საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ წარმოდგენილი კომიტეტის 2023 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში

იურიდიულ საკითხთა კომიტეტი 2-2115/24 19-02-2024 საქართველოს პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 44-ე მუხლის შესაბამისად გიგზავნით საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ 2023 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიშს. პატივისცემით, კომიტეტის თავმჯდომარე ანრი ოხანაშვილი თბილისი 0118, რუსთაველის გამზირი # 8, საქართველოს პარლამენტის სასახლე ტელეფონი: (995 32) 2281679. ელ. ფოსტა: contact@parliament.ge

საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ 2023 წელს გაწეული საქმიანობის ანგარიში შინაარსი I. ზოგადი ინფორმაცია ............................................................................................................................ 3 II. კანონშემოქმედებითი საქმიანობა ..................................................................................................... 4 1. წამყვანი კომიტეტის სტატუსით განხილული საკანონმდებლო ინიციატივები .................. 5 2. „სავალდებულო კომიტეტის“ სტატუსით განხილული საკანონმდებლო ინიციატივები და კონცეფციის პროექტი ................................................................................................................... 32 3. საერთაშორისო ხელშეკრულებები .............................................................................................. 41 III. საპარლამენტო კონტროლთან დაკავშირებული საქმიანობა .................................................... 41 IV. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობა .................................................................................................................................. 42 2 I. ზოგადი ინფორმაცია 2023 წელს საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა მის უფლებამოსილებებში შემავალი, საქართველოს კონსტიტუციითა და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით გათვალისწინებული მრავალი მნიშვნელოვანი აქტივობა განახორციელა. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის კომპეტენციები მოიცავს საკანონმდებლო და სხვა საკითხების წინასწარ მომზადებას, საქართველოს პარლამენტის გადაწყვეტილებათა შესრულებისათვის ხელის შეწყობას და პარლამენტის მიერ საქართველოს მთავრობისა და პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული სხვა ორგანოების საქმიანობის კონტროლის უზრუნველყოფას. ამ ფუნქციების შესასრულებლად კი 2023 წელს კომიტეტმა და კომიტეტის აპარატმა საქმიანობა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შემდეგი მიმართულებებით განახორციელა:  კანონშემოქმედებითი საქმიანობა;  საპარლამენტო კონტროლთან დაკავშირებული საქმიანობა;  საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობა;  დაინტერესებული პირების კორესპონდენციის დამუშავება, მასზე რეაგირება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ 2023 წელს იმ საქმიანობის გაგრძელება, რომელიც ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭებას ემსახურებოდა და რომლის დიდი ნაწილი კომიტეტმა 2022 წლის განმავლობაში დაასრულა. ამ მხრივ კომიტეტმა და კომიტეტის აპარატმა საკმაოდ შრომატევადი და ხანგრძლივი პროცესი განვლო. 2023 წელს კომიტეტის მიერ აღნიშნული მიმართულებით განხორციელებული საქმიანობა მოიცავდა ძირითადად სასამართლო რეფორმასთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტზე მუშაობას. 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა გამართა 38 სხდომა და განიხილა:  72 საკანონმდებლო ინიციატივა (361 კანონპროექტი), კერძოდ:  წამყვანი კომიტეტის სტატუსით  49 საკანონმდებლო ინიციატივა (145 კანონპროექტი);  „სავალდებულო კომიტეტის“ სტატუსით  23 საკანონმდებლო ინიციატივა (216 კანონპროექტი);  კონცეფციის 1 პროექტი („სავალდებულო კომიტეტის“ სტატუსით);  საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებული 4 საკითხი;  15 საკანონმდებლო წინადადება;  საპარლამენტო კონტროლთან დაკავშირებული 3 საკითხი. 3 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრთა მონაწილეობით პარლამენტს წარედგინა 53 საკანონმდებლო ინიციატივა. 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის აპარატმა საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობა განახორციელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში წარმოებულ 25 საქმეზე. 2023 წლის განმავლობაში კომიტეტს წარედგინა და კომიტეტისა და კომიტეტის აპარატის საქმიანობის ფარგლებში დამუშავდა 1487 კორესპონდენცია (წერილი, განცხადება). ამავდროულად, გასათვალისწინებელია, რომ იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ განსახილველი საკითხების დამუშავებაში აქტიურად მონაწილეობს კომიტეტის აპარატი. ამასთანავე, კომიტეტის აპარატში შექმნილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობის ჯგუფი და ანალიტიკური ჯგუფი, რომლებმაც 2023 წელს თავიანთი საქმიანობის მიმართულებით ასევე შრომატევადი და აქტიური მუშაობა გასწიეს. 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა თავისი საქმიანობის ფარგლებში განაგრძო თანამშრომლობა საქართველოს სხვადასხვა პარტნიორი ორგანიზაციისა და ქვეყნის წარმომადგენლობებთან: ევროპის კავშირისა და ევროპის საბჭოს წარმომადგენლობებთან, ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოსთან, ვენეციის კომისიასთან, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისთან, გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისთან, საერთაშორისო სამართლებრივი თანამშრომლობის გერმანულ ფონდთან. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ 2023 წელს განხილული საკითხების შესახებ ვრცელი ინფორმაცია მოცემულია შემდეგ თავებში. II. კანონშემოქმედებითი საქმიანობა კომიტეტის საქმიანობიდან, პირველ რიგში, აღსანიშნავია კანონშემოქმედებითი საქმიანობა. ამ მხრივ იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის უფლებამოსილებებს განეკუთვნება კერძო სამართლის, სისხლის სამართლისა და საჯარო სამართლის სხვა ცალკეულ სფეროებში შემავალი კანონპროექტების განხილვა და მათზე სათანადო დასკვნების მომზადება. 2023 წელს კომიტეტმა ამ სფეროების განვითარებასა და ადამიანის უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული მთელი რიგი მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ინიციატივები განიხილა, რაც კომიტეტმა საქართველოს მთავრობასთან, სხვა უწყებებსა და დაინტერესებულ პირებთან მჭიდრო თანამშრომლობით განახორციელა. 4 1. წამყვანი კომიტეტის სტატუსით განხილული საკანონმდებლო ინიციატივები 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა წამყვანი კომიტეტის სტატუსით განიხილა შემდეგი საკანონმდებლო ინიციატივები: 1. საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს კანონების პროექტები: „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/265; 09.11.2022): საკანონმდებლო ცვლილებებით განხორციელდა მთელი რიგი ცვლილებები „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონსა და საქართველოს სხვა ცალკეულ საკანონმდებლო აქტებში, რაც დაკავშირებულია შემდეგ საკითხებთან: ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემა და გამოქვეყნება; საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან დაკავშირებული საკითხები; რაიონული (საქალაქო) და სააპელაციო სასამართლოების მოსამართლეთა თანამდებობებზე განწესების პროცედურები; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთა შერჩევის პროცედურები; მოსამართლის სხვა სასამართლოში მივლინება; მოსამართლის საქმეთა განხილვისგან ჩამოცილება; მოსამართლის მიერ აზრის საჯაროდ გამოთქმა პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის პრინციპის დარღვევით, როგორც დისციპლინური გადაცდომის ერთ-ერთი სახე; მოსამართლის მიმართ დისციპლინური დევნის დაწყების დროის დაზუსტება. საკანონმდებლო ცვლილებები ემსახურებოდა ევროკომისიის 2022 წლის 17 ივნისის დასკვნით განსაზღვრული პრიორიტეტული ამოცანებიდან ერთ-ერთი მათგანის შესრულებას და მიმართული იყო ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭების ხელშეწყობისაკენ. 2. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „პენიტენციური კოდექსი“, „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულების წესისა და პრობაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში 5 ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან საქართველოს თანამშრომლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთან ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/229; 07.12.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით გაუქმდა პატიმრობის კოდექსი და „სპეციალური პენიტენციური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი და მათ ნაცვლად შეიქმნა ერთიანი საკანონმდებლო აქტი − პენიტენციური კოდექსი. ახალი საკანონმდებლო ნორმებით გაიზარდა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებულ ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა უფლებები; საქართველოს სახალხო დამცველისთვის შეიქმნა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებულ ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა უფლებების დაცვაზე ზედამხედველობის დამატებითი მექანიზმები; შეიქმნა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებულ ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა მიმართ ჩადენილი შესაძლო დანაშაულებრივი ქმედებების ეფექტიანად გამოძიების დამატებითი გარანტიები; გაიზარდა პენიტენციურ სისტემაში დასაქმებულ პირთა სოციალური დაცვის გარანტიები; დაზუსტდა ან ახლებურად მოწესრიგდა მთელი რიგი სხვა სათანადო საკითხები. 3. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მამუკა მდინარაძის, გივი მიქანაძის, დავით მათიკაშვილის, რატი იონათამიშვილის და ირაკლი შატაკიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო 6 კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/318; 03.05.