„არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

პროექტი საქართველოს კანონი „არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში (პარლამენტის უწყებანი, №45, 21.11.1997, გვ. 32) შეტანილ იქნას შემდეგი შინაარსის ცვლილებები: 1. კანონის მე-7 მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 7. განცხადება სამხედრო სავალდებულო სამსახურის არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურით შეცვლის შესახებ მოქალაქე, რომელმაც უნდა გაიაროს სამხედრო სავალდებულო სამსახური და აქვს ამ ვალდებულების არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის ფორმით მოხდის ამ კანონით გათვალისწინებული დასაბუთებული მიზეზი, ვალდებულია სამხედრო სავალდებულო სამსახურში გაწვევის უწყების მიღებიდან 10 დღეში განცხადებით მიმართოს მუნიციპალიტეტის/ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის/აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის გამწვევ კომისიას (შემდგომ – გამწვევი კომისია). “. 2. კანონის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. მოქალაქე, რომელიც განთავისუფლდა არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურიდან, ვალდებულია დადგენილი ვადის გასვლიდან 5 დღეში გამოცხადდეს მუნიციპალიტეტის მერიაში/ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულში/აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილ ორგანოში აღრიცხვაზე დასადგომად.“. მუხლი 2. კანონი ძალაშია გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი ქ.თბილისი 2021 წლის ... მაისი № სალომე ზურაბიშვილი

განმარტებითი ბარათი „არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროეტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა, რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: „თავდაცვის ძალების რეზერვისა და სამხედრო სარეზერვო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანა და მისი თანმხლები საკანონმდებლო პაკეტის შემუშავება განპირობებულია შემდეგი გარემოებებით, კერძოდ: 2014 წელს, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ინიცირებისა და საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მხარდაჭერის შედეგად, ცვლილება შევიდა ,,სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ’’ საქართველოს კანონში და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენამდე, იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა სამხედრო აღრიცხვისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზების უფლებამისილება (გარდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა სამხედრო აღრიცხვისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზებისა) მიენიჭა აფხაზეთის მთავრობის შესაბამის დაწესებულებებს (წარმომადგენლობებს), ხოლო 2020 წლიდან, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა სამინისტროს ტერიტორიულ ორგანოებს (შემდგომში-ტერიტორიული ორგანოები). ამავე კანონით აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა სამხედრო აღრიცხვისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის სფეროში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილებები შეესაბამება ამ კანონით მუნიციპალიტეტისათვის სახელმწიფოს მიერ დელეგირებულ უფლებამოსილებებს. ამასთან საგულისხმოა, რომ 2007 წლიდან აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოკუპირებული ტერიტორიიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა სამხედრო სავალდებულო/სამხედრო სარეზერვო სამსახურში გაწვევას და შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული თანმდევი პროცესების ადმინისტრირებას ახორციელებდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა თავისი წარმომადგენლობების, ხოლო შემდგომ ტერიტორიული ორგანოები (აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიული ორგანო; იმერეთის, გურიის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიული ორგანო; სამეგრელო-ზემო სვანეთის ტერიტორიული ორგანო) მეშვეობით. წარმომადგენლობების შექმნამდე (2007 წლის 17 იანვარი), ხსენებული უფლებამოსილება გააჩნდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებს (მერიები და გამგეობები), რომლებიც, 2006 წლის დასასრულს, ,,ადგილობრივი თვითმართველობის შესახებ’’ საქართველოს ორგანული კანონის 651 მუხლის საფუძველზე იქნენ ლიკვიდირებულნი. დევნილი მოსახლეობის შეუფერხებელი მომსახურების მიზნით, 2007 წლის იანვარში, ლიკვიდირებული ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების ბაზაზე შეიქმნა აფხაზეთის მთავრობის წარმომადგენლობები, ხოლო, როგორც ზემოთ აღინიშნა, შემდგომ ტერიტორიული ორგანოები, რომლებმაც განაგრძეს მერიებისა და გამგეობების უფლებამოსილებების (მათ შორის წვევამდელთა და რეზერვისტთა აღრიცხვა/გაწვევის მიმართულებით) შესრულება. თუმცა, ისინი (წარმომადგენლობები) ვერ გახდნენ ადგილობრივი თვითმმართველობის სტატუსის მატარებელნი, რამაც წარმოშვა გარკვეული სამართლებრივი სახის პრობლემები დევნილ წვევამდელთა/რეზერვისტთა აღრიცხვისა და გაწვევის მიმართულებით. იმის გათვალისწინებით, რომ მოქმედ კანონმდებლობაში არ იყო ასახული ზემოაღნიშნული გარემოებები და სამხედრო სავალდებულო/სამხედრო სარეზერვო სამსახურში მოქალაქეთა გაწვევის უფლებამოსილება მინიჭებული ჰქონდათ მხოლოდ მუნიციპალიტეტებს, აფხაზეთის მთავრობის შემადგენლობაში აღნიშნული ფუნქციის განმახორციელებელი სტრუქტურები (ამჟამად, ტერიტორიული ორგანოები) დარჩნენ საკანონმდებლო სივრცის მიღმა. მიუხედავად განხორციელებული ცვლილებისა, საკანონმდებლო რეგულირების გარეშე დარჩა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილი ორგანოს ჩართულობა საქმიანობის რიგ მიმართულებებში: 1. წვევამდელთა ადმინისტრაციული წესით დაჯარიმება (ოქმის შედგენა); 2. დოკუმენტის დაკარგვის ან დაზიანების შემთხვევაში საურავის გადახდის ადმინისტრირება; 3. რეზერვისტის დროებითი მოწმობის (წვევამდელის მიწერის მოწმობის) გაცემა; 4. რეზერვისტთა სამხედრო აღრიცხვის მიმართულება და სხვა საქმიანობები. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: ზემოაღნიშნული პრობლემების აღმოფხვრის ერთადერთ საშუალებას წარმოადგენს სწორედ საქართველოს რიგ საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებში შესაბამისი ცვლილებების განხორციელება და მათი ერთიანი საკანონმდებლო პაკეტის სახით წარმოდგენა. აღნიშნული საბოლოოდ უზრუნველყოფს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის შესაბამისი სამსახურების საქმიანობის საკანონმდებლო სივრცეში მოქცევას და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენამდე, აფხაზეთის ოკუპირებული ტერიტორიიდან იძულებით გადაადგილებული (გარდა აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რეგისტრირებული პირებისა) მოქალაქეების სამხედრო აღრიცხვასა და სამხედრო გაწვევასთან დაკავშირებული ზემოთ ჩამოთვლილი სხვა პროცედურების აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კანონმდებლობის საფუძველზე განხორციელებას. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული პრობლემის გადასაჭრელად გამოიკვეთა ცვლილებების შეტანის აუცილებლობა შემდეგ საკანონმდებლო აქტებში: 1. ,,თავდაცვის ძალების რეზერვისა და სამხედრო სარეზერვო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 2. ,,მობილიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 3. ,,არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი; 4. ,,სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გადავადების მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონი. 5. „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი“ საქართველოს კანონი; ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: კანონპროექტების მიღების საფუძველზე შესაძლებელი გახდება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილი ორგანოს საქმიანობის საკანონმდებლო სივრცეში მოქცევა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენამდე, აფხაზეთის ოკუპირებული ტერიტორიიდან იძულებით გადაადგილებული (გარდა აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რეგისტრირებული პირებისა) მოქალაქეების სამხედრო აღრიცხვასა და სამხედრო გაწვევასთან დაკავშირებული ზემოთ ჩამოთვლილი სხვა პროცედურების აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კანონმდებლობის საფუძველზე განხორციელება. შესაბამისად, „არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონპროექტის საფუძველზე, მოქალაქეს ეკისრება ვალდებულება სამხედრო სავალდებულო სამსახურში გაწვევის უწყების მიღებიდან 10 დღეში განცხადებით მიმართოს ასევე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილი ორგანოს გამწვევ კომისიას. ამასთან მისი არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურიდან განთავისუფლების შემთხვევაში დადგენილი ვადის გასვლიდან 5 დღეში გამოცხადდეს აღრიცხვაზე დასადგომად აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილ ორგანოში. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: „არასამხედრო ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონპროექტით ცვლილება შედის კანონის მე-7 მუხლსა და მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტში. აღნიშნული ცვლილებებით მოქალაქე, რომელმაც უნდა გაიაროს სამხედრო სავალდებულო სამსახური და აქვს ამ ვალდებულების არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის ფორმით მოხდის ამ კანონით გათვალისწინებული დასაბუთებული მიზეზი, ვალდებულია სამხედრო სავალდებულო სამსახურში გაწვევის უწყების მიღებიდან 10 დღეში განცხადებით მიმართოს მუნიციპალიტეტის/ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის/აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის გამწვევ კომისიას. ამასთან, მოქალაქე, რომელიც განთავისუფლდა არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურიდან, ვალდებულია დადგენილი ვადის გასვლიდან 5 დღეში გამოცხადდეს მუნიციპალიტეტის მერიაში/ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულში/აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილ ორგანოში აღრიცხვაზე დასადგომად. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიციირებული კანონპროექტის შემთხვევაში); აღნიშნული პუნქტის მოთხოვნები არ ვრცელდება წარმოდგენილ კანონპროექტთან მიმართებაში. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება; კანონპროექტით წარმოდგენილი მიზნის გათვალისწინებით, მიზანშეწონილია კანონპროექტი ძალაში შევიდეს გამოქვეყნებისთანავე. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას); არ არის მოთხოვნა დაჩქარებული წესით განხილვის თაობაზე. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი 3 წელი). მასში აღინიშნება: ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო; -აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტი. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე; კანონპროექტის მიღება არ იქონიებს გავლენას სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე; კანონპროექტის მიღება არ იქონიებს გავლენას ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით; კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს სახელმწიფოსათვის ახალი ფინანსური ვალდებულებების წარმოქმნას ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა; კანონპროექტი არ არის დაკავშირებული ფინანსურ შედეგებთან. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი; კანონპროექტით არ დგინდება რაიმე სახის გადასახადი, მოსაკრებელი ან სხვა სახის გადასახდელი. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება; კანონპროექტი არ იწვევს ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე ზრუნვას. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან. მასში აღინიშნება: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან; კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტის მიღებით არ წარმოიქმნება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებული ვალდებულებები. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, − მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი; კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებს. გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან; ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები. მასში აღინიშნება: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში; ასეთი არ არსებობს. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი: აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო.