ტექნიკური რეგლამენტის – კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე

ტექნიკური რეგლამენტი – კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმა

თავი I

შესავალი

მუხლი 1. მენეჯმენტის გეგმის მიზანი

მენეჯმენტის გეგმის ძირითად მიზანს წარმოადგენს კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის გრძელვადიანი (20-25-წლიანი) მიზნების, მენეჯმენტის გეგმის ძალაში ყოფნის პერიოდში (9 წელი) განსახორციელებელი პროგრამების, მიზნების და ინდიკატორების, ქმედებების და ღონისძიებების განსაზღვრა. პირველი 3 წლის განმავლობაში განსახორციელებელი კონკრეტული საოპერაციო გეგმის შემუშავება.

მუხლი 2. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების არეალი

წინამდებარე მენეჯმენტის გეგმა, როგორც სამოქმედო და სტრატეგიული დოკუმენტი, შემუშავდა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილისთვის. მენეჯმენტის გეგმა მომზადდა „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებისა და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის №110 ბრძანების „დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის სტრუქტურის, შინაარსისა და თემატური ნაწილების შემუშავების მეთოდოლოგიის მომზადების ეტაპების და პროცედურების შესახებ“ შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც მენეჯმენტის გეგმა სავალდებულოა ყველა დაცული ტერიტორიისათვის.

მუხლი 3. დაცული ტერიტორიის მარეგულირებელი და ინსტიტუციონალური ჩარჩო

კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმას სამართლებრივ საფუძვლად დაედო: საქართველოს კანონი „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“, საქართველოს კანონი „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“, რამსარის „საერთაშორისო მნიშვნელობის, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა საბინადროდ ვარგისი ტერიტორიების შესახებ” კონვენცია (2007 წლის 30 მარტის საქართველოს პარლამენტის დადგენილება №4606-ის მიხედვით საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების სიაში შესატანად განისაზღვრა კოლხეთის დაცული ტერიტორიების სახმელეთო საზღვრები, რომელთა მდებარეობა და ფართობი განსაზღვრულია საქართველოს კანონში „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“, აღნიშნულ საიტს ეწოდება ,,ცენტრალური კოლხეთის ჭარბტენიანი ტერიტორიები“) და მოქმედი კანონმდებლობა.

მუხლი 4. კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის შექმნის ძირითადი მიზნები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის დაარსების მთავარ მიზნებს წარმოადგენს:

ა) კოლხეთის დაბლობზე არსებული უნიკალური ეკოსისტემებისა და მიგრირებადი და წყალმცურავი ფრინველებისათვის საბინადრო გარემოს (ჰაბიტატების) დაცვა/აღდგენა/მოვლა, /შენარჩუნება.

ბ) ბუნებრივი პროცესების უწყვეტი განვითარების მიზნით დაცული ტერიტორიების იმ უბნების დაცვისა და აღდგენის ხელშეწყობა, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოირჩევა ბიოლოგიური მრავალფეროვნებით, ბუნებრივი და ისტორიულ-კულტურული მახასიათებლებით;

გ) ბუნებრივ-ეკოლოგიური ჰაბიტატების, როგორიცაა სფაგნუმიანი ტორფნარები, შემოგარენი რელიქტური ტყეები, ბუნებრივი ტბები და ტბორები, ფლორისა და ფაუნის რელიქტებისა და ენდემების, ეროვნული და გლობალური წითელი ნუსხის, გადაშენების საფრთხის პირას მყოფი სახეობების გენოფონდის დაცვა, მოვლა, აღდგენა და შენარჩუნება;

დ) კოლხეთის ტორფნარებისათვის დამახასიათებელი უნიკალური ჰიდროლოგიური რეჟიმის დაცვა, აღდგენა და შენარჩუნება;

ე) შავი ზღვის ძუძუმწოვრების კონსერვაცია;

ვ) კოლხეთის ბუნებრივ-კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნება და ეკოტურიზმის განვითარება;

ზ) სამეცნიერო კვლევების, ბიომრავალფერონების მონიტორინგის წარმოება, ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობა და საზოგადოებასთან ურთიერთობა.

თ) ადგილობრივი მოსახლეობის ცხოვრების დონის გაუმჯობესების ერთ-ერთი ძირითადი პირობის - ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობის ხელშეწყობა ეკოსისტემის მნიშვნელოვანი ფუნქციების შესანარჩუნებლად.

2. კაცობურის აღკვეთილის შექმნის საკითხი განსაზღვრულია საქართველოს კანონით „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“. კაცობურის აღკვეთილის დაარსების მიზანია კოლხური ტყეების დაცვა, აღდგენა, შენარჩუნება.

მუხლი 5. დაცული ტერიტორიის მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების პროცესი

მენეჯმენტის გეგმის მომზადების პროცესში მონაწილეობდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ „დაცული ტერიტორიების სააგენტოს“, „კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის“, სსიპ - ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, მეცნიერები, ადგილობრივი და საერთაშორისო ექსპერტები. 2015 წლის 30 ნოემბერს მომზადდა მენეჯმენტის გეგმის პირველადი ვერსია. 2016 წლის 20 იანვარს მომზადდა მენეჯმენტის გეგმის შუალედური ვერსია. 2016 წლის იანვარში შედგა შეხვედრა კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების მეთოდოლოგიის მომზადების ეტაპებისა და პროცედურების შესახებ. 2016 წლის მარტს შედგა შეხვედრა ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან ძველი მენეჯმენტის გეგმის შემდეგ ადმინისტრაციის მიღწევების, არსებული პრობლემების, ძლიერი და სუსტი მხარეების ანალიზის შესახებ. 2016 წლის მაისში შედგა საერთაშორისო ექსპერტების ვიზიტი კოლხეთში. მომზადდა ანაკლია-ჭურიის, იმნათის და პალიასტომის ტბის ლანდშაფტური ეკოლოგიის მოდელი და კოლხეთის ჭარბტენიანი ეკოსისტემების განვითარებისა და პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების გრძელვადიანი სტრატეგიული გეგმა. 2016 წლის 6 მაისს შედგა შეხვედრა ლანჩხუთის გამგეობაში. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ უცხოელი ექსპერტები, ლანჩხუთის რაიონის გამგებელი, მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელი, ლანჩხუთის სატყეოს უფროსი და სხვა დაინტერესებული პირები. შეხვედრისას გადაწყდა, რომ აუცილებელია იმნათის ტორფნარისათვის ჰიდროლოგიური ბუფერული ზონების დაარსება, საბჭოთა პერიოდში გაყვანილი ჰიდროლოგიური არხების გაუქმება და მელიორაციის შედეგად დარღვეული ჰაბიტატის აღდგენა, მიმდებარე მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით სოციალური პროექტების განხორციელების აუცილებლობა. 2016 წლის ივნისს შედგა გის-ის ექსპერტის შეხვედრა კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრებთან და ზონირებასთან დაკავშირებით. 2016 წლის 17 ივლისს გაიმართა შეხვედრა მენეჯმენტის გეგმის შემუშავებაზე მომუშავე ექსპერტებთან გის-ის და არქეოლოგიის დარგში. მომზადდა კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არსებული არქეოლოგიური უბნების რუკა. 2016 წლის 30 ივლისს შედგა შეხვედრა ხობის, აბაშის, ზუგდიდის, სენაკის, ფოთის მუნიციპალიტეტების წარმომადგენლებთან, ეროვნული პარკის მიმდებარე მოსახლეობის სოციალურ პრობლემებთან დაკავშირებით. 2016 წლის 2 აგვისტოს გაიმართა ექსპერტი სოციოლოგის შეხვედრა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის წამომადგენლებთან. მოხდა ეროვნულ პარკთან დაკავშირებული მოსახლეობის პრობლემების და მათი გადაჭრის გზების განხილვა. 2016 წელს 13 და 18 აგვისტოს მოეწყო საველე გასვლები ტურიზმის, არქეოლოგიის და გის-ის ექსპერტების მონაწილოებით: 13 სექტემბერს ანაკლიაში მდ. ჭურიაზე, 18 სექტემბერს ფართოწყალზე და მდ. ფიჩორზე ტურისტული ბილიკებისა და ინფრასტრუქტურის დაგეგმვასთან დაკავშირებით. 2016 წლის 19 ოქტომბერს გაიმართა შეხვედრა ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან, ეკოტურიზმთან დაკავშირებით და შემუშავდა მენეჯმენტის გეგმის ტურიზმის ნაწილი. 2016 წლის აგვისტოს მომზადდა და კოლხეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მეორე სამუშაო ვერსია. 2017 წლის 15 აგვისტოს კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციაში გაიმართა შეხვედრა, სადაც განხილულ იქნა მენეჯმენტის გეგმასთან დაკავშირებული შენიშვნები და კომენტარები დაცული ტერიტორიების სააგენტოს, მენეჯმენტის გეგმაზე მომუშავე ჯგუფის და კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან.

2017 წლის 28 დეკემბერს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში მოეწყო კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის საჯარო განხილვა, ლანჩხუთის მერიის, ლანჩხუთის საკრებულოს, ოზურგეთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმნისტრაციის, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის და კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციების და ლანჩხუთის მოქალაქეების ჩართულობითა და მონაწილოებით. 2018 წლის 18 სექტემბერს დოკუმენტი ,კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის პროექტი სოციალურ ქსელში გავრცელდა საჯარო განხილვისთვის. 2018 წლის 23 ოქტომბერს კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის პროექტის საჯარო განხილვა გაიმართა სსიპ - დაცული ტერიტორიების სააგენტოში.

მუხლი 6. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდი

მენეჯმენტის გეგმა ძალაშია მისი დამტკიცებიდან 9 წლის განმავლობაში.

მუხლი 7. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა და განახლება

1. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა ხორციელდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

2. მენეჯმენტის გეგმის ძალაში შესვლიდან არაუგვიანეს მეექვსე წლის პირველი კვარტლისა სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო დაიწყებს ახალი მენეჯმენტის გეგმის მომზადებას, რომელიც მიღებული იქნება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

თავი II

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის აღწერა

მუხლი 8. ადგილმდებარეობა და ფართობი

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთის დაბლობზე. განთავსებულია ფოთის, ხობის, ლანჩხუთის, ზუგდიდისა და სენაკის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე და საქართველოს ორი ისტორიული მხარის, სამეგრელოსა და გურიის ნაწილია.

2. „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის თანახმად, ეროვნული პარკის ფართობი შეადგენს 44308,5 ჰა-ს, მათ შორის, სახმელეთო ტერიტორიის ფართობია 29032,5 ჰა, ხოლო მდ. რიონისა და მდ. ჭურიის შესართავებს შორის მდებარე საზღვაო აკვატორიის: 15276 ჰა.

3. ეროვნული პარკი იყოფა ანაკლია-ჭურიის (მდინარეების ჭურიისა და ხობისწყალის ხეობების ზღვისპირა მონაკვეთებს შორის), ნაბადასა (მდინარეების ხობისწყალის და რიონის ხეობების დასავლეთ მონაკვეთებს შორის) და იმნათის (მდინარეების რიონის და სუფსის ხეობების დასავლეთ მონაკვეთებს შორის) ბუნებრივ-გეოგრაფიულ უბნებად. ეს უბნები ერთმანეთისგან გამიჯნულია მდინარეების: ხობისწყალისა და რიონის კალაპოტების ზღვისპირა მონაკვეთებით. გარდა აღნიშნულისა, ეროვნულ პარკში შედის მდ. რიონისა და მდ. ჭურიის შესართავებს შორის მდებარე ზღვის აკვატორია.

4. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორია დაყოფილია 5 უბნად:

ა) ზუგდიდის უბნის ფართობი შეადგენს 893,7ჰა-ს;

ბ) ხობის უბნის ფართობი შეადგენს 8225,5 ჰა-ს;

გ) კოლხეთის უბნის ფართობი შეადგენს 6906,1 ჰა-ს;

დ) სენაკის უბნის ფართობი შეადგენს 3587,1 ჰა-ს;

ე) ლანჩხუთის უბნის ფართობი შეადგენს 9420,1 ჰა-ს.

5. კაცობურის აღკვეთილი მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტში, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდ. რიონის მარცხენა სანაპიროზე. მისი ჩრდილოეთის საზღვარი გასდევს მდ. რიონის სანაპიროს. დასავლეთით, აღმოსავლეთით და სამხრეთით შემოფარგლულია სოფ. კეთილარის მიწებით. აღკვეთილის მთლიანი ფართობი შეადგენს 270, 8 ჰა-ს. იგი რაიონული ცენტრიდან 18 კმ-ითა არის დაშორებული.

მუხლი 9. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის შექმნის ისტორია

1. 1947 წელს კოლხეთში დღემდე შემორჩენილი ბუნებრივი ან ნაკლებად სახეცვლილი, ჭარბტენიანი ეკოსისტემის დაცვის მიზნით, პალიასტომის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაარსდა კოლხეთის სახელმწიფო ნაკრძალი, რომლის ფართობი 500 ჰექტარს შეადგენდა და შედიოდა სათაფლია-კოლხეთის კომპლექსურ ნაკრძალში. ტერიტორიის სიმცირის გამო ნაკრძალმა მთლიანად ვერ მოიცვა კოლხეთის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილი ბუნებრივი, ან ბუნებრივთან მიახლოებული ჭარბტენიანი ეკოსისტემები, რომელიც ანთროპოგენური ფაქტორის გავლენით ძლიერი დეგრადაციის პირას აღმოჩნდა. 1975 წელს, პალიასტომის ტბა, როგორც უნიკალური წყალსატევი, მისი ეკოლოგიური წონასწორობის აღდგენის მიზნით, მიმდებარე ერთკილომეტრიან სანაპირო ზოლთან ერთად გამოცხადდა აღკვეთილად. 1980 წელს მას მიენიჭა რესპუბლიკური მნიშვნელობის ჰიდროლოგიური აღკვეთილის სტატუსი და აქ აიკრძალა ყოველგვარი სახის თევზჭერა, ფრინველებზე ნადირობა, სანაოსნო მიმოსვლა და ყოველგვარი მშენებლობა სპეციალური ნებართვის გარეშე. 1996 წლის 30 აპრილს საქართველო მიუერთდა რამსარის “საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა ვარგისი ტერიტორიების შესახებ“ კონვენციას. 1999 წელს მიღებული იქნა საქართველოს კანონი “კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ”. 1999 წლის 1 იანვარს ზუგდიდის, ხობის, სენაკის, კოლხეთის, აბაშისა და ლანჩხუთის სატყეო მეურნეობების ბაზაზე შეიქმნა კოლხეთის ეროვნული პარკი, რომლის ადმინისტრაციის დაკომპლექტება დაიწყო 2000 წლის ბოლოს.

2. 1962 წლის 31 მარტს №206 და 1963 წლის 25 იანვრის №50 დადგენილებით კაცობურის სამონადირეო მეურნეობის ორგანიზაციისათვის აბაშის მუნიციპალიტეტის საკოლმეურნეო მიწების ფონდიდან სამრეწველო თევზის გამრავლების მიზნით გამოიყო 295 ჰა მიწის ფართობი.

1964 წლის 6 ნოემბრის №673 დადგენილებით დაარსდა კაცობურის სამონადირეო მეურნეობა. 1968 წელს განხორციელდა ტერიტორიის სატყეო სამონადირეო მოწყობის სამუშაოები. მომზადდა სამონადირეო მეურნეობის წარმოების პროექტი. ტერიტორია დაიყო 3 კვარტალად, რომლებიც გამიჯნული იყო საკვარტალე ბოძებით და ბუნებრივი საზღვრებით. 1989 წელს, საკავშირო გაერთიანება "ლესპროექტის“ ამიერკავკასიის ტყეთმოწყობის საწარმოს მიერ ჩატარდა ტყეთმოწყობის საველე სამუშაოები, 1997 წლიდან საქართველოს კანონის „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“ თანახმად, არსებული სახელმწიფო სატყეო-სამონადირეო მეურნეობის ბაზაზე შეიქმნა კაცობურის აღკვეთილი.

მუხლი 10. დაცული ტერიტორიების მნიშვნელობა ეროვნულ და საერთაშორისო დონეზე

1. ეროვნული და რეგიონალური მნიშვნელობა.

ა) კოლხეთის ეროვნული პარკი მიეკუთვნება დაცული ტერიტორიების IUCN II კატეგორიას და იგი საქართველოში ამჟამად არსებულ 11 ეროვნული პარკიდან ერთ-ერთია;

ბ) კოლხეთის ეროვნულ პარკი ქობულეთის დაცული ტერიტორიების მსგავსად ხასაითდება ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარებით, აქ არის რელიქტური ტყეები. იგი კოლხეთის დაბლობისათვის ერთადერთ პარკს წარმოადგენს და ამიტომ მას რეგიონისათვის განსაკუთრებული ეკოლოგიური და ეკონომიკური ღირებულება გააჩნია.

2. საერთაშორისო მნიშვნელობა

ა) ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები სრულიად აკმაყოფილებს რამსარის კონვენციის მიხედვით საერთაშორისო ღირებულების რამსარ საიტისათვის აუცილებელი სავალდებულო კრიტერიუმებიდან თითქმის ყველა კრიტერიუმს (The Ramsar sites Criteria გვ.1,2).

ეს კრიტერიუმებია:

ჯგუფი A - ს მიხედვით, კოლხეთის ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია მსოფლიო უნიკალური სფაგნუმიანი ტორფნარები.

ჯგუფი B - ს (განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნების კონსერვაცია) მიხედვით:

ეროვნულ პარკში სახეობების კონსერვაციაზე დაფუძნებული კრიტერიუმებია:

- იშვიათი და საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობები და მცენარეთა თანასაზოგადოებები;

- მაღალკონსერვაციული ღირებულების მქონე ფლორის სახეობების პოპულაციები;

- მცენარეთა ან/და ცხოველთა ცალკეული სახეობები ჭარბტენიან ჰაბიტატებში (მაგ. ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები) გაივლიან სასიცოხლო ციკლის მნიშვნელოვან საფეხურს. ხოლო, არახელსაყრელი გარემო პირობების დროს კი ჰაბიტატი კი მათთვის თავშესაფარს წარმოადგენს;

წყლის ფრინველებისათვის განსაკუთრებული კრიტერიუმია:

- ტერიტორია მნიშვნელოვანია წყლის ფრინველის რომელიმე სახეობის 1%-ისთვის (მაგ. ალკუნი, ძელქორი);

სპეციფიკური კრიტერიუმები თევზებისათვის:

- კოლხეთის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები საერთაშორისოდ მნიშვნელოვანია ვინაიდან, ისინი უზრუნველყოფენ (განაპირობებენ) იქ მობინადრე თევზების ოჯახების, სახეობების, ქვესახეობების და პოპულაციების ინტერაქტიურობას (ურთიერთობებს), რაც ამ ტერიტორიების სარგებლიანობაში გამოიხატება და გლობალურ დონეზე ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის მიზნით განსაკუთრებული ღირებულება გააჩნია.

- ჭარბტენიანი ჰაბიტატები წარმოადგენს წყაროს თევზების საკვებისათვის, ასევე მათ საქვირითე და სამიგრაციო ჰაბიტატებს;

სხვა ტაქსონებზე დამოკიდებული კრიტერიუმი:

- ჰაბიტატები მნიშვნელოვანია ჭარბტენიან ტერიტორიაზე დამოკიდებული არაფრინველი სახეობის 1%-ისთვის (მაგ. წავი).

სწორედ ზემოთ ჩამოთვლილი კრიტერიუმების გამო, რამსარის „საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა საბინადროდ ვარგისი ტერიტორიების შესახებ“ კონვენციას საქართველო შეუერთდა 1996 წლის 30 აპრილის პარლამენტის დადგენილებით, რომლის მიხედვით, საერთაშორსო მნიშვნელობის ჭარბტენიან ტერიტორიებად განისაზღვრა ცენტრალური კოლხეთის ჭარბტენიანი ტერიტორიები (ჭურიის, ნაბადის, ფიჩორა-პალიასტომის ტორფნარები, პალიასტომის ტბა და მათი მიმდებარე ტერიტორიები და ზღვის აკვატორია). რამსარის კონვენცია წარმოადგენს მთავრობათაშორის შეთანხმებას, რომელიც მიზნად ისახავს რამსარის კრიტერიუმების შესაბამისი ჭარბტენიანი ჰაბიტატების დაცვას, მდგრად სარგებლობას და ამისთვის საერთაშორისო თანამშრომლობის უზრუნველყოფას.

ბ) საქართველოს ტორფნარების დაახლოებით 60% მდებარეობს და დაცულია კოლხეთის ეროვნულ პარკში. მეტიც, ყველაზე მნიშვნელოვანი, უნიკალური და იშვიათი, მსოფლიოს უდიდესი და უძველესი იმნათის ტორფნარი, ჰიდროგენეტიკაზე დაყრდნობით მხოლოდ და მხოლოდ ატმოსფერული ნალექებით მოსაზრდოვე მსოფლიოში არსებული ორი პერკოლაციური ტორფნარიდან (პირველი ქობულეთის სახელმწიფო ნაკრძალი - ისპანი 2) ერთ - ერთი სწორედ კოლხეთის ეროვნულ პარკში მდებარეობს, რაც ფაქტობრივად ეროვნული პარკის შექმნის მთავარ არგუმენტს წარმოადგენს. ამ უნიკალურობის გამო კოლხეთს განსაკუთრებული ადგილი უკავია მსოფლიო ტორფნარების რუკაზე;

გ) კოლხეთის ეროვნული პარკი 2004 წლიდან პან პარკების ქსელის ოფიციალური წევრია;

დ) 2003 წლიდან პალიასტომის ტბა „ლივინგ ლეიქ“ (Living Lake) სისტემის ოფიციალური წევრია. ტბის დაცულობის მიზანს საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, გადაწყვეტილების პროცესში მათი მონაწილეობა და საქართველოს მთელი შავი ზღვის სანაპირო ზონისათვის მდგრადი განვითარების პრინციპების დანერგვა წარმოადგენს;

ე) კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები (რელიქტური ტყეები, ტორფნარები, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სანაპირო დიუნები) და სახეობები (ოთხფოთოლა მარსილეა, მცირე ლაქაში) კმაყოფილებენ „სპეციალური კონსერვაციული მნიშვნელობის ტერიტორიების“ – „ზურმუხტის ქსელია“ კონსერვაციის კრიტერიუმებს:

ე.ა) საიტი უზრუნველყოფს ბერნის კონვენციით დაცული საფრთხის წინაშე მყოფი (მათ შორის მიგრირებადი) სახეობების დაცვასა და გრძელვადიან შენარჩუნებას;

ე.ბ) ტერიტორია მნიშვნელოვანია სახეობებისა და ჰაბიტატებისთვის, მათი გავრცელების არეალის, მრავალფეროვნების და კონკრეტული კონსერვაციული საჭიროებების თვალსაზრისით;

ე.გ) ტერიტორიაზე წარმოდგენილია ჰაბიტატების/სახეობების მნიშვნელოვანი ნაწილი ქვეყნის დონეზე მათ გავრცელებასთან/ ეროვნულ პოპულაციასთან მიმართებაში;

ვ) კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარები შემოგარენი რელიქტური ტყეებით სრულიად აკმაყოფილებს UNESCO-ს ძირითად IX და X კრიტერიუმებს (მსოფლიო უნიკალური ცოცხალი ეკოსისტემები, რელიქტების სიუხვე), რაც აუცილებელია მსოფლიო ბუნებრივი მემკვიდრეობის უბნის ნომინაციისათვის;

ზ) 2015 წლიდან კოლხეთის ეროვნული პარკი გრეიფსვალდის მსოფლიო ტორფნარების სამეცნიერო ცენტრის ოფიციალური წევრია.

მუხლი 11. კლიმატი

კოლხეთში განსაკუთრებული, უნიკალური კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 14,1 oC- ია. ხასიათდება ნალექების სიუხვით, რომლის საშუალო მაჩვენებელი წელიწადში 1531 მმ-ია, ნალექების 29% ზაფხულშია. მაღალი ფარდობითი ტენიანობაა, რომელიც წლიურად მერყეობს 70% -დან 83% -მდე. ძალზე იშვიათადაა ყინვები. დასავლეთიდან შემოჭრილი წყლის ორთქლით გაჯერებული ჰაერის მასები უხვსა და ხანგრძლივ ნალექებს იძლევა შავი ზღვის სანაპიროზე და მოსაზღვრე მთებზე. წყლის ორთქლით გაჯერებული ჰაერის მასები მთაში იძულებით ასვლასთან ერთად იცვლება, რაც აძლიერებს ნალექების გამოყოფას და ეს მასები ლიხისა და არსიანის ქედების დასავლეთ კალთაზე უხვ ნალექებს ტოვებს. წლის თბილ პერიოდში გამუდმებით ქრის დასავლეთის ქარი ზღვიდან ხმელეთისაკენ, ხოლო ცივ პერიოდში – აღმოსავლეთის ქარი ხმელეთიდან ზღვისაკენ. კავკასიონისა და ლიხის ქედებიდან დაშვების დროს ჰაერი იკუმშება, თბება. ჩვეულებრივ ჰაერი მშრალი და თბილი ქარის სახითაა, რომელსაც ფიონებს უწოდებენ. ზღვის სანაპიროზე უბერავს ბრიზი, რომელიც იცვლის მიმართულებას დღე-ღამის განმავლობაში, დღისით ქარი ქრის ზღვიდან ხმელეთისაკენ, ღამით კი - ხმელეთიდან ზღვისკენ. ზემოთ ჩამოთვლილი გარემო პირობები ხელსაყრელ პირობებს ქმნის კოლხეთის განსაკუთრებული ჰაბიტატებისა და სახეობათა უნიკალური ბიომრავალფეროვნების არსებობისათვის. სწორედ აქ ჩამოყალიბებულმა კლიმატმა - ნალექების მაქსიმალურმა რაოდენობამ და ამ ნალექების წლის განმავლობაში თვეების მიხედვით თანაბრად განაწილებამ ხელი შეუწყო ატმოსფერული ნალექებით მოსაზრდოვე პერკოლაციური ტორფნარების ჩამოყალიბებას კოლხეთში.

მუხლი 12. გეოლოგია

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორია მდებარეობს ზღვის დონიდან 0-5 მ-ის სიმაღლეზე და გამოირჩევა თითქმის იდეალურად ბრტყელი, ძალზე სუსტად დანაწევრებული და უმნიშვნელოდ დახრილი ზედაპირით. რელიეფის ძირითად ფორმას ბრტყელი ზღვისპირა ვაკე წარმოადგენს, რომელიც ალაგ-ალაგ მდინარეთა კალაპოტით არის ჩაჭრილი 1-3 მ სიღრმეზე. ზოგიერთ ადგილას, მდინარეთა კალაპოტები ჭარბი აკუმულაციის შედეგად პირიქით, 1-2 მ-ით არის ამაღლებული მიმდებარე ვაკის ზედაპირიდან. უშუალოდ ზღვის სანაპირო ხაზის გასწვრივ, განვითარებულია ქვიშიანი დიუნების ვიწრო (100-300 მ სიგანის) ზოლი, რომელიც საშუალოდ 1,5-2 მ-ით არის ამაღლებული მასთან უშუალოდ მიმდებარე ვაკის ზედაპირიდან. დიუნების ზოლი რელიეფის რელიქტური ფორმაა, რომელიც რადიოკარბონული და არქეოლოგიური მონაცემებით, 5000 - 6000 წლის წინ არის შექმნილი ზღვის ზვირთცემის გავლენით (როცა ზღვის დონე 1-2 მ-ით მაღლა იდგა ამჟამინდელთან შედარებით). ქვიშიანი დიუნებისა და მის მიმდებარე სანაპირო ზოლის ზედაპირზე ხდება ზვირთცემის ენერგიის ჩახშობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე ქვიშიანი დიუნა და პლაჟი ტალღების ეროზიული მოქმედებისაგან იცავენ ზღვისპირა ხმელეთს. კოლხეთის დაბლობი, ხანგრძლივი გეოლოგიური დროის განმავლობაში ტექტონიკურ დაძირვას განიცდიდა. დაძირვის კომპენსაცია ხდებოდა დაბლობის მეზობლად აღმართული კავკასიონისა და აჭარა-იმერეთის ქედებიდან მდინარეების მიერ გამოტანილი ნაშალი მასალის აკუმულაციის ხარჯზე. ეროვნული პარკის ტერიტორია მთელ კოლხეთის დაბლობთან ერთად, ამჟამადაც ინტენსიური სედიმენტაციის არეს წარმოადგენს, სადაც მიმდინარეობს სანაპირო-ზღვიური, ჭაობური, მდინარეული და ტბიური სედიმენტების აკუმულაცია. გეოლოგიური გაბურღვების მონაცემების მიხედვით ეროვნული პარკის ტერიტორია ზედაპირიდან 10-14 მ სიღრმემდე აგებულია ალუვიური (ქვიშები, თიხები, ლამი), ჭაობური (ტორფი, ჭაობის თიხები) და სანაპირო ზღვიური გენეზისის (ქვიშები და ლამი) ნალექებით. ზღვისპირა ვაკე ინტენსიურ დაჭაობებას განიცდის, რის გამოც აქ ვრცელი ტორფიანი ჭაობებია განვითარებული. ჭაობების ზედაპირი თითქმის ზღვის დონეზე მდებარეობს და მათში ტორფის ფენები ერთიან ჰორიზონტს ქმნის. ტორფის ჰორიზონტის სისქე 12 მ-ს აღწევს. თითქმის ყველა ზღვისპირა ტორფნარში ტორფის შუა და ქვედა ფენები ზღვის დონეზე დაბლაა დაძირული. რადიოკარბონული და ლითოლოგიური მეთოდების გამოყენებით დადგენილია, რომ კოლხეთის ზღვისპირა ტორფნარებში ტორფის დაგროვება დაიწყო დაახლოებით 6 000 წლის წინ და დღემდე განუწყვეტლივ გრძელდება.

მუხლი 13. ნიადაგები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი:

ა) ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები. ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგებისთვის დამახასიათებელია მკვეთრად დიფერენცირებული პროფილი, ინტენსიური გალებება, კონკრეციები მთელ სიღრმეზე, ხშირად კარგად გამოხატული ორტშტეინის ფენის არსებობა. ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები გავრცელებულია ყვითელმიწა-ეწერი ნიადაგების არეალში, უფრო ჩადაბლებულ ადგილას. განვითარების პირობებით ეს ნიადაგები მეტად ახლოს არიან ერთმანეთთან, მაგრამ ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები ყვითელმიწა-ეწერებისგან განსხვავდებიან გრუნტის და ზედაპირული ჩამონადენი წყლებით, მეტი დატენიანებით. ამჟამად ბუნებრივი მცენარეული საფარი დარღვეულია. ნიადაგები ათვისებულია, ძირითადად, სიმინდითა და სხვა ერთწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურებით.

ბ) ჭაობიანი ნიადაგები ხასიათდება მძლავრი პროფილით, მძიმე მექანიკური შედგენილობით, გალებებით. ჭაობიანი ნიადაგები ძირითადად გავრცელებულია კოლხეთის დაბლობზე. სპორადულად გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. კოლხეთის ნიადაგების დაჭაობების ძირითად მიზეზებად ჩვეულებრივ მიიჩნევდნენ: ჭარბ ატმოსფერულ ნალექებს, მიმდებარე ტერიტორიებიდან ნიაღვრებისა და წყალდიდობების შედეგად მოხვედრილ წყლებს და ტერიტორიის უმეტეს ნაწილზე, ნიადაგ-გრუნტოვანი წყლების მოქმედებას. თუმცა დაჭაობების პროცესს მნიშვნელოვნად განაპირობებს ასევე ნიადაგის გრანულომეტრიული შედგენილობა, რაც აფერხებს წყლის ფილტრაციას პროფილში და რელიეფის დადაბლებული პირობები, მისი უმნიშვნელო დახრილობა, რაც დამატებით ზედაპირული წყლის მოხვედრისა და დგომის პირობებს იწვევს. ჭაობიანი ნიადაგები აერთიანებენ ორ ტიპს: მინერალურ-ჭაობიან და ორგანულ-მინერალურ ჭაობიან ნიადაგებს. მინერალურ-ჭაობიანი ნიადაგები იყოფა ორ ქვეტიპად: ლამიან-ჭაობიან და მდელოს ჭაობიან ნიადაგებად. ლამიან-ჭაობიანი ნიადაგები ფორმირდება ტყის მცენარეულობის ქვეშ, ხოლო მდელოს ჭაობიანი ნიადაგები-ნატყეურ მდელოს ცენოზების პირობებში. ორგანულ-მინერალურ ჭაობიანი ნიადაგები იყოფა ორ ქვეტიპად: სუბაქვალური-ჭაობიანი და ტორფიან-ჭაობიანი;

გ) ალუვიური ნიადაგები. ალუვიური ნიადაგებისთვის დამახასიათებელია გენეზისურ ჰორიზონტებზე სუსტი დიფერენციაცია, ცუდი გასტრუქტურება, მომატებული ხირხატიანობა და შრეობრიობა (სტრატიფიკაცია პირველ რიგში მექანიკური შედგენილობის მიხედვით). ალუვიური ნიადაგები გავრცელებულია ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, სხვადასხვა ბუნებრივ ზონაში. საკმაოდ ჭრელია ალუვიონის მასალა, რომელზედაც წარმოიქმნებიან ეს ნიადაგები. ბუნებრივი მცენარეულობა წარმოდგენილია ჭალის მცენარეულობით. ალუვიური ნიადაგები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გვხვდება შავი ზღვისა და მდინარე რიონის სანაპიროზე. ალუვიური ნიადაგები ხასიათდება განსხვავებული შენებითა და თვისებებით, რაც განპირობებულია იმ აუზების რეჟიმითა და ბუნებით, სადაც ის წარმოიშვა;

დ) ანთროპოგენური ნიადაგები, რომლებიც განიცდიან მძლავრ სამრეწველო გავლენას. მათ დაკარგული აქვთ ბუნებრივი შენება და სულ ცოტა პროფილის ზედა ნაწილი განიცდის ანთროპოგენურ ზეგავლენას. ანთროპოგენური ნიადაგები კოლხეთის ეროვნულ პარკში მცირე რაოდენობით გვხვდება მდინარე რიონის სანაპიროზე. ეს ნიადაგები ხასიათდება მჟავე, ნეიტრალური ან ტუტე რეაქციით, ჰუმუსის მცირე ან საშუალო შემცველობით, შთანთქმის დაბალი ან საშუალო ტევადობით, სხვადასხვა მექანიკური შედგენილობით. ღარიბია ან საშუალოდ უზრუნველყოფილია საერთო აზოტით. არსებობს წყლისმიერი ან ქარისმიერი ეროზიის საშიშროება.

2. კაცობურის აღკვეთილი:

კაცობურის აღკვეთილში გავრცელებულია ალუვიური თიხნარ-ქვიშნარი ნიადაგები. მცირე ფართობებად არის ნეშომპალა თიხნარ-სილნარ ნიადაგები. ალუვიური თიხნარ-ქვიშნარი ნიადაგები ხასიათდება ნაყოფიერების სხვადასხვა ხარისხით განსხვავებული მორფოლოგიური ნიშნებით, ფიზიკური შემადგენლობით და იყოფა შემდეგ ქვეტიპებად: თხელი საშუალო სკელეტური ნიადაგები საშუალო სიღრმის სუსტად სკელეტური ნიადაგები; ღრმა არასკელეტური ნიადაგები. თხელი საშუალო სკელეტური უკარბონატო ნიადაგები წარმოშობილია მდინარე რიონის კალაპოტის შეცვლის შედეგად.Mმისი სიღრმე არ აღემატება 20 სმ. იგი დიდი რაოდენობით შეიცავს ღორღს.Mმისი ქვედა ფენა საკმაოდ გამკვრივებულია, რაც გათვალისწინებული უნდა იქნას ტყის კულტურების გაშენების დროს. საშუალო სიღრმის სუსტად სკელეტური ნიადაგები თიხნარ-ქვიშნარი შემადგენლობისაა, მისი სიღრმე 40-60 სმ-ში ცვალებადობს. ფიზიკური და ქიმიური შემადგენლობის გამო შესაძლოა გამოყენებულ იქნას ტყის კულტურების გასაშენებლად. ღრმა სკელეტური ნიადაგების განვითარების სიღრმე აღწევს 80-100 სმ-ს, მექანიკური შემადგენლობით მსუბუქ თიხნარებს წარმოადგენენ, რაც განაპირობებს მათ ვარგისიანობას რელიქტური ტყის ბუნებრივი სახით აღდგენისა და ხელოვნური ტყის გაშენებისათვის.

მუხლი 14. ჰიდროლოგია

1. ჰიდროლიგიასა და ჰიდროლოგიურ რეჟიმს კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატებისათვის განსაკუთრებული ღირებულება და სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს. ეროვნული პარკის ლანდშაფტის შემადგენელ ყველა ჭარბტენიან ჰაბიტატს ერთიანი ჰიდროლოგიური ქსელი და ჰიდროლოგიური რეჟიმი აერთიანებთ.

ა) მდინარეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკში და მიმდებარე ტერიტორიაზე უხვნალექიანი კლიმატის შედეგად, გაედინება შერეული საზრდოობის (თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლების) წყალუხვი მდინარეები, მათ შორის ზოგი ტრანზიტულია (სუფსა, რიონი, ხობისწყალი, ცივი, ტეხური, ენგური), ზოგი კი ადგილობრივი ჭაობებიდან იღებს სათავეს (მალთაყვა, დედაბერა, ცია, ცივა, ჭურია და სხვა). კოლხეთის დაცული ტერიტორიების რეგიონის ზოგიერთი მცირე მდინარეების მაკრომეტრული მაჩვენებელი ასეთია: მდ. ჭურია, რომლის სიგრძე 11,0 კმ-ია და აუზის ფართობი კი - 295,0 კმ2 უერთდება შავ ზღვას, მდ. ფოჩორი, რომლის სიგრძე 61,0 კმ-ია და აუზის ფართობი კი 406,0 კმ2 და მდ. თხორინა 16, 0 კმ სიგრძითა და 56, 0 კმ2 აუზის ფართობით უერთდება პალიასტომის ტბას, მდ. მუნჩია 39.1 კმ სიგრძისა 79,9 კმ2 აუზის ფართობის მქონე უერთდება მდ. ჭურიას. 11,0 კმ სიგრძისა და 28,9 კმ2 აუზის ფართობის მქონე მდ. ცია უერთდება მდ. ცივს, ხოლო 33,0კმ სიგრძისა და 254 კმ2 ფართობის აუზის მქონე მდ. ცივი კი უერთდება მდ. ხობისწყალს. უნდა ითქვას, რომ აღნიშნულ გარემოებათა შედეგად (მდინარეთა უკიდურესად დაბალი სიჩქარე, ხშირი უკუდინება ზღვიდან მონაბერი ქარის გამო), კოლხეთის დაბლობის მცირე მდინარეებზე არ ხერხდება ჩამონადენზე გაზომვითი სამუშაოების ჩატარება. ამჟამად კოლხეთის დაცული ტერიტორიების რეგიონიდან ჩამონადენის დრენაჟი ხორციელდება ბუნებრივი, ხელოვნური ან კომბინირებული სადრენაჟე სისტემებიდან. წარსულში აქ შესრულებული სამელიორაციო სამუშაოების შედეგად, ზოგიერთი მდინარის დაკლაკნილი კალაპოტი ხელოვნურად გასწორდა. კოლხეთის ეროვნული პარკის მდინარეებისათვის ზოგადად დამახასიათებელია თხევადი ჩამონადენის ჰიდროლოგიური სეზონურობა, მკვეთრად გამოხატული წყალმცირე პერიოდების უქონლობა, წყალდიდობების მოსალოდნელობა წლის ყველა სეზონზე. პერიოდულად ხდება კატასტროფული წყალდიდობები, განსაკუთრებით მდ. რიონზე. ლიტერატურული წყაროების მიხედვით, ეროვნული პარკისა და მიმდებარე ტერიტორიებზე დიდი წყალდიდობები დაფიქსირდა 1842, 1895, 1922, 1983 და 1987 წლებში. 1987 წლის 31 იანვარს მდ. რიონზე წყალდიდობის დროს 1-3 მ ნიაღვრების ერთიანი ფენით დაიფარა ეროვნული პარკისა და მიმდებარე უბნების დაახლოებით 300 კმ2 ფართობის ზედაპირი. წყალდიდობამ დაანგრია 1600-ზე მეტი სხვადასხვა დანიშნულების სახლი, გზები, ჰიდროტექნიკური ნაგებობები;

ბ) შავი ზღვის აკვატორია. კოლხეთის ეროვნულ პარკთან მიმდებარე შავი ზღვის სანაპირო აკვატორია მოიცავს შელფს, რომელიც სანაპირო ზოლიდან საშუალოდ 5 საზღვაო მილამდე ვრცელდება. შელფის ზედაპირი შედარებით უმნიშვნელოდ არის დახრილი. მაგალითად, 20 მ სიღრმის ნიშნული სანაპირო ხაზიდან 1300-1400 მ-მდე ვრცელდება. შავ ზღვაზე გაბატონებული ჰაერის მასების ცირკულაცია სანაპირო აკვატორიაში განაპირობებს წყლის დინების ციკლონურ ბრუნვას (საათის ისრის მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით). დინების სიჩქარე საათში საშუალოდ 1 კმ უდრის, ძლიერი ქარების დროს კი 5-6 კმ-მდე აღწევს. საქართველოს საზღვაო აკვატორიაზე გაბატონებულია დასავლეთური რუმბის ქარები და ტალღები, ზამთრობით შეინიშნება ჩრდილო-დასავლეთის ქარის მოქმედებაც. ჭარბობს 1-3 ბალის სიმძლავრის ღელვები. აღინიშნება ძლიერი ღელვებიც. ტალღების მაქსიმალური სიმაღლე 3-6 მ-ის საზღვრებში ცვალებადობს. ძალზედ იშვიათად ტალღის სიმაღლემ შეიძლება 8 მ-ს მიაღწიოს. შავი ზღვის დონის რყევა მოქცევისა და მიქცევის გავლენით 10 სმ არ აღემატება. ღია ზღვაში ზედაპირზე წყლის მარილიანობა 17-18 პრომილს უდრის, დიდ მდინარეთა შესართავებთან 3-9 პრომილის საზღვრებში ცვალებადობს. უკანასკნელი ათწლეულების მანძილზე საქართველოს საზღვაო აკვატორიაში, კერძოდ, კოლხეთის ეროვნული პარკის სანაპირო აკვატორიაში აღინიშნება ზღვის წყლის დაბინძურების პროცესი ფენოლის, ნავთობპროდუქტების, აზოტის ნაერთებით. კოლხეთის ეროვნული პარკის გეოლოგიისა და ჰიდროგრაფიული ქსელის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია პალიასტომის ტბა და მიმდებარე იმნათის ტორფნარი;

გ) იმნათის ტორფნარში ტორფის აკუმულაციის პროცესი ჩვენს ერამდე, დაახლოებით 6000 წლის წინ დაიწყო. მანამდე კი ის წარმოადგენდა ლაგუნას, რომელიც გამოცალკევებული იყო შავი ზღვისაგან მდ. რიონის დანალექი ქანებით, სადაც თიხისა და ქვიშის სედიმენტებისაგან 3 მ-დან 12 მ-მდე ტორფის ფენები ჩამოყალიბდა. აქ ჩატარებული ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილის მიხედვით იმნათის ტორფნარის ჩამოყალიბებას ორი მთავარი ფაზა უძღოდა წინ.

პირველი ფაზა ესაა „ფენის“, ანუ - ლაგუნადან ჭაობის მცენარეებისაკენ - გარდამავალი პერიოდი. ამ მოვლენას ხელი შეუწყო იმ პერიოდში აქ გავრცელებულმა ლელმა (Phragmites australis), რომელიც საკვები ნივთიერებებით მდიდარ გარემოში იზრდებოდა. ტორფის აკუმულაციის პროცესი ემთხვევა ისლის სახეობების - ლაზური ისლი (Carex lasiocarpa) და ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis) ნარჩენების გახრწნის პერიოდს. სწორედ ამ დროს შეინიშნება ხერხას (Cladium mariscus) დომინანტობაც, რამაც შემდგომში ტორფნარში ხერხას ტორფის დაგროვება გამოიწვია. „ფენის“ ეს პერიოდი გაგრძელდა 4000 წელი, რაც უკავშირდება რეგიონში მიმდინარე ტექტონურ პროცესებს. მეორე ფაზა გაგრძელდა დაახლოებით 2000 წელს ჩვენს ერამდე, ტორფის დაგროვების პროცესმა გაასწრო ზღვის დონის აწევას. წვიმიანი პერიოდები გაიზარდა, დაიწყო სფაგნუმის გუმბათის ჩამოყალიბება. დომინანტ სახეობებს წარმოადგენდნენ სფაგნუმის სახეობები: აუსტინის, მაგელანის და ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum austinii, Sph. papillosum, Sph. Magellanicum), ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis) და ხერხა (Cladium mariscus).

დ) პალიასტომის ტბა. ტბის ფართობი 18.2 კმ2 შეადგენს. პალიასტომის ტბის წყალშემკრები აუზის ფართობია 547 კმ2. 1940 წლისათვის პალიასტომის ტბის წყალშემკრები აუზის ფართობი შეადგენდა 450 კმ2. ფართობი გაზრდილია გასული საუკუნის 50-70-იან წლებში მიმდებარე ტორფნარებში ხელოვნურად გაჭრილი არხების ხარჯზე. ტბის სამხრეთით მომიჯნავე ტერიტორიებზე ტორფის მოპოვების მიზნით ადგილი ჰქონდა მრავალრიცხოვანი კარიერებისა და გამომტანი არხების გათხრას, რის შედეგადაც წარმოიქმნა ვრცელი, 5 კმ2 ხელოვნური წყალსატევი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა „ნათხარების“ სახელწოდებით მოიხსენიებს. აღნიშნული წყალსატევი რამდენიმე არხით დაკავშირებულია ტბასთან და დღეისათვის მისთვის ერთგვარ უბეს წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, დღეს პალიასტომის ტბის ფართობი 23.2 კმ2 -ს შეადგენს. ტბის მაქსიმალური სიღრმე 2.6 მ-ია, საშუალო სიღრმე კი 1.3 მ (ნათხარების გამოკლებით). ტბაში ჩაედინება სამი მდინარე შავი ღელე (შავწყალა) - ჩრდილო დასავლეთით, ფიჩორი ჩრდილო-აღმოსავლეთით და თხორინა (მისი შენაკადი გურინკა), სამხრეთით ტბიდან გამოედინება მდ. კაპარჭა. მდ. შავი ღელეს სიგრძე 4 კმ-ია, თუმცა მდ. რიონის წყალმოვარდნების დროს მისი მეშვეობით პალიასტომში აღწევს რიონის მღვრიე წყლის მასები. წყალმცირობის დროს შავი ღელეს და მისი აუზის კვება ხორციელდება პირიქით - პალიასტომის ხარჯზე. პალიასტომის კვებაში უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს მდ. ფიჩორი, რომელიც ქვედა წელში სანაოსნოა, მსგავსად შავი ღელესი, ფიჩორის მეშვეობითაც წყალმოვარდნების დროს პალიასტომში აღწევს მდ. რიონის წყალი. მდ. თხორინა სათავეს იღებს იმნათის ტორფნარში არსებული იმნათის ტბიდან. ტბიდან გაედინება მდ. კაპარჭა, რომელიც ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ფორმირდება. თავდაპირველად, კაპარჭა მიემართება ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით, შემდეგ უხვევს სამხრეთ და სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ. მდ. კაპარჭასა და პალიასტომის ტბას შორის ფორმირებულია ქვიშიანი ისარა, რომელიც დღეისათვის დასახლებულია. ადრე, ეს ისარა ორ ადგილზე იყო გარღვეული, საიდანაც კაპარჭაში აღწევდა პალიასტომის დამატებითი წყლები და პირიქით - ამ სრუტეებით ხორციელდებოდა პალიასტომის ტბაში შედარებით მცირე რაოდენობით გამლაშებული წყლების შეღწევა. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული ეს ისარა ერთიანია. პალიასტომის ტბის აუზი გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით ორი განსხვავებული ნაწილისგან შედგება. ორი მესამედი მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე მდ. რიონის მარცხენა ნაპირზე და ზღვის სანაპიროსთან ახლოს. პალიასტომის ტბის აღმოსავლეთი აუზი აგებულია ალუვიალურ და ალუვიალურ-პროლუვიალურ დანალექ ქანებზე (თიხა, შლამი და სხვა). ერთი მესამედი ჩრდილო და ჩრდილო-დასავლეთი ესაზღვრება ნიგოითის მთის ძირს და სამხრეთით მის დაბლობზე მდებარეობს. პალიასტომის ტბის ეს სამხრეთი აუზი - ნიგოითის მთის ფერდობის ძირი-აგებულია მესამეული პერიოდის ქვანაშალებისგან, სილიანი თიხისგან, კონგლომერატებისგან და მდინარეთა სხვა დანალექებისაგან. პალიასტომის ტბის აკუმულაციური დაბლობისაგან განსხვავებით ნიგოითის მთის ფერდობები ხასიათდება ეროზიული რელიეფით. ამ მთების ფერდობები მიმართულია კოლხეთის დაბლობისაკენ და გამოყოფილია მდინარეთა ხეობებით. ეროდირებული მიწის ფართობების სიღრმე 10-80 სმ-ია. ეს ფერდობები ზოგან ძალიან დახრილია. ნიგოითის მთათა სისტემას და დაბლობს შორის მრავალი გორაკ - ბორცვია, სხვადასხვა სიმაღლის მაქსიმუმი 500 მ-ია. ეს გორაკ-ბორცვები უკვე მეოთხე ზონად განიხილება პალიასტომის ტბის აუზისათვის, პალიასტომის ტბის ლითოლოგიურმა, პალეონტოლოგიურმა და სხვა ანალიზებმა აჩვენა, რომ ტბა წარმოიქმნა ტბის დანალექებისა (თიხა საპროპელი) და ტორფის მონოლითური ფენებისგან. პალიასტომის ტბა საუკეთესო მაგალითია ერთნაირი ასაკის მქონე სხვადასხვა დანალექი ჰორიზონტებისა. ყველაზე ღრმა და უძველესი ფენა (10-11 მ) ესაა პალიასტომის ტბის ზედა ფენა. ის ფაქტი, რომ ზღვიური წარმოშობის დანალექები განვითარებულია პალიასტომის ტბის მიდამოებში და განლაგებულია ტორფისა და ტბის წარმომქმნელი თიხიანი საპროპელის ჰორიზონტების ფენების ქვეშ, მიანიშნებს იმაზე, რომ პალიასტომის ტბამ შემოგარენ ტორფნარებთან ერთად ჩამოყალიბება 5-6 ათასი წლის წინ ყოფილი ზღვის რელიქტური ლაგუნადან დაიწყო და ეს პროცესი დღესაც გრძელდება. პალიასტომის ტბის დანალექი ქანების ბიოსტრატიგრაფიულმა ჭრილებმა გვიჩვენა, რომ ტბამ ჩამოყალიბების ოთხი ფაზა გაიარა:

დ.ა) 6-8 ათასი წლის წინ პალიასტომის ტბა ზღვის უბეს წარმოადგენდა. რაზეც მეტყველებს ტორფის დანალექ ქანებში არსებული დიატომური წყალმცენარეები, ფორამინაფერები და ზღვის მოლუსკები;

დ.ბ) შემდგომ ეტაპზე ზღვის ლაგუნა გადაიქცა მტკნარწყლიან ტბად, ამის მანიშნებელია თიხიანი საპროპელის ჰორიზონტალურ ფენებში ნაპოვნი მტკნარწყლიანი რელიქტური მაკროგანამარხებული ფლორისა და ფაუნის არსებობა, მაგ., როგორიცაა, წყლის კაკალი;

დ.გ) შემდგომ ეტაპზე პალიასტომის ტბამ მრავალი ცვლილება განიცადა, როგორიცაა ტორფნარების ჩამოყალიბება, მოხდა 2 მ სისქის ფენის ტორფისა და საპროპელის ფენების ჰორიზონტების დაგროვება. ეს პროცესი დაახლოებით 2700-3500 წლის წინ მოხდა. ამ პერიოდს მეცნიერები „ფანაგორიული რეგრესიის ფაზას“ უწოდებენ;

დ.დ) პრეისტორიულ ეპოქაში დაწყებულმა პალიასტომის ტბის გარშემო დაჭაობების პროცესმა, გადააჭარბა ტბის სტადიას. ამაზე მიუთითებს ის ფაქტი, რომ ტორფი და ტორფი-საპროპელის ფენები განვითარდნენ ტბის ზედაპირის გასწვრივ და წარმოქმნეს 3 მ სისქის საპროპელნარევი ფენები.

2. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორია იზოლირებულია მდინარე რიონის დინებისაგან და აქ არსებული წყალსატევი (საგუბარი) იკვებება ატმოსფერული ნალექებით. მცენარეული საფარისათვის მნიშვნელოვანია გრუნტის წყლები, რომელთა დონე უახლოვდება მიწის ზედაპირს.

მუხლი 15. ლანდშაფტი

კავკასია მსოფლიოს ბიომრავალფეროვნების 36 ცხელ წერტილს შორისაა. კოლხეთის დაბლობი ფიტოგეოგრაფიულად უძველესი ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონს წარმოადგენს. მესამეული გამყინვარების ეპოქაში კლიმატი ჩრდილო ნახევარსფეროში თბილი და ტენიანი იყო. ლანდშაფტი კი - მდიდარი ტროპიკული და სუბტროპიკული მერქნიანი მცენარეებით შექმნილი. მოგვიანებით, გლობალურმა აციებამ, რომელიც 15 მლნ წლის წინ დაიწყო, კულმინაციას მიაღწია გამყინვარების სახით და მერქნიანმა მცენარეებმაც სამხრეთისაკენ მიგრირება დაიწყეს. მათი უმრავლესობა შემოინახა გარემო პირობების ცვლილებებისგან განსაკუთრებულად დაცულ ადგილას, სადაც შემორჩა თბილი და ტენიანი კლიმატი, ე.წ. რეფუგიუმი. კოლხეთის რეფუგიუმში რელიქტები მეოთხეული პერიოდის ოთხჯერად გამყინვარებას გადაურჩნენ. გამყინვარება კოლხეთში ადგილობრივი მნიშვნელობის იყო. ზოგიერთი მყინვარი ეშვებოდა ველამდე. შემდგომ პერიოდში კი - კლიმატის დათბობის კვალდაკვალ მყინვართა უკან დახევამ გამოიწვია მრავალი მცენარის გავრცელები არეალის ცვლილება. კოლხეთის რეფუგიუმმა შემოინახა რელიქტური სახეობები, რომლებიც ფართოდ იყო გავრცელებული ევროპაში მრავალი მილიონი წლის წინ და გამყინვარების ეპოქაში გაქრა. აქედან გამომდინარე, კოლხეთის რეფუგიუმი, სადაც კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი მდებარეობს, თავშესაფარია ფლორისა და ფაუნის მრავალი კაინოზოური რელიქტური სახეობისათვის, რომლებიც ფართოდ იყო გავრცელებული ევროპაში მრავალი მილიონი წლის წინ და გამყინვარების ეპოქაში გაქრა.

მუხლი 16. ბიომრავალფეროვნება

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი:

ა) ჰაბიტატები. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ლანდშაფტი საქართველოს სხვა დაცული ტერიტორიებისაგან განსხვავებით ჰაბიტატებისა და სახეობათა ბიომრავალფეროვნების მხრივ, წარმოადგენს პარადიგმის მაგალითს, რაც ფლორისა და ფაუნის სახეობათა სიმცირით, მაგრამ გლობალურად უნიკალური ჰაბიტატების არსებობაში გამოიხატება. კოლხეთის ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია: ცოცხალი პერკოლაციური სფაგნუმიანი ტორფნარები, რელიქტური ტყეები ტორფიანი საფარველით, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სანაპირო დიუნები, ტბები, ჭარბტენიანი მდელოები;

ბ) ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარები (სადაც ტორფის დაგროვების პროცესი დღესაც მიმდინარეობს);

გ) კოლხეთის ეროვნულ პარკში საჭიროა განვასხვავოთ ორი ტიპის ტორფნარი:

გ.ა) „ფენის“ (fen) ფენის ტიპის - მინეროტროფული ტიპის ტორფნარი, რომელიც იკვებება ძირითადად მინერალებით მდიდარი გრუნტის წყლებით. ის არ წარმოქმნის გუმბათს. ასეთი ტორფნარებია: ჭურია, ნაბადა და ანაკლია;

გ.ბ) „გუმბათისებრი“ (bog) - ომბროტროფული ტიპის ტორფნარი საზრდოობს მხოლოდ და მხოლოდ წვიმის წყლებით და აქვს გუმბათის ფორმა. ასეთი ტიპის ტორფნარია იმნათი, ფიჩორი და გრიგოლეთი.

გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ტორფნარებისთვის ჰიდროლოგიური ფაქტორი უმნიშვნელოვანესია, წყალი კი - გადამწყვეტი კომპონენტი, რადგან მხოლოდ წყლის სათანადო მუდმივად მაღალი დონე ქმნის ტორფის აკუმულაციის/ზრდის საშუალებას.

