„საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ (თანდართულ მასალებთან ერთად), დოკუმენტი - „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2025-2028 წლებისათვის“, საქართველოს მთავრობის მოხსენება - „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“

„საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონი თბილისი 2024 პროექტი თავი I საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მაჩვენებლები მუხლი 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში მათ შორის დასახელება შემოსავლები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 18,716,484.4 20,731,000.0 22,735,275.0 22,675,000.0 60,275.0 16,994,174.9 19,115,000.0 21,185,000.0 21,185,000.0 0.0 325,789.8 266,000.0 200,275.0 140,000.0 60,275.0 1,396,519.8 1,350,000.0 1,350,000.0 1,350,000.0 0.0 16,928,503.5 19,120,890.2 21,398,343.2 21,173,642.2 224,701.0 შრომის ანაზღაურება 2,177,166.7 2,577,281.4 2,912,921.8 2,912,921.8 0.0 საქონელი და მომსახურება 2,138,984.7 2,232,047.8 2,444,181.0 2,372,652.5 71,528.5 პროცენტი 1,182,238.8 1,540,039.0 1,735,027.0 1,735,027.0 0.0 სუბსიდიები 943,790.3 1,044,923.0 998,288.0 963,673.0 34,615.0 გრანტები 1,423,282.9 1,513,038.2 1,556,616.5 1,491,016.5 65,600.0 მათ შორის, კაპიტალური 1,016,606.9 1,182,450.0 1,196,900.0 1,176,350.0 20,550.0 სოციალური უზრუნველყოფა 6,805,914.4 7,470,410.0 8,363,156.7 8,363,156.7 0.0 სხვა ხარჯები 2,257,125.7 2,743,150.9 3,388,152.2 3,335,194.7 52,957.5 618,419.2 840,219.0 1,150,430.0 1,116,180.0 34,250.0 საოპერაციო სალდო 1,787,981.0 1,610,109.8 1,336,931.8 1,501,357.8 -164,426.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება 3,769,508.6 3,980,619.5 3,600,039.9 2,830,715.9 769,324.0 ზრდა 3,972,867.6 4,180,619.5 3,800,039.9 3,030,715.9 769,324.0 კლება 203,359.0 200,000.0 200,000.0 200,000.0 0.0 -1,981,527.6 -2,370,509.7 -2,263,108.1 -1,329,358.1 -933,750.0 394,869.4 -455,378.2 -74,666.1 -526,091.1 451,425.0 685,718.2 305,550.0 451,425.0 0.0 451,425.0 ვალუტა და დეპოზიტები 329,839.3 0.0 0.0 0.0 0.0 სესხები 354,352.8 305,550.0 451,425.0 0.0 451,425.0 1,526.1 0.0 0.0 0.0 0.0 290,848.8 760,928.2 526,091.1 526,091.1 0.0 0.0 460,928.2 196,091.1 196,091.1 0.0 გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები ხარჯები მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური მთლიანი სალდო ფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა აქციები და სხვა კაპიტალი კლება ვალუტა და დეპოზიტები 1 მათ შორის დასახელება სესხები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 289,253.9 300,000.0 330,000.0 330,000.0 0.0 1,595.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,376,397.0 1,915,131.5 2,188,442.0 803,267.0 1,385,175.0 3,469,326.4 3,338,492.5 3,585,175.0 2,200,000.0 1,385,175.0 1,459,421.4 1,500,000.0 1,600,000.0 1,600,000.0 0.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 1,459,420.9 1,500,000.0 1,600,000.0 1,600,000.0 0.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 0.5 0.0 0.0 0.0 0.0 2,009,905.0 1,838,492.5 1,985,175.0 600,000.0 1,385,175.0 2,009,905.0 1,838,492.5 1,985,175.0 600,000.0 1,385,175.0 1,092,929.4 1,423,361.0 1,396,733.0 1,396,733.0 0.0 42,632.4 42,741.0 42,933.0 42,933.0 0.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 სესხები 2,632.4 2,741.0 2,933.0 2,933.0 0.0 1,050,297.0 1,380,620.0 1,353,800.0 1,353,800.0 0.0 1,045,209.3 1,375,000.0 1,350,000.0 1,350,000.0 0.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 აქციები და სხვა კაპიტალი ვალდებულებების ცვლილება ზრდა საშინაო საგარეო სესხები კლება საშინაო საგარეო სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები ბალანსი 2 მუხლი 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში მათ შორის დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება შემოსულობები 22,680,018.6 24,569,492.5 26,850,450.0 25,405,000.0 1,445,450.0 შემოსავლები 18,716,484.4 20,731,000.0 22,735,275.0 22,675,000.0 60,275.0 არაფინანსური აქტივების კლება 203,359.0 200,000.0 200,000.0 200,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების კლება (ნაშთის გამოკლებით) 290,848.8 300,000.0 330,000.0 330,000.0 0.0 3,469,326.4 3,338,492.5 3,585,175.0 2,200,000.0 1,385,175.0 გადასახდელები 22,350,179.4 25,030,420.7 27,046,541.1 25,601,091.1 1,445,450.0 ხარჯები 16,928,503.5 19,120,890.2 21,398,343.2 21,173,642.2 224,701.