობით და ციფრული ტრანსფორმაციის მხარდაჭერა;  საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის დიზაინის შექმნა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება და დანერგვა სხვა ინსტიტუციურ დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლობით (მათ შორის, შესაძლებლობების განვითარებაზე, ტრენინგსა და ცოდნის გაზიარებაზე ფოკუსირებით და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვით). მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა განვითარება/ხელმისაწვდომობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა უძრავ ნივთებზე უფლებათა, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირებისა და სამისამართო რეესტრების, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების (პარტიების) რეესტრისა და მუნიციპალიტეტების რეესტრის ფორმირება და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა; ქონებისა და ბიზნესის რეგისტრაციის სისტემის, სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის განვითარება და საზოგადოების სწრაფი, ხელმისაწვდომი და ინოვაციური სერვისებით უზრუნველყოფა, სანდო და მაღალი ხარისხის მომსახურების უზრუნველყოფა, სანავიგაციო გეომონაცემთა ბაზის შექმნა, საქართველოს მაგისტრალური გზებისა და დასახლებებისთვის ქუჩების 360-გრადუსიანი პანორამული სურათების პლატფორმის შექმნა/განახლება, ეროვნული გეოდეზიური გეგმურსიმაღლური საფუძვლის შექმნა და განახლება, საქართველოს ტერიტორიის აქტუალური რეგიონების ციფრული აეროგადაღება და ციფრული ორთოფოტოგეგმების მომზადება; საქართველოს ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ტურისტულად აქტიური არეალების, მუნიციპალური და მაგისტრალური გზების 360-გრადუსიანი პანორამული სურათების - ე. წ. ქუჩის ხედის – მონაცემების შექმნა და Google Maps-ზე მათი ინტეგრაცია, რომელიც დააკმაყოფილებს შიდა და გარე მომხმარებლების მოთხოვნებს; საქართველოს ეროვნული გეოდეზიური გეგმურ-სიმაღლური საფუძვლის (ქსელის) შექმნა და განახლება, რომელიც ყველა მასშტაბის ტოპოგრაფიული აგეგმვების მთავარი გეოდეზიური საფუძველია და ქმნის საქართველოს ტერიტორიაზე კოორდინატებისა და სიმაღლეების განვრცობის ერთიან სისტემას. მაღალი სიზუსტის გეოდეზიურმა საფუძველმა უნდა დააკმაყოფილოს ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური, თავდაცვის, უშიშროებისა და ეროვნული მეურნეობის დარგების, აგრეთვე სახელმწიფო და ადგილობრივი მნიშვნელობის სხვადასხვა სამეცნიერო და საინჟინრო ტექნიკური ამოცანის პრაქტიკულად გადაწყვეტის მოთხოვნები; აეროგადაღების სამოქმედო გეგმის მიხედვით საქართველოს ტერიტორიის ურბანული არეალების (სადაც აქტიურად მიმდინარეობს ცვლილებები) ახალი აეროგადაღების მასალებით დაფარვა და 129 მათი დამუშავების შედეგად ზუსტი ორთოფოტოგეგმების შექმნა; განახლებული აეროგადაღების მასალების საფუძველზე ახალი ციფრული კარტოგრაფიული მასალების შექმნა, ძველების განახლება და შემდგომ ამ მონაცემების გამოყენება სხვადასხვა დარგობრივი მოთხოვნიდან გამომდინარე. სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობა განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და სახელმწიფო სერვისების განვითარების ხელშეწყობა, ახალი და ინოვაციური სერვისების დანერგვა, არსებულის გაუმჯობესება და მათი ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა; დისტანციურ მომსახურებაზე გაზრდილი მოთხოვნის საჭიროებიდან გამომდინარე, სერვისების განვითარების პროცესში დისტანციური მომსახურების საშუალებების აქტიურად გამოყენება, რაც კიდევ უფრო გაზრდის სერვისების ხელმისაწვდომობას ქვეყნის მასშტაბით; სააგენტოს მონაცემთა ბაზების დახვეწის, ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და პერსონალური მონაცემების დაცვის ხელშეწყობის მიზნით, თითოეული მოქალაქის რეგისტრაციის მონაცემების დაკავშირება ახალ მისამართებთან (ფორმირებული მობილური ჯგუფების მიერ საველე სამუშაოების შედეგად თითოეულ მისამართზე რეგისტრირებულ პირთა იდენტიფიცირება) და ამ მისამართების გადატანა სააგენტოს საინფორმაციო სისტემაში; ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და კვალიფიციური სანდო მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა; მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის შესაძლებლობათა განვითარების მიზნით კომისიის როგორც ანალიტიკური, ისე ადმინისტრაციული მხარდაჭერა. ნორმატიული აქტების სისტემატიზაცია და მთარგმნელობითი ცენტრის განვითარება ნორმატიული აქტების სახელმწიფო აღრიცხვა, სისტემატიზაცია და კანონმდებლობით დადგენილი წესით სამართლებრივი სისტემის საჯაროობის უზრუნველყოფა; ნორმატიული აქტებისათვის იურიდიული ძალის მინიჭების მიზნით მათი სრული ტექსტის პირველადი გამოქვეყნება ოფიციალურ ვებგვერდზე (https://matsne.gov.ge); ხელმისაწვდომი, დაცული, მუდმივად განახლებადი ოფიციალური ვებგვერდის ადმინისტრირება, სადაც მომხმარებელს შეუძლია იხილოს საქართველოს ყველა უწყების მიერ მიღებული ვებგვერდზე განთავსებული და ოფიციალურად გამოქვეყნებული საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები, საერთაშორისო ხელშეკრულებები, ევროკავშირის სამართლებრივი აქტები, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოს მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებების/განჩინებების თარგმანი, მათ შორის, სხვა ქვეყნების მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილებები/განჩინებების ქართულენოვანი თარგმანი, რომლებიც შეიცავს „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპის კონვენციის ან მისი დამატებითი ოქმების ნორმების მნიშვნელოვან განმარტებებს, საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები, ადგილობრივი თვითმმართველობის აქტები, საჯარო განცხადებები და საინფორმაციო ხასიათის სხვა დოკუმენტები; 130 კოდიფიცირებული და სისტემატიზებული საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების და კანონმდებლობით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტების ოფიციალური ტექსტების, სახელმძღვანელოების, სამოქმედო გეგმების, ბუკლეტების, ანგარიშებისა და სხვა საინფორმაციო მონაცემების, აგრეთვე იურიდიული და სხვა ლიტერატურის (მათ შორის, ნათარგმნი ტექსტების) ბეჭდური სახით მომზადების, სტამბისათვის გადაცემის და მათი ბეჭდვის პროცესის ადმინისტრირება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებით გათვალისწინებული სფეროებისა და პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით ევროკავშირის სამართლებრივი აქტების ქართულენოვანი ვერსიების, ასევე, საქართველოს სამართლებრივი აქტების ინგლისურენოვანი ვერსიების შექმნა და მათი მაცნეს ოფიციალურ ვებგვერდზე (https://matsne.gov.ge) განთავსება ვებგვერდის მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომობის მიზნით; კანონმდებლობის სხვადასხვა სფეროში გამოყენებული ტერმინოლოგიის დამუშავება, მაცნეს მთარგმნელობითი ცენტრის სერვერზე განლაგებული ტერმინოლოგიური ბაზის და მაცნეს ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებული ონლაინ ლექსიკონის მუდმივი განახლება; საქართველოს სამართლებრივი აქტების კონსოლიდირებული ვერსიების ინგლისურ ენაზე მაცნეს ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსება; ეთნიკური უმცირესობებისათვის კანონმდებლობაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით საქართველოს საკანონმდებლო აქტების შესაბამის სამიზნე ენაზე (აზერბაიჯანული/სომხური/ოსური/აფხაზური) თარგმნა და ვებგვერდზე განთავსება; დაინტერესებული პირებისა თუ მიზნობრივი ჯგუფების პროფესიული საქმიანობისა და საინფორმაციო მიზნებისათვის სხვადასხვა ნორმატიული აქტის, წიგნისა და იურიდიული ლიტერატურის ბეჭდური ვერსიების გამოცემა. სსიპ - აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურებათა ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა სააღსრულებო და არასააღსრულებო მომსახურების გაწევის პროცესში მხარეთა კანონიერი ინტერესების რეალიზება მხარეებს შორის ბალანსის მაქსიმალური დაცვით; სააღსრულებო მომსახურებები − უზრუნველყოფილი და არაუზრუნველყოფილი მოთხოვნის აღსრულება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, სარჩელის უზრუნველყოფა და სხვა; არასააღსრულებო მომსახურებები − გამარტივებული საქმისწარმოება, გადახდისუუნარობის საქმისწარმოება, კერძო აღმასრულებელთათვის ლიცენზიის გაცემა და მათთვის სააუქციონო მომსახურების გაწევა, მესამე პირების მომართვის საფუძველზე ქონების შეფასების მომსახურება, ფაქტების კონსტატაცია, დადგენილი წესით გადახდისუუნარობის პრაქტიკოსთა ავტორიზაცია და გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების ფარგლებში სააუქციონი მომსახურების გაწევა და სხვა; „მოძიება-ყადაღა-ინკასო“ ტიპის ელექტრონული კომუნიკაციის ფორმირება ბანკებთან, რომელიც ჩაანაცვლებს მანამდე არსებულ ინფორმაციის ბეჭდური სახით მიმოცვლას. ელექტრონული ინფორმაციის გაცვლა, ელექტრონულად საბანკო ანგარიშებზე შეზღუდვების გავრცელება და მოხსნა სხვადასხვა საბანკო ანგარიშიდან, რაც უფრო გაამარტივებს მონაცემების მიმოცვლას; 131 ყველა მუნიციპალურ უწყებასთან ელექტრონული კავშირის აწყობა და სააღსრულებო დოკუმენტების სრულად ელექტრონულად მიმოცვლა; სააღსრულებო წარმოების დიგიტალიზაცია - სააღსრულებო საქმისწარმოების ელექტრონული პროგრამის სისტემური გადაწერა, პროცესების ოპტიმიზაცია, ავტომატიზაცია, ასევე, შშმ პირებისთვის ინკლუზიური გარემოს შექმნისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის დანერგვა; დამოუკიდებელი აღმასრულებლებით დაკომპლექტებული აღმასრულებელთა პალატის შექმნა; აღსრულების პოლიციის საქმიანობის დახვეწა, უკანონო მფლობელობიდან საკუთრების გამოთხოვის (გამოსახლება) და დემონტაჟის საქმეებზე სააღსრულებო წარმოების განხორციელება, გამოსახლებისა და დემონტაჟის რეზონანსულ საქმეებში მხარეთა ინტერესების დაცვის მენეჯერების, სოციალური მუშაკებისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის მენეჯერის მუდმივი ხელმისაწვდომობა; არსებული გამარტივებული საქმისწარმოების პორტალის განვითარება, რაც გულისხმობს ონლაინ განაცხადის მიღებას, ონლაინ დოკუმენტების გაცემას და შემდგომ წარმოების ონლაინ რეჟიმში თვალყურის დევნებას. წარმოებას დაემატება ქონების მოძიების სერვისი, რომლის ფარგლებში აპლიკანტს უჩნდება შესაძლებლობა ისარგებლოს რესპონდენტის ქონების მოძიების მომსახურებით, აღნიშნულის რეალიზება საჭიროებს ცვლილებების და დამატებითი ფუნქციების დანერგვას პროგრამულ უზრუნველყოფაში; აღსრულების პოლიციის სააღსრულებო საქმისწარმოების ფარგლებში გამოძიების წარმოების უფლებამოსილება, საქმისწარმოების პროცესში შესაძლო დანაშაულის ფაქტების სწრაფი და ეფექტური გამოძიება, აგრეთვე, სასამართლო გადაწყვეტილებათა დროული აღსრულება; გაუმართავი/დაზიანებული ინფრასტრუქტურის განახლება/ახალი ინფრასტრუქტურის შექმნა. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი აქტების მომზადება; სამედიცინო საქმიანობის ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; 132 სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა; საზოგადოების საჭიროებებზე შეუფერხებელი მიწოდება; ორიენტირებული ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების განხორციელების გასაუმჯობესებლად განვითარება/სრულყოფა; სერვისების ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვა და დახმარება/მხარდაჭერა; მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის, სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების დროებით ლეგალურად დასაქმების ხელშეწყობა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა, ეკომიგრანტთა და მიგრანტთა სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისათვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით; საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის საქართველოს შრომის კანონდებლობით დადგენილი შრომითი ნორმების გამოყენება და 133 აღსრულებაზე ზედამხედველობა. დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების, გენდერული თანასწორობის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიმართულებით შესაბამისი აქტივობების განხორციელება; საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში; შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და არსებული მდგომარეობის შესწავლა; ინსპექტირება საქართველოს შრომის უსაფრთხოების დაცვის კუთხით დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე, შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება საინფორმაციო კამპანიებისა და სხვა ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით. მოსახლეობის სოციალური დაცვა მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სახელმწიფო პენსიის ოდენობის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი პირობებით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის ინდექსაციის შესაბამისად გაანგარიშება; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ 134 მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა.  სოციალური დაცვის ახალი მიმართულება - უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების საცხოვრებლით უზრუნველყოფა განხორციელდება უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების (რომელთა სარეიტინგო ქულა ტოლია ან ნაკლებია 120 000-ზე და რომელშიც 18 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) საცხოვრებლით უზრუნველყოფა (საქართველოს მასშტაბით 1 000 მდე ოჯახი), ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით. მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისთვის მზადყოფნისა და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმიური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმიური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიოთერაპია, ჰორმონოთერაპია და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; 135 მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა; ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა აივ ინფექცია/შიდსი, ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; B ჰეპატიტის მართვა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული სამედიცინო დაწესებულებების ანაზღაურება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემით; მედიკამენტებზე რეფერენტული ფასის (სარეალიზაციო ფასის ზედა ზღვარი) დადგენა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის სათემო ამბულატორიული, მობილური გუნდებით, სტაციონარული მომსახურებებით და საცხოვრისით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი (18 წლამდე ასაკი); თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის, ძვლის ტვინისა და ღვიძლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება; საქართველოს მოქალაქეების ორგანოთა ტრანსპლანტაციით უზრუნველყოფა; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; დონორების მიერ დაფინანსებული მიმდინარე პროგრამების ეტაპობრივად სახელმწიფოს ვალდებულებებში ასახვა; „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 136  მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება - ორგანოთა ტრანსპლანტაცია 2022 წლიდან დაიწყო და გაგრძელდება ონკოჰემატოლოგიური დიაგნოზის მქონე პირებისათვის ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციისა და ასევე, ღვიძლის დაავადებების მქონე პირებისათვის ღვიძლის ტრანსპლანტაციის დაფინანსება (გარდა ქ. თბილისსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული პირებისა);  მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება სპინალურ-კუნთოვანი ატროფია 2022 წლიდან დაიწყო და გაგრძელდება იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტის ფარგლებში სპინალურ-კუნთოვანი ატროფიის მქონე პაციენტთა შესაბამისი მედიკამენდით უზრუნველყოფა.  მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი 2022 წლიდან დაიწყო და გაგრძელდება გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგის (ავტომატური) სისტემით 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა უზრუნველყოფა, ჰიპერ და ჰიპო გლიკემიის თავიდან აცილების და დიაბეტის ეფექტურად მართვის მიზნით.  მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება - 18 წლამდე ასაკის ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე პაციენტთა მკურნალობა 2023 წლიდან დაიწყო და გაგრძელდება 18 წლამდე ასაკის ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე პაციენტებისთვის მკურნალობის დაფინანსება უცხოეთის წამყვან კლინიკებში (ქვეყნის ფარგლებში უახლესი სტანდარტების მქონე პედიატრიული ონკოლოგიის ცენტრის შექმნამდე). უზრუნველყოფილი იქნება 300-მდე ბავშვის დიაგნოსტიკური და სამკურნალო სერვისები, მათ მიეცემათ შესაძლებლობა მიიღონ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი და სრულფასოვანი სამედიცინო სერვისი. სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის ინფრასტრუქტურის, შენობანაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა მშენებლობა, რეაბილიტაცია, აღჭურვა და მათი ფუნქციონირების ხელშეწყობა. დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა 137 ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით სამუშაოს მაძიებელთა კონკურენტუნარიანობის ამაღლება და ამ გზით დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა, დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში პროფესიული მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით; შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელება სოციალურად დაუცველი პირების მიმართ, მათი დასაქმება საზოგადოებრივ სამუშაოებზე, რომლებიც განსაკუთრებულ პროფესიულ მომზადებას არ საჭიროებს; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების წესის შესაბამისად არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის მართვა და დაფინანსების უზრუნველყოფა.  