დ) პერკოლაციური (შეღწევადი) ტიპის სფაგნუმიანი ტორფნარი. პერკოლაციურ (ლათინურიდან percōlāre, „ფილტრაცია“ ან „ჟონვა“) ფოროვან მასალაში (მაგ., ქანიანი ნიადაგი) სითხეების (წყლის) მოძრაობა და ფილტრაციაა ჰიდროსტატიკული წნევის გავლენით. ასეთი ტორფნარის მახასიათებლებია:

დ. ა) საზრდოობს მხოლოდ ატმოსფერული ნალექებით;

დ. ბ) აქვს ამოზნექილი გუმბათის ფორმა და არ გააჩნია მკაფიო მოხაზულობა;

დ.გ) მცენარეულობა მჟავე გარემოში ვითარდება. ტორფნარისათვის დამახასიათებელია რეოტროფის ეფექტი, რომელიც გულისხმობს მცენარეთა ზრდას წყლის დინების მიმართულებით, რაც განასხვავებს პერკოლაციურ ტორფნარს „ჩვეულებრივი“ ტორფნარებისაგან;

ე) ტორფი თითქმის გაუხრწნელია საკმაოდ დიდ სიღრმეებამდე. უხვი ნალექები და წლის მიხედვით მათი თანაბარი განაწილება განაპირობებს ტორფნარში წყლის მუდმივ მაღალ დონეს. შესაბამისად, მცენარეებიც წყლიან გარემოში იმყოფებიან. წყლის მუდმივი მაღალი დონე ჟანგბადის სიმწირეს იწვევს, ტორფი არ იხრწნება. აქ განლაგებული მცენარეული ნაშთები წარმოქმნიან ფორებს. ფორიანობა კი ტორფნარს ხდის ელასტიკურს, რაც საშუალებას აძლევს ატმოსფერული ნალექების წყალს ვერტიკალურად იდინოს და შეაღწიოს (რაც „პერკოლაციას“ ნიშნავს) მთელი ტორფნარის სიღრმეში;

ვ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე პერკოლაციური ტიპის შემდეგი ტორფნარებია: ვ.ა) იმნათის ტორფნარი. ტორფნარი პალიასტომის ტბას ესაზღვრება აღმოსავლეთით ქ. ფოთიდან 5 კმ-ის მანძილზე. იგი ყოფილი ზღვის ლაგუნაზე ჩამოყალიბდა და ყველაზე დიდი სფაგნუმიანი ტორფნარია კოლხეთში. მისი ფართობი 5 000 ჰა-ია, რაც საქართველოს ტორფნარების 11%-ს შეადგენს. იმნათის ტორფნარი კოლხეთის ეროვნული პარკის მკაცრი დაცვის ზონაა, რომელიც ერთმანეთისაგან იზოლირებული ორი გუმბათისგან შედგება. დეტალურადაა შესწავლილი მისი ყველაზე დიდი გუმბათი. ტორფნარში ტორფის ფენები 12 მ-ზე ღრმაა. ტროფიკული დონე - ოლიგო მეზოტროფულია. ტორფნარის მჟავე არეა - pH = 4.0. ტორფნარში ტორფი სფაგნუმიანია, დიდი და მაღალი ელასტიკურობის მქონე ფორებით. სწორედ ტორფის მაღალი ელასტიკურობა განაპირობებს იმას, რომ აქ ხრწნა არ მიმდინარეობს. ტორფში უმაღლესი მცენარეების (ხერხა, ჩრდილოეთის ისლი) ფესვები ქმნიან ე.წ. “ჩონჩხს” სფაგნუმისთვის. იქმნება ახალი ელასტიკური ფორები, რაც ქობულეთის დაცული ტერიტორიების - ისპანის ტორფნარების მსგავსად, იმნათის ტორფნარს პერკოლაციურს ხდის. ელასტიკურობა და ხრწნის (ჰუმიკაციის) დაბალი უნარი იწვევს ტორფნარის რხევის სუნთქვით მაღალ უნარს (“Mooratmung”). ტორფნარის ზედაპირი გვალვიან პერიოდში დაბლა იწევს, ხოლო ძლიერი წვიმებისას კი მოცულობაში მატულობს ისე, რომ ტორფსა და ზედაპირულ მცენარეულ საფარს შორის წყლის დონე მუდმივია და არასოდეს იცვლება. იმნათის ტორფნარზე დომინანტობს სფაგნუმის შემდეგი სახეობები: აუსტინის სფაგნუმი (Sphagnum austinii), მაგელანის სფაგნუმი (Sphagnum magellanicum), ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum papillosum), წითელი სფაგნუმი (Sphagnum rubellum). იმნათის ტორფნარი შქერის (Rhododendron ponticum) გავრცელების უკიდურესი ჩრდილოეთი ადგილია კოლხეთის დაბლობზე. მისი რამდენიმე ეგზემპლარი გვხვდება იმნათის ტორფნარის ცენტრში ტბასთან ახლოს. იმნათის ტორფნარს განსაკუთრებულს ხდის კალციფილური ხერხას (Cladium mariscus) დომინანტობა ტორფნარისათვის დამახასიათებელ მჟავე ომბროტროფულ გარემოში. ჩრდილოეთის ისლის დომინანტობა და მისი დიდი ზომები ერთი მხრივ, ხელს უწყობს სფაგნუმიან ტორფნარზე აორთქლებას (ევაპოტრასპირაციას) და მეორე მხრივ იმას, რომ გვალვიან პერიოდში ტორფნარში წყალის დაკარგვას ადგილი არ აქვს. წინააღმდეგ შემთხვევაში კი ადგილი ექნებოდა ტორფის გახრწნას, ფორების გაქრობასა და ტორფნარის ელასტიკურობის რღვევას;

ვ.ბ) ფიჩორის ტორფნარი. ფიჩორის ტორფნარი იმნათის ტორფნარის ჩრდილოეთით მდ. ფიჩორის მარჯვენა მხარეს მდებარეობს. მხოლოდ ამ ტორფნარზე ხარობს კოლხეთის ენდემი: ტორფის ოქროწკეპლა (Solidago turfosa);

ვ.გ) გრიგოლეთის ტორფნარი. გრიგოლეთის ტორფნარი მდებარეობს კოლხეთის ეროვნული პარკის გურიის ნაწილში. გრიგოლეთის ტორფნარი ე.წ. „ჩანასახოვანი“ პერკოლაციური ტიპის ტორფნარს წარმოადგენს;

ზ) პერკოლაციური ტიპის ტორფნარები ზურმუხტის ქსელით და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის (EUNIS) პოტენციურ დაცულ ჰაბიტატებს წარმოადგენენ;

თ) გრუნტის წყლებით მოსაზრდოვე „ფენის“ ტიპის მინეროტროფული, ტორფნარები

თ.ა) ჭურიის ტორფნარი. ჭურიის ტორფნარი მდებარეობს ქ. ფოთიდან ჩრდილოეთით, 10 კილომეტრის მანძილზე, ყულევის ტერმინალის ჩრდილოეთით და მდ. ხობისწყალის მარცხენა სანაპიროზე. ჭურიის ტორფნარი არის მინეროტროფული სფაგნუმიანი ტორფნარი, სადაც ისლის სახეობების: ჩრდილოეთის ისლის (Molinia littoralis), ლაზური ისლის (Carex lasiocarpa) მიერ შექმნილი კოლბოხებია. აქ, კოლბოხებთან ახლოს, ალაგ-ალაგ იზრდება ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), ჩაღანდრი (Veronica becca-bunga), ლიკოპუსი (Lycopus europaeus) და ინვაზიური ჰიდროკოტილე (Hydrocotyle vulgaris). ტორფნარის ცენტრალურ ნაწილში განვითარებულია მეზოტროფული მცენარეული თანასაზოგადოება და ტიხრებიანი სფაგნუმის (Sphagnum papillosum) მიერ შექმნილი გუმბათი. გუმბათზე იზრდება: წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მრგვალფოთოლა დროზერა (Drosera rotundifolia) და ჩრდილოეთის ისლი (Molinia littoralis);

თ.ბ) ანაკლიის ტორფნარი. ანაკლიის მინეროტროფული ტორფნარი ჭურიის ტორფნარის ჩრდილოეთით, მდ. ჭურიის შესართავთან მდებარეობს. ტორფნარზე გაბატონებულია ისლის (Carex rostrata) მიერ შექმნილი კოლბოხები. ანაკლიის ტორფნარის მიმდებარე ჭარბტენიან ტორფნარ ჰაბიტატში ხარობს მხოლოდ ფლორის გლობალური წითელი ნუსხის სახეობა - კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos);

თ.გ) ნაბადას ტორფნარი. ტორფნარი მდებარეობს ყულევის ტერმინალის სამხრეთით. აქ ხარობს ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris). სფაგნუმიან ტორფნარებზე იზრდება გლობალური წითელი ნუსხის 8 სახეობა: კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis ), ჯადვარი (Spiranthes sinensis (amoena), თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), ხერხა (Cladium mariscus), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), მედვედევის რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii). ინვაზიური სახეობებიდან სფაგნუმიან ტორფნარებზე დაფიქსირებულია შემდეგი სახეობები: Hydrocotyle vulgaris, Hypericum mutilum, Polygonum thunbergii;

ი) რელიქტური ტყეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკში რელიქტური კოლხური ტორფნარი ტყეები გარს აკრავს სფაგნუმიან ტორფნარებს. ტყეებში წარმოდგენილია გლობალური წითელი ნუსხის მერქნიანი სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), ბროწეული (Punica granatum), ლეღვი (Ficus carica), კავკასიის წითელი ნუსხისა და საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana). ტყეები ძირითადად შემდეგი მერქნიანი სახეობებითაა წარმოგენილი: მურყანი (თხმელა), ნეკერჩხალი (Acer orthocampestre), იფანი (Fraxinus excelsior), რცხილა (Carpinus betulus). ქვეტყეში იზრდება: კოლხური ჭყორი (Ilex colchica), თაგვისარა (Ruscus ponticus). ლიანებიდან გვხვდება: ეკალღიჯი (Smilax excelsa), კოლხური სურო (Hedera colchica), ღვედკეცი (Periploca graeca), ცხრატყავა (Lonicera caprifolia), სვია (Humulus lupulus) და სხვა;

კ) ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები. ბოლო წლებში, ანთროპოგენური ფაქტორის გამო მტკნარწყლიანი ტბორების, როგორც ბიომრავალფეროვნებისათვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატის დეგრადაციამ ხმელთაშუა ზღვისპირეთის ქვეყნების მეცნიერები მიიყვანა დასკვნამდე, რომ მტკნარწყლიანი ტბორები გლობალური წითელი ნუსხის (IUCN Red List) მიერ შეფასებულიყო, როგორც საფრთხის ქვეშ მყოფი ეკოსისტემები (www.iucnredlist.org). 2015 წელს მსოფლიო წითელმა ნუსხამ ხმელთაშუა ზღვისპირეთის მტკნარწყლიან ტბორებს (მოიცავს კოლხეთის დაბლობსაც) ოფიციალურად მიანიჭა გლობალური მოწყვლადი (VU) სტატუსი. ეს შეფასება განხილულია ორ შრომაში: „აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის მტკნარწყლიანი ჰაბიტატების ბიომრავალფეროვნების გლობალური სტატუსი“ და „ხმელთაშუაზღვისპირეთის ცხელი წერტილების მტკნარწყლიანი ჰაბიტატების ბიომრავალფეროვნება“. მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორის ინდიკატორი სახეობებია: წყლის კაკალი (Trapa colchica), წყლის გვიმრა სალვინია (Salvinia natans,). ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris). ასეთი მცირე ზომის მტკნარწყლიანი ტბორები გვხვდება ანაკლიაში და იმნათის ტორფნარის მიმდებარედ;

ლ) სანაპირო ქვიშიანი დიუნები. ფლორისტული კომპლექსი კოლხეთის შავი ზღვის სანაპირო დიუნური მცენარეებისა ტიპიური ფსამოფიტებია (ქვიშაზე დასახლებულები), როგორიცაა: ზღვის ნარი (Eryngium maritimum), რძიანა (Euphorbia peplis), ლეიმუსი (Leymus racemosus subsp. sabulosus), ამოფილა (Ammophila arenaria);

მ) ბუნებრივი ტბები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე რამდენიმე ტბაა: პალიასტომი, იმნათის ტორფნარზე არსებული ორი ტბა - იმნათისა და უსახელო ტბა, ფართოწყალი ნაბადაზე. მათ შორის, ყველაზე დიდი ზომისაა პალიასტომის ტბა. პალიასტომის ტბა იშვიათად იყინება, ტბა მთლიანად მხოლოდ 2008 წელს გაიყინა.

პალიასტომის ტბა, ზღვასთან სიახლოვის გამო მნიშვნელოვანი ჰაბიტატია წყალმცურავი და მიგრირებადი ფრინველებისათვის, როგორც აფრიკიდან ევრაზიის ზომიერი ზონისკენ და უკან - სამშობლოში დასაბრუნებელი გზა;

წარსულში კოლხეთის ტენიანი კლიმატიდან გამომდინარე, პალიასტომი პოზიტიურ წყლის ბალანსს ქმნიდა და მტკნარწყლიანი იყო. ამის მიზეზი კი მდ. კაპარჭინა იყო, რომელიც ასაზრდოებდა მას ჩრდილო-დასავლეთი მხრიდან და მოედინებოდა დასავლეთიდან პარალელურად, იგი იცავდა ზღვის მარილიანი წყლის შემოდინებისაგან ტბას და სწორედ ამიტომ იყო მუდამ მტკნარწყლიანი პალიასტომის ტბა. ტბა მდიდარი იყო მტკნარწყლიანი პლანქტონით, ზოოპლანქტონით და ბენთოსური ორგანიზმებით. ეს ყველაფერი ხელსაყრელ პირობებს ქმნიდა იქტიოფაუნის მრავალფეროვნებისათვის. პალიასტომის ტბა და შემოგარენი წყლები 40 სახეობის მტკნარწყლიანი თევზის არსებობისათვის რეფუგიუმს წარმოადგენდა.

ნ) ჭარბტენიანი მდელოები. სფაგნუმიან ტორფნარებსა და ტყეების განაპირას ჭარბტენიანი მდელოებია. მდელოებზე გაბატონებულ სახეობებს წარმოადგენს: ჭილი (Juncus acutus), ლელი (Phragmites communis), ლაქაში (Typha angustifolia), ჭაობის ზამბახი (Iris pseudocorus), შხაპრი (Sparganium neglectum);

2. კაცობურის აღკვეთილი:

ა) ტყეები:

ა.ა) რელიქტური კოლხური ტყე პატარა ფრაგმენტების სახითაა, სადაც იზრდება გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ლეღვი (Ficus carica). მრავლადაა მურყანი (Alnus glutinosa subsp. barbata);

ა.ბ) ხელოვნურად გაშენებული ინვაზიური მერქნიანი სახეობები, სადაც დომინანტ სახეობებს წარმოადგენს: გლედიჩია (Gleditsia triacanthus) და ამორფა (Amorpha fruticosa);

ბ) ხელოვნური ტბა, რომელიც სათევზმეურნეო ტბორს წარმოადგენდა და დღეს თავისი ფუნქცია დაკარგული აქვს.

გ) მეორადი მდელოები, სადაც ისლის სახეობები იზრდება და საძოვრებადაა გამოყენებული.

3. ზურმუხტის ქსელის და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის ჰაბიტატები: კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები, პერკოლაციური და ,,ფენის“ ტიპის სფაგნუმიანი ტორფნარები, რელიქტური კოლხური ტყეები, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები და სანაპირო ქვიშიანი დიუნები ზურმუხტის ქსელის და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის პოტენციურ ჰაბიტატებს წარმოადგენს.

4. ბერნის კონვენციით და გლობალური წითელი ნუსხით დაცული ჰაბიტატები და სახეობები:

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბერნის კონვენციით გლობალური წითელი ნუსხით დაცულ ჰაბიტატს წარმოადგენს ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები. ამ ჰაბიტატში ხარობს ბერნის კონვენციით დაცული სამი სახეობა: ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia), სალვინია (Salvini natans) და მცირე ლაქაში (Typha minima).

5. ფლორა:

ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ფლორა 324 სახეობითაა წარმოდგენილი, რომელთაგან 24 სახეობა გლობალური წითელი ნუსხითაა დაცული: მათ შორის მერქნიანი სახეობებია: ხეები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), ბუჩქები: ბროწეული (Punica granatum), ლეღვი (Ficus carica), გვიმრებიდან: სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), ჭაობის თელიპტერისი (Thelipteris palustris), სალვინია (Salvinia natans), ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia); ბალახოვნებიდან: თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), ჯადვარი (Spiranthes amoena), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos), პონტოს ტუხტი (Hibiscus ponticus), კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), მალეევის წყლის კაკალი (Trapa maleevi), მედვედების რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii), კოლხური დუმფარა (Nymphaea colchica), ღიმის ორი სახეობა (Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans), ხერხა (Cladium mariscus), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მრგვალფოთოლა დროზერა (ცვრიანა) (Drosera rotundifolia). გლობალური სტატუსის მქონეა სფაგნუმის ორი სახეობა: აუსტინის სფაგნუმი (Sphagnum austinii) და ჭაობის სფაგნუმი (Sphagnum palustre). კავკასიის და საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობაა: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra), ძელქვა (Zelkova carpinifolia). უნდა აღინიშნოს, რომ ძელქვის, რამდენიმე ეგზემპლარი გვხვდება მხოლოდ იმნათის ტორფნარის სამხრეთ-დასავლეთით მიმდებარე ტყეებში;

ბ) კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარების ფლორა შემდეგნაირადაა წარმოდგენილი - ხავსისნაირები: 5 ოჯახი, 7 გვარი და 15 სახეობა; გვიმრანაირები: 4 ოჯახი, 4 გვარი და 5 სახეობა; ფარულთესლოვნები: ორლებნიანები წარმოდგენილია 23 ოჯახით, 44 გვარით და 71 სახეობით; ერთლებნიანები 4 ოჯახით, 46 გვარითა და 81 სახეობით. სულ: 38 ოჯახი, 114 გვარი, 175 სახეობა. აქედან: „ფიჩორას“ ტორფნარზე აღრიცხულია 45 სახეობის მცენარე, მათგან 4 სახეობის სფაგნუმი, 11 მერქნიანი და 26 სახეობის ბალახოვანი მცენარე, მათ შორის 9 რელიქტური, 2 ენდემური და 4 გლობალური სტატუსის მქონე სახეობა.

გ) გრიგოლეთის ტორფნარზე აღრიცხულია 55 სახეობის მერქნიანი და ბალახოვანი სახეობა, მათ შორის 6 სახეობის სფაგნუმი, 7 რელიქტური და 3 გლობალური სტატუსის მქონე სახეობა;

დ) ტყეების ფლორა შემდეგი სახითაა წარმოდგენილი: ხავსისნაირები - 2 ოჯახი, 5 გვარითა და 6 სახეობით; ხეები - 10 ოჯახით, 13 გვარითა და 16 სახეობით; ბუჩქები- 6 ოჯახით, 7 გვარითა და 7 სახეობით; ლიანები - 8 ოჯახით, 8 გვარითა და 12 სახეობით; ბალახეულობა - 25 ოჯახით, 79 გვარითა და 113 სახეობით, მარცვლოვნები- 6 ოჯახით, 46 გვარითა და 66 სახეობით. სულ რელიქტური ტყის ფლორა მოიცავს: 57 ოჯახს, 158 გვარსა და 220 სახეობას. აქ იზრდება გლობალური სტატუსის მქონე 4 სახეობა: ლეღვი (Ficus carica), ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ბროწეული (Punica granatum), კოლხური ბზა (Buxus colchica). კავკასიის წითელი ნუსხის სახეობები: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra), ძელქვა (Zelkova carpinifolia);

ე) კოლხეთის ეროვნული პარკის მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორა წარმოდგენილია 21 ოჯახით, 33 გვარითა და 50 სახეობით. აქ ხარობს გლობალური წითელი ნუსხის 7 სახეობა: კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), სალვინია (Salvinia natans), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), ღიმი (Ceratophyllum demersum), ღიმი (Ceratphyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans);

ვ) ჭურიის სანაპირო დიუნაზე აღნუსხულია 120 სახეობის მცენარე. მათგან საფრთხის ქვეშ მყოფი და კოლხეთის ფლორის ისტორიის ანალიზის შესწავლისათვის მნიშვნელოვანი სახეობებია: ზღვისპირეთის ოთანთუსი (Otanthus maritimus), ევქსინის კაკილე (Cakile mirima subsp. euxina), სპარსული ხვართქლა (Convolvulus persicus), ციმბირული არგუზია (Tournefortia (Argusia) sibirica), მაწაქი (Imperata cylindica), სატაცური (Asparagus litoralis), ზღვისპირეთის ფოლიო (Scabiosa litoralis), ზღვისპირა იონჯა (Medicago maritime), ზღვისპირა კრამბე (Crambe maritime), ყაყაჩურა (Glaucium flaum), ლეიმუსი (Leymus racemosus subsp. subulosus);

ზ) პალიასტომის ტბაში აღწერილია ფიტოპლანქტონის 203 სახეობის და ქვესახეობის წყალმცენარე. აქედან: დიატომეების 105 სახეობა, 49 სახეობის მწვანე წყალმცენარე, ლურჯმწვანე მცანარეების 21 სახეობა, პიროფიტოვნების 15 სახეობა, 11 სახეობის ევგლენასნაირები, 1 სახეობა ოქროსფერი წყალმცენარისა. ჰალოფიტური (სიმლაშისადმი დამოკიდებულების) წყალმცენარეების სახეობრივი შემადგენლობა შემდეგია: პოლიჰალინირი სახეობების 51 სახეობა, მეზოჰალინური - 28 სახეობა და 115 ოლიგოჰალინური სახეობებისა.

თ) საქართველოს წითელი ნუსხის მცენარეებიდან კოლხეთის ეროვნულ პარკსა და კაცობურის აღკვეთილში გავრცელებულია საქართველოს „წითელი ნუსხის“ სახეობები: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana Stev.), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra Hunds.), ძელქვა (Zelkova carpinifolia) და კოლხური ბზა (Buxus colchica);

ი) ფლორის ენდემური სახეობებიდან კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე იზრდება 4 ენდემური სახეობა, მათ შორის: კოლხეთის ენდემი კოლხური ბზა (Buxus colchica), კავკასიის ენდემი - კავკასიის რინქოსპორა (Rhynchospora caucasica), კოლხური დუმფარა (Nymphaea colchica), ტორფნარის ოქროწკეპლა (Solidago turfosa);

კ) ფლორის რელიქტური სახეობებიდან რელიქტურია სფაგნუმიანი ტორფნარები და აქ გავრცელებული ფლორის სახეობები: მრგვალფოთოლა დროზერა (Drosera rotundifolia), ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis), თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მანანა ჩვეულებრივი (Calluna vulgarus), ხერხა (Cladium mariscus), იმბრიკატუმის სფაგნუმი (Sphagnum imbricatum), ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum papillosum), წითელი სფაგნუმი (Sphagnum rubellum), მაგელანის სფაგნუმი (Sphagnum magellanicum), ჭაობის სფაგნუმი (Sphagnum palustre), ჯადვარი (Spiranthes amoena), პონტოს შქერი (Rhododendron ponticum), იელი (Rhododendron luteum), მოცვი (Vaccinium arctostaphyllus), ისლი (Carex lasiocarpa);

ლ) გლობალური წითელი ნუსხის სახეობებიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატებში გავრცელებულია გლობალური წითელი ნუსხის 24 სახეობა, მათ შორის: სფაგნუმიან ტორფნარებზე იზრდება 8 სახეობის მცენარე: კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos (Hibiscus pentacarpos), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), ჯადვარი (Spiranthes sinensis (amoena), თეთრი რინხოსპორა (Rhynchospora alba), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), ხერხა (Cladium mariscus), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata, მედევედევის რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii).

რელიქტურ კოლხურ ტყეებში იზრდება 4 სახეობის მერქნიანი მცენარე: ლეღვი (Ficus carica), ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ბროწეული (Punica granatum), კოლხური ბზა (Buxus colchica).

ბუნებრივ მტკნაწყლიან ტბორებში იზრდება 8 სახეობის მცენარე: წყლის კაკალი (Trapa natans), კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), წყლის გვიმრა (Salvinia natans), ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), ღიმის ორი სახეობა (Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans).

დაცულობის გლობალური სტატუსი აქვს მინიჭებული კოლხეთის ტორფნარებზე გაბატონებული სფაგნუმის ორ სახეობას: აუსტინის სფაგნუმს (Sphagnum austinii), რომელიც ევროპაში გამქრალია და ჭაობის სფაგნუმს (Sphagnum palustre). კოლხეთი ამ სახეობების გავრცელების უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონს წარმოადგენს.

6. ფაუნა: კოლხეთის ეროვნული პარკი, ფლორის იშვიათ სახეობებთან ერთად, ველური ფაუნის მთელი რიგი სახეობებისათვის უმნიშვნელოვანესი თავშესაფარია. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ეროვნული პარკის და მასთან მიმდებარე ტერიტორიების გარეულ ცხოველთა სამყარო შედარებით ღარიბია. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობს ძუძუმწოვრების 35 სახეობა. მტაცებლების რიგიდან ეროვნულ პარკში და მასთან მიმდებარე ტერიტორიაზე აღრიცხულია 8 სახეობა. ყურადღებას იპყრობს წავი, რომელიც ანთროპოგენური ფაქტორების ზეგავლენით ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გადაშენების პირას აღმოჩნდა. ეს სახეობა საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. ერთადერთ მრავალრიცხოვან სახეობას წარმოადგენს ტურა. ვეშაპისნაირთა რიგიდან ეროვნული პარკთან მიმდებარე ზღვის აკვატორიას საბინადროდ იყენებს აფალინა, თეთრგვერდა დელფინი და ზღვის ღორი. წყვილჩლიქოსნების რიგიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობს შველი.

ა) წვრილი ძუძუმწოვრებიდან არსებული მონაცემებით დღეისათვის ეროვნულ პარკში 16 ენდემური წვრილი ძუძუმწოვარი ბინადრობს, მათგან აღსანიშნავია: აღმოსავლეთ ევროპული ზღარბი (Erinaceus concolor), კავკასიური თხუნელა (Talpa caucasica), მცირე ტყის თაგვი (Sylvamus uralensis), კავკასიური ტყის თაგვი (Sylvaemus fulvipectus). მწერიჭამიების რიგიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულია კავკასიური თხუნელა (Talpa caucasica), გრძელკუდა კბილთეთრა (Crocidura russula) და რადეს ბიგა (Sorex raddei). რადეს ბიგა გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. ეს სახეობა აღწერილია ეროვნული პარკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეროვნული პარკის დანარჩენ უბნებზე მისი ადგილსამყოფელი უცნობია. ასევე გასარკვევია ამ ცხოველის ბინადრობის ადგილის ეკოლოგიური პირობები, რაც სათანადო გამოკვლევას მოითხოვს. ხელფრთიანების რიგიდან გლობალური სტატუსითაა დაცული ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული მეჰელის ცხვირნალა (Rhynolophus mehelyi), გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii). გვხვდება ასევე გრძელფრთიანი ღამურა და მცირე მეღამურა, რომლებიც იშვიათ სახეობებს განეკუთვნებიან.

კოლხეთის ეროვნული პარკი, როგორც რამსარის კონვენციით დაცული ჭარბტენიანი ჰაბიტატები, მდიდარია წყალმცურავი, მობუდარი, მოზამთრე და მიგრირებადი სახეობებით;

ბ) პალიასტომის ტბასა და მის მიმდებარედ ისვენებს, ბუდობს და ბინადრობს 275 სახეობის ფრინველი. ბოლო წლების კვლევების მიხედვით კოლხეთის ეროვნულ პარკში აღრიცხულია 54 სახეობის წყალმცურავი და 63 სახეობის მობუდარი ფრინველი. მათ შორის გლობალური სტატუსით მოწყვლადია 5 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), წითელთავა ყვინთია (Aythya ferina), გარიელი (Melanitta fusca), ხმელთაშუაზღვისპირული ქარიშხალა (Puffinus yelkouan), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus); 46 სახეობა კი საჭიროებს ზრუნვას. საქართველოს მასშტაბით მოწყვლადია ორი სახეობა: წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), საფრთხის ქვეშ მყოფია 3 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), გარიელი (Melanitta fusca), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). რაც შეეხება ზღვის სანაპირო ზოლს, აქ ძირითად სახეობას დიდი კოკონა (Podiceps cristatus), გარეული იხვი (Anas platyrhynchos), დიდი ჩვამა (Phalacrocorax carbo) და ტბის თოლია (Croicocepalus ridibundus) წარმოადგენს. აღნიშნული სახეობები ასევე შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში;

გ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიან ჰაბიტატებში 2014 წლის ილის უნვერსიტეტის კვლევების მიხედვით, იზამთრებს 40 სხვადასხვა სახეობის 368 000 ინდივიდი ფრინველი. მათ შორის, რამდენიმე ინდივიდი იქნა აღრიცხული ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus) და 50-100 ინდივიდი გლობალურად მოწყვლადი ქოჩორა (ხუჭუჭა) ვარხვი (Pelecanus crispus). ასევე 20-30 ინდივიდი გლობალური წითელი ნუსხის საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა - თეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) და დაახლოებით 10 ინდივიდი საფრთხის ქვეშ მყოფი ბატი (Anser erythropus). ეს ტერიტორია მნიშვნელოვანია პან-ევროპული სახეობებისათვის, მაგ., როგორიცაა: დიდი კოკონა (Podiceps cristatus);

დ) კაცობურის აღკვეთილში აღრიცხულია მობუდარი ფრინველების 27 სახეობა.

7. ქვეწარმავლები. საქართველოში დღევანდელი მონაცემებით აღრიცხული 26 სახეობის გველიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 4 სახეობა: ესკულაპის მცურავი (Elaphe longissima), ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix), წყლის ანკარა (Natrix tessellata), სპილენძა (Coronella austriaca). საქართველოში გავრცელებული 27 სახეობის ხვლიკიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გავრცელებული არის 5 სახეობა. გველხოკერა (Pseudopus apodus), ბოხმეჭა (Anguis colchica), მარდი ხვლიკი (Lacerta agilis), ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini), ზოლიანი ხვლიკი (Lacerta strigata). საქართველოს ტერიტორიაზე კუს 3 სახეობაა აღწერილი, ამ სამი სახეობიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია ერთი სახეობა: ჭაობის კუ (Emys orbicularis) საერთაშორისო წითელ ნუსხაში მინიჭებული აქვს - დაბალი რისკი. ეროვნულ წითელ ნუსხაში კი - საფრთხე არ ემუქრება.

8. ამფიბები. საქართველოს ტერიტორიაზე აღწერილია ამფიბების 12 სახეობა, აქედან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გხვდება 5 სახეობა. ჩვეულებრივი ვასაკა (Hyla orientalis), მწვანე გომბეშო (Bufo viridis), ტბორის ბაყაყი (Rana macronemi), ჩვეულებრივი ტრიტონი (Lissotriton vulgaris), მცირეაზიური ტრიტონი (Ommatotriton ophryticus).

9. იქტიოფაუნა. ეროვნული პარკის მდინარეები, პალიასტომის ტბა და მიმდებარე ზღვის აკვატორია იქტიოფაუნის სახეობათა საკმაო რაოდენობით გამოირჩევა. აქ აღრიცხულია ხრტილოვანი თევზების 7 სახეობა და ძვლოვანი თევზების 81 სახეობა. მათ შორის 44 სახეობა შავი ზღვის მობინადრეა, 21 სახეობა - მტკნარი წყლის, ხოლო 23 სახეობა - გამსვლელი თევზია. ძვლოვანი თევზებიდან აღსანიშნავია შავი ზღვის ორაგული (Salmo fario (truta), ქაშაყი (Alosa caspia paleostomi), ლობანი (Mugil cephalus), ოქროსფერი კეფალი (Mugil auratus), ფარგა (Stizostedion lucioperca) და სხვა. ხრტილოვანი თევზებიდან აღსანიშნავია ატლანტური ზუთხი (Acipinse sturio).

მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია თევზების 6 სახეობა: სვია (Huso huso), ფორონჯი (ატლანტური ზუთხი) (Acipinse sturio), ტარაღანა (Acipinse stellatus), რუსული ზუთხი (Acipenser gueldenstaedti), სპარსული ზუთხი (Acipenser persicus), შავი ზღვის ორაგული (Salmo truta labrax Pallas).

10. უხერხემლოები. პალიასტომის ტბის, მდინარეებსა და ზღვის სანაპიროზე გამოვლენილია ნემსიყლაპიების 26 სახეობა, მათგან ყველაზე მრავალრიცხოვანია 2 სახეობა: Crocothemis erytrea და Otrhetrum albistylum. საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობას მიეკუთვნება Erythromma linden. საქართველოს ენდემური და ძალიან იშვიათი სახეობაა - Calopteryx mingrelica, რომელიც ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მდ. ფიჩორის ნაპირებზე გვხვდება. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ხეშეშფრთიანების-ხოჭოების (Coleptera) რიგის მრავალი სახეობაა გავრცელებული და ისინი თითქმის ყველა ჰაბიტატში ბინადრობენ, ესენია: ფუნაგორიები, ცხვირგრძელა ხოჭოები, ბზუალა ხოჭოები, ცილაჭამიები, პეწიანები, ჭიამაიები, ციცინათელები, მალულჭამიები, შავტანები, სტაფილინიდები, ტკაცუნები, ტყავიჭამიები, ხარაბუზები, ირემახოჭოები, ბუგრები, ღრაჭები, ბრინჯაოლები, ფოთოლხვევიები და სხვ. მათი უმრავლესობა ტყის მავნებლები არიან. საქართველოში აღწერილი ჭიანჭველას 142 სახეობიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე 17 სახეობაა გავრცელებული.

11. პეპლები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ქერცლფრთიანების შესახებ არსებული მასალები ძალიან მწირია. აღსანიშნავია, რომ სახეობრივი მრავალფეროვნებით ყველაზე მრავალრიცხოვანია მზომელების ოჯახი (Geometridae), რომელიც 62 სახეობითაა წარმოდგენილი. დღის პეპლები მრავალფეროვან სპექტრს ქმნიან კოლხეთში, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთეული სახეობებით არიან წარმოდგენილნი. აქ გვხვდება შემდეგი ოჯახების წარმომადგენლები: მსხვითავების (Hesperidae) 4 სახეობა, თეთრულების (Pieridae) 8 სახეობა, ხავერდულების (Satyridae) 3 სახეობა, სადაფების (Nympalidae) 8 სახეობა, ცისფერების (Lycaenidae) 8 სახეობა, აფროსნების (Papilionidae) 2 სახეობა. გვხვდება ასევე: წმინდად მახვიარები (Hepialidae), დატალღული ფარშავანგთვალები (Brahmaeidae), სფინქსები (Sphingidae), ქოჩორები (Notodontidae). კოლხეთის ეროვნულ პარკში ისეთი პეპლებიცაა გავრცელებული, რომლებიც დღისითაც აქტიურები არიან და ღამითაც, მაგალითად, დათუნელების (Arctiidae) ოჯახის 2 სახეობა. იშვიათი, რელიქტური და ენდემური სახეობების ზუსტი რაოდენობა არ არის ცნობილი, თუმცა მათ შორის სავარაუდოდ შესაძლებელია შემდეგი სახეობები შეგვხვდეს: შამილის წმინდადმახვიარა (Phasus schamyl), ლედერერის (კოლხური) ბრამეა (Brahmea ledereri), დაწინწკლული დათუნელა (Utetheisa pulchella), მღვიმის ამიერკავკასიური დათუნელა (Axiopoena maura), ოლეანდრის სფინქსი (Deilephila nerii), პოდარილი (Iphiclides podarilius), კავკასიური ზერინთია (Allancastria caucasica), არიონი (Maculinea arion) და სხვ. სამეგრელოს ტურფა (Calopteryx mingrelica Selys) მოწყვლადია საქართველოს მასშტაბით, შამილის წმინდადმახვიარა (Phasus schamyl) - მესამეული პერიოდის რელიქტი და კავკასიის იშვიათი ენდემია. ის საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი, როგორც გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი (EN) პეპელა. ლედერერის (კოლხური) ბრამეა (Brahmea ledereri) - მესამეული პერიოდის რელიქტი და კოლხეთის ენდემია, იგი ასევე საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი, როგორც გადაშენებული სახეობის (RE) სტატუსის მქონე. კოლხეთის დაბლობზე ბინადრობს იშვიათი სახეობა კოლხური დაწინწკლული დათუნელა (Utetheisa pulchella). კავკასია ამ სახეობის გავრცელების ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენს.

12. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიან ჰაბიტატებში წარმოდგენილია 8 ოჯახის, 24 გვარის 28 სახეობით ობობასნაირები. ობობასნაირთა ენდემური ფორმებიდან აღსანიშნავია მეგრული მორიელი (Euscapius mingrelicus). ეროვნული პარკის ეკოსისტემებში მობინადრე ამფიბიებსა და ფრინველებში აღრიცხულია პარაზიტული უმარტივესების 26 სახეობა. ამფიბიებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში დადგენილია ბრტყელი ჭიების 76 სახეობა. ამფიბიებში, ქვეწარმავლებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში აღრიცხულია ცესტოდების 44 სახეობა. კოლხეთის პარკის ტერიტორიის ნიადაგებში (ყულევი: მურყნარი და ტყისპირა მდელო) აღრიცხულია ფიტო და თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდების 24 ფორმა, რომელთაგან სახეობამდე გარკვეულია 7 სახეობა. გარდა თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდებისა კოლხეთის ეროვნული პარკის ბინადარ ამფიბიებში აღრიცხულია პარაზიტული ნემატოდების 7 სახეობა. რეპტილიებში რეგისტრირებულია ნემატოდების 11 სახეობა, წყლისა და ხმელეთის რგოლიანი ჭიების 21 სახეობა, წყლის 6 და ხმელეთის მოლუსკების 22 სახეობა, აღრიცხულია ორიბატიდების 73 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხულია ჯავშნიანი ტკიპების 143 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებული უმაღლესი კიბოსნაირებიდან აღსანიშნავია კოლხური ფართოფეხა კიბო (Astacus colchicus), რომელიც ძალიან იშვიათი სახეობაა და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. შიდა წყალსაცავებში რეგისტრირებულია დატოტვილულვაშიანი კიბოსნაირების (Cladocera) 42 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკში აღწერილია ნიჩაბფეხიანი (Copepoda) კიბოსნაირების 13 სახეობა. კოლხეთის ეროვნულ პარკში რეგისტრირებულია ცრუმორიელების მხოლოდ ერთი სახეობა. პალიასტომის ზოოპლანქტონში ფიქსირდება 33 ფორმა, მათგან: ციბრუტელების - 13 სახეობა, ნიჩაბფეხიანების - 5 სახეობა, ულვაშტოტიანების - 8 სახეობა, ნაწლავღრუიანების - 1 სახეობა. პალიასტომის ტბის ბენთოფაუნა შედგება 3 ძირითადი კომპონენტისაგან: პონტო-კასპიური რელიქტები, შავი ზღვის ფორმები და მტკნარი წყლის ფორმები, რომლებსაც სიმლაშის ატანა შეუძლიათ. ბენთოსში მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა წარმოდგენილი მუცელფეხიანი და ორსაგდულიანი მოლუსკები, რომლებსაც ტბაში ფაქტიურად არ ჰყავთ მომხმარებელი. მოლუსკები 27 სახეობითაა წარმოდგენილი. ინვაზიური სახეობებიდან უნდა აღინიშნოს 1932 წელს კოლხეთში ინტროდუცირებული ნუტრია (Myocastor coypus). სხვა უცხო სახეობებიდან აღსანიშნავია თევზი გამბუზია (Gambusia alfinus), რომელიც ინტროდუცირებული იქნა მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის პროგრამით.

13. გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები:

ა) ზღვის ძუძუმწოვრების სახეობებიდან მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია ზღვის ღორი (Phocoena phocoena), საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობაა აფალინა (Tursiops truncates Montagu).

ბ) გლობალური სტატუსით მოწყვლადი სახეობებია: წავი (Lutra lutra) და მეჰელის ცხვირნალა (Rhinolophus mehelyi).

გ) ფრინველები. მსოფლიო მასშტაბით გლობალურად მოწყვლადია 6 სახეობის ფრინველი: დიდი მყივანი არწივი (Aquila clanga), ბექობის არწივი (Aquila heliaca), თეთრთვალა იხვი (Oxyura leucocephala), მარმარილოსებრი იხვი (Marmaronetta angustirostris Menetries), პატარა ღერღეტი (Anser erythropus), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). გლობალური სტატუსით მოწყვლადია 5 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), წითელთავა ყვინთია (Aythya ferina), გარიელი (Melanitta fusca), ხმელთაშუაზღვისპირული ქარიშხალა (Puffinus yelkouan ), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus); ხოლო 46 სახეობა კი - საჭიროებს ზრუნვას.

დ) ხელფრთიანების რიგიდან გლობალური სტატუსითაა დაცული ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული მეჰელის ცხვირნალა (Rhynolophus nehelyi), გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii).

ე) ამფიბიებიდან ჭარბტენიან მდელოებზე არსებულ მცირე ზომის ტბორებში ბინადრობს: ჩვეულებრივი ტრიტონი (Lissotriton vulgaris), მცირეაზიური ტრიტონი (Ommatotriton vitatus).

ვ) გლობალური სტატუსისაა მწერიჭამიების რიგიდან რადეს ბიგა (Sorex raddei).

ზ) მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია თევზების 5 სახეობა: სვია (Huso huso), ფორონჯი (ატლანტური ზუთხი) (Acipinser sturio), ტარაღანა (Acipinser stellatus), რუსული ზუთხი (Acipenser gueldenstaedti), სპარსული ზუთხი (Acipenser persicus), შავი ზღვის ორაგული (Salmo truta labrax Pallas).

14. საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობების ფრინველებიდან საქართველოს მასშტაბით მოწყვლადია ორი სახეობა: წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), საფრთხის ქვეშ მყოფია 3 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), გარიელი (Melanitta fusca), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). რაც შეეხება ზღვის სანაპირო ზოლს, აქ ძირითადი სახეობებია: დიდი კოკონა (Podiceps cristatus), გარეული იხვი (Anas platyrhynchos), დიდი ჩვამა (Phalacrocorax carbo), ტბის თოლია (Croicocepalus ridibundus), გარიელი (Melanitta fusca), მურტალა (Podiceps grisegaena), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), ლაკლაკი (Ciconia ciconia), ყარყატი (Ciconia nigra), წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), რუხი წერო (Grus grus), ფასკუნჯი (Neophron percnopterus).

15. კაცობურის აღკვეთილში აღრიცხულია 51 სახეობის მცენარე, მათ შორის ერთი საქართველოს და გლობალური წითელი ნუსხის სახეობა: ლაფანი (Pterocarya fraxiniifolia). აღკვეთილში დღეისათვის ძირითადად ინვაზიური მერქნიანი სახეობები ბატონობენ, როგორიცაა: გლედიჩია (Gleditsia tracanthus) და ამორფა (Amorpha fruticosa). მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების 203 სახეობა, 29 სახეობის ძუძუმწოვარი, ამფიბიების ოთხი და ქვეწარმავლების ხუთი სახეობაა.

მუხლი 17. დაცული ტერიტორიის მიწათსარგებლობა

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის საზღვრებს შიგნით არსებული მიწა სახელმწიფო საკუთრებაა. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიებზე მიწათსარგებლობის ფორმები რეგულირდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

მუხლი 18. ტრადიციული საქმიანობა და ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობა

არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული გამოკვლევებით, უძველესი მოსახლეობა ეროვნულ პარკსა და მის მიმდებარე ტერიტორიას ძირითადად საქონლის საძოვრებად, თევზჭერისა და ნადირობის მიზნით იყენებდა. უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ კოლხეთის დაბლობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების უდიდესი ნაწილი შუა საუკუნეებში ეკუთვნოდა ეკლესიას ან საერო ფეოდალებს. აღნიშნულ ტერიტორიაზე ნადირობა და თევზაობა ნაწილობრივ შეზღუდული იყო და გარკვეულ წესებს ექვემდებარებოდა. არსებული დოკუმენტაციის მიხედვით მდინარეების - ჭურიისა და ცივას შორის მდებარე ჭარბტენიანი მიწების დიდი ნაწილი ეკუთვნოდა ხობის მონასტერს, რომელიც საკმაოდ მკაცრად ზღუდავდა ამ ტერიტორიებზე ნადირობასა და თევზჭერას. ასევე გარკვეულ წესს ექვემდებარებოდა თევზჭერა, კერძოდ, მაისის დასაწყისიდან, როცა ზუთხი ქვირითის დასაყრელად ზღვიდან მდინარეებში შესვლას იწყებდა, მასზე თევზაობა გარკვეული დროის მანძილზე იკრძალებოდა. შავ ზღვაში, პალიასტომის ტბაში თევზჭერა ძირითადად საჭიროების მიხედვით ხდებოდა. თევზჭერა ექვემდებარებოდა სეზონურ რეგულირებას. თევზს არ იჭერდნენ ტოფობისას. ხალხური სათევზაო საშუალებანი შედარებით დამზოგავი იყო (ფაცერი, ხელბადე, ანკესი, ხელაობა და სხვა). ნადირობა ატარებდა სეზონურ ხასიათს. ნადირობის ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა იყო ბაზიერობა, ანუ გაწვრთნილი მტაცებელი ფრინველებით ნადირობა. გურიაში დღემდე შემორჩენილია მიმინოს გაწვრთნის წესი. ნადირობა წარმოებდა ბუნების დამზოგავი დამხმარე საშუალებებით (ბადე, მახე, კაკანათი და სხვა). განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ველური მცენარეების (წყავი, ქაცვი, უსურვაზი და სხვ.) საკარმიდამო ნაკვეთებზე გადმორგვა-გაკულტურების ტრადიცია, რომელიც დღემდე შემორჩა. ტექნიკური კულტურებიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა კოლხურ სელს. საყოველთაოდ ცნობილია, რომ კოლხეთი ძველად განთქმული იყო მაღალხარისხოვანი სელის ქსოვილების დამზადებით. ასევე უნდა აღინიშნოს ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis). ამ მცენარის კონებად შეკრული ღეროები გამოიყენებოდა საყოფაცხოვრებო ნაგებობათა გადასახურავად. ასეთი სახურავი 20 წელიწადზე მეტ ხანს ძლებდა. ეროვნულ პარკთან მიმდებარე ტერიტორიაზე დღემდე შემორჩენილია ძირძველი ტრადიციული ჩვევები.

მუხლი 19. დაცული ტერიტორიის ისტორიულ-კულტურული ღირებულება

1. არქეოლოგიური და ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით, კოლხეთის დაბლობი მიმდებარე გორაკ-ბორცვიან ზოლთან ერთად, ადამიანის მიერ უკვე ათვისებული იყო ახალი ქვის ხანაში (ნეოლითში). ძვ.წ.აღ. III ათასწლეულში კოლხეთში და, კერძოდ, მის დასავლეთ ნაწილში შექმნილი იყო მაღალგანვითარებული ცივილიზაცია, რომელიც ადგილობრივი მოსახლეობის - კოლხების სახელთან იყო დაკავშირებული. ამ ცივილიზაციის შესახებ მოგვითხრობენ ძველი ბერძნული და ქართული მითები არგონავტების და პრომეთეს შესახებ. არქეოლოგიური გამოკვლევები მოწმობენ, რომ კოლხეთის დაბლობზე მდინარეების სანაპიროები მეტნაკლებად იყო დასახლებული ბრინჯაოს ხანაში და მომდევნო ეპოქებში. კერძოდ, მდ. რიონის ორივე ნაპირის გასწვრივ სოფ. ჭალადიდთან შესწავლილია ძველი ნამოსახლარები - ზურგა და სიმაგრე, რომელთა მიხედვითაც ამ ტერიტორიებზე ადამიანს განუწყვეტლივ უცხოვრია ძვ.წ.აღ. II ათასწლეულის შუა ხანებიდან ფეოდალური ეპოქის ჩათვლით. კოლხეთის ეროვნულ პარკში და მასთან უშუალოდ მიმდებარე ტერიტორიაზე გვიანი ბრინჯაოსა და ანტიკური პერიოდის რამდენიმე ნამოსახლარია აღმოჩენილი, რომლებიც დღემდე სათანადოდ არ არის შესწავლილი. ეს ძეგლები განლაგებულია მდინარეების რიონსა და ფიჩორას შორის მდებარე ტერიტორიაზე. მათ შორის აღსანიშნავია: გულიკარის ნაოხვამუ, ნამარნუს ნაოხვამუ, სირიაჭყონის ნაოხვამუ, საგვიჩიოს ზურგანიში, საჯოლიოს ნაღმიპიჯი, ნედართუ და სხვა. მდ. ხობისწყლის შესართავის რაიონში აღმოჩენილია ყულევის გვიანი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი, რომელიც დეტალურად იქნა შესწავლილი ყულევის ტერმინალის მშენებლობის მოსამზადებელი სამუშაოების პროცესში. მდ. ჭურიის შესართავთან აღმოჩენილია ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრულის ჭურიის ტორფქვეშა ნამოსახლარი.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მრავალი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლია:

ა) იმნათის უბანი. ”ნამარნუს“ ნამოსახლარი - ადგილმდებარეობა ნამარნუში (ელინისტური ხანა, ბრინჯაოს ხანა-ადრეფეოდალური პერიოდი); „ნადართუს“ ნამოსახლარი - ადგილმდებარეობა „ნადართუსთან“ (ადრე ანტიკური ხანა); „ნანდუს“ ნამოსახლარი, ადგილმდებარეობა ნანდუსთან (გვიან ბრინჯაოდან ელინისტურ ხანამდე); „მალთაყვის“ ნამოსახლარი, მალთაყვაში პალიასტომის ნაპირზე (ადრე შუასაუკუნეები);

ბ) ნაბადას უბანი. ყულევის ნამოსახლარი, მდ. ცივის შესართავიდან 1,5 კმ-ზე (გვიანი ანტიკური ხანა);

გ) ანაკლია-ჭურიის უბანი. „ჭურიის“ ნამოსახლარები, ჭურიის შესართავთან და ჭურიის შესართავიდან 2 კმ. დაშორებით (ძვ. წ. III ათასწლეული და I ათასწლეულის I ნახ.).

3. კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ძველი წელთაღრიცხვის III-I ათასწლეულებით დათარიღებული, ეროვნული და საერთაშორისო მნიშვნელობის, ათეულობით არქეოლოგიური ძეგლია. მცირე ნაწილი შესწავლილია და მსოფლიოს სამეცნიერო წრეებისათვის უკვე კარგადაა ცნობილი (ანაკლიის ნამოსახლარი ბორცვები, ე.წ. დიხა-გუძუბა, ერგეტის სამაროვნები და ნამოსახლარები, ონწყოშიას ტორფქვეშა ნამოსახლარი ზუგდიდის რაიონში, ანტიკური ხანის დასახლება „სიმაგრე“ სოფ. საქორქიოში, ყულევის ნაქალაქარი და სამოსახლოები ხობის რაიონში, პალიასტომის წყალქვეშა დასახლება და სხვ.). უმეტესი მათგანი ამჟამად ხშირი ტყითა და მცენარეული საფარითაა დაფარული ან სასოფლო-სამეურნეო სავარგულადაა გამოყენებული.

მუხლი 20. ეკოტურისტული და რეკრეაციული ღირებულება

1. ტერიტორიის ტურისტულ და რეკრეაციულ პოტენციალს განსაზღვრავს მიმზიდველი ბუნებრივი გარემო: მდინარეები, ველური ბუნება და ზღვის ლანდშაფტები, ტორფნარები, გადამფრენი ფრინველები, მდიდარი ისტორიული და კულტურული ღირებულებები.

2. განსაკუთრებულ ტურისტულ ობიექტს წარმოადგენს პალიასტომის ტბა. ვიზიტორებს საშუალება აქვთ დატკბნენ კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ლანდშაფტის მაღალი ეკოლოგიური და ესთეტიკური ღირებულებით, ასევე გააცნობიერონ, თუ რაოდენ ღირებულია ეს ობიექტი.

3. კოლხეთის ეროვნულ პარკს, როგორც ევრაზია-აფრიკის გასაყარზე ფრინველთა მიგრაციის მნიშვნელოვან რამსარ საიტს, გააჩნია უდიდესი პოტენციალი ორნითოლოგების, ფრინველებზე დაკვირვების (ე.წ. Birdwatcher-ების) და თევზაობის მოყვარულთათვის. ასევე დაცულ ტერიტორიას აქვს მრავალფეროვანი ტურისტული პროდუქტის განვითარების პოტენციალი: სანაოსნო, სათევზაო (სამოყვარულო თევზჭერა), ფრინველებზე დაკვირვება, კულტურულ-ისტორიული, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი და სოფლის ტურიზმი.

4. ტერიტორიაზე შენარჩუნებულია ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობა.

5. ტერიტორიის ტურისტული პოტენციალის გამდიდრებას ხელს უწყობს მეორე რამსარ საიტთან - ქობულეთის დაცულ ტერიტორიებთან და მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ ძეგლთან - „ნოქალაქევთან“ სიახლოვე. ასევე, აღსანიშნავია აჭარის და სამეგრელოს რეგიონების დაცული ტერიტორიების და დიდ ქალაქებთან (ანაკლია, ქუთაისი, ბათუმი, ზუგდიდი, სენაკი) სიახლოვე.

მუხლი 21. ეროვნული პარკის მნიშვნელობა მეცნიერებისა და განათლებისათვის

პირველი მეცნიერული კვლევები კოლხეთის ტორფნარებზე ბოტანიკური და გეოლოგიური მიმართულებით ფლეროვისა და დოქტუროვსკის მიერ 1929 და 1936 წელს განხორციელდა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები სამეცნიერო კვლევების უშრეტ წყაროს წარმოადგენს. განსაკუთრებულია დაინტერესება რამსარის კონვენციის, ,,ვეთლენდს ინტერნაციონალის“ (Wetlands International), მსოფლიო ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფის (IMCG), მსოფლიო ტორფნარების საზოგადოების (IPS) და კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის წარმომადგენლებისათვის. მსოფლიო უნიკალური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მქონე პერკოლაციური ტიპის ტორფნარები მნიშვნელოვანი სამეცნიერო კვლევის ობიექტია ჰიდროლოგებისათვის. კოლხეთის რეფუგიუმი - კაინოზოური (რელიქტური) ფლორისა და ფაუნის თავშესაფარი - განსაკუთრებულ სამეცნიერო ადგილს წარმოადგენს ზოოლოგიური და ბოტანიკური კვლევებისათვის. კოლხეთის პერკოლაციური ტორფნარები მნიშვნელოვან სამეცნიერო კვლევის ობიექტს წარმოადგენს პალინოლოგების, კლიმატოლოგების, არქეოლოგების, გეოლოგებისა დ ისტორიკოსებისათვის. როგორც მნიშვნელოვანი ჭარბტენიანი ჰაბიტატი მიგრირებადი, მობუდარი, წყალმცურავი და გადამფრენი ფრინველებისათვის, საინტერესო ადგილია ორნითოლოგიური კვლევებისათვის.

კოლხეთის ტორფნარებისათვის დამახასიათებელი გაუხრწნელი ტორფი და სფაგნუმის სახეობები სამეცნიერო კვლევების ობიექტს წარმოადგენს ფარმაციისა და მედიცინის სხვადასხვა სფეროს მეცნიერებისათვის. რელიქტური ტყეები ფიტოპათოლოგიური და ენტომოლოგიური კვლევების საწარმოებლად მნიშვნელოვანი ობიექტია.

მუხლი 22. ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა

კოლხეთის ეროვნულ პარკს, როგორც რამსარის კონვენციით დაცულ და მსოფლიო ბუნებრივი მემკვიდრეობის პოტენციური უბანს, თავისი განუმეორებელი, მსოფლიო უნიკალური სფაგნუმიანი ტორფნარების, ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატების, მტკნარწყლიანი ტბორების, გლობალური სტატუსის მქონე სახეობების არსებობის გამო, განსაკუთრებული ადგილი ენიჭება ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობების და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების მიმართულებით. კოლხეთის ეროვნული პარკი უნიკალურ შესაძლებლობებს იძლევა (კანონმდებლობით დადგენილი წესების ფარგლებში) ზოგადსაგანმანათლებლო, პროფესიული და უმაღლესი დაწესებულებებისთვის ეკოლოგიის, ლანდშაფტების, ჭარბტენიანი ეკოსიტემების ადგილზე შესწავლისა და საველე კვლევების განხორციელებისთვის წლის ნებისმიერ დროს. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის უნიკალური ღირებულებისა და მისი სასიცოცხლო მნიშვნელობის შესახებ ადგილობრივი მოსახლოების ინფორმირება, ცნობიერების ამაღლება და სწორი დამოკიდებულების ჩამოყალიბება, ხელს უწყობს ადგილობრივ მოსახლეობასა და გარემოს შორის ჰარმონიულ თანაარსებობის ჩამოყალიბებას.

