ბრძანება N 33267
📜 საკანონმდებლო ნორმები
📄 სრული ტექსტი
N 33267
27 დეკემბერი 2023
ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა
შპს „------“ (ს/ნ -----)
(მის.: ------)
2023 წლის 27 იანვრის საჩივრის
ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე
შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 30 ნოემბრის და 8 დეკემბრის სხდომებზე (ოქმი №124 და №128) განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 16 ნოემბრის №20405/2/2023 გადაწყვეტილებით ხელახლა განსახილველად დაბრუნებული შპს „-----ს“ (ს/ნ -----) 2023 წლის 27 იანვრის №78626/1/2023 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 28 დეკემბრის №007-393 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
სადავო საკითხები:
1. არაპირდაპირი მეთოდით საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრის საფუძველზე დადგენილი შემოსავალი და აღნიშნულიდან გამომდინარე გაანგარიშებული ფულადი ნაშთის დირექტორის ხელფასად განხილვა;
2. კომპანიის კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალებების სხვა პირების მიერ გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში დაფიქსირების საფუძველზე სატრანსპორტო მომსახურების ღირებულების განსაზღვრა და დღგ-ში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულება.
ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმის ირგვლივ არსებული მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 13 აპრილის №9373 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა შპს „-----ს“ (ს/ნ -----) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2019 წლის პირველი იანვრიდან 2022 წლის პირველ მარტამდე საანგარიშო პერიოდი. საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე 2022 წლის 22 დეკემბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2022 წლის 28 დეკემბრის №33432 ბრძანება და ამავე თარიღის №007-393 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით განესაზღვრა სულ 737 269 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 376 622 ლარი, ჯარიმა 188 277 ლარი და საურავი 172 370 ლარი.
ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2023 წლის 27 ივლისის №18266 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2023 წლის 16 ნოემბრის №20405/2/2023 გადაწყვეტილებით გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2023 წლის 27 ივლისის №18266 ბრძანება და საჩივარი მომჩივნის მონაწილეობით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა შემოსავლების სამსახურს.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი:
„საბჭო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ შემოსავლების სამსახურის მიერ საჩივარი განხილულ იქნა მომჩივნის მონაწილეობის გარეშე და გადაწყვეტილება მიღებული იქნა მომჩივნის პოზიციების მოსმენის გარეშე. საქმესთან არსებული მასალების, მომჩივნის არგუმენტაციის და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საბჭო მიიჩნევს, რომ საჩივარი ამ ნაწილში მომჩივნის მონაწილეობით ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს შემოსავლების სამსახურს.“
საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით სადავო საკითხებთან დაკავშირებით განხორციელებული დარიცხვა განპირობებულია შემდეგი გარემოებებით:
1. შესამოწმებელ პერიოდში შპს „-----ს“ (ს/ნ ----) საქმიანობის ძირითად სახეს წარმოადგენს ტრაილერებით საერთაშორისო გადაზიდვების განხორციელება და მგზავრთა საერთაშორისო გადაყვანა. საწარმოს შესამოწმებელ პერიოდში არასრულყოფილად აქვს ნაწარმოები საბუღალტრო აღრიცხვა. გადამხდელის განმარტებით, შესამოწმებელ პერიოდში საწარმოს მიერ მიღებული შემოსავლები სრულადაა ასახული, თუმცა დოკუმენტაციის არქონის გამო, ვერ მოხერხდა შემოსავლის შესაბამისი ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის მოძიება. საწარმოს მიერ შესამოწმებელ პერიოდზე არ არის წარმოდგენილი ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სამეურნეო ოპერაციების ამსახველი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია სრულყოფილად. ასევე, საწარმოს არ აქვს სრულად აღრიცხული სამეურნეო ოპერაციები, არ აწარმოებს საბუღალტრო აღრიცხვას კანონმდებლობის შესაბამისად. იქიდან გამომდინარე, რომ აღრიცხვის ინფორმაცია და წარმოდგენილი დოკუმენტაცია არ იყო სრულყოფილი, შემოწმებამ საწარმოს მიერ რეალურად მიღებული შემოსავლების დასადგენად გამოითხოვა ინფორმაცია საბაჟო