ახალი მიმართულება - საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობა შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელების გზით სოციალურად დაუცველი პირების საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობა. იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარებით უზრუნველყოფა; ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად სხვადასხვა სერვისის შექმნა და განვითარება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა. 138 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო საგარეო პოლიტიკის განხორციელება საქართველოს სუვერენიტეტის განმტკიცება და მისი ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის განხორციელება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ეფექტური გამოყენება; არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესებში საერთაშორისო თანამეგობრობის ეფექტიანი ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ევროკავშირში გაწევრებაზე მოლაპარაკებების დაწყება; ევროკავშირში საქართველოს გაწევრების მოსამზადებელი კონცეფციის განხორციელება, ასოცირების შეთანხმებითა და ასოცირების დღის წესრიგით გათვალისწინებული ვალდებულებების მნიშვნელოვანი ნაწილის შესრულება; ევროკავშირის გაფართოების პაკეტის ფარგლებში სექტორული დიალოგის შეხვედრების გამართვა; საქართველო-ევროკავშირს შორის პოლიტიკური დიალოგის, მათ შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრული ინსტიტუციური ჩარჩოს ფარგლებში თანამშრომლობა, სტრატეგიული თანამშრომლობის გაღრმავება უსაფრთხოების პოლიტიკის მიმართულებით; საქართველოს მიერ საბოლოო მიზნის − ნატოში გაწევრების მისაღწევად ინტეგრაციული მექანიზმების ეფექტურად გამოყენება; გაძლიერებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული პროექტების ეფექტური განხორციელების ხელშეწყობა; ნატო-საქართველოს ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამით განსაზღვრული სტრატეგიული ამოცანებისა და თანამშრომლობის მიზნების იმპლემენტაცია; ნატო-სთან შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით არსებული თანამშრომლობის გაღრმავება და ამ კონტექსტში მიღებული, ალიანსის შესაბამისი გადაწყვეტილებების იმპლემენტაცია; ნატო-ს სამიტებზე საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა და სამიტის ოფიციალურ დოკუმენტებში საქართველოს საკითხის სათანადოდ ასახვაზე მუშაობის წარმართვა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავება საქართველო-აშშ-ის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში. მაღალი და უმაღლესი დონის პოლიტიკური დიალოგის გაფართოება. უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების გაცვლა; ევროპის, აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივი თანამშრომლობის განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, ასევე რეგიონის მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გაგრძელება, რომელიც მოიცავს პარტნიორული ორმხრივი და მრავალმხრივი ურთიერთობების გაძლიერებას და ხელსაყრელი, უსაფრთხო, საინვესტიციო გარემოს შექმნას; 139 საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში აქტიური ჩართულობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება. საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების დაყენება და მათი მხარდაჭერის მობილიზება, ასევე დღის წესრიგში არსებული და სხვა მნიშვნელოვანი, აქტუალური საკითხების განხილვებში საქართველოს ჩართულობის საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობითობის გაზრდის ხელშეწყობა; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი ჩაბმა, მათ შორის სახელშეკრულებო ბაზის გაღრმავების გზით, ქვეყნის ენერგო და სატრანსპორტო სატრანზიტო შეესაძლებლობების გამოყენების გაძლიერების, ექსპორტის ხელშერწყობის, ინევსტიციების და ინოვაციური ტექნოლოგიების მოზიდვისათის დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება საგარეო ურთიერთობებში; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის წარმოჩენა; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; საქართველოს შესახებ საზღვარგარეთ ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ასევე, ქვეყნის მოსახლეობის მხრიდან საგარეო კურსის, მათ შორის ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შესახებ პრიორიტეტების მიმართ მხარდაჭერის გაძლიერების უზრუნველსაყოფად თემატური საინფორმაციო კამპანიების განხორციელების გაგრძელება; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობისა და კავშირების ინტენსიფიკაცია, სისტემატიზაცია და არსებული პრობლემების ერთიანი ძალისხმევით მოგვარება შესაბამის სტრატეგიაზე დაყრდნობით; საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეებში ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, დიასპორის ჩართულობის უზრუნველყოფა ქვეყნის განვითარების პროცესში, ასევე, საქართველოს პოპულარიზაციისა და მისი პოზიტიური იმიჯის განმტკიცების საკითხში; საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების გაუმჯობესება; საქართველოს მოქალაქეებისათვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობების გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შექმნის მიზნით უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება. მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა მომზადება და გადამზადება, საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ სხვა საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოს საგარეო პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ეფექტიანად დაგეგმვისა და წარმართვისთვის საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის, სხვა სამთავრობო უწყებებისა და დაინტერესებული მხარეებისთვის ანალიტიკური და კვლევითი პროდუქტების შექმნა და მიწოდება. 140 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო თავდაცვის მართვა საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლება; პარტნიორ ქვეყნებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის თავდაცვის მინისტერიალი და სხვა) ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო და სამხედრო) წარმომადგენლების მხარდაჭერა და შეიარაღების კონტროლისა და ვერიფიკაციის ღონისძიებებში მონაწილეობა; დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის, უსაფრთხოების სექტორის მართვის ჟენევის ცენტრის (DCAF) და გაეროს ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) მხარდაჭერით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და თავდაცვის ძალებში თანაბარი შესაძლებლობებისა და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობა, მათ შორის ქალთა გაზრდილი მონაწილეობისთვის პროფესიული და კარიერული განვითარების მხარდაჭერა; თავდაცვის ძალების სამხედრო კონტიგენტის შენარჩუნება, გაძლიერება, მოსამსახურეთა მოტივაციის ამაღლება და მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; სამხედრო გაწვევისა და რეკრუტირების უზრუნველყოფა; ერთიანი თანამედროვე სტანდარტების სამხედრო აღრიცხვიანობის სისტემის ჩამოყალიბება/ოპტიმიზაცია და მართვა;წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზება; სამხედრო სამსახურისათვის პერსონალის მოზიდვა/რეკრუტირება; საზოგადოებასთან პროაქტიული კომუნიკაციით სამხედრო სამსახურის პოპულარიზაციის გაზრდა. პროფესიული სამხედრო განათლება მაღალკვალიფიციური პირადი შემადგენლობის ჩამოსაყალიბებლად, ეროვნული სასწავლო გეგმის და დამატებითი სამხედრო პროგრამის მიხედვით, კადეტთა ზოგადი განათლების და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; კვალიფიციური და შესაბამისი უნარ-ჩვევების მქონე ოფიცერთა კორპუსის აღზრდა და მომზადება; 141 კადრების პროფესიული გადამზადებისთვის სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების, აგრეთვე გამოცდილების გასაზიარებლად შეხვედრებისა და კონფერენციების გამართვა; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის განვითარება; სამხედრო მოსამსახურეებისათვის და სამოქალაქო პირებისთვის ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ პროფესიული განვითარების სასწავლო კურსების ჩატარება; თავდაცვის სფეროში მოხალისეობრივ საქმიანობაში საქართველოს მოქალაქეთა ჩართვა და მათი ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა საქართველოს თავდაცვის სისტემის მოსამსახურეებისთვის, მათი ოჯახის წევრებისთვის, სამხედრო პენსიონერებისთვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისა და სამოქალაქო პირებისათვის სრული და ეფექტური სამედიცინო მომსახურების გაწევა; მუდმივმოქმედი სამედიცინო საექსპერტო კომისიიის ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეების და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის გაუმჯობესება და სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; თავდაცვის ძალების სამედიცინო ქვედანაყოფების მოდერნიზება, პირადი შემადგენლობის კვალიფიკაციის ზრდის ხელშეწყობა; დაჭრილი/დაშავებული მოსამსახურეებისა და მათი ოჯახის წევრების ფსიქოლოგიური რეაბილიტაცია, მათი საპროთეზო-ორთოპედიული უზრუნველყოფა. ფიზიკური და მომსახურების მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კრიტიკული ინფორმაციული სისტემის სუბიექტებში სტაბილური, ეფექტური და უსაფრთხო ინფორმაციული და საკომუნიკაციო სისტემების შექმნა/განვითარება; პერსონალის შესაძლებლობების განვითარება; სამხედრო სწავლებებში კიბერუსაფრთხოების ელემენტების ინტეგრირება; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, ფორუმების, სემინარებისა და კონფერენციების გამართვა; კავშირგაბმულობისა და ინფორმაციული სისტემების განვითარება საქართველოს თავდაცვის ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად; 142 საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის განვითარება; სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის ამაღლება; რესურსების მართვის ინტეგრირებული სისტემის (IRMS) ეტაპობრივი დანერგვის მხარდაჭერა; კავშირგაბმულობის უზრუნველყოფა. სერვისების, ინტერნეტისა და საფოსტო-საკურიერო მომსახურების ინფრასტრუქტურის განვითარება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, კერძოდ: სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის რეაბილიტაცია და განვითარება; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია; სამხედრო მოსამსახურეებისთვის საბინაო ფონდის შექმნა. სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება ვადაგასული, გამოუყენებელი საბრძოლო უტილიზაცია, დახარისხება, რეალიზება; მასალის, იარაღის და სამხედრო ტექნიკის საბრძოლო იარაღის, საბრძოლო მასალების, სამხედრო/ სამრეწველო დანიშნულების ტექნიკის და საჯავშნე მასალების შექმნა; სამხედრო სამრეწველო დანიშნულების სპეციალური ობიექტების დაპროექტება და მშენებლობის ორგანიზება; ჰუმანიტარული განაღმვითი საქმიანობების განხორციელება და კოორდინაცია; სეტყვასაწინააღდეგო სისტემების დამუშავება, მოდერნიზება, შექმნა, დანერგვა და მომსახურება; სამეცნიერო კვლევების ჩატარება სამთო ინჟინერიაში, გამოყენებით ფიზიკაში, ფიზიკურ ქიმიასა და ელექტრონიკის სფეროში, მანქანათმშენებლობასა და სატრანსპორტო საშუალებებში, გამოყენებითი ოპტიკის სფეროში, მეტალურგიასა და მასალათმცოდნეობაში, მიკრო და ნანო ელექტრონიკაში. თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება ეროვნული თავდაცვის მიზნების და ამოცანების მისაღწევად, საქართველოს თავდაცვის ძალების ნატოსთან თავსებადი შესაძლებლობების განვითარება საბრძოლო ფუნქციების მიხედვით. ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა სამხედრო ქვედანაყოფების საბრძოლო მზადყოფნის ასამაღლებლად სრული ლოჯისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების 143 შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ ჩასატარებელი სწავლებების, აგრეთვე წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისა და რეზერვის ახალი სისტემის სრული ამოქმედებისათვის მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით უზრუნველყოფა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, მართლწესრიგსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფაქტების გამოვლენას; ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის და ავტოპარკის მუდმივი განახლება, ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეებისთვის სოციალური დაცვის გარანტიების გაუმჯობესება. სახელმწიფო საზღვრის დაცვა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცეში და საქართველოს იურისდიქციისადმი დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე სამაშველო ოპერაციების განხორციელება ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადასარჩენად; საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სასაზღვრო პოლიციის სტრუქტურული ერთეულების, რეგიონული სამმართველოებისა და სასაზღვრო სექტორების ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის საზღვრის მართვის, კონტროლის, 144 დაკვირვებისა და ინფორმაციის ინფრასტრუქტურის მოწყობა; გაცვლის ტექნოლოგიების განვითარება, სასაზღვრო სასაზღვრო პოლიციის საჰაერო და საზღვაო ფლოტის განახლება; ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), უსაფრთხოების დონის ამაღლება ეროვნული საგანძურის დაცვის და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვა და გაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვა და ინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ობიექტების ციფრული კავშირგაბმულობისა და თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება, საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების, აგრეთვე სამოქალაქო უსაფრთხოების საკითხებში კადრების მომზადება და გადამზადება; ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის შემთხვევების შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების უზრუნველყოფა; მაღალი საბრძოლო და სამობილიზაციო მზადყოფნის საჭიროების შემთხვევაში, დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების გაწევისა და მათი ევაკუაციის ორგანიზება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენურ და 145 ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა. სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა ოპერაციულ და ტაქტიკურ დონეზე საომარი მდგომარეობით, ბუნებრივი ან/და ადამიანური ფაქტორით გამოწვეული ინციდენტისგან/საგანგებო სიტუაციისგან ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, გარემოს ან/და ქონების დასაცავად სათანადო რესურსებისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით შესაბამისი კომპლექსური ღონისძიებების განხორციელების უზრუნველყოფა; სამოქალაქო უსაფრთხოების საქმიანობის განხორციელება. სფეროში სპეციალური პროფესიული საგანმანათლებლო ურბანული საძიებო სამაშველო ჯგუფისათვის გაეროს საერთაშორისო საძიებო სამაშველო მრჩეველთა ჯგუფის INSARAG-ის კლასიფიკაციის მინიჭება; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო მომსახურების გაწევა; სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნასთან, მართვასთან, შენახვასა და გამოყენებასთან დაკავშირებული საოპერაციო პროცედურების განხორციელება. სსიპ – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მომსახურების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისთვის ხელმისაწვდომობა სააგენტოს მიერ შეთავაზებული სერვისების გაფართოების და გაუმჯობესების გზით სააგენტოს მიმართ ნდობის ხარისხის ამაღლება; სააგენტოს მიერ სწრაფი, მოქნილი და მეტად ხელმისაწვდომი (მომსახურების დისტანციური არხების განვითარება) მომსახურების უზრუნველყოფა, რაც მორგებული იქნება მოქალაქეების საჭიროებებზე. საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტიანი სისტემის ფუნქციონირება ქვეყანაში გადაუდებელი დახმარების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების გზით მაღალი დონის და მარტივად ხელმისაწვდომი გადაუდებელი დახმარების უზრუნველყოფა, რეაგირებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტების სწორი და დროული ინფორმირება, გადაუდებელი დახმარების შეტყობინების მიღების და დამუშავების სისტემის გაუმჯობესება და საერთაშორისო სტანდარტების დაცვით ფუნქციონირება, უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვა, ეროვნული 146 ვიდეოსამეთვალყურეო სისტემის განვითარება, საზოგადოებრივი და საგზაო უსაფრთხოების დონის ამაღლება. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული და გარემოს დაცვის სექტორის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; სამინისტროს მიერ საქართველოს გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სამინისტროს სისტემაში შემავალი უწყებების საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 და 15.5 ამოცანების შესაბამისად, ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული მცენარეთა და ცხოველთა (მათ შორის, საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილი სახეობების) აღრიცხვისა და მათი მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს „წითელი ნუსხის“ მიღმა დარჩენილი ცხოველთა სახეობების მდგომარეობის შეფასება, მათი სანადირო სახეობებად განსაზღვრა და ზოგიერთ შემთხვევაში დაცვის უფრო ქმედითი ზომების დანერგვა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისად, ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, იძულებითი ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება; ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; 147 ვეტერინარული ზედამხედველობის პუნქტებში ცხოველთა გარეგან პარაზიტებზე დამუშავება; მიმოქცევაში მყოფი ვეტერინარული პრეპარატების სახელმწიფო ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველებში ვეტპრეპარატებისა და სხვა დამაბინძურებლების ნარჩენების არსებობის კონტროლი; საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში მავნე ორგანიზმების გავრცელების საწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება; პესტიციდების/აგროქიმიკატების ხარისხის კონტროლი და ვეტერინარული აფთიაქებისა და სამკურნალოების მონიტორინგი; სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმებისა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენისა და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე, სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შესამცირებლად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, კერების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია. მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისთვის საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; სარეკლამო რგოლების დამზადება და ქართული ღვინის პოპულარიზაციისთვის საჭირო სხვა ღონისძიებების განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად და სახელმწიფო კონტროლისა და სახელმწიფო ზედამხედველობის ფარგლებში ღვინისა და ყურძნისეული წარმოშობის სხვა ალკოჰოლიანი სასმელების ნიმუშების ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; ვენახების კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; 148 საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და წიპწების მოსაპოვებლად არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა; მევენახეობის სფეროში დასაქმებული ფიზიკური პირების მიერ მიღებული ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა. სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების ტიპური სულადობების მოძიება, შესწავლა, გაუმჯობესება, გენეტიკური რესურსების გავრცელების ხელშეწყობა; ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურების კოლექციების შექმნა, ადგილობრივი ჯიშების მოძიება და აღდგენა, ex-situ და in-situ კოლექციების შექმნა, გენეტიკური ბანკის ჩამოყალიბება და საქართველოს პირობებში ინტროდუციული ჯიშების ადაპტაციის შესწავლა; თესლისა და სარგავი მასალის სერტიფიცირების სისტემების შექმნა და დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვისა და პირველადი გადამუშავების ტექნოლოგიების აპრობაცია და მათი ფერმერებში გავრცელების ხელშეწყობა; თანამედროვე საქართველოს ნიადაგის მდგომარეობის კვლევა, შესწავლა და რუკების შექმნა; შექმნილი საფრთხეების სურსათისმიერი, ვეტერინარული და ფიტოსანიტარიული რისკების შეფასება. ერთიანი აგროპროექტი სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვა-რეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნებისა და რისკების შემცირების ხელშეწყობა; სანერგე მეურნეობების მოწყობისა და მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ჩამოყალიბება/ხელშეწყობა და მაღალი ხარისხის ჩაის წარმოების ხელშეწყობა; 149 იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის სრულყოფა; მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსება; პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერა; მწარმოებელი კოოპერატივების შემნახველი/სამაცივრე ინფრასტრუქტურის შექმნა კენკროვანი და ბოსტნეული კულტურებისა და ადგილობრივი ხორბლის წარმოების ხელშეწყობის მიზნით; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია; იმერეთის აგროზონის ტერიტორიის განვითარება; რძის მწარმოებელი მცირე შინამეურნეობებისა და ფერმერების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელი ცენტრების (პუნქტების) და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა. სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; ექსპლუატაცია და სამელიორაციო მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება; სამელიორაციო სისტემების ინსტიტუციური გაძლიერების ხელშეწყობა. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა, მათ შორის, ხეტყის კონტროლის გაუმჯობესება, ხეტყის უკანონო მოპოვების, ტრანსპორტირებისა და გადამუშავების ფაქტების პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას; კანონდარღვევათა შემაკავებელი ეფექტიანი პირობების შექმნა და რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ნებაყოფლობით შესრულების სათანადო დონის მიღწევა; 150 რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსთვის ზიანის მიყენების თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი; გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ევროპულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით შემუშავებული კრიტერიუმების მიხედვით შეფასება; გარემოს პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ან სანაცვლო ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი. დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა დაცული ტერიტორიების ქსელის განვითარება − დაცული ტერიტორიების განვითარება და გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა, მოვლა და აღდგენა; დაცული ტერიტორიების სისტემის მართვა, დაცვა და მონიტორინგი − დაცული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა, მეთვალყურეობა, არსებული ინფრასტრუქტურული ელემენტებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა, მოვლა და შენარჩუნება; დაცული ტერიტორიების ტყეების სანიტარიული მდგომარეობის გაუმჯობესება − დაზიანებული ფართობების აღდგენა და შესაბამისი მეთოდებით მავნებლებთან ბრძოლა; დაცული ტერიტორიების დაცვა, ხანძრის პრევენცია − საჭირო აღჭურვილობის გამოყენება და ხანძრის გავრცელების საშიშროების აღკვეთა, საზოგადოებისთვის დაცულ ტერიტორიებზე გადაადგილებისა და ქცევის წესების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; ბუნებრივი რესურსების მდგრადი მართვა − ტყეების ინვენტარიზაცია და მათი მართვის გეგმების შემუშავება; დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაცია, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება; ეკოტურიზმის განვითარება − ეკოტურისტული სერვისების დანერგვა და განვითარება, ვიზიტორების მოზიდვა და დაინტერესება. სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება და ტყეების მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; მდგრადი ტყითსარგებლობის სისტემის ჩამოყალიბება; ხეტყის დამზადებისთვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, სატყეო-სამეურნეო გზების მოწყობა, მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა); 151 ტყის მოვლის (მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო პრევენციული), აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება. ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა ნადირობის კანონისა და შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტების მომზადება და მათი პრაქტიკაში დანერგვა; საპილოტე რეჟიმში ფაუნის მსხვილი სახეობების შესწავლა; ქათმისებრთა ოჯახის ენდემური (ადგილობრივი) იშვიათი ყოველწლიური გაზრდის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სახეობების რაოდენობის იქთიოფაუნის ერთ-ერთი იშვიათი წარმომადგენლის − ნაკადულის კალმახის ბუნებრივ პირობებში გაშვების მიზნით მისი თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობილ საკალმახეში გამრავლება; ბუნებაში საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ მცენარეთა სახეობების რაოდენობრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება; ჰაბიტატების აღდგენისა და აღწარმოების ღონისძიებების ხელის შეწყობა. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და „განათლება მდგრადი განვითარებისთვის“ ხელშეწყობის პროგრამა მოსახლეობის მიერ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით განათლების მიღების ხელშეწყობა, შესაბამისი ინფორმაციისა და ცოდნის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მდგრადი განვითარების მიზნების მისაღწევად; გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა; საჯარო განხილვების გამართვის ორგანიზებით ორჰუსის კონვენციის განხორციელების ხელშეწყობა. ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; 152 რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და წარმოება; ბირთვული და რადიაციული ავარიებისა და ინციდენტების, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, აგრეთვე სასაზღვრო გამტარ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში არსებული გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ საქართველოს მთავრობისთვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების (სოფლები − ცანა და ურავი) უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ამ სოფლების ტერიტორიაზე დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების სისტემური მართვა, მოვლა-პატრონობა, ფიზიკური დაცვის კომპლექსური სისტემების შექმნა და მათი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და სტიქიური მოვლენების შესახებ ადრეული გაფრთხილებების მომზადება/გავრცელება. აგრეთვე, კლიმატური, აგრომეტეოროლოგიური და ჰიდროლოგიური საინფორმაციო პროდუქტებით მომსახურება; გეოლოგიური მონიტორინგი (გაზაფხული - შემოდგომა) და ფორს - მაჟორულ სიტუაციაში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკის შედგენა/განახლება და მონიტორინგი; მიწისქვეშა მტკნარი სასმელი წყლების მონიტორინგი; სახელმწიფო გეოლოგიური რუკების შედგენა (გეოლოგიური აგეგმვა); გარემოს დაბინძურების დონის შეფასებისთვის ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესება; საქართველოს ტერიტორიაზე ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის დაბინძურების მონიტორინგის ჩატარება, შესაბამისი საინფორმაციო მასალების (ბიულეტენების, წელიწდეულების, ანგარიშების) მომზადება და გავრცელება, მატერიალურ ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და რეგიონული ინფრასტრუქტურის მოწყობა, დაკვირვებების ქსელის გაზრდა; საქართველოს საზღვაო სივრცეში და შიგა წყალსატევებში გავრცელებული ძირითადი სარეწაო თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების რესურსების შეფასება და სარეწაო პროგნოზირება; 153 საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს ბიოლოგიური მონიტორინგი და გარემოს მდგომარეობის შეფასება; სტრატეგიულ დოკუმენტებში გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ასპექტების ინტეგრირება; ინტეგრირებული სანებართვო სისტემის შემოღება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 11.6 ამოცანის შესაბამისად, ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მონიტორინგისთვის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, ახალი ავტომატური სადგურების შეძენა და დამონტაჟება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს შავი ზღვის ტერიტორიული წყლების, განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონისა და შიდა წყალსატევების სარეწაო ობიექტების პოპულაციათა მარაგების შეფასება, სარეწაო პროგნოზირება და კვოტების განსაზღვრა; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე და შიდა წყალსატევებში თევზჭერის სტატისტიკური ანალიზის, ბიოლოგიური კვლევისა და მონიტორინგის განხორციელება და მათი გარემოსდაცვითი სტატუსის განსაზღვრა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების კონსერვაციული სტატუსის შეფასება; აკვაკულტურის, მარიკულტურისა და მდგრადი მეთევზეობის დანერგვის ხელშეწყობა. სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიული მომსახურეობა სტანდარტის − ISO 17025:2017/2018-ის მოთხოვნების შესაბამისად: ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში ინფექციური და არაინფექციური დაავადებების ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა; სურსათის/ცხოველის საკვების ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების განსაზღვრა, სასმელი წყლის კვლევა; მცენარეთა მავნე ორგანიზმების კვლევა; საჯარო სამართლის იურიდიულ პირთან − სურსათის ეროვნულ სააგენტოსთან ერთად სახელმწიფო კონტროლის პროგრამაში მონაწილეობა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებებისა და ქვეყანაში არსებული საჭიროებების მიხედვით ახალი სტანდარტების დანერგვა, კერძოდ, ლაბორატორიული ინფრასტრუქტურის გაძლიერება, კვლევის ახალი მეთოდების დანერგვა და აკრედიტაციის საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად განხორციელება. მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა 154 CORINE-ს კლასიფიკატორის მეშვეობით მიწის საფრისა (Land Cover) და მიწათსარგებლობის (Land Use) გეომონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; მიწის ბალანსის შედგენა; მიწის საინფორმაციო სისტემის განვითარება და მომხმარებლისთვის სერვისების მიწოდება; ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლების ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება; ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება. საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა განათლების საყოველთაო ხელმისაწვდომობა და მისი ხარისხის ზრდა; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში შემუშავება, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება; სახელმწიფო პოლიტიკის განათლების სისტემის კომპლექსური რეფორმის ეტაპობრივი განხორციელება, რომელიც გულისხმობს სისტემურ ცვლილებებს განათლების ყველა მიმართულებისა და საფეხურისთვის; საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, მოსწავლეების, სტუდენტების, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვასა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის კავშირის გაძლიერებას; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; სამინისტროს კომპეტენციის სფეროში/დარგში/მიმართულებაში გენდერული თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინება; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; 155 საერთაშორისო ურთიერთობების მხარდაჭერა, ქართველოლოგიისა და ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობების განვითარება, მიმდინარე საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვა და შესაბამისი პროექტების განხორციელება; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინსტიტუციური თვითშეფასება, სასწავლო წლის დაწყებამდე საჯარო სკოლების ავტორიზაციის უზრუნველსაყოფად; 2026-2027 ზოგადი განათლების სისტემაში უნარებისა და ღირებულებების განვითარებაზე, კრიტიკულ და შემოქმედებით აზროვნებაზე, სწრაფად ცვალებად გარემოში ადაპტირებასა და წიგნიერებაზე ორიენტირებული ახალი მოდელის, აგრეთვე ინკლუზიური და სამოქალაქო განათლების პრინციპებზე დაფუძნებული ახალი სასწავლო პროგრამებისა და რესურსების დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა და შესაძლებლობების საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟისა და მისი კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, შრომის ღირსეულ ანაზღაურებაზე ზრუნვა; სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში უსაფრთხო, ძალადობისაგან კეთილგანწყობილი სასწავლო გარემოს უზრუნველყოფა; თავისუფალი და ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფა და ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმების დახვეწა; მონიტორინგის გზით ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტების შესრულებაზე კონტროლის განხორციელება, ხარისხის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით ყველა დაინტერესებული მხარის შესაძლებლობის გაძლიერება; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა, განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემებისა და მონაცემთა ბაზების ჩამოყალიბება განათლების სისტემაში ბიზნეს პროცესების ეფექტიანი მართვისა და ინფორმაციული უზრუნველყოფისთვის; ახალგაზრდების მიერ შესაბამისი, მაღალი ხარისხის განათლების მიღების, მათი დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ხელსეწყობა და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; 156 ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სხვადასხვა კვლევების ჩატარება; საერთაშორისო კვლევების (შეფასებების) განხორციელების უზრუნველყოფა; საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ განათლების კომპონენტის განხორციელების ხელშეწყობა. სკოლამდელი და ზოგადი განათლება ზოგადი განათლების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სისტემის განვითარება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ადრეული და სკოლამდელი განათლების საგანმანათლებლო სახელმწიფო სტანდარტების განვითარება და მათი დანერგვის ხელშეწყობა; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; ზოგადი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის განახლებული სტანდარტებისა და პროცედურების დამტკიცება/დანერგვა, მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად; 2030-2031 სასწავლო წლის დაწყებამდე ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შესაბამისი სასწავლო რესურსების შექმნა და განვითარება; ფართომასშტაბიანი სასკოლო შეფასების სისტემა დანერგვა; ახალი სახელმძღვანელოების შექმნა გრიფირების განახლებული პროცედურებით; მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების დანერგვა და განვითარება სსსმ/შშმ პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვის მიზნით; ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ დაწესებულებსა და სკოლებში სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა ბილინგვური განათლების მიდგომის გამოყენებით სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ასამაღლებლად და სწავლა-სწავლების ხარისხის გასაუმჯობესებლად; 157 სკოლაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით, პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვისა და განხორციელების მექანიზმების შექმნა, მანდატურების, ასევე უსაფრთხოების დაცვაზე უფლებამოსილი პირების გადამზადების პროგრამების განხორციელება; მასწავლებლის პროფესიის რეგულირების ახალი წესის შემუშავება, მასწავლებელთა უწყვეტი პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა, მათი პროფესიული საჭიროებების შესაბამისად; სწავლა-სწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გასაუმჯობესებლად სკოლების დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების, პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; ზოგადი განათლების სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური კადრების მოზიდვა; სწავლა-სწავლების პროცესში საჯარო სკოლებში ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლის გაძლიერება და მრავალფეროვანი ციფრული რესურსებისა და დამხმარე სასწავლო მასალების შექმნა/დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა და შესაძლებლობების საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; სკოლების აღჭურვა ლაბორატორიებით; შესაბამისი ციფრული ტექნოლოგიებითა და საბუნებისმეტყველო იმ მოსწავლეების სკოლებში ტრანსპორტირების ხელშეწყობა, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა), სადაც სკოლები არ ფუნქციონირებს და სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, აგრეთვე აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები; სასკოლო ინიციატივების წახალისება; პროფესიული განათლება ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და ზოგადი უნარების განვითარებით; პროფესიული განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის მიზნით, კვალიფიკაციების ახალი ჩარჩოსა და პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებათა ავტორიზაციის ახალი სტანდარტების დანერგვის პროცესის ხელშეწყობა; კრედიტების ახალი ევროპული სისტემის და კერძო სექტორის პროფესიული კვალიფიკაციების განვითარების მოდელის დანერგვა; მიერ/მონაწილეობით 158 პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად სერვისების განვითარება/გაფართოება, როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების შესაბამისად; პროფესიული განათლების დაფინანსების შედეგებზე დაფუძნებული მოდელის დანერგვის დაწყება, მათ შორის პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების ახალი მოდელის ამოქმედება; საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფარგლებში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვაში კერძო სექტორის შემოყვანის სტიმულირების ხელშეწყობის ხელშეწყობა; პროფესიული საგანმანათლებლო და მომზადება-გადამზადების პროგრამების ხელმისაწვდომობის ზრდა და პროფესიული განათლების მიღმა მყოფი მოწყვლადი ჯგუფების იდენტიფიკაციისა და პროფესიულ განათლებაში ჩართვის მექანიზმების შემუშავება; ინტეგრირებული პროგრამების მასშტაბების გაზრდა, მათ შორის საჯარო სკოლებში დანერგვის გზით; პროფესიული განათლების სისტემაში პროფორიენტაციისა და კარიერის მართვის სერვისების ახალი სტრატეგიის შესაბამისად უზრუნველყოფა; პროფესიული განათლების მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის და მომზადების, პროფესიაში შესვლისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ახალი მოდელის დამტკიცება; არაფორმალური განათლების აღიარების მასშტაბების გაფართოვება; პროფესიული განათლების სისტემის ინტერნაციონალიზაციის მიზნით, საერთაშორისო სერტიფიცირების შესაძლებლობების შექმნა საერთაშორისო გაცვლითი პროგრამების განსახორციელებლად და ინგლისური