მუხლი 23. სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დასახლებები არ არის. სამეურნეო საქმიანობები ძირითადად პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე მიმდინარეობს. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრების პერიმეტრზე მდებარეობს სამ ათეულზე მეტი სოფელი (ხიდმაღალა, გრიგოლეთი, სუფსა, საგვიჩიო, საჭოჭუო, ყულევი, გაღმა ქარიატა, დღვაბა, ცვანე, ერგეტა და სხვა), აგრეთვე მუნიციპალიტეტები: ფოთი, სენაკი, ხობი, აბაშა, ზუგდიდი, ლანჩხუთი. ზემოთ აღნიშნული დასახლებული პუნქტები თავის მხრივ გავლენას ახდენენ ეროვნულ პარკზე. პალიასტომის ტბა და მისი შემოგარენის ჰაბიტატები ადგილობრივი მოსახლეობისთვის განსაკუთრებული ეკოლოგიური და ეკონომიკური ღირებულების მქონე ობიექტს წარმოადგენს. პალიასტომის ტბის, როგორც „ლივინგ ლეიქ“ სისტემის წევრი ტბისათვის მთვარ აქტივობებს წარმოადგენს ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება და სოციალური პროექტების განხორციელება. ზრუნვა ბიოლოგიური რესურსების (თევზჭერა, ნადირობა, ტყის ჭრა და ძოვება) მდგრად გამოყენებაზე. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე თევზის რეწვა ხდება ძირითადად პალიასტომის ტბასა და შავი ზღვის აკვატორიაში. ახლო წარსულში პალიასტომის ტბა, საქართველოს შიდა წყალსატევებისაგან გამოირჩეოდა, როგორც დაჭერილი თევზების საერთო მოცულობით, ასევე რეწვის მაღალი პროდუქტიულობითა და რენტაბელობით. პალიასტომის ტბის სარეწაო თევზპროდუქტიულობა XX საუკუნის 30 -იან წლებში აღწევდა 100კგ/ჰა. კიდევ უფრო მაღალი იყო თევზპროდუქტიულობის მაჩვენებელი XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ტბაში კეფალის მოპოვება აღწევდა 300 კგ-ზე მეტს. XX საუკუნის 30-იანი წლებიდან მოყოლებული ტბის თევზპროდუქტიულობა მკვეთრად შემცირდა. დღევანდელი მონაცემების მიხედვით ტბის იქტიოფაუნაში კეფალს, კარჩხანას და ფარგას გაბატონებული ადგილი უჭირავს. ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია ის უბნები/სავარგულები, რომლებსაც ადგილობრივი მოსახლეობა იყენებს ან შეუძლია გამოიყენოს სხვადასხვა მიზნებისათვის, როგორიცაა: სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები, ტყე, მდელოები, ტბები, მდინარეები და ზღვის აკვატორია. თუმცა აღნიშნული სავარგულების რესურსული პოტენციალი სრულად არ არის შესწავლილი. ეროვნული პარკის ბუნებრივი რესურსების (მიწის, ტყის, ტორფის, და სხვა) ათვისება საბჭოთა პერიოდში საკმაოდ უსისტემო იყო, ძირითადად სოფლის და სატყეო მეურნეობა, წარმოებდა თევზჭერა, რომელსაც სამრეწველო ექსპლოატაციის სახე ჰქონდა. მოსახლეობა ოდითგანვე საკვებად და სამკურნალოდ იყენებს ზოგიერთი მერქნულ და არამერქნულ რუსერსს. საქართველოს კანონი „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ იძლევა მხოლოდ უფლებას, მაგრამ არა ვალდებულებას, რომ დაცული ტერიტორიების სააგენტომ ითანამშრომლოს ადგილობრივ მოსახლეობასთან დაცული ტერიტორიების მართვის საკითხებში. კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს თანამშრომლობის კონკრეტულ მექანიზმებსა და პროცედურებს. ზოგიერთ დაცულ ტერიტორიაზე მიმდინარეობს ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაზე ორიენტირებული პროექტები. სასურველია ასეთი სოციალური პროექტების ფართოდ გამოყენება კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ადგილობრივი მოსახლეობის პოზიტიური დამოკიდებულების ჩამოყალიბებისა და ჩართულობის წახალისების მიზნით.

მუხლი 24. ეკოსისტემური სერვისები

1. მომმარაგებელი სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატების მომმარაგებელ სერვისებს წარმოადგენს: საკვები რესურსები (მცენარე, ხილი, კენკრა, თევზი, ფრინველი და სხვ.) ადამიანისა და ცხოველებისათვის. ადგილობრივი მოსახლეობის სასმელი წყლით და ხე-ტყით (როგორც სათბობი და სამშენებლო მასალა) მომარაგება. სამკურნალო დანიშნულების მქონე გენეტიკური რესურსები და მედიცინაში გამოყენება.

2. მარეგულირებელი სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები მნიშვნელოვან გარემოსდაცვითი ღირებულების მქონე ეკოსისტემურ სერვისებს აყალიბებენ, როგორიცაა: კლიმატისა და ჰიდროლოგიური რეჟიმის რეგულაცია, ბუნებრივი საფრთხეების (დატბორვა) თავიდან აცილება, წყლის გამწმენდი ფუნქცია.

ტორფნარებს, იმ უნიკალური თვისების გამო, რომელიც გამოიხატება ნახშირბადის აკუმულაციაში, განსაკუთრებული როლი ენიჭება როგორც კლიმატის ცვლილების შემარბილებელ ეკოსისტემებს. ტორფნარების კონსერვაცია ეკონომიკურად ეფექტურია სათბური გაზების ემისიის შესამცირებლად. გამოთვლილია, რომ ბუნებრივი სახით ტორფნარების კონსერვაცია და აღდგენა შეამცირებს ოთხიდან 1.5 ტონამდე ნახშირორჟანგის ემისიას წელიწადში ჰექტარზე. რამსარის კონვენცია ხაზგასმით აღიარებს ტორფნარების მნიშვნელობას სათბური გაზების რეგულაციაში. რამსარის კონვენციით დაცული საერთაშორისო ღირებულების მქონე ჭარბტენიანი ჰაბიტატების საუკეთესო მენეჯმენტი მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს სათბური გაზების რეგულაციაში.

კლიმატსა და ტორფნარებს შორის ორმხრივი დამოკიდებულებაა: კოლხეთის კლიმატი რეაგირებს ტორფნარებზე და თვით ტორფნარები კი ხელს უწყობენ კოლხეთის კლიმატის რეგულაციას. ტორფნარებში დაგროვილი წყლის დიდი რაოდენობა კოლხეთის კლიმატს აბალანსებს. თბილ და მშრალ ამინდში წყლის მუდმივი აორთქლების გამო სფაგნუმიანი ტორფნარები ერთგვარ გამაგრილებელ მოწყობილობას წარმოადგენენ.

3. კოლხეთის ტორფნარებისა და ტყეების კლიმატის მარეგულირებელი ფუნქცია მიწათსარგებლობასთანაა დაკავშირებელი. განსაკუთრებით, დრენაჟი და სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობები, რომლებიც პირდაპირ ზემოქმედებენ ნახშირბადის ბალანსსა და ემისიაზე. ტორფნარების მიმდებარე ტერიტორიების მიწათსარგებლობა არა მხოლოდ ტორფნარების ტიპით განისაზღვრება, არამედ მიგვითითებს, თუ როგორი უნდა იყოს მიწათსარგებლობა, რომელიც მკაცრად იქნება დამოკიდებული კლიმატზე. გასულ საუკუნეში კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარებიდან ტორფის მოპოვებამ და ტორფნარი ტყეების გაჩეხვამ უარყოფითად იმოქმედა კოლხეთის ეკონომიკასა და კლიმატზე, ხელი შეუწყო ნახშირბადის ემისიას კოლხეთში. კოლხეთის სფაგნუმიან ტორფნარებს დამახასიათებელი მცენარეულობისა და ფაშარი ღრუბლისებური აგებულებისა გამო უნარი აქვთ ტორფში წყლის დიდი რაოდენობის შეწოვისა და შენახვისა. ტორფნარებზე დომინანტ სფაგნუმის სახეობებს თავის წონასთან შედარებით 25-ჯერ მეტი რაოდენობის წყლის შეწოვის უნარი გააჩნიათ. წყლის გაცემა კი თანდათანობით ხდება ტორფის ზედა ფენების ზეწოლის შედეგად, რაც წყლის რეზერვუარის ეფექტს იძლევა. ამ თვისებიდან გამომდინარე, ტორფნარებს უდიდესი როლი მიუძღვით კოლხეთის დაბლობის ჰიდროლოგიური რეჟიმის რეგულაციასა და მიმდებარე ტერიტორიების დატბორვის თავიდან აცილებაში.

4. სფაგნუმიან ტორფნარებს უნარი აქვთ როგორც ზედაპირული, ისე გრუნტული წყლებიდან შეისრუტონ ჭარბი საკვები ნივთიერებები და დამაჭუჭყიანებლები, შეინახონ და მუდმივად განათავსონ ისინი განამარხებული ტორფის ფენებში. ამით ისინი შესანიშნავ ფილტრატორებს წარმოადგენენ. ეს ნივთიერებები გროვდება ტორფის დანალექ მზარდ ფენებში არა მხოლოდ ნახშირბადის, არამედ სხვა საკვები ნივთიერებების სახით, როგორიცაა აზოტისა და ფოსფორის ნაერთები, მიკროელემენტები, ტყვია, მარგანეცი და სხვა დამბინძურებლები. ამ ბუნებრივი თვისებების გამო ტორფნარები არეგულირებენ საკვები ნივთიერებების ბალანსს და უზრუნველყოფენ წყლის ხარისხის სისუფთავეს. ამიტომ მას „ლანდშაფტის თირკმლებს“ უწოდებენ. დამბინძურებლებს იტოვებენ ტორფის ფენებში და სუფთა წყალი ჩაედინება ზღვაში, ტბებსა და მდინარეებში.

5. წლების განმავლობაში იმნათის სფაგნუმიანი ტორფნარი და შემოგარენი ტყე პალიასტომის ტბისათვის ბუნებრივ ფილტრს წარმოადგენდა. ისინი იკავებდნენ ჭარბი რაოდენობით წყალს და წყლის დრენაჟის ბუნებრივი რეჟიმი მიმდინარეობდა. ამიტომაც წყალდიდობების რისკი და ზედაპირის ეროზიული პროცესები არ მიმდინარეობდა, ან ძალიან სუსტად იყო გამოხატული. პალიასტომის ტბა დაცული იყო მავნე ბიოლოგიური და ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედებისგან. შემოგარენი ტყის და ტორფნარის ფილტრაციული უნარის გამო, იგი იკვებებოდა სუფთა წყლით. გასულ საუკუნეში ტყის ჩეხვამ და ტორფის მოპოვებამ ტყესა და ტორფნარს ფილტრატორის უნარი წაართვა. ამიტომაც მდინარეებმა და თვით პალიასტომმა მიიღო უკვე ბიოლოგიურად და ქიმიურად დაბინძურებული წყალი. მტკნარი წყლის რეგულაცია. ეროვნული პარკში არსებული ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები მტკნარი წყლის მარაგს წარმოადგენს.

6. ჰაბიტატის სერვისები. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს სერვისები, რომელიც ჰაბიტატისა და სახეობათა მრავალფეროვნების ველური სახით შენარჩუნებას გულისხმობს. კოლხეთის ეროვნულ პარკში ბუნებრივი, ხელუხლებელი ჰაბიტატების კონსერვაციით დაცული და შენარჩუნებულია:

ა) კოლხეთის რეფუგიუმისათვის დამახასიათებელი ფლორისა და ფაუნის რელიქტური (კაინოზიური) და ენდემური სახეობები;

ბ) რამსარის კონვენციის, როგორც წყალმცურავი და მიგრირებადი ფრინველებისათვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, როგორც ჰაბიტატი, რომელსაც გადამწყვეტი როლი უჭირავს ფაუნის მრავალი სახეობისათვის, სადაც ისინი სასიცოცხლო ციკლის მნიშვნელოვან ნაწილს გადიან.

7. კულტურული სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის მსოფლიო უნიკალურ ეკოსისტემებს განსაკუთრებული სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ღირებულებები გააჩნია. არქეოლოგიური და ეკოტურისტული სერვისების მხრივ ხაზგასმით უნდა გამოიყოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არსებული ანტიკური და ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლები, ეკოტურიზმის ისეთი სახეები, როგორიცაა: სამეცნიერო ტურიზმი, ფრინველებზე დაკვირვება, სამოყვარულეო თევზჭერა, ნავით გასეირნება.

თავი III

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის გრძელვადიანი მიზნები

მუხლი 25. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ჰაბიტატებისათვის დამახასიათებელი ეკოსისტემური სერვისების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი ბუნებრივად, ადამიანის უმნიშვნელო ჩარევით ვითარდება. აღდგენილია წლების წინ გაჩეხილი რელიქტური კოლხური ტყეები.

2. შენარჩუნებულია კოლხეთის ჭარბტენიანი ჰაბიტატებისათვის დამახასიათებელი ყველა ეკოსისტემური სერვისი.

მუხლი 26. ჰაბიტატების და საფრთხის წინაშე მყოფი ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნების კონსერვაციასთან დაკავშირებული მიზნები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის გლობალური ღირებულის მქონე ჰაბიტატები: ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სფაგნუმიანი ტორფნარები და რელიქტური ტყეები ფლორისა და ფაუნის გლობალური სტატუსის მქონე, კავკასიისა და საქართველოს წითელი ნუსხის, რელიქტური და ენდემური სახეობები მკაცრად არის დაცული და შენარჩუნებული.

2. მკაცრად არის დაცული რამსარის კონვენციის ჭარბტენიანი ტერიტორიები.

3. წლების წინ დარღვეული ჰიდროლოგიური რეჟიმი და დეგრადირებული ჰაბიტატები - ტყე და ტორფნარი აღდგენილია და მიახლოებულია მათ ბუნებრივ მდგომარეობას.

4. ინვაზიური და მავნებელი სახეობების რიცხოვნობა მნიშვნელოვნად შემცირებულია.

მუხლი 27. კაცობურის აღკვეთილში სამონადირეო და სათევზე მეურნეობასთან დაკავშირებული მიზნები

1. კაცობურის აღკვეთილში მიმდინარეობს კოლხეთის დაბლობის ბუნებრივი და/ან სახეცვლილი ჭარბტენიანი რელიქტური ტყეების, ცხოველთა და მცენარეთა სამყაროს, განსაკუთრებით საქართველოს "წითელ ნუსხაში" შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა დაცვა, აღდგენა და შენარჩუნება.

2. კაცობურის აღკვეთილში გაბატონებული მერქნიანი ინვაზიური სახეობები - გლედიჩია და ამორფა ჩანაცვლებულია კოლხეთის ტყეებისათვის დამახასიათებელი მერქნიანი სახეობებით: კოლხური მუხა, ლაფანი, კოლხური ბზა, რცხილა, ნეკერჩხალი, შიშველი თელადუმა და სხვა.

3. აღდგენილია თევზმეურნეობისათვის ტბორი.

4. კაცობურის აღკვეთილის მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პირადი მოხმარებისათვის სარგებლობს ტყის არამერქნული და მერქნული რესურსებით, შესაძლებელია ძოვება, თიბვა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის გადარეკვა და სამოყვარულო თევზჭერა.

მუხლი 28. პალიასტომის ტბის აღდგენა/გაჯანსაღებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. შემუშავებულია პალიასტომის ტბის აღდგენა-გაჯანსაღების გრძელვადიანი გეგმა.

2. გაუმჯობესებულია პალიასტომის ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობა, რაც ტბაში წყლის დონის მომატებასა და ევტროფიკაციის შემცირებაში გამოიხატება.

მუხლი 29. ბუნებრივი რესურსების მდგრად სარგებლობასთან დაკავშირებული მიზნები

დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ განხორციელებული პროექტების საფუძველზე შემცირებულია მოთხოვნა ბუნებრივი რესურსების გამოყენებაზე. ეროვნული პარკი ხელს უწყობს მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის კეთილდღეობას, მათთვის უზრუნველყოფილია ბუნებრივი რესურსებით მდგრადი სარგებლობა.

მუხლი 30. სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. ადგილობრივი მოსახლეობა აცნობიერებს დაცული ტერიტორიების ჭარბტენიან ჰაბიტატებთან დაკავშირებულ ყველა ეკოსისტემურ სერვისს;

2. განვითარებულია ჭარბწყლიან გარემოსთან ადაპტირებული სოფლის მეურნეობა და მიმდინარეობს კომბინირებული კონსერვაციული, სოციალური და ეკონომიკური პროექტები და გაუმჯობესებულია ადგილობრივი მოსახლოების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა.

მუხლი 31. ეკოგანათლებასა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი მნიშვნელოვან ეკოსაგანმანათლებლო არეალს წარმოადგენს.

2. ადგილობრივი მოსახლეობა აცნობიერებს კოლხეთის ეროვნული პარკის მნიშვნელობას ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო დონეზე. გაზრდილია საზოგადოების პასუხისმგებლობა და შეცვლილია დამოკიდებულება დადებითისკენ, ზრუნავს მის დაცვა/ შენარჩუნებაზე.

მუხლი 32. მეცნიერებასა და განათლებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. მჭიდრო თანამშრომლობაა დამყარებული ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო სამეცნიერო დაწესებულებებთან და უმაღლეს სასწავლებლებთან.

2. შექმნილია ბიომრავალფეროვნების და სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზა.

3. საკვანძო და ქოლგა სახეობებზე მიმდინარეობს უწყვეტი კვლევა-მონიტორინგი თანამედროვე მეთოდებით.

მუხლი 33. ეკოტურიზმის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ინტეგრირებულია ბუნებრივ-კულტურული მემკვიდრეობა, როგორც ტურისტული პროდუქტი.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკი წარმოადგენს ადგილს, სადაც ვიზიტორებს შეუძლიათ დატკბნენ შთამბეჭდავი ჭარბტენიანი ლანდშაფტით, ველური ბუნებით. ვიზიტორებისთვის უზრუნველყოფილია სუფთა და უსაფრთხო გარემო.

3. წარმატებით ვითარდება ბუნების დაცვაზე ორიენტირებული მდგრადი ტურიზმი. დაცული ტერიტორია ქმნის შემოსავლის ალტერნატიულ წყაროს როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისათვის, ასევე ეროვნული პარკისათვის.

4. მჭიდრო თანამშრომლობაა დამყარებული ტურიზმის სექტორში ჩართულ ორგანიზაციებთან.

მუხლი 34. ადმინისტრაციის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები

1. ადმინისტრაცია უზრუნველყოფილია კვალიფიციური პერსონალით, ფინანსური და ტექნიკური რესურსით, რაც საშუალებას იძლევა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ეფექტური მართვისთვის.

2. ტერიტორიულ ადმინისტრაციასა და ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებს შორის მიღწეულია მჭიდრო თანამშრომლობა, რაც ხელს უწყობს დაცული ტერიტორიების თანამმართველობაში დაინტერესებული მხარეების ჩართულობას, დაცული ტერიტორიების ეფექტურ მმართველობას და მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობისა და დაცული ტერიტორიების ჰარმონიულ თანაარსებობას.

თავი IV

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის სიტუაციური ანალიზი

მუხლი 35. ბუნებრივი რესურსების კონსერვაცია და მდგრადი სარგებლობა

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი მოიცავს ლანჩხუთის, სენაკის, ხობის, აბაშისა და ზუგდიდის უბნებს. მიმდებარე მოსახლეობა სარგებლობს დაცულ ტერიტორიებზე არსებული ბუნებრივი რესურსებით. ტერიტორიის ასეთი განფენილობა და დანაწევრიანება პრობლემებს ქმნის ბუნებრივი რესურსების დაცვის მხრივ. მიუხედავად ზემოთ აღნიშნულისა, კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას ბუნებრივი რესურსების დაცვასთან დაკავშირებით აქვს ძლიერი მხარეები და გააჩნია შემდეგი მიღწევები ბოლო 5 წლის განმავლობაში:

ა)კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის დაცვის განყოფილებას ხელმძღვანელობს დაცვის განყოფილების უფროსი. საშტატო ერთეულით გათვალისწინებულია 6 უფროსი რეინჯერი, 32 რეინჯერი და ბუნებრივი რესურსების მართვის 2 უფროსი სპეციალისტი;

ბ) ადმინისტრაცია აღჭურვილია 4 პიკაპის ტიპის, 3 Suzuki Jimney 4x4-ის ტიპის მანქანით, 5 საპატრულო კატერითა და 15 ერთეული ველოსიპედით, ასევე 4 ცხენით;

გ) ადმინისტრაციას გააჩნია 4 მცირე ზომის მოტორიანი ნავი, 3 პანტონი, 1 სკუტერი, 1 კატამარანი;

დ) დამონტაჟებულია წყლის 7 ხერგილი მდ. ფიჩორზე (2 ცალი), მდ. ჭურიაზე (2 ცალი), პატარა პალიასტომისა და მდ. გურინკას შესართავებზე (2 ცალი), ციას არხზე (1). სახმელეთო 6 ხერგილი - ხობის უბანში (3 ცალი) და კოლხეთის უბანში (3 ცალი);

ე) დამონტაჟებულია რკინის კონსტრუქციის 40 ერთეული საზღვრის მანიშნებელი;

ვ) რეინჯერთა საგუშაგოები (სულ 5) განთავსებულია ხობის, კოლხეთის, სენაკისა და კაცობურის უბნებში;

ზ) რეინჯერები აღჭურვილი არიან სათანადო ინვენტარით (ცეცხლსასროლი იარაღი, დანა, ფანარი, ფოტოაპარატი, საველე ზურგჩანთა, ჭოგრიტი, GPS, უნიფორმა, და სხვა);

თ) ადმინისტრაციის თანამშრომლებმა აიმაღლეს კვალიფიკაცია სხვადასხვა მიმართულებით;

ი) დაცულ ტერიტორიაზე მუდმივად მიმდინარეობს:

ი.ა) ფოტოხაფანგებით ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგი;

ი.ბ) პატრულირება.

3. ბუნებრივი რესურსების დაცვასა და ბიომრავალფეროვნებაზე არსებული საფრთხეები კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიის ჰაბიტატებისა და სახეობათა ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედ საფრთხეებს წარმოადგენს:

ა) დეგრადირებული კოლხური ტყე - წარსულში ტყის არასწორმა მართვამ, დრენაჟმა და მელიორაციულმა პროცესებმა, რომელსაც დაერთო მოსახლეობის ძალზე მძიმე სოციალ-ეკონომიკური პირობები, თითქმის გაანადგურა კოლხური ტყის შემქმნელი მერქნიანი სახეობები: კოლხური მუხა, ლაფანი, ნეკერჩხალი, რცხილა, ლეღვი და ა.შ., რომლებიც დღეისათვის მხოლოდ მცირე კორომების სახით გვხვდება ეროვნული პარკის გარკვეულ მონაკვეთებზე. ამ სახეობათა ბუნებრივი განახლება აღარ მიმდინარეობს. არასოდეს შემუშავებულა ex-situ კონსერვაციული ღონისძიებები. დღეს მათ ადგილს იკავებს პიონერი მცენარე მურყანი (Alnus glutinosa subsp. barbata), რომელიც, მონოდომინანტურ დაჯგუფებას ქმნის ერთ დროს ფართოდ გავრცელებული კოლხეთის დაბლობის პოლიდომინანტური ტყის ადგილზე. ამჟამად არსებული ტყე არ მოიცავს მაღალ, ასაკოვან ხეებს. წარმოდგენილია ახალგაზრდა მურყნარით, შესაბამისად, შემცირებულია ფრინველთა იმ სახეობების რაოდენობა, რომელთა ბუდობისათვისაც აუცილებელია მაღალი ხეების არსებობა, ასეთია მაგალითად, მცირე მყივანა არწივი.

ბ) ალტერნატიული საწვავის არარსებობის გამო მაღალია მოთხოვნა საშეშე მერქნაზე, რაც ქმნის კონფლიქტურ სიტუაციებს, განსაკუთრებით კი იმნათის უბანზე გურიის მხარეს, სადაც, ეროვნულ პარკს ესაზღვრება შემდეგი სოფლები: სუფსა, გრიგოლეთი, ხიდმაღალა, ტაბანეთი, ახალსოფელი, ნიგვზიანი, ჯურუყვეთი, ლესა, ჩიბათი, ეწერი, გვიმბალაური, ასევე თვით ქ. ლანჩხუთის ტერიტორია. თითოეულ სოფელს ესაჭიროება ყოველწლიურად 2500 მ3 შეშა. ადგილობრივ მოსახლეობას სათბობის, საკვებისა თუ ფინანსური სარგებელის გამო უწევს ბუნებრივი რესურსების გამოყენება. ბუნებრივი რესურსების მოხმარებიდან გამოწვეული პრობლემების გამო ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია დაარსებიდანვე ვერ ახერხებს იმნათის უბნის მართვას. უკანონო ჭრების ფაქტები გამოვლენილია ეროვნული პარკის სხვა უბნებზეც;

გ) სამელიორაციო სამუშაოები ეროვნული პარკის იმნათის ტორფნარის მიმდებარე ტერიტორიებზე - რაც მიზნად ისახავს სოფლის მეურნეობისთვის ვარგისი არეალების დრენაჟს. სადრენაჟე არხების სიახლოვე და ბუფერული ზონების არარსეობა უარყოფით ზეგავლენას მოახდენს მსოფლიოს მეორე პერკოლაციური ტიპის - იმნათის ტორფნარზე. წყლის დონის ცვლილებები გამოიწვევს ტორფნარში მცენარეთა სხვა სახეობების გავრცელებას, რასაც სხვა ტიპის ტორფის ზრდა და აკუმულაცია მოყვება. ასეთი ტორფი შესაძლოა განსხვავებული ფორიანობით, გამჭოლუნარიანობითა და წყლის შეკავების განსხვავებული კოეფიციენტით ხასიათდებოდეს, რაც თავის მხრივ, ზემოქმედებას მოახდენს ტორფნარის ჰიდროლოგიურ მახასიათებლებზე. ამის შედეგად შესაძლებელია, სულ სხვა ტიპის და არა პერკოლაციური ტიპის ტორფნარი ჩამოყალიბდეს;

დ) ფლორის ინვაზიური სახეობები - კოლხეთის კლიმატიდან გამომდინარე, გაჩეხილი ტყეები და ჩამოყალიბებული მეორადი მდელოები ხელსაყრელი აღმოჩნდა ინვაზიური მცენარეების გამრავლებისათვის. ინვაზიური სახეობები კოლხეთის დაბლობზე 400-ზე მეტ სახეობას მოიცავს, რომელთა 90 % აღმოსავლეთაზიურია. ამ მხრივ განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს აგრესიული ინვაზიური სახეობები - ამორფა და გლედიჩია, ბოლო წლებში მონოპოლია შექმნა კანადურმა ოქროწკეპლამ. ინვაზიური სახეობების (ამორფა და გლედიჩია) დომინანტობითა და ამ სახეობების ეროვნული პარკის სხვა ტერიტორიებზე პოტენციური გავრცელების საფრთხის საშიშროებით გამოირჩევა კაცობურის აღკვეთილი;

ე) მავნებელი მწერები და სოკოები. წლების განმავლობაში ანთროპოგენური ზემოქმედების შედეგად შეიცვალა კოლხეთის კლიმატი. ის კონტრასტული გახდა, მაღალია ტემპერატურის მერყეობა დღე-ღამის განმავლობაში. ეს განსაკუთრებით ზაფხულობით, ივლის-აგვისტოში შეინიშნება, რის გამოც, კოლხეთის ტყეს ბოლო წლებში კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული ენტომო- და ფიტომავნებლები დაემატა, რამაც ტყეს კიდევ უფრო მეტი ზიანი მიაყენა. მავნებელი მწერებიდან აღსანიშნავია: მურყნის ფოთოლჭამია (Agelastica alni), ხეხილის წითელი ტკიპა (Metateranychus ulmi). მუხის ერთფეროვანი ჩრჩილი (Tischeria complanella), მუხის ფოთლის რწყილი (Haltica saliceti), ამერიკული თეთრი პეპელა (Hypantrea cunea), ბზის ალურა (Cydalima perspectalis), ამ უკანასკნელმა საბოლოოდ გაანადგურა ბზის კორომები. კოლხური ბზა, როგორც კოლხეთის ენდემი და მესამეული პერიოდის რელიქტი 5-6 წლის წინ კომპაქტურად იყო გავრცელებული კოლხეთისა (სამცველო №2-3) და სენაკის (სამცველო 1,2,3) უბნებში. ბზით დაფარული ქვეტყის ფართობი შეადგენდა დაახლოებით 40 ჰა-ს. დღეს, კოლხური ბზის კორომები სრულიად განადგურებულია. 2017 წელს ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ტყეებში გამოვლინდა: ზამთრის მზომელა, ოქროკუდა, არაფარდა პარკიხვევია, განსაკუთრებული საფრთხე შეუქმნა კოლხეთის ტყეებს ერთ-ერთმა საშიშმა მავნებელმა - აზიურმა ფაროსანამ (Halyomorpha halys);

ვ) სოკოვანი დაავადებები - კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილში დაფიქსირებულია შემდეგი სოკოვანი დაავადებები: ბზის ხმობის პროცესის დაავადების გამომწვევია სოკო Cylindrocladium buxicola, რომელიც იწვევს ბზის გამანადგურებელ დაავადებას ,,ბზის სიდამწვრეს“. 2016 წელს პრობლემა შეექმნა ლაფანსაც. ლაფანის კორომების 90%-ზე დაფიქსირდა სოკოვანი დაავადება ანთრაქნოსი, რომლის გამომწვევია სოკო Gnomonia sp., მურყანზე გვხვდება ცრუ აბედა სოკო (Phellinus igniarius), რცხილაზე კი - მუხის აბედა სოკო (Phellinus robustrus).

4. ხანძრები - სფაგნუმიან ტორფნარებზე გვიანი შემოდგომიდან ადრე გაზაფხულამდე (მაშინ, როდესაც ისლის მიწისზედა ნაწილები ხმელია) პერიოდული ხანძრები უარყოფით ზეგავლენას ახდენენ მცენარეულ საფარზე, მობუდარ ფრინველებზე, ძუძუმწოვრებზე, ამფიბიებსა და ქვეწარმავლებზე.

5. ბრაკონიერობა და ნადირობა - განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს ბიომრავალფეროვნებისათვის, განსაკუთრებით კი ფრინველთა მიგრაციის პერიოდში.

6. პალიასტომის ტბა წყლით საზრდოობს მის აუზში არსებული იმნათის ტორფნარიდან და შემოგარენი რელიქტური ტყეებიდან. ტბის აუზში არსებულ ჭარბტენიან ჰაბიტატებზე ანთროპოგენური ფაქტორის უარყოფით გავლენას ძალზე მძიმე შედეგი მოაქვს პალიასტომის ტბისათვის. ამას ემატება შავი ზღვის მარილიანი წყლის შეჭრა ტბაში მალთაყვის არხით, რამაც გამოიწვია ადრე მტკნარი ტბის საკმაოდ ძლიერი გამარილიანება და შესაბამისად, ტბის მტკნარწყლიანი ეკოსისტემის ძლიერი დეგრადაცია. პალიასტომის ტბის წყლის ზღვასთან არხით დაკავშირებამ (ძლიერი ზვირთცემის დროს, ზღვის წყლის ტბაში შედინების გამო), გამოიწვია პერიოდული დამლაშება 1-დან 14 პრომილამდე, დაიკლო პალიასტომის ტბის წყლის დონემ, გაძლიერებულია ევტროფიკაციის პროცესი. ამ ყველაფერმა გამოიწვია თევზების დაავადებები და ბოლო 3-4 წლის მანძილზე გამოვლინდა პალიასტომის თევზების მასიური სიკვდილიანობის ფაქტები. შეცვლილია იქთიოფაუნის სახეობრივი შემადგენლობა.

7. ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტები - 1997 წლიდან დღემდე შავი ზღვის სანაპიროზე მშენებარე და დაგეგმილი ინფრასტრუქტურული პროექტების გამო რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიების საზღვარმა რამდენჯერმე ცვლილება განიცადა. თავდაპირველად რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიის საერთო ფართობი 55,5 ათასი ჰა-ს შეადგენდა. 2001 წ. 20 ივნისის საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N 1039 მიხედვით, რამსარ საიტს გამოაკლდა ყულევის მშენებლობისათვის გამოყოფილი 96.43 ჰა მიწის ნაკვეთი. ამ დადგენილებით გათვალისწინებული იყო ყულევის მშენებლობისათვის ამორიცხული მიწის ნაკვეთის საკომპენსაციო ფართობის შერჩევა.

8. პოტენციური საფრთხეები - პერიოდულად მუსირებს ტორფის მოპოვებაზე ნებართვის გაცემის მოთხოვნები კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ტერიტორიებსა და მის ფარგლებში. ადგილობრივი მესვეურებისა და უცხოელი ინვესტორების დაინტერესების სფეროში მოექცა იმნათის უნიკალური ტორფნარის ცენტრალური ნაწილი. აღნიშნული ტორფნარის დამუშავება ტორფის მოპოვების მიზნით გაანადგურებს არა მარტო ამ მსოფლიო მეორე პერკოლაციური ტორფნარს, არამედ გამოიწვევს პალიასტომის ტბის აუზში მდებარე ჭარბტენიანი ტერიტორიების ეკოლოგიური მახასიათებლების ცვლილებებს.

დისკუსიას აღარ ექვემდებარება ის, რომ საფრთხეები კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემებისადმი მომდინარეობდა და შეიძლება კვლავაც ინტენსიურად მომდინარეობდეს ადამიანის საქმიანობით ეროვნული პარკის საზღვრებს გარეთ. შესაბამისად, საქმიანობები დაცული ტერიტორიის მიმდებარედ და მათი პოტენციური ზემოქმედებები დაცულ ტერიტორიებზე მუდმივად უნდა ფიქსირდებოდეს და ფასდებოდეს შესაბამისად, განიხილებოდეს მენეჯმენტის გეგმით განსაზღვრულ საქმიანობებად. კერძოდ, ამჟამად ეროვნული პარკის საზღვრებთან არ არსებობს ჰიდროლოგიური ბუფერული ზონები და შესაბამისად არ არსებობს შესაბამისი რეგულაციები. ამდენად, აუცილებელია უზრუნველყოფილ იქნეს კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემების გრძელვადიანი კონსერვაცია დაცული ტერიტორიების საზღვრებს "გარეთ" მიმდინარე საქმიანობებთან მიმართებაში.

მუხლი 36. ეკოტურიზმი

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი ვიზიტორებს ტურისტულ მომსახურებას 2006 წლიდან სთავაზობს. 2006 წელს გაიხსნა ვიზიტორთა ცენტრი, რომელშიც განთავსებულია საკონფერენციო და საგამოფენო დარბაზები, 5 სასტუმრო ნომერი და კაფეტერია. ვიზიტორთა ცენტრი აღჭურვილია საინტერპრეტაციო დაფებით, რუკებითა და სარეკლამო-საინფორმაციო მასალით. ასევე ფუნქციონირებს ანაკლიის ტურისტული თავშესაფარი, რომელსაც გააჩნია 3 სასტუმრო ნომერი (12 ადგილით) და კაფეტერია.

2. ძირითადი ტურისტული სეზონი: მაისიდან - ოქტომბრამდეა. ადმინისტრაცია ვიზიტორებს სანაოსნო ტურებს სთავაზობს ტბა პალისტომზე, მდ. ფიჩორსა და მდ. ჭურიაზე. ძირითადი ტურისტული მარშრუტებია: “პალიასტომის ტბა“, „ პალიასტომი - ფიჩორი“ და „ჭურია“. ასევე შესაძლებელია სამოყვარულო თევზჭერა, ფრინველებზე დაკვირვება, ნავით და კაიკებით გასეირნება ოქროს ტბაზე და მდ.ჭურიაზე.

3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის მიერ 2007 წლიდან დაიწყო ეკოტურების ორგანიზება. 2007-2017 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით კოლხეთის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა 90% - ქართველია. ვიზიტორთა ოთხი წლის სტატისტიკა ასე გამოიყურება: 2014 წელს ეროვნულ პარკს სტუმრობდა 17699 ვიზიტორი; 2015 წელს -13747 ვიზიტორი; 2016 წელს - 26816; კოლხეთის ეროვნულ პარკს 2017 წლის განმავლობაში 29 523 ვიზიტორი ესტუმრა, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით 10%-ით არის გაზრდილი. აქედან, ქართველი ვიზიტორების რაოდენობა შეადგენს საერთო რაოდენობის 90%-ს (26 655 ვიზიტორი), ხოლო უცხოელი ვიზიტორების - 10%-ს (2 868 ვიზიტორი). 2017 წლის განმავლობაში ქართველ ვიზიტორთა რაოდენობა გაზრდილია 6%-ით, უცხოელ ვიზიტორთა რაოდენობა - 73%-ით.

კოლხეთის ეროვნულ პარკს 2017 წლის განმავლობაში ყველაზე მეტი უცხოელი ვიზიტორი ეწვია: რუსეთიდან - 22% (638 ვიზიტორი), გერმანიიდან - 14% (391 ვიზიტორი), აშშ-დან - 9% (250 ვიზიტორი), პოლონეთიდან - 6% (183 ვიზიტორი) ნიდერლანდებიდან - 6% (175 ვიზიტორი), სხვა ქვეყნებიდან - 43% (1231 ვიზიტორი). ტურისტული სერვისებიდან მიღებული შემოსავლების სტატისტიკა კი ასე გამოიყურება: 2014 წელს - 8 745 ლარი; 2015 წელს 24 705,5 ლარი, 2016 წელს 43 825,6 ლარი; 2017 წელს 52971,9 ლარი. 2017 წლის აგვისტოდან კოლხეთის ეროვნული პარკის მრავალფეროვან და საინტერესო მომსახურებებს ახალი შემოთავაზება დაემატა - „საკემპინგე ადგილი ავტომობილისთვის“. აღნიშნული სერვისის ღირებულება 15 ლარია. ფასი ვრცელდება ერთ (1) მანქანაზე ერთი (1) ღამის განმავლობაში ერთ (1) პერსონაზე, ხოლო ყოველ დამატებით ადამიანზე ღირებულებას ემატება ხუთი (5) ლარი.

4. 2012 წლიდან საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის მხარდაჭერით დაიწყო სხვადასხვა ტიპის ინფრასტრუქტურის მოწყობა. 2014 წლიდან მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდო ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის და ვიზიტორთა ცენტრის განვითარების კუთხით. რემონტი ჩაუტარდა ადმინისტრაციულ შენობას, გაუმჯობესდა საველე ინფრასტრუქტურა - ყველა უბანში აშენდა სარეინჯეროები (სულ 5 ერთეული), განახლდა საოფისე ტექნიკა, შეძენილ იქნა ავტომანქანები, განახლდა ანაკლიის ტურისტული თავშესაფარი, რეინჯერებისთვის შეძენილი იქნა საველე აღჭურვილობა (დანები, ფანრები, ჭოგრიტები, ფოტოაპარატები, უნიფორმები, ველოსიპედები, ზურგჩანთები);

5. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის თანამშრომლების მიერ ყოველწლიურად ხორციელდება ეროვნული პარკის შესახებ საინფორმაციო მასალების გავრცელება სხვადასხვა ორგანიზაციებში: ტურისტულ სააგენტოებში, საინფორმაციო ცენტრებში, აჭარის რეგიონის სასტუმროებში, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში და ა.შ.

6. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია მიერ ყოველწლიურად აწარმოებს ტურისტების გამოკითხვას სპეციალური კითხვარების საშუალებით. რომლის მიხედვითაც, გამოკითხულ ვიზიტორთა ძირითად მოთხოვნებს წარმოადგენს: საპიკნიკე ადგილების კეთილმოწყობა მდ.ფიჩორის ხეობაში, საკარვე ადგილების გამოყოფა და კეთილმოწყობა, გამართული წყალმცურავი სატრანსპორტო საშუალებები, საფეხმავლო ტურები ტორფნარებზე და მრავალფეროვანი სანაოსნო ტურები.

7. ეკოტურიზმსა და ვიზიტორთა მომსახურებასთან დაკავშირებული პრობლემების ანალიზი და შესაძლებლობები:

ა) ტურისტული მარშრუტების და წყალმცურავი სატრანსპორტო საშუალებების სიმცირე. ამ ეტაპზე ყველაზე ხშირად ტურები ხორციელდება პალიასტომის ტბაზე, მდ.ფიჩორსა და ჭურიაზე. დღის განმავლობაში ეროვნულ პარკს შეუძლია მიიღოს მაქსიმუმ 100 ვიზიტორი. ინფრასტრუქტურის დამატების (ნავები, კატერები, პანტონი, წყლის ველოსიპედები, ტივები და სხვა) და ტურისტული მარშრუტების გამრავალფეროვნების შემთხვევაში შესაძლებელია ვიზიტორთა რაოდენობის ზრდა.

ბ) ალტერნატიული ტურების არარსებობა. ძლიერი ქარის შემთხვევაში, მზიან ამინდშიც კი, ტურის განხორციელება პალიასტომის ტბაზე შეუძლებელია. არ არსებობს ალტერნატიული ტურები.

გ) კადრების სიმცირე და უცხოენოვანი გიდების არარსებობა. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია ვიზიტორთა სერვისების განვითარებასა და მართვაზე. ეროვნულ პარკს არ გააჩნია გიდების სერვისი. რეინჯერები წყალმცურავი საშუალებების მართვასთან ერთად პარალელურად ითავსებენ გიდის ფუნქციებს. საჭიროა უცხოენოვანი ადგილობრივი გიდების გადამზადება, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ვიზიტორთა კმაყოფილების დონის და მომსახურების სერვისის ასამაღლებლად. დამატებით შესაძლებელია სეზონური გიდების აყვანაც.

დ) სასტუმრო ნომრების არასაკმარისი რაოდენობა. სასურველია დაცული ტერიტორიების მიმდებარე მოსახლეობის ჩართვა ტურისტულ საქმიანობაში, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის ეკონომიკური სარგებლის ზრდას.

ე) დაჯავშნის სისტემის არარსებობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას არ გააჩნია სასტუმრო ოთახების ელექტრონული დაჯავშნის სისტემა. ამჟამად დაჯავშნა ხორციელდება ტელეფონის ან ელფოსტის საშუალებით. მიზანშეწონილია ელექტრონული დაჯავშნის სისტემის დანერგვა.

ვ) არასაკმარისი ცნობადობა. საჭიროა ეროვნული პარკის და სერვისების რეკლამირების კონკრეტული გეგმის შემუშავება, საინფორმაციო მასალების განახლება, აქტიური თანამშრომლობა საქართველოში არსებულ ტურისტულ სააგენტოებთან და ტუროპერატორებთან.

ზ) დამატებითი სერვისების არარსებობა. საჭიროა ეროვნული პარკის მარშრუტების გამრავალფეროვნება და ინდივიდუალური მარშრუტების თემატური რუკების შემუშავება, მარშრუტებზე დამატებითი სერვისების დანერგვა, როგორიცაა, მაგალითად, აუდიოგიდებით სარგებლობის სერვისი, კომბინირებული ველომარშრუტი ჭურიაზე და სხვა. უნდა მოხდეს მარშრუტების მარკირება და საინფორმაციო დაფებისა და მანიშნებლების განთავსება.

თ) ნიშნულების და საინფორმაციო დაფების სიმცირე. საჭიროა ქალაქის ცენტრში და მთავარ ქუჩებზე (სადგურებთან) საინფორმაციო ნიშნულების განთავსება როგორც ფოთის ვიზიტორთა ცენტრის, ასევე ანაკლია-ჭურიის მიმართულებით.

ი) დამატებითი ტურისტული პროდუქტების არარსებობა. ეროვნული პარკის შემოსავლების გასაზრდელად საჭიროა ეროვნული პარკის, კოლხეთის, არგონავტების თემატიკით სუვენირების შექმნა და რეალიზაცია (მაგ. საფოსტო ბარათები, ჭილის კალათები, ჩანთები და სხვა)

კ) ვინაიდან კოლხეთის დაბლობს დიდი ისტორიული წარსული აქვს, საჭიროა მომზადდეს თემატური ტურები და მარშრუტები, რომელიც ინტეგრირებული იქნება კოლხეთის კულტურულ-ისტორიულ მემკვიდრეობასთან.

მუხლი 37. სამეცნიერო კვლევა და მონიტორინგი

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საქმიანობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებას სამეცნიერო კვლევა - მონიტორინგი წარმოადგენს. ადმინისტრაცია მჭიდროდ თანამშრომლობს უმაღლეს სასწავლებლებთან და სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტებთან და ორგანიზაციებთან (ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ილიას უნივერსიტეტი, ჯავახიშვილის უნივერსიტეტი, გერმანიის გრეიფსვალდის უნივერსიტეტი, ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფი და სხვ.) როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე. 2005 წლიდან კოლხეთის ტორფნარებზე მრავალი საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო შრომა შესრულდა როგორც ქართველი, ისე უცხოელი მკვლევარების მიერ, როგორიცაა: კვლევები იმნათის ტორფნარზე; „კოლხეთის დაბლობის ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარების მცენარეული საფარის შესწავლა“; „სფაგნუმი, როგორც განახლებადი რესურსი - სფაგნუმის მოშენების პერსეპქტივები კოლხეთში“, „გრიგოლეთის ტორფნარის მცენარეულობა“, „კოლხეთის როგორც დაბლობის, ასევე მაღალმთის ტორფნარების ტორფიანი პელოიდების კვლევა“, „კოლხეთის დაბლობის სფაგნუმის სახეობების სისტემატიკა, მორფოლოგია, ეკოლოგიური მახასიათებლები და მედიცინაში გამოყენების პერსპექტივები“; „ცენტრალური და სამხრეთ კოლხეთის სანაპირო ქვიშიანი დიუნების და მტკნარწყლიანი ტბორების მცენარეული საფარი და კონსერვაცია“, „კოლხეთის დაბლობის რელიქტური კოლხური ტორფნარი ტყეების მცენარეული საფარი და აღდგენის პროექტების განხორციელების შესაძლებლობები“.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის დაფინანსებით კვლევა და მონიტორინგის მხრივ მრავალი პროექტი განხორციელდა, მათ შორის:

ა) კოლხეთის დაცულ ტერიტორიებზე ზუთხის პოპულაციის შეფასება. შემუშავდა ზუთხისებრთა თევზების აღდგენის კონკრეტული რეკომენდაციები და განსახორციელებელი დროული კონსერვაციული ქმედებები.

ბ) მობუდარი ფრინველების აღრიცხვა კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. დადგინდა საკვანძო ფრინველთა სახეობების სტატუსი, მომზადდა საფუძველი კონსერვაციის პროექტების შედგენისა და დანერგვისათვის.

გ) ყულევის ტერმინალის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ფლორის შეფასება და ბოტანიკური ობიექტების კონსერვაციის გეგმის შემუშავება. გამოვლინდა მაღალი საკონსერვაციო ღირებულებების ცენოზების შემქმნელი სახეობები და მათი პოპულაციები. განხორციელდა მოწყვლადი და წითელი ნუსხის სახეობების რუკაზე დატანა.

დ) ცხოველთა სამყაროს (იქთიოლოგია) მონიტორინგის პროგრამა. ამ მიზნით კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დაყენებულ იქნა 11 მონიტორინგის სადგური. გამოვლინდა თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების ინდიკატორი სახეობები: მუცელფეხიანები, კიბოსნაირები, თევზები. მონიტორინგის პროგრამაში მოცემულია თევზების და სხვა ჰიდრობიონტების ჰაბიტატების ძირითადი ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური პარამეტრები და მასალების აღებისა და დამუშავების მეთოდიკა: ფიტოპლანქტონის, ზოოპლანქტონის, ბენთოფაუნის, იქთიოფაუნის ცალ-ცალკე კვლევის და მონიტორინგის წარმოების სიხშირე.

ე) შავი ზღვის ვეშაპისნაირთა მონიტორინგის პროგრამა. სახეობის მიხედვით დადგინდა მიგრაციის ადგილები, ვადები და მათი დინამიკა. შემუშავდება სახეობებისა და მათი ჰაბიტატების ეფექტური კონსერვაციული სტრატეგია. მოცემულია რეკომენდაციები ვეშაპისნაირთა თვალთვალის განვითარებისათვის კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე შავი ზღვის აკვატორიაში.

ვ) პალიასტომის ტბის იქთიოლოგიური და ჰიდრობიოლოგიური კვლევა. იქთიოლოგიური და ჰიდრობიოლოგიური კვლევა მოიცავდა ყველა ჰიდრობიოლოგიურ ფრაქციას: მტკნარი წლის თევზების, მომლაშო წყლის და ზღვიურ ფორმებს, ბენთოფაუნას, ფიტოპლანქტონს, ზოოპლანქტონს, მაკროფიტებსა და მიკროფლორას. გაანალიზდა თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების ძირითადი ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური პარამეტრები.

ზ) კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე მცენარეული საფარის (მათ შორის მერქნიანი მცენარეების) აღდგენა-გაშენების შესაძლებლობების შესწავლა და დეგრადირებული უბნების აღდგენის შესაძლებლობების შეფასება და სამოქმედო გეგმის შემუშავება. გარკვეული იქნა ანთროპოგენური თუ სტიქიური ფაქტორების მოქმედებით გამოწვეული დესტრუქციული პროცესები. შემუშავდა შესაბამისი სარეაბილიტაციო ღონისძიებები მცენარეთა აღდგენა-შენარჩუნებისათვის.

თ) ძუძუმწოვრების მონიტორინგის პროგრამა კოლხეთის ეროვნული პარკისთვის. მოცემულია რეკომენდაციები კოლხეთის ეროვნულ პარკში გავრცელებული ძუძუმწოვრების: ევრაზიული წავის, შველის, ნუტრიის პოპულაციებისა და რიცხოვნობის მონიტორინგი. ასევე ადამიანი-მტაცებლის კონფლიქტის კვლევა/მონიტორინგის რეკომენდაციები.

ი) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტები რეინჯერებთან ერთად ყოველწლიურად ამუშავებენ „ბუნების მატიანეს“. ადმინისტრაციის მიერ მუდმივად მიმდინარეობს მსხვილი ძუძუმწოვრების, გადამფრენი და მობუდარი ფრინველების აღრიცხვა, არასისტემური მოვლენების (წყალდიდობები, ხანძრები და სხვ.) აღწერა და მონიტორინგი.

მუხლი 38. ბუნებრივი რესურსების გამოყენება

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტყეები მოსახლეობისათვის საშეშე მერქანზე მოთხოვნილების დაკმაყოფილების ერთ-ერთი წყაროა. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია ტრადიციული გამოყენების ზონაში აღრიცხული მთლიანი ტყის მარაგიდან გამომდინარე განსაზღვრავს მოცულობას, თუ სად უნდა გამოიყოს ტყეკაფები და რა რაოდენობით უნდა მოიჭრას ხე-ტყე ყოველწლიურად. ეროვნული პარკის მიმდებარე 33 სოფლის მოსახლეობა სათბობი შეშით მარაგდება ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონიდან და მის მიმდებარე სატყეო უბნების ტერიტორიებიდან. ძირითადად სათბობი შეშის მოპოვება ხდებოდა მდინარეების, არხების და სოფლებთან ახლოს მდებარე ტყის უბნებში. ერთ კომლზე საშუალოდ გაიცემა 5მ3 საშეშე მერქანი. 1მ3 ღირებულება 5 ლარს შეადგენს: 3 ლარი ბუნებრივი რესურსის მოსაკრებელი საბოლოოდ მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტზე აისახება, 2 ლარი მომსახურების მოსაკრებელი კი - დაცული ტერიტორიების სააგენტოს საკუთარ შემოსავლებში. საჭიროა ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის თანამშრომლების და უპირველეს ყოვლისა მომხმარებლის მიერ დაცულ იქნეს "საქართველოს ტყის კოდექსის", "ტყეთსარგებლობის წესის" და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნები, რათა თავიდან იქნეს აცილებული უკანონო ჭრები.მოსახლეობაზე ბოლო 3 წლის მანძილზე გაცემული მერქნითი რესურსიდან შემოსავალმა 47690 ლარი შეადგინა. 2016 წელს ჩატარდა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტყის ინვენტარიზაცია. 2017 წლის ტყის ინვენტარიზაციის მასალების მიხედვით ტყის ფონდს უკავია ეროვნული პარკის ტერიტორიის 32,4% (29032,5 ჰა), მათ შორის ზუგდიდი - 894 ჰა, ლანჩხუთი - 9420, 5 ჰა, სენაკი- 3587 ჰა, კოლხეთი - 6906 ჰა, ხობი - 8226 ჰა. ტყეკაფების გამოყოფა და საშეშე მერქანის გაცემა წლების მიხედვით ასე ნაწილდება: 2011 წელს გაიცა - 3576 მ3; 2012 წელს - 3796 მ3; 2013 წელს - 3875 მ3; 2014 წელს - 3020 მ3; 2015 წელს - 4182 მ3; 2016 წელს - 2336 მ3; 2017 წელს - 1568 მ3

2. სხვადასხვა ბუნებრივი რესურსების მოპოვება ხდება ტყიდან, მათ შორისაა ტყის სამკურნალო მცენარეები, კენკროვანი საკვები მცენარეები, როგორიცაა მაყვალი. მსგავსი მოპოვება დასაშვებია ტრადიციული გამოყენების ზონაში.

3. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხულია 8 მწყემსი, მათგან 6 კოლხეთის უბანზეა, ხოლო 2 კი სენაკის უბანზე. თითოეულო მწყემსს ჰყავს 30-35 მდე მსხილფეხა რქოსანი პირუტყვი. მიმდებარე 500 მ ბუფერულ ზონაში აღრიცხულია 25 მწყემსი. თითოეულ მათგანს გააჩნია საცხოვრებელი კარავი, პირუტყვის სადგომი, 50-60-მდე მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი. რეინჯერების მიერ მწყემსები გაფრთხილებულნი არიან, რომ ტყით დაფარულ ტერიტორიაზე პირუტყვის ძოვება აკრძალულია და რაიმე კანონდარღვევის შემთხვევაში მათ მიმართ გატარდება სამართალდარღვევის შესაბამისად კანონით გათვალისწინებული ქმედებები.

4. ადგილობრივი მოსახლეობა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში სარგებლობს თევზის რესურსით (გარდა წითელი ნუსხის სახეობებისა).

5. ტრადიციული გამოყენების ზონაში განვითარებულია მეფუტკრეობა.

6. რეინჯერები აღრიცხავენ ნადირის მიერ შინაური პირუტყვის დაზიანებისა და დაღუპვის ფაქტებს. მგლის მიერ პირუტყვის დაზიანება ძირითადად ბუფერული ზონის სოფლებში ხდება. 2017 წლის მდგომარეობით 153 შემთხვევა დაფიქსირდა, გასული წლის ამავე პერიოდთან შედარებით ყველგან საგრძნობლად გაიზარდა მგლის რიცხოვნობა (35-მდე ინდივიდი აღირიცხა უშუალოდ პარკის ტერიტორიაზე).

7. სტიქიური უბედურებები, დატბორვა, ხანძრები. ძლიერი წყალდიდობების დროს ხდება მდ. რიონის მარცხენა ნაპირის ლოკალურ უბნებზე დამბების გარეცხვა, რის შედეგადაც ნიაღვრები გადადის კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე და ტბორავს მდინარეების - რიონისა და ფიჩორის კალაპოტებს შორის არსებული ჭარბტენიანი ტყის მასივებს და ფიჩორის ტორფნარს. მდ. რიონის ორივე სანაპიროს და სოფლების - სირიაჩკონის, ზემო ჭალადიდის (მუხური), საგვიჩიოს, საღვამიჩაოს, საჭოჭუოს, საქორქიოს და შავღელეს მიმდებარე ნაპირების გასწვრივ, ხელოვნური დამბები და ბუნებრივი კალაპოტისპირა ზვინულები ლოკალურ უბნებზე სხვადასხვა ტემპით გარეცხვას განიცდის საშუალი სიძლიერის წყალდიდობის დროსაც კი. ამჟამად, განსაკუთრებით კრიტიკული ჰიდრომორფოლოგიური ვითარება შეიქმნა მდ. რიონის მარცხენა ნაპირზე _ სოფ. სირიაჩქონის მიდამოებში.

მუხლი 39. ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა

1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი დღევანდელი და მომავალი თაობებისათვის მნიშვნელოვან ეკოსაგანმანათლებლო რესურსს წარმოადგენს. ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობის მართვაზე პასუხისმგებელია ბუნებრივი რესურსების მართვის სპეციალისტი. ქმედებები, რომლებიც უკავშირდება ეკოგანათლებასა და საზოგადოებასთან ურთიერთობას, თანხმდება დაცული ტერიტორიების სააგენტოსთან. სააგენტოს მიზანს სხვადასხვა ასაკის მიზნობრივი ჯგუფებისთვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება წარმოადგენს.

2. ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამის მიზანია:

ა) საზოგადოების სხვადახვა სამიზნე ჯგუფის მიერ კოლხეთის ეროვნული პარკის მნიშვნელობისა და როლის გაცნობიერება, ქვეყნის, დღევანდელი და მომავალი თაობების კეთილდღეობისათვის; ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის იდეის მხარდაჭერა;

ბ) საზოგადოების ფართო ფენებში ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლება;

გ) საზოგადოების ჩართულობის გაზრდა გარემოსდაცვითი პრობლემების გადაწყვეტაში;

დ) საზოგადოების ფართო ფენების თანადგომა დაცულ ტერიტორიებზე ეკოლოგიური პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით;

ველური ბუნების, ჰაბიტატების და ეკოსისტემური სერვისების სრული გაგებისთვის ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამა ინტერპრეტაციის სხვადასხვა ფორმას ითვალისწინებს. ხაზს უსვამს რა კოლხეთის ეროვნული პარკის როლსა და მნიშვნელობას ბიომრავალფეროვნების დაცვის საქმიანობაში, პროგრამა მხარს უჭერს სკოლებში, უმაღლეს სასწავლებლებში მიმდინარე საგანმანათლებლო პროგრამებს გარემოს დაცვის შესახებ, ასევე მიზნობრივ და საინტერესო ინფორმაციის გავრცელებას ვიზიტორთა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის;

3. კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის მიღწევები და ძლიერი მხარეები ეკოსგანამანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის საქმეში შემდეგია:

ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია ადგილობრივ სკოლებთან და სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან ურთიერთთანამშრომლობის გზით უზრუნველყოფს ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებას საზოგადოების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისა და მათი დამოკიდებულების ცვლილების მიზნით.

ბ) ყოველწლიურად აქტიურად იმართება ღონისძიებები ეროვნული პარკის მიმდებარედ სკოლებთან, სხვადასხვა სახის ეკოლოგიური პრობლემის თემატიკით, როგორიცაა ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედი საფრთხეები, დაბინძურება, ბრაკონიერობა, ხე-ტყის უკანონო ჭრა და ა.შ.;

გ) წლების განმავლობაში გაიზარდა მოსახლეობის ინფორმირებულობა კოლხეთის ეროვნული პარკის, როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების შესახებ;

დ) გარემოსდაცვითი ცნობირების ამაღლების მიზნით დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაცია ყოველწლიურად აწყობს ღონისძიებებს ე.წ. „მწვანე კალენდრის“ მიხედვით;

ე) ქ. ფოთსა და კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე სოფლის საჯარო და კერძო სკოლებში ბოლო ოთხი წლის მანძილზე ჩატარებული ეკოსაგანამანათლებლო ღონისძიებები: 2014 წელს 52 ლექცია სემინარი და პრეზენტაცია, 16 ეკოაქცია, 13 ეკოტური; 2015 წელს 66 ლექცია სემინარი და პრეზენტაცია, 15 ეკოაქცია, 20 ეკოტური; 2016 წელს ჩატარდა 91 ლექცია-სემინარი და პრეზენტაცია, 24 ეკოაქცია (დასუფთავება და მწვანე კალენდარი), 12 ეკოტური; 2017 წლის მონაცემების მიხედვით: 6 საველე პრაქტიკული გაკვეთილი, 53 ლექცია-სემინარი და პრეზენტაცია, 22 ეკოაქცია (დასუფთავება და მწვანე კალენდარი), 20 ეკოტური. მოეწყო ოთხი ეკობანაკი.

ვ) ადმინისტრაცია მასპინძლობს სტუდენტურ ჯგუფებს და თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან. 2014-2017 წლებში კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის მიერ განხორციელებულ ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებებში მონაწილე სკოლის მოსწავლეთა, პედაგოგთა და სტუდენტთა სტატისტიკა ასეთია: 2014 წელს - 9341 ადამიანი, 2015 წელს - 7037, 2016 წელს - 5590, ხოლო 2017 წლის 12 თვის მონაცემების მიხედვით სულ 2017 წლის 12 თვის განმავლობაში ეროვნული პარკის მიერ ჩატარებულ ეკოღონისძიებებში მონაწილეობა მიიღო 5820-მა მონაწილემ, მათ შორის პედაგოგი-150, მოსწავლე-4250, სტუდენტი-320, ადგილობრივი მოსახლე -1100.

ზ) ადმინისტრაცია ადგილობრივ მოსახლეობასთან მჭიდრო თანამშრომლობით აწყობს საინფორმაციო შეხვედრებს, რათა გააცნოს მათ ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საქმიანობა, წესები და რეგულაციები.

თ) კოლხეთის ეროვნულ პარკს გააჩნია შესაფერისი ინფრასტრუქტურა მაღალი დონის ეკოსაგანამანათლებლო საქმიანობებისათვის. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას აქვს საინფორმაციო ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, კეთილმოწყობილი ეზო. ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობები წლის ყველა დროსაა შესაძლებელი. ეს ყველაფერი იდეალურ ბაზას ქმნის როგორც კამერალური, ისე ღია ცის ქვეშ სწავლებისთვის.

4. საზოგადოებასთან ურთიერთობა:

ა) საზოგადოებასთან ურთიერთობა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციისთვის მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს, რაც ხელს უწყობს ეროვნული პარკის დადებითი იმიჯის ჩამოყალიბებას, ზრდის საზოგადოების ინფორმირებულობას და ცნობიერებას ეროვნულ პარკთან დაკავშირებით, რაც განაპირობებს საზოგადოების ჩართულობას დაცული ტერიტორიების განვითარებაში და ზრდის ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტურობას;

ბ) საზოგადოებასთან ურთიერთობას ახორციელებს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მარკეტინგისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის ჩართულობით;

გ) საზოგადოებასთან ურთიერთობა ხორციელდება შემდეგი რესურსებით: საინფორმაციო მასალებით, დაცული ტერიტორიების ვებგვერდის www.apa.gov.ge, სოციალური ქსელის Facebook-ის, Instagram-ის, Twitter-ის და ასევე youtube-ის მეშვეობით;

დ) ადმინისტრაცია მჭიდროდ თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან; ეროვნული პარკისადმი არამეგობრულად განწყობილი მოსახლეობა აცნობიერებს კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივ და კულტურულ ღირებულებებს.

ე) ცენტრალურ მედიასაშუალებებთან თანამშრომლობს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. მჭიდრო თანამშრომლობაა რეგიონულ ტელეკომპანიებთან;

ვ) ძირითად მიზნობრივ ჯგუფებს წარმოადგენს მასმედია, ტუროპერატორები, ახალგაზრდები (სტუდენტების, მოსწავლეები), 25-60 წლამდე საშუალო სოციალური ფენის წარმომადგენლები, ადგილობრივი მოსახლეობა.

ზ) 2016 წელს შეიქმნა კოლხეთის ეროვნული პარკის „მეგობართა ასოციაცია“, რომელიც აქტიურად თანამშრომლობს კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან, უმაღლეს საგანმანათლებლო სასწავლებლებთან. ახორციელებს გარემოსდაცვით პროექტებს საზოგადოების ცნობიერების დონის ამაღლებისა და მოსახლეობის ჩართულობის მიზნით. მიზნით. 2017 წელს ასოციაციამ დაიწყო პროექტი „ნორჩი რეინჯერი“. პროექტის მიზანია მომავალი თაობების უფრო მეტად დაახლოება ბუნებასთან და პრაქტიკულ საქმიანობაში მათი ჩართვა. პროექტის საბოლოო შედეგი საინტერპრეტაციო-საგანმანათლებლო საქმიანობებში რეინჯერთა გადამზადებას და მათ ჩართვას წარმოადგენს. სამომავლოდ სოციალური პროექტების განხორციელებაც იგეგმება.

მუხლი 40. სოციალ-ეკონომიკური ასპექტები

XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისიდან ქვეყანაში შექმნილი მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამო მრეწველობის განვითარების დონე კოლხეთში შედარებით დაბალია. ახლო წარსულში მრეწველობის წარმმართველი დარგები მანქანათმშენებლობა (ფოთის გემთშემკეთებელი და ჰიდრომექანიზმების ქარხნები და სხვ.), მსუბუქი მრეწველობა (ფოთის სამკერვალო და ტრიკოტაჟის ფაბრიკები, სენაკის ხალიჩების საქსოვი ფაბრიკა და სხვ.) და კვების მრეწველობა (ფოთის წისქვილკომბინატი, ხორცის კომბინატი და სხვ.) იყო. მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობა დაბალია, მათი უმეტესი ნაწილი იმყოფება უკიდურეს გაჭირვებაში და ამავდროულად მათ ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის უფლება არ აქვთ.

მუხლი 41. ადმინისტრაციის მდგომარეობა

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას აქვს ძლიერი მხარეები და გააჩნია სერიოზული მიღწევები და წარმატებები. ძლიერი მხარეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკს გააჩნია საკუთარი შემოსავლები ეკოტურისტული სერვისებიდან, რომელიც იმართება ცენტრალიზებულად დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის ყოველდღიური საქმიანობების მართვაზე პასუხისმგებელია ადმინისტრაციის დირექტორი.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია მოიცავს ორ განყოფილებას: დაცვისა და ადმინისტრაციულ განყოფილებას:

ა) დაცვის განყოფილების თანამშრომლების ძირითადი მოვალეობებია: ტერიტორიის ფიზიკური დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ფარგლებში; კოლხეთის ეროვნული პარკის ფარგლებში არსებული ბუნებრივი რესურსების გამოყენების მონიტორინგი; ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება; ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგსა და კონსერვაციულ ღონისძიებებში მონაწილეობა.

ბ) ადმინისტრაციული განყოფილების ვალდებულებებში შედის: კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის მუშაობის მატერიალურ-ტექნიკური და ორგანიზაციული უზრუნველყოფა, ვიზიტორთა მომსახურება. ადმინისტრაციის პერსონალის თითოეულ წევრს გააჩნია შესაბამისი გამოცდილება და უნარები თავისი ძირითადი მოვალეობების სრულყოფილად შესრულებისათვის, მაგრამ კადრების შენარჩუნებისა და კვალიფიკაციის ასამაღლებლად აუცილებელია მუდმივი ტრენინგები და სამუშაო პირობების გაუმჯობესება. ადმინისტრაციის ძირითადი ბიუჯეტი ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ. ადმინისტრაციის ძირითადი მატერიალურ-ტექნიკური დაფინანსება საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის მიერ ხორციელდება. ადმინისტრაცია აქტიურად მუშაობს ეროვნული პარკის მართვის ყველა მიმართულებით, როგორიცაა: დაცვა და პატრულირება, ბიომრავალფეროვნებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და მონიტორინგი, დეგრადირებული ჰაბიტატების აღდენა, ეკოტურიზმი და რეკრეაცია, ეკოგანათლება, ცნობიერების ამაღლება და სოციალური კვლევები. ადმინისტრაცია აქტიურად თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან და დაინტერესებულ მხარეებთან.

3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას გააჩნია შემდეგი მიღწევები:

ა) გაუმჯობესდა ინფრასტრუქტურა - განახლდა ადმინისტრაციული შენობა, ყველა უბანში აშენდა სარეინჯეროები (სულ 5 უბანი-5 სარეინჯერო);

ბ) განახლდა საოფისე ტექნიკა; შეძენილ იქნა კომპიუტერები, პრინტერები;

გ) შეძენილ იქნა ავტომანქანები;

დ) ჩატარდა ხელახალი დემარკაცია;

ე) გარემონტდა ტურისტული თავშესაფარი ჭურიაზე;

ვ) რეინჯერები აღიჭურვნენ საველე ეკიპირებით, მათ გადაეცათ საველე დანები, ფარნები, ჭოგრიტები, ფოტოაპარატები და უნიფორმები;

ზ) კაცობურის აღკვეთილისათვის დამზადდა 16 ერთეული ნიშნული.

ბოლო 5 წლის მონაცემების მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა სტატისტიკა ასე გამოიყურება: 2013 წელს დაფიქსირებულია 94 სამართალდარღვევის ფაქტი, 2014 წელს - 38, 2015 წელს - 28, 2016 წელს - 62, 2017 წელს კი დაფიქსირებულია 64 სამართალდარღვევის ფაქტი.

თავი V

კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ზონირება, კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის საზღვრებში დაშვებული საქმიანობები

მუხლი 42. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრები, ფართობი და შიდა ზონირება

1. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრები და ფართობი დადგენილია „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლით.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკის საერთო ფართობია 44 308,5 ჰა.

3. გარემოსდაცვითი ძირითადი მიზნების, რესურსებით სარგებლობისა და „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის გათვალისწინებით, კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გამოყოფილია შემდეგი ზონები:

ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა - 28 035 ჰა;

ბ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონა - 961 ჰა;

გ) ტრადიციული გამოყენების ზონა - 15 313 ჰა.

4. თითოეული ზონის საზღვრების გეოგრაფიული კოორდინატები მოცემულია დანართ № 14-ში, ხოლო ზონების რუკა - დანართ 2-ში.

მუხლი 43. კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ზონირების მიზანი და დასაბუთება

1. ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა - ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის შექმნის მიზანია მკაცრი დაცვის ზონის საზღვრებში ბუნებრივი ან ბუნებრივთან მიახლოებული სფაგნუმიანი ტორფნარების, ბუნებრივი ტბორების, რელიქტური ტყეების, ფლორისა და ფაუნის რელიქტური, ენდემური და გლობალური წითელი ნუსხის სახეობების დაცვა და მათი in-situ კონსერვაცია. ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა წარმოადგენს მოზამთრე, მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების ბუდობის, გამოზამთრებისა და დასვენების მნიშვნელოვან ტერიტორიას. ზონის ფართობი ჰაბიტატების თვითრეგულირებადი განვითარების და არსებული ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნების საშუალებას იძლევა.

2. ბუნების მართვადი დაცვის ზონა - ბუნების მართვადი დაცვის ზონის შექმნის მიზანია ნაწილობრივ დარღვეული და სახეცვლილი ეკოსისტემების, ცალკეული ცენოზების ფუნქციონირების უნარის შენარჩუნება და მათი სახეობრივი მრავალფეროვნების აღდგენა ბუნებრივი პროცესების მეცნიერულად დასაბუთებული მართვის მეთოდების (მანიპულაციების) გამოყენებით. ამ ეკოსისტემების თვითრეგულირებად მდგომარეობაში ბუნებრივად განვითარების უნარის შენარჩუნებისათვის საჭიროა მათი დაცვა და მოვლა-პატრონობა. დეგრადირებული ეკოსისტემების აღდგენა, აქ მობინადრე სახეობათა ოპტიმალური საარსებო პირობების შექმნა, მიგრირებადი ფრინველების გზების უწყვეტობის შენარჩუნება. ძლიერი ანთროპოგენური დატვირთვის შედეგად დეგრადირებული ჰაბიტატების ბუნებრივთან მიახლოებული სახით აღდგენა, რაც შესაძლებელია მკაცრი დაცვის რეჟიმის განხორციელებით. ეკოლოგიური პირობების გაუმჯობესება მოხდება როგორც ბუნებრივი გზით, ისე სხვადასხვა ერთჯერადი პრაქტიკული ქმედებების განხორციელებით.

3. ტრადიციული გამოყენების ზონა - ტრადიციული გამოყენების ზონის შექმნის მიზანია განახლებადი ბუნებრივი რესურსებით კონტროლირებადი და მდგრადი სარგებლობა ეკოსისტემების დაცვისა და მონიტორინგის აუცილებელი განხორციელებით. ტრადიციული გამოყენების ზონა მოიცავს ეროვნული პარკის იმ ნაწილებს, რომლებიც ტრადიციულად გამოიყენება პარკის მიმდებარე ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის მიერ განახლებადი ბუნებრივი რესურსების მოსაპოვებლად.

მუხლი 44. კოლხეთის ეროვნული პარკის თითოეულ ზონაში დაშვებული საქმიანობების ჩამონათვალი

კოლხეთის ეროვნული პარკის:

ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ა.ა) არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა;

ა.ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

ა.გ) სტიქიური უბედურების, კატასტროფისა და საგანგებო მდგომარეობის დროს, სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელების მიზნით, კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის პერსონალის ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა;

ა.დ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოებისა;

ა.ე) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელებისა;

ა.ვ) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარებისა, მათ შორის, დაცვის საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და მოწყობისა;

ა.ზ) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა;

ბ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

ბ.ა) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევებისა;

ბ.ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

ბ.გ) ეკოტურიზმისა;

ბ.დ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელებისა;

ბ.ე) სტიქიური უბედურების, კატასტროფის, საგანგებო მდგომარეობისა და აღდგენითი სამუშაოების დროს, სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელების მიზნით, ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა;

ბ.ვ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოებისა;

ბ.ზ) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელებისა;

ბ.თ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარებისა;

ბ.ი) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა;

ბ.კ) დაცვისა და ეკოტურიზმისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა.

გ) ტრადიციული გამოყენების ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა:

გ.ა) ტერიტორიაზე ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნებისა;

გ.ბ) ტერიტორიაზე არსებული ეკოსისტემებისა და მის ფარგლებში გავრცელებული ფლორისა და ფაუნის დაცვის, მოვლისა და აღდგენისა;

გ.გ) ტერიტორიის ჰიდროლოგიური სისტემის დაცვისა და მონიტორინგისა;

გ.დ) ტყის ეკოსისტემების დაცვისა და აღდგენისა;

გ.ე) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა;

გ.ვ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა;

გ.ზ) ეკოტურიზმისა;

გ.თ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელებისა;

გ.ი) სტიქიური უბედურების, კატასტროფის, საგანგებო მდგომარეობისა და აღდგენითი სამუშაოების დროს, სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელების მიზნით, ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა;

გ.კ) მონიტორინგის სამუშაოთა წარმოებისა;

გ.ლ) საკადასტრო სამუშაოთა განხორციელებისა;

გ.მ) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა;

გ.ნ) ვიზიტორთა ყოფნისა და გადაადგილებისა, მათ შორის, „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 49-ე მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა;

გ.ო) მეფუტკრეობისა და სკების განთავსებისა;

გ.პ) დაცვის და ტურისტული საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და მოწყობისა;

გ.ჟ) მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობის პირადი მოხმარებისათვის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ტყის არამერქნული რესურსებით სარგებლობისა, ტყის მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებით სარგებლობისა, სოციალური ჭრების შედეგად მიღებული მერქნით სარგებლობისა (არსებული რესურსის გათვალისწინებით გამოყოფილი ტყეკაფიდან ერთ კომლზე გაიცემა 7 მ​3-მდე საშეშე მერქანი), ძოვებისა/თიბვისა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის სატრანზიტო გადარეკვისა, თევზჭერისა (გარდა ამ ტექნიკური რეგლამენტის დანართი 11-ის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, სადაც დაშვებულია მხოლოდ სპორტული და სამოყვარულო თევზჭერა), „ტყითსარგებლობის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 20 აგვისტოს №242 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის“ (შემდგომში - ტყითსარგებლობის წესი) მე-12 მუხლის მე-12 და მე-13 პუნქტებით განსაზღვრული საქმიანობისა, ტყითსარგებლობის წესის 27​1 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“, „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სპეციალური დანიშნულებით ტყითსარგებლობისა და ამავე ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული არსებული ობიექტების ფუნქციონირებისთვის, რეკონსტრუქციისთვის (რეაბილიტაციისთვის) ან დემონტაჟისთვის მიწის სამუშაოების და/ან სპეციალური ჭრების ჩატარებისა, „ტყითსარგებლობის წესის“ 27​3 მუხლის შესაბამისად, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა.

მუხლი 45. კაცობურის აღკვეთილის სტატუსი, ფართობი, დაშვებული და აკრძალული საქმიანობები

1. კაცობურის აღკვეთილის საზღვრები, ფართობი და სტატუსი დადგენილია „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით.

2. კაცობურის აღკვეთილის ფართობი შეადგენს 270,8 ჰა-ს.

3. კაცობურის აღკვეთილის შექმნის მიზანია, ანთროპოგენური ფაქტორის ზეწოლის შემდეგ ჯერ კიდევ შემორჩენილი, ბუნებრივი მემკვიდრეობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ცენოზების - რელიქტური კოლხური ტყეების დაცვა, აღდგენა, კონსერვაცია, ეკოტურიზმის განვითარების მიზნით წარსულში არსებული სატბორე მეურნეობების აღდგენა. აღდგენის ზონის ტერიტორიაზე, „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, შესაძლებელია ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების (თევზჭერა, ძოვება, საშეშე მერქნის დამზადება) გათვალისწინებით რესურსების ტრადიციული და კონტროლირებადი გამოყენება.

4. კაცობურის აღკვეთილში დაშვებულია მხოლოდ:

ა) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევა;

ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობა;

გ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელება;

დ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოება;

ე) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელება;

ვ) კაცობურის აღკვეთილის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარება (კაცობურის აღკვეთილის ფიზიკური დაცვა);

ზ) მეფუტკრეობა და სკების განთავსება;

თ) სანერგის მოწყობა;

ი) ადგილობრივი თევზის სახეობების გათვალისწინებით სატბორე მეურნეობის აღდგენა;

კ) სამოყვარულო და სპორტული თევზჭერა;

ლ) მკაცრი კონტროლის პირობებში ცალკეული განახლებადი რესურსის მოხმარება;

მ) დაცვის და ტურისტული საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნა და მოწყობა;

ნ) მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობის პირადი მოხმარებისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ტყის არამერქნული რესურსებით სარგებლობა, ტყის მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებით სარგებლობა, სოციალური და სხვა ჭრების შედეგად მიღებული მერქნით სარგებლობა (არსებული რესურსის გათვალისწინებით გამოყოფილი ტყეკაფიდან ერთ კომლზე გაიცემა 5 მ3-მდე საშეშე მერქანი), ძოვება/თიბვა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის სატრანზიტო გადარეკვა, „ტყითსარგებლობის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 20 აგვისტოს №242 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის“ (შემდგომში - ტყითსარგებლობის წესი) მე-12 მუხლის მე-12 და მე-13 პუნქტებით განსაზღვრული საქმიანობა, ტყითსარგებლობის წესის 27​1 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“, „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სპეციალური დანიშნულებით ტყითსარგებლობა და ამავე ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული არსებული ობიექტების ფუნქციონირებისთვის, რეკონსტრუქციისთვის (რეაბილიტაციისთვის) ან დემონტაჟისთვის მიწის სამუშაოების და/ან სპეციალური ჭრების ჩატარება, ტყითსარგებლობის წესის 27​3 მუხლის შესაბამისად, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობა.

თავი VI

მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები

მუხლი 46. მენეჯმენტის გეგმის პროგრამების განხორციელებაზე პასუხისმგებლობა

1. დაცული ტერიტორიების სააგენტო და კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია მენეჯმენტის გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიებებისა და ქმედებების ორგანიზებაზე, მისი განხორციელების მონიტორინგსა და დასახული მიზნების მიღწევაზე.

2. სააგენტო უზრუნველყოფს მენეჯმენტის გეგმის გარკვეული ღონისძიებების განხორციელების პროცესში სხვა ორგანიზაციებისა და ექსპერტების ჩართულობას ან მათთან თანამშრომლობას.

3. მენეჯმენტის გეგმის განხორციელება საოპერაციო გეგმის საშუალებით ხორციელდება. საოპერაციო გეგმა შემუშავებულია სამწლიანი პერიოდისათვის, რომელიც განახლდება საჭიროებისამებრ და მოიცავს დეტალურ განსახორციელებელ ქმედებებს ყოველი ცალკეული წლის ქმედებებიდან გამომდინარე შემუშავებული ბიუჯეტის ჩათვლით.

მუხლი 47. მენეჯმენტის პროგრამები

1. სიტუაციური ანალიზისას გამოიკვეთა შემდეგი ძირითადი მიმართულებები, რომელთა განვითარებაც უზრუნველყოფს მენეჯმენტის გეგმის მიზნების, აქტივობებისა და ღონისძიებათა პროგრამულ სტრუქტურას:

ა) დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება;

ბ) ბუნებრივი რესურსებით მდგრადი სარგებლობა და კონსერვაცია;

გ) კვლევა და მონიტორინგი;

დ) ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა;

ე) ეკოტურიზმი;

ვ) ადმინისტრაციის თანამშრომლებისა და ტექნიკური შესაძლებლობების განვითარება.

2. მენეჯმენტის გეგმის მომდევნო მუხლებში განსაზღვრულია მენეჯმენტის ცალკეული პროგრამის მიზნები და საოპერაციო გეგმის ფარგლებში ყოველწლიური დაგეგმვისათვის განსახორციელებელი დეტალური ქმედებები და ინდიკატოები.

მუხლი 48. მენეჯმენტის პროგრამა: დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება

1. დაცვას, პატრულირებასა და კანონაღსრულებასთან დაკავშირებით სიტუაციური ანალიზის დროს შემდეგი ძირითადი პრობლემები გამოიკვეთა:

ა) დაცული ტერიტორიის მომიჯნავედ მიმდინარე და დაგეგმილი საქმიანობები (ინფრასტრუქტურული და მელიორაციული პროექტები, დრენაჟი, ტყის ჭრა, საქონლის ძოვება და სხვა), რომელიც შესაძლო ნეგატიურ ზემოქმედებას შესაძლებელია ახდენდეს თავად ეროვნული პარკის ეკოსისტემებზე ვერ კონტროლდება ადმინისტრაციის მიერ;

ბ) ხერგილების რაოდენობა არასაკმარისია;

გ) დაცვის, პატრულირების და კანონაღსრულების ხარისხიანად წარმართვისთვის არასაკმარისია აღჭურვილობა (რაცია, ღამის ხედვის მოწყობილობები, სპეციალური წყალგაუმტარი ტანსაცმელი და სხვა) და ტრანსპორტი (კვადროციკლი, პიკაპის ტიპის ავტომანაქანა);

დ) სათანადო სამუშაო პირობების არქონა, სამსახურებრივი მიღწევებისა და წარმატებების შემთხვევაში „წახალისება/ჯილდოს” სისტემის არარსებობა.

2. დაცვას, პატრულირებას და კანონაღსრულებასთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს:

|მიზანი 1: დაცვის განყოფილების ადამიანური რესურსების გაძლიერება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1. უკანონო ქმედებების გამოვლენისა და აღკვეთის მიზნით არსებული | პატრულრების სიტემა გეგმა განახლებულია და დამტკიცებულია |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო |

|პატრულირების სისტემის გადახედვა/დახვეწა და საჭიროების შემთხვევაში |შესაბამისი ბრძანებით; |განვითარების ფონდი |ბიუჯეტი |

|კორექტირება; |1.2. ჩამოყალიბებული სამანქანო -საპატრულო-საწყალოსნო მარშრუტი და| | |

|1.2. ახალი სამანქანო-საპატრულო-საწყალოსნო მარშრუტების შექმნა, |შესაბამისი საპატრულო ჯგუფი და დამტკიცებულია ბრძანებით; | | |

|პატრულირების ჯგუფების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა| | | |

|მიზანი 2: აუცილებელი აღჭურვილობისა და აპარატურის შესყიდვა, პერიოდული განახლება და ტექნიკური მომსახურება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. დაცვისა და პატრულირებისათვის აუცილებელი აღჭურვილობის |2.1. დაცვისა და პატრულირებისათვის შეძენილია მინიმუმ: |სააგენტოს დაფინანსებით ან საქართველოს |რაოდენობები დაზუსტდება არსებული |

|შეძენა/განახლება |- 2 ერთეული კვადროციკლი; |დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი |საჭიროებიდან გამომდინარე |

| |- 28 ერთეული სამკერდე კამერა; | | |

| |- 7 ერთეული ღამის ხედვის მოწყობილობა; | | |

| |-15ერთეული ტყვიისგან დამცავი ჟილეტი; | | |

| |-15 ერთეული წყალგაუმტარი სპეც. ტანსაცმელი; | | |

| |- 20 ერთეული ცეცხლგამძლე სპეც. ფორმა და ცეცხლმაქრი (წყლის | | |

| |ზურგჩანთა); | | |

| |- განახლებული 3 საპატრულო ავტომანქანა; | | |

| |2.2. რეინჯერები აღჭურვილია: ცეცხლსასროლი იარაღი (24 ერთეული), | | |

| |უნიფორმა (41 ერთეული), რადიო კავშირგაბმულობის დანადგარ- | | |

| |გამაძლიერებელი (5 ერთეული), რაცის (38 ერთეული), ჭოგრიტები (14 | | |

| |ერთეული), ვიდეო რეგისტრატორები (2 ერთეული) და სხვა აუცილებელი | | |

| |აპარატურა | | |

|მიზანი 3: კოლხეთის ეროვნული პარკის სასაზღვრო ნიშნულების განთავსება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1 პარკის საზღვრების, ტერიტორიულ -ფუნქციონალური ზონირების |3.1. კაცობურის, სენაკის, ხობის, ზუგდიდის, ლანჩხუთის, სუფსის, |სააგენტოს დაფინანსებით ან საქართველოს |რაოდენობები დაზუსტდება არსებული |

|განმსაზღვრელი ნიშნულების განთავსება |კოლხეთის უბნებზე განთავსებული ზონის აღმნიშვნელი 150 ცალი |დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი |საჭიროებიდან გამომდინარე |

| |ნიშნული; | | |

| |- მკაცრი დაცვის, მართვად და ტრადიციულ ზონებში შესაბამისი | | |

| |ზონირების აღმნიშვნელი - 100 ნიშნული; | | |

|მიზანი 4: ხერგილების დამონტაჟება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ყველა ძირითად, როგორც სახმელეთო, ისე |4.1. ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის კრიტიკულ, |სააგენტოს დაფინასებით ან საქართველოს |რაოდენობები დაზუსტდება არსებული |

|საწყალოსნო შესასვლელში ხერგილების დამონტაჟება |ანთროპოგენური ზემოქმედების მქონე ადგილებში დამონტაჟებული 12 |დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი |საჭიროებიდან გამომდინარე |

| |ახალი ხერგილი: ზუგდიდში - 2, ხობში - 3, კაცობურში - 1, | | |

| |ლანჩხუთში - 3 და სუფსაში - 3 ხერგილი | | |

|მიზანი 5: “ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან” დარეგულირება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1. ,,ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან“ სამოქმედო გეგმის შემუშავება |5.1. შემუშავებულია "ადამიანის კოფლიქტი მტაცებელთან" |შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტების |საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და |

| |სამოქმედო გეგმა |ჩართულობა, ადგილობრივი მოსახლეობა |ფონდების მოძიება |

|მიზანი 6: ტყეკაფების გამოყოფისა და ათვისების ანალიზი |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|6.1.გამოსაყოფი ტყეკაფების ადგილების იდენტიფიცირება კვარტლების მიხედვით |6.1. დადგენილია და გაანგარიშებულია საშეშე ხე-ტყის მარაგი |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |ხე-ტყის მარაგის არსებობის |

|მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობით |და ადგილობრივი მოსახლეობა ყოველწლიურად უზრუნველყოფილია |განვითარების ფონდი |შემთხვევაში |

| |სათბობი შეშით; | | |

|მიზანი 7: ანაკლიის, ნაბადას და იმნათის ტორფნარებზე ხანძრების შემცირება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|7.1. შესაბამისი ტექნიკისა და აღჭურვილობის შემოწმება ვარგისიანობისა და |7.1. შესაბამისი სახანძრო აღჭურვილობა გამართულ |ბუფერული ზონის მოსახლეობა, საგანგებო | |

|მდგომარეობის შესახებ. მისი გამართულ მდგომარეობაში მოყვანა; |მდგომარეობაშია; |სიტუაციების მართვის დეპარტამენტი, | |

|7.2.ხანძარსაშიშ პერიოდში ხანძრების რისკების მინიმუმამდე დაყვანა, გავრცელების| |საქართველოს დაცული ტერიტორიების | |

|კერების დროული აღმოჩენა და მყისიერი რეაგირება |7.2. ტორფნარებზე 20 % -ით შემცირებული ხანძრები |განვითარების ფონდი | |

|მიზანი 8: ბრაკონიერობასთან ბრძოლა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|8.1.სისტემატური პატრულირება ადგილზე და მონადირეებთან შეხვედრები ცნობიერების|8.1. 10-15 % - ით შემცირებული სამართალდარღვევათა ფაქტების|ადგილობრივი მოსახლეობა, პოლიცია, |არ არის |

|ამაღლების, ბრაკონიერობისა და სხვა უკანონო საქმიანობის შემცირებისა და |რაოდენობა |გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის | |

|აღმოფხვრის მიზნით | |დეპარტამენტი | |

|მიზანი 9. კოლხეთის ეროვნული პარკის მომიჯნავე ტერიტორიაზე, მომდინარე ქმედებებიდან შესაძლო საფრთხეების აღრიცხვა და მონიტორინგი |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|9.1.კოლხეთის ეროვნული პარკის მომიჯნავედ ყველა ანთროპოგენური ფაქტორის |9.1. შეგროვებულია ინფორმაცია საფრთხეების შესახებ | | |

|(ინფრასტრუქტურული პროექტები, სამელიორაციო სამუშაოები, ინერტული მასის | | | |

|ამოღება, დაჭუჭყიანება, სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებში შხამ-ქიმიკატების | | | |

|გამოყენება და სხვა) აღრიცხვა და შესაბამისი რეაგირება | | | |

მუხლი 49. მენეჯმენტის პროგრამა: ბუნებრივი რესურსების კონსერვაცია და მდგრადი სარგებლობა

1. ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციასა და ბუნებრივი რესურსების მდგრად სარგებლობასთან დაკავშირებით სიტუაციური ანალიზის დროს შემდეგი პრობლემური საკითხები გამოიკვეთა:

ა) წარსულში ტყის არასწორი მენეჯმენტის გამო დეგრადირებულია რელიქტური ტყეები და ჩამოყალიბებულია მეორადი მდელოები. რელიქტური ტყის ბუნებრივი სახით განახლება ძალიან ცუდად ან არ მიმდინარეობს;

ბ) ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტყეებში გაბატონებულია ინვაზიური სახეობები. განსაკუთრებულ საფრთხეს გლედიჩიას, ამორფას და კანადური ოქროწკეპლას დომინანტობა და მათ მიერ რელიქტური ენდემური სახეობების გამოდევნა წარმოადგენს;

გ) პალიასტომის ტბაში წყლის დონის საკმაო შემცირება და ძლიერი ევტროფიკაცია;

დ) რამსარის კონვენციის ტერიტორიების მნიშვნელოვანი მოდიფიკაცია;

ე) არ არსებობს ინფორმაცია კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ჰაბიტატების ეკოსისტემური სერვისების შესახებ.

2. ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობის და კონსერვაციის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს:

|მიზანი 1: ეროვნული პარკში რელიქტური ტყის იშვიათი კორომების დაცვის გაძლიერება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1.ეროვნულ პარკში მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების გამოვლენა; |1.1. შექმნილია რუკა და მონაცემთა ბაზა, პარკში |ეროვნული სატყეო სააგენტო, სამეცნიერო |საჭიროა დონორის მხაედაჭერა |

| |გავრცელებული მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების შესახებ; |კვლევითი ინსტიტუტები, კოლხეთის ეროვნული| |

|1.2. მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების დაცვა და მონიტორინგი |1.2. დაცულია მაღალოსერვაციული კორომები და წარმოებს მუდმვი|პარკის განვითარების და სხვა ფონდები, | |

| |მონიტორინგი |შესაბამისი ქართველი და უცხოელი | |

| | |ექსპერტები | |

|მიზანი 2: კაცობურის აღკვეთილში ინვაზიური გლედიჩიასა და ამორფას ჩანაცვლება კოლხეთის ფლორის მერქნიანი სახეობებით |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. კაცობურის აღკვეთილში დროებითი სანერგის მოწყობა რელიქტური მერქნიანი |2.1. კაცობურის აღკვეთილში მოწყობილი სანერგე კოლხეთის |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

|სახეობების აღდგენა/გამრავლებისათვის; |რელიქტური მერქნიანი სახეობების აღდგენა-გამრავლების |განვითარების ფონდი, სოფლების: ნორიოს, |განვითარების ფონდი ან დონორი |

| |მიზნით; |სუჯუნის, წყალიკარის მოსახლეობა, სხვა |ორგანიზაციები |

|2.2. ექსპერტების ჩართულობით ამორფასა და გლედიჩიასთან ბრძოლის სამოქმედო |2.2. ამორფასა და გლედიჩიას შემცირების მიზნით შემუშავებული|საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები და | |

|გეგმის ჩამოყალიბება |სამოქმედო გეგმა |სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, | |

| | |კომპეტენტური ქართველი და უცხოელი | |

| | |ექსპერტები | |

|მიზანი 3: დეგრადირებული რელიქტური კოლხური ტყის აღდგენა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1. დეგრადირებული კოლხური ტყის აღდგენის კომბინირებულ -კონსერვაციული და |3.1. ტყის მართვის გეგმის მიხედვით, განსაზღვრული აღდგენითი|ეროვნული სატყეო სააგენტო, ზუგდიდის, |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

|სოციალური პროექტების შემუშავება /განხორციელება |ღონისძიებები განხორციელებულია მინიმუმ 2,6 ჰა-ზე (კოლხური |ხობის, სენაკის, ლანჩხუთის, აბაშის |განვითარების ფონდი |

| |მუხის გაშენება) |მუნიციპალიტეტების მერია, ადგილობრივი | |

| | |მოსახლეობა, სხვა საერთაშორისო ფონდები | |

| | |და დონორი ორგანიზაციების კომპეტენტური | |

| | |ექსპერტები | |

|მიზანი 4: პალიასტომის ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობის აღდგენა-გაჯანსაღება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1. პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების მიზნით შესაბამისი კვლევის განხორციელება,|4.1. ჩატარებული კვლევების შედეგად დადგენილი პალიასტომის |ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, ადგილობრივი|საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

|გრძელვადიანი პროგრამის შემუშავება ეტაპობრივად განსახორციელებელი |ტბის ევტროფიკაციის გამომწვევი ძირითადი მიზეზების შესახებ |მოსახლეობა, სხვა საერთაშორისო ფონდები |განვითარების ფონდი და დონორი |

|ღონისძიებების მიხედვით |მომზადებული ანგარიში; |და დონორი ორგანიზაციები, სამეცნიერო |ორგანიზაციების მხარდაჭერა |

| |2020 წლიდან: |კვლევითი ინსტიტუტები, კომპეტენტური | |

| |4.2.მიმდინარეობს პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების |უცხოელი და ქართველი ექსპერტები | |

| |გრძელვადიანი პროგრამა; | | |

| |4.3. ყოველწლიურად მცირდება ევტროფიკაცია | | |

|მიზანი 5: “ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან” დარეგულირება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1. სამკურნალო მცენარეთა მონაცემის ბაზის შექმნა |5.1.პარკში გავრცელებული სამკურნალო მცენარეების |არასამთავრობო ორგანიზაციები, |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

| |გავრცელების რუკები და მონაცემთა ბაზა; |სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, |განვითარების ფონდი |

| |5.2. დაბეჭდილი და გავრცელებული ბროშურა: |ადგილობრივი მოსახლეობა, ფარმაცევტული | |

| |„ კოლხეთის ეროვნული პარკის სამკურნალო მცენარეები“ |კომპანიები | |

|მიზანი 6: პალიასტომის ტბაზე თევზჭერის დარეგულირება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|6.1. პოტენციური მეთევზეების - თევზით მოსარგებლეების განსაზღვრა, რომლების |6.1. განსაზღრულია მეთევზეთა რაოდენობა და დადგენილია |საქართველოს დაცული ტერიტორიების | |

|თევზჭერას ახორციელებენ პალიასტომის ტბაში და ყოველწლიურად დაჭერილითევზის |ყოველწლიურად დაჭერილი თევზის რაოდენობა |განვითარების ფონდი, რეგიონული | |

|ოდენობის განსაზღვრა |6.2. დადგენილია კვოტები |არასამთავრობო ორგანიზაციები და | |

| |6.3. დარეგულიებულია თევზჭერა |სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, და | |

| | |კომპეტენტური იქტიოლოგები | |

|მიზანი 7: ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მომიჯნავე ტერიტორიის მოსახლეობასთან კონფლიქტის აღმოფხვრა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|7.1. ეროვნული პარკის მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის უკმაყოფილების დონის |7.1. დაცული ტერიტორიების სააგეტოსა და დონორი |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |შესაბამისი დაფინანსების მოძიება |

|შემცირების და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით |ორგანიზაციების თანამშრომლობის ფარგლებში, მიმდებარე |განვითარების ფონდი, სახელმწიფო |დონორებისგან |

|სოციალური ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება |მოსახლეობის სოციალურ -ეკონომიკური მდგომარების |სოციალური პროგრამები, ადგილობრივი | |

| |გაუმჯობესების მიზნით სხვადასხვა ტიპის პროექტები (სატბორე |მუნიციპალიტეტი | |

| |და სამონადირეო მეურნეობა, მეფუტკრეობა, სასათბურე | | |

| |მეურნეობები, მოსახლეობა მომარაგდა ალტერნატიული საწვავით | | |

| |და სხვა); | | |

|მიზანი 8: მომთაბარე მწყემსებთან ურთიერთობების დარეგულირება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|8.1. ტრადიციული გამოყენების ზონაში საძოვრებით მოსარგებლე დაინტერესებულ |8.1. საქონლის ძოვების კრიტიკული ადგილების აღმნიშვნელი |ადგილობრივი მოსახლეობა, ზუგდიდის, |დამატებითი დაფინანსება ექსპერტის |

|მხარეებთან ურთიერთობის გაუმჯობესება |რუკა, ასევე იდენტიფიცირებულია საძოვრები და მოსარგებლე |ხობის, სენაკის, აბაშის, ლანჩხუთის |დასაქირავებლად |

| |პირები |მუნიციპალიტეტები, მომთაბარე მწყემსები, | |

| | |შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტი | |

მუხლი 50. მენეჯმენტის პროგრამა: სამეცნიერო კვლევა და მონიტორინგი

1.სიტუაციური ანალიზის დროს სამეცნიერო კვლევამონიტორინგში გამოიკვეთა შემდეგი პრობლემები, რომელთა გადაჭრაც აუცილებელია:

ა) მონიტორინგისთვის მნიშვნელოვანი საკვანძო ჰაბიტატებისა და ფლორისა და ფაუნის სახეობათა ნუსხა არასრულყოფილია;

ბ) მონიტორინგის მეთოდოლოგიები საჭიროებს დახვეწას;

გ) არ მიმდინარეობს იმნათის პერკოლაციური სფაგნუმიანი ტორფნარებისათვის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგი;

დ) კოლხური მუხის კონსერვაციისათვის აუცილებელია სახეობის აღდგენის გეგმის შემუშავება;

ე) საზღვაო სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისას წარმოქმნილი მაღალი ინტენსივობის ხმაურისა და ბგერითი დაბინძურების გამო გახშირებულია დელფინების გამორიყვის ფაქტები;

ვ) შესრულებული სამეცნიერო კვლევები, შეგროვებული მონაცემები და ინფორმაციები საჭიროებს დაარქივებას და ელექტრონული მონაცემთა ბაზის შექმანს.

2. კვლევა და მონიტორინგის პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს:

|მიზანი 1: სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზის შექმნა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1. ეროვნულ პარკში წლების განმავლობაში განხორციელებული პროექტების და |1.1. შექმნილია ეროვნულ პარკში წლების წინ განხორციელებული |სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, | |

|ჩატარებული სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზის შექმნა |სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზა |სამთავრობო და არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები, დონორი და პარტნიორი | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 2: ადგილობრივ, ეროვნულ, საერთაშორისო გარემოსდაცვით და სამეცნიერო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაფართოება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. ჰაბიტატებისა და სახეობათა კონსერვაციის მიზნით თანამშრომლობა |2.1. თანამშრომლობა ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფთან და|საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო |

|ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო გარემოსდაცვით სამეცნიერო |მიმდინარე ერთობლივი სამეცნიერო პროექტები; |ტერიტორიების განვითარების |ბიუჯეტი |

|ორგანიზაციებთან | |ფონდი, ეროვნული და უცხოეთის | |

| | |სამეცნიერო-კვლევითი და | |

| | |გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები | |

| | |(IUCN, UNESCO,IMCG, WWF და | |

| | |სხვა), რუსთაველის სამეცნიერო | |

| | |ფონდი | |

|მიზანი 3: ტორფნარებისათვის ცალ-ცალკე ჰიდროლოგიური ლანდშაფტის ეკოლოგიის კონცეპტუალური მოდელის შექმნა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ყველა ტორფნარისათვის ცალ-ცალკე (იმნათი, |3.1. ეროვნული პარკის (ექვსი) ტორფნარებისათვის ცალ-ცალკე ლანდშაფტის |სამეცნიერო-კვლევითი |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

|ფიჩორა, გრიგოლეთი, ნაბადა, ანაკლია, ჭურია) ჰიდროლოგიის ლანდშაფტის |ეკოლოგიის კონცეპტუალური მოდელი; |ორგანიზაციები, საერთაშორისო |განვითარების ფონდი |

|ეკოლოგიური მოდელის შექმნა, ეკოსისტემის ფუნქციონირების მდგრადობის | |კომპეტენტური | |

|შენარჩუნებისათვის; | |ექსპერტ/ჰიდროლოგი | |

|3.2. იმნათის ტორფნარის პერკოლაციური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგისათვის |3.2. ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტები და რეინჯერები აღჭურვილია | | |

|შესაბამისი აღჭურვილობის შეძენა; |ტორფნარის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგისათვის აუცილებელი ყველა | | |

| |ხელსაწყოთი: pH - მზომი (სამი ცალი), ტორფნარში წყლის დინების საზომი | | |

|3.3. იმნათის პერკოლაციური ტორფნარის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგი |ხელსაწყო Logger (ერთი ცალი), წყლის თერმომეტრი (სამი ცალი); | | |

| |3.3. ტერიტორიის მართვის გასაუმჯობესებლად | | |

| |იმნათის ტორფნარის პერკოლაციური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მუდმივი | | |

| |მონიტორინგის შედეგად მიღებული საჭირო ინფორმაცია/მონაცემები | | |

|მიზანი 4: უხერხემლო ცხოველების მონაცემთა ბაზის შექმნა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1. უხერხემლო ცხოველების მონაცემთა ბაზის შექმნა; |4.1. შემუშავებული მონაცემთა ბაზა უხერხემლო ცხოველების შესახებ; |რუსთაველის სამეცნიერო ფონდი, |საქართველოს დაცული ტერიტორიების |

|4.2. საფრთხის წინაშე მყოფი უხერხემლო ცხოველების სახეობების გამოვლენა, |4.2 შემუშავებული რუკა საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების გავრცელების |კომპეტენტური ექსპერტის |განვითარების ფონდი |

|გავრცელების რუკის შექმნა |შესახებ |მოწვევა | |

|მიზანი 5: კოლხეთის ეროვნული პარკის ტყეებში ფიტო - და ენტომოდაავადებების შესწავლა და ბრძოლის ღონისძიებების განხორციელება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1. კოლხეთის ეროვნულ პარკის ტყის მუდმივი ფიტოსანიტარული მონიტორინგი |5.1. შექმნილი მონაცემთა ბაზა და რუკა და პარკში მავნე ორგანიზმების |სამეცნიერო-კვლევითი |საქართვლოს დაცული ტერიტორიების |

| |გავრცელების შესახებ: |ინსტიტუტები, |განვითარების ფონდი |

| |5.2. მავნებლებთან წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების წლიური |შესაბამისი კომპეტენტური | |

| |ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევების ანგარიშები, ფოტომასალა |ექსპერტები, დონორი | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 6: პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|6.1. პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის მონიტორინგი და მონაცემთა ბაზის შექმნა |6.1. შემუშავებული მონაცემთა ბაზა პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი (გარე) |

| |შესახებ; |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტების ჩართულობა |

| |6.2. მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიშები |ფონდი | |

|მიზანი 7: კოლხური ხოხბის კონსერვაცია |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|7.1. კოლხური ხოხბის პოპულაციის აღდგენა/კონსერვაციის პროგრამის |7.1. შემუშავებული კოლხური ხოხბის პოპულაციის აღდგენა/კონსერვაციის |საქართველოს დაცული |საჭიროა სახოხბის საშენის მოწყობა |

|შემუშავება/იმპელემენტაცია |პროგრამა; |ტერიტორიების განვითარების | |

| |7.2. 5 % - ით გაზრდილი კოლხური ხოხბის პოპულაციური რიცხოვნობა |ფონდი, ეროვნული საშენი | |

| | |მეურნეობა, არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 8: წავის კონსერვაცია და მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|8.1. წავის კონსერვაციის პროგრამის შემუშავება/ |8.1. შემუშავებული კონსერვაციის პროგრამა წავის ჰაბიტატის დაცვის შესახებ; |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი (გარე) |

|იმპელემენტაცია/მონიტორინგი |8.2. სახეობის მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიშები; |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტების ჩართულობა |

| |8.3. 5-10 % -ით გაზრდილი წავის პოპულაციური რიცხოვნობა |ფონდი, არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 9: ზღვის ძუძუმწოვრების მონიტორინგი |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|9.1. ძუძუმწოვრების (ზღვის ღორი, აფალინა) კონსერვაციის |9.1. გლობალური სტატუსის მქონე ზღვის ძუძუმწოვრების (ზღვის ღორი და აფალინა) |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი (გარე) |

|პროგრამის დანერგვის ხელშეწყობა |კონსერვაციის პროგრამა შემუსავებულია და მიმიდნარეობს მონიტორინგი; |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტების ჩართულობა |

| | |ფონდი | |

|მიზანი 10: შველის ჰაბიტატის კონსერვაცია და მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|10.1. შველის ჰაბიტატის მონიტორინგი |10.1. მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიში; |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი (გარე) |

| |10.2. 15 %-ით გაზრდილი შველის პოპულაციური რიცხოვნობა |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტების ჩართულობა |

| | |ფონდი | |

|მიზანი 11: თეთრკუდა არწივის კონსერვაცია/მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|11.1. თეთრკუდა არწივის კონსერვაციის პროგრამის შემუშავება/ |11.1. შემუშავებული პროგრამა თეთრკუდა არწივის კონსერვაციის შესახებ; |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი (გარე) |

|იმპელემენტაცია/მონიტორინგი | |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტების ჩართულობა |

| |11.2. 5 % -თ გაზრდილი თეთრკუდა არწივის პოპულაცია |ფონდი, არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 12: გადამფრენი, მობუდარი და წყალმცურავი ფრინველების მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|12.1. გადამფრენი, მობუდარი და წყალმცურავი ფრინველების |12.1. შექმნილი მონაცემთა ბაზა და სტატისტიკური მონაცემები |საქართველოს დაცული | |

|მონიტორინგი | |ტერიტორიების განვითარების | |

| | |ფონდი, არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები და | |

| | |სამეცნიერო-კვლევითი | |

| | |ორგანიზაციები | |

|მიზანი 13: პალიასტომის ტბაში გაშვებული კობრის მონიტორინგი და კონტროლი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|13.1. პალიასტომის ტბაში გაშვებული კობრის მონიტორინგი |13.1. კობრის მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიში |არ არის |არ არის |

|მიზანი 14: კოლხური მუხის სახეობის კონსერვაცია და მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|14.1. კოლხური მუხის კონსერვაციის გეგმის |14.1. შემუშავებული კოლხური მუხის კონსერვაციის გეგმა; |საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, |საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების |

|შემუშავება და მისი მონიტორინგი |14.2. კოლხური მუხის მონიტორინგის ანგარიში |სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, ადგილობრივი |ჩართულობა |

| | |მოსახლეობა, არასამთავრობო ორგანიზაციები, შესაბამისი | |

| | |კომპეტენტური ესპერტი | |

|მიზანი 15: ზურმუხტის ქსელის პოტენციური ჰაბიტატების მონიტორინგი |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|15.1. ზურმუხტის ქსელის პოტენციური ჰაბიტატების |15.1. შემუშავებული მეთოდოლოგიის სახელმძღვანელო და გზამკვლევი |საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი,|საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების |

|მონიტორინგისათვის საველე კვლევის მეთოდოლოგიის |ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატების და სახეობების (სფაგუმიანი |სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები, არასამთავრობო |ჩართულობა |

|შემუშავება და გზამკვლევის მომზადება |ტორფნარები: Sphagnum imbricatum+Sph. papillosum+Sph.rubellum+Sph.|ორგანიზაციები, შესაბამისი | |

| |magellanicum; |კომპეტენტური ექსპერტები | |

| |ტყე: Pterocarya fraxinifolia + Quercus hartwissiana + Carpinus | | |

| |betulus; | | |

| |ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები: Salvinia natans, Trapa natans, | | |

| |Trapa colchica, Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum, | | |

| |Utricularia minor; | | |

| |სანაპირო დიუნები: Medicago marina, Pancratium maritimum, Eringium| | |

| |maritimum) მონიტორინგის შესახებ; | | |

მუხლი 51. მენეჯმენტის პროგრამა: ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა

1.სიტუაციური ანალიზის დროს ეკო-საგანმანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის მიმართულებით შემდეგი პრობლემები გამოიკვეთა:

ა) საგანმანათლებლო მასალების არასაკმარისი რაოდენობა;

ბ) სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფებისათვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების არარსებობა;

გ) დაცული ტერიტორიების შესახებ ფლორისა და ფაუნის ამსახველი ბუკლეტების და საინფორმაციო მასალის არარსებობა;

დ) კერძო კომპანიებთან და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ნაკლებობა;

ე) ღონისძიებების ჩატარებისთვის საჭირო ფინანსების არარსებობა;

ვ) საველე აღჭურვილობის ნაკლებობა;

ზ) ფილმების, ვიდეორგოლების სიმწირე;

თ) ნაკლებია მასმედიის ჩართულობა.

2. ეკოსაგანამანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის პროგრამის მიზნები, ქმედებები და შეფასების ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს:

|მიზანი 1: თანამშრომლობა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, საველე ღია გაკვეთილების ჩატარების ორგანიზება და საგანამანათლებლო პროგრამების შემუშავება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1. ეკოსაგანმანათლებლო აქტივობებში მონაწილეობისათვის |1.1 დაბეჭდილი და გავრცელებული ბროშურა (მინიმუმ 1000 ცალი) : „კოლხეთის ეროვნული |საქართველოს დაცული | |

|სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფების იდენტიფიცირება, |პარკის ჰაბიტატები და ფლორის იშვიათი სახეობები“ ; |ტერიტორიების განვითარების | |

|ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების მომზადება და განხორციელება |1.2. დაბეჭდილი და გავრცელებული სხვადასხვა თემატიკის ფლაიერები (თითოეული მინიმუმ |ფონდი, არასამთავრობო | |

|ცალკეული ჯგუფისათვის; |2000 ცალი) ; |ორგანიზაციები | |

|1.2. ეკოსაგანამანთლებლო პუბლიკაციების და ფლაიერების ბეჭდვა |1.3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზოში) ორგანიზებული | | |

| |ეკო საგანმანათლებლო და შემეცნებითი ( მწვანე კალენდრის დღეების აღნიშვნა, | | |

| |სხვადასახვა სახის კონკურსების ორგანიზება, შავი ზღვის დაცვის დღესთან დაკავშირებული| | |

| |ხატვის კონკურსი, კედელზე ხატვა და სხვა. ) ღონისძიებების (წელიწადში მინიმუმ 7) | | |

| |ამსახველი ფოტოები; | | |

| |1.4. გარემოსდაცვით ღონისძიებებში 5 %-ით გაზრდილი მონაწილეთა რაოდენობა | | |

|მიზანი 2: სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. ფონდების მოძიება და პარტნიორობა საელჩოებთან, კერძო |2.1. დონორ და პარტნიორ ორგანიზაცეიბთან თანამშრომლობით განხორციელებული პროექტები, |საქართველოს დაცული | |

|კომპანიებთან სკოლამდელი ასაკის ბავშვების გარემოსდაცვითი |წელიწადში მინიმუმ ერთი; |ტერიტორიების განვითარების | |

|პროგრამების შემუშავებისათვის; | |ფონდი და სხვა დონორი | |

|2.2. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საგამოფენო დარბაზში და |2.2. ადმინისტრაციის საგამოფენო დარბაზში და სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზო) |ორგანიზაციები და ფონდები | |

|სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზო) სკოლამდელი ასაკის |ჩატარებული ეკოსაგანამანათლებლო ღონისძიებები (წელიწადში მინიმუმ 5 ღონისძიება) |(„კივიტას ჯეორჯია“, იაპონიის | |

|ბავშვებისათვის ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა | |საელჩო) | |

|მიზანი 3: ანაკლიის ტურისტულ თავშესაფარში ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებების განხორციელება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1. სხვადასხვა აქტივობების: ეკობანაკების, საზაფხულო სკოლების|3.1. ჩატარებული ღონისძიებების (წელიწადში მინიმუმ 2 ღონისძიება) ამსახველი ფოტოები;|საქართველოს დაცული | |

|და სხვა ღონისძიებების ორგანიზება; | |ტერიტორიების განვითარების | |

|3.2.ექსპერტების ჩართულობა და ფრინველთა დარგოლვის |3.2. სკოლამდელი ასაკისა და სკოლის მოსწავლეების მონაწილეობით განხორციელებული |ფონდი, დონორი ორგანიზაციები, | |

|ღონისძიებების ჩატარება |ფრინველთა დარგოლვის, მინიმუმ 2 ღონისძიება და ღონისზიებების ამსახველი ფოტოები და |შესაბამისი კომპეტენტური | |

| |ანგარიშები; |ექსპერტები | |

|მიზანი 4: კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე მცხოვრებ მოსახლეობასთან კომუნიკაციის გაუმჯობესება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1.დაინტერესებული მხარეების ინფორმირებულობა და ცნობიერების |4.1. ყოველწლიურად, ღონისძიებებში 5%-ით გაზრდილი მონაწილეთა რაოდენობა; |საქართველოს დაცული | |

|გაზრდა; | |ტერიტორიების განვითარების | |

|4.2.მოსახლეობის ჩართვა დაცული ტერტორიების მართვის საკითხებში;| |ფონდი | |

|მიზანი 5: კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემური სერვისების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემური სერვისების შესახებ|5.1. დაბეჭდილი და გავრცელებული ფლაიერები (2000 ცალი) კოლხეთის ეროვნული პარკის |საქართველოს დაცული |დამატებითი დაფინანსება შესაბამისი |

|ინფორმაციის გავრცელება |ეკოსისტემური სერვისების შესახებ; |ტერიტორიების განვითარების |ექსპერტის დასაფინანსებლად |

| | |ფონდი, ეროვნული და უცხოეთის | |

| |5.2. მოსახლეობაში 50 % -ით ამაღლებული ცნობიერება ეროვნული პარკის ეკოსისტემურ |სამეცნიერო-კვლევითი | |

| |სერვისების ღირებულებების შესახებ; |დაწესებულებები და | |

| | |ორგანიზაციები, შესაბამისი | |

| |5.3. 30%-ით შემცირებული კონფლიქტური სიტუაციები |კომპეტენტური ექსპერტის | |

| | |ჩართულობა | |

მუხლი 52. მენეჯმენტის პროგრამა: ეკოტურიზმი

1. სიტუაციური ანალიზისას ეკოტურიზმთან დაკავშირებით გამოიკვეთა ძირითადი პრობლემები:

ა) არსებული ტურისტული ინფრასტრუქტურა არასაკმარისია ვიზიტორთა მომსახურეობისათვის;

ბ)საჭიროა ახალი ბილიკების და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობას;

გ)ადმინისტრაციაში ეკოტურისტული სერვისებიდან მიღებული შემოსავლები მცირეა, საჭიროა დამატებითი სერვისების დანერგვა და ტურისტული ინვენტარის განახლება;

დ) ვიზიტორების საინფორმაციო მასალა საჭიროებს განახლებას;

ე)სხვადასხვა მიზნობრივ სეგმენტზე მორგებული ტურისტული შეთავაზებების ნაკლებობა.

2. ეკოტურიზმთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს:

|მიზანი 1. ბუნებრივ და ეკოლოგიურ გარემოსთან შეხამებული ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის ჩამოყალიბება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1.ძირითადი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის მოწყობა; კოლხეთის |1.1. მოწყობილია ძირითადი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა: |საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო |

|(არგონავტების) თემატიკის ელემენტების გამოყენება და შერწყმა |- ადმინისტრაციის ეზოში და ანაკლიის ტურისტულ თავშესაფარში შშმ პირებისათვის |ტერიტორიების განვითარების |ბიუჯეტი, კომპეტენტური ექსპერტების |

|თანამედროვე ინფრასტრუქტურასთან; |მოწყობილი ინფრასტრუქტურა; |ფონდი |ჩართულობა |

| |- მდ. ჭურიაზე და იმნათის ტბაზე სპორტული სამოყვარულეო თევჭერისათვის მოწყობილი | | |

| |პირსები (4 პირსი); | | |

| |- იმნათის ტბასთან მოწყობილი სანაოსნო მარშრუტი; | | |

| |- იმნათის ტორფნარზე (კოშკიდან ტორფნარის სიღრმეში) აგებული 300 მ სიგრძის | | |

| |ეკოსაგანამანათლებლო საფეხმავლო ხის ბილიკი; | | |

| |- მდ. ფიჩორზე საპიკნიკესთან ტყეში კოლხურ მუხამდე აგებული 300 მ სიგრძის ხის | | |

| |ბილიკი; | | |

| |- მდ. ფიჩორსა და ჭურიაზე სამოყვარული თევზჭერის მარშრუტებზე მოწყობილი ხის | | |

| |თავშესაფარი მეთევზეთათვის (მინიმუმ 2 თავშესაფარი); | | |

| |- სუფსის, ლანჩხუთის (იმნათის ტორფნართან) და ხობის უბანზე (ფართოწყალი) გაკეთებული | | |

| |ფრინველებზე დაკვირვების კოშკურები (მინიმუმ 2 კოშკურა); | | |

| |- პალიასტომის ტბის სანაპიროზე სარეინჯეროსთან, ე.წ. „8 მარტის“ ხიდთან, სოფ. ცვანეს| | |

| |დასახლებაში, სოფ. შავღელესთან, ზემო ჭალადიდთან, ყულევში მდ. ხობისწყალთან, მდ. | | |

| |ჭურიის სანაპიროზე, ციას არხთან დამზადებული და განთავსებული მიმართულების | | |

| |მანიშნებელი დაფები (მინიმუმ 8 მანიშნებელი); | | |

| |- მდ. ჭურიაზე, იმნათის ტბასთან და სუფსის უბანზე ე.წ.“თხორინას“ არხთან გაკეთებული | | |

| |ნავმისადგომები; | | |

|1.2. არსებული ინფრასტუქტურის მოვლისა და შენახვის გეგმის |- პალიასტომის ტბის სანაპიროზე -სარეინჯეროსთან აშენებული საპირფარეშო; | | |

|შემუშავება; |- დამზადებული და განთავსებული 5 საინტერპრეტაციო - საინფორმაციო დაფა ეროვნული | | |

| |პარკის საერთაშორისო მნიშვნელობის შესახებ (იმნათი, ანაკლია, ჭურია, გრიგოლეთი, | | |

| |ფიჩორი); | | |

| | | | |

| |1.2. ყოველწლიურად, 10-15% - ით გაზრდილი ვიზიტორთა რაოდენობა; | | |

| |1.3. შემუშავებული გეგმა ინფრასტუქტურის მოვლისა და შენახვის შესახებ | | |

|მიზანი 2. ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა ვიზიტორებისათვის საჭირო ინვენტარით და შემოსავლების ზრდა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა ვიზიტორებისათვის საჭირო |2.1. ვიზიტორებისათვის შექმნილი მრავალფეროვანი ტურისტული პროდუქტი: პანტომზე |საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო |

|ინვენტარით; |დამონტაჟებული აუდიოგიდები; ვიზიტორების მომსახურებისათვის შეძენილი: სანაოსნო |ტერიტორიების განვითარების |ბიუჯეტი |

| |ტურებისთვის საჭირო - კატერები (2 კატერი), წყლის ველოსიპედები (მინიმუმ 4 |ფონდი | |

| |ველოსიპედი), წყალზე სასიარულო ბურთი (მინიმუმ 4 ბურთი); | | |

| |ჭოგრიტი (მინიმუმ 5 ჭოგრიტი), სფაგნუმზე სასიარულო თხილამურები (მინიმუმ 10 წყვლი | | |

|2.2. შემოსავლის წყაროების განსაზღვრა |თხილამური); | | |

| |2.2. შემოსავლების გაზრდილი წყაროები: სათევზაო აღჭურვილობის და ჭოგრიტების | | |

| |გაქირავება, სუვენირების გაყიდვა, მაღალი ხარისხის საინფორმაციო მასალების გაყიდვა, | | |

| |ტურისტული ინფრასტრუქტურის იჯარით გაცემა და ა.შ. | | |

| |2.3. ყოველწლიურად, არანაკლებ 10 % - ით გაზრდილი ტურისტული სერვისებიდან მიღებული | | |

| |შემოსავლები | | |

|მიზანი 3. ეკოტურისტული პროდუქტების დივერსიფიკაცია და ახალი პროდუქტების შექმნა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1.სხვადასხვა ხანგრძლივობის და თემატიკის ტურების მომზადება; |3.1. ჩატარებული ღონისძიებების და ტურების (წელიწადში მინიმუმ 2) |საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო |

|3.2.ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე სეზონური გამოფენების, | |ტერიტორიების განვითარების |ბიუჯეტი |

|პრეზენტაციების, ფოტოკონკურსების, სხვა თემატური ღონისძიებების | |ფონდი | |

|ორგანიზება; | | | |

|3.3.ეროვნული პარკის საიმიჯო ბრენდირებული სუვენირების და |3.2. ბრენდირებული სუვენირები (ქუდები, მაისურები, ჩანთები და სხვა) და პარკის | | |

|პროდუქციის შექმნა |სიმბოლიკიანი სარეალიზაციო აქსესუარები | | |

| | | | |

|მიზანი 4. კომუნიკაციის, მარკეტინგის და რეკლამირების გეგმის შემუშავება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1. გამოფენებში, კონფერენციებში და სემინარებში მონაწილეობის |4.1. ჩატარებულია ყოველწლიურად მინიმუმ ერთი გამოფენა, კონფერენცია, სემინარი და | |მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო |

|მიღება; |წარმოდგენილია ფოტოები; |საქართველოს დაცული |ბიუჯეტი |

| | |ტერიტორიების განვითარების | |

|4.2. საინფორმაციო და პრესტურების ორგანიზება მეცნიერებისთვის, | |ფონდი | |

|ტურისტული სააგენტოებისთვის, მასმედიისთვის და სხვა სამიზნე |4.2. ჩატარებულია მინიმუმ 2 საინფორმაციო პრესტური და წარმოდგენილია ფოტომასალა; | | |

|ჯგუფებისთვის; | | | |

| | | | |

|4.3. პერიოდული PR და სარეკლამო აქტივობების განხორციელება; | | | |

| |4.3. განხორციელებულია ყოველწლიურად მინიმუმ ერთი ინფოტურები, PR და სარეკლამო | | |

| |აქტივობა | | |

|4.4. თანამშრომლობა საქართველოში არსებულ ტურისტულ | | | |

|სააგენტოებთან და ტუროპერატორებთან | | | |

| | | | |

| |4.4. ტურისტულ სააგენტოებთან გამარტულია ყოველწლიურად მინიმუმ 5 შეხვედრა). | | |

|მიზანი 5. საინფორმაციო მასალების, რუკების ბეჭდვა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1.ეროვნული პარკის შესახებ საინფორმაციო მასალის შექმნა; |5.1. დაბეჭდილი და გავრცელებული: |საქართველოს დაცული | |

| |1000 ეგზემპლარი |ტერიტორიების განვითარების |მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო |

|5.2. მარშრუტების რუკების და თემატური ბროშურების დამზადება და |- ორენოვანი |ფონდი |ბიუჯეტი |

|ბეჭდვა |გზამკვლევი - | | |

| |„კოლხეთის | | |

| |ეროვნული პარკის | | |

| |იშვიათი ფლორა“; | | |

| | | | |

| |- 5000 ცალი ფლაიერი „კოლხეთის ბუნებრივ - კულტურული მემკვიდრეობა“ ; | | |

| | | | |

| |- 5000 ცალი ბროშურა: „იმნათი - მსოფლიოს მეორე პერკოლაციური ტორფნარი“; | | |

| | | | |

| |5.2. ყოველწლიურად დაბეჭდილი 5000 ცალი ტურისტული მარშრუტის ამსახველი რუკა. | | |

|მიზანი 6. ადგილობრივი მოსახლეობის დაინტერესება და ეკოტურიზმიდან მიღებული სარგებლის ზრდა |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|6.1. კოლხეთის ეროვნულ პარკთან მიმდებარე სოფლების/დასახლებების |6.1. ეროვნული პარკის მიმდებარე სოფლების საოჯახო სასტუმრო სახლების შესახებ |ადგილობრივი მოსახლეობა |დონორი და პარტნიორი ორგანიზაციების |

|კვლევა და ტურისტულ საქმიანობაში ჩასართავი სამიზნე სოფლების/ |შექმნილი მონაცემთა ბაზა; | |ჩართულობა |

|დასახლებების იდენტიფიკაცია; | | | |

|6.2. სპეციალური კომბინირებული ტურისტული მარშრუტების შემუშავება, | | | |

|რომელშიც შეყვანილი იქნება ვიზიტი ოჯახში, კულინარიის, ფოლკლორის და |6.2. ტრადიციულ საქმიანობასთან დაკავშირებით შემუშავებული კომბინირებული 2 | | |

|ტრადიციული საქმიანობის გაცნობა |ტურისტული მარშრუტი (ყულევი და სირიაჩკონი). | | |

|მიზანი 7. ტურისტული მომსახურების ხარისხის ამაღლება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|7.1. ეკოტურისტული მომსახურების ხარისხის კვლევა; |7.1. მომსახურების ხარისხის კვლევის შედეგები |საქართველოს დაცული | |

|7.2. ეროვნული პარკის სერვისების ელექტრონულად დაჯავშნის და |7.2. ელექტრონული დაჯავშნის სერვისის არსებობა |ტერიტორიების განვითარების | |

|სერვისების შეძენის შესაძლებლობა. | |ფონდი | |

მუხლი 53. მენეჯმენტის პროგრამა: ადმინისტრაციის გაძლიერება

1. სიტუაციური ანალიზის დროს გამოიკვეთა შემდეგი ძირითადი პრობლემა:

ა) ტრენინგების ნაკლებობა კოლხეთის ეროვნული პარკის თანამშრომლებისთვის;

ბ) ეროვნული და უცხოეთის მსგავსი დაცული ტეროტორიების და რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიების გამოცდილების გაზიარების არარსებობა.

2. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის გაძლიერებასთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და შეფასების ინდიკატორები შემდეგში მდგომარებობს:

|მიზანი 1: ადამიანური და მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების მობილიზება და გაუმჯობესება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|1.1. მოცემული მენეჯმენტის გეგმის განხორციელებისათვის საკმარისი |1.1. შენარჩუნებული კვალიფიციური პროფესიონალი კადრები, დაგეგმილი |დაცული ტერიტორიების განვთარების|საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და |

|ადამიანური და მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების უზრუნველყოფა არსებული |ღონისძიებების 90% წარმატებით ხორციელდება |ფონდი |ფონდების მოძიება |

|დაფინანსების მაქსიმალურად ეფექტურად გამოყენების გზით | | | |

|მიზანი 2: თანამშრომელთა უნარ - ჩვევების და კვალიფიკაციის ამაღლებისათვის ტრენინგების ჩატარება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი | პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|2.1. ტრენინგის საჭიროებათა ანალიზის შედეგად |2.1. ადმინისტრაციის პერსონალის 70 % გადამზადებულია; |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება|

|მიმართულებების მიხედვით შესაბამისის ტრენინგების | |ტერიტორიების განვითარების | |

|განხორციელება |2.2. განხორციელებული ტრენინგების და ტრენინგში მონაწილეთა რაოდენობა, |ფონდი; | |

| |ანგარიშები; |რეგიონული, ეროვნული და | |

| | |საერთაშორისო არასამთავრობო | |

| | |ორგანიზაციები, | |

| | |შესაბამისი კომპეტენტური | |

| | |ექსპერტები | |

|მიზანი 3: გამოცდილების გაზიარება ეროვნულ და საერთაშორისო დაცულ ტერიტორიებზე |

|ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორი |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|3.1. ეკოტურიზმისა და მენეჯმენტის სფეროში |3.1. სასწავლო ტურების რაოდენობა, სასწავლო ტურებში მონაწილეთა რაოდენობა და |საქართველოს დაცული |დამოკიდებულია დაფინანსებაზე |

|გამოცდილების გაზიარების მიზნით ვიზიტი საქართველოს |მონაწილეობის ამსახველი ფოტოები |ტერიტორიების განვითარების | |

|და საერთაშორისო დაცულ ტერიტორიებზე | |ფონდი | |

|მიზანი 4: ადამიანური რესურსის გაზრდა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|4.1. ადამიანური რესურსის დამატება ლანჩხუთის უბანზე |4.1. ლანჩხუთის და სუფსის უბანზე დამატებული 10 თანამშრომელი - ორი უფროსი |საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო ბიუჯეტი |

| |რეინჯერი და 8 რეინჯერი |ტერიტორიების განვითარების | |

| | |ფონდი | |

|მიზანი 5: არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-პატრონობა |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|5.1. ინფრასტრუქტურის მოვლა-პატრონობა |5.1. მოვლილი და შენარჩუნებული ადმინისტრაციის დაქმედებარებაში არსებული |საქართველოს დაცული |მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტი |

| |ინფრასტრუქტურა |ტერიტორიების განვითარების | |

| | |ფონდი | |

|მიზანი 6: ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტურობის შეფასება |

| ღონისძიებები და ქმედებები |ინდიკატორები |პარტნიორების ჩართულობა |წინაპირობა |

|6.1. ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტიანობის |6.1. ადმინისტრაციის მენეჯმენტის მართვის ეფექტიანობა შეფასებულია Management |საქართველოს დაცული |საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება|

|შეფასება |Effectiveness Tracking Tool (METT) მეშვეობით |ტერიტორიების განვითარების | |

| | |ფონდი | |

თავი VII

მენეჯმენტის გეგმის შესრულების მონიტორინგი

მუხლი 54. დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის შესრულების მონიტორინგი

1. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგი მიზნად ისახავს კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციისათვის ინფორმაციის მიწოდებას მართვის უწყვეტად ადაპტირების ხელშეწყობის მიზნით. მართვის უწყვეტად ადაპტირება წარმოადგენს გამოცდილებისა და ახლად მიღებული ინფორმაციიდან გამომდინარე მართვის ქმედებებისა და აქტივობების შეცვლა-ადაპტირების პროცესს.

2. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაცია მონიტორინგს სამ ეტაპად განახორციელებს:

ა) ყოველწლიური მონიტორინგი: ყოველი წლის ივნისის თვეში ადმინისტრაცია მოამზადებს გასული წელს განხორციელებული ქმედებებისა და ღონისძიებების ანგარიშს მენეჯმენტის გეგმის მე-6 თავში განსაზღვრულ და დაგეგმილ ქმედებებსა და ღონისძიებებთან მიმართებით. აღნიშნული ანგარიში წარმოადგენს 3-წლიანი საოპერაციო გეგმის განხილვა-განახლების საფუძველს, რომელიც, თავის მხრივ, წლიური ბიუჯეტის განსაზღვრისა და წარდგენის საფუძველია;

ბ) მენეჯმენტის ეფექტიანობის 3-წლიანი ინტერვალით მონიტორინგი: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-3 და მე-6 წლების ბოლოს ადმინისტრაცია, მენეჯმენტის ეფექტიანობის შეფასების (Management Effectiveness Tracking Tool (METT)) მეშვეობით, განახორციელებს მართვის ეფექტიანობის შეფასებას. მიღებული შედეგების შედარების გზით ადმინისტრაცია შეძლებს, ზუსტად შეაფასოს მართვის ეფექტურობის პროგრესი და მიღებული გამოცდილების გათვალისწინებით მოახდინოს მენეჯმენტის გეგმის ქმედებებისა და ღონისძიებების ადაპტირება;

გ) ძირეული განხილვა: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-9 წელს ადმინისტრაცია განახორციელებს ძირეულ, განახლებულ სიტუაციურ ანალიზსა და მიზნებისა და ქმედებების განხილვას. განახლებული სიტუაციური ანალიზისა და მიზნებისა და ქმედებების განხილვის შედეგები წარმოადგენს ახალი, მომდევნო 9-წლიანი მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების საფუძველს.

დანართები:

დანართი 1

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადგილმდებარეობის რუკა

დანართი 2

ზონირების რუკა

დანართი 3

კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები

დანართი 4

ფლორა

დანართი 5

ფაუნა

დანართი 6

ტურისტული ბილიკები

დანართი 7

კოლხეთის ეროვნული პარკის კლიმატოდიაგრამა

დანართი 8

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტორფნარების სტრატიგრაფიული ჭრილები

დანართი 9

წყლის დონის ფლუქტუაცია (მერყეობა) იმნათის ტორფნარში

დანართი 10

არქეოლოგიური უბნები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე

დანართი 11

კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ტერიტორიულფუნქციური ზონების საზღვრების კოორდინატები

დანართი 1

კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადგილმდებარეობის რუკა

დანართი 2

ზონირების რუკა

[pic]

დანართი 3.

3.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები

[pic]

3.2 ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატები კოლხეთის ეროვნულ პარკში

დანართი 4.

4.1. ფლორა

4.1.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ფლორა

|  |ოჯახი, გვარი, სახეობა |

| |ხავსისნაირები |

|  |Aulacomniaceae |

|1 |Aulacomnium palustre (Hedw) Schwagr |

|  |Geocalycaceae |

|2 |Lophocolea bidentata L. |

|3 |Hypnum cupressiforme Hedw. |

|  |Polytrichaceae Schwagr. |

|4 |Polytrichum strictum Menzies ex Brid. |

|  |Amblystegiaceae |

|5 |Amblistegium kochii Schimp. |

|6 |Atrichum undulatum (Hedw.) P. Beauv. |

|  |Sphagnaceae |

|7 |Sphagnum austinii Sull. (Sphagnum imbricatum ssp. Austinii)|

| |ხავსი |

|8 |S. capillifolium (Ehrh.) Hedw.ხავსი |

|9 |S.cuspidatum Ehrh.ex Hoffm. ხავსი |

|10 |S. denticulatum Brid. ხავსი |

|11 |S. fallax H. Klinggr. ხავსი |

|12 |S. magellanicum Brid. ხავსი |

|13 |S. palustre L. ხავსი |

|14 |S. papilosum Lindb. ხავსი |

|15 |S. rubellum Wilson ხავსი |

|გვიმრანაირები (P T E R I D O P H Y T A) |

|  |Equisetaceae |

|16 |Equisetum fluviatile L. მდინარის შვიტა |

|17 |Equisetum palustre L. ჭაობის შვიტა |

|  |Lycopodiaceae Beauv. ex Mirb. |

|18 |Lycopodiella inundata (L.) Holub ჩაძირული ლიკოპოდიელა |

|  |Osmundaceae |

|19 |Osmunda regalis L. სამეფო გვიმრა |

|  |Thelypteridaceae |

|20 |Thelypteris palustris Schott ჭაობის ტელიპტერისი |

|  | შიშველთესლოვნები G Y M N O S P E R M A E |

|  |Pinaceae |

|21 |Pinus pinaster Aiton ზღვისპირა ფიჭვი |

|ფარულთესლოვნები A N G I O S P E R M A E |

|ორლებნიანები (D I C O T Y L E D O N E A) |

|  |Asclepiadaceae R.Br. |

|22 |Hydrocotyle ranunculoides L.. ბაიასებრი ჰიდროკოტილე |

|23 |H. ramiflora Maxim. |

|24 |H. vulgaris L. |

|25 |Oenanthe aquatica (L.) Poir. |

|  |Asteraceae Dumort. (Compositae Giseke.) |

|26 |Biderns cernua L. ორკბილა |

|27 |B.tripartita L. (B.orientalis Velen.) ორკბილა |

|28 |Carpesium abrotanoides L. ოჩოპინდრე |

|29 |Pulicaria dysenterica (L.) Gaertn. დიზენტერიული პულიკარია |

|30 |Crassocephalum crepidioides (Benth.) S.Moore.; Gynura |

| |crepioides Bernth. კრასოცეფალუმი |

|31 |Dichrocephala integrifolia (L.f.) Kuntze |

|32 |Echinops colchicus Sosn. კოლხური თავკომბალა |

|33 |Eupatoriumcannabinum L. ვარდკანაფა |

|34 |Galinsoga ciliata (Rafin) Blake წამწამისებრი გალინზოგა |

|35 |G. parviflora Cav. პატარაყვავილა გალინზოგა |

|36 |Santolina chamaecyparissus L. სანტოლინა |

|37 |Sigesbeckia orientalis L.ბირკალუა |

|38 |Silybum marianum (L.) Gaertn.ბაყაყურა |

|39 |Sonchus arvensis L. ღიჭა |

|40 |Solidago Canadensis L. ყვავილწვრილა |

|41 |S. turfosa Woronow ex Grossh. |

|42 |S. virgaurea L. (S.armena Kem.-Nath.ex Grossh.) |

|43 |Tagetes minuta L. ხავერდა |

|  |Boraginaceae |

|44 |Myosotis palustris (L.) Nathh. კესანე |

|45 |Rorippa palustris (L.) Besser ჭაობის რორიპა |

|46 |Succisa inflexa Schur ლამაზა ( სუკცისა) |

|47 |Succisa pratensis Moench მინდვრის სუკცისა |

|48 |Caryophyllaceae |

|49 |Stellaria media (L.) Vill. (Alsinula media (L.) Dostal, |

| |comb.invalid.) ჟუნჟრუკი |

|  |Convolvulaceae |

|50 |Calystegia sepium ( L.) R.Br. ხვართქლა |

|51 |C. soldanella (L.) R. Br. |

|52 |Convolvulus arvensis L. |

|  |Droseraceae |

|53 |Drosera rotundifolia L.მრგვალფოთოლა დროზერა , ცვრიანა |

|  |Ericaceae |

|54 |Calluna vulgaris (L.) Hull მანანა ჩვეულებრივი |

|55 |R.luteum Sweet. იელი |

|56 |R.ponticum L. შქერი |

|  |Fabaceae (Leguminosae ) |

|57 |Amoria ambigua (Bieb.) Sojak (Trifolium ambiguum Bieb.) |

|58 |Lotus corniculatus L. კურდღლისფრჩხილა |

|59 |L.tenuis Waldst. & Kit. ex Willd. (L.corniculatus L. subsp.|

| |tenuis Briq ex Rech.fil.) |

|60 |L.palustris Willd. |

|  |Gentianaceae |

|61 |Centaurium erythraea Rafn |

|62 |Gentiana pneumonanthe L. ნაღველა |

|  |Geraniaceae |

|63 |Geranium palustre L. ნემსიწვერა |

|  |Hypericaceae |

|64 |Hypericum mutilum L. კრაზანა |

|  |Lamiaceae (Labiatae ) |

|65 |C. japonica Thunb. |

|66 |Galeopsis tetrahit L. |

|67 |Lamium album L. ჯინჭრის დედა |

|68 |Lycopus europaeus L. ევროპული ლიკოპუსი |

|69 |Mentha pulegium L. ომბალო |

|70 |Perilla nankinensis Wender. პერილა |

|71 |Stachys palustris L. ჭაობის დედაფუტკარა |

|  |Lythraceae |

|72 |Lythrum salicaria L. ცოცხმაგარა |

|  |Malvaceae |

|73 |Hibiscus ponticus Rupr. პონტოს ტუხტი |

|74 |Kosteletzkya pentacarpos (L.) Ledeb. (Hibiscus pentacarpos |

| |L.) კოსტელეტსკია |

|  |Menianthaceae |

|75 |Menyanthes trifoliata L. წყლის სამყურა |

|  |Onagraceae |

|76 |Epilobium palustre L.ჭაობის წყალნაწყენი |

|77 |Ludwigia palustris (L.) Elliott ჭაობის ლუდვიგია |

|  |Polygonaceae |

|78 |Persicaria amphibia (L.) Delarbre (Polygonum amphibium |

| |L.წყლის დვალურა |

|79 |P. hydropiper (L.) Spach (Polygonum hydropiper L.) წალიკა |

|80 |P.aviculare L. ჩვეულებრივი მატიტელა |

|81 |Polygonum perfoliatum L. მატიტელა |

|82 |P. posumbu Buch.-Ham. ex D. Don მატიტელა |

|83 |P. thunbergii Siebold & Zucc. ტუნბერგის მატიტელა |

|84 |Rumex acetosella L. მჟავე მჟაუნა |

|  |Primulaceae |

|85 |Samolus valerandii L |

|86 |Lysimachia vulgaris L. |

|  |Rosaceae |

|87 |Potentilla erecta (L.) Raeusch.ოთხფურცელა მარწყვაბალახი |

|88 |P.reptans L. მარწყვაბალახი |

|  |Rubiaceae |

|89 |Galium palustre L. ენდრონიკა |

|90 |G. tricornutum Dandy ენდრონიკა |

|  |Scrophulariaceae |

|91 |Rhamphicarpa medwedewii Albov მედვედევის რამფიკარპა |

|  |Solanaceae |

|92 |Solanum pseudocapsicum L. ძაღლყურძენა |

|  |Vacciniaceae |

|93 |Vaccinium arctostaphylos L. მაღალი მოცვი |

|  |Violaceae . |

|94 |Viola arvensis Murr. მინდვრის ია |

|  | MONOCOTILEDONEAE |

|  |Cyperaceae |

|95 |Bulbostylis tenerrima Fisch. & C.A.Mey. ex Ledeb.) Palla |

|96 |Carex elata All.ზეაღმართული ისლი |

|97 |C. hirta L. |

|98 |C.latifrons V.Krecz. ფართოშუბლა ისლი |

|99 |C.pallescens L. |

|100 |C.panicea Burge ex Boott. |

|101 |C. acutiformis Ehrh. |

|102 |C. lasiocarpa Ehrh. გაპობილნაყოფა ისლი |

|103 |C. riparia Curt. ნაპირის ისლი |

|104 |C. rostrata Stokes |

|105 |C. vesicaria L. ბუშტისებრი ისლი |

|106 |Cyperus badius Poir. წაბლისფერი წამალწვრილი |

|107 |C. difformis L. არაერთფეროვანი თავნასკვა |

|108 |C. rotundus L.მრგვალი თავნასკვა |

|109 |Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult.ელეოქარისი |

|110 |Fimbiristylis annua (All.)Roem.et Schult. |

|111 |Juncellus serotinus (Rottb.) C.B.Clarke |

|112 |Kyllinga gracillima Miq. |

|113 |Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. |

|114 |Rhynchospora alba (L.) Vahl თეთრი რინქოსპორა |

|115 |R. caucasica Palla კავკასიური რინქოსპორა |

|116 |Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.)|

| |Palla) ტბის წყლის წაბლი |

|117 |Schoenoplectus juncoides (Roxb.) Palla კოკოზა |

|118 |S. lacustris (L.) Palla კოკოზა |

|119 |S. mucronatus (L.) Palla კოკოზა |

|120 |S.triqueter (L.) Palla |

|  |Juncaceae |

|121 |Juncus acutus L. ჭილი |

|122 |J. bufonius L. |

|123 |J.effusus L. ტოტებგაშლილი ჭილი |

|124 |J. lampocarpus Ehrh. ex Hoffm. (Juncus articulatus L.) |

|  |Orchidaceae |

|125 |Spiranthes amoena (M.Bieb.) Spreng. (Spiranthes sinensis |

| |(Pers.) Ames ) მშვენიერი სპირანტესი |

| 126 |Epipactis palustris L. ჭაობის ჯადვარი |

|  |Poaceae |

|127 |Aegilops cylindrica Host |

|128 |Agropyron caninum (L.) P.Beauv. ელიმუსი |

|129 |Agrostis alba L. Poa nemoralis L. თეთრი ნამიკრეფია |

|130 |A. gigantea Roth. [A.alba subsp.gigantea (Roth.) Jir.] დიდი|

| |ნამიკრეფია |

|131 |Aira elegans Willd. ex Gaudin.(A.capillaris Host.) |

| |მოხდენილი აირა |

|132 |Andropogon virginicus L. წნელის მელაკუდა |

|133 |Anthoxanthum amarum Brot .ყვითელთავთავა |

|134 | A. odoratum L. |

|135 |Arthraxon hispidus (Thunb.) Makino |

|136 |Bromus japonicas Thunb. იაპონური შვრიელა |

|137 |B. tectorum L. |

|138 |Calamagrostis epigejos (L.) Roth |

|139 |C.epigeios (L.) Roth. |

|140 |Catabrosa aquatica (L.) Beauv. (Aira aquatica L.) |

|141 |Cladium mariscus (L.) Pohl ხერხა |

|142 |Echinochloa crusgalli (L.) Beauv.s.l. ბურჩხა |

|143 |Eleusine indica (L.) Gaertn. |

|144 |E. tristachya (Lam.) Lam. |

|145 |Elymus caninus (L.) L. (Agriopyrum caninum (L.) Pall. ex |

| |Hegi) |

|146 |Eragrostis minor Host. |

|147 |E. pilosa (L.) P.Beauv. |

|148 |Erianthus ravennae (L.) P.Beauv. (Saccharum ravennae (L.) |

| |L.) რავენას ერიანტუსი |

|149 |Holcus lanatus L. ბეწვიანი თავთეთრა |

|150 |H. mollis L.თავთეთრა |

|151 |H. leporinum Link |

|152 |Koeleria phleoides (Vill.) Pers. |

|153 |Leersia oryzoides (L.) Sw. |

|154 |Lolium loliaceum (Bory & Chaub.) Hand.-Mazz. კოინდარი |

|155 |Microstegium japonicum (Miq.) Koidz. იაპონური მიკროსტეგიუმი|

|156 |Miscanthus sinensis Andersson ჩინური მისკანტუსი (ეულალია) |

|157 |Molinia litoralis Host სანაპიროს იმერული ისლი |

|158 |Panicum dichotomiflorum Michx. |

|159 |P. lanuginosum Elliott (Panicum acuminatum Sw.) |

|160 |Paspalum dilatatum Poir.ლაკარტია |

|161 |P. paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) |

| |პასპალუმისებრი პასპალუმი |

|162 |P. thunbergii Kunth ex Steud. თუნბერგის პასპალუმი |

|163 |Phalaroides arundinacea (L.) Rauschert (Phalaris |

| |arundinacea L.) |

|164 |Phleum paniculatum Huds. |

|165 |Ph. phleoides(L.)Karst. (P.boehmeri.Wib.;Phalaris phleoides|

| |L.) . |

|166 |Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. სამხრეთის ლელი |

|167 |Poa annua L. თივაქასრა ერთწლოვანი |

|168 |P. bulbosa L.; P.crispa Thuill. [P.bulbosa subsp.vivipara |

| |(Koel.) Arcang.] |

|169 |P. compressa L. თივაქასრა |

|170 |P.trivialis L. |

|171 |Polypogon semiverticillatus (Forssk.) Hyl. (Polypogon |

| |viridis (Gouan) Breistr.) |

|172 |Scleropoa rigida (L.) Griseb. |

|173 |Sorghum halepense (L.) Pers. შალაფა |

|174 |Tragus racemosus (L.) All. ხავერდა |

4.1.2. რელიქტური კოლხური ტყეების ფლორა

|  |ხავსისნაირები ნBryophyta |

|1 |Philonotismarchica (Hedw.) Brid. |

|  |CephaloziaceaeMig. |

|2 |Cephaloziaconnivens (Dicks.) Lindb |

|3 |Odontoschismadenudatum (Nees) Dumort. |

|  |DicranaceaeSchimp. |

|4 |Campylopuspyriformis(Schultz) Brid. |

|5 |C. fragilis (Brid.) Bruch &Schimp. |

|6 |Paraleucobryum longifolium (Ehrh. ex Hedw.) Loeske |

|  |ხეები |

|  |Fagaceae |

|7 |Quercus hartwissiana კოლხური მუხა |

|  |Betulaceae |

|8 |Alnus glutinosa ssp. Barbata მურყანი ჩვეულებრივი |

|9 |Carpinus betulus რცხილა |

|  |Aceraceae |

|10 |Acer pseuomapestre მთის ბოკვი |

|  |Ulmaceae |

|11 |Ulmus glabra Huds შიშველი თელადუმა |

|  |JuglandaceaeA.Rich.exKunth |

|12 |Pterocaria fraxinifolia (pterocarpa) (Michx. )Kunth ex |

| |J.Jljinsk. ლაფანი |

|  |Moraceae |

|13 |Ficus carica ლეღვი |

|14 |Morus nigra შავი თუთა |

|15 |Morus alba თეთრი თუთა |

|  |Rhamnaceae |

|16 |Rhamnus frangula ხეჭრელი |

|  |SalicaceaeMirb. |

|17 |Populusnigra L. ოფი |

|18 |Salix alba L.; |

| |S.micansAnderss.[A.albasubsp.micans(Anderss.)Reich.fil.] |

| |წნორი |

|19 |S.cinerea L. წნორი |

|20 |S.caprea L. მდგნალი |

|  |RhamnaceaeJuss. |

|21 |Frangula alnus Mill. ხეჭრელი |

|  |Fabaceae |

|22 |Gleditsia triacanthus გლედიჩია |

|  |ბუჩქები |

|  |Rosaceae |

|23 |Malus sylvatica ვაშლი |

|24 |Crataegus microphylla წითელი კუნელი |

|  |Caprifoliacea |

|25 |Viburnum opulus ძახველი |

|  |Cornaceae |

|26 |Cornus mas შინდი |

|  |Ruscaceae |

|27 |Ruscus ponticus თაგვისარა |

|  |Aquifoliaceae |

|28 |Ilex colchica ბაძგი |

|  |Buxaceaea |

|29 |Buxus colchica L. კოლხური ბზა |

|  |ლიანები |

|  |Cannabaceaea |

|30 |Humulus lupulus სვია |

|  |Apocynaceae |

|31 |Periploca graeca ღვედკეცი |

|  |Smilacaceae |

|32 |Smilax exelsa ეკალღიჯი |

|  |Vitaceae |

|33 |Vitis sylvestrisC.C.Gmel. უსურვაზი |

|  |Ranunculaceae |

|34 |Clematis vitalba კატაბარდა |

|  |Rosaceae |

|35 |Rubus anatolicus Focke მაყვალი |

|36 |R.discolor Boiss. |

|37 |R.hirtus Waldst.& Kit. |

|  |AraliaceaeJuss. |

|38 |Hedera colchica (C.Koch) C.Koch. კოლხური სურო |

|39 |H.helix L. (H.caucasigenaPojark.) სურო |

|  |CaprifoliaceaeJuss. |

|40 |Lonicera caprifolium L. ჯიქა |

|41 |L. japonica Thunb. იაპონური ცხრატყავა |

|  |ბალახოვნები (ორლებნიანები) |

|  |ApiaceaeLindl. (UmbelliferaeJuss.) |

|42 |Daucuscarota L. ფერისცვალა |

|43 |Hydrocotyle ranunculoidesL.f. ბაიასებრიჰიდროკოტილე |

|44 |H. ramiflora Maxim. ჰიდროკოტილე |

|45 |H. vulgaris L. ჰიდროკოტილე |

|46 |Oenantheaquatica (L.) Poir.წყლის არხისპირა |

|  |AsteraceaeDumort. (CompositaeGiseke.) |

|47 |Achillea beibersteinii Afan. |

|48 |A. filipendulina Lam. |

|49 |A. nobilis L. |

|50 |Ambrosia artemisiifolia L. ავშანისფოთოლა ამბროზია |

|51 |Antennaria caucasica Boiss. |

|52 |A. absinthium L. |

|53 |A. vulgaris L. |

|54 |Aster salicifolius Lam. ასტრა |

|55 |Biderns cernua L. ორკბილა |

|56 |B.tripartita L. (B.orientalisVelen.) ორკბილა |

|57 |Carpesium abrotanoides L. ოჩოპენტრე |

|58 |C. cernuum L. ოჩოპენტრე |

|59 |Pulicaria dysenterica (L.) Gaertn. დიზენტერიული პულიკარია |

|60 |Cirsium incanum (S.G.Gmel.) Fisch. თეთრი ნარი |

|61 |Conyzanthus graminifolius(Spreng) Tamamsch. |

|62 |Dichrocephala integrifolia (L.f.) Kuntze მეჭეჭა |

|63 |Echinops colchicus Sosn. კოლხური თავკომბალა |

|64 |Erigeron annus (L.) Pers. (Stenactisannua (L.) Cass. |

| |ერთწლიანი ერიგერონი |

|65 |E. canadensis L. ცხენისკუდა |

|66 |Filago gallica (L.) L. ნაცარა |

|67 |Galinsoga ciliata (Rafin) Blake წამწამისებრი გალინზოგა |

|68 |G. parviflora Cav. პატარაყვავილა გალინზოგა |

|69 |Gnaphalium affine D.Don. ხახვის თავთავა |

|70 |G. luteoalbum L. |

|71 |Grossheimia polyphylla (Ledeb.) Holub. (G.ossica (C.Koch) |

| |Sosn. &Takht.) |

|72 |Gymnaster savatieri (Makino) Kitam. |

|73 |Helianthus tuberosus L. მიწავაშლა |

|74 |Leontodon danubialis Jacq. დუნაის ლომისკბილა |

|75 |Leucanthemum vulgare Lam.; (L.vulgare |

| |Lam.subsp.multicauleA.Khokhr.) |

|76 |Otanthus maritimus (L.) Hoffmanns. & Link ზღვისპირა ოთნთუსი |

|77 |Santolina chamaecyparissus L . სანტოლინა |

|78 |Senecio erraticus Bertol. (Jacobae aerratica (Bertol.) |

| |Fourr.) თავყვითელა |

|79 |S. sylvaticus L. |

|80 |S.vernalis Waldst.& Kit. გაზაფხულის თავყვითელა |

|81 |S.vulgarisL. |

|82 |Sigesbeckia orientalis L. ბირკალუა |

|83 |Silybum marianum (L.) Gaertn. ბაყაყურა |

|84 |Sonchu sarvensis L. ღიჭა |

|85 |Solidago canadensis L.ყვავილწვრილა |

|86 |Tagetes minuta L. ხავერდა |

|  |BoraginaceaeJuss. |

|87 |Myosoti spalustris (L.) Nathh. კესანე |

|88 |Cardamine hirsuta L. ტყის წიწმატი |

|89 |Rorippa palustris (L.) Besser ჭაობის რორიპა |

|  |CaryophyllaceaeJuss. |

|90 |Stellaria media (L.) Vill.(Alsinula media (L.) Dostal, |

| |comb.invalid.) ჟუნჟრუკი |

|  |ConvolvulaceaeJuss. |

|91 |Calystegia sepium ( L.) R.Br. ხვართქლა |

|92 |C. soldanella (L.) R. Br. ხვართქლა |

|93 |Convolvulus arvensis L. ხვართქლა |

|  |EuphorbiaceaeJuss. |

|94 |Euphorbia palustris L. რძიანა |

|  |Fabaceae Lindl. (Leguminosae) |

|95 |Amoria ambigua (Bieb.) Sojak (Trifolium ambiguum Bieb.) |

|96 |L.palustris Willd. |

|97 |Medicago arabica (L.) Huds. არაბული იონჯა |

|98 |M. denticulata Willd. იონჯა |

|99 |Ononis arvensis L. ფშნის ეკალი |

|100 |Psoralea acaulis Stev. დათვიმარწყვა |

|101 |Securigera varia (L.) Lassen (Coronillavaria L.) |

|102 |Trifolium campestre Schreb. სამყურა |

|103 |T. fragiferum L. მარწყვასამყურა |

|104 |T. resupinatum L. შაბთარი |

|105 |T. subterraneum L. სამყურა |

|106 |T. tumens M.Bieb. სამყურა |

|107 |Vicia sativa L. ჩვეულებრივი ცერცველა |

|  |Geraniaceae |

|108 |Geranium palustre L. ჭაობის ნემსიწვერა |

|109 |G.rotundifolium L. ნემსიწვერა |

|  |Hypericaceae |

|110 |H.perforatum L. კრაზანა |

|  |Lamiaceae (Labiatae) |

|111 |Galeopsis tetrahit L. |

|112 |Glechoma hederacea L. ოშოშა |

|113 |Lamium album L. ჯინჭრის დედა |

|114 |Lycopus europaeus L. ევროპული ლიკოპუსი |

|115 |Mentha pulegium L .ომბალო |

|116 |Perilla nankinensis Wender. პერილა |

|  |Lythraceae |

|117 |Lythrum salicaria L. ცოცხმაგარა |

|  |Malvaceae |

|118 |Hibiscu sponticus Rupr. პონტოს კენაფი |

|119 |Kosteletzkya pentacarpos (L.) Ledeb. (Hibiscus pentacarpos |

| |L.) კოსტელეტსკია |

|  |Onagraceaea |

|120 |Epilobium palustre L. ჭაობის წყალნაწყენი |

|121 |Ludwigia palustris (L.) Elliott ჭაობის ლუდვიგია |

|  |Oxalidaceae |

|122 |Oxalis acetosella L. მჟაველა |

|123 |Xanthoxalis corniculata (L.) Small (Oxalis corniculataL.) |

|  |Phytolaccaceae |

|124 |Phytolaca americana L. ამერიკული ჭიაფერა |

|  |Plantaginaceae |

|125 |Plantago lanceolata L. ლანცეტა მრავალძარღვა |

|126 |P.major L. მრავალძარღვა |

|  |Polygonaceae |

|127 |Persicaria amphibian (L.) Delarbre (Polygonum amphibium L. |

| |წყლის დვალურა |

|128 |P. hydropiper (L.) Spach (Polygonum hydropiper L.) წალიკა |

|129 |P.aviculare L. ჩვეულებრივი მატიტელა |

|130 |Polygonum perfoliatum L. მატიტელა |

|131 |P. posumbu Buch.-Ham. ex D. Don მატიტელა |

|132 |P. thunbergii Siebold&Zucc. ტუნბერგის მატიტელა |

|133 |Rumex acetosella L .მჟავე მჟაუნა |

|  |Primulaceae |

|134 |Lysimachia vulgaris L. ხახვთესლა |

|  |Ranunculaceae |

|135 |Ficaria calthifolia Reichenb. ჩაწყობილა ბაია |

|136 |Ranunculus bulbosus L. ბაია |

|137 |R. muricatus L. ბაია |

|138 |R.oreophilusBieb. (R.acutilobusLedeb.,R.makaschwili |

| |iKem.-Nath.) ბაია |

|139 |R. sceleratus L. ბაია |

|140 |R. trachycarpus Fisch. &C.A.Mey. (Ranunculus marginatus |

| |d'Urv.) |

|  |Rosaceae |

|141 |Duchesnea indica (Andr.) Focke გველისმარწყვი |

|142 |Potentilla erect a (L.) Raeusch. ოთხფურცელა მარწყვაბალახი |

|143 |P. reptans L. მარწყვაბალახი |

|144 |P. supina L. |

|145 |Rubu sanatolicus Focke მაყვალი |

|146 |R.discolor Boiss. მაყვალი |

|147 |R.hirtus Waldst.& Kit. მაყვალი |

|  |Rubiaceae |

|148 |Galium palustre L. ენდრონიკა |

|149 |G. tricornutum Dandy ენდრონიკა |

|  |Sambucaceae |

|150 |Sambucus ebulus L. ანწლი |

|  |Solanaceae |

|151 |Datura stramonium L. ლემა |

|152 |Solanum pseudocapsicum L. ძაღლყურძენა |

|  |Urticaceae |

|153 |Urtica dioica L. |

|  |Violaceae |

|154 |Viola arvensis Murr. ყანის ია |

|  | ერთლებნიანები |

|  |Amaryllidaceae |

|155 |Leucojum aestivum L. ცხენისკბილა |

|  |Commelinaceae |

|156 |Commelina communis L. ტყის ჭორტანა |

|157 |Tradescantia virginiana L. ჭორტანა |

|  |Cyperaceae |

|158 |Bulbostylis tenerrima (Fisch. &C.A.Mey. exLedeb.) Palla |

|159 |Carex pendula L. დაკიდებული ისლი |

|160 |Eleocharis palustris (L.) Roem. &Schult. |

|161 |Fimbiristylis annua (All.)Roem.et Schult. |

|162 |Juncellu sserotinus (Rottb.) C.B.Clarke |

|163 |Kyllinga gracillima Miq. |

|164 |Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. |

|165 |Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.) |

| |Palla) სამგვერდა წყლის წაბლი |

|166 |Iris pseudocorus L. წყლის ზამბახი |

|167 |Sisyrinchium angustifolium Mill. სიზირინხიუმი |

|  |Juncaceae |

|168 |Juncus acutus L. ჭილი |

|169 |J. bufonius L. ჭილი |

|170 |J.effusus L. ტოტებგაშლილი ჭილი |

|171 |J. lampocarpus Ehrh. exHoffm. (Juncus articulatus L.) ჭილი |

|172 |Luzula forsteri (Smith) DC.(Juncus forsteri Smith) ფორსტერის |

| |ისლურა |

|  |Poaceae |

|173 |Aegilops cylindrica Host |

|174 |Agropyron caninum (L.) P.Beauv. |

|175 |Agrostis alba L. Poanemoralis L. ნამიკრეფია |

|176 |A. gigantea Roth. (A.albasubsp.gigantea (Roth.) |

|177 |Aira elegans Willd. Ex Gaudin.(A.capillaris Host.) |

|178 |Andropogon virginicus L. წნელის მელაკუდა |

|179 |Anthoxanthum amarum Brot. ყვითელთავთავა |

|180 | A. odoratum L. |

|181 |Arthraxon hispidus (Thunb.) Makino |

|182 |Bromus japonicas Thunb. შვრიელა იაპონური |

|183 |B. tectorum L. შვრიელა |

|184 |Calamagrostis arundinacea (L.) Roth. ლერწმისებრი ბრძამი |

|185 |C.epigeios (L.) Roth. |

|186 |Catabrosa aquatica (L.) Beauv. (Aira aquatica L.) |

|187 |Digitaria sanguinalis (L.) Scop. [D.vulgaris (Schrad.) Bess.]|

| |მწყერფეხა |

|188 |D. ciliaris (Retz.) Koeler მწყერფეხა |

|189 |D. ischaemum (Schreb.) Muhl. მწყერფეხა |

|190 |D.violascens Link [D.chinensis (Retz.) A.Camus Paspalum |

| |chinense Nees] მწყერფეხა |

|191 |Echinochloa crusgalli (L.) Beauv.s.l. ბურჩხა |

|192 |Eleusine indica (L.) Gaertn. |

|193 |E. tristachya (Lam.) Lam. |

|194 |Eragrostis minor Host. |

|195 |E. pilosa(L.) P.Beauv. |

|196 |Erianthus ravennae (L.) P.Beauv. (Saccharum ravennae (L.) L.)|

|197 |Leersia oryzoides (L.) Sw. |

|198 |Leymus racemosus (Lam.) Tzvelev |

|199 |Lolium loliaceum (Bory&Chaub.) Hand.-Mazz. კოინდარი |

|200 |Panicum dichotomiflorum Michx. |

|201 |P. lanuginosum Elliott (Panicum acuminatum Sw.) |

|202 |Paspalum dilatatum Poir. ლაკარტია |

|203 |P. paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) |

| |პასპალუმისებრი პასპალუმი |

|204 |P. thunbergii Kunth ex Steud. ტუნბერგის პასპალუმი |

|205 |Phalaroides arundinacea (L.) Rauschert (Phalaris arundinacea |

| |L.) |

|206 |Phleum paniculatum Huds. |

|207 |Ph. phleoides(L.)Karst. (P.boehmeri.Wib.;Phalaris phleoides |

| |L.) . |

|208 |Poaannua L. თივაქასრა ერთწლოვანი |

|209 |P. bulbosa L.;P.crispaThuill. [P.bulbosasubsp.vivipara |

| |(Koel.) Arcang.] თივაქასრა |

|210 |P. compressa L. ჩაჭყლეტილი თივაქასრა |

|211 |P.trivialis L. თივაქასრა |

|212 |Polypogon semiverticillatus (Forssk.) Hyl. (Polypogon viridis|

| |(Gouan) Breistr.) |

|213 |Rostraria cristata (L.) Tzvel. (Koeler ia phleoides (Vill.) |

| |Pers.) |

|214 |Sorghum halepense (L.) Pers. შალაფა |

|215 |Sporobolus fertilis (Steud.) Clayton |

|216 |Tragus racemosus (L.) All. |

|217 |Vulpia myuros (L.) C.C.Gmel. |

|  |Thyphaceae. |

|218 |Sparganium neglectum Beeby (Sparganium erectum subsp. |

| |neglectum (Beeby) K.Richt.) შხაპრი |

|219 |Typha angustifolia L. წვრილფოთოლა ლაქაში |

|220 |T. latifolia L. ფართოფოთოლა ლაქაში |

4.1.3.

მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორა

|  |გვიმრანაირები |

|  |P T E R I D O P H Y T A |

|  |Marsileaceae |

|1 |Marsilea quadrifolia L. მარსილია ოთხფოთოლა |

|  |Osmundaceae |

|2 |Osmunda regalis L. სამეფო გვიმრა |

|  |Salviniaceae |

|3 |Salvinia natans (L.) All. სალვინია ძაფისებრი |

|  |ფარულთესლოვნები |

| |A N G I O S P E R M A E ორლებნიანები |

| |(D I C O T Y L E D O N E A) |

|  |Haloragaceae |

|4 |Myriophyllum spicatum L. თავთავაფრთაფოთოლა |

|5 |M. verticillatum L. საგველასებრიფრთაფოთოლა |

|  |Lentibulariaceae |

|6 |Utricularia .vulgaris L. ბუშტოსანა |

|  |Orobanchaceae |

|7 |Rhamphicarpa medwedewii Albov. მედვედევის რამფიკარპა |

|  |Nymphaeaceae |

|8 |Nymphaea alba L. თეთრი დუმფარა |

|9 |N. candida C.Presl დუმფარა |

|10 |N. colchica (Woronow ex Grossh.) Kem.-Nath. კოლხური დუმფარა |

|11 |Nupharlutea (L.) Sm. ყვითელი დუმფარა |

|  |Plantaginaceae |

|12 |Callitriche palustris L. ვარსკვლავა ჭაობის |

|13 |C. stagnalis Scop. ვარსკვლავა |

|  |Polygonaceae |

|14 |Polygonum.thunbergii Siebold & Zucc. თუნბერგის მატიტელა |

|  |Ranunculaceae |

|15 |Ranunculus muricatus L. დუგუმი, ბაია |

|16 |R. sceleratus L.-ბაია |

|  |Trapaceae |

|17 |Trapa colchica Albov კოლხური წყლის კაკალი |

|18 |Trapa maleevii V.N.Vassil. მალეევის წყლის კაკალი |

|  | ერთლებნიანები MONOCOTILEDONEAE |

|  |Alismataceae |

|19 |Alisma plantago-aquatica L. წყლის მრავალძარღვა |

|20 |Sagittaria platyphylla (Engelm.) J.G.Sm.ისარა |

|  |Araceae |

|21 |Acorus calamus L. კოთხუჯი |

|22 |Spirodela polyrrhiza (L.) Schleid. |

|  |Butomaceae |

|23 |Butomus umbellatus L. ჩალაყვავილა |

|  |Ceratophyllaceae |

|24 |Ceratophyllum demersum L. რქაფოთოლა |

|25 |C. submersum L. რქაფოთოლა |

|  |Cyperaceae |

|26 |Bulbostyli stenerrima (Fisch. &C.A.Mey. exLedeb.) Palla |

|27 |Eleucharis palustris (L.) Roem. &Schult. ელეოქარისი |

|28 |Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. |

|29 |Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.) |

| |Palla) სამგვერდა წყლის წაბლი |

|30 |Schoenoplectus juncoides (Roxb.) Palla კოკოზა |

|31 |S. lacustris (L.) Palla კოკოზა |

|32 |S. mucronatus (L.) Palla კოკოზა |

|33 |S.triqueter(L.) Palla კოკოზა |

|  |Hydrocharitaceae |

|34 |Egeria densa Planch. ეგერია |

|35 |Hydrocharis morsus-ranae L. წყლის სურო |

|  |Juncaceae |

|36 |Juncus lampocarpus Ehrh. Ex Hoffm. (Juncus articulatus L.) |

| |ჭილი |

|37 |Luzula forsteri (Smith) DC.(Juncus forsteri Smith) ფორსტერის |

| |ისლურა |

|  |Poaceae |

|38 |Calamagrostis arundinacea (L.) Roth. ქასრა |

|39 |C. epigeus (L.) Roth. ქასრა |

|40 |Paspalum paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) |

| |პასპალუმისებრი პასპალუმი |

|41 |P. thunbergii Kunth ex Steud. თუნბერგის პასპალუმი |

|42 |Phragmites australis (Cav.) Trin. exSteud. სამხრეთის ლელი |

|  |Potamogetonaceae |

|43 |Potamogeton filiformis Pers. (Stuckenia filiformis (Pers.) |

| |Börner) |

|44 |P. natans L. |

|45 |P. pectinatus L. (Stuckenia pectinata (L.) Börner) |

|  |Thyphaceae |

|46 |Sparganium neglectumBeeby (Sparganium erectum subsp. |

| |Neglectum (Beeby) K.Richt.) შხაპრი |

|47 |Typha angustifolia L. წვრილფოთოლა ლაქაში |

|48 |T. latifolia L.ფართოფოთოლა ლაქაში |

|49 |T.minima Hoffm. (Typha laxmannii Lepech.) ლაქაში |

4.1.4 სანაპირო ქვიშიანი დიუნების ფლორა

|  |Equisetacea |

|1 |E. arvensis L. შვიტა |

|2 |E.ramossisimus Derf შვიტა |

|3 |Potentilla supina L. უკან გადაღუნული მარწყვა ბალახი |

|4 |Potentilla reptans L. მარწყვაბალახი |

|5 |Geum urbanum L. |

|  |Leguminosae |

|6 |Sophora alopecuroides L. სოფორა |

|7 |Ononis arvensis L. ფშნის ეკალი |

|8 |Medicago maritima L. ზღვის იონჯა |

|9 |M. minima (L.) ბირკიანი იონჯა |

|10 |M. rigidule Deuc. იონჯა |

|11 |M. lupulina L. სვიისებრი იონჯა |

|12 |M.falcata L. ყვითელი იონჯა |

|13 |Trifolium subterraeum L. სამყურა |

|15 |T. resupinatum L. შაბთარი |

|16 |T. tunius Stev. სამყურა |

|17 |T.repens L. თეთრი სამყურა |

|18 |T. hybridum L. შვედური სამყურა |

|19 |T. micranthumViv. სამყურა |

|20 |T. campestre Schreb. სამყურა |

|21 |T. striatum L. სამყურა |

|22 |T. scabrum L. სამყურა |

|23 |T. arvense L. ბურტყლა სამყურა |

| 24 |Dorycniumintermedium Led/ D. herbaceum ხუთყურა |

|25 |Lotus tenius Kit კურდღლის ფრჩხილა |

|26 |L . angustissisus L. კურდღლის ფრჩხილა |

|27 |L. corniculatus L. კურდღლის ფრჩხილა |

|28 |Gallega officinalis L. ხბოშუბლა |

|29 |Astragalus galegiformis L. გლერძა |

|30 |Ornithopus compressus L. ჩიტიფეხა |

|31 |Coronilla varia L. ყავისფრჩხილა |

|32 |Lathyrus tuberosus L. თერო |

|33 |L. pratensis L. მდელოს მატკვარცანა |

|34 |L .hirsutus L. |

|  |Linaceae |

|35 |Linum bienne Miller. სელი |

|  |Oxalidaceae |

|36 |Oxalis corniculata L. მჟაველა |

|  |Zygophyllaceae |

|37 |Tribulus terrestris L. კუროსთავი |

|  |Euphorbiacea |

|38 |Euphorbia nutans Lag. რძიანა |

|39 |E. maculata L. რძიანა |

|40 |E. stricta L. რძიანა |

|41 |E. peplus L. რძიანა |

|42 |E. paralias რძიანა |

|43 |E. pubescens Vahl. რძიანა |

|  |Eleagnaceae |

|44 |Hipophae rhamnoides L. ქაცვი |

|  |Umbeliferae Apiacea |

|45 |Eryngium maritimum L. ზღვის ნარი |

|46 |E. biebrsteinianum Nevski ბიბერშტეინის ნარი |

|  |Rubaceae |

|47 |Asperulahumifusa (bieb.) Bess. ფხუწა |

|48 |Galium tricornitum Dandy ხოვერა |

|  |Valerianaceae |

|49 |Valernanellalocusta (L.) |

|  |Asclepiadaceae |

|50 |Gomphocarpus fruticosus L.ბამბაცა |

|51 |Periplica graeca L. ღვედკეცი |

|52 |Cynanchum acutum L. მლაშე ხვართქლა |

|  |Convolvulaceae |

|53 |Calystegia soldanella (L.) R.BR. სოლდანელასებრი დიდი |

| |ხვართქლა |

|54 |Convolvulus arvensis L .ხვართქლა |

|55 |C. cantabrica L. ხვართქლა |

|  |Boraginaceae |

|56 |Tournefortia sibirica L. არგუზია ციმბირული |

|57 |Heliotropium ellipticum Led. ჰელიოტროპი |

|  |Solanaceae ძაღლყურძენასებრნი |

|58 |Physalis alkegengi ონტკოფა |

|59 |Ph. Ixocarpa Brot. Et Hornemm ონტკოფა |

|60 |Ph. peruviana L. პერუს ონტკოფა |

|  |ScrophulariaceaeJuss |

|61 |Verbascum thapsus L. |

|62 |V. sessiliflorum Murb. |

|63 |V. gnaphalodes V. Arvensis |

|64 |Celsia heterophylla Desf. |

|65 |Lindernia procumbens (Krocker) barb. |

|66 |Veronica didima Ten |

|67 |Parentucella latifolia (L.) Careul. |

|  |Verbeneceae |

|68 |Vitex rotundifolia L. მრგვალფოთოლა ხეპილპილა |

|69 |Stachys maritima L. დედაფუტკარა |

|70 |Salvya verticillata L. სალბი |

|  |Papaveraceae |

|72 |Claucium flavum Grantz. ყაყაჩურა |

|73 |Fumariacapreolata L. შავთარა |

|  |Cruciferae |

|74 |Lepidium texanum Buckley. წიწმატი |

|75 |Coronopus procumbens Gilib. |

|76 |Coronopus didymus (L.) Smith. |

|77 |Cakile euxina Pobed. ზღვისპირა კაკილე |

|78 |Raphanus maritimus Smith ზღვის ბოლოკი |

|  |Compositae რთულყვავილოვნები |

|79 |Filago eriocephala Guss. ნაცარა |

|80 |Tagetes minuta L. ხავერდა |

|81 |Achilea biebersteinii G.Afan. ბიბერსტეინის ფარსმანდუკი |

|82 |Otantus maritimus L. ზღვისპირა ოთანთუსი |

|83 |Matricaria chamonilla var. recutitita L. სამკურნალო |

| |მატრიკარია |

|84 |Echinops colchicus D.Sosn. თავკომბალა |

|85 |Silybum marianum (L.) |

|86 |Scolymus hispanicum L. |

|  |Caryophyllaceae |

|87 |Spergula arvensis |

|88 |Spergularia marginata DC |

|89 |Polycarpon tetraphyllum L. |

|90 |Silene anglica L . ქოთანა |

|91 |S. iberica Bieb ქოთანა |

|92 |Tunica saxifraga (L.) ციმციმა |

|  |Chenopodiacea ნაცარქათამასებრნი |

|93 |Atriplex patula თათაბო |

|94 |Chenopodium botrys ნაცარქათამა |

|95 |Ch. ambrosoides L. მექსიკური ჩაი |

|96 |Salsola tragus L. |

|  |Amaranthasceae |

|97 |Amaranthus deflexus ჯიჯლაყა |

|  |Moraceae |

|98 |Ficus carica ლეღვი |

|  |Polygonaceae |

|99 |Polygonum litoralis Meissn. პოლიგონუმი |

|  |Liliaceae |

|100 |Muscari armeniacum baker ყაზახა |

|  |Amarylidaceae |

|101 |Pancratium maritimum L.ზღვის შროშანი |

|  |Ceperaceae |

|102 |Cyperus longus L. თავნასკვა ჩალა |

|103 |C. badius Desf. წაბლისფერი წამალწვრილი |

|104 |Pycreus flavescens L. |

|105 |P. globosus All. |

|106 |P. korshinsky (Moeinsh.) Kuk. |

|107 |Holoschoenus romanus L. |

|108 |Carex cuspidata Host. ისლი |

|  |Poaceae |

|109 |Imperata cylindica (L.) Beauv. იმერული მაწაქი |

|110 |Digitaria violascens Link. მწყერფეხა |

|111 |D.ciliarias (Retz) Koel. |

|112 |Aira elegans Willd ex Gaudin |

|113 |Cynodon dactylon (L.) Pers. გლერტა |

|114 |Eleusine tristachia Kunth დაგუსა |

|115 |E. indica (L.) gaertn |

|116 |Sieglingia decumbens (L.) Betrnh. |

|117 |Koeleria phleoides (Vill.) Pers კეწეწურა |

|118 |Poa compressa L. თივაქასრა |

|119 |Festuca heterophylla Lam. წივანა |

|120 |Vulpia myuros (L.) C.C Gmel. |

|121 |Bromus japonicus L. შვრიელა |

|122 |Lolium rigidum Gaud. |

|123 |L. loliaceum (Bory et chaub.( hand-mazz. |

|124 |Leymus racemosus lam |

|  |Cuscutaceae |

|125 |Cuscuta cesartiana აბრეშუმა |

4.1.5 ფლორის რელიქტური სახეობები

|N |სახელწოდება ლათინურად |სახელწოდება ქართულად |გავრცელება |

|1 |Drosera rotundifolia |მწერიჭამია დროზერა |იმნათი, ჭურია |

|2 |Molinia litoralis |ჩრდილოეთის ისლი |იმნათი, ჭურია, ფიჩორა |

|3 |Rhynchospora alba |თეთრი რინხოსპორა |იმნათი |

|4 |Osmunda regalis |სამეფო გვიმრა |იმნათი, ჭურია |

|5 |Menyanthes trifoliata |წყლის სამყურა |იმნათი |

|7 |Cladium mariscus |ხერხა |იმნათი |

|8 |Sphagnum imbricatum |იმბრიკატუმის სფაგნუმი |იმნათი |

|9 |Sphganum papillosum |ტიხრებიანი სფაგნუმი |იმნათი |

|10 |Sphganum rubellum |წითელი სფაგნუმი |იმნათი |

|11 |Sphagnum palustre |ჭაობის სფაგნუმი |იმნათი, ჭურია |

|12 |Spiranthes amoena |ჯადვარი |იმნათი |

|13 |Carex lasiocarpa |ლაზური ისლი |იმნათი |

4.1.6 ფლორის ენდემები

| |სახეობა | |კავკასიის |კოლხეთის |გავრცელება |

|1 |Rhynchospora caucasica |კავკასიის რინხოსპორა |+ | |იმნათი |

|2 |Nymphaea colchica |კოლხური დუმფარა | |+ |იმნათის არხები, ტბები |

|3 |Quercus hartwissiana |კოლხური მუხა | |+ |ფიჩორი, ანაკლია |

|4 |Hibiscus ponticus |პონტოური ტუხტი | | |ანაკლია, ფიჩორა |

|5 |Carex colchica |კოლხური ისლი | | | |

|6 |Trapa colchica |კოლხური წყლის კაკალი | |+ |ანაკლია, იმნათი |

|7 |Solidago turfosa |ტორფნარის ოქროწკეპლა | |+ |ფიჩორა |

|8 |Rhynchospora caucasica |კავკასიის რინქოსპორა |+ | |იმნათი |

4.1.7. ფლორის გლობალური წითელი ნუსხის IUCN სახეობები

1. Kosteletzkya pentacarpos (Hibiscus pentacarpos) - კოსტელეტსკია - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) -

2. Rhamphicarpa medewedwiii - მედვედევის რამფიკარპა - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC)

3. Thelypteris palustris - ჭაობის თელიპტერისი -- IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC)

4. Nymphaea colchica კოლხური დუმფარა - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC)

5. Osmunda regalis - სამეფო გვიმრა - IUICN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

6. Spiranthes sinensis (amoena ) -ჯადვარი- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

7. Rhynchospora alba -თეთრი რინხოსპორა -IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

8. Epipactis palustris -ჭაობის ჯადვარი-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

9. Cladium mariscus -ხერხა- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

10. Menyanthes trifoliata - წყლის სამყურა-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

11. Ficus carica -ლეღვი-IUCNკატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

12. Pterocarya fraxinifolia - ლაფანი- IUCN კატეგორია - მოწყვლადი (VU)

13. Punica granatum - ბროწეული- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

14. Buxus colchica -კოლხური ბზა-IUCN კატეგორტია - საფრთხის ქვეშ მყოფი (СR)

15. Quercus robur.subsp. imeretina - იმერული მუხა - IUCN კატეგორია - მოწყვლადი (VU)

16. Trapa natans -წყლის კაკალი- IUCN კატეგორია -საჭიროებს ზრუნვას (LC)

17. Trapa colchica -კოლხური წყლის კაკალი- IUCN კატეგორია CR

18. Salvinia natans -წყლის გვიმრა-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

19. Marsilea quadrifolia ოთხფოთოლა მარსილეა. IUCN კატეგორია -საჭიროებს ზრუნვას (LC)

20. Utricularia minor -ბუშტოსანა- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

21. Ceratophyllum demersum -ღიმი-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

22. Ceratphyllum submersum-ღიმი- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

23. Potamogeton natans -წყლის ვაზი-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

24. Drosera rotundifolia - ცვრიანი , მრგვალფოთოლა დროზერა - IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC)

კავკასიის წითელი ნუსხის სახეობები

Soliodago turfosa -ტორფის ოქროწკეპლა - IUCN კატეგორიაVU

Hibiscus ponticus -პონტოს ტუხტი -IUCN კატეგორია VU

საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობა – Ulmus glabra - შიშველი თელადუმა - IUCN კატეგორია EN

დანართი 4.2 კაცობურის აღკვეთილის ფლორა

|ხეების და ბუჩქების დასახელება |

|# |ქართული |ლათინური |

|1 |ჩვეულებრივი მურყანი |Alnus glutinosa subsp. Barbata |

|2 |რცხილა |Carpinus betulus |

|3 |თეთრი თუთა |Morus alba |

|4 |შავი თუთა |Morus nigra |

|5 |ლეღვი |Ficus carica |

|6 |კოლხური მუხა |Quercus hartwissiana |

|7 |ვერხვი(ოფი) |Populus nigra |

|8 |ლაფანი |Pterocarya fraxinifolia |

|9 |იფანი |Fraxinus excelsior |

|10 |გლედიჩია |Gledichia triacanthus |

|11 |კავკასიური ხურმა |Diospyros lotus |

|12 |მდგნალი |Salix caprea |

|13 |წნორი |Salix alba |

|14 |ხეჭრელი |Rhamnus frangula |

|15 |ვერხვი |Populus tremula |

|16 |შიშველი თელადუმა |Ulmus glabra |

|17 |პანტა |Pyrus caucasica |

|18 |ძელქვა |Zelkovia carpinifolia |

|19 |კოლხური ჭყორი |Ilex colcchica |

|20 |ძახველი |Viburnum opulus |

|21 |ამორფა |Amorpha truticosa |

|22 |მაყვალი |Rubus sp. |

|23 |დიდგულა |Sambucus nigra |

|24 |წყავი |Prunus laurocerasus |

|ლიანები |

|25 |კოლხური სურო | Hedera colchica |

|26 |ეკალღიჯი |Smilax escelsa |

|27 |ღვედკეცი |Periploca graeca |

|28 |სვია | Humulus lupulus |

|29 |ველური ვაზი |Vitis sylvestris |

|30 |ღვედკეცი | Periploca graeca |

|ბალახოვნები |

|31 |ნაპირის ისლი |Carex riparia |

|32 |ნისკარტიანი ისლი |Carex rostrate |

|33 |ბასრისმაგვარი ისლი |Carex acutiformes |

|34 |ზეაღმართული ისლი |Carex elata |

|35 |გაპობილნაყოფა ისლი |Carex lasiocarpa |

|36 |ევროპული ლიკოპუსი |Lycopus europaeus |

|37 |არხისპირა |Oenanthe peucedanifolia |

|38 |ჩვეულებრივი ჰიდროცოტილე |Hydrocotyle vulgaris |

|39 |ოთხფრთიანი კრაზანა |Hypericum tetrapterum |

|40 |წყლის პიტნა, ტენცო |Mentha aquatic |

|41 |მდინარის შვიტა |Equisetum fluviatile |

|42 |ჭაობის გალინზოგა |Galium palustre |

|43 |ქასრა |Calamagrostis epigeus |

|44 |ხახვთესლა |Lysimachia vulgaris |

|45 |ტოტებგაშლილი ჭილი |Juncus effuses |

|46 |ოთხფურცელა მარწყვა ბალახი |Potentilla erecta |

|47 |ლელი |Phragmites australis |

|48 |თავთეთრა |Holcus lanatus |

|49 |დიდი ხვართქლა |Calystegia sepium |

|50 |ბაღის მაყვალი |Rubus hirsute |

|51 |თუნბერგის მატიტელა |Polygonum thunbergii |

დანართი 4.3.

დანართი 5. ფაუნა

5.1. იქტიოფაუნა

5.1.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის იქტიოფაუნა

|1 |სალამურა |Lampetra mariae |

|2 |ქიცვიანი ზვიგენი |Squalus acanthias |

|3 |ზღვის მელა |Raja clavata |

|4 |ზღვის კატა |Dasyatis pastinaca |

|5 |სვია |Huso huso |

|6 |ჯარღალა |Acipenser nudiventris |

|7 |რუსული ზუთხი |Acipenser güldenstädti |

|8 |ატლანტური ზუთხი |Acipenser sturio |

|9 |ტარაღანა |Acipenser stellatus |

|10 |კოლხური ზუთხი |Acipenserpersicus |

| | |colchicus |

|11 |შავი ზღვის ქარსალა |Sprattus sprattus |

| | |phalericus |

|12 | |Clupeonella cultri |

| | |ventris cultriventris |

|13 |პალიასტომის ღიპა ქაშაყი |Alosa caspia |

| | |palaeostomi |

|14 |შავი ზღვის ქაშაყი |Alosa kessleri pontica |

|15 |მცირე ქაშაყი |Alosa caspia tanaica |

|16 |შავი ზღვის ქაფშია |Engraulis encrasicholus|

| | |ponticus |

|17 |შავი ზღვის ორაგული |Salmo labrax |

|18 |ნაკადულის კალმახი |Salmo labrax fario |

|19 |წერი, ქარიყლაპია |Esox lucius |

|20 |კოლხური ნაფოტა |Rutilus rutilus |

|21 |მორევის ნაფოტა |Rutilus frisii |

| | | |

|22 |კავკასიური ქაშაპი |Squalius cephalus |

|23 |ჯუჯა ქაშაპი |Leuciscus boristenicus |

|24 |ფარფლწითელა |Scardinius |

| | |erythrophthalmus |

|25 |თეთრი ამური |Ctenopharyngodon idella|

|26 |გუწუ, ლოქორა |Tinca tinca |

|27 |კოლხური ტობი |Chondrostoma colchicum |

|28 |მდინარის კავკასიური ღორჯო |Gobio gobio |

| | |lepidolaemus natio |

| | |caucasicus |

|29 |კოლხური ხრამული |Capöeta sieboldi |

| | |(Steindachner) |

|30 |მცირეაზიური ხრამული |Capoeta tinca Heckel |

|31 |კოლხური წვერა |Barbus escherichi |

| | |Steindachner |

|32 |კოლხური შამაია |Chalcalburnus |

| | |chalcoides derjugini |

|33 |თაღლითა |Alburnus alburnus |

|34 |სამხრეთის ფრიტა |Alburnoides bipunctatus|

| | |fasciatus |

|35 |ჩვეულებრივი ბლიკა |Blicca bjoerkna |

|36 |კაპარჭინა |Abramis brama |

|37 |მცირე ვიმბა |Vimba vimba tenella |

|38 |ტაფელა |Rhodeus sericeus |

|39 |კოლხური ტაფელა |Rodeus colchicus |

|40 |კოლხური კვირჩხილა |Phoxinus phoxinus |

| | |cilchicus |

|41 |კოლხური ხრამული |Capoeta sieboldi |

|42 |ვერცხლისფერი კარჩხანა |Carassius auratus |

| | |gibelio |

|43 |ცისარტყელა კალმახი |Salmo mikis |

|44 |ჩვეულებრივი კარჩხანა |Carassius carassius |

|45 |კობრი |Cyprinus carpio |

|46 |ჭრელი სქელშუბლა |Aristichthys nobilis |

|47 |თეთრი სქელშუბლა |Hypophthalmichthys |

| | |molitrix |

|48 |წინაკავკასიური გველანა |Cobitis satunini |

|49 |ევროპული ლოქო |Silurus glanis |

|50 |მდინარის გველთევზა |Anquilla anquilla |

|51 |სარღანი |Belone belone euxini |

|52 |ხმელთაშუაზღვის ღლაბუტა |Gaidropsarus |

| | |mediterraneus |

|53 |ფინია ინკოგნიტო |Parablennius incognitus|

|54 |გველისებური ნემსთევზა |Nerophis ophidion |

|55 |ნემსთევზა |Syngnathus abaster |

|56 |ჰიპოკამპუსი |Hippocampus guttulatus |

| | |microstephanus |

|57 |გამბუზია |Gambusia affinis |

|58 |ლობანი |Mugil cephalus |

|59 |პილენგასი |Mugil soiuj |

|60 |სინღილი, ოქროსფერი კეფალი |Liza (Liza) aurata |

|61 |მახვილცხვირა კეფალი |Liza (Protomugil) |

| | |saliens |

|62 |ათერინა |Atherina boyeri |

|63 |კეფალი რამადა |Liza ramada |

|64 |ლავრაკი |Dicentrarchus labrax |

|65 |ქვის ქორჭილა |Serranus scriba |

|66 |ფარგა |Stizostedion |

| | |(=Lucioperca) |

| | |lucioperca |

|67 |ქორჭილა |Perca fluviatilis |

|68 |ლუფარი |Pomatomus saltator |

|69 |სტავრიდა |Trachurus mediterraneus|

| | |ponticus |

|70 |მუქი კუზანა |Sciaena umbra |

|71 |ნათელი, ბაცი კუზანა |Umbrina cirrosa |

|72 |ზღვის კარჩხანა ლასკირი |Diplodus annularis |

|73 |პუნტაზო |Puntazzo puntazzo |

|74 |სმარისი |Spicara smaris |

|75 |ხონთქარა |Mullus barbatus |

| | |ponticus |

|76 |მწვანულა |Symphodus tinca |

|77 |სღვის დრაკონი |Trachinus draco |

|78 |ვარსკვლავთმრიც-ხველი |Uranoscopus scaber |

|80 |ოფიდიონი |Ophidion rochei |

|81 |ლიპოფრი პავო |Lipophrys pavo |

|82 |თევზთაგვა |Callionymus risso |

|83 |თაგვთევზა ლირა |Callionymus pusillus |

|84 |ზღვის ძაღლი ლირა |Callionymus lyra |

|85 |თავდიდა ღორჯო |Gobius xanthocephalus |

|86 |სკუმბრია |Scomber scombrus |

|87 |კავკასიური ღორჯო |Pomatoschistus |

| | |caucasicus |

|88 |მარმარილოსებრი ღორჯო |Proterorhinus |

| | |marmoratus |

|89 |კნიპოვიჩია |Knipowitschia |

| | |georghievi |

|90 |ღორჯო მდევარი |Neogobius |

| | |gymnotrachelus |

|91 |შავპირა ღოეჯო |Neogobius melanostomus |

|92 |ღორჯო რატანი |Neogobius ratan |

|93 |სირმანის ღორჯო |Neogobius syrman |

|94 |წითურა ღორჯო |Neogobius cephalarges |

|95 |ღორჯო მექვიშია |Neogobius fluviatilis |

|96 |მრგვალი ღორჯო |Mesogobius |

| | |batrachocephalus |

|97 |შავი ღორჯო |Gobius niger |

|98 |მილერის ღორჯო |Pomatischistus bathi |

|99 |ზღვის ჩიქვი |Scorpaena porcus |

|100 |ზღვის მამალი |Trigla lucerna |

|103 |შავი ზღვის კამბალა |Psetta maxima maeotica |

|104 |მდინარის კამბალა |Platichthys flesus |

| | |luscus |

|105 |ზღვის ენა |Solea nasuta |

5.1.2. პალიასტომის ტბისა და მიმდებარე წყალსატევების იქტიოფაუნა

| |თევზების სახეობები |წლები |

| | | 1940 | 1974 |1985 |1998 |2006 |2016 |

|N |2 |3 |4 |

|1 |Huso huso |სვია |EN IUCN საფრთხის ქვეშ მყოფია მსოფლიო მასშტაბით |

|2 |Acipenser sturio |ფორონჯი |CR IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით |

|3 |Acipenser stellatus |ტარაღანა |EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით |

|4 |Acipenser gueldenstaedti |რუსული ზუთხი |EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით |

|5 |Acipenser persicus |სპარსული ზუთხი |EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით |

5.2. ფრინველები

5.2.1. წითელი ნუსხის ფრინველები

|№ |ქართული სახელწოდება |ლათინური სახელწოდება |IUCN |

|1 |წითელყელა კოკონა (მურტალა) |Podiceps grisegaena |LC-საჭიროებს ზრუნვას |

|2 |ვარდისფერი ვარხვი |Pelecanus onocrotalus |LC-საჭიროებს ზრუნვას |

|3 |ქოჩორა ვარხვი |Pelecanus crispus |VU მოწყვლადი |

|4 |თეთრი ყარყატი (ლაკლაკი) |Ciconia ciconia |LC საჭიროებს ზრუნვას |

|5 |შავი ყარყატი |Ciconia nigra |LC საჭიროებს ზრუნვას |

|6 |პატარა ღერღეტი |Anser erythropus |VU მოწყვლადი |

|7 |წითელი იხვი |Tadorna ferruginea |LC საჭიროებს ზრუნვას |

|8 |მარმარილოსებრი იხვი |Marmaronetta angustirostris |VU მოწყვლადი |

|9 |თეთრფრთიანი გარიელა |Melanitta fusca |VU მოწყვლადი |

|10 |თეთრთვალა იხვი |Oxyura leucocephala |EN გლობალურად მოწყვლადი |

|11 |ქორცქვიტა |Accipiter brevipes |LC საჭიროებს ზრუნვას |

|12 |ველის კაკაჩა |Buteo rufinus |LC საჭიროებს ზრუნვას |

|13 |ბექობის არწივი |Aquila heliaca |VU მოწყვლადი |

|14 |დიდი მყივანი არწივი |Aquila clanga |VU მოწყვლადი |

|15 |ფასკუნჯი |Neophron percnopterus |EN გლობალურად მოწყვლადი |

|16 |რუხი წერო |Grus grus |LC საჭიროებს ზრუნვას |

5.2.2. მოზამთრე წყალმცურავი ფრინველების სრული რიცხოვნობა ქართული დასახელებითა და კონსერვაციული სტატუსით

| |ქართული |ლათინური დასახელება | |IUCN-ის კონსერვაციული |საქართველოს |

| |დასახელება | | |სტატუსი |წითელი ნუსხის |

| | | | | |სახეობა |

|1 |ყვეითელნისკარტა გედი |Cygnus cygnus | |LC  |  |

|2 |წითელნისკარტა გედი |Cygnus olor | |LC  |  |

|3 |მცირე თეთრშუბლა ბატი |Anser erythropus | |VU |EN |

|4 |დიდი თეთრშუბლა ბატი |Anser albifrons | |LC  |  |

|5 |ამლაყი იხვი |Tadorna tadorna | |LC  |  |

|6 |წითელი იხვი |Tadorna ferruginea | |  |VU |

|7 |გარეული იხვი |Anas platyrhynchos | |LC  |  |

|8 |რუხი იხვი |Anas strepera | |LC  |  |

|9 |კუდსადგისა იხვი |Anas acuta | |LC  |  |

|10 |განიერნისკარტა იხვი |Anas clypeata | | LC |  |

|11 |თეთრშუბლა იხვი |Anas penelope | |LC  |  |

|12 |სტვენია იხვი |Anas crecca | |LC  |  |

|13 |ზღვის ყვინთია |Aythya marila | |LC  |  |

|14 |წითელთავა ყვინთია |Aythya ferina | |VU  |  |

|15 |წითელნისკარტა ყვინთია |Netta rufina | |LC  |  |

|16 |ქოჩორა ყვინთია |Aythya fuligula | |LC  |  |

|17 |თეთრთვალა ყვინთია |Aythya nyroca | |NT |  |

|18 |გარიელი |Melanitta fusca | |VU |EN |

|19 |ამაყა |Bucephala clangula | | LC |  |

|20 |წითელჩიჩახვა ღორიხვა |Gavia stellata | | LC |  |

|21 |შავჩიჩახვა ღორიხვა |Gavia arctica | |LC  |  |

|22 |მცირე ბატასინი |Mergellus albellus | |LC  |  |

|23 |დიდი ბატასინი |Mergus merganser | |LC  |  |

|24 |წვრილნისკარტა ბატასინი |Mergus serrator | |LC  |  |

|25 |შავყელა კოკონა |Podiceps nigricollis | |LC  |  |

|26 |მცირე კოკონა |Tachybaptus ruficollis | |LC  |  |

|27 |დიდი კოკონა |Podiceps cristatus | |LC  |  |

|28 |ხმელთაშუაზღვის-პირული ქარიშხალა |Puffinus yelkouan | |VU  |  |

|29 |ვარდისფერი ვარხვი |Pelecanus onocrotalus | |LC  |VU |

|30 |ქოჩორა ვარხვი |Pelecanus crispus | |VU |EN |

|31 |დიდი ჩვამა |Phalacrocorax carbo | |LC  |  |

|32 |ღამის ყანჩა |Nycticorax nycticorax | |LC  |  |

|33 |მცირე თეთრი ყანჩა |Egretta garzetta | |LC  |  |

|34 |დიდი თეთრი ყანჩა |Casmerodius albus | |LC  |  |

|35 |რუხი ყანჩა |Ardea cinerea | |LC  |  |

|36 |წყლის ქათამი |Gallinula Chloropus | |LC  |  |

|37 |მელოტა |Fulica atra | |LC  |  |

|38 |ნისკარტსადგისა |Recurvirostra avosetta | |LC |  |

|39 |მექვიშია |Calidris alpina | |LC  |  |

|40 |შავი ჭოვილო |Tringa ochropus | |LC  |  |

|41 |მებორნე |Actitis hypoleucos | |LC  |  |

|42 |წითელფეხება ჭოვილო |Tringa erythropus | | LC |  |

|43 |ვიწროკუდა თოლია-მეკობრე |Stercorarius parasiticus | |LC  |  |

| |ტბის თოლია |Larus ridibundus | |LC  |  |

|45 |წვრილნისკარტა თოლია |Larus genei | |LC  |  |

|46 |ვეჟანი თოლია |Larus canus | |LC  |  |

|47 |თავშავა თოლია |Larus melanocephalus | |LC  |  |

|48 |დიდი თავშავა თოლია |Larus ichthyaetus | |LC  |  |

|49 |მცირე თოლია |Hydrocoloeus minutus | |LC  |  |

|50 |ყვითელფეხება თოლია |Larus michahellis | |LC |  |

|51 |სომხური თოლია |Larus armenicus | |NT  |  |

|52 |კასპიური თოლია |Larus cachinnans | |LC  |  |

|53 |ჭრელნისკარტა თევზიყლაპია |Sterna sandvicensis | |LC  |  |

|54 |ალკუნი |Alcedo atthis | |LC  |  |

5.2.3. მობუდარი ფრინველები კოლხეთის ეროვნულ პარკში

|  |სახეობა / საიტი |  |  |  |  |

|  |ქართული |ლათინური |ჭურია |ყულევი |პალიასტომი/ფიჩორი |

|1 |მცირე კოკონა |Trachybaptus ruficolis |1 |0 |0 |

|2 |დიდი კოკონა |Pediceps cristatus |1 |0 |0 |

|3 |მცირე ყარაულა |Ixobrychus minutus |1 |0 |0 |

|4 |ეგვიპტური ყანჩა |Bubulcus ibis |0 |0 |1 |

|5 |დიდი თეთრი ყანჩა |Casmerodius albus |4 |0 |1 |

|6 |რუხი ყანჩა |Aredea cinerea |3 |3 |0 |

|7 |ქარცი ყანჩა |Ardea pupurea |1 |0 |0 |

|8 |მცირე წინტალა |Charadrius badius |1 |0 |0 |

|9 |თოლიისნისკატრა თევზიყლაპია |Sterna nilotica |9 |0 |0 |

|10 |თეთრფრთება თევზიყლაპია |Chlidonia leucopterus |3 |0 |0 |

|11 |ლოყათეთრი თევზიყლაპია |Chlidonia hybrida |4 |0 |0 |

|12 |გვრიტი |Stertapelia turtur |3 |4 |0 |

|13 |გუგული |Cuculus canorus |7 |6 |5 |

|14 |წყრომი |Otus scops |0 |0 |0 |

|15 |უფეხურა |Caprimulgus europaeus |5 |2 |0 |

|16 |ნამგალა |Apus apus |0 |6 |0 |

|17 |ალკუნი |Alcedo otthis |0 |0 |1 |

|18 |კვირიონი |Merops apiaster |5 |2 |0 |

|19 |მწვანე კოდალა |Picus viridis |0 |0 |1 |

|20 |დიდი ჭრელი კოდალა |Dendrocopus majior |0 |0 |3 |

|21 |საშუალო ჭრელი კოდალა |Dendrocopus medius |0 |0 |1 |

|22 |მცირე ჭრელი კოდალა |Dendrocopus minor |0 |1 |0 |

|23 |მაქცია |Jynx torquilla |1 |1 |0 |

|24 |ქვიშის მერცხალი |Riparia riparia |0 |1 |0 |

|25 |სოფლის მერცხლი |Hirundo ristika |13 |4 |3 |

|26 |ქალაქის მერცხალი |Delichon urbicum |0 |2 |0 |

|27 |თეთრი ბოლოქანქარა |Matracilla alba |0 |0 |2 |

|29 |ყვითელი ბოლოქანქარა |Matracilla flava |5 |7 |3 |

|30 |გულწითელა |Erithacos rubicola |0 |0 |1 |

|31 |ბულბული |Luscinia megarhinchos |5 |4 |6 |

|32 |მეღორღია |Oenanthe oenanthe |1 |0 |0 |

|33 |წრიპა |Tardus phylomelus |2 |2 |3 |

|34 |შავი შაშვი |Tardus merula |5 |6 |4 |

|35 |მომინოსებური ასპუჭაკი |Sylvia nisoria |4 |5 |1 |

|36 |შავთავა ასპუჭაკი |Sylvia atricapila |3 |7 |4 |

|37 |თეთრყელა ასპუჭაკი |Sylvia communis |3 |5 |1 |

|38 |მცირე თეთრყელა ასპუჭაკი |Sylvia Curruca |0 |1 |0 |

|39 |სევის მეჩალია |Lacustella luscinioides |5 |4 |4 |

|40 |ლერწმის მაჩალია |Acrocephalus scitpaceus |1 |0 |0 |

|41 |ჭაობის მეჩალია |Acrocephalus palustris |9 |15 |14 |

|42 |შაშვისებრი მეჩალია |Acrocephalus arundinaceus |2 |1 |1 |

|43 |წენგოსფერი მაჩალია |Iduna pollida |0 |0 |1 |

|44 |ყარანა |Phylloscopus trachilus |1 |1 |0 |

|45 |ჭივჭავი |Phylloscopus collibita |0 |0 |4 |

|46 |ბუზიჭერია |Muscicapa striata |0 |1 |0 |

|47 |მემატლია |Fecidula semitorduata |0 |1 |0 |

|48 |დიდი წივწივა |Parus major |4 |3 |5 |

|49 |შავი წივწივა |Periparus ater |0 |0 |3 |

|50 |ლურჯი წივწივა |Cyanister caeruleus |0 |0 |3 |

|51 |თოხიტარა |Aegithalus caudatus |9 |0 |2 |

|52 |მცირე რუხი ღაჟო |Lanius minor |1 |0 |0 |

|53 |წითელზურგა ღაჟო |Lanius colloia |14 |3 |0 |

|54 |ჩხიკვი |Carrulus glandarius |2 |1 |3 |

|55 |რუხი ყვავი |Carvus cornix |3 |1 |0 |

|56 |მოლაღური |Oriolus oriolus |2 |5 |3 |

|57 |სახლის ბეღურა |Passer domesticus |4 |2 |0 |

|58 |მინდვირის ბეღურა |Passer montanus |2 |0 |0 |

|59 |ნიბლია |Fringila coelebs |5 |2 |5 |

|60 |მწვანულა |Chloris chloris |0 |3 |0 |

|61 |ჩიტბატონა |Cardeulis cardeulis |0 |1 |0 |

|62 |ლერწმის გრატა |Emberixa schooeniclus |2 |1 |1 |

|63 |მეფეტვია |Emberiza calandra |8 |1 |0 |

5.2.4. მობუდარი ფრინველები კაცობურის აღკვეთილში

| |ქართული სახელწოდება |ლათინური სახელწოდება |

|1 |გვრიტი |Stertapelia turtur |

|2 |გუგული |Cuculus canorus |

|3 |წყრომი |Otus scops |

|4 |ალკუნი |Alcedo otthis |

|5 |დიდი ჭრელი კოდალა |Dendrocopus majior |

|6 |სოფლის მერცხლი |Hirundo ristika |

|7 |ტყის მწყერჩიტა |Anthus trivialis |

|8 |თეთრი ბოლოქანქარა |Matracilla alba |

|9 |გულწითელა |Erithacos rubicola |

|10 |ბულბული |Luscinia megarhinchos |

|11 |ბოლოცეცხლა |Phoenicurus phoenicurus |

|12 |წრიპა |Tardus phylomelus |

|13 |შავი შაშვი |Tardus merula |

|14 |ჭივჭავი |Phylloscopus collibita |

|15 |ჭინჭარაქა |Traglobytrs trabloyitrs |

|16 |დიდი წივწივა |Parus major |

|17 |ლურჯი წივწივა |Cyanister caeruleus |

|18 |თოხიტარა |Aegithalus caudatus |

|19 |წითელზურგა ღაჟო |Lanius colloia |

|20 |ჩხიკვი |Carrulus glandarius |

|21 |რუხი ყვავი |Carvus cornix |

|22 |მოლაღური |Oriolus oriolus |

|23 |სახლის ბეღურა |Passer domesticus |

|24 |მინდვირის ბეღურა |Passer montanus |

|25 |ნიბლია |Fringila coelebs |

|26 |მწვანულა |Chloris chloris |

|27 |ჩიტბატონა |Cardeulis cardeulis |

5.2. 5. მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების ნუსხა

| |ქართული | ლათინური |არსებობის სტატუსი |

| |დასახელება |დასახელება | |

|1 |შავჩიჩახვა ღორიხვა |Gavia arctica |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|2 |წითელჩიჩახვა ღორიხვა |Gavia stellata |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|3 |წითელყელა მურტალა |Podiceps auritus) |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა. |

|4 |დიდი მურტალა |Podiceps cristatus |მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|5 |რუხლოყება მურტალა |Podiceps grisegena |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|6 |შავყელა მურტალა |Podiceps nigricollis |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|7 |მცირე მურტალა | Tachybaptus ruficollis |იშვიათად მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|8 |ხმელთაშუაზღვის ქარიშხალა |Puffinus yelkowan |გვხვდება მთელი |

| | | |წლის განმავლობაში |

|9 |ხუჭუჭა ვარხვი |Pelecanus crispus bruch |იშვიათი მოზამთრე სახეობა |

|10 |დიდი ჩვამა |Phalacrocorax carbo |მობინადრე სახეობა |

|11 |მცირე ჩვამა |Phalacrocorax pygmaeus |გადამფრენი სახეობა |

|12 |რუხი ყანჩა |Ardea cinerea Linnaeus |მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|13 |ქარცი ყანჩა |Ardea purpurea Linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|14 |ყვითელი ყანჩა |Ardeola ralloides |გადამფრენი სახეობა |

|15 |წყლის ბუღა |Botaurus stellaris |იშვიათად მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|16 |ეგვიპტური ყანჩა |Bubulcus ibis |გადამფრენი სახეობა |

|17 |თეთრი ყარყატი |Ciconia ciconia |მხოლოდ გადაფრენისას გვხვდება |

|18 |შავი ყარყატი, იშხვარი |Ciconia nigra |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|19 |დიდი თეთრი ყანჩა |Egretta alba |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|20 |მცირე თეთრი ყანჩა |Egretta garzetta |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|21 |მცირე ყარაულა | (Ixobrychus minutes) |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|22 |ღამის ყანჩა | Nycticorax nycticorax |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|23 |ივეოსი |Plegadis falcinellus |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|24 |ჟერო |Platalea leucorodia Linnaeus |იშვიათი არარეგულარულად გადამფრენი სახეობა |

|25 |ბოლოსადგისა იხვი | Anas acuta Linnaeus |მცირერიცხოვანი გადამფრენი და შემთხვევითი მოზამთრე სახეობა |

|26 |ფართონისკარტა იხვი | Anas clypeata Linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|27 |ჭიკვარა | Anas crecca Linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|28 |თეთრშუბლა იხვი |Anas Penelope Linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|29 |გარეული იხვი | Anas platyrhynchos Linnaeus |მობუდარი მოზამთრე სახეობა. გვხვდება მთელი წლის |

| | | |განმავლობაში. |

|30 |იხვინჯა |Anas querquedula Linnaeus |მობუდარი სახეობა. გვხდება მთელი წლის განმავლობაში  |

|31 |რუხი იხვი | Anas strepera Linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|32 |თეთრშუბლა ბატი |Anser albofrons |არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|33 |რუხი ბატი |Anser anser |არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|34 |წრიპინა ბატი |Anser erythropus |შემომფრენი სახეობა |

|35 |მეკალოე ბატი |Aser fabialis |გადამფრენი სახეობა |

|36 |წითელთავა ყვინთია |Aythya ferina |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|37 |ქოჩორა ყვინთია |Aythya fuligula |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|38 |ზღვის ყვინთია |Aythya marila |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|39 |თეთრთვალა ყვინთია |Aythya nyroca |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|40 | წითელგულა ღერღეტი |Branta ruficollis) |გადამფრენი სახეობა |

|41 | ჩვეულებრივი კოკონა |Bucephala clangula | იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|42 |მყივანი გედი |Cygnus cygnus |ცნობილია როგორც არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე |

| | | |სახეობა |

|43 |სისინა გედი |Cygnus olor |იშვიათი, არარეგულარულად გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|44 |შავი გარიელი |Melanitta fusca |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|45 |შავი ყურყუმელა |Melanitta nigra |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|46 |მცირე ბატასინი |Mergus albellus linnaeus |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|47 |დიდი ბატასინი |Mergus merganser linnaeus |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|48 | გრძელნისკარტა |Mergus serrator linnaeus |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

| |ბატასინი | | |

|49 |წითელნისკარტა |Netta rufina |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

| |იხვი | | |

|50 |წითელი იხვი |Tadorna ferruginea |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|51 |ამლაყი იხვი |Tadorna tadorna |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|52 |ქორცქვიტა |Accipiter brevipes |გადამფრენი სახეობა |

|53 |ქორი |Accipiter gentilis |იშვიათი მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|54 |მიმინო |Accipiter nisus |იშვიათი, მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა |

|55 |სვასი |Aegypius monachus |გადამფრენი სახეობა |

|56 |მთის არწივი |Aquila chrysaetos |მობინადრე სახეობა |

|57 |მყივანი არწივი |Aquila clanga pallas |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|58 |ბექობის არწივი | Aquila heliaca savigny |გადამფრენი სახეობა |

|59 |ველის არწივი |Aquila nipalensis hodgson |გადამფრენი სახეობა |

|60 |მცირე მყივანა არწივი |Aquila pomarina brehm |გადამფრენი სახეობა |

|61 |ჩვეულებრივი კაკაჩა |Buteo buteo |ჩვეულებრივი მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა|

|62 |ფეხებანჯგვლიანი კაკაჩა |Buteo lagopus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|63 |ველის კაკაჩა |Buteo rufinus |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|64 |ძერაბოტი |Circaetus gallicus |გადამფრენი სახეობა |

|65 |ჭაობის ბოლობეჭედა |Circus aeruginosus |იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე |

| | | |სახეობა |

|66 |მინდვრის ბოლობეჭედა |Circus cyaneus |გადამფრენი სახეობა |

|67 |ველის ბოლობეჭედა |Circus macrourus |გადამფრენი სახეობა |

|68 | მდელოს ბოლობეჭედა |Circus pygargus |გადამფრენი სახეობა |

|69 | ბატკანძები, კრავიჭამია |Cypaetus barbatus |გადამფრენი სახეობა |

|70 |ორბი |Gyps fulvus |გადამფრენი სახეობა |

|71 |თეთრკუდა ფსოვი |Haliaeetus albicilla | იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|72 |ქორისებრი არწივი |Hieraaetus fasciatus |შემომფრენი სახეობა |

|73 |ჩია არწივი |Hieraaetus pennatus |მომომფრენი სახეობა |

|74 |ძერა |Milvus migrans |იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე |

| | | |სახეობა |

|75 |ბორა |Milvus milvus |შემომფრენი სახეობა |

|76 |ფასკუნჯი |Neophron percnopterus | იშვიათი მობუდარი და გადამფრენი სახეობა |

|77 |ირაო |Pernis apivorus |იშვიათი მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა |

|78 | წითელთავა შავარდენი |Falco biarmicus temminck |გადამფრენი სახეობა |

|79 |ბარი, გავაზი |Falco cherrug cray |გადამფრენი სახეობა |

|80 |ალალი |Falco columbarius linnaeus | გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|81 |ველის კირკიტა |Falco naumanni fleischer |გადამფრენი სახეობა |

|82 |შევარდენი |Falco peregrinus brookei sharpe |მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|83 |მარჯანი |Falco subbuteo linnaeus |მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა |

|84 | ჩვეულებრივი კირკიტა |Falco tinnunculus linnaeus | მობუდარი, გადამფრენი, გადამფრენი და არარეგულარულად |

| | | |მოზამთრე სახეობა |

|85 |თვალშავი |Falco vespertinus linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|86 |შაკი |Pandion haliaetus |გადამფრენი სახეობა, წარსულში ბუდობდა |

|87 |მწყერი |Coturnix coturnix | მობინადრე და გადამფრენი სახეობა |

|91 |წერო ტურფა |Anthropoides virgo |გადამფრენი სახეობა |

|92 |რუხი წერო |Grus grus |იშვიათი მცირერიცხოვანი გადამფრენი და შემთხვევით მოზამთრე |

| | | |სახეობა |

|93 |ღალღა |Crex crex |მცირერიცხოვანი მობუდარი, გადამფრენი და ჩვეულებრივი სახეობა|

|94 |მელოტა |Fulica atra linnaeus | გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|95 |წყლის ქათამი |Gallinula chloropus | მობინადრე და გადამფრენი სახეობა |

|96 |მცირე ქათამურა |Porzana parva |გადამფრენი სახეობა |

|97 |ქათამურა |Porzana porzana |მობინადრე, გადამფრენი სახეობა |

|98 |პაწაწინა ქათამურა |Porzana pusilla |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|99 |ჩვეულებრივი ლიანა |Rallus aquaticus linnaeus |მობინადრე, გადამფრენი სახეობა |

|100 |თვალჭყეტია | Burhinus oedicnemus |გადამფრენი სახეობა |

|101 |ზღვის წინტალა |Charadrius alexandrinus |მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა |

|102 |მცირე წინტალა |Charadrius dubius scopoli | მცირერიცხოვანი მობუდარი |

| | | |გადამფრენი და გადამფრენი |

| | | |სახეობა |

|103 |საყელოიანი წინტალა |Charadrius hiaticula |გადამფრენი სახეობა |

|104 |მღრინავი | Charadrius morinellus linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|105 |ოქროსფერი მეჭვავია |Pluvialis apricaria |გადამფრენი სახეობა |

|106 |ტულესი |Pluvialis squartarola |გადამფრენი სახეობა |

|107 |პრანწია |Vanellus vanellus |გადამფრენი სახეობა |

|108 |მდელოს მერცხალა |Glareola pratincola |გადამფრენი სახეობა |

|109 |ველის მერცხალა | Pratincola nordmanni nordmann |გადამფრენი სახეობა |

|110 |ზღვის კაჭკაჭი | Haematopus ostralegus linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|111 |სომხური თოლია |Larus armenicus buturlin | მცირერიცხოვანი მოზამთრე სახეობა |

|112 |ყვითელფეხა თოლია | Larus cacchinans pallas |იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე |

| | | |სახეობა |

|113 |ვეჟანი თოლია |Larus canus linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|114 |წვრილნისკარტა თოლია |Larus genei breme |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|115 |ხარხარა თოლია | Larus ichtyaetus pallas |იშვიათი მოზამთრე სახეობა |

|116 | ზღვის დიდი თოლია | Larus marinus linnaeus |შემომფრენი სახეობა |

|117 |შავთავა თოლია | Larus melanocephalus temminck |იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|118 |მცირე თოლია |Larus minutus pallas |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|119 | ჩვეულებრივი თოლია |Larus ridibundus linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|120 |სამთითა თოლია |Rissa tridactyla linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|121 | ჩვეულებრივი ოჩოფეხა |Himantopus himantopus |გადამფრენი სახეობა |

|122 |სადგისნისკარტა | Recurvirostra avosetta linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|123 |მებორნე |Actitis hypoleucos |მობუდარი და გადამფრენი სახეობა |

|124 | ჩვეულებრივი მეკენჭია |Arenaria interpres |გადამფრენი სახეობა |

|125 |ქვიშაქექია |Calidris alba |გადამფრენი სახეობა |

|126 |შავჩიჩახვა მექვიშია |Calidris alpina |გადამფრენი სახეობა |

|127 |ისლანდიური |Calidris canutus |გადამფრენი სახეობა |

| |მექვიშია | | |

|128 | წითელგულა მექვიშია |Calidris ferruginea |გადამფრენი სახეობა |

|129 |კოკორინა ბეღურა |Calidris minuta |გადამფრენი სახეობა |

|130 |თეთრკუდა მექვიშია |Calidris temminckii |გადამფრენი სახეობა |

|131 |ჩიბუხა |Gallinago gallinago |გადამფრენი სახეობა |

|132 |გოჭა |Gallinago media |გადამფრენი სახეობა |

|133 |მეტალახია |Limicola falcinellus |გადამფრენი სახეობა |

|134 |დიდილია |Limosa limosa |გადამფრენი სახეობა |

|135 |ჩიბუხელა |Lymnocryptes minimus |გადამფრენი სახეობა |

|136 |დიდი კრონშნეპი |Numenius arquata |გადამფრენი სახეობა |

|137 |საშუალო კრონშნეპი | Numenius phaeopus |გადამფრენი სახეობა |

|138 |მრავალნისკარტა ტივტივა |Phalaropus lobatus |გადამფრენი სახეობა |

|139 |ტურუხტანი |Philomachus pugnax |გადამფრენი სახეობა |

|140 |ტყის ქათამი |Scolopax rusticola linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|141 |კოხტა ჭოვილო |Tringa erythropus |გადამფრენი სახეობა |

|142 |ჭაობის ჭოვილო |Tringa glareola linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|143 |შავი ჭოვილო |Tringa ochropus linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|144 |მერუე |Tringa stagnatilis |გადამფრენი სახეობა |

|145 |მსევანი |Tringa totanus |გადამფრენი სახეობა |

|146 |რუხი კოკორინა |Xenus cinereus |გადამფრენი სახეობა |

|147 |მოკლეკუდა მეზღვია | Stercorarius parasiticus |გადამფრენი სახეობა |

|148 |საშუალო მეზღვია | Stercorarius pomarinus |გადამფრენი სახეობა |

|149 |ლოყათეთრი თევზიყლაპია |Chlidonias hybridus |გადამფრენი სახეობა |

|150 |ფრთათეთრი თევზიყლაპია | Chlidonias leucopterus |გადამფრენი სახეობა |

|151 |შავი თევზიყლაპია |Chlidonias niger |გადამფრენი სახეობა |

|152 |თოლიის ნისკარტა მეთოვლია | Gelochelidon nilotica |გადამფრენი სახეობა |

|153 |მცირა მეთოვლია | Sterna albifrons pallas |გადამფრენი სახეობა |

|154 |კასპიური მეთოვლია |Sterna caspia pallas |გადამფრენი სახეობა |

|155 |მდინარის მეთოვლია |Sterna hirundo linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|156 |ჭრელნისკარტა მეთოვლია |Sterna sandvicensis latham |გადამფრენი სახეობა |

|157 |გარეული მტრედი |Columba livia f. domesticus |მობინადრე სახეობა |

| | |Gmelin | |

|158 |გულიო, გვიძინი | Columba oenas linnaes | მობინადრე, მომთაბარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|159 | ჩვეულებრივი გვრიტი |Streptopelia turtur |გადამფრენი სახეობა |

|160 |ქოჩორა გუგული |Clamator glandarius |გადამფრენი სახეობა |

|161 |ბუკიოტი |Aegolius funereus |მობინადრე სახეობა |

|162 |ბაიყუში |Asio flammeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|163 | ყურებიანი ბუ, ოლოლი |Asio otus |მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|164 |ჭოტი |Athene noctua |გადამფრენი სახეობა |

|165 |ზარნაშო |Bubo bubo |მობინადრე სახეობა |

|166 |წყრომი |Otus scops |მობუდარე და გადამფრენი სახეობა |

|167 | ჩვეულებრივი ტყის ბუ |Strix aluco linnaeus |მობინადრე სახეობა |

|168 |ბუხრინწა |Tyto alba |მობინადრე სახეობა |

|169 |ჩვეულებრივი უფეხურა |Caprimulgus europaeus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|170 |ნამგალა |Apus apus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|171 |ალკუნი |Alcedo atthis |მობინადრე სახეობა |

|173 |კვირიონი |Merops apiaster linnaeus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|174 |მწვანე კვირიონი | Merops persicus pallas |შემომფრენი სახეობა |

|175 |ოფოფი | Upupa epops linnaeus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|182 |მაქცია | Jynx torquilla linnaeus |მობუდარი და გადამფრენი სახეობა |

|183 |თოხიტარა |Aegithalos caudatus |მობინადრე და მომთაბარე სახეობა |

|184 |მინდვრის ტოროლა |Alauda arvensis linnaeus |მობინადრე, გადამფრენი მომთაბარე და მოზამთრე სახეობა |

|185 |მცირე ტოროლა |Calandrella brachydactyla |გადამფრენი სახეობა |

|186 |რუხი ტოროლა | Calandrella rufescens |გადამფრენი სახეობა |

|187 |ქოჩორა ტოროლა |Galerida cristata |მოზამთრე სახეობა |

|188 |ტყის ტოროლა |Lullula arborea |მობუდარე, გადამფრენი სახეობა |

|189 |ველის ტოროლა |Melanocorypha calandra |გადამფრენი სახეობა |

|190 |მედუდუკე | Bombycilla garrulus |გადამფრენი სახეობა |

|191 | მოკლეთითა მგლინავა | Certhia brachydactila |მობინადრე და მომთაბარე სახეობა |

|192 |ჩვეულებრივი მგლინავა |Certhia familiaris linnaeus |მობინადრე და მომთაბარე სახეობა |

|193 |ჩვეულებრივი წყლის შაშვი |Cinclus cinclus |მობინადრე სახეობა |

|194 |ყორანი | Corvus corax linnaeus |მობინადრე სახეობა |

|196 |რუხი ყვავი | Corvus cornix linnaeus |მობინადრე სახეობა |

|197 |ჭილყვავი |Corvus frugilegus linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|198 |ლელიანის გრატა | Emberiza schoeniclus |მოზამთრე სახეობა |

|199 |მეფეტვია |Miliaria calandra |მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|205 |მეკანაფია |Carduelis cannabina |მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|206 |ჩიტბატონა |Carduelis carduelis |მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|207 |მწვანულა |Carduelis chloris |მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|208 |ჭივჭავი |Carduelis spinus |მობინადრე სახეობა |

|208 |კულუმბური |Coccothraustes coccothraustes |მობინადრე სახეობა |

|209 |მთიულა | Fringilla montifringilla |მოზამთრე სახეობა |

| | |linnaeus | |

|210 |სტვენია |Pyrrhula pyrrhula |მობინადრე სახეობა |

|211 |ქალაქის მერცხალი |Delichon urbica |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|212 |სოფლის მერცხალი |Hirundo rustica linnaeus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|214 |მენაპირე მერცხალი |Riparia riparia | იშვიათი მობუდარი და გადამფრენი სახეობა |

|215 |ჩვეულებრივი ღაჟო |Lanius collurio linnaeus |მრავალრიცხოვანი მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|216 |რუხი ღაჟო |Lanius excubitor linnaeus |მოზამთრე სახეობა |

|217 |შავშუბლა ღაჟო |Lanius minor gmelin |გადამფრენი სახეობა |

|218 |წითელთავა ღაჟო |Lanius senator Linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|219 |მინდვრის მწყერჩიტა |Anthus campestris |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|220 |წითელგულა მწყერჩიტა |Anthus cervinus |გადამფრენი სახეობა |

|221 |მდელოს მწყერჩიტა | |ჩვეულებრივი გადამფრენი და მცირერიცხოვანი |

| | |Anthus pratensis |მოზამთრე სახეობა |

|225 |ყვითელთავა ბოლოქანქარა |Motacilla citreola pallas |გადამფრენი სახეობა |

|226 |საყელოიანი |Ficedula albicollis |გადამფრენი სახეობა |

| |მემატლია | | |

|227 |ჭრელი მემატლია |Ficedula hypoleuca |გადამფრენი სახეობა |

|228 |მცირე მემატლია |Ficedula parva |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|229 |კავკასიური საყელოიანი |Ficedula semitorquata |მობუდარი და გადამფრენი სახეობა |

| |მემატლია | | |

|230 |მოლაღური |Oriolus oriolus |გადამფრენი სახეობა |

|231 |შავი წივწივა |Parus ater linnaeus |მობინადრე სახეობა |

|232 |წიწკანა | Parus caeruleus linnaes |მობინადრე სახეობა |

|233 |სახლის ბეღურა |Passer domesticus |მობინადრე სახეობა |

|234 |მინდვრის ბეღურა |Passer montanus |მოზამთრე სახეობა |

|235 | ჩვეულებრივი რემეზი |Remiz pendulinus |იშვიათი გადამფრენი მოზამთრე ან შემომფრენი სახეობა |

|236 |ჩვეულებრივი | Sitta europea linnaeus |მობინადრე სახეობა |

| |სინეგოგა | | |

|237 |შავთავა ცოცია | Sitta krueperi pelzeln |მობინადრე და მომთაბარე სახეობა |

|238 |ტარბი |Stunus roseus |გადამფრენი სახეობა |

|239 |შოშია, შროშანი |Sturnus vulgaris linnaeus |გადამფრენი სახეობა |

|240 |ინდური მეჩალია | Acrocephalus agricola |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|241 |შაშვისებრი მეჩალია |Acrocephalus arundinaceus |  |

|242 |ბაღის მეჩალია |Acrocephalus dumetorum |  |

|243 |წვრილ ნისკარტა ლერწამა |Acrocephalus melanopogon |  |

|244 |ჭაობის მეჩალია | Acrocephalus palustris |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|245 |ჩახჩახა მეჩალია |Acrocephalus schoenobaenus |შემომფრენი სახეობა |

|246 |ლელიანის მეჩალია |Acrocephalus scirpaceus |  |

|247 | ფართო კუდალერწამა |Cettia cetti |გადამფრენი სახეობა |

|248 |მდინარის ჭრიჭინა–მეჩალია |Locustella fluviatilis |გადამფრენი სახეობა |

|249 |ბულბულისებრი ჭრიჭინა–მეჩალია | Locustella luscinioides |იშვიათი გადამფრენი სახეობა |

|250 |ჭედია–ყარანა | Phylloscopus collybita |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|251 |კავკასიური ყარანა | Phylloscopus lorenzii |მობუდარი, გადამფრენი და მობინადრე სახეობა |

|252 |ყვითელმუცელა |Phyllosopus nitidus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

| |ყარანა | | |

|253 |მწვანე ყარანა |Phylloscopus trochilodes |გადამფრენი სახეობა |

|254 | ყარანა–მეგაზაფხულე | Phylloscopus trochilus |მობუდარი გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა |

|255 |წითელთავა ნარჩიტა |Regulus ingicapillus |იშვიათი მობინადრე სახეობა |

|256 |ბაღის ასპუჭაკა |Sylvia borin |გადამფრენი სახეობა |

|257 |რუხი ასპუჭაკა |Sylvia communis latham |მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა |

|258 |ჭვინტია ასპუჭაკა |Sylvia curruca |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|259 | მგალობელი ასპუჭაკა |Sylvia hortensis |გადამფრენი სახეობა |

|260 | მიმინოსებრი ასპუჭაკა |Sylvia nisoria |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|261 |ულვაშა წივწივა |Panurus biarmicus linnaeus |იშვიათი მოზამთრე სახეობა |

|262 |ჭინჭრაქა, ღობემძვრალა |Troglodytes troglodytes |მობინადრე სახეობა |

|263 |გულწითელა |Erithacus rubecula |მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|264 |აღმოსავლური ბულბული |Luscinia luscinia | |

|265 |სამხრეთული ბულბული |Luscinia megarhynchos | |

|266 |ცისფერგულა |Luscinia svecica |მომომფრენი სახეობა |

|267 | მოკლეთითა მეღორღია |Oenanthe isabellina |გადამფრენი სახეობა |

|268 |ჩვეულებრივი მეღორღია |Oenanthe oenanthe |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|269 |მელოტჩიტა | Oenanthe pleschanka |შემომფრენი ან იშვიათი არარეგულარულად გადამფრენი სახეობა |

|270 |შავი ბოლოცეცხლა | Phoenicurus ochrurus |მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|271 |ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა |Phoenicurus phoenicurus |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|272 |მდელოს ოვსადი |Saxicola rubetra |მობუდარი, გადამფრენი სახეობა |

|273 |შავთავა ოვსადი |Saxicola torquata |გადამფრენი სახეობა |

|274 |ჩიჩხინაკი | Turdus iliacus linnaeus |გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

|275 |წრიპა |Turdus philomelos |მობინადრე სახეობა |

|276 |ბოლოშავა | Turdus pilaris linnaeus | გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა |

