ადმინისტრაციული დაკავება: უფლებები პოლიციაში

რა უნდა გააკეთოთ

1. ვადები — პირველ რიგში: ოქმის შესადგენად პოლიციაში მიყვანა უკვე ადმინისტრაციული დაკავებაა (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 243-ე მუხლი); დაკავებული სასამართლოში წარედგინება პირველივე შესაძლებლობისას, მაგრამ არაუგვიანეს 24 საათისა (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 247-ე მუხლი); მტკიცებულებების შესაგროვებლად ვადა შეიძლება გაგრძელდეს ერთხელ, არაუმეტეს 24 საათით, წერილობითი დასაბუთებით (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 247-ე მუხლი); თუ ამ ვადაში სასამართლოში არ წარადგინეს — დაუყოვნებლივ გათავისუფლება (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 247-ე მუხლი). დააფიქსირეთ დაკავების ფაქტობრივი დრო და არა გაფორმების დრო.

2. უფლებები: დაკავებისთანავე გასაგებად უნდა განემარტოს სამართალდარღვევა და დაკავების საფუძველი, ადვოკატის უფლება და ახლობლისთვის შეტყობინების უფლება (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლი); დაკავებულის სურვილით, დაკავებისა და ადგილსამყოფელის შესახებ ეცნობება მის მიერ დასახელებულ ახლობელს, აგრეთვე სამსახურს/სასწავლებელს (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლი); არასრულწლოვნის დაკავების შესახებ აუცილებლად ეცნობება მშობელს (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლი); თუ სამართალდარღვევისთვის პატიმრობაა შესაძლებელი, გადაუხდელ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს სახელმწიფო ხარჯზე ადვოკატი (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 255-ე მუხლი); პოლიცია ვალდებულია გაუწიოს პირველადი გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება („პოლიციის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი). უფლებების განმარტებამდე დაკავებულის განცხადებები დაუშვებელი მტკიცებულებაა (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლი) — უფლებებისა და ადვოკატის განმარტებამდე ნურაფერს ახსნით.

3. პროცედურა: დგება დაკავების ოქმი დროისა და საფუძვლის მითითებით; ხელმოწერაზე უარი აღინიშნება ოქმში (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლი) — ჩაწერეთ თქვენი შენიშვნები, მოითხოვეთ ასლი; პირადი ჩხრეკა — მხოლოდ იმავე სქესის პირის მიერ, ოქმში ჩაწერით (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 248-ე მუხლი); დაკავება დასაშვებია მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში, როცა სხვა ზომები ამოწურულია (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 244-ე მუხლი).

4. დაკავების გასაჩივრება: დაკავება და ჩხრეკა საჩივრდება ზემდგომ ორგანოში (თანამდებობის პირთან) ან პროკურორთან (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 251-ე მუხლი). თუ საქმე სასამართლოში გადადის, დაკავების დრო ჩაითვლება ადმინისტრაციული პატიმრობის ვადაში (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 309-ე მუხლი); სასამართლოში უფლებათა ცალკე ნაკრები მოქმედებს (საქმის მასალები, მოწმეები, თარჯიმანი).

5. სად მივმართოთ: პოლიციის ზემდგომი ორგანო ან პროკურორი — საჩივარი დაკავებაზე/ჩხრეკაზე; იურიდიული დახმარების სამსახური — ადვოკატი სახელმწიფო ხარჯზე.

6. მტკიცებულებები: დაკავების დრო და ადგილი (ვიდეო, მოწმეები, გეომონიშვნები), დაკავებისა და ჩხრეკის ოქმის ასლი; სამედიცინო დოკუმენტები დაზიანებებზე, ფოტოები.

7. ხშირი შეცდომები: ადმინისტრაციული დაკავება ≠ სისხლისსამართლებრივი დაკავება: სხვა კოდექსი და სხვა ვადებია; ოქმზე ხელმოწერა საკუთარი შენიშვნების გარეშე; უფლებების განმარტებამდე მიცემულ ახსნა-განმარტებას მერე ადამიანის წინააღმდეგ იყენებენ.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• არაუგვიანეს 24 საათისა სასამართლოში წარდგენა; გაგრძელება ერთხელ 24 საათამდე; წინააღმდეგ შემთხვევაში — დაუყოვნებლივ გათავისუფლება
• უფლებები, რომლებიც დაუყოვნებლივ უნდა განემარტოს (საფუძველი, ადვოკატი, ახლობლისთვის შეტყობინება)
• უფლებების განმარტებამდე მიცემული განცხადებები დაუშვებელია; ოქმში აღინიშნოს უარი/შენიშვნები
• დაკავების გასაჩივრება ზემდგომ ორგანოში ან პროკურორთან; უფასო ადვოკატი, თუ პატიმრობა ემუქრება