ენის სწავლების გასაძლიერებლად; ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლება და ადგილობრივ დონეზე სახელმწიფო ადმინისტრირების მიმართულებით საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ და სხვა დაინტერესებულ პირთა პროფესიული ცოდნისა და უნარების გაუმჯობესების ხელშეწყობა; არსებული გეოგრაფიული ქსელის საჯარო-კერძო ფორმატში გაფართოება; სკოლებსა და უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების გაძლიერება. უმაღლესი განათლება 159 საგამოცდო პროცესის სრულად წარმართვა თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით; უმაღლესი განათლების სისტემის დაფინანსების ახალი მოდელის შემუშავება, რომელიც ხელს შეუწყობს საგანმანათლებლო დაწესებულების მდგრად განვითარებასა და სასწავლო პროცესის სწავლის შედეგებზე ორიენტირებას; ხარისხის განვითარების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა და სადოქტორო პროგრამების შეფასების ერთიანი კონცეფციის შემუშავება; უმაღლესი საგანმანათლებლო ხელშეწყობა; პროგრამების საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების პროგრამის „ვისწავლოთ საქართველში“ გაგრძელება; მასწავლებლის მომზადების ერთწლიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხულ პირთა დაფინანსების უზრუნველყოფა, სპეციალური მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამების ამოქმედება, სკოლისშემდგომი განათლებისათვის მომზადების პროგრამის განხორციელება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის, მსჯავრდადებულის მიერ ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის საგანმანათლებლო პროგრამაზე განათლების მიღების ხელშემწყობის უზრუნველყოფა; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გასაუმჯობესებლად; სახელმწიფო მხარდაჭერა; უნივერსიტეტებში ერთობლივი/ორმაგი საგანმანათლებლო პროგრამების რეგიონული უნივერსიტეტების პროექტების მხარდაჭერა; მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა საინჟინრო, ზუსტი, საბუნებისმეტყველო და ტექნოლოგიური (STEM), აგრეთვე ჰუმანიტარული და ქართველოლოგიური სამეცნიერო საგრანტო კონკურსების, ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების მასშტაბის გაფართოება; საზღვარგარეთ მოღვაწე ქართველი და უცხოელი აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის ქართულ სამეცნიერო სივრცესთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა; გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების კომერციალიზაციის პროცესის ხელშეწყობა; 160 უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელის შემუშავება; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევით და სწავლების პროცესში; საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში სამეცნიერო ინსტიტუციებისა და კვლევითი ჯგუფების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა, ორმხრივი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი პროექტების განხორციელება; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის მდგრადობისა და განვითარების ხელშეწყობა. ინკლუზიური განათლება მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების აქტიური დანერგვა და განვითარება სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ)/შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვისთვის; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე პირთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა და სათანადო სერვისების შეთავაზება, ეფექტიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფა განათლების ყველა საფეხურზე; განათლების მიღმა დარჩენილი და სწავლის მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფი მოზარდების ფორმალურ განათლებაში ჩართვის, მათი სოციალიზაციის, განათლების, განვითარების, სრულფასოვანი მოქალაქეობის, საზოგადოებაში სრულფასოვანი ინტეგრაციის, კარიერის დაგეგმვისა და პროფესიული ორიენტაციის სირთულეების დაძლევის მიზნით, შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება; სენსორული ან/და მძიმე/ღრმა ინტელექტუალური ან/და მრავლობითი დარღვევის მქონე ან მრავლობითი სენსორული დარღვევის მქონე (ყრუ და უსინათლო) ან ქცევითი და ემოციური აშლილობის მქონე მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი რესურსსკოლების მოსწავლეების სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება მათი ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით; სკოლამდელ და ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში სპეციალურ მასწავლებელთა და ინკლუზიურ განათლებაში ჩართულ სხვა სპეციალისტთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; 161 სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის სწავლების ხელშეწყობა, სქემით განსაზღვრული შესაბამისი სტატუსის მქონე სპეციალური მასწავლებლებისა და საჯარო სკოლაში ინკლუზიური განათლების მხარდამჭერი სპეციალისტების მხარდაჭერა; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეების ფსიქო-სოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა. ინფრასტრუქტურის განვითარება სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებისათვის სრულად ადაპტირებული და გენდერული ასპექტების გათვალისინებით ახალი სკოლების მშენებლობა, ავარიული საჯარო სკოლების გამაგრება/სრული რეაბილიტაცია. ასევე, სასკოლო ავეჯითა და შესაბამისი საჭირო ინვენტარით ყველა ახალაშენებული და რეაბილიტირებული საჯარო სკოლის აღჭურვა; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების მშენებლობა/რეაბილიტაცია, სტუდენტური საცხოვრებლების განვითარება, საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფორმატში არსებული დაწესებულებების ქსელის გაფართოების ხელშეწყობა, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების მიზნით ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სასწავლო გარემოს გამჯობესების მიზნით; დაფინანსება ინფრასტრუქტურისა და საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება. 2024 − 2028 წლებში საქართველოს მთავრობისა და დონორი ორგანიზაციების დაფინანსებით საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და მშენებლობა. ახალგაზრდობის ხელშეწყობა საქართველოს ყველა მუნიციპალიტეტში ახალგაზრდული პროექტების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა, მათ შორის ახალგაზრდული მუშაკების საგანმანათლებლო კურსის შემუშავება და სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების/ლიდერების რაოდენობის ზრდა; 162 მოხალისეობრივი ახალგაზრდული პროგრამების განხორციელების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული ბანაკების ჩატარება; სხვადასხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციების/ახალგაზრდული ინიციატივების წახალისება; ახალგაზრდების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა მათთვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში, მათ შორის, ახალგაზრდული პოლიტიკისა და პროგრამების შემუშავების, იმპლემენტაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მიმართულებით; საერთაშორისო თანამშრომლობის გაფართოება ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით. ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) ადრეული განათლების ხარისხისა და ხელმისაწვდომობის, ასევე ზოგადი განათლების სისტემაში სწავლების და სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოდერნიზებული აკადემიური პროგრამების ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; საგრანტო დანერგვის დაფინანსების ხელშეწყობა გზით და განათლების მონაცემთა სისტემის განვითარება, დაინტერესებულ მხარეებთან კომუნიკაციისა და კოორდინაციის გაძლიერება; პროგრამის ეფექტიანი მართვის, მონიტორინგისა და შეფასებების მხარდაჭერა; პროფესიული განათლება I (KfW) პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესებისა პროვაიდერების რაოდენობის ზრდის ხელშეწყობა; და პროფესიული განათლების „ექსელენსცენტრის“ მშენებლობა (ცენტრის ფუნქცია - საერთაშორისო სტანდარტების შესამაბისი პროგრამების განხორციელება ლოჯისტიკისა და მშენებლობის მიმართულებით); საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის ფარგლებში „hub“ სერვისის შეთავაზება; მშენებლობისა პროფესიული და ლოჯისტიკის საგანმანათლებლო მიმართულების პროგრამების განმახორციელებელი დაწესებულებების გასაძლიერებლად დამატებითი 163 ინვესტიციების გამოყოფა (რომლის პარტნიორიც იქნება ექსელენს ცენტრი რიგი პროგრამების განხორციელებისას); თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) პროფესიული განათლების ქსელის გაფართოება, რომელიც ხელს შეუწყობს კვალიფიკაციის ამაღლებასა და უნარების განვითარებას; პროფესიული განათლების ხარისხის, მნიშვნელობის და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება, ეკონომიკური ზრდისა და სამუშაო ადგილების შექმნის ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების დაგეგმვასა და დაფინანსებაში კერძო სექტორის როლის გაზრდის ხელშეწყობა; ინკლუზიური და გენდერული თანასწორობის უნარების განვითარება და პროფესიული განათლების იმიჯის გაუმჯობესების ხელშეწყობა. საქართველოს კულტურის სამინისტრო კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა საქართველოს კულტურის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; კულტურის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში კულტურის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 164 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა სახელოვნებო განათლების განვითარება; საქართველოში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, მასში საზოგადოებისა და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მონაწილეობის მხარდაჭერა; ევროპისა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით კულტურული პროგრამების განხორციელება და კულტურათაშორისი დიალოგის გაღრმავება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების „კულტურის სტრატეგია 2025“-ის შესაბამისად განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის გაზრდა და მათი საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრაცია; საქართველოს კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; მოქალაქეთათვის ქვეყნის კულტურული ცხოვრების ხელმისაწვდომობისა და მასში ჩართულობის უზრუნველყოფა; შეუზღუდავი, თანაბარი საქართველოს დედაქალაქსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამებისა და პროექტების მხარდაჭერით ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში წვლილის შეტანა; ქართული კულტურის პოპულარიზაციისა და საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ქვეყნის შიგნით და მისი ფარგლების გარეთ დაგეგმილ ღონისძიებებში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა საჯარო სამართლის იურიდიული პირების − კულტურული მემკვიდრეობის ორგანიზაციების სრულყოფილი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა, სამუზეუმო ფასეულობათა დაცვისთვის პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება, მუზეუმების/მუზეუმ-ნაკრძალების პოპულარიზაცია და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება, საერთაშორისო კონვენციებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, ეროვნულ უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაცია; 165 სამუზეუმო ფასეულობათა აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის − საქართველოს მუზეუმების კოლექციების საინფორმაციო სისტემის (www.egmc.gov.ge) შენახვა/ადმინისტრირება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა და რეაბილიტაცია; არქეოლოგიური ობიექტების შესწავლა-კონსერვაცია; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების, კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და რეაბილიტაცია, საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა და განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; იუნესკოს წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება; არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, მათი დაცვისა და სისტემატიზაციის მექანიზმების შექმნა; საქართველოს კანონმდებლობის იუნესკოს „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციასთან ჰარმონიზაციისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შესაქმნელად კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარების და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ლევილის მამულის რეაბილიტაციის გაგრძელება. სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურს-ფესტივალები, მასტერკლასები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, მათი პროფესიული შესაძლებლობების გაზრდა; 166 ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის შემოქმედებითი უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი ხელოვნების დარგების სპეციალისტების აღზრდა; ხარისხიანი სასწავლო პროცესის უზრუნველსაყოფად საგანმანათლებლო დაწესებულებების სწავლებისთვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით აღჭურვა; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა. სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება უმაღლესი სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა და მისი ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი ფინანსური რესურსით უზრუნველყოფა. სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება სახალხო არტისტებისთვის, სახალხო მხატვრებისთვის, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატებისა და ხელოვნების მუშაკებისთვის სოციალური დახმარებების გაცემა. ინფრასტრუქტურის განვითარება კულტურის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მათი რეაბილიტაცია/მშენებლობა. 167 საქართველოს სპორტის სამინისტრო საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა საქართველოს სპორტის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; სპორტის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში სპორტის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარების ხელშეწყობა. მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია საქართველოში სპორტის განვითარებისთვის საქართველოს ნაკრები გუნდების მომზადება და საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატები, ეროვნული ჩემპიონატები, საერთაშორისო ტურნირები, 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების სალიცენზიო შეჯიბრებები და სხვა) მონაწილეობა; მათი მომზადების ეტაპზე სასწავლოსაწვრთნელი შეკრებების მოწყობა, საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა; მასობრივი სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვა და პოპულარიზაცია; მოძრაობის „სპორტი ყველასათვის“ განვითარება; მასობრივი სპორტული ღონისძიებების გამართვა; ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა და მხარდაჭერა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დასანერგად დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგი; სპორტული ფედერაციებისა და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად სპორტული ინვენტარისა და ეკიპირების შეძენა; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და 168 მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება; საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის გაზრდა და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; საქართველოში ფეხბურთის განვითარებისთვის ჩემპიონატის მონაწილე კლუბების მხარდაჭერა; საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო მასობრივი საფეხბურთო ღონისძიებებისა პროგრამების განხორციელება. საფეხბურთო განათლების ხელშემწყობი და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური და პარალიმპიური თამაშების ჩემპიონებისა და პრიზიორებისთვის და საჭადრაკო ოლიმპიადების გამარჯვებულთათვის, მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონებისთვის, საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალის და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიის გაცემა; ვეტერანი სპორტსმენებისა დახმარებების გაცემა; და სპორტის მუშაკებისთვის მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა. ყოველთვიური დასაქმებული სოციალური მწვრთნელებისთვის სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა საქართველოს სპორტის სამინისტროსა ინფრასტრუქტურის განვითარება; და მის სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების სპორტის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მისი რეაბილიტაცია. სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მზადყოფნის უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; 169 ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო პროფესიული შესაძლებლობების ზრდა; უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის სპორტული უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი სპორტის დარგების სპეციალისტების აღზრდა. საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია საარჩევნო გარემოს განვითარება მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ამომრჩევლებისა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების მიერ საარჩევნო უფლების თავისუფლად განსახორციელებლად ყველა პირობის შექმნა; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკისა და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება, დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდისა და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა არჩევნებში ჩართული განხორციელება; მხარეებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება. პოლიტიკური პარტიებისა დაფინანსება 170 „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები შესაბამისი არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩატარება; არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩასატარებლად ადამიანური რესურსის მომზადება; ელექტრონული საშუალებების შესახებ ამომრჩეველთა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების ცნობიერების ამაღლების/ინფორმირების კამპანიის განხორციელება; არჩევნების ჩასატარებლად საჭირო ელექტრონული საშუალებებისა და სხვა თანამდევი ინფრასტრუქტურული ბაზის მომზადება, მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; კომპეტენციის ფარგლებში საარჩევნო დავების განხილვა; ამომრჩევლებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება; გენდერულად დაბალანსებული და თანასწორი საარჩევნო გარემოს ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე, დამოუკიდებელ, უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად წარმართავს და საზოგადოების მაღალი ნდობით სარგებლობს; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; სახელმწიფო სახსრებისა და სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვისა და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; საჯარო სექტორში ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება; აუდიტორული საქმიანობისას გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგი; საქართველოს პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და დონორ პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული თანამშრომლობის გაზრდა; 171 აუდიტორთა სერტიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება, კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობის განხორციელება; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტაჟირების პროგრამის ფარგლებში თანამშრომელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სწავლების ონლაინ პლატფორმის შემუშავება და დანერგვა; სერტიფიცირებული აუდიტორების მონიტორინგის სისტემის დანერგვა; სასერტიფიკატო პროგრამისთვის უწყვეტი სასწავლო კურსის განხორციელება; ახალი ტრენინგების შემუშავება და განხორციელება, გარემოსდაცვითი პოლიტიკის დანერგვა. სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციები სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით მუნიციპალიტეტების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; მუნიციპალიტეტის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. სასამართლო სისტემა სასამართლოთა ჩატარება; შენობების სამშენებლო და სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ნაფიცი მსაჯულებისა და მსაჯულობის კანდიდატებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ხარჯის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რომლებიც დაკავშირებულია მათ მიერ საკუთარი მოვალეობის შესრულებასთან; მოსამართლეთა ჯანმრთელობის დაზღვევით უზრუნველყოფა; საქართველოს უზენაესი და საკონსტიტუციო საჯაროობის პროცესის გაგრძელება. სასამართლოების გამჭვირვალობისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა 172 საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებისგან დაცვა; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შემცველ ტრანსნაციონალურ ორგანიზებულ და საერთაშორისო დანაშაულთან ბრძოლა; ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მისი კონტროლი. ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით ისეთ ღონისძიებათა განხორციელება, რომლებიც დაკავშირებულია: სატელეფონო კომუნიკაციის ფარულ მიყურადებასა და ჩაწერასთან; კავშირგაბმულობის არხიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; კომპიუტერული სისტემიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; გეოლოკაციის რეალურ დროში განსაზღვრასთან; საფოსტო-სატელეგრაფო გზავნილის კონტროლთან; ფარულ ვიდეოჩაწერასთან ან/და აუდიოჩაწერასთან, ფარულ ფოტოგადაღებასთან; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკური ღონისძიებების და იმავე მუხლის მე3 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტრონული თვალთვალის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა უზრუნველყოფა; და დაწესებულებების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციოტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება 173 სახელმწიფო უსაფრთხოების სფეროში არსებული ცოდნის თავმოყრა, ანალიზი და განახლება, სასწავლო პროცესში ინოვაციური მეთოდების გამოყენება; საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; თანამედროვე დასავლური გამოცდილებისა და მიღწევების შესწავლა და სათანადო სტანდარტების დანერგვა, არსებულ გამოწვევებზე შესაბამისი რეაგირება და მათი წარმატებით დაძლევა პროფესიულ საგანმანათლებლო სფეროში, აგრეთვე სამეცნიერო მუშაობის სათანადო ორგანიზება და წარმართვა; უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური პროფესიული და სამოქალაქო განათლების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; უსაფრთხოების სფეროში საგანმანათლებლო და კვლევითი საქმიანობების განვითარების ხელშეწყობა; საჭიროებიდან გამომდინარე, საქართველოს და უცხო ქვეყნების სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება. საქართველოს პროკურატურა ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; ოჯახში ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტიანი და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება; სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის მოდერნიზაცია; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან ურთიერთობის ეფექტიანი მექანიზმების შექმნა, საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების მექანიზმების სრულყოფა; მოწმისა და დაზარალებულის ხელმისაწვდომობის გაზრდა; კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა და მისი პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტის მეშვეობით) პროცესში მისი როლის გაზრდა; 174 არასრულწლოვანებთან დაკავშირებული სტატისტიკური არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; მონაცემების სრულყოფა, საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორად განხორციელებისა და დანაშაულთან ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფით; თანამიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისთვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის და ხელისუფლების სხვა უმაღლესი ორგანოების ხელმძღვანელ პირთა, საქართველოში ვიზიტით მყოფ უცხო ქვეყნების უმაღლესი თანამდებობის პირთა, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების დაცვა და მათი უსაფრთხოების დონის ამაღლება. ეს პროცესი უწყვეტია. სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა სამთავრობო რეზიდენციებში საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, სხვა უმაღლესი თანამდებობის პირთა, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა მათი საქმიანობისთვის საჭირო, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პირობებით, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების თანამედროვე ინვენტარითა და დანადგარებით აღჭურვა. სსიპ სახელისუფლო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა სახელისუფლებო უზრუნველყოფა. სპეციალური კავშირების სისტემით სახელმწიფო სტრუქტურების სპეციალური საგამოძიებო სამსახური „სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ დანაშაულთა მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება, მათ შორის, სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი ისეთი დანაშაულების გამოძიება, როგორებიცაა: წამება, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება ან უფლებამოსილების გადამეტება, 175 ჩადენილი ძალადობით, იარაღის გამოყენებით ან დაზარალებულის პირადი ღირსების შეურაცხყოფით და სხვა. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დამმუშავებლის/უფლებამოსილი პირის მიერ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), აგრეთვე შემოწმება „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში მითითებული სხვა გზებით; მონაცემთა დამუშავების კანონიერებასა და უსაფრთხოების ზომების დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე კონსულტაციის გაწევა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებით რეაგირება მოქალაქეთა შეტყობინებებსა და განცხადებებზე; საქართველოში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ ინფორმაციის საზოგადოებისთვის მიწოდება; საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება მონაცემთა დამუშავებასა და დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე; პერსონალურ მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსთვის, სხვა სახელმწიფოს იურიდიული ან ფიზიკური პირისთვის ან საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემის შესახებ ნებართვის გაცემა, სხვა სახელმწიფოში ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციაში მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების არსებობის შეფასება და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების მქონე ქვეყნების ნუსხის დამტკიცება; საქართველოს პარლამენტისთვის საქართველოში მონაცემთა დაცვის მდგომარეობის, ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის შესახებ წლიური ანგარიშის წარდგენა; კერძო და საჯარო დაწესებულებებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის ინსტიტუტის შემოღება და სამსახურის მიერ მათი გადამზადების ხელშეწყობა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრების ვინაობისა და საკონტაქტო ინფორმაციის გამოქვეყნება; 176 სპეციალური წარმომადგენლების რეგისტრაცია. საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით გეგმური და არაგეგმური მონიტორინგის განხორციელება; თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებსა და პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ პირთა უფლებების დარღვევის შესახებ განცხადებებისა და საჩივრების განხილვა და მათზე რეაგირება; თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის მონიტორინგი; არასრულწლოვანთა სარეაბილიტაციო დაწესებულებების მონიტორინგის გაძლიერება; წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციისთვის რეკომენდაციების შემუშავება; მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და წარდგენა; საქართველოს სახალხო გაძლიერება; დამცველის რეგიონული ოფისების მუშაობის მხარდაჭერა და სამოქალაქო განათლებისა და ცნობიერების ასამაღლებლად საინფორმაციო ბიულეტენებისა და სოციალური რეკლამის დამზადება და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში განთავსება, საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშების გამოცემა, თარგმნა და სხვადასხვა დონეზე წარდგენა; ადამიანის უფლებათა თემებზე პუბლიკაციების გამოცემა და გავრცელება; შესაბამისი სამიზნე ჯგუფებისთვის ტრენინგების ორგანიზება; საქართველოს მოქალაქეთა, უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა, აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიულ პირთა, პოლიტიკურ და რელიგიურ გაერთიანებათა განცხადებებისა და საჩივრების მიღება, რეგისტრაცია, სტრუქტურულ ერთეულებზე გადანაწილება, განხილვა და შესაბამისი რეაგირება; ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ინფორმაციის საქართველოს ნებისმიერი კუთხიდან 24 საათის განმავლობაში მისაღებად მრავალარხიანი საკომუნიკაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის იმპლემენტაცია; უმრავლესობისა და უმცირესობის ჯგუფებს შორის მრავალმხრივი დიალოგის ხელშეწყობა; ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვის 2006 წლის კონვენციის იმპლემენტაციის მონიტორინგი; 177 ბავშვთა უფლებრივი მდგომარეობის ზედამხედველობა ცენტრსა და რეგიონებში; სკოლამდელი დაწესებულებებისა და სკოლების მონიტორინგი; 24-საათიანი სახელმწიფო ზრუნვის ქვეშ მყოფი არასრულწლოვანების დაწესებულებიდან გასვლისთვის მომზადების ზედამხედველობა; სამზრუნველო საქართველოში გენდერული თანასწორობის დაცვის სფეროში არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების შესრულების მონიტორინგი, საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში შემოსული, გენდერული თანასწორობის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადებების/საჩივრების შესწავლა და შესაბამისი დასკვნების/რეკომენდაციების/წინადადებების პროექტების მომზადება; საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ გენდერული თანასწორობის სფეროში მოქმედი სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანოებისა და ორგანიზაციების საქმიანობისა და გამოცდილების განზოგადება და საქართველოში დანერგვის ორგანიზება; საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებისთვის საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიშის საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენა, სპეციალური და საქმიანობის ანგარიშების მომზადება და გავრცელება; რეკომენდაციების, წინადადებების, ზოგადი წინადადებებისა და დასკვნების შემუშავება და ადრესატებისთვის წარდგენა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; კონსტიტუციური სარჩელისა სასამართლოში წარდგენა. და სასამართლოს მეგობრის მოსაზრების მომზადება და საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი საქართველოს ტერიტორიაზე პირის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებასთან დაკავშირებული უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის ხელშეწყობა. სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური საქართველოს პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გადახედვა და შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებებზე მუშაობა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გაფართოების და საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით, სამსახურში დასაქმებული 178 ადვოკატების სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება; სამსახურის მომსახურეობის ხარისხის გაუმჯობესება და ამ მიზნით ხარისხის შეფასების სისტემის დახვეწა შესაბამისი სტანდარტებისა და მეთოდოლოგიის დანარგვით, ასევე ციფრული ტექნოლოგიებისა და ხელოვნური ინტელექტის პროგრამის განვითარებით; საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე სოციალურად დაუცველი პირებისთვის, არასრულწლოვანებისა და კანონით გათვალისწინებული სხვა პირებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, სამოქალაქო სამართლისა და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე, იურიდიული დახმარების გაწევა; მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდისთვის ინფრასტრუქტურის, საინფორმაციო ტექნოლოგიების, ხელმისაწვდომი სერვისებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების განვითარება; იურიდიული დახმარების სისტემის ხელმისაწვდომობის ამაღლება; შესახებ საზოგადოების ცნობიერებისა და იურიდიული საქმისწარმოების მართვის საინფორმაციო სისტემის (case-bank) განსავითარებლად დამატებითი მოდულების ჩაშენების საქმიანობა როგორც ხარისხის შეფასების მიზნებისთვის, ისე სასწავლო პროცესების მოსაწესრიგებლად. სსიპ - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური - საქსტატი სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა სტატისტიკური მონიტორინგი; სისტემის პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავება, განხორციელება და სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევებისა და მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, მონაცემთა გავრცელება და ანგარიშგება; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ საკანონმდებლო ბაზის განახლება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება/განახლება; საერთაშორისო ორგანოებში წარმომადგენლობა და თანამშრომლობა; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ ცნობიერების ამაღლება და მომხმარებელთა ნდობის განმტკიცება; 179 დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურტექნიკური და ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური რესურსების უზრუნველყოფა; ეფექტიანობისა და ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა; ტექნიკური და კომპიუტერული აღჭურვილობის განახლება. სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა მთლიანი შიდა პროდუქტის გაანგარიშება, როგორც ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის ძირითადი მახასიათებელი; ქვეყნის საგარეო ვაჭრობისა და ქვეყანაში ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება; განხორციელებული პირდაპირი უცხოური მომსახურებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ მონაცემების მოპოვება; სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება, ფასების საერთაშორისო შედარების განხორციელება; საქართველოს რეზიდენტებისა და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების შესახებ, აგრეთვე საქართველოს რეზიდენტების მიერ ქვეყნის გარეთ განხორციელებული ვიზიტების თაობაზე მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; ბიზნესსექტორსა და არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორში მიმდინარე მოვლენებისა და პროცესების ანალიზი და მათ შესახებ სტატისტიკურ მონაცემთა წარმოება; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური კვლევის ჩატარება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების გაანგარიშება; სამაცივრო, სასაკლაო მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის გამოკვლევა; საფინანსო საქმიანობის განმახორციელებელი საწარმოებისა და ლომბარდების საქმიანობის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის შეგროვება; ტრანსპორტის სტატისტიკის წარმოება (მგზავრთა გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა); საავტომობილო ტრანსპორტის ნატურალური მაჩვენებლებისა და ამ დარგში ენერგორესურსების საბოლოო მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; 180 შინამეურნეობებში ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; შრომის ბაზრისა და სამუშაო ძალის დეტალური გამოკვლევა; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევის ჩატარება; შინამეურნეობების მდგომარეობის შესახებ სტატისტიკური მონაცემების (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბისა და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა) მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; შინამეურნეობებსა და ბიზნესში საინფორმაციო - საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება; საწარმოთა ინოვაციური აქტივობის გამოკვლევა; დაუკვირვებადი ეკონომიკის გამოკვლევა სხვადასხვა სექტორში. მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდად 2015−2024 წლების პერიოდის განსაზღვრიდან გამომდინარე, საქართველოს, როგორც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრი ქვეყნის, ჩართვა „მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდში“; მოსახლეობის აღწერისთვის საერთაშორისო რეკომენდაციების გათვალისწინებით, 2024 წელს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მონაცემთა დამუშავება და გამოქვეყნება; მოსახლეობის რიცხოვნობის, მათი დემოგრაფიული, სქესობრივ-ასაკობრივი შემადგენლობისა და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის დადგენა; შინამეურნეობების, დაკავებული საცხოვრისების, მოსახლეობის საბინაო პირობებისა და სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობების დადგენა; ქვეყნის აღმასრულებელი ხელისუფლებისა და საკანონმდებლო მუნიციპალიტეტების ორგანოებისა და საზოგადოების ინფორმირება; ხელისუფლების, 181 არსებული სიტუაციის შესწავლის, შეფასებისა და პროგნოზირების საფუძველზე, ქვეყნის უახლესი ათწლეულის სოციალურ-ეკონომიკური და დემოგრაფიული სტრატეგიის შემუშავება. სსიპ – საქართველოს კონკურენციის და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო საქართველოში ბაზრის ლიბერალიზაციის, თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობის, ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვის მიზნით სააგენტოში