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით შეიცვალა ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის წესი; კერძოდ, საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად, ცესკოს წევრობისა და ცესკოს თავმჯდომარეობის კანდიდატებს შეარჩევს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით შექმნილი საკონკურსო კომისია, რომელიც შედგება 9 წევრისაგან და რომლის შემადგენლობაშიც შედიან საქართველოს პრეზიდენტის 1 წარმომადგენელი და სამოქალაქო საზოგადოებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლები; საკონკურსო კომისია ცესკოს წევრის თითო თანამდებობასა და ცესკოს თავმჯდომარის თანამდებობაზე მის მიერ შერჩეულ თითო კანდიდატს წარუდგენს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, რომელიც იღებს გადაწყვეტილებას კანდიდატის საქართველოს პარლამენტისთვის ასარჩევად წარდგენის შესახებ ან ასარჩევად წარდგენაზე უარის თქმის თაობაზე; საქართველოს პარლამენტი მისთვის ასარჩევად წარდგენილ კანდიდატს ირჩევს სრული შემადგენლობის უმრავლესობით, 5 წლის ვადით, ხოლო თუ მან კენჭისყრის შედეგად კანდიდატი ვერ აირჩია, პარლამენტს ცესკოს წევრობის/ცესკოს თავმჯდომარეობის კანდიდატს კონკურსში მონაწილე დანარჩენ კანდიდატთაგან ასარჩევად წარუდგენს საქართველოს პრეზიდენტი; თუ პირი შესაბამის თანამდებობაზე კვლავ ვერ აირჩა, ხელახალი კონკურსი ცხადდება. საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელება განაპირობა შემდეგმა მიზეზებმა: ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის მანამდე მოქმედი წესის ანალოგიური სამართლებრივი პრაქტიკა უცხოა მსოფლიოს დემოკრატიული ქვეყნებისათვის, მათ შორის, ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოებისათვის; საქართველოს პარლამენტის მიერ ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის შესახებ გადაწყვეტილებათა მიღების ის წესი, რომელიც საკანონმდებლო ცვლილებების მიღებამდე კანონით იყო დადგენილი, ეწინააღმდეგებოდა ხალხის მიერ ძალაუფლების განხორციელების არსს და არ შეესაბამებოდა საქართველოს კონსტიტუციით გათვალისწინებულ დემოკრატიის პრინციპს; ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის მანამდე მოქმედი პროცედურები უარყოფით გავლენას ახდენდა ცესკოს მიერ თავისი საქმიანობისა და უფლებამოსილებების ჯეროვნად განხორციელებაზე; მეტიც, ეს პროცედურები, ცესკოს ეფექტიანად ფუნქციონირებისთვის ხელშემწყობი გარემოს უზრუნველყოფის ნაცვლად, როგორც წესი, ქმნიდა ჩიხურ ვითარებას და საფრთხეს უქმნიდა ცესკოს საქმიანობას. ამდენად, მნიშვნელოვანი იყო, სათანადოდ შეცვლილიყო ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის წესის საკანონმდებლო მოწესრიგება, რაც უზრუნველყოფილ იქნა აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელებით. 4. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის, გივი მიქანაძის, თენგიზ შარმანაშვილის და რატი იონათამიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო 7 კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07- 3/351; 06.09.2023): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტით იცვლება ცესკოს წევრებისა და ცესკოს თავმჯდომარის არჩევის წესი; კერძოდ, საკანონმდებლო ცვლილების პაკეტის თანახმად, საქართველოს პარლამენტი ცესკოს 7 წევრს აირჩევს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედით, ხოლო თუ კენჭისყრის შედეგად ცესკოს რომელიმე წევრი არ აირჩა, არაუადრეს მომდევნო კვირის დასაწყისისა თითოეულ დარჩენილ კანდიდატს ხელახლა ეყრება კენჭი; ხელახალი კენჭისყრისას არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელსაც მხარი დაუჭირა პარლამენტის სრული შემადგენლობის უმრავლესობამ; თუ ხელახალი კენჭისყრის შედეგად ცესკოს რომელიმე წევრი კვლავ არ აირჩა, არაუადრეს მომდევნო კვირის დასაწყისისა თითოეულ დარჩენილ კანდიდატს განმეორებით ხელახლა ეყრება კენჭი; განმეორებითი ხელახალი კენჭისყრისას არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელსაც მხარი დაუჭირა პარლამენტის სრული შემადგენლობის უმრავლესობამ; თუ განმეორებითი ხელახალი კენჭისყრის შედეგად ცესკოს რომელიმე წევრი კვლავ არ აირჩა, ცესკოს წევრის/წევრების დანიშვნის მიზნით საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე საქართველოს პრეზიდენტს კენჭისყრიდან 1 კვირაში უგზავნის ცესკოს წევრობის კანდიდატის/კანდიდატების შესარჩევ ღია კონკურსში მონაწილე პირთა სიას და შესაბამის საკონკურსო დოკუმენტაციას; საქართველოს პრეზიდენტი უფლებამოსილია, აღნიშნული სიისა და დოკუმენტაციის მიღებიდან 1 კვირაში იმავე სიაში შემავალ პირთაგან 5 წლის ვადით დანიშნოს ცესკოს იმდენი ან იმაზე ნაკლები წევრი, ცესკოს რამდენი წევრიც დარჩა საქართველოს პარლამენტის მიერ ასარჩევი; ცესკოს თავმჯდომარე თანამდებობაზე განწესდება ცესკოს წევრის არჩევისთვის/საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშვნისთვის გათვალისწინებული ზემოაღნიშნული წესით. საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის მიზანია ცესკოს ეფექტიანი ფუნქციონირების ხელშეწყობა და ცესკოს საქმიანობაში ჩიხური ვითარების შექმნის ან მისი საქმიანობის სხვაგვარი შეფერხების თავიდან აცილება. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ემსახურება ცესკოს პროფესიული წევრებით დაკომპლექტების დროულად, 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებამდე დასრულების უზრუნველყოფას, რაც ასევე პირდაპირ დაკავშირებულია ცესკოს ეფექტიანი ფუნქციონირების მიზანთან. 5. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მამუკა მდინარაძის, გივი მიქანაძის, დავით მათიკაშვილის, რატი იონათამიშვილის და ირაკლი შატაკიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონების პროექტები: „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/397; 29.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმდა იურიდიული პირის მიერ პოლიტიკური პარტიისა და საარჩევნოს სუბიექტის სასარგებლოდ შემოწირულების განხორციელების უფლება. ამასთანავე, საკანონმდებლო 8 ცვლილებებით საქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტის 0.05%-დან 0.04%-მდე შემცირდა პოლიტიკური პარტიის/საარჩევნო სუბიექტის მიერ წლის განმავლობაში გაწეული ხარჯების დასაშვები საერთო ოდენობის ზედა ზღვარი. საკანონმდებლო ცვლილებები შეესაბამება ვენეციის კომისიისა და ევროკომისიის სათანადო რეკომენდაციებს,1 რასაც ასევე ითვალისწინებს საქართველოს მთავრობის მიერ 2023 წლის 27 ნოემბერს დამტკიცებული „საქართველოში ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ინტერესების გადაჭარბებული გავლენის თავიდან არიდების სამოქმედო გეგმა“2 (ე. წ. დეოლიგარქიზაციის სამოქმედო გეგმა). 6. საქართველოს პარლამენტის წევრების: გივი მიქანაძის, ბაია კვიციანის, გენრიეტა წიწავას, ნინო წილოსანის, რამინა ბერაძის, ირმა ზავრადაშვილის, მარიამ ლაშხის, ქეთევან დუმბაძის და მაია მენაღარიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/284; 01.02.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით 2032 წლის ჩათვლით პერიოდამდე გახანგრძლივდა საქართველოს საარჩევნო კოდექსის იმ დროებითი ნორმების მოქმედება, რომლებიც საქართველოს პარლამენტსა და მუნიციპალიტეტის საკრებულოში ქალთა და მამაკაცთა წარმომადგენლობის საკითხს აწესრიგებს. ამასთანავე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიდგომის შესაბამისად დაზუსტდა საქართველოს პარლამენტსა და მუნიციპალიტეტის საკრებულოში ქალთა და მამაკაცთა წარმომადგენლობასთან დაკავშირებული სათანადო საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა, ერთი მხრივ, საქართველოს საარჩევნო კოდექსის სათანადო ნორმათა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებასა3 და 2021 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებაში4 ასახულ მიდგომასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას, ხოლო, მეორე მხრივ, 1 იხ. ევროკომისიის 2023 წლის 8 ნოემბრის კომუნიკაცია ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ, VII-16; აგრეთვე ვენეციის კომისიის 2023 წლის 12 ივნისის დასკვნა CDL-AD(2023)017: https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/2023-communication-eu-enlargement-policy_en https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2023)017-e https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2023)017-geo 2 იხ. საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 27 ნოემბრის N465 დადგენილება „საქართველოში ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ინტერესების გადაჭარბებული გავლენის თავიდან არიდების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შესახებ“: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5979381?publication=0 3 იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 25 სექტემბრის N3/3/1526 გადაწყვეტილება საქმეზე „ა(ა)იპ მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „ახალი პოლიტიკური ცენტრი“, ჰერმან საბო, ზურაბ გირჩი ჯაფარიძე და ანა ჩიქოვანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“: https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=10127 4 იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2021 წლის 21 ოქტომბრის N3/2/1647 განჩინება საქმეზე „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „ევროპული საქართველო  მოძრაობა თავისუფლებისთვის“, ნინო თოდრია, მართა ქარდავა, ნინო ორდენიძე და სხვები (სულ 12 მოსარჩელე) საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“: https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=12705 9 საქართველოს პარლამენტისა და მუნიციპალიტეტების საკრებულოების საქმიანობაში ქალთა მონაწილეობის ხელშეწყობის გაუმჯობესებას. 7. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მამუკა მდინარაძის, გივი მიქანაძის, დავით მათიკაშვილის, რატი იონათამიშვილის და ირაკლი შატაკიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/333; 31.05.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით აღმოიფხვრა საქართველოს საარჩევნო კოდექსში არსებული სხვადასხვა ხარვეზი და ბუნდოვანება, დაიხვეწა გარკვეულ პროცედურულ ვადებთან დაკავშირებული სამართლებრივი მოწესრიგება და გაუმჯობესდა სხვა ცალკეული პროცედურული საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილება ხელს უწყობს არჩევნების ჩატარების ხარისხისა და სტანდარტის კიდევ უფრო გაზრდას და მიმართულია საარჩევნო სუბიექტებისა და სხვა სათანადო პირების საარჩევნო პროცედურებში მონაწილეობის უფრო მეტად გამარტივებისაკენ. 8. საქართველოს პარლამენტის წევრის ფრიდონ ინჯიას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/369; 18.10.2023): საკანონმდებლო ცვლილებამდე მოქმედი ნორმის თანახმად, საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოქმედი არაელექტრონული (ინფორმაციის ელექტრონული მატარებლის არმქონე) მოწმობით არჩევნებში ხმის მიცემა და სხვა სათანადო პროცედურების განხორციელება შესაძლებელი იყო მხოლოდ გარდამავალ პერიოდში (საქართველოს პარლამენტის 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნებამდე ჩატარებულ არჩევნებში). საკანონმდებლო ცვლილებით კი არჩევნებში საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოქმედი არაელექტრონული მოწმობით ხმის მიცემისა და სხვა სათანადო პროცედურების განხორციელების უფლება ამომრჩეველს აღნიშნული გარდამავალი პერიოდის გასვლის შემდეგაც შეუნარჩუნდა. საკანონმდებლო ცვლილება ემსახურება საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლით უზრუნველყოფილი ადამიანის ერთ-ერთი ძირითადი უფლების − საარჩევნო უფლების − ჯეროვანი რეალიზაციის უზრუნველყოფას. საკანონმდებლო ცვლილება დაკავშირებულია აგრეთვე საქართველოს კონსტიტუციის მე-3 მუხლთან, რომელიც საქართველოს მმართველობის ფორმად დემოკრატიას განსაზღვრავს, ხოლო არჩევნები ამ მუხლის მიზნის ჯეროვანი რეალიზაციის მექანიზმია. საკანონმდებლო ცვლილება შეესაბამება ვენეციის კომისიის და ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR) ერთ-ერთ ერთობლივ რეკომენდაციასაც, რომელშიც ყურადღება გამახვილებულია არჩევნებში 10 საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოქმედი არაელექტრონული მოწმობით მონაწილეობის (ხმის მიცემის) შესაძლებლობის შენარჩუნების აუცილებლობაზე.5 9. ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის, ირაკლი შატაკიშვილის, ალექსანდრე ტაბატაძის, ალუდა ღუდუშაურის, რატი იონათამიშვილის, ფრიდონ ინჯიას, თენგიზ შარმანაშვილის და გურამ მაჭარაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/398; 29.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად, 2024 წლის 1 ივლისიდან უქმდება საქართველოს მოქალაქის პირადობის ის მოქმედი არაელექტრონული (ინფორმაციის ელექტრონული მატარებლის არმქონე) მოწმობები, რომლებიც გაცემულია 2011 წლის 28 ივლისამდე. საკანონმდებლო ცვლილების მიზანია, საქართველოს მოქალაქეებს გაუჩნდეთ პირადობის აღნიშნული არაელექტრონული მოწმობების საქართველოს მოქალაქის პირადობის ელექტრონული მოწმობებით (ID-ბარათებით) შეცვლის დამატებითი მოტივაცია, რაც, თავის მხრივ, სხვადასხვა საკითხთან ერთად ხელს შეუწყობს საარჩევნო პროცესს, ვინაიდან კენჭისყრის/არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩატარების ახალი პრინციპი მჭიდროდ დაკავშირებულია საქართველოს მოქალაქის პირადობის ელექტრონული მოწმობით (ID-ბარათით) ხმის მიცემასთან. ამასთანავე, საქართველოს მოქალაქეებს შეუნარჩუნდათ პირადობის მოქმედი ე. წ. მოკლევადიანი არაელექტრონული მოწმობებით არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება, რათა სრულად იქნეს უზრუნველყოფილი საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული საარჩევნო უფლების ჯეროვანი რეალიზაციის შესაძლებლობა. 10. საპარლამენტო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/297; 01.03.2023): კანონპროექტით უქმდებოდა საუბნო საარჩევნო კომისიის წევრის სერტიფიკატის მოთხოვნისგან გათავისუფლების ის გამონაკლისი, რომელიც უფლებამოსილი პარტიის მიერ დანიშნული საუბნო საარჩევნო კომისიის წევრისთვის კანონით არის დადგენილი. ამ საკითხზე, კერძოდ, უფლებამოსილი პარტიების მიერ დანიშნულ საუბნო საარჩევნო კომისიის წევრთა სერტიფიცირების საჭიროებაზე, 5 იხ. ვენეციის კომისიის და ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR) 2022 წლის 19 დეკემბრის ერთობლივი დასკვნა (CDL-AD(2022)047), 47-ე პუნქტი: https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2022)047-e https://www.osce.org/odihr/elections/georgia/535131 11 ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე ვენეციის კომისია და ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი (OSCE/ODIHR).6 11. საქართველოს პარლამენტის წევრების: იაგო ხვიჩიას, ალექსანდრე რაქვიაშვილის, ვახტანგ მეგრელიშვილის და ჰერმან საბოს მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/169; 10.02.2022): კანონპროექტით უქმდება საქართველოს პარლამენტის არჩევნებსა და მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს − საკრებულოს არჩევნებში წარსადგენ პარტიულ სიებში შეყვანილ კანდიდატთა რაოდენობის მინიმალური ზღვარი. 12. საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „დეოლიგარქიზაციის შესახებ“ (N07-3/254; 05.10.2022): კანონპროექტით წესრიგდებოდა შემდეგი საკითხები: „ოლიგარქის“ ცნების განმარტება; პირის ოლიგარქად ცნობისა და ოლიგარქთა რეესტრში შეყვანის, ოლიგარქად ცნობილი პირის რეესტრიდან ამორიცხვისა და აღნიშნული რეესტრის წარმოების საკითხები; პირის ოლიგარქად ცნობის სამართლებრივი შედეგები. კანონპროექტი ინიციირებულ იქნა ევროკომისიის 2022 წლის 17 ივნისის დასკვნით განსაზღვრული პრიორიტეტული ამოცანებიდან ერთ-ერთი მათგანის შესრულებისა და ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭების ხელშეწყობის მიზნით. 13. საპარლამენტო ფრაქციის „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ − გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“ მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ოლიგარქიული მმართველობის წინააღმდეგ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, საქართველოს ორგანული კანონების პროექტები: „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/266; 16.11.2022): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებდა ძირითადად შემდეგ საკითხებს: განიმარტებოდა „ოლიგარქისა“ და „ოლიგარქთან დაკავშირებული პირის“ ცნებები; წესრიგდებოდა 6 იხ. ვენეციის კომისიის და ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR) 2022 წლის 19 დეკემბრის ერთობლივი დასკვნა (CDL-AD(2022)047), 30-ე პუნქტი: https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2022)047-e https://www.osce.org/odihr/elections/georgia/535131 12 პირის ოლიგარქად ან ოლიგარქთან დაკავშირებულ პირად ცნობისა და შესაბამის რეესტრში შეყვანის, პირის რეესტრიდან ამორიცხვისა და აღნიშნული რეესტრის წარმოების საკითხები; განისაზღვრებოდა პირის ოლიგარქად ან ოლიგარქთან დაკავშირებულ პირად ცნობის სამართლებრივი შედეგები; დგინდებოდა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა შემდეგი ქმედების ჩადენისათვის: „ოლიგარქის ან მასთან დაკავშირებული პირის მიერ სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირის, პოლიტიკური თანამდებობის პირის, მოხელის ან მოხელესთან გათანაბრებული პირის მიმართ ნებისმიერი ფორმით არამართლზომიერი ზეგავლენის განხორციელება მის ან სხვა პირის სასარგებლოდ ფულის, ფასიანი ქაღალდის, სხვა ქონების, ქონებრივი სარგებლის ან სხვა რაიმე უპირატესობის მიღების მიზნით, მიუხედავად სასურველი შედეგის დადგომისა.“ 14. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაწეული მომსახურებისათვის დაწესებული საფასურისა და ვადების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/191; 10.10.2022): საკანონმდებლო ცვლილებებით შეიცვალა ცეცხლსასროლი იარაღის კატეგორიზაციის წესი; დადგინდა სათანადო კატეგორიის ცეცხლსასროლი იარაღის შეძენის, შენახვისა და ტარების ნებართვის კონკრეტული ვადით გაცემისა და ამ იარაღის ხელახალი რეგისტრაციის წესი; გაფართოვდა სათანადო ლიცენზიის მქონე იურიდიულ პირთა ის უფლებები, რომლებიც დაკავშირებულია იარაღის ბრუნვასთან; შემოღებულ იქნა ადმინისტრაციული სახდელის ახალი სახე  იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვა; აღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით განისაზღვრა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების ახალი შემადგენლობა. საკანონმდებლო ცვლილებების მიზანია ცეცხლსასროლი იარაღის სამოქალაქო ბრუნვაში უკანონოდ მოქცევის თავიდან აცილებისა და სამართალდარღვევების წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლის ხელშეწყობა. 15. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/251; 17.02.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით გაფართოვდა „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისთვის მოქმედი ტერმინის „ფულის გათეთრების“ განმარტება; აღნიშნულ კანონს დაემატა ნორმა, რომლითაც 13 მოწესრიგდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის მიერ ოპერაციული და სტრატეგიული ანალიზის ჩატარების საკითხები; დაზუსტდა ანგარიშვალდებული პირის ვალდებულებებთან დაკავშირებული მთელი რიგი საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა ევროპის საბჭოს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა შემფასებელი ექსპერტთა კომიტეტისა (MONEYVAL) და ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) რეკომენდაციების შესრულებას. 16. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/291; 31.05.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით დადგინდა, რომ გაეროს უშიშროების საბჭოს 1373 (2001) რეზოლუციის შესრულების მიზნით სათანადო ღონისძიებების გატარებისას გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების შესრულების საკითხებზე მომუშავე სამთავრობო კომისიამ, დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტის ნაცვლად, გონივრული საფუძვლის სტანდარტით უნდა იხელმძღვანელოს (საკანონმდებლო ცვლილებით განიმარტა ასევე ტერმინი „გონივრული საფუძველი“); დაზუსტდა აღნიშნული სამთავრობო კომისიის ცალკეული უფლებამოსილებები; დაზუსტდა, რომ თუ ანგარიშვალდებული პირი თავისი საქმიანობის განხორციელების პროცესში აღმოაჩენს სანქციადაკისრებულ პირთა სიაში შეყვანილი პირის ქონებას (იმ ფიზიკურ პირთა და იურიდიულ პირთა სიაში შეყვანილი პირის ქონებას, რომლებზედაც გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციებით გათვალისწინებული სანქციები ვრცელდება) ან კანონით გათვალისწინებული სხვა სათანადო პირის ქონებას, იგი ვალდებულია საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება საეჭვო გარიგების ან ასეთი გარიგების მომზადების, დადების ან შესრულების მცდელობის შესახებ. საკანონმდებლო ცვლილებები მიზნად ისახავდა ევროპის საბჭოს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა შემფასებელი ექსპერტთა კომიტეტისა (MONEYVAL) და ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) რეკომენდაციების შესრულებას. 17. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/252; 21.02.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერმინი „თანამდებობის პირის“ ფარგლებში მოექცა და, შესაბამისად, აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული სამართლებრივი ნორმები გავრცელდა სტაჟიორ-პროკურორის გარდა ყველა პროკურორზე (მათ შორის, ევროჯასტში მეკავშირე პროკურორსა და ევროჯასტში მეკავშირე პროკურორის დამხმარეზე), აგრეთვე საქართველოს გენერალური პროკურატურის 14 დეპარტამენტების უფროსებზე, რომლებზედაც არ ვრცელდება „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით განსაზღვრული ტერმინი „პროკურორის“ განმარტება. საკანონმდებლო ცვლილება, ერთი მხრივ, მიმართულია „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნების განხორციელების ხელშეწყობისაკენ, ხოლო, მეორე მხრივ, მიზნად ისახავდა ევროპის საბჭოს კორუფციის წინააღმდეგ სახელმწიფოთა ჯგუფის (GRECO) ერთ-ერთი რეკომენდაციის შესრულებას (ეს რეკომენდაცია ითვალისწინებდა „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ თანამდებობის პირთა წრის გაფართოებას, კერძოდ, თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულების ყველა პროკურორზე გავრცელებას).7 18. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის, გურამ მაჭარაშვილის, რატი იონათამიშვილის, ირაკლი შატაკიშვილის, ალუდა ღუდუშაურის, მიხეილ სარჯველაძის და თენგიზ შარმანაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს კანონების პროექტები: „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N073/394; 22.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით დაზუსტდა პროკურატურის თანამშრომელთა რანგირების წესები, დაიხვეწა პროკურატურაში სტაჟიორისა და პრაქტიკანტის მიღების პროცედურები და გაიზარდა პროკურატურის თანამშრომელთა სოციალური დაცვის გარანტიები. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა, რომ ხანდაზმულობა არ გამოიყენება, მათ შორის, ისეთი დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში, რომლისთვისაც სასჯელის სახით უვადო თავისუფლების აღკვეთაა გათვალისწინებული და რომლის ჩადენას შედეგად მოჰყვა ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა. საკანონმდებლო ცვლილებები ემსახურება საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ცალკეული ორგანიზაციული საკითხების მომწესრიგებელი საკანონმდებლო ნორმების გაუმჯობესებას, ამ მხრივ პრაქტიკაში გამოვლენილი სხვადასხვა ხარვეზის აღმოფხვრასა და საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდას, აგრეთვე ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო პირის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების სათანადო საკითხების სისტემატიზაციას. 19. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს სისხლის 7 იხ. ევროპის საბჭოს კორუფციის წინააღმდეგ სახელმწიფოთა ჯგუფის (GRECO) შეფასების მეოთხე ანგარიში (GrecoRC4(2022)11), 46-ე პუნქტი: https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a7398c https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a7398b 15 სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის საქართველოს ოპერატიულ-ტექნიკური სააგენტოს შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „პროკურატურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/94; 24.11.2021): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებს სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების დროს პროკურორისა და გამომძიებლის უფლებამოსილებების განაწილებასთან დაკავშირებულ მთელ რიგ ძირეულ ცვლილებებს. 20. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, ალუდა ღუდუშაურის, გურამ მაჭარაშვილის და რატი იონათამიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/404; 06.12.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით ახლებურად მოწესრიგდა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული ბრალდებულისთვის პაემნის, მიმოწერისა და სატელეფონო საუბრის უფლებების შეზღუდვასთან დაკავშირებული ცალკეული საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის სათანადო ნორმათა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაში8 ასახულ მიდგომასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას. 21. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის და თენგიზ შარმანაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/340; 21.06.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით გამკაცრდა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა ცხოველის წამებასთან, მისდამი სასტიკ მოპყრობასთან ან სხვაგვარ ძალადობასთან დაკავშირებული დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენისათვის. საკანონმდებლო ცვლილება მიმართულია 8 იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2023 წლის 22 ნოემბრის N2/8/1444 გადაწყვეტილება საქმეზე „ნიკოლოზ აკოფოვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“: https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=16045 16 ასეთი დანაშაულებრივი ქმედებების ჩადენის შემთხვევათა შემცირებისა და თავიდან აცილებისაკენ. 22. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ამნისტიის შესახებ“ (N07-2/316; 13.09.2023): „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონით სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისგან გათავისუფლდნენ პირები, რომლებმაც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით („თაღლითობა“) ან/და 362-ე მუხლით („ყალბი დოკუმენტის, ბეჭდის, შტამპის ან ბლანკის დამზადება, გასაღება ან გამოყენება“) გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე 2023 წლის 1 სექტემბრამდე მოიპოვეს საკუთრების უფლება და სახელმწიფოსთვის მიყენებული ზიანი კანონით დადგენილი წესით აანაზღაურეს. 23. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, ირაკლი ბერაიას, გივი მიქანაძის, რატი იონათამიშვილის, ირაკლი შატაკიშვილის, თენგიზ შარმანაშვილის და ალექსანდრე ტაბატაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/358; 27.09.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით ზუსტდება „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ღონისძიებები; კერძოდ, შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს, საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად, ეკრძალებათ, მოაწყონ დროებითი კონსტრუქცია, თუ მისი მოწყობა საფრთხეს უქმნის შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს ან სხვა პირებს, ხელს უშლის პოლიციის მიერ საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვას, იწვევს საწარმოს, დაწესებულების ან ორგანიზაციის ნორმალური ფუნქციონირების შეფერხებას, მისი მოწყობის გარეშე არსებითად არ ფერხდება შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება ან/და მისი მოწყობა შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებას არ უკავშირდება. საკანონმდებლო ცვლილებებით გათვალისწინებული პრევენციული ღონისძიების გატარების ძირითადი ლეგიტიმური მიზნებია შეკრებისა და მანიფესტაციის მონაწილეთა და სხვა პირთა სიცოცხლის, ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების დაცვა, აგრეთვე საწარმოს, დაწესებულებისა და ორგანიზაციის ნორმალური ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. აღნიშნული ლეგიტიმური მიზნების მისაღწევად სათანადო პრევენციული ღონისძიების გატარება სრულად შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილ სტანდარტს.9 ამდენად, საკანონმდებლო ცვლილებების მიზანია 9 იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2011 წლის 18 აპრილის N2/482,483,487,502 გადაწყვეტილება საქმეზე „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „საქართველოს კონსერვატიული 17 შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებს ჰქონდეთ უკეთესი შესაძლებლობა, ადამიანის სათანადო კონსტიტუციურ უფლებებს შორის სამართლიანი ბალანსის დაცვის გზით უზრუნველყონ შეკრების უსაფრთხოდ ჩატარება და გამოხატვის თავისუფლების უფრო ეფექტიანი რეალიზაცია. 24. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის, ირაკლი შატაკიშვილის, რატი იონათამიშვილის, გურამ მაჭარაშვილის, ალუდა ღუდუშაურის, ალექსანდრე ტაბატაძის, ირაკლი ჩიქოვანის, ირაკლი ზარქუას, ბექა დავითულიანის, გიორგი ამილახვარის, მიხეილ სარჯველაძის და ნინო იობაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/292; 08.02.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით დადგინდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა ვანდალიზმის ჩადენისათვის; საკანონმდებლო ცვლილებით ვანდალიზმად განისაზღვრა ისეთი ქმედება, როგორიც არის მოედანზე, გზაზე, პარკში, სკვერში, მიწისქვეშა გადასასვლელში განთავსებული ინფრასტრუქტურის/ინვენტარის, საზოგადოებრივი სარგებლობისთვის განკუთვნილი სხვა ობიექტის, მათ შორის, საგზაო ნიშნის, შუქნიშნის, გარესამეთვალყურეო კამერის, განზრახ დაზიანება ან განადგურება, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის განზრახ დაზიანება ან საზოგადოებრივ ტრანსპორტში არსებული ინვენტარის განზრახ დაზიანება ან განადგურება. საკანონმდებლო ცვლილების მიზანია სათანადო ქონების, მათ შორის, სახელმწიფო ქონებისა და მუნიციპალიტეტის ქონების, დაცვის ხელშეწყობა. 25. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მაია ბითაძის, ბექა დავითულიანის, ბექა ოდიშარიას, ირაკლი ზარქუას, ნოდარ ტურძელაძის, გოჩა ენუქიძის, გოდერძი ჩანქსელიანის, რამინა ბერაძის, ირმა ზავრადაშვილის და სავალან მირზოევის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/344; 07.08.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით გაიზარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დღის საათებში ან ღამის საათებში საცხოვრებელ სახლში, კერძო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ან საზოგადოებრივი/საჯარო დაწესებულების შენობაში აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადამეტებისათვის. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადამეტებისთვის ჯეროვანი პარტია“, საქართველოს მოქალაქეები − ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-26: https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=401; აგრეთვე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები საქმეებზე: Kudrevičius and others v. Lithuania, §159; Oya Ataman v. Turkey, §35; Protopapa v. Turkey, §108. 18 შემაკავებელი ეფექტის მქონე ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დადგენას, რაც, თავის მხრივ, აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადამეტების შემთხვევათა შემცირებასა და თავიდან აცილებას, ამ მხრივ ადამიანების სიმყუდროვისა და ჯანმრთელობის დაცვას ემსახურება. 26. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/184; 16.09.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით შეიცვალა საქართველოს ადმინისტრაციულ 3 სამართალდარღვევათა კოდექსის 153 მუხლი, რომელიც შესაბამისი ნებართვის გარეშე გარე ვაჭრობასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებს ადგენს; კერძოდ, ერთიანი მიდგომის უზრუნველყოფის მიზნით, შესაბამისი ნებართვის გარეშე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გარე ვაჭრობასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების მსგავსი შემადგენლობა განისაზღვრა შესაბამისი ნებართვის გარეშე საქართველოს სხვა მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე გარე ვაჭრობასთან მიმართებითაც. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით გაიზარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა (ცალკე ადმინისტრაციული სახდელები დადგინდა) არასათანადო რეკლამის განთავსების (გავრცელების) 1 წლის განმავლობაში განმეორებით ჩადენისათვის, რაც ხელს უწყობს ამ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენის შემთხვევათა შემცირებასა და თავიდან აცილებას. გარდა ამისა, საკანონმდებლო ცვლილებით დაზუსტდა სამშენებლო ან სარემონტო სამუშაოს წარმოების შედეგად ტერიტორიის დაზიანებასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების შემადგენლობა და ამ სამართალდარღვევების ჩადენისთვის განსაზღვრული ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ცალკეული საკითხები. 27. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მაია ბითაძის, ხატია წილოსანის, სალომე ქურასბედიანის, ნოდარ ტურძელაძის, გიორგი ცაგარეიშვილის, გოდერძი ჩანქსელიანის, ალექსანდრე დალაქიშვილის, ისკო დასენის, ირაკლი კირცხალიას, დავით კაჭარავას, გოგი მეშველიანის, გურამ მაჭარაშვილის და ბექა ოდიშარიას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/316; 03.05.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით გაიზარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა (ცალკე ადმინისტრაციული სახდელები დადგინდა) ძაღლისა და კატის ყოლის წესების განმეორებით დარღვევისათვის; ამასთანავე, გაიზარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა ღია სივრცეში, მათ შორის, ბულვარში, პარკში ან სკვერში, ძაღლის საბლის ან ალიკაპის გარეშე ყოლისათვის. საკანონმდებლო ცვლილებით გაიზარდა აგრეთვე წვრილფეხა ან/და მსხვილფეხა პირუტყვის მესაკუთრის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა თვითმმართველი ქალაქის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ დადგენილი წესების დარღვევით თვითმმართველი ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში წვრილფეხა 19 ან/და მსხვილფეხა პირუტყვის მეთვალყურეობის ქვეშ ან მეთვალყურეობის გარეშე ყოფნისა და ბულვარში, პარკში, სკვერში ან პლაჟზე წვრილფეხა ან/და მსხვილფეხა პირუტყვის მეთვალყურეობის ქვეშ ან მეთვალყურეობის გარეშე ყოფნისათვის. საკანონმდებლო ცვლილება მიმართულია აღნიშნული ცხოველებისგან მომდინარე შესაძლო საფრთხისა და უწესრიგობის თავიდან აცილებისა და მათი მფლობელების მიერ სათანადო ყურადღების გამოჩენის უზრუნველყოფისაკენ. 28. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/85; 10.11.2021): საკანონმდებლო ცვლილებით შეიცვალა გარემოს დაცვის სფეროში განსაზღვრული მთელი რიგი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების შემადგენლობა და მათი ჩადენისთვის გამოსაყენებელი ადმინისტრაციული სახდელები, ასევე დაზუსტდა მათთან დაკავშირებულ საქმეთა წარმოების ცალკეული წესები. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით დადგინდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა შემდეგი ქმედებების ჩადენისათვის: საქართველოს „წითელი ნუსხით“ დაცული მცენარეთა სახეობების ბუნებრივი გარემოდან ამოღებაზე საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობა; არალეგალურ, არადეკლარირებულ და დაურეგულირებელ (IUU) თევზჭერასთან დაკავშირებული ქმედებები; არალეგალური, არადეკლარირებული და დაურეგულირებელი (IUU) თევზჭერისგან მიღებული პროდუქტის იმპორტი, ექსპორტი ან რეექსპორტი ან/და ასეთი პროდუქტით საერთაშორისო ვაჭრობა. საკანონმდებლო ცვლილებით შეიცვალა აგრეთვე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-300 მუხლით („უკანონო თევზჭერა“) განსაზღვრული დანაშაულების შემადგენლობა და მათი ჩადენისთვის გათვალისწინებული სასჯელები და დადგინდა იურიდიული პირის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა იმავე კოდექსის 299ე მუხლით („წიაღით სარგებლობა სათანადო ლიცენზიის გარეშე“) განსაზღვრული დანაშაულის ჩადენისათვის. საკანონმდებლო ცვლილებები მიზნად ისახავდა გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობის საკითხების გაუმჯობესებას, აღნიშნულ სფეროში დროდადრო გამოვლენილი ხარვეზების აღმოფხვრას, არსებული პასუხისმგებლობის ღონისძიებების დიფერენცირებას, ჯეროვანი შემაკავებელი ეფექტის მქონე სანქციების დადგენასა და სამართლებრივი მოწესრიგების მიღმა დარჩენილი სათანადო საკითხების სამართლებრივ მოწესრიგებას. 29. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ (N07-2/238; 28.12.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით შეიცვალა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებისა და წიაღით სარგებლობის წესების დარღვევასთან დაკავშირებული ცალკეული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების შემადგენლობა და მათი ჩადენისთვის 20 გამოსაყენებელი ადმინისტრაციული სახდელები. საკანონმდებლო ცვლილებები მიზნად ისახავდა შესაბამისი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის საკითხების გაუმჯობესებას, არსებული ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ღონისძიებების დიფერენცირებასა და ჯეროვანი შემაკავებელი ეფექტის მქონე სანქციების დადგენას. 30. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მაია ბითაძის, ხატია წილოსანის, გიორგი ცაგარეიშვილის, ნოდარ ტურძელაძის, ალექსანდრე დალაქიშვილის, ირაკლი ზარქუას, ირაკლი ხახუბიას, ედიშერ თოლორაიას, ბექა დავითულიანის, შოთა ხაბარელის, მიხეილ ყაველაშვილის, ირაკლი მეძმარიაშვილის, სამველ მანუკიანის, სუმბატ კიურეღიანის, რამინა ბერაძის და ირმა ზავრადაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/240; 21.09.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით გაიზარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა (ცალკე ადმინისტრაციული სახდელები დადგინდა) საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 118-ე მუხლით განსაზღვრული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების განმეორებით ჩადენისათვის, რომლებიც ეხება იმ ავტოსატრანსპორტო საშუალების მართვას ან სხვა პირისთვის სამართავად გადაცემას/საექსპლუატაციოდ გადაცემას/საექსპლუატაციოდ დაშვებას, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით არ გაუვლია პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირება. საკანონმდებლო ცვლილების მიზანია სატრანსპორტო საშუალებათა პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების გავლის მაჩვენებლის გაზრდა, ტექნიკურად გაუმართავი სატრანსპორტო საშუალებების გზაზე გადაადგილების შემცირება და, შესაბამისად, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პირობებისა და ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესება. 31. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/233; 14.12.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით საქართველოს ადმინისტრაციულ 2 სამართალდარღვევათა კოდექსს დაემატა 119 მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს ხილული გამონაბოლქვის მქონე იმ სატრანსპორტო საშუალების ქალაქ თბილისის, ქალაქ ბათუმის, ქალაქ ქუთაისის ან ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მართვასა და საექსპლუატაციოდ დაშვებასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებს, რომლის გამონაბოლქვიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ნორმას არ შეესაბამება. საკანონმდებლო ცვლილების მიზანია აღნიშნული გამონაბოლქვის მქონე სატრანსპორტო საშუალებების გზაზე გადაადგილების შემცირება, რაც, თავის მხრივ, ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირებასა და ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვის გაუმჯობესებას ემსახურება. 32. საქართველოს მთავრობის წარმოდგენილი საქართველოს მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით კანონების პროექტები: „საქართველოს 21 ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/328; 18.10.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით დადგინდა სატრანსპორტო საშუალების ზამთრის პერიოდში მოძრაობისას საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის დამატებითი მოთხოვნები, რასთან დაკავშირებითაც საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსს დაემატა შემდეგი სახის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა: იმ სატრანსპორტო საშუალების საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ პერიოდში და ადგილას/გზის მონაკვეთზე მართვა, რომლის რომელიმე თვალი სათანადო მახასიათებლების მქონე ზამთრის საბურავით არ არის აღჭურვილი, ან იმ სატრანსპორტო საშუალების საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ პერიოდში და ადგილას/გზის მონაკვეთზე მართვა, რომლის რომელიმე თვალი სათანადო მახასიათებლების მქონე ზამთრის საბურავით არ არის აღჭურვილი და რომლის არანაკლებ ორ წამყვან ბორბალზე სათანადო მახასიათებლების მქონე მოცურების საწინააღმდეგო ჯაჭვები არ არის დამაგრებული. ამ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენისთვის ადმინისტრაციული სახდელის სახით განისაზღვრა ჯარიმა 100 ლარის ოდენობით. საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლებიც დაკავშირებულია ზამთრის პერიოდში სათანადო ადგილებში/გზის მონაკვეთებზე მოძრაობისას სატრანსპორტო საშუალების ზამთრის საბურავებით ან ზამთრის საბურავებითა და მოცურების საწინააღმდეგო ჯაჭვებით აღჭურვასთან, ემსახურება საგზაო მოძრაობის მონაწილეთა უსაფრთხოების დაცვისა და საგზაო მოძრაობის პირობების გაუმჯობესებას, რაც, თავის მხრივ, მიზნად ისახავს ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას. 33. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მაია ბითაძის, ბექა დავითულიანის, ირაკლი ზარქუას, სალომე ჯინჯოლავას, ქეთევან ჩარკვიანის, ნოდარ ტურძელაძის, ზაალ მიქელაძის, ანზორ ბოლქვაძის, რესან კონცელიძის, გენრიეტა წიწავას, ირმა ზავრადაშვილის და რამინა ბერაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილებების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/377; 01.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილებები ეხება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებზე M3, N2 და N3 კატეგორიების სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის საკითხებს; კერძოდ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზაზე M3, N2 ან N3 კატეგორიის სატრანსპორტო საშუალების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ადგილთან ან/და დროსთან შეუსაბამო ადგილას ან/და დროს მოძრაობისათვის 22 ადმინისტრაციული სახდელის სახით საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა ჯარიმა 1000 ლარის ოდენობით, ხოლო იმავე ქმედების განმეორებით ჩადენისათვის − ჯარიმა 3000 ლარის ოდენობით. საკანონმდებლო ცვლილებით იგივე ჯარიმები დადგინდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზაზე სატრანსპორტო საშუალების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ადგილთან ან/და დროსთან შეუსაბამო ადგილას ან/და დროს მოძრაობისათვის, თუ ეს იმ საქონლის ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირისთვის მიწოდების ან მის სასარგებლოდ გადატანის მიზნით ხორციელდება, რომელიც განკუთვნილია ამ პირის მიერ სამეწარმეო საქმიანობაში გამოყენებისათვის. საკანონმდებლო ცვლილებების მიზანია ჯეროვანი შემაკავებელი ეფექტის მქონე ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დადგენის გზით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებზე M3, N2 და N3 კატეგორიების სატრანსპორტო საშუალებების გადაადგილების შემცირება, აგრეთვე იმავე გზებზე ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელ პირთა სასარგებლოდ არასათანადო ადგილას ან/და არასათანადო დროს საქონლის სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში სატრანსპორტო საშუალებებით გადატანის პრევენცია. ყოველივე ეს კი, თავის მხრივ, აღნიშნული გზების საცობებისგან განტვირთვასა და საგზაო მოძრაობის შეფერხების თავიდან აცილებას ემსახურება. შესაბამისად, საკანონმდებლო ცვლილებები მიმართულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებზე საგზაო მოძრაობის პირობების გაუმჯობესებისაკენ, საგზაო მოძრაობის შემაფერხებელი ფაქტორების შემცირებისა და გზაზე გადაადგილების სათანადო პირობების უზრუნველყოფის ხელშეწყობისაკენ. 34. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/170; 22.07.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით ახლებურად მოწესრიგდა „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის დანართი N1-ით გათვალისწინებულ ისეთ საგზაო ნიშნებთან დაკავშირებული ცალკეული საკითხები, როგორებიც არის: „გვირაბთან მიახლოება“, „გვირაბი“, „გვირაბის დასასრული“, „მობრუნების ზონა“, „მიმართულებების მაჩვენებელი“. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა საქართველოს კანონმდებლობის „საგზაო ნიშნებისა და სიგნალების შესახებ“ 1968 წლის ვენის კონვენციასა და სათანადო საერთაშორისო სტანდარტთან დაახლოებას. 