5.3. ძუძუმწოვრები

|ძუძუმწოვრები |

|1 |კავკასიური თხუნელა |Talpa caucasica |

|2 |გრძელკუდა კბილთეთრა |Crocidura russula |

|3 |რადეს ბიგა |Sorex raddei |

|4 |დიდი ცხვირნალა |Rhynolophus |

| | |ferrumequinum |

|5 |მეჰელის ცხვირნალა |Rhynolophus mehelei |

|6 |გრძელყურა მღამიობი |Myoitis bechsteini |

|7 |გრძელფრთიანი ღამურა |Miniopteris schrebersi |

|8 |მცირე მეღამურა |Nyctalus leirsleri |

|9 |ჩვეულებრივი ღამურა |Vespertilio murinus |

|10 |კავკასიური ციყვი |Sciurus anomalis |

|11 |ჩვეულებრივი ციყვი |Sciurus vulgaris |

|12 |ჩვეულებრივი ძილგუდა |Glis glis |

|13 |ღნავი (ტყის ძილგუდა) |Dryomys nitedula |

|14 |სახლის თაგვი |Mus musculus |

|15 |ტყის თაგვი |Sylvimus sylvaticus |

|16 |მინდვრის თაგვი |Apodemus agratius |

|17 |შავი ვირთაგვა |Rattus rattus |

|18 |რუხი ვირთაგვა |Rattus norvegicus |

|19 |ბუჩქნარის მემინდვრია |Pitymys major |

|20 |ნუტრია |Myocastor coypus |

|21 |ჩველებრივი დელფინი |Delphinus delphis |

|22 |აფალინა |Tursiops truncates |

|23 |ზღვის ღორი |Phocaena phocaena |

|24 |ტურა |Canis aureus |

|25 |მელა |Vulpes vul[pes |

|26 |ტყის კატა |Felis sylvestris |

|28 |ტყის კვერნა |Martes martes |

|29 |დედოფალა |Mustela nivalis |

|30 |მაჩვი |Meles meles |

|31 |წავი |Lutra lutra |

|32 |გარეული ღორი |Sus scrofa |

|33 |ევროპული შველი |Capreolus capreolus |

|34 |მგელი |Canis lupuslinnaeus |

|35 |კურდღელი |Lepus europaeus |

5.4. ამფიბიები და ქვეწარმავლები

|ამფიბიები და ქვეწარმავლები |

|1 |ჩვეულებრივი ტრიტონი |Trituris vulgaris |

|2 |მწვანე გომბეშო |Bufo viridis |

|3 |ჩვეულებრივი ვასაკა |Hyla arborea |

|4 |ტბის ბაყაყი |Rana ridibunda |

|5 |ჭაობის კუ |Emys orbicularis |

|6 |ბოხმეჭა |Angius fragilis |

|7 |მარდი ხვლიკი |Lacerta agilis |

|8 |ჩვეულებრივი ანკარა |Natrix natrix |

|9 |წყლის ანკარა |Natrix tesselata |

5.5. უხერხემლოები

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული უხერხემლო ცხოველების სახეობრივი მრავალფეროვნება (ლიტერატურული მონაცემების მიხედვით)

5.5.1. პარაზიტული უმარტივესები

1. Tripanosoma rotatorium

2. Lancesterella minima

3. L. garnhami

4. Dactilosoma ranarum

5. Plasmodium malariae

6. P. reticulum

7. Haemoproteus danilewskyi

8. H. lanii

9. H. columbae

10. Leucocytozoon fringillinarum

11. L. dubreuili

12. L. sakharoffi

13. Eimeria acervilina

14. E. maxima

15. E. mitis

16. E. necatrix

17. E. tennela

18. E. bovis

19. E. braaultensis

20. E. zurnii

21. E. auburnensis

22. E. ahsata

23. E. intricata

24. E. deliesku

25. E. scabra

26. E. Spinosa

5.5.2. ბრტყელი ჭიები

1. Gorgodera (Pprostodera) dollfusi

2. G. (P.) cygnoides asiatica

3. G. pagenstecheri

4. G. vitelliloba

5. Diplodiscus subclavatus

6. Opisthioglyphe ranae

7. Pneumonoeces asper

8. Haematoloechus variegatus variegatus

9. H. Variegatus dubininae

10. Pleurogenoides medians

11. Prosotocus confusus

12. Pleurogenes claviger

13. Cephalogonomus retusus

14. C. europeus

15. Encyclometra columbrimurorum

16. Telorchis assula

17. Paralepoderma cloacicola

18. Macrodera longicollis

19. Opisthioglyphe ranae

20. Clinostomum complanatum

21. Eucotyle popowi

22. Psilochasmus longicirratus

23. P. oxyurus

24. Stomylotrema spasskii

25. Echinostoma robustum

26. E. stantschynkii

27. E. revolutum

28. E. paraulum

29. E. miyagawai

30. E. recurvatum

31. E. mordwilkoi

32. Hypoderma gnedini

33. H. vigi

34. Petasiger (P.) exaeretus

35. P. (P.) megacanthum

36. P. (N.) jubilarum

37. P. bilobus

38. Echinochasmus matevossianae

39. E. dietzevi

40. Mesorchis pseudoechinatus

41. Chaunocephalus ferox orientalis

42. Brachylaemus fuscatus

43. Opistorchis simulans

44. Metorchis intermedius

45. M. Xanthosomus

46. Tracheophilus sisowi

47. Dicrocoelium macrostomum

48. Brachylecithum attenuatum

49. Corrigia victori

50. Platynosomum fallax

51. Prosthogonimus ovatus

52. Notocotylus attenuatus

53. Aplaryngosrtea eornu

54. Apatemon gracillis

55. Cotylurus cornutus

56. Tetracotyle falconis

57. Diplostomum spataceum

58. Bilhatziella polonica

59. Dendritobilharzia pulverulenta

60. Fasciola hepatica

61. F. gigantica

62. Brachylaemus recurvus

63. B. fulvus

64. Ithyogonimus talpae

65. Pseudoleucochloridium soricis

66. Dicrocoeliu lanceatum

67. Eurytrema pancreaticum

68. Echinoschasmus perfoliatus

69. Mesorchis denticulatus

70. Metogonium yoleagawai

71. Pracotyle italica

72. P. longa

73. Paramphistomum cerwi

74. Calicophoron calicophorum

75. liorchis scotiae

76. Alaria alata

5.5.3. ამფიბიებში, ქვეწარმავლებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში აღრიცხულია ცესტოდები

1. Nematotaenia dispar

2. Ophiotaenia europea

3. Mezocestoides lineatus

4. Davainea proglottina

5. Raillietina tetragona

6. R. echinobotrida

7. R. friedbergeri

8. Furmanetta pseudoechinobotrida

9. Skrjabinia caucasica

10. S. cesticillus

11. Drepanidotaenia lanceolata

12. Cloacotaenia megalops

13. Dicranotaenia collaris

14. D. coronula

15. Diorchis steffanskii

16. D. acuminata

17. Diploposte laevis

18. Microsomacanthus microsoma

19. M. parula

20. Orlovilepis megalops

21. Drepanidolepis anatina

22. Fimbriaria fasciolaris

23. Retinometra longicirrosa

24. R. skrjabini

25. Echinolepis cariosa

26. Sobolevicanthus gracilis

27. Staphylepis cantaniana

28. Tschertkovilepis setigera

29. Variolepis crenata

30. Wardium mathevossianae

31. Aploparaksis filum

32. A. parafilum

33. Dilepis undula

34. D. attenuata

35. Amoebataenia cuneata

36. Parictarotaenia paradoxa

37. Choanotaenia infundibulum

38. Ch. cingulifera

39. Anonchotaenia globata

40. Paruterina candelabraria

41. Bhabdometra nigropunctata

42. Cladotaenia cylindracea

43. Tetrabothrium cylindraceum

44. Ligula intestinalis

5.5.4. ფიტო და თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდები

1. Plectus sp.

2. Prismatolaimus sp.

3. Aquatides aquaticus

4. A. schadim

5. Mesodorylaimus sp.

6. Eudorylaimus sp.

7. Aporcelaimus sp.

8. Aporcelaimellus sp.

9. Belondira sp.

10. Oxydirus sp.

11. Mononchus truncatus

12. M. sp.

13. Sporonchueus sp.

14. Babditis sp.

15. Cephalobus sp.

16. Eucephalobus mucronatus

17. E. striatus

18. Tylenchus sp.

19. Tylenchorynchus sp.

20. Merlinius leptus

21. M. macrurus

22. Nelicotylenchus sp.

23. Heterodora sp.

24. Aphelenchoides sp.

5.5.5. ამფიბიებში აღრიცხული პარაზიტული ნემატოდები

1. Cosmocerca ornata

2. Phisocephalus sexsalatus

3. Ascarops strongilina

4. Bhabdices bufonis

5. Oswaldocrusia goezei

6. Icosiela negleqta

7. Pseudoacathocephalus bufonis

5.5.6. რეპტილიებში რეგისტრირებული ნემატოდები

1. Oswalchocruzia goezei

2. Neoxymatium caucasicum

3. Bhabdias fuscovenosus

4. Paraentomelas dujardini

5. Hexadontophorus ophisauri

6. Entomelas entomelas

7. Spinonoura armenica

8. Kalicephalus vipezae

9. Ascarops strongilina

10. Phisocephalus sexalatus

11. Agamospirura minuta

5.5.7. წყლისა და ხმელეთის რგოლიანი ჭიები

1. Limnodrilus claparedeanus

2. Potamothrix hammoniensis

3. Lumbriculus variegatus

4. Criodrilus laccum

5. Allolobophora jassyensis

6. A. caliginosa trpezoides

7. A. chlorotica

8. A. dubiosa

9. Eisenia fetida

10. E. rosea

11. Helodrilus colchicus

12. Dendrobaena faucium

13. D. veneta

14. D. surbiensis

15. D. marinae

16. D. hortensis

17. D. nassonovi

18. D. rubidus tenuis

19. Eiseniella tetraedra

20. Ocodrilus transpadanus

21. Pheretima difrigans

5.5.8. წყლის მოლუსკები

1. Melanopsis praerosa mingrelica

2. Theodoxus flaviatilis

3. Theodoxus pallasi

4. Viviparus viviparus

5. Physella acuta

6. Anodonta cygnea

5.5.9. ხმელეთის მოლუსკები

1. Carychium tridentatum

2. Succinea oblonga

3. Cionella lubrica.

4. Vertigo pigmaea

5. Truncatellina strobeli

6. Truncatellina cylindrica

7. Pupilla triplicata

8. Orcula doliolum.

9. Valonia costata

10. Chondrula tridens

11. Ena obscura

12. Euconulus fulvus

13. Oxychilus mingrelicus

14. Limax flavus

15. Deroceras melanocephalus

16. Circassina circassina

17. Xerosecta derbentina

18. Fruticocampilea narzanensis

19. Euomphalia ravergiery

20. Euomphalia selecta

21. Caucasotachea atrolabiata

22. Helix lucorum

5.5.10. დატოტვილულვაშიანი კიბოსნაირები

1. Diaphanosoma brachyurum

2. Daphnia longispina

3. Simocephalus vetulus

4. S. serrulatus

5. S. Expinosus

6. Moina rectirostris

7. M. micrura

8. M. macrocopa

9. Geriodaphnia reticulata

10. G. megalops

11. G. laticaudata

12. G. rotunda

13. G. pulchella

14. Scapholeberis mucronata

15. S. aurita

16. Macrothrix hirsuticornis

17. M. daday

18. M. rosea

19. Ilyocriptus agilis

20. Eurycercus lamellatus

21. Camptocercus rectirostris

22. Acroperus harpae

23. Peracantha truncata

24. Monospilus dispar

25. Graptoleberis testudinaria

26. Kurzia latissima

27. Chydorus sphaericus

28. C. latus

29. C. barroisi

30. Pleuroxus trigonellus

31. P. striatus

32. P. laevis

33. Alona affinis

34. A. guttata

35. A. intermedia

36. Alonella nana

37. A. exigua

38. A. excisa

39. Bosmina longirostris

40. Polyphemus pediculus

41. Podon polyphemoides

42. Leptodora kindtii

5.5.11. ნიჩაბფეხიანი (Copepoda) კიბოსნაირები

1. Calanipeda aquae

2. Ectinosoma abrau

3. Nitorca lacustris

4. Centropages kroyeri

5. Oithona nana

6. O. similis

7. Acartia clausi

8. Macrocyclopst fuscus

9. Acanthocyclops viridis

10. A. bicuspidatus

11. Mesocyclops leuckarti

12. M. oithonoides

13. M. crasus

5.5.12. ცრუმორიელები

კოლხეთის ეროვნულ პარკში რეგისტრირებულია (Kvavadze Er.; Arabuli T.; Murvanidze M., 2008) ცრუმორიელების მხოლოდ ერთი სახეობა:

1. Daetylochelifer latrelei (Leach,1817)

5.5.13. ნემსიყლაპიები:

1. Calopterix mingrelicus

2. Lastes barbatus

3. L. viridis

4. Sympecta fusca

5. Platycnemis pennipes

6. Ischnura elegans

7. I. pumilo

8. E. viridulum

9. Gomphus flavipis

10. Onychogomphus forcipatus

11. Aeschna cyanea

12. A. mixta

13. Anax imperator

14. A. parthenope

15. Libellula depressa

16. L. quadrimaculata

17. Orthetrum bruneum

18. O.cancellatum

19. O. albistylum

20. Crocothemis erythrea

21. Sympetrum fonscolombei

22. S. striolatum

23. S. sanguineum

რიგი Coleoptera

ოჯახი Dytiscidae

1. Laccophilus hyalinus

2. Laccophilus minutus

3. Laccophilus poecilus

4. Hygrotus impressopunctatus

5. Hygrotus inaequalis

6. Rhantus suturalis

7. Hydaticus grammicus

8. Dytiscus dimidiatus

9. Dytiscus semisulcatus

10. Dytiscus lateralimarginalis

ოჯახი Carabidae

1. Oodes helopoides

2. Dripta dentate

3. Carabus granulatus

4. Demetrias imperialis

5. Odocanta melanura

6. Stenolophus teutonus

7. Stenolophus mirtus

8. Pterostichus minus

9. Poecilus vernale

10. Agonum lugens

11. Agonum viduum

12. Anisodactilus binotatus

13. Harpalus rufipes

14. Europhilus fuliginosus

15. Acupalpus meridianus

16. Bembidion nordmanni

ოჯახი Tenebrionidae

1. Opatrum sabulosum

2. Tenebrio obscurus

3. Uloma culinaris

ოჯახი Lucanidae

1. Dorcus parallelopipedus

ოჯახი Scarabaeidae

1. Aphodius erraticus

2. Aphodius luridus

3. Onthophagus taurus

4. Pentodon idiota

5. Blitopertha lineate

6. Phylloptera horticola

7. Melolontha pectoralis

8. Amphimallon solstiatus

9. Maladera japonica

10. Epicometis hirta

11. Oxythyrea cinctella

12. Oxythyrea funesta

13. Cetonia autara

ოჯახი Staphylinidae

1. Paederus riparius

2. Paederus fuscipes

3. Homocotarsus chaudoiri

4. Phylonthus quisquiliartus

5. Phylarthus famarius

6. Phylarthus nigrita

7. Cryptobium frasticorne

8. Lathrobium brunnnipes

9. Lathrobium scutellare

10. Trogophiloeus rivularis

11. Scopaeus laevigatum

12. Oxytelus pumilus

რიგი Hymenoptera

1. Apis mellifera

2. Bombus hortarum

3. Murmica sancta

4. Tetromorimus caespitum

5. Lasius alilnus

6. Lasius niger

7. Formica sanguinea

8. Formica cunicularia

9. Formica cinerea

რიგი Lepidoptera

1. Zygaena cyarea

2. Pyrausta aurata

3. Gonopteryx rhamni

4. Polyommatus acarus

რიგი Diptera

1. Limna unguicornis

2. Paroxyna absinthii

3. Sepedon sphegeus

4. Tetanocera ferruginea

5. Chlorops triangularis

6. Elachiptera cornuta

7. Millesia crabroniformis

8. Erictalis pertiax

9. Neoascara floralis

5.5.14. ჯავშნიანი ტკიპები

1. Achipteria nitens (Nicolet, 1855)

2. Acrogalumna longipluma (Berlese, 1904)

3. Acrogalumna adjarica longipluma Murvanidze, Weigmann, 2003

4. Amerobelba decedens Berlese, 1908

5. Arthrodamaeus femoratus (C.L. Koch, 1840)

6. Belba sculpta (Mihelčič, 1957)

7. Belbodamaeus sp

8. Berniniella bicarinata Paoli, 1908

9. Berniniella silvatica (Vasiliu, Calugar, 1976)

10. Carabodes femoralis (Nicolet, 1855)

11. Carabodes rugosior Berlese, 1916

12. Ceratoppia bipilis (Hermann, 1804)

13. Ceratoppia quadridentata (Haller, 1882)

14. Ceratozetes gracilis (Michael, 1844)

15. Chamobates caucasicus Shaldybina, 1969

16. Chamobates cuspidatiformis (Trägårdh, 1904)

17. Chamobates interpositus Pschorn-Walcher, 1953

18. Chamobates (Xiphobates) kieviensis Shaldybina, 1980

19. Chamobates (Xiphobates) voigtsi (Oudemans, 1902)

20. Conchogneta delacarlica (Forsslund, 1947)

21. Cultroribula bicultrata (Berlese, 1905)

22. Damaeolus ornatissimus Csiszar, 1962

23. Dissorhina ornata (Oudemans, 1900)

24. Dometorina plantivaga (Berlese, 1895)

25. Edwardzetes edwardsii (Nicolet, 1855)

26. Epilohmannia cylindrica (Berlese, 1904)

27. Eremaeus hepaticus C.L. Koch, 1836

28. Eremobelba geographica Berlese, 1908

29. Eupelops acromios (Hermann, 1804)

30. Eupelops hygrophilus (Knülle, 1954)

31. Eupelops occultus (C.L. Koch, 1835)

32. Eupelops plicatus (C.L. Koch, 1835)

33. Eupelops torulosus (C.L. Koch, 1839)

34. Euzetes globulus (Nicolet, 1855)

35. Galumna berlesei Oudemans, 1919

36. Galumna lanceata (Oudemans, 1900)

37. Galumna obvia (Berlese, 1914)

38. Globozetes microtus Shaldybina, 1969

39. Gustavia microcephala (Nicolet, 1855)

40. Hermanniella punctulata Berlese, 1908

41. Hoplophthiracarus illinoisensis (Ewing, 1909)

42. Hydrozetes parisiensis Grandjean, 1948

43. Hypocepheus mirabilis Krivolutsky, 1971

44. Hypochthonius rufulus C.L. Koch, 1836

45. Latilamellobates incisellus (Kramer, 1897)

46. Liacarus brevilamellatus Mihelčič, 1955

47. Liacarus coracinus (C.L. Koch, 1840)

48. Liacarus lencoranicus Krivolutsky, 1967

49. Liebstadia pannonica (Willmann, 1951)

50. Liebstadia willmanni Miko, Weigmann, 1996

51. Machuella draconis Hammer, 1961

52. Mesoplophora caucasica Krivolutsky, 1975

53. Mesoplophora pectinata Mahunka, 1979

54. Mesoplophora pulchra Sellnick, 1928

55. Metabelba papillipes (Nicolet, 1855)

56. Metabelba pseudoitalica Bulanova-Zachvatkina, 1965

57. Metabelba pulverulenta (C.L. Koch, 1840)

58. Metabelba rara Bulanova-Zachvatkina, 1965

59. Metabelbella macerochaeta Bulanova-Zachvatkina, 1967

60. Microppia minus (Paoli, 1908)

61. Microtritia minima (Berlese, 1904)

62. Minunthozetes pseudofusiger (Schweizer, 1922)

63. Nanhermannia nana (Nicolet, 1855)

64. Nothrus biciliatus C.L. Koch, 1836

65. Nothrus palustris C.L. Koch, 1836

66. Nothrus pratensis Sellnick, 1929

67. Oppia abchasica Tarba, 1974

68. Oppia denticulata Canestrini, 1882

69. Oppia nitens C.L. Koch, 1836

70. Oppiella fallax (Paoli, 1908)

71. Oppiella neerlandica (Oudemans, 1900)

72. Oppiella nova (Oudemans, 1902)

73. Oppiella obsoleta (Paoli, 1908)

74. Oppiella similifallax (Subias, Mingues, 1986)

75. Oppiella subpectinata (Oudemans, 1901)

76. Oppiella tuberculata (Bulanova-Zachvatkina, 1964)

77. Oppiella unicarnata (Paoli, 1908)

78. Oribatella nigra Kulijev, 1968

79. Oribatula tibialis (Nicolet, 1855)

80. Oribotritia serrata Feider, Suciu, 1958

81. Oxioppioides decipiens (Paoli, 1908)

82. Pantelozetes paolii (Oudemans, 1913)

83. Parachipteria georgica Murvanidze, Weigmann, 2003

84. Parachipteria punctata (Nicolet, 1855)

85. Parachipteria willmanni (van der Hammen, 1952)

86. Paratritia baloghi Moritz, 1966

87. Peloptulus phaeontus (C.L. Koch, 1844)

88. Peloribates longipilosus Csiszar, 1962

89. Pergalumna minor (Willmann, 1928)

90. Pergalumna nervosa (Berlese, 1914)

91. Phthiracarus (A.) anonymus Grandjean, 1933

92. Phthiracarus (A.) ligneus Willmann, 1931

93. Phthiracarus (A.) assimilis Niedbala, 1983

94. Phthiracarus (A.) crassus Niedbala, 1983

95. Phthiracarus ferrugineus (C.L. Koch, 1841)

96. Phthiracarus (A.) globosus (C.L. Koch, 1841)

97. Phthiracarus lanatus Feider, Suciu,1957

98. Phthiracarus lentulus (C.L. Koch, 1841)

99. Phthiracarus nitens (Nicolet, 1855)

100. Pilogalumna allifera (Oudemans, 1919)

101. Platynothrus peltifer (C.L. Koch, 1839)

102. Protoribates capucinus (Berlese, 1908)

103. Protoribates lophotrichus (Berlese, 1904)

104. Punctoribates manzanoensis Hammer, 1958

105. Punctoribates punctum (C.L. Koch, 1839)

106. Punctoribates sellnicki (Willmann, 1928)

107. Quadroppia (Coronoquadroppia) michaeli Mahunka, 1977

108. Quadroppia quadricarinata (Michael, 1855)

109. Ramusella clavipectinata (Michael, 1885)

110. Ramusella insculpta (Paoli, 1908)

111. Ramusella mihelčiči (Perez-Inigo, 1964)

112. Rhysotritia ardua (C.L. Koch, 1841)

113. Scheloribates (Topobates) circumcarinatus Weigmann, Miko, 1998

114. Scheloribates laevigatus (C.L. Koch, 1836)

115. Scheloribates latipes (C.L. Koch, 1840)

116. Scheloribates quintus Wunderle, Beck, Woas, 1990

117. Scutovertex serratus Sitnikova, 1975

118. Sphaerozetes piriformis (Nicolet, 1855)

119. Sphaerozetes tricuspidatus Willmann, 1923

120. Steganacarus (T.) carinatus (C.L. Koch, 1841)

121. Steganacarus coniuctus Niedbala, 1983

122. Steganacarus patruelis Niedbala, 1983

123. Steganacarus personatus Niedbala, 1983

124. Steganacarus spinosus (Sellnick, 1920)

125. Steganacarus striculus (C.L. Koch, 1835)

126. Suctobelbella baloghi (Forsslund, 1958)

127. Suctobelbella duplex (Strenzke, 1950)

128. Suctobelbella forsslundi (Strenzke, 1950)

129. Suctobelbella subcornigera (Forsslund, 1941)

130. Suctobelbella subtrigona (oudemans, 1916)

131. Tectocepheus punctulatus Djaparidze, 1985

132. Tectocepheus velatus velatus (Michael, 1880)

133. Tectocepheus velatus sarekensis (Trägårdh, 1910)

134. Trichoribates caucasicus Shaldybina, 1971

135. Trichoribates trimaculatus (C.L. Koch, 1836)

136. Xenillus tegeocranus (Hermann, 1804)

137. Zetomimus furcatus (Warburton, Pearce, 1905)

138. Zetorchestes micronychus (Berlese, 1883)

139. Zygoribatula cognata (Oudemans, 1902)

140. Zygoribatula exilis (Nicolet, 1855)

141. Zygoribatula sphaerisensilla Djaparidze, 1985

5.5.15. ობობასნაირები

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებული უმაღლესი კიბოსნაირებიდან აღსანიშნავია კოლხური ფართოფეხა კიბო (Astacus colchicus), რომელიც ძალიან იშვიათი სახეობაა და შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში.

ობობები (Arachnida):

1. Marpisa radiata

2. Mithion canestrini

3. Clubiosa stagnalis

4. Argyroneta aquatica

5. Dolomedes fimbriatus

ობობასნაირთა ენდემური ფორმებიდან აღსანიშნავია მეგრული მორიელი (Euscapius mingrelicus). იგი ფართოდაა გავრცელებული, თუმცა მისი რიცხოვნობა არ არის მაღალი. შავიზღვის სანაპირო ზოლში გავცელებულია აგრეთვე იტალიური მორიელი (Euscapius italicus).

|  |სახეობა |

|ოჯახი |Dysderidae |

|1 |Dysdera martensi |

| ოჯახი |Linyphiidae |

|2 |Bathyphantes gracilis |

|3 | Ceratinella brevis |

|4 | Gnathonarium dentatum |

|5 |Hylyphantes nigritus |

|6 | Meioneta mollis |

|7 | Microneta viaria |

|8 |Nematogmus sanguinolentus |

|9 |Neriene clathrata |

|10 |Porrhomma pygmaeum |

|11 | Tenuiphantes mengei |

|12 | Trematocephalus cristatus |

| ოჯახი | Araneidae |

|13 |Larinioides cornutus |

| ოჯახი | Pisauridae |

|14 |Dolomedes fimbriatus |

|15 |Philodromidae |

|16 |Tibellus maritimus |

| ოჯახი |Salticidae |

|17 | Evarcha arcuata |

| ოჯახი | Salticidae |

|18 |Mendoza canestrinii |

|19 | Myrmarachne formicaria |

|20 | Myrmarachne formicaria |

|21 | Pseudeuophrys erratica |

|22 | Pseudeuophrys erratica |

|23 | Salticus mutabilis |

| ოჯახი |Linyphiidae |

|24 |Bathyphantes gracilis |

|25 | Gnathonarium dentatum |

| ოჯახი | Clubionidae |

|27 |Clubiona germanica |

|28 | Clubiona stagnatilis |

დანართი 6

6.1 ტურისტული ბილიკები

[pic]

[pic]

კოლხეთის ეროვნული პარკი ვიზიტორებს 3 ტურისტულ მარშრუტს სთავაზობს:

1. პალიასტომის ტბა

მანძილი: 9 კმ

ხანგრძლივობა: 1 სთ (სანაოსნო-ხორციელდება როგორც პანტონით, ასევე კატერით)

მთავარი ღირსშესანიშნაობები: პალიასტომის ტბა, მსოფლიო უნიკალური იმნათის სფაგნუმიანი ტორფნარი, რელიქტური კოლხური ტყეები.

მარშრუტი იწყება პალიასტომის ტბის შესასვლელიდან და გზად შეგხვდებათ პალიასტომის ტბის ნაპირების ულამაზესი ხედები. სათვალთვალო კოშკიდან შესაძლებელია რაყებში თავშეფარებულ გადამფრენ ფრინველებზე დაკვირვება, რომელთაგან ზოგიერთი სახეობა გლობალური, კავკასიის და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. იმნათის ტორფნარზე სათვალთვალო კოშკიდან შესაძლებელია ფეხით სიარული იმნათის ტორფნარზე. იმნათის ტორფნარი საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. აქ სადაც ნახავთ: სფაგნუმის სახეობებს, ხერხას, სამეფო გვიმრას.კოშკიდან შესაძლებელია ფრინველებზე თვალთვალი. ეს ადგილები მნიშვნელოვანი ჰაბიტატია მოზამთრე, მიგრირებადი და წყალმცურავი ფრინველებისათვის.

2. პალიასტომი-ფიჩორი

მანძილი: 18 კმ

ხანგრძლივობა: 3 სთ (სანაოსნო- ხორციელდება როგორც პანტონით, ასევე კატერით)

მთავარი ღირსშესანიშნაობები: პალიასტომის ტბა, იმნათის ტორფნარი, რელიქტური კოლხური ტყეები.

მარშრუტი იწყება პალიასტომის ტბის შესასვლელიდან და გაივლის პალიასტომის ტბის ულამაზესი ნაპირებსა და მდინარე ფიჩორის შესართავის თვალწარმტაცი ხედებს. მდინარის ნაპირზე მოწყობილი დასასვენებელი ადგილიდან. ნაპირებზე იზრდება კოლხეთის მუხა, ლაფანი. აქ შესაძლებელია წყლისა და ჭაობის ფრინველებზე დაკვირვება, დუმფარის ე.წ. „ზეწრების“ დათვალიერება, ნაპირთან ახლოს შესაძლებელია ჭაობის კუს დანახვა თბილ და მზიან ამინდში. გვხვდება გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: წყლის კაკალი, წყლის გვიმრა სალვინია, ნაპირებთან ახლოს ხარობს იშვიათი პონტოს ტუხტი. შეიძლება კაიაკებით გასეირნება. მდინარე ფიჩორზე ასევე დაშვებულია სპორტული თევზაობა.

3. მდინარე ჭურია

ხანგრძლივობა: 2 სთ.(სანაოსნო- ხორციელდება კატერით)

მანძილი:18 კმ.

მარშრუტი იწყება ანაკლიის ტურისტული თავშესაფრიდან და აუყვება მდ.ჭურიას. აქ შესაძლებელია ნაპირებზე გავრცელებულ ჭარბტენიან კოლხურ რელიქტურ ტყეებში გავრცელებულ მცენარეებზე დაკვირვება, მხლოდ აქ არის შემორჩენილი დიდხნოვანი კოლხური მუხები, წყლისა და ჭაობის ფრინველებზე თვალთვალი. აქვე შეიძლება კაიაკებით გასეირნება. მდინარე ჭურიაზე ასევე დაშვებულია სპორტული თევზაობა.

კოლხეთის ეროვნულ პარკში ასევე შესაძლებელია კაიაკებით გასეირნება

(ოქროს ტბა, მდ.ჭურია, მდ.ფიჩორი), ასევე სპორტული თევზაობა და ფრინველებზე დაკვირვება.

6.2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა სტატისტიკა წლების მიხდვით

(2007-2017 წწ)

[pic]

6.3. კოლხეთის ეროვნული პარკის შემოსავლების და ვიზიტორთა სტატისტიკა

2007-2017 წწ.

|წელი |ვიზიტორი სულ |შემოსავალი |ვიზიტორი |ვიზიტორი |

| | | |ქართველი |უცხოელი |

|2007 |3100 |10145 ლ |2800 |300 |

|2008 |1994 |20622 ლ |1994 |- |

|2009 |1490 |19395 ლ |1022 |468 |

|2010 |15311 |21930 ლ |14067 |1244 |

|2011 |16760 |10285 ლ |15394 |1366 |

|2012 |22924 |9115 ლ |21569 |1355 |

|2013 |17552 |7340 ლ |15907 |1645 |

|2014 |17699 |8745 ლ |15651 |2048 |

|2015 |13746 |24706 ლ |12540 |1207 |

|2016 |26816 |43825 ლ |25161 |1655 |

|2017 |29 523 |52971,9 ლ |26 655 |2 868 |

6.4. 2017 წ. ტურისტული მომსახურეობებიდან მიღებული შემოსავლები

[pic]

დანართი 7

კოლხეთის ეროვნული პარკის კლიმატოდიაგრამა

კლიმატოდიაგრამა 1957-2006 წლებში შეგროვებული მონაცემების მიხედვით

[pic]

დანართი 8

კოლხეთის ეროვნული პარკის ტორფნარების სტრატიგრაფიული ჭრილები

იმნათის ტორფნარის სტრატიგრაფიული ჭრილი ორი ტარნსექტის (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით) მიხედვით (Haberl et al. 2006).

[pic]

ფიჩორას ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი

[pic]

გრიგოლეთის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი

[pic]

ჭურიის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი (ტრანსექტი დასავლეთიდან აღმოსაველთის მიმართულებით)

[pic]

ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ

[pic]

ანაკლიის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი

[pic]

ნაბადას ტორფნარის სტრატიგრაფიული ჭრილი

დანართი 9

წყლის დონის ფლუქტუაცია (მერყეობა) იმნათის ტორფნარში

[pic]

სურათზე ჩანს ჰიდრავლიკური თვისებების შედარებითი ანალიზი კოლხეთის იმნათისა და ისპანი 2 პერკოლაციურ ტორფნარებში, არგენტინის ცეცხლოვანი მიწის ანდორა ველის ტორფნარში, ირლანდიის კლარას ტორფნარის და გემანიის რაჰემენის ტორფნარებს შორის.

დანართი 10

არქეოლოგიური უბნები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე

№1 - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი. ადგილი: სოფ. ანაკლია, უბანი თიქორი, შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუ, ორსანტიას ნაკარუ

ობიექტი წარმოადგენს დაცემულ ვაკეზე ამობურცულ ნახევარსფეროსებრი ფორმის 40 მ. დიმეტრისა და 1.8 მ. სიმაღლის ხელოვნურად მოზვინულ, ტყით დაფარულ ბორცვს. მას წრიულად შემოსდევს ამჟამად დაჭობებული 10 მ. სიფართის თხრილი. ბორცვს - ორსანტიას ნაკარუს დასავლეთიდან 4 ჰექტრამდე მინდორი - შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუ აკრავს, რომელიც მის ირგვლივ არსებულ ტყიან მასივზე შესამჩნევადაა ამაღლებული. აღმოსავლეთიდან კი კოლხეთის დაბლობისთვის დამახასიათებელი დაჭაობებელული ტყე ესაზღვრება.2016 წ. ჩატარებული საცდელი - სადაზვერვო ხასიათის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოპოვებული ადგილობრივი და საბერძნეთიდან იმპორტირებული არტეფაქტების ანალიზის შედეგად დასტურდება, რომ ბორცვი აგებული უნდა იყოს ძვ. წ. VI-Vსაუკუნეებში და სავარაუდოდ წარმოადგენდა იმავე პერიოდის საკმაოდ მჭიდრო დასახლების ცენტრს, რომელიც მინდორში - შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუს სახელით ცნობილ ადგილზეა ფიქსირებული სადაზვერვო არქეოლოგიური თხრილების მეშვეობით. სავარაუდოა, რომ ანალოგიური დასახლების კვალი აღმოსავლეთით, ტყეშიც დადასტურდეს.

ობიექტის ძირითადი ნაწილი არქეოლოგიურად შესასწავლია.

მოპოვებული მასალა ინახება ზუგდიდის მუზეუმში.

[pic]

№2 - ცვანეს დიხაგუძუბა

არქეოლოგიური ობიექტი მდებარეობს სოფ, ცვანეში. ცვანედან ზღვისაკენ მიმავალი გზიდან 1 კმ. ჩრდილოეთით. ბორცვს აქვს ნახევარსფეროსებრი ფორმა, გარშემო 10-15 მ. სიფართის არხი შემოსდევს, დმ. 60 მ., სიმაღლე 7, 5 მ.

1979 წ. ჩატარდა მცირემასშტაბიანი საველე-არქეოლოგიური სამუშაოები. საცდელ თხრილში გამოვლინდა ორი კულტურული ფენა. პირველი (ზედა) ფენა წარმოდგენილია ძელურბათქაშიანი ნაგებობის ნანგრევებითა და ანტიკური ხანის ძვ. წ. IV-III სს. დამახასიათებელი თიხის ნაწარმით. მეორე (ქვედა) ფენა დიდი რაოდენობით შეიცავს ნაცარს, ნახშირსა და ძვ. წ. II ათასწლეულის შუა ხანების კერამიკას. ეს ფენა დევს მკვრივ თიხატკეპნილ იატაკზე, რომელიც თავის მხრივ ფარავს ხის ძელებისაგან გამართულ სუბსტრუქციას, რომელშიც უხვად შეინიშნებოდა ხის წვრილი ტოტები.

მოპოვებული მასალა ინახება ფოთის მუზეუმში.

[pic]

№3 - ,,ონწყოშია“, სოფ. ერგეტა, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი

ტორფქვეშა ნამოსახლარი ონქყოშია - გაუვალი ჭაობი, 1997 წ. სანაოსნო არხის გაყვანის დროს დაფიქსირდა. დგილის დათვალიერების დროს აღმოჩნდა, რომ ექსკავატორის ციცხვმა ტორფის 1-1,5 მ. ფენის ქვემოდან, ისევე როგორც ისპანშია, ზედაპირზე ამოყარა ხის ძელები, ნახშირი, ბათქაში და თიხის ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტები.

ნამოსახლარის თარიღი წინასწარულად ძვ. წ. II ათასწლეულის პირველი ნახევრით, ან მისი შუახანებითაა განსაზღვრული. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ ობიექტის სტრატიგრაფიული ვითარება (ტორფის ქვეშ მდებარეობა) იწვევს.

არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა.

[pic]

№4 - ,,იროდი სართანიას კარე“ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი

ნამოსახლარი, ბორცვი-დიხაგუძუბა სახელწოდებით ,,იროდი სართანიას კარე“ მდებარეობს მდ. ჭურიის მარჯვენა სანაპიროზე, შესართავიდან 2 კმ. აღმოსავლეთით. მდინარის მიერ ნაწილობრივაა დაზიანებული და კულტურული ფენები ფლატშიც იკითხება. შემორჩენილი ნაწილის მიხედვით არაწესიერი წრიული ფორმა აქვს და მკვეთრი შემაღლებით არ ხასიათდება.

1971 წელს ჩატარდა მცირემასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრები. საცდელ თხრილებში დაფიქსირდა ბათქაშიანი მოედნები. აქ მოპოვებული კერამიკული ნიმუშებით ფენა ძვ. წ. I ათასწლეულის საწყისი საუკუნეებით განისაზღვრება. კულტურული ფენები, რომელიც მდინარის ორივე მხარესაა შენიშნული, გრძელდება სიღრმეშიც მდინარის დონეზე დაბლა.

[pic]

№5 - ყულევი. მდ. ცივის დასახლება

მდ. ცივის დასახლება მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. ყულევში, მდ.მდ. ხობისა და ცივის შესართავიდან 3 კმ. მანძილზე, სამხრეთით, მდ. ხობის ორივე ნაპირზე.

არქეოლოგიური ობიექტების არსებობა აქ, ჯერ კიდევ 1885 წ. იქნა შენიშნული, ქუთაისელი მასწავლებლის ნ. შაფრანოვის მიერ. 1945-1946 წწ. არქეოლოგმა ნ. ხოშტარიამ აქ რომაულ-ბიზანტიური ხანის დიდი დასახლება - აგურით ნაგები და კრამიტით გადახურული შენობები დაადასტურა, რომლებიც თავის მხრივ ბრინჯაოსა და ადრეანტიკური ხანის ნამოსახლარებზეა გამართული. 2006 წ. აქ შესანიშნავად ნაგები აკლდამა და ორმოსამარხების ნაშთიც გამოვლინდა.

უაღრესად საყურადღებოა,რომ ბრინჯაოს ხანის კულტურული ფენები მდინარის ფსკერზეცაა დადასტურებული

ეს შესანიშნავი არქეოლოგიური ობიექტი თითქმის 5 ჰა. ფართობზეა განფენილი. მისი ძირითადი ნაწილი (99%) პერსპექტიულია და შესასწავლი.

[pic]

№6 - დიხაგუძუბა

ობიექტი მდებარეობს სოფ. ჭალადიდის ჩრდილოეთ ნაწილში, საჭოჭუოს ტყეში. 40-ოდე წლის წინ აქ საძოვარი მინდვრები იყო. უფრო ადრე კი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებად ყოფილა გამოყენებული.

აქ დაახლოებით 10 ჰა. ფართობზე ოთხი კარგად შესამჩნევი შემაღლება (დიხაგუძუბა) შეინიშნებოდა, რომლებსაც გარშემო ჭაობი უვლიდა.ერთ-ერთ მათგანზე (უფრო მაღალსა და აღმოსავლეთით მდებარეზე) 1978 წ. გაიჭრა მცირე ზომის საცდელი თხრილი. მასში 1,5- 2 მ. სიღრმეში დადასტურდა ელინისტური ხანის, ძვ. წ. IV-III სს. კულტურული ფენა. აღმოჩენილ იქნა ადგილობრივი და საბერძნეთიდან იმპორტირებული კერამიკა, ნახშირი და ბათქაშის ფრაგმენტები.

ობიექტის ძირითადი ნაწილი შესასწავლია.

[pic]

№7 - კადილიონის დიხაგუძუბა

ობიექტი მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. ჭალადიდის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კადილიონის ტყეში, მიტოვებული ჭაბურღილიდან დასავლეთით 1 კმ. მანძილზე. ბორცვი ოვალური ფორმის, 1 მ. სიმაღლის, 40 მ. სიგრძისა და 20 მ. სიგანის შემაღლებაა. გამოირჩევა გარემომცველი ტყის მასივისაგან.

1978 წ. აქ გავლებულ მცირე საცდელ თხრილში გვიანბრინჯაოს ადრეული ეტაპის, ძვ. წ. II ათასწლეულის მეორე ნახევრის მძლავრი კულტურული ფენა გამოვლინდა. მოპოვებული არტეფაქტები ხსენებული ეპოქისთვის დამახასიათებელი კერამიკითაა წარმოდგენილი. თხრილში დიდი რაოდენობით შეინიშნებოდა ნაცრის, ნახშირისა და ბათქაშების ფრაგმენტებიც.

არქეოლოგიური გათხრები არ განახლებულა.

[pic]

№8 - ფოთის აეროდრომი. „ნაჯიხუ“

ფოთის აეროდრომის ჩრდილოეთით, მდ. რიონის დღევანდელი - გასწორებული კალაპოტის სამხრეთ ნაპირზე, დაახლოებით 3000 მ2 ფართობზე ზედაპირულად დიდი რაოდენობით იკრიბება რომაულ-ბიზანტიური ხანის კრამიტისა და აგურის ფრაგმენტები. აღნიშნული ფართობიდან 200 მ. სამხრეთით, დაჭაობებულ მინდორში გაყვანილი არხიდან ამონაყარ გრუნტში ზედაპირულად აიკრიფა ადრეანტიკური ხანის (ძვ. წ. V-IV სს.) ადგილობრივი კოლხური და იმპორტული (ბერძნული) კერამიკის ფრაგმენეტები.

მდინარის გადაღმა ფლატეში, ფოთის ყოფილი სანერგის ტერიტორიაზეშენიშნულია დუღაბით, აგურითა და ქვის შერეული წყობით ნაგები კედელი. მოპოვებულია IV-V სს. მთლიანად დაცული ამფორა და თიხის ჭურჭლის სხვა ნატეხები.

ამ მიდამოებშია ლოკალიზებული XIX ს. 30-იან წლებში დიუბუა დე მონპერეს მიერ მიკვლეული ,,ნაჯიხუ“, რომელსაც ის გვიანანტიკური ხანის ფასისის ნაშთად მიჩნევდა.

ძეგლის ძირითადი ნაწილი განადგურდა XX ს. 30-50-იან წლებში რიონის ხელოვნურად გასწორებული კალაპოტის გაყვანისა და აეროდრომისათვის ასაფრენი ზოლის მოწყობისათვის წარმოებული მიწის სამუშაოების დროს.

[pic]

№9 - კუნძული კოლიმბარი

მდ. კაპარჭინაში, იქ სადაც კუნძულ კოლიმბარზე გადასასვლელი ხიდია გამართული, ხშირად პოულობდნენ თიხის ჭურჭლის სხვადასხვა ნატეხებს.ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტი შენიშნულ იქნა ხიდთანაც, ფენათა სტრუქტურის შესწავლის მიზნით ბურღვის დროს ამოღებულ ნიადაგის კერნში.

მდ. კაპარჭინაზე, ხიდის მიდამოებში, არქეოლოგიური ობიექტის არსებობა უდავოა, მაგრამ მის ხასიათსა და ქრონოლოგიაზე წარმოდგენის შექმნა გათხრების გარეშე შეუძლებელია.

[pic]

№10 - პალიასტომი, ადგილი „ნატეხები“

პალიასტომის ტბის დასავლეთი ნაპირის ერთ-ერთ მონაკვეთში, წყალშიც და ხმელეთზეც ადგილობრივი მოსახლეობა ხშირად პოულობდა და პოულობს თიხის ჭურჭლის მრავალრიცხოვან ნატეხებს. ადგილის სახელწოდებაც აქედან მოდის.

ეს ადგილი და შესაბამისად ეს ობიექტიც სპეციალისტთა ყურადღების ცენტრში 1983 წ. მოექცა.1985 წლიდან აქ პერიოდულად ტარდება კვლევითი სამუშაოები - წყალქვეშა არქეოლოგიური გათხრები.

ძეგლი სამეცნიერო წრეებისათვის კარგადაა ცნობილი.მიჩნეულია, რომ მოცემული ტერიტორია ანტიკური და ადრეფეოდალური ხანის კოლხეთის ცნობილი ურბანისტული ცენტრის, ფასისის შემადგენელი ნაწილი უნდა ყოფილიყო. ამის საფუძველი გეოგრაფიული მდებარეობის გარდა აქ მოპოვებული სამშენებლო კერამიკის გარდა (კრამიტი, აგური) სამარხების (ამფორა-სამარხი) , მონეტებისა და ცალკეული არტეფაქტების ანალიზი იძლევა.

ძეგლის დიდი ნაწილი შესასწავლია.

[pic]

№11 - ნადართუს ,,ნამარნუ“

ნამარნუს სახელით ცნობილი პატარა ბორცვი მდებარეობს რიონის, პალიასტომის ტბასა და რიონ-პიჩორს შორის მდებარე მდ. ნადართუს დასავლეთით 700 მ. დაშორებით. აქ აშკარად შეინიშნებოდა წრიული ფორმის 40 მ. დიამეტრის და 1 მ. სიმაღლის ადგილი, რომლის ცენტრში ამოსულია მრავალწლიანი ტანმაღალი მუხის ხე. ამის გამო ამ ადგილს მუხასაც უწოდებენ.

1970-იან წლებში ბორცვზე გავლებულ მცირე ზომის საცდელ თხრილებში არტეფაქტები არ დადასტურდა.

2003 წ. აქ მეტყევეების მიერ ბულდოზერით გაყვანილ გზაზე შენიშნულ იქნა სამშენებლო ბათქაშის ფრაგმენტები, რაც იძლევა საფუძველს აქ უძველესი ნამოსახლარის არსებობის შესახებ.

ობიექტი არქეოლოგიურად შესასწავლია.

[pic]

№12 - ნადართუს ანტიკური ხანის ნამოსახლარი

1978 წ. მდ. ნადართუს მარცხენა ნაპირზე, იქ, სადაც მას პატარაღელე უერთდება და სადაც იმ დროს ფოთელი მოქალაქის მოზვა კვარაცხელიას ხის საცხოვრებელი სახლი იდგა, ექსკავატორის ციცხვს ჭურჭლის ნატეხები ამოჰყვა. იმავე წელს, კოლხეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ გავლებულ საცდელ თხრილში დადასტურდა ბათქაშის, ნახშირის, თიხის ჭურჭლის და ხისგან ნაგები შენობის ნაშთი.

მოგვიანებით, 2003 წ. ამავე ადგილზე ჩაჭრილ შურფში 2 მ. სიღრმეში კვლავ იჩინა თავი სხვადასხვა ხასიათის არტეფაქტებმა. მათ შორის ძვ. წ. VI-V სს კოლხურმა და ბერძნული სამყაროს იონური ცენტრებიდან იმპორტირებულმა კერამიკამ.

აქ ფართომასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების შემთხვევაში კლასიკური ხანის ფასისის პრობლემატიკასთან მიმართებაში უაღრესად მნიშვნელოვანი ობიექტების გამოვლენაა მოსალოდნელი.

[pic]

№13 - წყავა, ოლეგ ლოლუას კარე

მდ. პიჩორის მარცხენა შენაკადის წყავას მარჯვენა ნაპირას, მოქალაქე ოლეგ ლოლუას საცხოვრებლის აღმოსავლეთით, 1 ჰა. ფართობის ოდნავ შემაღლებულ ადგილი შედარებით მშრალი მინდორია, რომელიც ერთ დროს იხვნებოდა. გადმოცემით, ხვნის დროს ხშირად პოულობდნენ აგურისფრად გამომწვარ ბათქაშებს და თიხის ჭურჭლის ნატეხებს. ბათქაშის ნატეხები მინდორში გაჭრილ საწრეტ არხებში ამჟამადაც შეინიშნება.

არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა.

[pic]

№14 - სიმაგრე

სიმაგრის სახელით ცნობილი არქეოლოგიური ძეგლი ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. საქორქიოს აღმოსავლეთ ნაწილში, სიმაგრის უბანშია მიკვლეული და ის სპეციალურ სამეცნიერო ლიტერატურაში კარგადაა ცნობილი.

მდ. რიონის მარცხენა ნაპირიდან დაშორებით მცირე ზომის ბორცვზე, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ,,ქვიშა რგვალიას“ ეძახის 1962-1978 წწ.მიმდინარეობდა სტაციონალური არქეოლოგიური გათხრები.

დადასტურდა კარგად შემონახული ჯარგვალური წყობით ნაგები ხის საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობების ნაშთი, საყოფაცხოვრებო დანიშნულების თიხის, ქვის, რკინის, ბრინჯაოსა და ოქროს ნაწარმი.

უაღრესად საყურადღებოა აქ მოპოვებული ძვ. წ. VI-Vსაუკუნის როდოსულ-იონური და ატიკური კერამიკის მაღალმხატვრული ნიმუშების აღმოჩენა, რომელიც უშუალო და უადრესი კონტაქტების მოწმობაა კოლხურ და ეგეოსურ სამყაროს შორის, დიდი ბერძნული კოლონიზაციის საწყის ეტაპზე.

აღნიშნულის მიმდებარედ ძვ. წ. VI-V საუკუნეების ვაკეზე გამართული ათეულობით ნამოსახლარია დადასტურებული. უშუალოდ, მდ. რიონის სანაპიროზე კი განვითარებული ფეოდალური ხანის აგურით ნაგები სხვადასხვა დანიშნულების შენობა-ნაგებობების ნაშთია ფიქსირებული.

[pic]

№15 - საგვიჩიოს ბორცვების ჯგუფი

გასული საუკუნის 60-იან წლებში, როდესაც მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს სადაზვერვო არქეოლოგიური ექსპედიცია (ხელმძღვ. პროფ. გ. გრიგოლია) სოფ. საგვიჩიოს სამხრეთით, მდინარეების რიონს და პიჩორს შუა მდებარე ტყეებში მიაკვლია ხელოვნურ ბორცვებს: ,,ზურგანიში“, „პატარა კონძა“ და სხვ. აღნიშნულ ბორცვებზე მოპოვებულია ძვ. წ. Iათასწლეულის პირველი ნახევრით დათარიღებული ტიხის ჭურჭლის (ადგილობრივი-კოლხური და იმპორტული-ბერძნული წარმოების) მრავალრიცხოვანი ნიმუში.

ფართომასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრების შემთხვევაში აქ არაერთი პირველხარისხოვანი ძეგლის დადასტურებაა მოსალოდნელი.

[pic]

№16 - ჭოლიპა

ადგილი ჭოლიპა ქალაქ ლანჩხუთის ჩრდილოეთით,სათევზე ტბორების ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. აქ, გასული საუკუნის 80-იან წლებშისადრენაჟე არხების გაჭრის დროს 1 მ. სისქის ალუვიური ფენის ქვეშ დაფიქსირდა 0, 5 მ. სისქის ქვიშის ფენა, რომელიც უშუალოდ იდო კულტურულ ფენაზე. კულტურული ფენიდან ამონაყარ გრუნტში მიმოფანტული იყო ხის ძელის, ნახშირისა და თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.

ნივთიერი მასალის შესწავლის საფუძველზე ამ ნამოსახლარს ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებით ათარიღებენ. გეოსტრატიგრაფიულად კი მას ისპანისა და ონწყოშიას ტორფქვეშა ნამოსახლარებს უკავშირებენ.

არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა.

[pic]

№17 - ,,ნამარნუს“ ნამოსახლართა კომპლექსი

ანჯერის სახელწოდებით ცნობილ მინდვრების შუაში შთაბეჭდილებას ახდენს 5 მ. სიმაღლისა და 1 ჰა-ზე მეტი ფართობის ხელოვნური ბორცვი, რომელსაც ირგვლივ 50 მ. სიფართის დაჭაობებული არხი შემოსდევს.შემაღლებულია არხის გარეთ მდებარე ფართობებიც.რადგან ბორცვის ზედაპირზე დიდი რაოდენობით კერამიკა და მათ შორის ქვევრის ფრაგმენტებიცაა მიმობნეული, ამიტომ ამ ტერიტორიას ნამარნუს - ნამარნევის სახელით მოიხსენიებენ.

ნამარნუ თავისი კონფიგურაციითა და მასზე მომოფანტული არტეფაქტებით დიდი ხანია მეცნიერთა ყურადღებას იქცევს. სპეციალურ სამეცნიერო ლიტერატურაში ის 1960-იან წლებში ჩატარებული სადაზვერვო არქეოლოგიური სამუშაოების ანგარიშებიდან გახდა ცნობილი. 1980-იან წლებში იქ გათხრებს კოლხეთის არქეოლოგიური ექსპედიცია ატარებდა.

შესწავლილია მხოლოდ ძეგლის 0,5 პროცენტი. გამოვლენილია: გვიანბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ნაშთი და ცალკეული არტეფაქტები, ადრერკინისა და ადრეანტიკური ხანის დასახლებათა რთული და მასშტაბური სისტემა, V საუკუნის ბაზილიკური ეკლესიის ნაშთი და სხვადასხვა პერიოდის ასეულობით ქვის, თიხის, ბრინჯაოს, რკინის და ოქროს არტეფაქტი.

ნამარნუს ბერძენი გეოგრაფოსის ფსევდო სკილაქს კარიანდელის პერიპლუსში მოხსენიებულ დიდ ბარბაროსულ ქალაქთანაც აიგივებენ - ,,საიდანაც იყო მედეა“.

ნამარნუს ნამოსახლართა კომპლექსი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაშია შეტანილი.