წარმოდგენილი საჩივრების განხილვა და მათზე შესაბამისი რეაგირება; მოკვლევების ფარგლებში დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების, კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმებისა და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის ფაქტების გამოვლენა და აღკვეთა; სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ განხორციელებული შემზღუდველი ქმედებების გამოვლენა და მათი გამოსწორების გზების დასახვა; კონკურენციის კომპეტენციის ფარგლებში ქვეყანაში განხორციელებული კონცენტრაციებისა და გაცემული სახელმწიფო დახმარებების კონტროლი; სხვადასხვა ბაზრის მონიტორინგი და კონკურენტული გარემოს გაუმჯობესებისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება; ადგილობრივი ინდუსტრიის დაცვა დემპინგური იმპორტით მიყენებული ზიანისგან ან/და შესაძლო ზიანის მიყენებისგან; ანტიდემპინგური ღონისძიებების შემოღებასთან დაკავშირებით შესაბამისი დასკვნების შემუშავება და საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; საქართველოს ბაზარზე მომხმარებლის უფლებების დარღვევის პრევენცია, დარღვევების აღმოჩენის შემთხვევაში შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; დაცვა სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. ეფექტიანი დავების განხილვის საბჭოს და სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენა და დამკვიდრება; სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართველური ენების ენობრივი მრავალფეროვნების დაცვა, შენახვა, სისტემური კვლევა და განვითარება; 182 საქართველოში და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული კულტურული მემკვიდრეობის, დაცვა და წარმოჩენა; ენის, როგორც უნიკალური აფხაზური ენის სწავლების დისტანციური კურსის შექმნა, აგრეთვე ოკუპირებული, საზღვრისპირა და სხვა რეგიონების ტოპონიმების დადგენა; ოფიციალურ დოკუმენტებში გვარ-სახელების მართლწერისა და ტრანსლიტერაციის საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების გადაჭრის ხელშეწყობა; გაეროს და ევროკავშირის ოფიციალური და სამუშაო ენების ქართულ ენაზე ტრანსლიტერაციატრანსკრიფციის წესების დადგენა და დამტკიცება; საქართველოს სახელმწიფო ენების (ქართული ენის − საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, აფხაზური ენის − აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე) ფუნქციონირების, დაცვის, კვლევისა და განვითარების მიზნით სახელმწიფო ენის ინტერნეტპორტალის − მრავალფუნქციური საინფორმაციო პლატფორმის − შექმნა, რომელიც ასახავს საქართველოს მთავრობის ენობრივი პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს და სახელმწიფო ენის ფუნქციონირების ყველა ასპექტის შესახებ ამომწურავი, დეტალური ინფორმაციის მიღება. სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური დაზღვევის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის გატარება; სადაზღვევო ბაზრის ფინანსური სტაბილურობისათვის ხელის შეწყობა; სავალდებული დაზღვევის სტანდარტების შემუშავება; ევროდირექტივებთან საქართველოს სადაზღვევო კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია; მომხმარებელთა უფლებების დაცვა საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში; მზღვეველის ლიკვიდაციისა და გაკოტრების საქმის წარმოების კანონმდებლობის სრულყოფა; მზღვეველების საქმიანობაზე შიდა და დისტანციური ზედამხედველობის (მათ შორის, ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით) პროცესის მარეგლამენტირებელი სამართლებრივი ჩარჩოს შექმნა; დაზღვევის სექტორზე ციფრული ზედამხედველობისათვის ეფექტური საკანონმდებლო ბაზის შექმნა. სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; 183 საერთაშორისო დონეზე აღიარებული სამედიცინო კვლევის მეთოდების გამოყენება და ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამის განხორციელება; ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მიწოდებული სერვისების სანდოობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება; ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება; მომსახურების სფეროს მუდმივი განვითარება; კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; ექსპერტების პროფესიული ტრენინგებითა და სასწავლო კურსებით უზრუნველყოფა, საერთაშორისო პროფესიულ და ლაბორატორიათაშორის ტესტირებებში მონაწილეობა და ISO 17025-ის სტანდარტის აკრედიტაციის შენარჩუნება. სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო საჯარო დაწესებულების მიერ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნების შესრულების მონიტორინგი, შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება და ერთიანი სტანდარტების დანერგვის უზრუნველსაყოფად წინადადებების მომზადება; „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ადამიანური რესურსების მართვის, საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების, მოხელის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით; საჯარო სამსახურის რეფორმის იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მმართველობის ახალი გზების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მართვის, ლიდერობისა და ადამიანური რესურსების მართვის საკითხებზე ცნობიერების ამაღლება; საჯარო დაწესებულებებში ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების გაძლიერება და, ზოგადად, ადამიანური კაპიტალის განვითარების ხელშეწყობა საჯარო სამსახურში ისეთი ინოვაციური მეთოდებით, როგორებიცაა: მენტორინგი, ქოუჩინგი და „სწავლა კეთებით“; მოხელეთა საბაზისო ტრენინგპროგრამების აკრედიტაცია; საჯარო სამსახურში შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის გამოწვევების იდენტიფიცირება და ანალიზი; ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (e-HRMS) პროგრამების დახვეწა; საჯარო სამსახურში პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; 184 სამართლებრივი აქტებისა და პრაქტიკის გაანალიზება, განზოგადება და ერთგვაროვანი მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობა; სწავლების ერთიანი ელექტრონული სისტემის დანერგვის ხელშეწყობა და ადმინისტრირება; საჯარო სამსახურში დასაქმების ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) განახლება/ განვითარება, ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (eHRMS) ინტეგრირება/გაერთიანება. სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განსაზღვრა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტების - კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტის (რომელიც მტკიცდება საქართველოს პარლამენტის მიერ), საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის შესრულების მიზნით უწყებათაშორისი კოორდინაცია და ამ დოკუმენტებისა და მათთან დაკავშირებული სხვა დოკუმენტების შესრულების ზედამხედველობა; საერთაშორისო ორგანიზაციების კოორდინაციის უზრუნველყოფა; მიერ ქვეყნის შეფასების პროცესში უწყებათაშორისი მამხილებელი დაცვის ღონისძიებათა გაუმჯობესების, ასევე საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის შესახებ წინადადებების შემუშავება და სათანადო რეკომენდაციების გაცემა და ამ სფეროსთან დაკავშირებით სხვა ღონისძიებების განხორციელება; თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის მიღების, შევსების და ჩაბარების კონტროლის უზრუნველყოფა და მონიტორინგი; მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების (პოლიტიკური პარტიის), საარჩევნო სუბიექტისა და განცხადებული საარჩევნო მიზნის მქონე პირის ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგი. სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს ხელშეწყობა; სამეცნიერო-კვლევით ცენტრებში მეცნიერების შემდგომი განვითარების საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შედეგების საექსპერტო შეფასების დოკუმენტის შექმნა; სამეცნიერო-ტექნიკური მონაპოვრების საქართველოს სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სივრცეში დანერგვის ხელშეწყობა; 185 ქართველ მეცნიერთა კვლევითი სიახლეების საერთაშორისო არენაზე გატანის ხელშეწყობა; ქართველოლოგიურ კვლევათა ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა (სტიპენდიები, სამეცნიერო შეხვედრების (კონფერენციების) ორგანიზება); პერიოდული სამეცნიერო ჟურნალების (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მოამბე“, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მაცნის“ სერიები) გამოცემა; სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის გამოცემის ხელშეწყობა; მრავალტომეული ენციკლოპედიების − „საქართველო“ და „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა“ მორიგი ტომების გამოცემა; ქართული ენის ელექტრონული ბაზის შექმნა და სხვადასხვა ლექსიკონის ტომების გამოსაცემად მომზადება; სამეცნიერო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების გამართვა. სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების პირობებისა და კეთილდღეობისთვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურ-ეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურ-ეკონომიკური საქმიანობისთვის სათანადო, ღირსეული პირობების შექმნა; სამშობლოსთვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის განმტკიცებისთვის მუდმივი ზრუნვა; ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლისა და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება. სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 186 საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის კვლევა და შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისთვის საბჭოთა, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. საქართველოს საპატრიარქო ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდისთვის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში (მათ შორის, მაღალმთიან რეგიონებში) საქართველოს საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლა-გიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება. სსიპ - საპენსიო სააგენტო „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დაგროვებითი საპენსიო სქემის მართვა და ადმინისტრირება; დაგროვებითი საპენსიო სქემის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; საპენსიო აქტივების განკარგვა კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილეებისა და მათი მემკვიდრეების ინტერესების შესაბამისად; დაგროვებითი საპენსიო სქემის ანალიზი, რისკების შეფასება, ამ საქმის განვითარებასა და გაუმჯობესებასთან დაკავშირებული ხედვის ჩამოყალიბება და რეკომენდაციების მომზადება. სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირება და უფლებამოსილი ორგანოსთვის შეთავაზება, აგრეთვე უფლებამოსილი ორგანოსა და კერძო ინიციატორისთვის შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირებასა და შესაბამისი პროცედურების განხორციელებაში დახმარების გაწევა; უფლებამოსილი ორგანოს მიერ წარდგენილი პროექტის კონცეფციის ბარათების შეფასება, საჭიროების შემთხვევაში შენიშვნების მომზადება და რეკომენდაციების შემუშავება; ერთიანი და ყოვლისმომცველი საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების მონაცემთა ბაზის შექმნა და ანალიზი; ინსტიტუციური პოტენციალის განვითარების მიზნით საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროში უფლებამოსილი ორგანოს ცოდნის დონის ამაღლების ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; 187 საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების განხორციელებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციებისა და სახელმძღვანელოების შემუშავება, მათ შორის, პროექტის იდენტიფიცირებისა და მომზადების, კერძო პარტნიორის შერჩევის, პროექტის განხორციელების, მონიტორინგისა და შემდგომი შეფასების ეფექტიანობის ხელშეწყობისთვის; საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საფინანსო ინსტიტუტებთან თანამშრომლობა, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მიმართულებით საქართველოს შესაბამისი სარეიტინგო მაჩვენებლების გაუმჯობესება; საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროს მარეგულირებელი სამართლებრივი ჩარჩოს გაუმჯობესებისთვის სათანადო ცვლილებების შემუშავება და შესაბამისი ორგანოებისთვის წარდგენა. სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური საქართველოში უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ტერორიზმის დაფინანსების და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო − ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) სტანდარტებსა და ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის სფეროში ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება. სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - „საქპატენტი“ ფიზიკური და იურიდიული პირების სამართლებრივი დაცვა ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში (გამოგონება, სასარგებლო მოდელი, დიზაინი, მცენარეთა ახალი ჯიში, ცხოველთა ახალი ჯიში, სასაქონლო ნიშანი, ადგილწარმოშობის დასახელება, გეოგრაფიული აღნიშვნა, ინტეგრალური მიკროსქემის ტოპოლოგია, მეცნიერების, ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებები, საავტორო და მომიჯნავე უფლებები); ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე ღონისძიებების სამართლებრივი უზრუნველყოფა; კანონმდებლობით ქვეყანაში ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის სისტემის სრულყოფისათვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელება; გათვალისწინებული განვითარებისა და ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში პოლიტიკის განსაზღვრა და მისი განხორციელება, პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი განხორციელების ორგანიზება, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებთან თანამშრომლობის პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და საერთაშორისო ვალდებულებათა შესრულების ორგანიზება; 188 საზღვარგარეთის ქვეყნების შესაბამის ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; სახელმწიფო ორგანოებსა და საერთაშორისო ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე უფლების მოპოვების სამართლებრივი უზრუნველყოფის მიზნით ქვეყნის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და მხატვრულ-შემოქმედებითი პოტენციალის განვითარებისა და ჯანსაღი კონკურენტული გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ საზოგადოების ინფორმაციით უზრუნველყოფა და სხვადასხვა ღონისძიებების განხორციელება; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე განაცხადის კანონმდებლობით დადგენილი წესით ექსპერტიზა, შესაბამისი დოკუმენტების გაცემა და ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების რეესტრების წარმოება; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებთან დაკავშირებით განმცხადებლებისა და მესამე პირების სააპელაციო საჩივრების განხილვა და გადაწყვეტილებების მიღება „საქპატენტთან“ არსებულ სააპელაციო პალატაში; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებულ საერთაშორისო შეთანხმებებსა ხელშეკრულებებში საქართველოს მონაწილეობის შესახებ წინადადებების მომზადება; და „საქპატენტის“ დებულებით გათვალისწინებული და კანონმდებლობიდან გამომდინარე ფუნქციების შესრულების მიზნით, ადგილობრივ და საერთაშორისო დონეზე პროექტებისა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების დაცვასთან დაკავშირებით მასალების გამოქვეყნება, მათ შორის საქართველოს სამრეწველო საკუთრების ოფიციალური ბიულეტენის გამოცემა; საერთაშორისო განაცხადებთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელება; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული კანონპროექტებისა და სხვა ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საქართველოში მოქმედი საკანონმდებლო კომენტარების მომზადება და გამოცემა; აქტებისა და საერთაშორისო შეთანხმებების ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების მონაცემთა ავტომატიზებული ბაზების შექმნა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; პატენტრწმუნებულთა ატესტაცია, რეგისტრაცია, მათი რეესტრის შექმნა და წარმოება; საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა მფლობელების, მათი მემკვიდრეებისა და სხვა უფლებამონაცვლეების ქონებრივი უფლებების დაცვისათვის, კოლექტიურ საფუძველზე, მმართველი ორგანიზაციების (საზოგადოებების) საქმიანობის ხელშეწყობა; საავტორო და მომიჯნავე უფლებების სფეროს განვითარების ხელშეწყობა; 189 ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების შესრულება, საინფორმაციო და შემეცნებითი ბროშურებისა და სხვა მასალების გამოქვეყნება და გავრცელება; საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციების განხორციელება; საქართველოში გეოგრაფიული აღნიშვნების დაცვის სისტემის განვითარებისათვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნა; ქვეყანაში კონკურენტუნარიანი, მაღალხარისხიანი პროდუქციის წარმოების ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონებში პოტენციური გეოგრაფიული აღნიშვნების წარმოჩენა და მათი სამართლებრივი დაცვის ხელშეწყობა; გეოგრაფიული აღნიშვნების გარშემო ფერმერთა და მწარმოებელთა გაერთიანებების შექმნაში მონაწილეობა და მათ საქმიანობაში ბრენდინგის თანამედროვე ფორმების დამკვიდრების ხელშეწყობა. საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა მცირე და საშუალო საწარმოების მხარდაჭერა და ექსპორტ-იმპორტის ხელშეწყობა მათი რეგიონალურ და საერთაშორისო ბაზრებში ინტეგრაციისთვის; სხვადასხვა ქვეყნის სავაჭრო-სამრეწველო პალატებსა და ბიზნესგაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება, ინტეგრაცია და მჭიდრო თანამშრომლობა; ბიზნესფორუმების, კონფერენციების, გამოფენებისა და ორმხრივი შეხვედრების ორგანიზება ქართული და უცხოური ბიზნესწრეების წარმომადგენელთა მონაწილეობით, აგრეთვე ქართული კომპანიების საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის ხელშეწყობა და „როუდშოუების“ ორგანიზება; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნესკავშირების დამყარების ხელშეწყობა და პარტნიორების მოძიება; საქართველოს ბიზნესსუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით მათი ინტერესების ადვოკატირება; საქართველოს რეგიონული ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა ბიზნესკომპანიებთან შეხვედრების, ტრენინგების, სემინარების, ფორუმებისა და პრეზენტაციების გამართვის გზით, მათ შორის, ელექტრონული ფორმით, აგრეთვე კონსულტაციების გაწევა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და პრობლემური საკითხების გაცნობის მიზნით; საერთაშორისო კომერციული და საინვესტიციო დავების განსახილველად საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობა; 190 საწარმოო ინსტრუქტორებისა და გამომცდელების გადამზადება, აგრეთვე პროფესიული უნარების სააგენტოს ფუნქციონირების ხელშეწყობა როგორც დამფუძნებელთა