დეპარტამენტიდან, სსიპ „------დან“ და სს „------დან“. შესაბამისად, მიღებული ინფორმაციის დამუშავება/ანალიზის შედეგად, დადგინდა საწარმოს მიერ განხორციელებული რეისების რაოდენობა როგორც საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვებზე, ასევე, საერთაშორისო მგზავრთა გადაყვანებზე და განისაზღვრა ამ რეისებიდან მისაღები შესაბამისი შემოსავლები. შემოწმების მიერ დადგენილი საერთო შემოსავლების, დოკუმენტურად დადასტურებელი ხარჯების, ასევე, გადამხდელის ბიუჯეტში გადახდილი თანხების და შემოწმების ხელთ არსებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, შესწავლილ იქნა კომპანიის ფულადი სახსრების მოძრაობა და შესამოწმებელი პერიოდების (საანგარიშო თვეების) მიხედვით არსებული ფულადი ნაშთი ჩაითვალა დირექტორზე გაცემულ ხელფასად და დაიბეგრა საშემოსავლო გადასახადით. საწარმოს დაერიცხა კუთვნილი საშემოსავლო გადასახადი და დაეკისრა ჯარიმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით;
2. საგადასახადო შემოწმების პროცესში იკვეთება, რომ საწარმოს საერთაშორისო გადაზიდვების მომსახურების ფარგლებში განხორციელებულ ოპერაციებთან ერთად მის სახელზე რეგისტრირებული გარკვეული სატრანსპორტო საშუალებები, მათი კუთვნილი სახელმწიფო ნომრების მიხედვით დაფიქსირდა სხვა პირებს შორის გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განისაზღვრა გაწეული სატრანსპორტო მომსახურების ღირებულება, რომელიც დაექვემდებარა დამატებით დღგ-ით დაბეგვრას. საწარმოს დაერიცხა კუთვნილი დღგ და დაეკისრა ჯარიმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.
შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 306-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანოს ძალაში შესული გადაწყვეტილების შესრულება სავალდებულოა.
პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით – სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის 22-ე ნაწილის თანახმად, სააღრიცხვო დოკუმენტაციაა პირველადი დოკუმენტები (მათ შორის, პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები), ბუღალტრული აღრიცხვის რეგისტრები და სხვა დოკუმენტები, რომელთა საფუძველზედაც განისაზღვრება გადასახადებით დაბეგვრის ობიექტები, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტები და დგინდება საგადასახადო ვალდებულებები.
ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.
ამავე კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე), თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.
ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს.
ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ რაიმე თანხა გამოიყენება კონკრეტული პირის ინტერესებისათვის, ჩაითვლება, რომ ეს თანხა მიღებული აქვს ამ პირს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიხედვით, საწარმოს არასრულყოფილად აქვს ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, არ არის წარმოდგენილი ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სამეურნეო ოპერაციების ამსახველი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია სრულყოფილად, ასევე, არ არის სრულად აღრიცხული სამეურნეო ოპერაციები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შემოწმების მიერ საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. კერძოდ, შემოწმების მიერ ინფორმაცია გამოითხოვილ იქნა საბაჟო დეპარტამენტიდან, სსიპ „-----დან“ და სს „-----დან“ და მისი დამუშავების შედეგად განისაზღვრა საწარმოს მიერ განხორციელებული რეისების რაოდენობა (როგორც საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვებზე, ასევე, საერთაშორისო მგზავრთა გადაყვანებზე) და რეისებიდან მისაღები შესაბამისი შემოსავლები. შემოწმებით გაანგარიშებული შემოსავალი დოკუმენტურად დადასტურებელი ხარჯების და გადამხდელის ბიუჯეტში გადახდილი თანხების გათვალისწინებით, განხილულ იქნა საწარმოს დირექტორზე გაცემულ ხელფასად.
შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ ვინაიდან გადასახადის გადამხდელს არასრულყოფილად აქვს ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, არ იქნა წარდგენილი ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სამეურნეო ოპერაციების ამსახველი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია სრულყოფილად, ასევე, არ არის სრულად აღრიცხული სამეურნეო ოპერაციები და ნაწარმოები საბუღალტრო აღრიცხვა კანონმდებლობის შესაბამისად, საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრა განხორციელდა მართლზომიერად.