35. საქართველოს პარლამენტის წევრების: რატი იონათამიშვილის, ანრი ოხანაშვილის, მიხეილ სარჯველაძის, ზაზა ლომინაძის, გიორგი ჩაკვეტაძის, გენრიეტა წიწავას, კახა კახიშვილის, სალომე ჯინჯოლავას, ირაკლი (დაჩი) ბერაიას, ირაკლი შატაკიშვილის, გიორგი ხახუბიას, თენგიზ შარმანაშვილის, ნინო წილოსანის, დავით მათიკაშვილის, ვლადიმერ კახაძის, რამინა ბერაძის, ირმა ზავრადაშვილის, ირაკლი კირცხალიას, მერაბ 23 ქვარაიას, სალომე ქურასბედიანის, ირაკლი ბერაიას, ალექსანდრე ტაბატაძის, ირაკლი მეზურნიშვილის, ალუდა ღუდუშაურის და გურამ მაჭარაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „პატიმრობის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს საჰაერო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კერძო დაცვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს დაზვერვის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საკონსულო მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საბიბლიოთეკო საქმის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ქ. თბილისში 1989 წლის 9 აპრილს საქართველოს დამოუკიდებლობის მოთხოვნით გამართული მშვიდობიანი აქციის დარბევის შედეგად დაზარალებულთა აღიარებისა და მათი სოციალური დაცვის გარანტიების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე და სხვა სამხედრო ან სამოქალაქო დანიშნულების ბირთვულ ობიექტებზე ავარიული სიტუაციების შედეგების ლიკვიდაციის მონაწილეებისა და მათი ოჯახის წევრების სოციალური დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასახელმწიფო საპენსიო დაზღვევისა და უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/332; 31.05.23): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებს საქართველოს მთელ რიგ საკანონმდებლო აქტებში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებთან დაკავშირებულ ტერმინოლოგიური ხასიათის 24 ცვლილებებსა და შინაარსობრივ დაზუსტებას; კერძოდ, საქართველოს ცალკეულ მოქმედ საკანონმდებლო აქტებში გამოყენებული ტერმინები რიგ შემთხვევებში არ შეესაბამება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების თანამედროვე ტერმინებსა და სტანდარტებს, რაც იმაში გამოიხატება, რომ ამ საკანონმდებლო აქტებში ჯერ კიდევ გამოიყენება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებთან დაკავშირებული მოძველებული ტერმინები. საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი მიმართულია ამ საკითხის მოწესრიგებისაკენ, ამ თვალსაზრისით სხვადასხვა საკანონმდებლო ნორმაში არსებული ხარვეზების აღმოფხვრისა და ამ ნორმათა შინაარსის დაზუსტებისაკენ. 36. მიხეილ სარჯველაძის, რატი იონათამიშვილის, ნიკოლოზ სამხარაძის, გიორგი ცაგარეიშვილის, ლევან ქარუმიძის, ანტონ ობოლაშვილის, გივი ჭიჭინაძის, გოდერძი ჩანქსელიანის, ზაზა ლომინაძის, გენრიეტა წიწავას, მაია მენაღარიშვილის, ქეთევან დუმბაძის და ალუდა ღუდუშაურის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/306; 29.03.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით განისაზღვრა, რომ სასამართლოს განაჩენი/გადაწყვეტილება ახლად გამოვლენილ/აღმოჩენილ გარემოებათა გამო შეიძლება გადაისინჯოს იმ შემთხვევაშიც, თუ არსებობს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კომიტეტის გადაწყვეტილება, რომლითაც შესაბამის საქმესთან დაკავშირებით დადგინდა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის დარღვევა, და გადასასინჯი განაჩენი/გადაწყვეტილება ამ დარღვევას ეფუძნება. ამრიგად, საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუმჯობესდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კომიტეტის სათანადო გადაწყვეტილებათა შესრულების მექანიზმი, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს საქართველოში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვას. 37. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მიხეილ სარჯველაძის, რატი იონათამიშვილის, გენრიეტა წიწავას, ანტონ ობოლაშვილის, ბაია კვიციანის, ვლადიმერ კახაძის, ქეთევან ჩარკვიანის, მერაბ ქვარაიას, სალომე ჯინჯოლავას, გიორგი ცაგარეიშვილის, ლევან ქარუმიძის, სოზარ სუბარის, კახა კახიშვილის, მარიამ ლაშხის და ზაზა ლომინაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/383; 08.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმდა ის საკანონმდებლო ნორმები, რომლებიც მოწმის, გამოსაკითხი პირის, ახსნა-განმარტების მიმცემი პირის სტატუსის მიღების 25 შესაძლებლობიდან გამორიცხავს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე იმ პირებს, რომლებსაც არ შეუძლიათ სწორად აღიქვან, დაიმახსოვრონ და აღიდგინონ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მიაწოდონ ინფორმაცია ან მისცენ ჩვენება. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებებით კანონს დაემატა ნორმები, რომელთა თანახმადაც, მოწმის ჩვენების/გამოსაკითხი პირის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის სანდოობის შეფასებისას სხვა გარემოებებთან ერთად გაითვალისწინება მისი უნარი, სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღიდგინოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. საკანონმდებლო ცვლილებები ემსახურება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე შესაბამის პირთა მიმართ სათანადო უფლებრივი სტანდარტის გაუმჯობესებას. 38. საქართველოს პარლამენტის წევრების: სოზარ სუბარის, მიხეილ ყაველაშვილის, დიმიტრი ხუნდაძის, გურამ მაჭარაშვილის, ვიქტორ ჯაფარიძის, ირაკლი (დაჩი) ბერაიას, ეკა სეფაშვილის, დავით კაჭარავას და ზაალ მიქელაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ (N07-3/293; 14.02.2023): უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მიზნით, კანონპროექტით წესრიგდებოდა შემდეგი საკითხები: უცხოური გავლენის აგენტისა და უცხოური ძალის ცნებების განმარტება; სუბიექტის უცხოური გავლენის აგენტად რეგისტრაცია; უცხოური გავლენის აგენტად რეგისტრირებული სუბიექტის მიერ ყოველწლიური საფინანსო დეკლარაციის წარდგენა; უცხოური გავლენის აგენტად რეგისტრაციის შესახებ განაცხადის, სხვა სათანადო დოკუმენტებისა და უცხოური გავლენის აგენტთა რეესტრის საჯაროობის უზრუნველყოფა; უცხოური გავლენის აგენტად რეგისტრირებული სუბიექტის რეგისტრაციის გაუქმება; უცხოური გავლენის აგენტის გამოსავლენად ან კანონპროექტით განსაზღვრულ მოთხოვნათა შესრულების შესამოწმებლად მონიტორინგის განხორციელება; უცხოური გავლენის აგენტად რეგისტრაციისთვის თავის არიდებისას ან კანონპროექტით განსაზღვრულ შესაბამის მოთხოვნათა შეუსრულებლობისას ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრება. კანონპროექტი ეფუძნებოდა და ესადაგებოდა ისეთ ქვეყნებში მოქმედ კანონმდებლობასა და პრაქტიკას, როგორებიც არის: ამერიკის შეერთებული შტატები10, ავსტრალია11, ისრაელი12. 39. საქართველოს პარლამენტის წევრების: სოზარ სუბარის, დიმიტრი ხუნდაძის, მიხეილ ყაველაშვილის, გურამ მაჭარაშვილის, ირაკლი (დაჩი) ბერაიას და ვიქტორ ჯაფარიძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს 10 იხ. https://www.justice.gov/nsd-fara/fara-index-and-act იხ. https://www.legislation.gov.au/C2018A00063/latest/text 12 იხ. https://main.knesset.gov.il/activity/legislation/laws/pages/lawprimary.aspx?t=lawlaws&st=lawlaws&lawitemid=2 000650 11 26 კანონების პროექტები: „უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/296; 22.02.2023): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ინიციირებულ იქნა როგორც „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის (N07-3/293; 14.02.2023) ალტერნატიული ვერსია და ადგენდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოქმედი, უცხოური გავლენის აგენტთა რეგისტრაციის შესახებ აქტის (Foreign Agents Registration Act (FARA))13 ანალოგიურ სამართლებრივ ნორმებს. 40. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/295; 07.06.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით განხორციელდა შემდეგი ცვლილება: სრულწლოვანი პირისთვის საქართველოს მოქალაქეობის ჩვეულებრივი წესით მინიჭებისათვის კანონით დადგენილი ერთ-ერთი მოთხოვნა ბოლო 10 წლის განმავლობაში საქართველოში კანონიერ საფუძველზე უწყვეტად ცხოვრების შესახებ საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე სრულწლოვან პირთან მიმართებით შეიცვალა მოთხოვნით საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირის სტატუსით ბოლო 5 წლის განმავლობაში საქართველოში კანონიერ საფუძველზე უწყვეტად ცხოვრების თაობაზე. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა საქართველოს კანონმდებლობის „მოქალაქეობის არმქონე პირთა სტატუსის შესახებ“ გაეროს 1954 წლის კონვენციასთან კიდევ უფრო დაახლოებასა და საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულების შესრულების ხელშეწყობას. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით გაუმჯობესდა საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭებისას საქართველოს სახელმწიფო ენის, საქართველოს ისტორიისა და სამართლის ძირითადი საფუძვლების ცოდნის დონის შემოწმების ცალკეული პროცედურული საკითხები, აგრეთვე განხორციელდა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთან დაკავშირებული ტერმინოლოგიური ხასიათის დაზუსტება. გარდა ამისა, საკანონმდებლო ცვლილებით 1 წლიდან 6 თვემდე შემცირდა საქართველოს მოქალაქეობის ნატურალიზაციით მოპოვების შესახებ განცხადებაზე უარყოფითი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოსთვის ან საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობისთვის ან საკონსულო დაწესებულებისთვის ხელახლა მიმართვის უფლებით სარგებლობის მინიმალური ვადა, რაც ამ პროცედურული შეზღუდვის შემსუბუქებას ემსახურება. 41. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის შესახებ“ და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/234; 15.12.2022): 13 იხ. https://www.justice.gov/nsd-fara/fara-index-and-act 27 „ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის ფარგლებში სივრცითი მონაცემების, მეტამონაცემებისა და მათთან დაკავშირებული ქსელური სერვისების წარმოებასთან, ხელმისაწვდომობასა და გამოყენებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის სუბიექტებს, ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის კოორდინაციის უფლებამოსილების მქონე ორგანოს − კოორდინატორს და მათ უფლებებსა და მოვალეობებს, აგრეთვე არეგულირებს ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურასთან დაკავშირებულ სხვა სათანადო საკითხებს. „ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის შესახებ“ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ ელექტრონულ (ციფრულ) სივრცით მონაცემებზე, მეტამონაცემებსა და მათთან დაკავშირებულ ქსელურ სერვისებზე, რომლებიც საქართველოს ტერიტორიის, საქართველოს მიმდებარე ზონის, საქართველოს განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის ან/და საქართველოს კონტინენტური შელფის არეალებს მიეკუთვნება და რომელთა მიმართაც ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის სუბიექტი ახორციელებს შესაბამის საქმიანობას. აღნიშნული კანონი ემსახურება საქართველოს ერთიანი გეოგრაფიული საინფორმაციო სახელმწიფო სისტემის − ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის განვითარებას, რომლის მიზანია მრავალდარგობრივი ციფრული გეოგრაფიული მონაცემების, მეტამონაცემებისა და მათთან დაკავშირებული ქსელური სერვისების ეროვნული გეოპორტალის მეშვეობით მარტივად გაცვლისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა სათანადო სტანდარტების შესაბამისად. 