კრებისა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობით, ისე სამეთვალყურეო საბჭოს სამდივნოს მეშვეობით; კომპანიების თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, მათ შორის, გაციფრულების ხელშეწყობა; პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; ქვეყნის გარეთ ქართული კულტურის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებაზე საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ამ ღონისძიებებში ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა; ქართული ხელოვნებისა და კულტურის საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის კულტურის თვალსაჩინო მოღვაწეთა დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; კულტურასა და ბიზნესს შორის პარტნიორული ურთიერთობების გამყარება; ხელოვნების დარგების წარმომადგენელთა მიერ კავშირების დამყარება ინსტიტუციურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის პალატებსა და შოუბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. სსიპ - სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო სახელმწიფო შესყიდვების მონიტორინგი; განხორციელების ეფექტიანობის გაზრდა და კანონიერების სახელმწიფო შესყიდვების მიმდინარეობის პროცედურების კომპლექსური მონიტორინგი; შემსყიდველი ორგანიზაციების მიერ გადაწყვეტილებების მიღებისას საჯაროობა, ობიექტურობა, არადისკრიმინაციულობა და გამჭვირვალობა; სახელმწიფო შესყიდვების მიმდინარეობისას საჯაროობის, გამჭვირვალობის, პროპორციული მოპყრობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპების დაცვა, ჯანსაღი კონკურენციის გარემო, კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურების შესრულება და შესაბამისი ანგარიშგება; სახელმწიფო შესყიდვების ერთიანი ელექტრონული სისტემის გამართულად ფუნქციონირება, ახალი ელექტრონული მოდულების და სერვისების შექმნა, სისტემის მიმართ როგორც ბიზნესის წარმომადგენლების, ასევე სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების ნდობის ამაღლება; 191 სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელი კანონმდებლობის სრულყოფა, საერთაშორისოდ აღიარებულ საუკეთესო პრაქტიკასთან, ევროდირექტივების მოთხოვნებთან და საუკეთესო პრაქტიკასთან მისი შესაბამისობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო შესყიდვების ცენტრალიზებული განხორციელება და ორგანიზება. წესით შესყიდვების ინტენსიფიცირება, 192 მხარჯავი დაწესებულებების მიერ განსახორციელებელი პროგრამები და მათი დაფინანსება ათასი ლარი კოდი დასახელება 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 01 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები 109,328.3 113,912.8 118,881.5 124,110.3 01 01 საკანონმდებლო საქმიანობა 91,544.0 96,121.0 100,927.0 105,973.0 01 02 საბიბლიოთეკო საქმიანობა 15,626.8 15,626.8 15,626.8 15,626.8 745.0 752.5 827.7 910.5 1,412.5 1,412.5 1,500.0 1,600.0 01 03 01 04 ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 10,000.0 10,500.0 11,000.0 11,500.0 03 00 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 950.0 1,000.0 1,100.0 1,200.0 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 29,000.0 30,000.0 31,000.0 32,000.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 25,849.0 26,595.0 27,363.0 28,154.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 129,118.0 50,943.0 57,843.0 142,463.0 33,266.0 35,600.0 42,200.0 44,220.0 06 01 საარჩევნო გარემოს განვითარება 06 02 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა 2,319.0 2,600.0 2,900.0 3,000.0 06 03 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება 12,743.0 12,743.0 12,743.0 12,743.0 06 04 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები 80,790.0 0.0 0.0 82,500.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 6,800.0 7,300.0 7,800.0 8,300.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 20,800.0 21,800.0 23,800.0 26,000.0 09 00 საერთო სასამართლოები 164,800.0 147,510.0 155,300.0 165,300.0 160,300.0 142,880.0 150,470.0 160,270.0 4,500.0 4,630.0 4,830.0 5,030.0 12,600.0 12,600.0 12,600.0 12,600.0 1,450.0 1,500.0 1,550.0 1,600.0 1,220.0 1,300.0 1,380.0 1,460.0 1,450.0 1,500.0 1,550.0 1,600.0 1,250.0 1,300.0 1,350.0 1,430.0 09 01 09 02 10 00 11 00 12 00 13 00 14 00 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, 193 კოდი 15 00 16 00 17 00 18 00 19 00 20 00 20 01 20 02 20 03 21 00 21 01 21 02 22 00 23 00 23 01 23 02 23 03 23 04 23 05 23 06 24 00 24 01 24 02 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 1,180.0 1,250.0 1,330.0 1,420.0 1,235.0 1,320.0 1,400.0 1,480.0 1,120.0 1,200.0 1,280.0 1,370.0 1,550.0 1,600.0 1,650.0 1,700.0 1,150.0 1,200.0 1,260.0 1,350.0 228,500.0 230,000.0 236,000.0 240,000.0 174,000.0 180,000.0 184,000.0 187,200.0 50,900.0 47,000.0 48,700.0 49,000.0 3,600.0 3,000.0 3,300.0 3,800.0 70,750.0 73,750.0 77,000.0 80,000.0 67,640.0 70,640.0 73,890.0 76,890.0 3,110.0 3,110.0 3,110.0 3,110.0 4,700.0 4,900.0 5,100.0 5,300.0 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 411,994.0 431,495.0 450,145.0 471,445.0 სახელმწიფო ფინანსების მართვა 32,490.0 35,550.0 38,750.0 41,950.0 309,268.0 324,150.0 336,300.0 351,600.0 48,030.0 50,000.0 52,000.0 54,000.0 16,081.0 14,900.0 15,400.0 15,400.0 2,245.0 2,595.0 2,945.0 3,295.0 3,880.0 4,300.0 4,750.0 5,200.0 1,081,941.0 1,394,799.0 1,342,412.0 1,038,730.0 22,650.0 24,200.0 26,200.0 28,300.0 2,540.0 2,840.0 3,240.0 3,640.0 დასახელება ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება საქართველოს პროკურატურა საქართველოს გენერალური პროკურატურა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურა შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება 194 კოდი 24 03 24 04 დასახელება სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 3,236.0 3,351.0 3,551.0 3,800.0 2,900.0 3,200.0 3,500.0 4,000.0 24 05 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა 50,700.0 51,000.0 56,300.0 61,600.0 24 06 სახელმწიფო ქონების მართვა 172,050.0 234,914.0 232,154.0 170,800.0 24 07 მეწარმეობის განვითარება 247,320.0 292,260.0 250,000.0 250,000.0 119,160.0 202,750.0 201,090.0 219,885.0 106,950.0 90,000.0 90,000.0 80,000.0 1,710.0 2,010.0 2,310.0 2,510.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 12,000.0 12,000.0 12,000.0 14,000.0 16,850.0 15,600.0 12,600.0 14,400.0 2,534.0 0.0 0.0 0.0 149,000.0 160,000.0 180,000.0 100,000.0 3,700.0 53,700.0 53,700.0 53,700.0 10,600.0 11,400.0 11,900.0 12,400.0 154,000.0 183,200.0 128,200.0 60,630.0 3,800.0 3,800.0 3,800.0 3,800.0 16,000.0 40,000.0 29,000.0 0.0 6,000.0 6,200.0 6,700.0 7,000.0 2,200.0 1,500.0 1,500.0 2,300.0 1,825.0 750.0 750.0 105.0 5,000.0 120,000.0 150,000.0 80,000.0 3,850.0 3,200.0 3,400.0 3,500.0 14,369.0 8,216.0 8,422.0 8,360.0 * მ.შ. მეწარმეობის ხელშეწყობის ახალი პოლიტიკის მიმართულება 24 08 24 09 24 10 24 11 24 12 24 13 24 14 24 15 24 16 24 17 24 18 24 19 24 20 24 21 24 22 24 23 24 25 24 26 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) კურორტების განვითარების ხელშეწყობა სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის ხელშეწყობა (KfW) ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება სასარგებლო წიაღის მართვა და კოორდინაცია 195 კოდი 24 27 24 28 24 29 24 30 25 00 25 01 25 02 25 03 25 04 25 05 25 06 25 07 25 08 26 00 26 01 26 02 26 03 26 04 26 05 26 06 26 07 26 08 დასახელება სამოქალაქო ავიაციის სფეროს რეგულირება და მართვა საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება სახმელეთო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) უსაფრთხო ნაოსნობის უზრუნველყოფა საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება ელექტრონული მმართველობის განვითარება დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 8,145.0 8,500.0 9,000.0 9,500.0 10,460.0 11,258.0 12,385.0 12,485.0 26,107.0 26,200.0 26,300.0 26,400.0 5,445.0 5,500.0 5,500.0 5,500.0 3,168,130.0 3,957,600.0 4,062,900.0 4,203,000.0 10,400.0 10,600.0 11,000.0 11,500.0 1,592,600.0 1,649,500.0 1,671,900.0 1,761,500.0 270,930.0 250,000.0 250,000.0 250,000.0 503,200.0 1,025,000.0 1,050,000.0 1,050,000.0 75,000.0 72,500.0 70,000.0 70,000.0 366,000.0 400,000.0 360,000.0 310,000.0 150,000.0 150,000.0 150,000.0 150,000.0 200,000.0 400,000.0 500,000.0 600,000.0 993,998.0 897,957.0 903,886.0 920,263.0 85,400.0 86,400.0 87,400.0 88,400.0 303,200.0 310,300.0 315,000.0 320,200.0 20,310.0 13,330.0 13,800.0 14,300.0 8,618.0 9,118.0 9,818.0 9,818.0 22,750.0 18,200.0 18,700.0 19,200.0 17,700.0 18,500.0 19,300.0 19,300.0 96,049.0 83,000.0 83,000.0 83,000.0 9,200.0 5,609.0 3,668.0 2,845.0 196 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 183,500.0 180,000.0 180,000.0 180,000.0 185,935.0 135,500.0 140,000.0 150,000.0 3,500.0 3,000.0 3,200.0 3,200.0 57,836.0 35,000.0 30,000.0 30,000.0 8,829,269.0 9,304,130.0 9,876,061.0 10,460,061.0 135,918.0 137,690.0 140,251.0 141,751.0 6,353,530.0 6,788,450.0 7,293,520.0 7,801,220.0 19,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 1,859,036.0 1,931,890.0 1,998,190.0 2,071,990.0 *მ.შ. ორგანოთა ტრანსპლანტაცია 8,500.0 8,500.0 8,500.0 8,500.0 *მ.შ.სპინალურ-კუნთოვანი ატროფია 13,000.0 13,000.0 13,000.0 13,000.0 *მ.შ.გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი 6,000.0 6,000.0 6,000.0 6,000.0 ***მ.შ. 18 წლამდე ასაკის ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე პაციენტთა მკურნალობა 26,100.0 26,100.0 26,100.0 26,100.0 27 04 სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა 100,000.0 63,000.0 60,000.0 60,000.0 27 05 დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა 112,805.0 114,300.0 115,300.0 116,300.0 100,000.0 100,000.0 100,000.0 100,000.0 კოდი 26 09 26 11 26 12 26 13 27 00 27 01 27 02 დასახელება მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა განვითარება/ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა ნორმატიული აქტების სისტემატიზაცია და მთარგმნელობითი ცენტრის განვითარება სსიპ - აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურებათა ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მოსახლეობის სოციალური დაცვა ***უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების საცხოვრებლით უზრუნველყოფა 27 03 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა **მ.შ. საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობა 27 06 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა 267,980.0 268,800.0 268,800.0 268,800.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 215,920.0 216,250.0 216,300.0 216,850.0 28 01 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება 214,600.0 214,880.0 214,880.0 215,380.0 28 02 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში 1,320.0 1,370.0 1,420.0 1,470.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 1,757,654.3 1,845,750.0 1,996,630.0 2,156,850.0 თავდაცვის მართვა 700,370.0 720,000.0 776,190.0 838,280.0 პროფესიული სამხედრო განათლება 105,960.0 107,300.0 116,990.0 126,320.0 77,965.0 82,700.0 85,700.0 89,500.0 15,256.0 17,000.0 18,000.0 19,000.0 160,000.0 210,000.0 250,000.0 290,000.0 29 01 29 02 29 03 29 04 29 05 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები ინფრასტრუქტურის განვითარება 197 კოდი 29 06 დასახელება სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 61,659.3 63,750.0 63,750.0 63,750.0 29 07 თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება 330,000.0 330,000.0 370,000.0 410,000.0 29 08 ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა 306,444.0 315,000.0 316,000.0 320,000.0 1,850,792.0 1,891,937.0 1,921,937.0 1,951,937.0 1,099,560.0 1,140,000.0 1,170,000.0 1,200,000.0 144,300.0 144,300.0 144,300.0 144,300.0 230,256.0 230,956.0 230,956.0 230,956.0 8,520.0 8,520.0 8,520.0 8,520.0 30 00 30 01 30 02 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება სახელმწიფო საზღვრის დაცვა ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა სსიპ - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მომსახურების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისთვის ხელმისაწვდომობა საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტური სისტემის ფუნქციონირება საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა 4,900.0 4,900.0 4,900.0 4,900.0 127,640.0 127,645.0 127,645.0 127,645.0 195,056.0 195,056.0 195,056.0 195,056.0 40,560.0 40,560.0 40,560.0 40,560.0 911,943.0 986,502.0 1,003,217.0 968,622.0 25,900.0 25,950.0 26,050.0 26,500.0 86,610.0 89,750.0 91,750.0 91,750.0 31 03 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება 85,511.0 87,200.0 88,200.0 88,200.0 31 04 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიეროკვლევითი ღონისძიებების განხორციელება 7,521.0 7,000.0 7,000.0 7,000.0 30 03 30 04 30 05 30 06 30 07 30 08 31 00 31 01 31 02 31 05 ერთიანი აგროპროექტი 354,120.0 320,900.0 319,400.0 311,400.0 31 06 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია 129,100.0 222,220.0 244,620.0 210,620.0 31 07 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა 30,000.0 31,000.0 32,000.0 33,000.0 31 08 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 52,043.0 52,230.0 53,300.0 54,300.0 73,750.0 83,700.0 75,600.0 79,700.0 2,700.0 2,735.0 2,785.0 2,835.0 31 09 31 10 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 198 კოდი 31 11 31 12 31 13 31 14 31 15 32 00 32 01 დასახელება გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიული მომსახურეობა მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 2,500.0 2,927.0 3,012.0 3,067.0 8,020.0 2,230.0 2,300.0 2,350.0 35,768.0 38,600.0 39,100.0 39,600.0 12,200.0 12,500.0 13,000.0 13,000.0 6,200.0 7,560.0 5,100.0 5,300.0 3,620,850.0 3,778,008.0 3,931,080.0 4,062,636.0 107,600.0 128,404.0 133,085.0 138,605.0 1,903,915.0 2,000,215.0 2,088,425.0 2,218,310.0 32 02 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება 32 03 პროფესიული განათლება 193,965.0 210,905.0 220,460.0 229,700.0 32 04 უმაღლესი განათლება 636,405.0 638,820.0 653,670.0 667,270.0 89,280.0 96,029.0 103,440.0 109,121.0 32 05 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 32 06 ინკლუზიური განათლება 82,290.0 83,885.0 84,490.0 85,180.0 32 07 ინფრასტრუქტურის განვითარება 538,115.0 550,000.0 600,000.0 600,000.0 32 08 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა 13,780.0 13,950.0 14,190.0 14,450.0 15,500.0 9,000.0 0.0 0.0 20,000.0 29,550.0 31,000.0 0.0 20,000.0 17,250.0 2,320.0 0.0 343,265.5 342,488.0 347,988.0 368,488.0 8,500.5 12,300.0 12,800.0 13,300.0 32 09 32 10 32 11 33 00 33 01 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) პროფესიული განათლება I (KfW) თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) საქართველოს კულტურის სამინისტრო კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა 33 02 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა 168,638.0 172,221.0 181,289.0 191,264.0 33 03 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა 76,151.0 78,871.0 78,871.0 78,871.0 33 04 სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა 10,194.0 8,002.0 8,002.0 8,002.0 33 05 სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება 28,782.0 28,624.0 28,624.0 28,624.0 33 06 სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 33 07 ინფრასტრუქტურის განვითარება 50,000.0 41,470.0 37,402.0 47,427.0 34 00 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 301,422.5 315,359.0 318,359.0 322,559.0 199 კოდი 34 01 34 02 34 03 34 04 34 05 დასახელება საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი 4,274.5 5,200.0 5,200.0 5,200.0 236,670.0 230,836.0 233,836.0 237,836.0 41,906.0 48,151.0 48,151.0 48,351.0 10,000.0 22,000.0 22,000.0 22,000.0 8,572.0 9,172.0 9,172.0 9,172.0 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 2,700.0 3,000.0 3,300.0 3,600.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 14,800.0 15,500.0 16,300.0 17,000.0 26,300.0 26,500.0 27,500.0 28,500.0 5,000.0 5,050.0 5,100.0 5,150.0 9,000.0 9,500.0 10,000.0 10,500.0 111,979.0 113,579.0 114,479.0 117,479.0 98,650.0 100,000.0 100,400.0 103,000.0 10,750.0 11,000.0 11,500.0 11,900.0 2,579.0 2,579.0 2,579.0 2,579.0 37 00 38 00 39 00 40 00 40 01 40 02 40 03 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 10,300.0 10,800.0 11,500.0 11,800.0 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 104,440.0 105,740.0 104,540.0 105,040.0 6,530.0 7,030.0 7,530.0 8,030.0 3,600.0 4,000.0 4,500.0 5,000.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 74,080.0 64,300.0 65,300.0 66,300.0 28,200.0 18,200.0 18,700.0 19,200.0 10,200.0 10,300.0 11,200.0 11,200.0 6,500.0 7,000.0 7,500.0 8,000.0 11,500.0 900.0 0.0 0.0 6,555.0 6,655.0 6,755.0 6,955.0 2,860.0 2,960.0 3,160.0 3,260.0 2,249.0 2,331.0 2,512.0 2,590.0 611.0 629.0 648.0 670.0 43 00 44 00 45 00 46 00 47 00 47 01 47 02 47 03 48 00 49 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია საქართველოს საპატრიარქო სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 49 01 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 49 02 საქართველოს კულტურის პალატა 200 2025 წლის პროგნოზი 2026 წლის პროგნოზი 2027 წლის პროგნოზი 2028 წლის პროგნოზი სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 7,670.0 7,700.0 7,700.0 7,800.0 51 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 19,000.0 19,500.0 19,500.0 19,500.0 52 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 1,150.0 1,200.0 1,200.0 1,100.0 53 00 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო 700.0 700.0 700.0 700.0 54 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 5,100.0 5,300.0 5,400.0 5,400.0 55 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 13,200.0 13,700.0 14,200.0 14,700.0 56 00 საქართველოს დაზვერვის სამსახური 25,500.0 26,000.0 27,000.0 28,000.0 58 00 სსიპ - ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი 6,980.0 7,000.0 7,000.0 7,000.0 59 00 ა(ა)იპ - ათასწლეულის ფონდი 689.0 700.0 700.0 700.0 340.0 340.0 340.0 340.0 22,000.0 24,500.0 27,000.0 29,500.0 13,300.0 13,300.0 13,300.0 13,300.0 13,000.0 13,000.0 13,000.0 13,000.0 300.0 300.0 300.0 300.0 კოდი დასახელება 50 00 60 00 61 00 62 00 62 01 62 02 ა(ა)იპ - მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის სსიპ - საპენსიო სააგენტო სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - "საქპატენტი" სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - "საქპატენტი" ა(ა)იპ - ორიჯინ-საქართველო 63 00 სსიპ - სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო 11,000.0 11,000.0 11,000.0 11,000.0 64 00 სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური 8,500.0 9,000.0 9,500.0 9,500.0 65 00 სსიპ - დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტო 1,853.0 1,900.0 2,000.0 2,100.0 *შენიშვნა: 2022-2025 წლების საშუალოვადიან პერიოდში დაწყებული ახალი პოლიტიკის მიმართულებები. **შენიშვნა: 2023-2026 წლების საშუალოვადიან პერიოდში დაწყებული ახალი პოლიტიკის მიმართულებები. ***შენიშვნა: 2024-2027 წლების საშუალოვადიან პერიოდში დაწყებული ახალი პოლიტიკის მიმართულებები. 201

ინფორმაცია „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის, 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის მოხსენებასა და „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის“ დოკუმენტის გადამუშავებულ ვარიანტებზე საქართველოს პარლამენტის საფინანსოსაბიუჯეტო კომიტეტის რეკომენდაციების გათვალისწინების შესაძლებლობის შესახებ № რეკომენდაცია ქვეყნის მდგრადი ფისკალური ეკონომიკური რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა განვითარებისა სტაბილურობის და გათვალისწინებულია უზრუნველსაყოფად წარმოდგენილი ბიუჯეტის პროექტი დაგეგმილია „ეკონომიკური აუცილებელია ევროპის მაასტრიხტის ხელშეკრულებითა და თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით „ეკონომიკური შესახებ“ საქართველოს დადგენილი ზღვრების ფარგლებში. კერძოდ ერთიანი ბიუჯეტის მაკროეკონომიკური დეფიციტი დაგეგმილია მშპ-ს 2,5%-ის ფარგლებში, ამავე პარამეტრებისა და ფისკალური მაჩვენებლების, მათ შორის, მაჩვენებელზეა დაგეგმილი ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტიც ორგანული 1 თავისუფლების კანონით დადგენილი სავალუტო ფონდის მეთოდოლოგიის ბიუჯეტის დეფიციტისა და მთავრობის ვალის მშპ-ს მიმართ (საერთაშორისო შესაბამისად დათვლილი დეფიციტი). რაც შეეხება მთავრობის პროცენტული თანაფარდობების დაცვა. ვალის მოცულობას, მისი თანაფარდობა მშპ-სთან 35,9%-ია, რაც ვალის უსაფრთხო დონის მაჩვენებელთან შედარებით (40%) დაბალია. საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტზე გათვალისწინებულია თანდართულ მაკროეკონომიკურ პროგნოზებთან ერთად წარმოდგენილია ეკონომიკური ზრდის 2024 წლის განახლებული ეკონომიკური პროგნოზების მიხედვით 2024 წლის მოსალოდნელი პარამეტრები, რომელშიც ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი შეადგენს 9,0%-ს, ხოლო 2025 გათვალისწინებულია წლის განმავლობაში დაფიქსირებული წლის მაჩვენებელი 6,0%-ს. განახლებული პროგნოზების 2 ეკონომიკური აქტივობა. კომიტეტი დადებითად აფასებს მიხედვით გაზრდილია როგორც 2024 წლის, ასევე 2025 წლის მიმდინარე წლის მოსალოდნელ მაკროეკონომიკურ საგადასახადო შემოსავლების გეგმიური მაჩვენებლებიც. პარამეტრებს. კერძოდ, რეალური ეკონომიკური ზრდის მოსალოდნელი მაჩვენებელი 8.2%-ის დონეზეა, თუმცა 8 თვის მდგომარეობით ეკონომიკური ზრდა ფიქსირდება 10%-ი, ანუ თითქმის 2 პროცენტული პუნქტით მეტი. ეს ნიშნავს, რომ 2025 წლის ეკონომიკური ზრდის ბაზა იქნება მეტი, ანუ 1 № რეკომენდაცია რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა შესაძლებელი იქნება ბიუჯეტის პროექტით წარმოდგენილ საპროგნოზო მაჩვენებლებთან შედარებით ბიუჯეტში შემოსავლების, მათ შორის, საგადასახადო შემოსავლების სახით დამატებითი ფულადი სახსრების აკუმულირება. საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად 2025 წლიდან გათვალისწინებულია უნდა ამოქმედდეს ისეთი კანონების ცალკეული მუხლები, როგორიცაა: „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს პროექტის პირველადი ვარიანტის შემდგომ დამატებითი კანონი, „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა განხილვები გაიმართა შესაბამის უწყებებთან და წარმოდგენილ 3 უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე პროექტში ასახულია თანხები საკანონმდებლო საქართველოს კანონი „თავდაცვის კოდექსი“, საქართველოს ვალდებულებების შესრულების მიზნით. კანონი „საქართველოს მიზანშეწონილია, ტყის კოდექსი“ და ა.შ.. აღნიშნული კანონების შეუფერხებელი აღსრულებისათვის საჭირო თანხების ოდენობის დაზუსტების მიზნით, გაგრძელდეს მუშაობა შესაბამის უწყებებთან. მოქმედი კანონმდებლობის პარლამენტის, საქართველოს სახელმწიფო შესაბამისად, აუდიტის ცენტრალური საქართველოს გათვალისწინებულია სამსახურისა საარჩევნო და კომისიის შესაბამის უწყებებთან კონსულტაციების საფუძველზე ბიუჯეტების პროექტების საქართველოს პარლამენტის მიერ განხორციელდა დამატებითი თანხების გამოყოფა, კერძოდ: 4 დამტკიცებისას და, ასევე, პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს, საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკისა და კვლევითი ფორმირებისას არ იყო ცენტრის  ბიუჯეტების გათვალისწინებული საჯარო ლარით;  სამსახურში ხელფასის 10%-ით ზრდა. ფინანსთა სამინისტროს მიერ აღნიშნულ ორგანიზაციებთან შესაბამისი კოორდინაციით განისაზღვროს ხელფასის 10%-იანი მატება და მოხდეს საქართველოს პარლამენტის და მასთან არსებული ორგანიზაციების დაფინანსება გაზრდილია 5,4 მლნ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ასიგნებები - 2,0 მლნ ლარით;  ცესკო-ს დაფინანსება - 3,8 მლნ ლარით; შესაბამისი თანხის ბიუჯეტში ასახვა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ გაჟღერებულ იქნა 70 გათვალისწინებულია 5 წლამდე პენსიონერთა სახელმწიფო პენსიის 35 ლარიანი მატების შესახებ. მიზანშეწონილია, აღნიშნული 2 № რეკომენდაცია რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა გათვალისწინებული იქნეს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ყველა კატეგორიის პენსიონერთა პენსია იზრდება 35 ლარით. პროექტის შემდგომ ვერსიაში. ამავე მოცულობითაა გაზრდილი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური გასაცემელი; 2024 წელს სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო გათვალისწინებულია აკადემიური სტიპენდიების შესახებ კანონში შეტანილი იქნა ცვლილება, რომლის ყოველწლიურად 6 შესაბამისად, უნდა 2025 განხორციელდეს კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური წლიდან სახელმწიფო კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სახელმწიფო სტიპენდიის მაქსიმალური ზღვარი განისაზღვრა 1035 ლარით, სტიპენდიის ხოლო ოჯახის წევრის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის მაქსიმალური ზღვრისა და ოჯახის წევრის გარდაცვალების ოდენობა 1 235 ლარით. გამო კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრა და მისი ასახვა ბიუჯეტის კანონში. მიზანშეწონილია, კანონპროექტის მე-8 თავში -„მარეგულირებელი ნორმები“, აღნიშნული კომპენსაციების ოდენობები. ასახული იქნეს კომიტეტი დადებითად აფასებს წყალმომარაგების პროგრამის გათვალისწინებულია ნაწილლობრივ დაფინანსების გაზრდას, ამასთან, ასევე, სასურველია “საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებების“ (კოდი 25 პროექტის პირველად ვარიანტთან შედარებით განხორციელდა ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების პროგრამის 02) პროგრამის დაფინანსების ოდენობა შენარჩუნდეს საგზაო 7 მიუხედავად რიკოთის უღელტეხილის ფარგლებში თანხების პროექტებს შორის გადანაწილება და მომავალში. დასრულებისა, რჩება სხვა არანაკლებ მნიშვნელოვანი გზების გათვალისწინებულია ახალი მონაკვეთების მშენებლობის მშენებლობა როგორიცაა, ბათუმი-სარფი, თბილისი-წითელი დაწყება, მათ შორის ბათუმი-სარფის მონაკვეთი, რუსთავიხიდი, და ა.შ. წითელი ხიდის მონაკვეთი, რუსთავი - სადახლოს მონაკვეთი და სხვა. რეგიონებში სრულყოფილი ინფრასტრუქტურისა და გათვალისწინებულია მუნიციპალიტეტების გაძლიერების მიზნით მნიშვნელოვანი 8 პროექტების განსახორციელებლად, მიზანშეწონილად მიაჩნია განსახორციელებელი გაზრდა. „საქართველოს პროექტების ფონდის“ კომიტეტს „საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების რეგიონებში ფონდის“ მოცულობა პროექტის პირველად ვარიანტთან ოდენობის შედარებით გაზრდილია 160,0 მლნ ლარის ოდენობით და შეადგენს 760,0 მლნ ლარს. 3 № რეკომენდაცია რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გათვალისწინებულია გაზიფიცირება 9 და მოსახლეობისთვის გაზის მიწოდების ხელმისაწვდომობა უზრუნველყოფილი იყოს შესაბამისი საქართველოს თანხებით. რეგიონებში განსახორციელებლად გაზის გაზიფიცირების ღონისძიებების ტრანსპორტირების კომპანიას ექნება სათანადო რესურსი. ქვეყნის წინაშე არსებული საფრთხეებისა და გამოწვევების გათვალისწინებულია გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია გაგრძელდეს მსჯელობა 10 შემავალი შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაფინანსება გაზრდილია 45,0 მლნ უწყებებისათვის 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტით ლარით, ხოლო თავდაცვის სამინისტროს დაფინანსება 130,0 მლნ თავდაცვისა და უსაფრთხოების სექტორში საბიუჯეტო ასიგნებების გათვალისწინებული გაზრდის ლარის ოდენობით. თაობაზე. ვეტერანთა 11 მატერიალურ-სოციალური გათვალისწინებით, გასაცემლის ოდენობა. მდგომარეობის ამ ეტაპზე არ არის გათვალისწინებული, თუმცა მომდევნო წელს მიზანშეწონილია, გაიზარდოს ამ მიმართულებით გაგრძელდება კონსულტაციები. სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურს გათვალისწინებულია ნაწილობრივ. ვეტერანთა მატერიალურ-სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით წარმოდგენილი აქვს ღონისძიებების სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის ასიგნებები გეგმა, რომლის დასაფინანსებლად, მათი შეფასებით, საჭიროა გაიზარდა 2,0 მლნ ლარით. 12 დამატებით 10.3 მლნ ლარი. გეგმა ეხება საკადრო პოლიტიკის გაუმჯობესებასა და შრომის ანაზღაურების ზრდას, სოციალურად შეჭირვებული ვეტერანების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას, ჯანმრთელობისა და სოციალური საკითხების მოგვარებას. მიზანშეწონილია, ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურთან კონსულტაციები, რათა შესაძლებლობის ფარგლებში მაქსიმალურად აღნიშნული საკითხების გათვალისწინება. მნიშვნელოვანია 13 გაგრძელდეს სოფლად მოხდეს არსებული გათვალიწინებულია ამბულატორიების რეაბილიტაცია - აღჭურვა და შესაბამისი რესურსი გათვალისწინებულ იქნეს 2025 წლის ბიუჯეტში. 4 № რეკომენდაცია რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა აღნიშნული მიმართულებით თანხები გამოყოფილია პროგრამული კოდის 27 04 - სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა პროგრამის „სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა“ გათვალისწინებულია (კოდი 27 02 03) 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტით გათვალისწინებული დაფინანსება წინა წელთან შედარებით პროგრამის დაფინანსება დამატებით გაიზარდა 6,5 მლნ ლარის გაზრდილია 12 მლნ ლარით. ამ პროგრამის ფარგლებში, ოდენობით. 14 რომლის მიზანია შეზღუდული პირთა, როგორც შესაძლებლობის სოციალური, ასევე მქონე ფიზიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება, უნდა შენარჩუნდეს მზარდი დინამიკა დღის თვალსაზრისით. პროგრამის ცენტრების „დაავადებათა დაფინანსების ადრეული გაზრდის გამოვლენა და გათვალისწინებულია ნაწილობრივ სკრინინგი“ (კოდი 27 03 02 01) - უფრო ეფექტიანი მუშაობისთვის, საჭიროა მოდერნიზაცია, რათა მისი მოხდეს გაფართოება დაავადების და ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება ჯამურად 2024 წელთან ადრეულ შედარებით სტადიაზე გამოვლენა. ამ მიზნის მისაღწევად აუცილებელია საშუალებას 15 გაზრდილია იძლევა 237,0 მლნ სრულყოფილად ლარზე მოხდეს მეტით, რაც შესაბამისი სრულმასშტაბიანი საინფორმაციო კამპანიის ჩატარება, კამპანიის დაფინანსება. რომელიც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მოცვის მაჩვენებელს. აქედან გამომდინარე, სასურველია მოხდეს აღნიშნული პროგრამის უზრუნველყოფილი დაფინანსების იყოს სრულფასოვანი გაზრდა, რათა საინფორმაციო კამპანიის ჩატარება. პროგრამის „იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ გათვალისწინებულია ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა 16 მკურნალობა“ მიმართულებით გადაიდგა, (კოდი 2024 კერძოდ, 27 03 წელს 03 06) გაფართოების პროგრამის დაფინანსება 2024 წელთან შედარებით გაზრდილია მნიშვნელოვანი აქონდროპლაზიით ნაბიჯი 11,0 მლნ ლარით; დაავადებული 5 № რეკომენდაცია პაციენტების სამკურნალოდ რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა სახელმწიფომ შეიძინა ძვირადღირებული მედიკამენტი - „ვოსოიტიდრი“. იშვიათი დაავადებების ჩამონათვალი ყოველწლიურად იზრდება და აუცილებელია ამ მიმართულებით ბიუჯეტის მატება, რათა შესაძლებლობის ფარგლებში მოხდეს ასეთი დაავადებების თანამდეროვე მედიკამენტებით და მაღალტექნოლოგიური სერვისებით უზრუნველყოფა. სკოლებში ბავშვთა უფასო კვების საკითხთან დაკავშირებით აღნიშნულ საკითხზე მიმდინარეობს მუშაობა საქართველოს აღნიშნული იყო 2024 წლის ბიუჯეტის პროექტზე კომიტეტის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ. საბოლოო 17 მიერ მომზადებულ დასკვნაში. მიზანშეწონილია, კონცეფციის მომზადების შემდგომ შესაძლებელი იქნება საქართველოს მთავრობამ ბიუჯეტის პროექტის შემდგომი სახელმწიფო ბიუჯეტში შესაბამისი ასიგნებების გამოყოფა. ვერსიის წარმოდგენისას გამოხატოს აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით. რეგიონებში არსებული სრულყოფილად უმაღლესი თავისი პოზიცია სასწავლებლების ბიუჯეტში გათვალისწინებულია „ზოგადსაგანმანათლებლო ფუნქციონირებისა და სასწავლებლების დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება“ პროგრამა, განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია სახელმწიფოს მიერ რომლის ფარგლებშიც ცალკე პროგრამული კოდის სახით გამოყოფილი დაკვირვება 18 დაფინანსების და ანალიზი, ოდენობის მათ შორის დინამიკაში ხორციელდება ქვეპროგრამა „უმაღლესი საგანმანათლებლო და შესრულების სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის მონიტორინგი. ამ მიზნით, მიზანშეწონილია, ,,საქართველოს განვითარება“, რომლისთვისაც გათვალისწინებული 15.0 მლნ 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს ლარი გაორმაგდა და შეადგენს 30,0 მლნ ლარს. კანონის პროექტის მე-16 მუხლში გამოიყოს ცალკე კოდი, რომელშიც აისახება საქართველოს რეგიონებში მოქმედი უნივერსიტეტების სახელმწიფო დაფინანსების ოდენობა, მათ შორის ინფრასტრუქტურული ნაწილი. 19 მცენარეთა დაცვისა და ფაროსანასთან ბრძოლის ეფექტურობის გათვალისწინებულია აუცილებელია ავტოპარკისა და გაზრდის მიზნით, შემასხურებელი აგრეგატების განახლება. არსებული ტექნიკის პროგრამის ფარგლებში დამატებით გამოიყო 8,0 მლნ ლარი; ამორტიზაცია მნიშვნელოვნად და ექსპლუატაციის ამცირებს მის მზარდი ხარჯები ეფექტურობას. 6 № რეკომენდაცია ზემოაღნიშნულის რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა გათვალისწინებით, მიზანშეწონილად მიიჩნევს აღნიშნული კომიტეტი გამოწვევის საპასუხოდ დაფინანსების ზრდას. ყურძნის საბაზრო ფასის და რისკის ზონებში ტარიფის გათვალისწინებულია გაზრდის შედეგად გაიზარდა სადაზღვევო პრემიებიც, რამაც 20 აგროდაზღვევის პროგრამის ბიუჯეტის ზრდის საჭიროება აგროდაზღვევის პროგრამისთვის დამატებით გამოიყო 2,0 მლნ გამოიწვია. კომიტეტი შესაბამისად, მიზანშეწონილად ლარი. მიიჩნევს აგროდაზღვევის პროგრამის ბიუჯეტის გაზრდას. სპორტსმენების პარალიმპიურ თამაშებზე მიღწეული გათვალისწინებულია წარმატებებიდან გამომდინარე შშმ ახალგაზრდების მხრიდან 21 გაზრდილია მოთხოვნა გახდნენ პარალიმპიური ოჯახის პარალიმპიური წევრები. ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების მოძრაობის სახელმწიფო მხარდაჭერისთვის მიზნით გამოყოფილი თანხები გაიზარდა და შეადგენს 3,5 მლნ ლარს; მნიშვნელოვანია მოხდეს ბიუჯეტიდან შესაბამისი სახსრების გამოყოფა. „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025- ბიუჯეტში გათვალისწინებულია არსებული 2028 წლებისათვის“ დოკუმენტში ჯეროვნად არის ასახული პროგრამების/პროექტების გაგრძელებისთვის საჭირო თანხა. დიასპორული პოლიტიკის მიმართულება. დოკუმენტიდან ჩანს, რომ განსაკუთრებულ ყურადღებასა და ხელშეწყობას 22 საჭიროებს საზღვარგარეთ ქართული დიასპორა. მნიშვნელოვანი იქნება, დიასპორასთან ურთიერთობის სისტემური მიდგომის დანერგვისა და დიასპორული ინიციატივების წახალისების მიზნით სხვადასხვა საგრანტო პროგრამისა და პროექტების გაგრძელება. ბიუჯეტის პროგრამული ფორმატის შემდგომი დახვეწისა და მუდმივ გაუმჯობესების 23 მიმართულებით დაწესებულებების მეტი დაწესებულებებთან პროგრამული საჭიროა რეჟიმში მიმდინარეობს მნიშვნელოვანია, მართვის რეფორმის 2023-2026 საქართველოს მთავრობამ გააქტიუროს მუშაობა მხარჯავ სამოქმედო გეგმის ფარგლებში დაგეგმვის სრულყოფის მიმართულებით. პროგრამული მხარჯავი ბიუჯეტის დახვეწის მიმართულებით. საჯარო ფინანსების ძალისხმევა. ფორმატით მუშაობა ბიუჯეტის ღონისძიებები გაუმჯობესების წლების სტრატეგიის და ხორციელდება შესაბამისი პროგრამული ბიუჯეტის შემდგომი მიმართულებით. მათ აქტიურად შორის, 7 № რეკომენდაცია რეკომენდაციის გათვალისწინების შესაძლებლობა მიმდინარეობს მუშაობა, რათა პროგრამული ბიუჯეტი პასუხობდეს თანამედროვე მსოფლიოში არსებულ გამოწვევებს და მასში აისახოს ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების კავშირები ისეთ გლობალურ მიმართულებებთან, როგორიცაა: გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG), გენდერული თანასწორობა, კლიმატის ცვლილება, ადამიანური კაპიტალის მიზნები, ასევე სამთავრობო სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები და სხვა. აღნიშნული ღონისძიებების განხორციელება ხელს შეუწყობს სტრატეგიული დაგეგმვასა და ბიუჯეტირებას შორის კავშირების გაძლიერებას. კონსულტაციები სახელმწიფო აუდიტის სახელმწიფო გაგრძელდება აუდიტის სამსახურის მიერ „საქართველოს 2025 წლის სამსახურთან, მათ მიერ შემუშავებულ რეკომენდაციებთან და სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის წინადადებებთან დაკავშირებით. 24 კომიტეტს მიაჩნია, რომ პროექტზე მომზადებულ მნიშვნელოვანია დასკვნაში დაფიქსირებული რეკომენდაციები და წინადადებები, რაც დახვეწავს და კიდევ უფრო ეფექტიანსა და გამჭვირვალეს გახდის ბიუჯეტის დაგეგმვისა და აღსრულების პროცესებს. კომიტეტი გამოთქვამს მზადყოფნას საჭიროების შემთხვევაში ჩაერთოს სამუშაო პროცესში და შესაბამისი საკითხების მოგვარებაში. 8