მომჩივნის განმარტებით, კომპანიის საქმიანობას შეადგენს ხელშეკრულების საფუძველზე ----- კომპანია „----თვის“ -----ს მიმართულებით ბილეთების რეალიზაცია. კომპანიის შემოსავალს წარმოადგენს ოფისიდან და საკონტროლო-სალარო აპარატის საშუალებით გაყიდული ბილეთებიდან მიღებული შემოსავლის 20 პროცენტი. აღნიშნული საქმიანობის აღრიცხვა შემოსავლის და ხარჯვის კუთხითაც ხორციელდება სრულყოფილად და შესაბამისად, ვერ გაიზიარებს შემმოწმებლის პოზიციას, რომ შემოსავალი მეტი უნდა ყოფილიყო, ვიდრე აღრიცხულია. 2022 წლის შემოწმებამდე, იგივე საქმიანობის შემოწმება აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა ორჯერ და აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არანაირი შენიშვნა არ ყოფილა. ასევე აღნიშნავს, რომ კომპანიის მიერ წარმოებული აღრიცხვით, 2019 წელს ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი აღემატება ყველა განვლილი წლის შემოსავალს. ხოლო 2020-2021 წელი იყო პანდემიური პერიოდი, რა დროსაც საზღვრები ფაქტიურად ჩაკეტილი იყო და შესაბამისად, კომპანიის შემოსავალმაც გაცილებით იკლო.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, საქმეზე არსებული მასალებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს საჩივარში მითითებული არგუმენტაციის დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, კერძოდ, რეალიზებული ბილეთების ოდენობის შესახებ (მათ შორის, ინფორმაცია/დოკუმენტაცია მესამე მხარისგან), ხოლო აუდიტის დეპარტამენტს უნდა დაევალოს, შეისწავლოს/გამოიკვლიოს გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობა.
შემოსავლების სამსახური მიუთითებს შესაბამის პერიოდში მოქმედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ნორმებზე, კერძოდ:
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი ოპერაცია.
ამავე კოდექსის 161-ე მუხლის მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციაა საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში საქონლის მიწოდება ან/და მომსახურების გაწევა, რომლის დროსაც დასაბეგრი ოპერაციის თანხა განისაზღვრება დღგ-ის გადამხდელის მიერ მიღებული ან მისაღები კომპენსაციის თანხის მიხედვით, ხოლო ამ ნაწილის „ა.ბ.დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიღებული კომპენსაციის თანხის მიხედვით (გადასახადების, მოსაკრებლებისა და სხვა გადასახდელების ჩათვლით) დღგ-ის ან/და პირგასამტეხლოს გარეშე, გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა. ხოლო დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების დროდ ითვლება საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის მომენტი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების მიხედვით, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციაა დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა, ხოლო 163-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ამავე კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიხედვით, შესამოწმებელ პერიოდში საწარმოს სახელზე რეგისტრირებული სატრანსპორტო საშუალებები მათი კუთვნილი სახელმწიფო ნომრებით ფიქსირდება სხვა პირებს შორის გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში. შემოწმებით განისაზღვრა გაწეული სატრანსპორტო მომსახურების ღირებულება, რომელიც დაექვემდებარა დღგ-ით დაბეგვრას.
მომჩივანი არ ეთანხმება სადავო საკითხის ნაწილში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს და აბსურდულად მიაჩნევს დაბეგვრას იმ არგუმენტაციით, რომ მათთვის უცნობმა კომპანიამ თავის სასაქონლო ზედნადებში საქონლის გადაზიდვის საშუალებად გამოიყენა კომპანიის კუთვნილი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნომერი. გადამხდელის განმარტებით, აუდიტორს შესთავაზეს, რომ მომხდარიყო აღნიშნულ კომპანიებთან დაკავშირება და გარკვევა, თუ რის საფუძველზე მოხდა სასაქონლო ზედნადებში აღნიშნული ჩანაწერი (რეალურად გაუწია თუ არა აღნიშნული მომსახურება ან მოხდა თუ არა აღნიშნულ მომსახურებაზე რაიმე სარგებლის მიღება).
გადასახადის გადამხდელმა საჩივრის ზეპირი განხილვისას განაცხადა, რომ მისთვის უცნობია, თუ რომელი კომპანიების მიერ გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში ფიქსირდება შპს „-----ს“ კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალებები, ვინაიდან აუდიტის დეპარტამენტის მხრიდან აღნიშნული ინფორმაცია არ მიუღია.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, საქმეზე არსებული მასალებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ საგადასახადო ვალდებულებების დაზუსტების მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს უნდა დაევალოს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხი და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების შესაბამისი კორექტირება (შემცირება).
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:
1. შპს „-----“ (ს/ნ ----) საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით:
ა) გადასახადის გადამხდელს მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს საჩივარში მითითებული არგუმენტაციის დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, კერძოდ, რეალიზებული ბილეთების ოდენობის შესახებ (მათ შორის, ინფორმაცია/დოკუმენტაცია მესამე მხარისგან);
ბ) ამ ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული მტკიცებულებების წარმოდგენის შემთხვევაში, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, შეისწავლოს შეისწავლოს/გამოიკვლიოს გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
3. მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხი და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების შესაბამისი კორექტირება (შემცირება).
4. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
5. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.
