დამნაშავე გაასამართლეს — როგორ მივიღო ფული

რა უნდა გააკეთოთ

1. წაიკითხეთ განაჩენი: კომპენსაციის ოდენობა და ქონება — განაჩენის სარეზოლუციო ნაწილში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 274-ე მუხლი). კომპენსაცია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით: მხოლოდ პირდაპირი ქონებრივი ზიანი (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლი); ინიშნება მხოლოდ დახურული ჩამონათვალით: თაღლითობა დიდი ოდენობით (სსკ 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი), გამოძალვა (181-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი), მითვისება/გაფლანგვა დიდი ოდენობით (182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი) და სხვ. (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი); ქონების დაზიანება (სსკ 187, 188) — 10 000 ლარზე მეტი ზიანისას (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი); თუ დაზარალებულმა წერილობით არ თქვა უარი (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი). ქურდობა და ძარცვა ჩამონათვალში არ შედის — მხოლოდ სარჩელი.

2. კომპენსაცია არის → აღსრულება: კომპენსაციის შესახებ განაჩენი სრულდება როგორც სააღსრულებო საბუთი (სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ კანონის მე-2 მუხლი); აღსრულების ეროვნული ბიურო იწყებს აღსრულებას მოაღსრულის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე (სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ კანონის 25-ე მუხლი). ბერკეტები: ქონების დაყადაღება ზიანის თანაზომიერად (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁶ მუხლი), მათ შორის დანაშაულის შემდეგ უსასყიდლოდ ან ბაზრის ფასზე გაცილებით დაბლა გადაცემული ქონებისა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁴ მუხლი); ქვეყნიდან გასვლის აკრძალვა მოიხსნება მხოლოდ გადახდის შემდეგ (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁸ მუხლი).

3. კომპენსაცია არ არის ან მცირეა → სარჩელი დანაშაულით მიყენებული ზიანის გამო: სარჩელს თან ერთვის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷ მუხლი); განაჩენით დადგენილი ზიანის ფაქტი დადგენილად ითვლება (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰ მუხლი); განხილვა 1 თვის ვადაში (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰ მუხლი); სააპელაციო საჩივარი — 7 დღე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²¹ მუხლი); მოსარჩელე გათავისუფლებულია სასამართლო ხარჯებისგან (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლი). სამოქალაქო სარჩელი ზიანის გამო ინარჩუნებს ძალას (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი), უკვე მიღებული კომპენსაციის გამოკლებით (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი).

4. ვადები: ხანდაზმულობა — 3 წელი იმ მომენტიდან, როცა შეიტყვეთ ზიანის ან მზღვევლის შესახებ და არა განაჩენიდან (სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი) — გრძელი გამოძიებისას სარჩელი განაჩენამდე შეიტანეთ. სასამართლო გადაწყვეტილების შემდეგ — ათი წელი (სამოქალაქო კოდექსის 142-ე მუხლი).

5. საქმე ჯერ მიმდინარეობს: კომპენსაციის უზრუნველყოფა ბრალდების მხარის ვალდებულებაა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165³ მუხლი); გარიგებამდე პროკურორი დაზარალებულთან კონსულტაციას გადის (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 217-ე მუხლი); გარიგება არ ართმევს სამოქალაქო სარჩელის უფლებას (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 217-ე მუხლი). განაჩენს სააპელაციო წესით ასაჩივრებენ პროკურორი და მსჯავრდებული და არა დაზარალებული (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 292-ე მუხლი). მორალური ზიანი — მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში (სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი).

6. სად მივმართოთ: საქმის პროკურორი; განაჩენის გამომტანი სასამართლო (სააღსრულებო ფურცელი); აღსრულების ეროვნული ბიურო; რაიონული (საქალაქო) სასამართლო — სარჩელი.

7. მტკიცებულებები: განაჩენი (მუხლი, სარეზოლუციო ნაწილი), ზიანის გაანგარიშება (ამონაწერები, ჩეკები), ცნობები მსჯავრდებულის ქონებისა და ნათესავებთან მისი გარიგებების შესახებ.

8. ხაფანგები: იმის მოლოდინი, რომ ფული თავისით დაბრუნდება — განაჩენში კომპენსაციის ან სარჩელის გარეშე ამოღება არ არსებობს; ხანდაზმულობის განაჩენის თარიღიდან ათვლა; კომპენსაციაზე წერილობითი უარის ხელმოწერა.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• შეამოწმეთ მსჯავრდების მუხლი და სარეზოლუციო ნაწილი — დანიშნულია თუ არა „კომპენსაცია დაზარალებულისთვის“ (შემადგენლობების დახურული ჩამონათვალი, პირდაპირი ქონებრივი ზიანი)
• კომპენსაციის შესახებ განაჩენის აღსრულება აღსრულების ბიუროს მეშვეობით, ქონების დაყადაღება, ქვეყნიდან გასვლის აკრძალვა გადახდამდე
• სამოქალაქო სარჩელი დანაშაულით მიყენებული ზიანის გამო — განაჩენი ადასტურებს ზიანის ფაქტს, განხილვა 1 თვეში, სასამართლო ხარჯების გარეშე
• ხანდაზმულობა 3 წელი იმ მომენტიდან, როცა შეიტყვეთ ზიანის/დამნაშავის შესახებ და არა განაჩენის თარიღიდან
• პროკურორთან გარიგებისას სამოქალაქო სარჩელის უფლება შენარჩუნებულია