[pic]

№18 - გულეიკარის „ნაეკლესიევი“

გულეიკარის ნაეკლესიევი წარმოადგენს 50 მ. დიამეტრისა და 1 მ. სიმაღლის ბორცვს, რომელსაც გარშემო თვალისათვის შეუმჩნეველი ორმაგი თხრილი შემოსდევს, რომელიც კარგად იკითხება აეროფოტოზე.

არქეოლოგიური ობიექტი აქ პირველად შემჩნეულ იქნა 1998 წ., მაშინ როდესაც უშუალოდ ბორცვის ჩრდილოეთით გაიჭრა 1,5 მ. სიღრმის არხი ბაქო-სუფსის ნავთობსადენისათვის.

მცირემასშტაბიანი გათხრებით დადგინდა, რომ ეს ბორცვი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები დასახლებული ყოფილა ძვ. წ. პირველი ათასწლეულის პირველ ნახევარში. ამას მოწმობს აქ მიკვლეული ძელურბათქაშიანი ნაგებობების ნაშთი და შესაბამისი ხანის თიხის ჭურჭლის (კოლხური და საბერძნეთის სხვადასხვა ცენტრებიდან შემოტანილი) ცალკეული ფრაგმენტები.

ბორცვის დიდი ნაწილი გასათხრელია.

არქეოლოგიური ობიექტი მდებარეობს სოფ. ცვანეში.

[pic]

დანართი 11. კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ტერიტორიულ-ფუნქციური ზონების საზღვრების კოორდინატები

ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის საზღვრის კოორდინატები:

№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y | |1 |726153.3 |4660045 |163 |726887.8 |4663171 |325 |731999.7 |4669430 |487 |722649.1 |4676105 |649 |721393.1 |4685161 |811 |719312.5 |4688035 | |2 |726336.1 |4660035 |164 |726814.1 |4663353 |326 |731829.9 |4669337 |488 |722735.2 |4675941 |650 |721263.4 |4685046 |812 |719267.1 |4688017 | |3 |726520.4 |4659973 |165 |726722.6 |4663528 |327 |731686.9 |4669442 |489 |722820.7 |4675790 |651 |721074.9 |4684999 |813 |718505.3 |4688277 | |4 |726710.4 |4660013 |166 |726636.5 |4663707 |328 |731550.9 |4669548 |490 |722986.7 |4675683 |652 |720920.2 |4684953 |814 |721210.5 |4687563 | |5 |726854.3 |4659898 |167 |726524 |4663842 |329 |731396.4 |4669673 |491 |722967.2 |4675495 |653 |720752.3 |4684869 |815 |734024.4 |4673387 | |6 |726956.9 |4659750 |168 |726379.4 |4663959 |330 |731225.2 |4669758 |492 |722777.7 |4675475 |654 |720650.5 |4684766 |816 |737885.6 |4672115 | |7 |727078.3 |4659603 |169 |726245.8 |4663865 |331 |731060.8 |4669737 |493 |722650.4 |4675408 |655 |720490.4 |4684744 |817 |738936.2 |4671874 | |8 |727129.5 |4659411 |170 |726078 |4663800 |332 |730932.8 |4669773 |494 |722561.5 |4675340 |656 |720300.5 |4684758 |818 |739140.9 |4671757 | |9 |727106.9 |4659216 |171 |725918.3 |4663815 |333 |730762.3 |4669751 |495 |722407.3 |4675400 |657 |720118.8 |4684837 |819 |739172.4 |4671761 | |10 |727180.4 |4659050 |172 |725826.6 |4663961 |334 |730568.5 |4669709 |496 |722222.1 |4675348 |658 |719951.5 |4684947 |820 |739216.9 |4671818 | |11 |727182.2 |4658861 |173 |725648.9 |4664010 |335 |730370.9 |4669712 |497 |722044.3 |4675365 |659 |719764.7 |4684981 |821 |739254.9 |4671841 | |12 |727095.2 |4658686 |174 |725530.7 |4664073 |336 |730195.9 |4669636 |498 |721863.8 |4675378 |660 |719579.4 |4685028 |822 |739333.6 |4671841 | |13 |727002.8 |4658532 |175 |725407.6 |4664184 |337 |730151.2 |4669794 |499 |721663.9 |4675374 |661 |719409.4 |4685105 |823 |726752.8 |4658505 | |14 |726840 |4658437 |176 |725351.2 |4664356 |338 |729971.2 |4669798 |500 |721464.1 |4675365 |662 |719328.8 |4684962 |824 |726833.4 |4658484 | |15 |726731.3 |4658455 |177 |725333.8 |4664501 |339 |729862.5 |4669839 |501 |721216 |4675400 |663 |719363.8 |4684767 |825 |726921.7 |4658462 | |16 |726595.4 |4658547 |178 |725499.8 |4664571 |340 |729940.1 |4669992 |502 |721212.1 |4675492 |664 |719263.5 |4684620 |826 |727197.2 |4658911 | |17 |726463.8 |4658692 |179 |725673.9 |4664634 |341 |729950.2 |4670187 |503 |720226.4 |4675524 |665 |719182.2 |4684439 |827 |727025.3 |4659705 | |18 |726336.2 |4658810 |180 |725831.6 |4664721 |342 |729843 |4670351 |504 |719966.7 |4675462 |666 |719103.6 |4684256 |828 |726879.5 |4659793 | |19 |726243.6 |4658943 |181 |725949.8 |4664855 |343 |729715.8 |4670499 |505 |719778.6 |4675479 |667 |719022.1 |4684079 |829 |726621.5 |4660012 | |20 |726193.2 |4659137 |182 |726098.3 |4664928 |344 |729605.1 |4670657 |506 |719497.6 |4676009 |668 |718824.7 |4684092 |830 |726413.5 |4659986 | |21 |726304.2 |4659283 |183 |726275.8 |4664994 |345 |729696 |4670834 |507 |719255.8 |4677127 |669 |718625.6 |4684111 |831 |726368 |4659355 | |22 |726313.4 |4659431 |184 |726438.1 |4665013 |346 |729866 |4670917 |508 |719297.9 |4677125 |670 |718426.4 |4684129 |832 |726201.7 |4659210 | |23 |726166.8 |4659554 |185 |726589.3 |4665050 |347 |729952 |4671056 |509 |719362.4 |4676946 |671 |718227.3 |4684148 |833 |726286.4 |4658817 | |24 |726084.5 |4659736 |186 |726733.5 |4665106 |348 |730079 |4671197 |510 |719538 |4676857 |672 |718035.5 |4684195 |834 |726386.6 |4658744 | |25 |725996.5 |4659915 |187 |726882.3 |4665188 |349 |730245.3 |4671308 |511 |719731.7 |4676808 |673 |717849.1 |4684264 |835 |726632.3 |4658482 | |26 |725873.3 |4660062 |188 |727061.3 |4665196 |350 |730326.5 |4671472 |512 |719925.2 |4676766 |674 |717652.7 |4684302 |836 |727065.4 |4658579 | |27 |726052.6 |4660114 |189 |727243.9 |4665210 |351 |730342.1 |4671602 |513 |720113.4 |4676824 |675 |717456.8 |4684341 |837 |727166.6 |4659142 | |28 |731091.9 |4669602 |190 |727425.1 |4665183 |352 |730291.2 |4671795 |514 |720184.2 |4677005 |676 |717309.3 |4684468 |838 |728756.8 |4663477 | |29 |731270.4 |4669540 |191 |727535.9 |4665253 |353 |730259.5 |4671990 |515 |720142.5 |4677197 |677 |717255.2 |4684660 |839 |728692.4 |4663499 | |30 |731411.1 |4669438 |192 |727682.6 |4665320 |354 |730100.1 |4672103 |516 |720007.8 |4677336 |678 |717017.5 |4685632 |840 |728697 |4663513 | |31 |731434.3 |4669239 |193 |727771.2 |4665474 |355 |730055.2 |4672265 |517 |719816 |4677380 |679 |716779.8 |4686603 |841 |728635.8 |4663545 | |32 |731391.3 |4669056 |194 |727863 |4665567 |356 |730084.1 |4672449 |518 |719618.2 |4677383 |680 |716688.9 |4686930 |842 |728645.7 |4663557 | |33 |731316.1 |4668872 |195 |727890 |4665721 |357 |730071.6 |4672638 |519 |719437.5 |4677298 |681 |716579.7 |4687243 |843 |728606 |4663573 | |34 |731259.7 |4668685 |196 |727986.5 |4665859 |358 |730196.7 |4672787 |520 |719276 |4677380 |682 |716386.1 |4687735 |844 |728609.3 |4663582 | |35 |731426 |4668648 |197 |728006.4 |4666049 |359 |730235.3 |4672982 |521 |719210.7 |4677569 |683 |715970.4 |4688791 |845 |728761.1 |4663496 | |36 |731566.9 |4668789 |198 |727961.8 |4666203 |360 |730276.5 |4673099 |522 |718874.8 |4678681 |684 |716024.3 |4688828 |846 |728771.7 |4663495 | |37 |731733.3 |4668872 |199 |727925.7 |4666335 |361 |731742.7 |4673267 |523 |718540.3 |4679832 |685 |716088.9 |4692321 |847 |728787.6 |4663506 | |38 |731864.1 |4668766 |200 |727917.4 |4666472 |362 |732740.1 |4673336 |524 |718461.9 |4681628 |686 |716215.7 |4692266 |848 |728799.8 |4663505 | |39 |732051.2 |4668780 |201 |727883.2 |4666598 |363 |734132.9 |4673388 |525 |718393.5 |4683044 |687 |716354 |4692137 |849 |728802.5 |4663489 | |40 |732143.1 |4668614 |202 |727891.2 |4666745 |364 |734211 |4673393 |526 |716035.3 |4683998 |688 |716412.3 |4691994 |850 |728812.4 |4663481 | |41 |732169.1 |4668416 |203 |727898.5 |4666907 |365 |734302.5 |4672149 |527 |716250.7 |4683881 |689 |716719 |4691897 |851 |728809.8 |4663459 | |42 |732325.8 |4668344 |204 |727921.4 |4667067 |366 |718549.7 |4683038 |528 |716579.3 |4684008 |690 |716767.9 |4691786 |852 |728803.8 |4663445 | |43 |732503.7 |4668350 |205 |728073.2 |4667116 |367 |718678.6 |4682947 |529 |717114.2 |4683741 |691 |716858.9 |4691609 |853 |728789.3 |4663464 | |44 |732685.2 |4668299 |206 |728219 |4667159 |368 |718859.8 |4682910 |530 |717226.6 |4683675 |692 |716922.1 |4691419 |854 |728782 |4663399 | |45 |732810.3 |4668344 |207 |728386.8 |4667220 |369 |719037 |4682882 |531 |717200.2 |4683431 |693 |716976.9 |4691232 |855 |728842.2 |4663431 | |46 |732854.4 |4668462 |208 |728557.3 |4667284 |370 |719225.1 |4682861 |532 |717316.6 |4683283 |694 |716953.1 |4691160 |856 |728794.9 |4663431 | |47 |732866.5 |4668661 |209 |728693.1 |4667416 |371 |719388 |4682816 |533 |717378.7 |4683101 |695 |716808.7 |4691011 |857 |728802.5 |4663437 | |48 |732929 |4668851 |210 |728838 |4667423 |372 |719536.6 |4682705 |534 |717429.6 |4682909 |696 |716801.1 |4690695 |858 |728764.8 |4663387 | |49 |732991.9 |4669040 |211 |728806.8 |4667264 |373 |719571.8 |4682773 |535 |717645.7 |4681745 |697 |716666.3 |4690723 |859 |728760.2 |4663359 | |50 |733063.6 |4669196 |212 |728756.9 |4667083 |374 |719650.1 |4682676 |536 |717846.7 |4680582 |698 |716501.2 |4690798 |860 |728826.3 |4663442 | |51 |733124.1 |4669159 |213 |728944.7 |4667062 |375 |719776.8 |4682580 |537 |717888.4 |4679593 |699 |716372.7 |4690832 |861 |728830.9 |4663434 | |52 |733290.6 |4669095 |214 |729137.2 |4667102 |376 |719914.9 |4682459 |538 |717869 |4679007 |700 |716307.8 |4690971 |862 |728690.7 |4663517 | |53 |733483.7 |4669045 |215 |729318.5 |4667139 |377 |720043.3 |4682415 |539 |717719.4 |4678215 |701 |716155.8 |4691009 |863 |728927.5 |4663409 | |54 |733682.7 |4669056 |216 |729513.6 |4667108 |378 |720199.5 |4682420 |540 |717516.6 |4677690 |702 |716008.4 |4690942 |864 |729010.1 |4663400 | |55 |733882.3 |4669047 |217 |729689.6 |4667125 |379 |720263.1 |4682325 |541 |717242.1 |4677163 |703 |716066.1 |4690808 |865 |729170 |4663345 | |56 |734069.3 |4669090 |218 |729870.1 |4667164 |380 |720364.3 |4682422 |542 |717035.7 |4676825 |704 |716129.2 |4690630 |866 |726328.3 |4663973 | |57 |734041.2 |4668926 |219 |730000 |4667270 |381 |720489.5 |4682363 |543 |716887 |4676716 |705 |716179.5 |4690438 |867 |726283.2 |4663906 | |58 |733858.1 |4668859 |220 |730161.9 |4667292 |382 |720635.7 |4682379 |544 |716095 |4676603 |706 |716247.9 |4690255 |868 |726011.3 |4663772 | |59 |733975.5 |4668745 |221 |730342.9 |4667347 |383 |720818.3 |4682327 |545 |707063.9 |4675312 |707 |716354.3 |4690086 |869 |725307.9 |4664499 | |60 |734168.5 |4668698 |222 |730321.7 |4667372 |384 |720937.8 |4682182 |546 |707897 |4677063 |708 |716487 |4689946 |870 |725365.1 |4664232 | |61 |734172.6 |4668865 |223 |730148.1 |4667317 |385 |721017 |4682017 |547 |708259 |4677696 |709 |716661.8 |4689864 |871 |725419 |4664509 | |62 |734054.7 |4668934 |224 |729986.1 |4667303 |386 |720934.1 |4681890 |548 |708468.7 |4678247 |710 |716739 |4690015 |872 |732390.8 |4664332 | |63 |734181.4 |4668994 |225 |729818.5 |4667237 |387 |720859.8 |4681760 |549 |708585.9 |4678795 |711 |716782.8 |4690121 |873 |732477.8 |4664348 | |64 |734365.7 |4669022 |226 |729641.4 |4667195 |388 |721024.8 |4681688 |550 |708629.4 |4679578 |712 |716871.4 |4690069 |874 |732592.1 |4664549 | |65 |734544 |4669007 |227 |729465.2 |4667148 |389 |721108.4 |4681671 |551 |708596.3 |4680368 |713 |716880.1 |4689911 |875 |732641 |4664707 | |66 |734728.5 |4668970 |228 |729370.5 |4667284 |390 |721300.3 |4681647 |552 |708436.6 |4681336 |714 |716745.4 |4689963 |876 |732907.6 |4664163 | |67 |734877.2 |4668884 |229 |729202.1 |4667315 |391 |721446 |4681569 |553 |708266.5 |4682508 |715 |716829.2 |4689822 |877 |733027.3 |4664076 | |68 |735060.8 |4668836 |230 |729017.9 |4667261 |392 |721471.6 |4681401 |554 |708063.2 |4683269 |716 |716685.8 |4689693 |878 |734146.4 |4664067 | |69 |735206.3 |4668805 |231 |728844.7 |4667247 |393 |721418.8 |4681216 |555 |707944.5 |4683416 |717 |716529.5 |4689692 |879 |734055.4 |4664054 | |70 |735394.8 |4668767 |232 |728967.1 |4667339 |394 |721408.2 |4681017 |556 |707960 |4683603 |718 |716397.7 |4689653 |880 |734279.7 |4664094 | |71 |735567.3 |4668693 |233 |728851.5 |4667492 |395 |721403.3 |4680839 |557 |707867.4 |4683734 |719 |716249.4 |4689584 |881 |734433.6 |4664206 | |72 |735686.1 |4668558 |234 |728671.5 |4667527 |396 |721415.5 |4680656 |558 |707542.2 |4684745 |720 |716138.1 |4689554 |882 |734844.8 |4665037 | |73 |735737.2 |4668384 |235 |728559 |4667656 |397 |721582.6 |4680682 |559 |710260.5 |4685409 |721 |716071.6 |4689392 |883 |734856.7 |4665073 | |74 |735768.2 |4668205 |236 |728393.5 |4667744 |398 |721717 |4680828 |560 |711939.8 |4685403 |722 |715938.8 |4689376 |884 |734927.7 |4665092 | |75 |735779.5 |4668009 |237 |728216.7 |4667785 |399 |721896.9 |4680852 |561 |714044.7 |4685396 |723 |715839.1 |4689540 |885 |734900.1 |4665108 | |76 |735773.7 |4667819 |238 |728052.3 |4667836 |400 |722087.2 |4680817 |562 |715005.1 |4684870 |724 |715738.1 |4689644 |886 |734920.5 |4665073 | |77 |735713 |4667656 |239 |727900.4 |4667906 |401 |722253.1 |4680920 |563 |715961.7 |4684346 |725 |715657.4 |4689762 |887 |734939.8 |4665062 | |78 |735704.9 |4667468 |240 |727786.9 |4668010 |402 |722430.4 |4680926 |564 |716174.7 |4688729 |726 |715629.1 |4689787 |888 |734997.7 |4665097 | |79 |735609.7 |4667348 |241 |727701.3 |4668149 |403 |722611.4 |4680916 |565 |716302.3 |4688705 |727 |715308.3 |4690822 |889 |734956.7 |4665049 | |80 |735581 |4667153 |242 |727653.2 |4668283 |404 |722762.5 |4680857 |566 |716458.7 |4688624 |728 |714968 |4691762 |890 |735025.8 |4665096 | |81 |735463.2 |4666999 |243 |727609.4 |4668397 |405 |722956.3 |4680897 |567 |716461.5 |4688484 |729 |714833 |4692088 |891 |735049.6 |4665093 | |82 |735295.7 |4666910 |244 |727578.7 |4668523 |406 |723119.7 |4681011 |568 |716559.6 |4688539 |730 |715033.6 |4692152 |892 |734996.7 |4665034 | |83 |735119.3 |4666857 |245 |727763.9 |4668480 |407 |723279.9 |4681129 |569 |716678.6 |4688649 |731 |714999.8 |4692251 |893 |734994 |4665012 | |84 |734929.8 |4666831 |246 |727962 |4668476 |408 |723465 |4681204 |570 |716771.9 |4688656 |732 |715093.3 |4692161 |894 |735008.3 |4664999 | |85 |734775.9 |4666811 |247 |728147.2 |4668520 |409 |723644.3 |4681254 |571 |716916.8 |4688721 |733 |715213.8 |4692045 |895 |734915.5 |4664863 | |86 |734665.8 |4666684 |248 |728326.6 |4668527 |410 |723703.3 |4681194 |572 |717046.2 |4688754 |734 |715367.2 |4692112 |896 |734946.9 |4665296 | |87 |734576.1 |4666537 |249 |728494 |4668608 |411 |723788.4 |4681171 |573 |717113.1 |4688627 |735 |715534.4 |4692210 |897 |735007 |4665447 | |88 |734654.9 |4666400 |250 |728680.6 |4668632 |412 |723821 |4681065 |574 |717235.7 |4688767 |736 |715676.3 |4692315 |898 |730400.2 |4667374 | |89 |734755 |4666266 |251 |728878.2 |4668656 |413 |724018.4 |4681070 |575 |717331.3 |4688796 |737 |715860.9 |4692316 |899 |730357.2 |4667335 | |90 |734778.7 |4666085 |252 |729075.9 |4668682 |414 |724076.8 |4681133 |576 |717428.8 |4688869 |738 |716011.9 |4692347 |900 |730345.9 |4667372 | |91 |734831.9 |4665917 |253 |729273.7 |4668694 |415 |724074.1 |4681264 |577 |717540.2 |4688796 |739 |714390.4 |4690690 |901 |730360.5 |4667361 | |92 |734941.7 |4665775 |254 |729468 |4668714 |416 |724226.6 |4681239 |578 |717563.4 |4688610 |740 |715021.9 |4688795 |902 |730211.6 |4667318 | |93 |734986.4 |4665587 |255 |729654.4 |4668754 |417 |724203.8 |4681104 |579 |717672.2 |4688771 |741 |715680.6 |4687126 |903 |730182.2 |4667329 | |94 |734977.2 |4665402 |256 |729806.8 |4668880 |418 |724341.3 |4681037 |580 |717756.5 |4688688 |742 |715986.9 |4686175 |904 |730233.4 |4667347 | |95 |735026.4 |4665301 |257 |729898.9 |4669027 |419 |724497.8 |4680913 |581 |717873.5 |4688562 |743 |716065.3 |4685783 |905 |730287.8 |4667343 | |96 |735018.4 |4665130 |258 |729923.8 |4669187 |420 |724679.1 |4680844 |582 |717951.4 |4688730 |744 |716351.4 |4684438 |906 |730302 |4667379 | |97 |734940.5 |4665121 |259 |730105.9 |4669149 |421 |724878.3 |4680862 |583 |718075.4 |4688801 |745 |715798.4 |4684724 |907 |730383.2 |4667366 | |98 |734902.1 |4665025 |260 |730247.5 |4669153 |422 |725077.7 |4680877 |584 |718049 |4688632 |746 |714910.4 |4685184 |908 |730390.6 |4667380 | |99 |735042.7 |4665069 |261 |730360.6 |4669160 |423 |725277.3 |4680890 |585 |718089.4 |4688445 |747 |714142.5 |4685601 |909 |730375 |4667370 | |100 |734954.7 |4664920 |262 |730488.7 |4669283 |424 |725468.9 |4680867 |586 |718284.6 |4688425 |748 |714161.7 |4685572 |910 |730347 |4667384 | |101 |734858.1 |4664754 |263 |730672.5 |4669245 |425 |725591 |4680735 |587 |718461.5 |4688371 |749 |712822.3 |4685661 |911 |730336.5 |4667375 | |102 |734765.3 |4664681 |264 |730613.3 |4669401 |426 |725736.3 |4680624 |588 |718483.5 |4688184 |750 |711623.6 |4685716 |912 |730337.9 |4667383 | |103 |734693.4 |4664549 |265 |730730.2 |4669541 |427 |725922 |4680577 |589 |718589.8 |4688019 |751 |710183.4 |4685781 |913 |730362.3 |4667347 | |104 |734563.3 |4664432 |266 |730863.3 |4669648 |428 |726097.9 |4680556 |590 |718722.7 |4687869 |752 |709046.5 |4685553 |914 |730205 |4667350 | |105 |734483.5 |4664261 |267 |735071.1 |4672200 |429 |726206.2 |4680636 |591 |718791.4 |4687773 |753 |707479 |4685238 |915 |730116.3 |4667254 | |106 |734366.7 |4664125 |268 |735148.2 |4672202 |430 |726331.7 |4680705 |592 |719010.3 |4687803 |754 |706882.1 |4687297 |916 |730087.8 |4667258 | |107 |734173.9 |4664087 |269 |736063.7 |4672314 |431 |726400 |4680554 |593 |719150.1 |4687851 |755 |705759.5 |4690444 |917 |730108.6 |4667283 | |108 |733981.4 |4664056 |270 |736461.3 |4672358 |432 |726520.5 |4680435 |594 |719441.2 |4688014 |756 |705220.4 |4691910 |918 |730059.2 |4667325 | |109 |732951.1 |4664120 |271 |736920.1 |4672381 |433 |726656.9 |4680364 |595 |719548.8 |4687941 |757 |704530.2 |4693510 |919 |729953.9 |4667174 | |110 |732888.7 |4664258 |272 |736932.7 |4672077 |434 |726818.8 |4680327 |596 |719705.4 |4687817 |758 |705981.3 |4693468 |920 |729972.5 |4667252 | |111 |732842.3 |4664468 |273 |737768.4 |4672095 |435 |726817.4 |4680280 |597 |719830.4 |4687665 |759 |707780.5 |4693415 |921 |729951.1 |4667284 | |112 |732764.4 |4664613 |274 |738868.4 |4671791 |436 |726745.6 |4680184 |598 |719941.4 |4687521 |760 |710179.5 |4693345 |922 |729935 |4667253 | |113 |732743.4 |4664831 |275 |738899.9 |4671791 |437 |726750.6 |4680032 |599 |720105.8 |4687439 |761 |713398.8 |4693252 |923 |729896.3 |4667253 | |114 |732800.4 |4665020 |276 |739120.5 |4671810 |438 |726684.8 |4679874 |600 |720259.7 |4687316 |762 |714003 |4691795 |924 |729819.9 |4667132 | |115 |732906.8 |4665188 |277 |739196.3 |4671781 |439 |726836.6 |4679803 |601 |720396.4 |4687172 |763 |715212 |4692090 |925 |729777.9 |4667123 | |116 |732869.6 |4665331 |278 |739349.7 |4671208 |440 |727034.2 |4679773 |602 |720440 |4687281 |764 |715352.2 |4692075 |926 |729712.6 |4667218 | |117 |732692.6 |4665356 |279 |739363.2 |4670557 |441 |727001.9 |4679634 |603 |720561.3 |4687421 |765 |715655.7 |4692244 |927 |729682.6 |4667227 | |118 |732537.7 |4665244 |280 |739232.2 |4670492 |442 |727091.8 |4679535 |604 |720518.8 |4687615 |766 |716410.7 |4691869 |928 |729720.1 |4667123 | |119 |732425.6 |4665088 |281 |739088.8 |4670357 |443 |726990.4 |4679366 |605 |720430.7 |4687790 |767 |716587 |4691962 |929 |729749.4 |4667133 | |120 |732540.4 |4665032 |282 |738912.3 |4670302 |444 |726882.5 |4679239 |606 |720312.3 |4687939 |768 |716437.1 |4692050 |930 |729417 |4667262 | |121 |732724.4 |4665093 |283 |738807.3 |4670137 |445 |726698 |4679218 |607 |720221.9 |4688090 |769 |716402.6 |4692121 |931 |729395.9 |4667131 | |122 |732743.9 |4665033 |284 |738627.5 |4670070 |446 |726610.7 |4679044 |608 |720351.2 |4688072 |770 |716062.2 |4692378 |932 |729411.2 |4667179 | |123 |732644.7 |4664869 |285 |738454.5 |4669990 |447 |726581.4 |4678850 |609 |720445.7 |4687903 |771 |715912.2 |4692280 |933 |729574.1 |4667144 | |124 |732679.1 |4664707 |286 |738299 |4669903 |448 |726478.6 |4678682 |610 |720584.3 |4687763 |772 |716115.4 |4692282 |934 |729565.9 |4667110 | |125 |732602.9 |4664680 |287 |738105.6 |4669890 |449 |726297 |4678603 |611 |720779.7 |4687745 |773 |716162.4 |4692324 |935 |729582.1 |4667096 | |126 |732548.5 |4664386 |288 |737908.7 |4669891 |450 |726224.9 |4678441 |612 |720915.7 |4687606 |774 |716276.4 |4692213 |936 |729594.3 |4667113 | |127 |732332.2 |4664284 |289 |737740.9 |4669827 |451 |726073.9 |4678320 |613 |721113 |4687576 |775 |715675.7 |4689724 |937 |729642.3 |4667131 | |128 |732369.2 |4664133 |290 |737574.1 |4669759 |452 |725899.5 |4678358 |614 |721266.5 |4687485 |776 |715668.1 |4689790 |938 |729324.6 |4667319 | |129 |732407.6 |4663944 |291 |737385.6 |4669786 |453 |725810.4 |4678237 |615 |721444.7 |4687402 |777 |715781.1 |4689630 |939 |729215.7 |4667123 | |130 |732286.5 |4663817 |292 |737211.9 |4669864 |454 |725674.8 |4678145 |616 |721642.7 |4687384 |778 |715806.9 |4689584 |940 |729163.6 |4667112 | |131 |732102.8 |4663773 |293 |737020.9 |4669888 |455 |725516.1 |4678035 |617 |721842.6 |4687385 |779 |715866.5 |4689498 |941 |729199.4 |4667101 | |132 |731948.1 |4663647 |294 |736876.9 |4669996 |456 |725348.5 |4678003 |618 |722036.5 |4687364 |780 |715900.7 |4689422 |942 |728813.6 |4667082 | |133 |731756.4 |4663600 |295 |736681.1 |4670014 |457 |725192.1 |4678036 |619 |722234.9 |4687381 |781 |716086.9 |4689447 |943 |728919 |4667213 | |134 |731557.7 |4663594 |296 |736481.3 |4670007 |458 |725017.1 |4678065 |620 |722376.7 |4687329 |782 |715982.6 |4689349 |944 |728855.9 |4667280 | |135 |731360.2 |4663563 |297 |736320.7 |4670096 |459 |724848 |4678096 |621 |722538.1 |4687229 |783 |716040.6 |4689362 |945 |728819.6 |4667315 | |136 |731162.2 |4663535 |298 |736139.3 |4670026 |460 |724711.5 |4678155 |622 |722713.1 |4687137 |784 |716327.1 |4689615 |946 |728775.3 |4667129 | |137 |730963.6 |4663531 |299 |736004.3 |4669889 |461 |724557.9 |4678146 |623 |722885.9 |4687056 |785 |716751.3 |4689750 |947 |728777.4 |4667186 | |138 |730764.5 |4663549 |300 |735887.8 |4669742 |462 |724406.3 |4678021 |624 |723082.7 |4687050 |786 |716573.1 |4689675 |948 |728946.1 |4667298 | |139 |730564.7 |4663557 |301 |735703.9 |4669736 |463 |724281.8 |4677868 |625 |723270.2 |4687119 |787 |716787.4 |4689988 |949 |728921.2 |4667302 | |140 |730366.4 |4663575 |302 |735516.4 |4669734 |464 |724143.3 |4677872 |626 |723240.1 |4686994 |788 |716783.4 |4689917 |950 |728966.9 |4667238 | |141 |730168.4 |4663571 |303 |735326.4 |4669712 |465 |724024.5 |4677840 |627 |723289.2 |4686815 |789 |716851 |4689861 |951 |729005.1 |4667075 | |142 |729975 |4663533 |304 |735184.4 |4669591 |466 |723840.6 |4677896 |628 |723400.3 |4686658 |790 |716918.5 |4689936 |952 |728825.9 |4667066 | |143 |729781.7 |4663482 |305 |735020 |4669497 |467 |723699 |4677846 |629 |723267.9 |4686508 |791 |716853.3 |4689929 |953 |729106.2 |4667091 | |144 |729593.8 |4663419 |306 |734831.3 |4669469 |468 |723554.7 |4677725 |630 |723185.2 |4686414 |792 |716828.1 |4689974 |954 |729104.3 |4667289 | |145 |729401 |4663401 |307 |734637 |4669509 |469 |723363.7 |4677751 |631 |723073.2 |4685884 |793 |716906.9 |4689984 |955 |729240.2 |4667318 | |146 |729225.1 |4663377 |308 |734473.1 |4669450 |470 |723174.6 |4677790 |632 |722739.6 |4685891 |794 |716784.1 |4690041 |956 |728918.7 |4667445 | |147 |729037.4 |4663357 |309 |734311.2 |4669349 |471 |722981.4 |4677788 |633 |722539.6 |4685894 |795 |716820.1 |4690070 |957 |728800.6 |4667465 | |148 |728884.7 |4663439 |310 |734178.2 |4669202 |472 |722790 |4677743 |634 |722550.7 |4685788 |796 |716833.3 |4690157 |958 |728706.8 |4667404 | |149 |728756 |4663509 |311 |734003.1 |4669116 |473 |722612.9 |4677762 |635 |722464.4 |4685655 |797 |716847.9 |4690156 |959 |728733.4 |4667491 | |150 |728597.8 |4663585 |312 |733810.7 |4669093 |474 |722434.6 |4677773 |636 |722339.9 |4685669 |798 |716850 |4690129 |960 |728606.4 |4667332 | |151 |728764 |4663469 |313 |733614.7 |4669088 |475 |722271.3 |4677792 |637 |722209.7 |4685616 |799 |716889 |4690036 |961 |728812.4 |4667483 | |152 |728733 |4663325 |314 |733417.4 |4669100 |476 |722181.7 |4677811 |638 |722369.7 |4685614 |800 |716560.8 |4689893 | | | | |153 |728601.3 |4663176 |315 |733244.8 |4669186 |477 |722152.6 |4677621 |639 |722317 |4685546 |801 |716696.8 |4689885 | | | | |154 |728459.7 |4663049 |316 |733092.1 |4669293 |478 |722161.9 |4677439 |640 |722224.2 |4685571 |802 |716686.2 |4689935 | | | | |155 |728281.4 |4662965 |317 |733005.9 |4669196 |479 |722148.7 |4677291 |641 |722207.4 |4685485 |803 |715969.6 |4690885 | | | | |156 |728102.9 |4662876 |318 |732924.7 |4669067 |480 |722072.6 |4677131 |642 |722133.5 |4685501 |804 |716044.5 |4690996 | | | | |157 |727907.4 |4662881 |319 |732753.8 |4668980 |481 |722006.1 |4676995 |643 |721995.1 |4685492 |805 |716104.9 |4690732 | | | | |158 |727711.9 |4662918 |320 |732662.8 |4669014 |482 |722130.6 |4676843 |644 |721857.8 |4685426 |806 |716382.6 |4690885 | | | | |159 |727514.5 |4662906 |321 |732608 |4669199 |483 |722245.9 |4676684 |645 |721729.2 |4685360 |807 |716465 |4690773 | | | | |160 |727318.6 |4662880 |322 |732446.1 |4669279 |484 |722355.5 |4676525 |646 |721616.8 |4685274 |808 |716403 |4690792 | | | | |161 |727184.8 |4662998 |323 |732331.6 |4669419 |485 |722428.6 |4676366 |647 |721597.3 |4685214 |809 |716782.3 |4690665 | | | | |162 |727015.1 |4663056 |324 |732182.6 |4669445 |486 |722564 |4676273 |648 |721442.8 |4685118 |810 |716621 |4690733 | | | | | ბ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მართვადი დაცვის ზონის საზღვრის კოორდინატები:

№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y | |1 |732698.8 |4665359 |72 |733556.2 |4669078 |143 |730276.7 |4669087 |214 |729834.8 |4667245 |285 |729324.8 |4668873 |356 |727568.1 |4668696 | |2 |732861.8 |4665352 |73 |733680.6 |4669106 |144 |730238.1 |4669168 |215 |729930.9 |4667251 |286 |729403.7 |4668933 |357 |727503.5 |4668694 | |3 |732903.8 |4665291 |74 |733925.3 |4669087 |145 |730168.8 |4669154 |216 |730000.1 |4667315 |287 |729424.3 |4669029 |358 |727474.5 |4668621 | |4 |732951.3 |4665269 |75 |734016.2 |4669123 |146 |730092.5 |4669162 |217 |730083.3 |4667297 |288 |729438.9 |4669126 |359 |727465 |4668543 | |5 |732876.2 |4665145 |76 |734010.6 |4669090 |147 |730004.1 |4669197 |218 |730165.3 |4667324 |289 |729463.9 |4669222 |360 |727438.4 |4668482 | |6 |732650.3 |4664903 |77 |733921.1 |4669047 |148 |729908.8 |4669176 |219 |730247.8 |4667354 |290 |729480.2 |4669320 |361 |727416 |4668432 | |7 |732751.9 |4664910 |78 |733821.5 |4669047 |149 |729861.9 |4669096 |220 |730336.9 |4667377 |291 |729513.6 |4669414 |362 |727369.8 |4668459 | |8 |732744.2 |4664790 |79 |733721.9 |4669054 |150 |729873.3 |4668977 |221 |730398.7 |4667373 |292 |729569.6 |4669496 |363 |727308.7 |4668523 | |9 |732757.7 |4664667 |80 |733622.2 |4669050 |151 |729874.9 |4668925 |222 |730325.6 |4667353 |293 |729640.2 |4669566 |364 |727209.3 |4668586 | |10 |732713.5 |4664683 |81 |733522.6 |4669042 |152 |729792.2 |4668869 |223 |730234.7 |4667324 |294 |729716.3 |4669628 |365 |727129.4 |4668640 | |11 |732679.2 |4664765 |82 |733424.3 |4669057 |153 |729720.8 |4668799 |224 |730148.3 |4667280 |295 |729787 |4669698 |366 |727045 |4668699 | |12 |732647.6 |4664828 |83 |733328.7 |4669086 |154 |729636.8 |4668756 |225 |730070 |4667278 |296 |729868.8 |4669747 |367 |726976.5 |4668705 | |13 |732722.6 |4664969 |84 |733230.8 |4669094 |155 |729540.4 |4668751 |226 |729985.9 |4667258 |297 |729920.2 |4669804 |368 |726888 |4668720 | |14 |732740.7 |4665021 |85 |733144.8 |4669126 |156 |729450.6 |4668708 |227 |729949.3 |4667172 |298 |727471.2 |4670396 |369 |726827.3 |4668751 | |15 |732804.3 |4665093 |86 |733116.7 |4669219 |157 |729353.9 |4668684 |228 |729852.3 |4667159 |299 |727621 |4670425 |370 |726742.2 |4668794 | |16 |732734.5 |4665090 |87 |733044.7 |4669230 |158 |729255.8 |4668698 |229 |729768.4 |4667131 |300 |727657.4 |4670368 |371 |726705.9 |4668831 | |17 |732649 |4665055 |88 |733081.1 |4669139 |159 |729157 |4668687 |230 |729671.7 |4667130 |301 |727657.4 |4670275 |372 |726638.3 |4668836 | |18 |732552.6 |4665033 |89 |733022.9 |4669063 |160 |729057.4 |4668682 |231 |729585.1 |4667099 |302 |727633.3 |4670189 |373 |726577 |4668894 | |19 |732464 |4665050 |90 |732973.8 |4668982 |161 |728958.3 |4668671 |232 |729495.1 |4667107 |303 |727671.3 |4670118 |374 |726545.4 |4668900 | |20 |732419.5 |4665079 |91 |732943.9 |4668887 |162 |728860 |4668653 |233 |729398.6 |4667129 |304 |727756.1 |4670068 |375 |726516.1 |4668867 | |21 |732469.8 |4665159 |92 |732905.4 |4668795 |163 |728761.6 |4668635 |234 |729300.1 |4667137 |305 |727812.9 |4670130 |376 |726362.4 |4668873 | |22 |732529.8 |4665235 |93 |732875.5 |4668700 |164 |728662.2 |4668634 |235 |729208.3 |4667112 |306 |727895.8 |4670186 |377 |726340.8 |4668910 | |23 |732606.5 |4665291 |94 |732863.1 |4668601 |165 |728537.8 |4668594 |236 |729119.4 |4667097 |307 |727975.7 |4670161 |378 |726322.7 |4668939 | |24 |732667.1 |4665339 |95 |732857.4 |4668501 |166 |728475.7 |4668611 |237 |729022.6 |4667084 |308 |728071.8 |4670184 |379 |726299.5 |4668947 | |25 |730071.5 |4669806 |96 |732853.5 |4668401 |167 |728391.6 |4668563 |238 |728926.5 |4667059 |309 |728163 |4670151 |380 |726265.4 |4668944 | |26 |730165.7 |4669791 |97 |732827.1 |4668363 |168 |728308.3 |4668527 |239 |728827.8 |4667065 |310 |728260.1 |4670157 |381 |726209.1 |4668961 | |27 |730209.9 |4669713 |98 |732801.4 |4668285 |169 |728214.5 |4668559 |240 |728759.4 |4667100 |311 |728293.6 |4670222 |382 |726176 |4668995 | |28 |730208.6 |4669632 |99 |732716.9 |4668276 |170 |728133.7 |4668507 |241 |728781.8 |4667194 |312 |728313 |4670287 |383 |726038.9 |4668978 | |29 |730292.4 |4669682 |100 |732638.3 |4668337 |171 |728042.8 |4668472 |242 |728812 |4667282 |313 |728353 |4670363 |384 |725984.3 |4669022 | |30 |730385.8 |4669713 |101 |732539.5 |4668336 |172 |727943.8 |4668479 |243 |728860 |4667348 |314 |728440.2 |4670396 |385 |725952.8 |4669124 | |31 |730484.2 |4669709 |102 |732445.6 |4668367 |173 |727844.5 |4668490 |244 |728826 |4667437 |315 |728495.1 |4670348 |386 |725926.5 |4669227 | |32 |730583.4 |4669709 |103 |732353.8 |4668371 |174 |727745.5 |4668482 |245 |728744.9 |4667444 |316 |728568.6 |4670344 |387 |725915 |4669326 | |33 |730680.9 |4669728 |104 |732275.8 |4668362 |175 |727648.5 |4668505 |246 |728677.7 |4667410 |317 |728549.5 |4670281 |388 |725917.1 |4669426 | |34 |730776.8 |4669755 |105 |732187.2 |4668382 |176 |727586.6 |4668513 |247 |728611 |4667341 |318 |728647.5 |4670287 |389 |725929.1 |4669524 | |35 |730850.8 |4669780 |106 |732163.7 |4668477 |177 |727586.9 |4668443 |248 |728539.2 |4667285 |319 |728707.7 |4670354 |390 |725951 |4669620 | |36 |730945.1 |4669764 |107 |732149.3 |4668575 |178 |727621.3 |4668387 |249 |728447.1 |4667265 |320 |728787.2 |4670371 |391 |725985.7 |4669713 | |37 |730987.4 |4669698 |108 |732132 |4668674 |179 |727659.3 |4668334 |250 |728376.9 |4667205 |321 |728855.5 |4670311 |392 |726124.3 |4670346 | |38 |731072.8 |4669746 |109 |732081 |4668759 |180 |727639.9 |4668275 |251 |728285.5 |4667173 |322 |728903.4 |4670265 |393 |726300.9 |4670402 | |39 |731163.1 |4669771 |110 |731994.8 |4668760 |181 |727683.9 |4668214 |252 |728205.4 |4667165 |323 |728997.9 |4670239 |394 |726866.5 |4670408 | |40 |731234.6 |4669747 |111 |731897.4 |4668747 |182 |727707.1 |4668132 |253 |728139.2 |4667104 |324 |728981.1 |4670205 |395 |727491.5 |4670388 | |41 |731315.4 |4669695 |112 |731832.7 |4668817 |183 |727761.6 |4668072 |254 |728055.2 |4667114 |325 |728882.7 |4670206 |396 |727475.3 |4670421 | |42 |731410 |4669666 |113 |731770.4 |4668881 |184 |727802.8 |4668001 |255 |727973.5 |4667111 |326 |728793.3 |4670179 |397 |727645.3 |4670324 | |43 |731490.1 |4669608 |114 |731689.6 |4668830 |185 |727850.7 |4667932 |256 |727915.4 |4667050 |327 |728814.5 |4670133 |398 |727637.2 |4670125 | |44 |731562.7 |4669539 |115 |731598.3 |4668810 |186 |727903.6 |4667889 |257 |727892.5 |4666972 |328 |728865.4 |4670093 |399 |732803.8 |4665111 | |45 |731604.3 |4669452 |116 |731522.7 |4668747 |187 |727979.7 |4667846 |258 |727745.1 |4667195 |329 |728839.1 |4670044 |400 |732779.9 |4665119 | |46 |731700.1 |4669435 |117 |731454.5 |4668674 |188 |728065.1 |4667835 |259 |727664.4 |4667361 |330 |728927 |4670020 |401 |732421 |4665051 | |47 |731768.8 |4669364 |118 |731395.7 |4668634 |189 |728150.7 |4667803 |260 |727489.2 |4667742 |331 |729013.6 |4670020 |402 |732829 |4665366 | |48 |731841.7 |4669342 |119 |731278.8 |4668651 |190 |728232.7 |4667777 |261 |727369.8 |4668043 |332 |728974.4 |4669950 |403 |732767.7 |4665355 | |49 |731928.2 |4669388 |120 |731263.4 |4668744 |191 |728318.6 |4667760 |262 |727369.3 |4668107 |333 |728917.6 |4669895 |404 |732930.8 |4665226 | |50 |732014.6 |4669431 |121 |731305 |4668835 |192 |728404.7 |4667730 |263 |727387.7 |4668187 |334 |728905.6 |4669856 |405 |732833.9 |4665092 | |51 |732110.6 |4669415 |122 |731332 |4668931 |193 |728481 |4667675 |264 |727513.4 |4668409 |335 |728851.2 |4669793 |406 |732579.5 |4665267 | |52 |732191.5 |4669456 |123 |731449 |4669158 |194 |728567.5 |4667642 |265 |727528.6 |4668473 |336 |728826.4 |4669721 |407 |732509.8 |4665198 | |53 |732278.9 |4669484 |124 |731423.9 |4669108 |195 |728621.3 |4667588 |266 |727571.4 |4668588 |337 |728762 |4669653 |408 |732448.2 |4665037 | |54 |732336.6 |4669405 |125 |731415.8 |4669399 |196 |728688 |4667518 |267 |727655.3 |4668631 |338 |728743.3 |4669569 |409 |734057.2 |4669125 | |55 |732378.2 |4669315 |126 |731375.7 |4669516 |197 |728779.2 |4667490 |268 |727754.3 |4668641 |339 |728739 |4669477 |410 |732989.4 |4669273 | |56 |732461 |4669279 |127 |731332.6 |4669542 |198 |728867.7 |4667483 |269 |727843.7 |4668658 |340 |728705.5 |4669391 |411 |731409.3 |4669453 | |57 |732555.8 |4669264 |128 |731210.5 |4669541 |199 |728934.7 |4667413 |270 |727936.9 |4668672 |341 |728676.1 |4669312 |412 |730694.2 |4669257 | |58 |732614.6 |4669187 |129 |731126.7 |4669592 |200 |728966.8 |4667322 |271 |728031.9 |4668652 |342 |728638.2 |4669260 |413 |729876.2 |4669154 | |59 |732650.3 |4669097 |130 |731033.5 |4669588 |201 |728889.9 |4667278 |272 |728128.5 |4668637 |343 |728551.2 |4669220 |414 |730149.5 |4669131 | |60 |732655.9 |4669002 |131 |730936.8 |4669613 |202 |728859.8 |4667238 |273 |728226.4 |4668643 |344 |728487.6 |4669147 |415 |730205.1 |4669196 | |61 |732680.3 |4668942 |132 |730846.4 |4669655 |203 |728943.7 |4667232 |274 |728313.9 |4668683 |345 |728432.1 |4669077 |416 |730619.1 |4669250 | |62 |732765.3 |4668989 |133 |730800.2 |4669656 |204 |729033.9 |4667270 |275 |728405.8 |4668717 |346 |728352.7 |4669024 |417 |726394.7 |4668848 | |63 |732848.2 |4669041 |134 |730720.1 |4669526 |205 |729123.9 |4667302 |276 |728498.5 |4668720 |347 |728301.8 |4668945 |418 |726454.5 |4668838 | |64 |732969.7 |4669083 |135 |730635.1 |4669476 |206 |729218.9 |4667322 |277 |728588.6 |4668682 |348 |728298.6 |4668876 |419 |726101.8 |4668974 | |65 |733031.4 |4669144 |136 |730611.8 |4669382 |207 |729302.4 |4667318 |278 |728682.5 |4668683 |349 |728204.9 |4668870 |420 |725937.3 |4669177 | |66 |732998.3 |4669208 |137 |730675 |4669307 |208 |729386.2 |4667274 |279 |728777.4 |4668709 |350 |728119.7 |4668819 |421 |728363.6 |4668529 | |67 |733010.8 |4669296 |138 |730654.1 |4669245 |209 |729410.5 |4667197 |280 |728869.8 |4668741 |351 |728024 |4668797 |422 |728598.8 |4668631 | |68 |733136 |4669282 |139 |730570.1 |4669286 |210 |729483.1 |4667149 |281 |728955 |4668790 |352 |727925.7 |4668785 |423 |731796.9 |4669326 | |69 |733172.8 |4669224 |140 |730470.3 |4669281 |211 |729577.2 |4667146 |282 |729043.8 |4668836 |353 |727828.1 |4668769 |424 |731340.6 |4668659 | |70 |733259.2 |4669183 |141 |730382.1 |4669237 |212 |729659.7 |4667197 |283 |729134.7 |4668871 |354 |727746.6 |4668714 | | | | |71 |733337.2 |4669127 |142 |730352 |4669143 |213 |729739.1 |4667220 |284 |729225.2 |4668873 |355 |727654.8 |4668711 | | | | |გ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის საზღვრის კოორდინატები - კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონა მოიცავს კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიის იმ დარჩენილ ნაწილს, რომელიც არ არის განსაზღვრული ამ დანართის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით.

დ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის ტერიტორია, სადაც დაშვებული არ არის თევზჭერა, გარდა სპორტული და სამოყვარულო და რეკრეაციული თევზჭერისა (ფიჩორის და მისი შესართავის მონაკვეთი).

№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y |№ |X |Y | |1 |729880.6 |4669802 |45 |729151.5 |4668871 |89 |728343.8 |4668693 |133 |727625.9 |4668625 |177 |727659.8 |4668712 |221 |729125.6 |4668922 | |2 |729879.3 |4669800 |46 |729146.1 |4668868 |90 |728321.9 |4668684 |134 |727579.7 |4668600 |178 |727704 |4668716 |222 |729140.7 |4668920 | |3 |729883.9 |4669780 |47 |729128.2 |4668872 |91 |728302.8 |4668680 |135 |727560.4 |4668562 |179 |727725.7 |4668704 |223 |729158.2 |4668928 | |4 |729867.6 |4669745 |48 |729124.9 |4668867 |92 |728282.5 |4668677 |136 |727570 |4668526 |180 |727792.1 |4668710 |224 |729174.5 |4668926 | |5 |729838.2 |4669737 |49 |729114.1 |4668863 |93 |728265.1 |4668667 |137 |727519.1 |4668424 |181 |727849.3 |4668720 |225 |729224.1 |4668930 | |6 |729800.5 |4669718 |50 |729080.1 |4668849 |94 |728257.6 |4668655 |138 |727502 |4668379 |182 |727875.5 |4668730 |226 |729253.4 |4668932 | |7 |729778.5 |4669686 |51 |729047.3 |4668838 |95 |728238.5 |4668645 |139 |727416 |4668432 |183 |727915.2 |4668738 |227 |729264.9 |4668930 | |8 |729743.6 |4669653 |52 |729023.2 |4668825 |96 |728226.5 |4668643 |140 |727462.6 |4668536 |184 |727953.3 |4668739 |228 |729280.4 |4668921 | |9 |729696.7 |4669605 |53 |728995.8 |4668811 |97 |728217.3 |4668645 |141 |727464.1 |4668538 |185 |727973.1 |4668735 |229 |729330 |4668939 | |10 |729651.9 |4669572 |54 |728975.5 |4668801 |98 |728204.9 |4668648 |142 |727465 |4668544 |186 |728002.1 |4668729 |230 |729357 |4668967 | |11 |729638.6 |4669566 |55 |728961.4 |4668794 |99 |728180.4 |4668641 |143 |727463 |4668544 |187 |728025.9 |4668724 |231 |729361.4 |4668996 | |12 |729603.4 |4669527 |56 |728934 |4668777 |100 |728168 |4668640 |144 |727460 |4668546 |188 |728053.3 |4668717 |232 |729371.7 |4669031 | |13 |729570.2 |4669497 |57 |728888.8 |4668759 |101 |728151.8 |4668641 |145 |727463.4 |4668551 |189 |728066.8 |4668709 |233 |729366.1 |4669053 | |14 |729556.1 |4669477 |58 |728870.1 |4668741 |102 |728138.1 |4668639 |146 |727458.6 |4668555 |190 |728086.6 |4668699 |234 |729383.6 |4669080 | |15 |729527.7 |4669444 |59 |728861.4 |4668742 |103 |728125 |4668636 |147 |727458.7 |4668557 |191 |728128.7 |4668696 |235 |729389.2 |4669135 | |16 |729481.4 |4669323 |60 |728830.2 |4668727 |104 |728124.8 |4668636 |148 |727461.6 |4668562 |192 |728157.3 |4668693 |236 |729401.1 |4669151 | |17 |729476.8 |4669282 |61 |728800.8 |4668714 |105 |728113.6 |4668633 |149 |727454.7 |4668567 |193 |728178.7 |4668698 |237 |729410.2 |4669194 | |18 |729469.3 |4669251 |62 |728791.3 |4668715 |106 |728113.6 |4668633 |150 |727458.7 |4668570 |194 |728231.9 |4668712 |238 |729422.5 |4669253 | |19 |729461.9 |4669204 |63 |728782.5 |4668711 |107 |728092.4 |4668634 |151 |727461.4 |4668580 |195 |728257.7 |4668723 |239 |729436.4 |4669303 | |20 |729450.7 |4669168 |64 |728746.9 |4668694 |108 |728085.4 |4668638 |152 |727464.6 |4668584 |196 |728323.2 |4668748 |240 |729446.7 |4669364 | |21 |729445.9 |4669144 |65 |728727.4 |4668687 |109 |728064.1 |4668642 |153 |727465.9 |4668592 |197 |728374.4 |4668770 |241 |729460.6 |4669410 | |22 |729439 |4669129 |66 |728709.5 |4668687 |110 |728046 |4668648 |154 |727468 |4668597 |198 |728418.4 |4668790 |242 |729478.1 |4669440 | |23 |729438.2 |4669117 |67 |728686.7 |4668684 |111 |728037.7 |4668650 |155 |727469.5 |4668599 |199 |728455.3 |4668780 |243 |729495.1 |4669467 | |24 |729437.8 |4669116 |68 |728670.5 |4668682 |112 |728026.5 |4668654 |156 |727469.2 |4668607 |200 |728473.2 |4668782 |244 |729494.7 |4669476 | |25 |729428.7 |4669096 |69 |728661 |4668678 |113 |728016.9 |4668653 |157 |727474.3 |4668620 |201 |728510.9 |4668776 |245 |729513 |4669495 | |26 |729428.7 |4669074 |70 |728655.6 |4668672 |114 |728009.4 |4668655 |158 |727480.6 |4668634 |202 |728527.2 |4668768 |246 |729534.4 |4669520 | |27 |729425.8 |4669038 |71 |728644.4 |4668668 |115 |727998.6 |4668659 |159 |727471.4 |4668644 |203 |728554.9 |4668756 |247 |729558.6 |4669540 | |28 |729422.4 |4669016 |72 |728622.8 |4668677 |116 |727992.7 |4668659 |160 |727479.5 |4668652 |204 |728574.8 |4668752 |248 |729578.1 |4669561 | |29 |729417.3 |4668990 |73 |728604.9 |4668679 |117 |727992.4 |4668659 |161 |727476.8 |4668659 |205 |728583.9 |4668744 |249 |729595.9 |4669583 | |30 |729413.5 |4668950 |74 |728580.9 |4668683 |118 |727984.9 |4668666 |162 |727488.5 |4668670 |206 |728608.1 |4668742 |250 |729607 |4669600 | |31 |729403.9 |4668933 |75 |728554.2 |4668689 |119 |727969.1 |4668670 |163 |727491.8 |4668671 |207 |728645.8 |4668739 |251 |729640.4 |4669624 | |32 |729381.8 |4668910 |76 |728525.3 |4668699 |120 |727929.3 |4668672 |164 |727500.2 |4668674 |208 |728710.9 |4668738 |252 |729653.1 |4669637 | |33 |729340.7 |4668882 |77 |728512 |4668709 |121 |727892 |4668666 |165 |727501.4 |4668680 |209 |728753 |4668749 |253 |729662.2 |4669645 | |34 |729313.7 |4668872 |78 |728496.2 |4668724 |122 |727879.5 |4668655 |166 |727505.5 |4668695 |210 |728787.9 |4668765 |254 |729687.6 |4669662 | |35 |729281.3 |4668872 |79 |728483.3 |4668723 |123 |727861.3 |4668658 |167 |727512.9 |4668693 |211 |728793.1 |4668773 |255 |729719.4 |4669696 | |36 |729246.5 |4668873 |80 |728465.9 |4668717 |124 |727843.9 |4668658 |168 |727531 |4668701 |212 |728815.7 |4668781 |256 |729749.1 |4669733 | |37 |729234.9 |4668874 |81 |728453.7 |4668724 |125 |727837.6 |4668650 |169 |727545.4 |4668712 |213 |728830 |4668792 |257 |729773.7 |4669769 | |38 |729217.9 |4668872 |82 |728453.1 |4668724 |126 |727818.1 |4668648 |170 |727559.9 |4668684 |214 |728863.3 |4668806 |258 |729790.8 |4669791 | |39 |729193.4 |4668876 |83 |728420.1 |4668719 |127 |727801.9 |4668636 |171 |727571.9 |4668701 |215 |728886.3 |4668817 |259 |729803.1 |4669801 | |40 |729181.4 |4668882 |84 |728393.3 |4668714 |128 |727787.8 |4668644 |172 |727595 |4668708 |216 |728968.1 |4668856 |260 |729827.7 |4669801 | |41 |729175.5 |4668881 |85 |728383.7 |4668715 |129 |727762.1 |4668641 |173 |727608.5 |4668704 |217 |728997.1 |4668871 |261 |729858 |4669802 | |42 |729166 |4668871 |86 |728369.2 |4668709 |130 |727733.8 |4668640 |174 |727616.3 |4668696 |218 |729047.1 |4668894 |262 |729872.5 |4669804 | |43 |729161 |4668868 |87 |728369 |4668708 |131 |727702.8 |4668633 |175 |727620.4 |4668696 |219 |729072.1 |4668903 |263 |729880.6 |4669802 | |44 |729155.2 |4668872 |88 |728353.4 |4668700 |132 |727664.2 |4668632 |176 |727636.1 |4668709 |220 |729094.3 |4668913 | | | | |