სადავო საკითხი
1. არაპირდაპირი მეთოდით საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრის საფუძველზე დადგენილი შემოსავალი და აღნიშნულიდან გამომდინარე გაანგარიშებული ფულადი ნაშთის დირექტორის ხელფასად განხილვა;
2. კომპანიის კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალებების სხვა პირების მიერ გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში დაფიქსირების საფუძველზე სატრანსპორტო მომსახურების ღირებულების განსაზღვრა და დღგ-ში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულება.
ფაქტობრივი გარემოებები
1. შესამოწმებელ პერიოდში მომჩივნის საქმიანობის ძირითად სახეს წარმოადგენს ტრაილერებით საერთაშორისო გადაზიდვების განხორციელება და მგზავრთა საერთაშორისო გადაყვანა. საწარმოს შესამოწმებელ პერიოდში არასრულყოფილად აქვს ნაწარმოები საბუღალტრო აღრიცხვა. გადამხდელის განმარტებით, შესამოწმებელ პერიოდში საწარმოს მიერ მიღებული შემოსავლები სრულადაა ასახული, თუმცა დოკუმენტაციის არქონის გამო, ვერ მოხერხდა შემოსავლის შესაბამისი ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის მოძიება. საწარმოს მიერ შესამოწმებელ პერიოდზე არ არის წარმოდგენილი ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სამეურნეო ოპერაციების ამსახველი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია სრულყოფილად. ასევე, საწარმოს არ აქვს სრულად აღრიცხული სამეურნეო ოპერაციები, არ აწარმოებს საბუღალტრო აღრიცხვას კანონმდებლობის შესაბამისად. იქიდან გამომდინარე, რომ აღრიცხვის ინფორმაცია და წარმოდგენილი დოკუმენტაცია არ იყო სრულყოფილი, შემოწმებამ საწარმოს მიერ რეალურად მიღებული შემოსავლების დასადგენად გამოითხოვა ინფორმაცია. შესაბამისად, მიღებული ინფორმაციის დამუშავება/ანალიზის შედეგად, დადგინდა საწარმოს მიერ განხორციელებული რეისების რაოდენობა როგორც საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვებზე, ასევე, საერთაშორისო მგზავრთა გადაყვანებზე და განისაზღვრა ამ რეისებიდან მისაღები შესაბამისი შემოსავლები. შემოწმების მიერ დადგენილი საერთო შემოსავლების, დოკუმენტურად დადასტურებელი ხარჯების, ასევე, გადამხდელის ბიუჯეტში გადახდილი თანხების და შემოწმების ხელთ არსებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, შესწავლილ იქნა კომპანიის ფულადი სახსრების მოძრაობა და შესამოწმებელი პერიოდების (საანგარიშო თვეების) მიხედვით არსებული ფულადი ნაშთი ჩაითვალა დირექტორზე გაცემულ ხელფასად და დაიბეგრა საშემოსავლო გადასახადით. საწარმოს დაერიცხა კუთვნილი საშემოსავლო გადასახადი და შესაბამისი ჯარიმა.
2. საგადასახადო შემოწმების პროცესში იკვეთება, რომ საწარმოს საერთაშორისო გადაზიდვების მომსახურების ფარგლებში განხორციელებულ ოპერაციებთან ერთად მის სახელზე რეგისტრირებული გარკვეული სატრანსპორტო საშუალებები, მათი კუთვნილი სახელმწიფო ნომრების მიხედვით დაფიქსირდა სხვა პირებს შორის გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განისაზღვრა გაწეული სატრანსპორტო მომსახურების ღირებულება, რომელიც დაექვემდებარა დამატებით დღგ-ით დაბეგვრას. საწარმოს დაერიცხა კუთვნილი დღგ და შესაბამისი ჯარიმა.
გადაწყვეტილება
შემოსავლების სამსახურმა პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს საჩივარში მითითებული არგუმენტაციის დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, კერძოდ, რეალიზებული ბილეთების ოდენობის შესახებ (მათ შორის, ინფორმაცია/დოკუმენტაცია მესამე მხარისგან), ხოლო აუდიტის დეპარტამენტს უნდა დაევალოს, შეისწავლოს/გამოიკვლიოს გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
შემოსავლების სამსახურმა მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ საგადასახადო ვალდებულებების დაზუსტების მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს უნდა დაევალოს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს სადავო საკითხი და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების შესაბამისი კორექტირება (შემცირება).
დასაბუთება
შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(4)(5"ა")(9"ბ"), 101(1), 154(1"ა"), 159(1"ა""ბ"), 163(1), 164(1).
2021 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსი: 160, 161(1"ა").