42. საპარლამენტო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/349; 30.08.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით დადგინდა საჯარო დაწესებულებაში სტაჟირების ანაზღაურების შესაძლებლობა და მოწესრიგდა ამ ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილებები მიმართულია საჯარო დაწესებულებაში სტაჟირების გავლის მოტივაციის გაზრდისა და საჯარო დაწესებულებაში სტაჟირების გავლით უფრო მეტი პირის დაინტერესების ხელშეწყობისაკენ. 43. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო სპეციალური წოდებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო, შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა 28 სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/307; 05.07.2023): საკანონმდებლო ცვლილებებით განისაზღვრა, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის თანამშრომელზე ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სპეციალური კანონმდებლობით ან მის საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი, ხოლო „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება არ ვრცელდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის სპეციალური წოდების მქონე მოსამსახურეზე (აღნიშნული მოსამსახურის შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობით). ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებებით დაზუსტდა ან ახლებურად მოწესრიგდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მოსამსახურეთათვის დაწესებულ სახელმწიფო სპეციალურ წოდებებთან, გენერალური ინსპექციიდან დათხოვნილი სახელმწიფო სპეციალური წოდების მქონე პირების მიერ სახელმწიფო კომპენსაციის მიღებასა და სხვა შესაბამის საკითხებთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები. საკანონმდებლო ცვლილებები მიზნად ისახავდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის თანამშრომლებზე ისეთი შრომითი და სოციალური დაცვის სამართლებრივი რეჟიმის გავრცელებას, რომლის მსგავსი სამართლებრივი რეჟიმიც მოქმედებს, მაგალითად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის სისტემის მოსამსახურეთა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომელთა, სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის სისტემის თანამშრომელთა, სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომელთა მიმართ. საკანონმდებლო ცვლილებები მიმართულია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის საქმიანობის ხელშეწყობისაკენ, მისი ადამიანური რესურსის ეფექტიანი მართვისა და მისი თანამშრომლების სოციალური დაცვის გარანტიების გაუმჯობესებისაკენ. 44. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/325; 04.10.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა, რომ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს − საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსსა და მის მოადგილეზე, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 29 ტერიტორიული ორგანოს − რესურსცენტრის უფროსსა და მის მოადგილეზე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს − საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსსა და მის მოადგილეზე ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით დადგინდა აღნიშნული თანამდებობის პირების თანამდებობრივ სარგოთა მაქსიმალური ოდენობები. საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად აღნიშნული ორგანოების ხელმძღვანელებზე გავრცელდა ისეთივე სამართლებრივი რეჟიმი, როგორიც ამ ორგანოთა სხვა თანამშრომლებზე ვრცელდება, რამაც, თავის მხრივ, უზრუნველყო აღნიშნული თანამდებობის პირების მიერ შესაბამისი სამართლებრივი ნორმებით სარგებლობის შესაძლებლობა. 45. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ანრი ოხანაშვილის, დავით მათიკაშვილის და თენგიზ შარმანაშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/341; 21.06.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა, რომ თუ სარჩელი შეტანილია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით (გარდა იმავე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ და „ი“ ქვეპუნქტებისა და მე-3 ნაწილის (თუ მოსარჩელეს მითითებული აქვს მტკიცებულებათა წარუდგენლობის საპატიო მიზეზი) მოთხოვნათა დარღვევისა) ან/და მოსარჩელის სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან გათავისუფლების, მისი გადახდის გადავადების ან მისი ოდენობის შემცირების საფუძვლის არარსებობისას სარჩელს არ ერთვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის დედანი, სასამართლო: ა) მიიღებს სარჩელს, თუ აღნიშნული დარღვევა არსებითი არ არის, და მოსარჩელეს მისცემს ყველა შესაბამისი დარღვევის გამოსწორების შესახებ სასამართლო დავალებას; ან ბ) გამოიტანს სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ დასაბუთებულ განჩინებას, თუ აღნიშნული დარღვევა არსებითია. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით მოწესრიგდა აღნიშნულ სასამართლო დავალებასთან დაკავშირებული შესაბამისი პროცედურული საკითხები. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სათანადო ნორმათა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2023 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებაში14 ასახულ მიდგომასთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას. 46. საქართველოს პარლამენტის წევრების: მიხეილ სარჯველაძის, დავით სონღულაშვილის და ალუდა ღუდუშაურის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/387; 15.11.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 14 იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2023 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება საქმეზე „გია ფოლადიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“: https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=14895 N2/1/1481 30 ამოქმედებამდე რეგისტრირებული საწარმოს (გარდა ინდივიდუალური მეწარმისა) ვალდებულება, 2025 წლის 1 აპრილამდე უზრუნველყოს საწარმოს ან/და ფილიალის სარეგისტრაციო მონაცემების იმავე კანონის მოთხოვნებთან შესაბამისობა. საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად, ამ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ასეთ საწარმოს რეგისტრაცია შეუჩერდება. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა, რომ საწარმოს (გარდა ინდივიდუალური მეწარმისა) ის პარტნიორი/პარტნიორები, რომლის/რომელთა საკუთრებაში არსებული წილების ოდენობა 50 პროცენტს აღემატება, უფლებამოსილია/უფლებამოსილი არიან 2024 წლის 1 მაისიდან მარეგისტრირებელ ორგანოს მიმართოს/მიმართონ საწარმოს რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ მოთხოვნით. საკანონმდებლო ცვლილებით დადგინდა ასევე აღნიშნულ შემთხვევაში საწარმოს რეგისტრაციის გაუქმების წესი და პირობები. 47. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ირაკლი ზარქუას, მაია ბითაძის, ბექა დავითულიანის, ირმა ზავრადაშვილის, რამინა ბერაძის, მაია მენაღარიშვილის, ქეთევან დუმბაძის და ნოდარ ტურძელაძის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/262; 02.11.2022): საკანონმდებლო ცვლილებით „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონს დაემატა ნორმა, რომლის თანახმადაც, აღსრულების საფასურის გადახდისა და დაკისრებისგან თავისუფლდებიან ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − ქონების მართვის სააგენტო და მისი კრედიტორები. საკანონმდებლო ცვლილება მიზნად ისახავდა აღსრულების საფასურის გადახდისა და დაკისრებისგან გათავისუფლების საკითხში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ქონების მართვის სააგენტოსა და მისი კრედიტორების მიმართ იმავე მიდგომის დადგენას, რომელიც მუნიციპალიტეტების ორგანოებისა და მათი კრედიტორების მიმართ მოქმედებდა. 48. საქართველოს პარლამენტის წევრების: თენგიზ შარმანაშვილის, ირაკლი ბერაიას, ხატია წილოსანის, ირაკლი ჩიქოვანის, გოგი მეშველიანის, რესან კონცელიძის, რატი იონათამიშვილის და ალექსანდრე დალაქიშვილის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-3/342; 28.06.2023): საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი შემუშავდა საქართველოს კანონის პროექტიდან „თავდაცვის კოდექსი“ და შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტიდან (N07-2/241; 28.12.2022) გამომდინარე; კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსს კანონპროექტით ემატებოდა წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევასა და არასამხედრო, ალტერნატიულ შრომით სამსახურში გაწვევაზე (ჩარიცხვაზე) უარის თქმასთან დაკავშირებული საქმეების სასამართლოში განხილვის 31 საკითხების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმები. ამასთანავე, საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებდა საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ტერმინოლოგიური ხასიათის ცვლილებას, რაც ასევე იმავე თავდაცვის კოდექსიდან გამომდინარეობდა. 49. საქართველოს პარლამენტის წევრების: ირაკლი ქადაგიშვილის და გენრიეტა წიწავას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/336; 07.06.2023): საკანონმდებლო ცვლილებით 2023 წლის 1 ივლისიდან 2024 წლის 1 მაისამდე გახანგრძლივდა საჯარო დაწესებულებების მიერ შესაბამისი სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების „სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით ხელახლა დამტკიცების ვალდებულების შესრულების ვადა. 2. „სავალდებულო კომიტეტის“ სტატუსით განხილული საკანონმდებლო ინიციატივები და კონცეფციის პროექტი 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა „სავალდებულო სტატუსით განიხილა შემდეგი საკანონმდებლო ინიციატივები: კომიტეტის“ 1. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „თავდაცვის კოდექსი“, „საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მობილიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მოხალისეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს დაზვერვის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სპეციალური პენიტენციური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პატიმრობის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულების წესისა და პრობაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ 32 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამხედრო, შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მოსაკრებლების სისტემის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „დასაქმების ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთან ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონების პროექტები: „საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს შრომის 33 კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ორგანულ კანონში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სახელმწიფო ენის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/241; 28.12.2022); 2. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „რადიაციული დაცვის, ბირთვული უსაფრთხოებისა და დაცულობის შესახებ“, „რადიოაქტიური ნარჩენების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/222; 30.11.2022); 3. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „სამრეწველო ემისიების შესახებ“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ , „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ტყის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ნარჩენების მართვის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/240; 28.12.2022); 4. რატიფიცირებისათვის წარმოდგენილ ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატას კონვენციასთან ერთად წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, 34 „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/254; 21.02.2023); 5. შეერთებისათვის წარმოდგენილ „ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა შესახებ“ მონრეალის 1987 წლის ოქმის კიგალის 2016 წლის ცვლილებასთან ერთად წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/203; 01.11.2022); 6. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ადამიანის ორგანოთა გადანერგვის შესახებ“, „ადამიანის ქსოვილებისა და უჯრედების გამოყენების შესახებ“, „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „რეკლამის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ბავშვის უფლებათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „აივ ინფექცია/შიდსის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/278; 26.04.2023); 7. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „მედიცინის დახმარებით რეპროდუქციის შესახებ“, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „რეკლამის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან 35 გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „აივ ინფექცია/შიდსის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/299; 14.06.2023); 8. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/327; 18.10.2023); 9. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონის პროექტი „ნარკოტიკული საშუალებების, ფსიქოტროპული ნივთიერებების, პრეკურსორებისა და ნარკოლოგიური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N072/232; 14.12.2022); 10. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ნებაყოფლობითი კერძო პენსიის შესახებ“, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სარეგისტრაციო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ 36 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N072/193; 10.10.2022); 11. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/194; 10.10.2022); 12. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ელექტრონული კომერციის შესახებ“, „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/237; 21.12.2022); 13. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „დემატერიალიზებული ფასიანი ქაღალდების ფლობის შესახებ“, „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მეწარმეთა შესახებ“ 37 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/75; 16.09.2021); 14. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ფასიან ქაღალდებად გარდაქმნის შესახებ“ („სეკიურიტიზაციის შესახებ“), „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მოსაკრებლების სისტემის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ფინანსური გირავნობის, ურთიერთგაქვითვისა და დერივატივების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/192; 10.10.2022); 38 15. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/212; 16.11.2022); 16. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „მობილიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სარკინიგზო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/270; 12.04.2023); 17. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საქართველოს ორგანულ კანონში „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/292; 31.05.2023); 18. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საქართველოს სარკინიგზო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „საქართველოს საჰაერო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/248; 09.02.2023); 19. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/236; 21.12.2022); 39 20. საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებულ სასაზღვრო ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/306; 05.07.2023); 21. რატიფიცირებისათვის წარმოდგენილ „ბავშვის სასარგებლოდ ალიმენტის საერთაშორისო გადახდევინებისა და ოჯახური რჩენის სხვა ფორმების შესახებ“ ჰააგის 2007 წლის 23 ნოემბრის კონვენციასა და „რჩენის ვალდებულების საკითხებზე გამოსაყენებელი სამართლის შესახებ“ ჰააგის 2007 წლის 23 ნოემბრის ოქმთან ერთად წარმოდგენილი საქართველოს კანონების პროექტები: „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/308; 05.07.2023); 22. საქართველოს პარლამენტის წევრების: შალვა პაპუაშვილის, ირაკლი ქადაგიშვილის, ირაკლი შატაკიშვილის, გურამ მაჭარაშვილის, გენრიეტა წიწავას, ლევან მგალობლიშვილის და სალომე ჯინჯოლავას მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარმოდგენილი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“, საქართველოს ორგანული კანონის პროექტი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტი „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-3/360; 04.10.2023); 23. საქართველოს მთავრობის მიერ წარმოდგენილი „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (თანდართულ მასალებთან ერთად), დოკუმენტი − „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2024-2027 წლებისათვის“ და საქართველოს მთავრობის მოხსენება − „საქართველოს 2023 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ (N07-2/322; 29.09.2023). 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა „სავალდებულო კომიტეტის“ სტატუსით განიხილა აგრეთვე ქალთა ეკონომიკური გაძლიერების სახელმწიფო კონცეფციის პროექტი (N07-3/281; 14.12.2022). 40 3. საერთაშორისო ხელშეკრულებები 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით განიხილა შემდეგი საკითხები: 1. რატიფიცირებისათვის წარმოდგენილი „ბავშვის სასარგებლოდ ალიმენტის საერთაშორისო გადახდევინებისა და ოჯახური რჩენის სხვა ფორმების შესახებ“ ჰააგის 2007 წლის 23 ნოემბრის კონვენცია და „რჩენის ვალდებულების საკითხებზე გამოსაყენებელი სამართლის შესახებ“ ჰააგის 2007 წლის 23 ნოემბრის ოქმი და საქართველოს კანონების პროექტები: „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/308; 05.07.2023); 2. შეერთებისათვის წარმოდგენილი „რასობრივი დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციის მე-8 მუხლის ცვლილება (N072/271; 13.04.2023); 3. რატიფიცირებისათვის წარმოდგენილი ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატას კონვენცია და საქართველოს კანონების პროექტები: „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ და „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ (N07-2/254; 21.02.2023); 4. შეერთებისათვის წარმოდგენილი „ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა შესახებ“ მონრეალის 1987 წლის ოქმის კიგალის 2016 წლის ცვლილება და საქართველოს კანონების პროექტები: „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“, „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ და „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ (N07-2/203; 01.11.2022). III. საპარლამენტო კონტროლთან დაკავშირებული საქმიანობა კანონშემოქმედებით საქმიანობასთან ერთად იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ერთერთი მნიშვნელოვანი ფუნქცია არის საპარლამენტო კონტროლთან დაკავშირებული საქმიანობა. საპარლამენტო კონტროლის ფარგლებში კომიტეტმა 2023 წელს განიხილა: 41 1. სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის 2022 წლის ანგარიში (N1-4561/23; 31.03.2023); 2. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის 2022 წლის ანგარიში (N1-4541/23; 30.03.2023); 3. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ 2022 წელს გაწეული საქმიანობის შესახებ ანგარიში (N1-5338/23; 13.04.2023). IV. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობა 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა უზრუნველყო საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლობა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში წარმოებულ შემდეგ საქმეებზე: 1. N1609 – ბუდუ შეყილაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 2. N1675 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 3. N1602, 1603 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 4. N1628 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 5. N1656 – სანდრო ურუშაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 6. N1483 – „შპს საინფორმაციო ცენტრების ქსელი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 7. N1572 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 8. N1633 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 9. N1731 – ქეთი ანდროსენკო და ალექსანდრე ანდროსენკო საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 10. N1639 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და სხვათა წინააღმდეგ; 11. N1678, 1679 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 12. N1620 – ლაშა ჯანაშია და პაატა დანელია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 13. N1465 – „შპს ჩემპიონები 111“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 14. N1585, 1590 – დავით ღონიაშვილი საქართველოს პარლამენტის და საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის წინააღმდეგ; 15. N1703 – დავით გუგეშაშვილი და დავით ჩაჩუა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 42 16. N1712 – ა(ა)იპ „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 17. N1737 – საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 18. N1597 – გიორგი ფუტკარაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 19. N1655 – თენგიზ ორჯონიკიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 20. N1735 – ლევან ყანდორელაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 21. N1592 – იბრაჰიმ მუხტაროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 22. N1740 – გიორგი ბარელაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 23. N1462 – ა(ა)იპ „ერთობა 2013“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 24. N1432 – ციცი ჭელიძე, სოფიკო ჯიჭონაია, ანა გაგუა და სხვები საქართველოს პარლამენტის და საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის წინააღმდეგ; 25. N1494 − ლენა სვანიძე და ზურაბ ინაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ. ამრიგად, ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, 2023 წელს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის საქმიანობა მიმართული იყო დემოკრატიული სახელმწიფოს შემდგომი გაძლიერებისკენ, ადამიანის უფლებათა დაცვის ხარისხის გაუმჯობესებისა და ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭების ხელშეწყობისკენ. 43