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,972,867.6 4,180,619.5 3,800,039.9 3,030,715.9 769,324.0 355,878.9 305,550.0 451,425.0 0.0 451,425.0 1,092,929.4 1,423,361.0 1,396,733.0 1,396,733.0 0.0 329,839.2 -460,928.2 -196,091.1 -196,091.1 0.0 ვალდებულებების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა (ნაშთის გამოკლებით) ვალდებულებების კლება ნაშთის ცვლილება 3 თავი II საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები მუხლი 3. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები 22,735,275.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება შემოსავლები გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 18,716,484.4 20,731,000.0 22,735,275.0 16,994,174.9 19,115,000.0 21,185,000.0 325,789.8 266,000.0 200,275.0 1,396,519.8 1,350,000.0 1,350,000.0 მუხლი 4. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები 21,185,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება გადასახადები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 16,994,174.9 19,115,000.0 21,185,000.0 გადასახადები შემოსავალზე, მოგებაზე და კაპიტალის ღირებულების ნაზრდზე 7,592,983.2 9,035,066.0 10,075,500.0 გადასახადები საქართველოს ფიზიკური პირებიდან 5,574,816.6 6,345,066.0 7,175,500.0 საშემოსავლო გადასახადი 5,574,816.6 6,345,066.0 7,175,500.0 გადასახადები საწარმოებიდან 2,018,166.5 2,690,000.0 2,900,000.0 2,018,166.5 2,690,000.0 2,900,000.0 გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე 9,063,929.7 9,763,334.0 10,579,500.0 საყოველთაო გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე 6,793,665.8 7,388,334.0 8,059,500.0 6,793,665.8 7,388,334.0 8,059,500.0 2,270,263.9 2,375,000.0 2,520,000.0 151,212.0 150,000.0 150,000.0 151,212.0 150,000.0 150,000.0 მოგების გადასახადი დამატებული ღირებულების გადასახადი აქციზი გადასახადები საგარეო ვაჭრობასა და საგარეო-ეკონომიკურ ოპერაციებზე იმპორტის გადასახადი 4 დასახელება 2023 წლის ფაქტი სხვა გადასახადები 186,050.0 2024 წლის გეგმა 166,600.0 2025 წლის პროექტი 380,000.0 მუხლი 5. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები 200,275.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება გრანტები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 325,789.76 266,000.00 200,275.00 საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან მიღებული 180,361.76 129,800.00 41,300.00 მიმდინარე დანიშნულების გრანტები 156,687.51 110,500.00 16,600.00 3,143.66 3,000.00 2,500.00 3,143.66 3,000.00 2,500.00 1,136.94 2,500.00 7,100.00 1,136.94 2,500.00 7,100.00 62,000.75 105,000.00 7,000.00 აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) 1,952.74 5,000.00 7,000.00 ევროკავშირი ინტეგრირებული ტერიტორიული განვითარებისთვის (EU) 14,388.50 63,000.00 0.00 0.00 7,500.00 0.00 ეკონომიკური მმართველობა და ფისკალური ანგარიშგება (EU) 0.01 0.00 0.00 უნარების განვითარება და დასაქმების ბაზრის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა (EU) 20,143.90 12,600.00 0.00 16,306.96 0.00 0.00 9,208.64 16,900.00 0.00 90,406.16 0.00 0.00 90,406.16 0.00 0.00 23,674.25 19,300.00 24,700.00 1,875.37 7,300.00 13,500.00 EU-NIF ენერგეტიკის სექტორის რეფორმის პროგრამა საქართველოში (KfW) (KfW, EU-NIF) IFAD მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) EU EU4 მდგრადი მმართველობა და მოქნილობა (EU) ეკონომიკის და ბიზნესის განვითარება საქართველოში (EU) ENPARD IV - ევროპის სამეზობლო პროგრამა სოფლის მეურნეობისა და სოფლის განვითარებისთვის IV (EU) სხვადასხვა დონორი ხაზინის ანგარიშზე აღრიცხული რეესტრის გრანტები კაპიტალური დანიშნულების გრანტები E5P 5 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (E5P, CEB) 1,654.97 5,300.00 6,000.00 საქართველოში საჯარო შენობების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება და განახლებადიალტერნატიული ენერგიის გამოყენება (E5P, NEFCO) 220.40 0.00 0.00 საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) 0.00 2,000.00 7,500.00 7,338.28 2,600.00 1,400.00 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) 0.00 1,450.00 500.00 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW, EU-NIF) 0.00 150.00 0.00 7,338.28 1,000.00 900.00 0.00 1,600.00 0.00 0.00 1,600.00 0.00 1,816.68 2,300.00 1,800.00 1,816.68 2,300.00 1,800.00 1,100.81 0.00 0.00 1,100.81 0.00 0.00 11,543.11 2,400.00 8,000.00 3,682.82 2,400.00 2,000.00 7,860.29 0.00 6,000.00 0.00 2,500.00 0.00 0.00 2,500.00 0.00 0.00 600.00 0.00 0.00 600.00 0.00 13,000.71 20,000.00 16,975.00 5,209.08 2,700.00 550.00 5,209.08 2,700.00 550.00 1,606.36 700.00 100.00 EU-NIF 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (KfW, EU-NIF) SIDA ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA) CNF დაცული ტერიტორიების განვითარება (CNF, WB-TF) WB-TF რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WBTF) EU ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD, EU) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU, EBRD) AFD საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა (AFD, WB) EBRD ენერგოეფექტურობა საჯარო შენობებში (KfW, EBRD) უცხო სახელმწიფოთა მთავრობებიდან მიღებული მიმდინარე დანიშნულების გრანტები KfW ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (KfW) 6 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში კომუნალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) 1,557.91 2,000.00 450.00 აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) 2,044.81 0.00 0.00 კაპიტალური დანიშნულების გრანტები 7,791.63 17,300.00 16,425.00 KfW ენერგოეფექტურობა საჯარო შენობებში (KfW, 7,791.63 17,300.00 16,425.00 0.00 2,300.00 0.00 პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) 1,670.03 1,500.00 1,900.00 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 767.93 1,000.00 525.00 მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) 333.53 0.00 1,000.00 ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (KfW) 4,440.16 11,500.00 7,500.00 ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (KfW) 0.00 0.00 5,000.00 579.98 1,000.00 500.00 2,102.64 1,200.00 2,000.00 2,102.64 1,200.00 2,000.00 2,102.64 1,200.00 2,000.00 2,102.64 1,200.00 2,000.00 130,324.65 115,000.00 140,000.00 EBRD) ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) უცხოეთის იურიდიული პირი კაპიტალური დანიშნულების გრანტები EPTATF ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EIB, EPTATF) მიმდინარე გრანტები ცენტრალური სსიპებიდან/ა(ა)იპ-ებიდან მუხლი 6. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები 1,350,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება სხვა შემოსავლები 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,396,519.8 1,350,000.0 1,350,000.0 818,486.0 826,200.0 630,000.0 პროცენტები 322,374.9 280,000.0 300,000.0 დივიდენდები 464,744.9 516,200.0 300,000.0 შემოსავლები საკუთრებიდან 7 დასახელება სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების მოგებიდან მიღებული დივიდენდი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,964.9 51,200.0 0.0 462,780.0 465,000.0 300,000.0 31,366.1 30,000.0 30,000.0 104,749.8 93,800.0 130,000.0 100,466.9 89,800.0 126,000.0 სალიცენზიო მოსაკრებელი 539.5 300.0 500.0 სანებართვო მოსაკრებელი 65,288.7 60,000.0 85,000.0 სარეგისტრაციო მოსაკრებელი 2,531.6 2,500.0 2,500.0 სახელმწიფო ბაჟი 27,187.5 24,000.0 30,000.0 საკონსულო მოსაკრებელი 1,879.0 1,700.0 1,700.0 სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გადავადების მოსაკრებელი 2,212.9 500.0 5,500.0 827.9 800.0 800.0 4,282.9 4,000.0 4,000.0 4,277.6 4,000.0 4,000.0 5.4 0.0 0.0 სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 155,488.3 150,000.0 205,000.0 ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 385,000.0 მიმდინარე ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 385,000.0 სხვა მიმდინარე ნებაყოფლობითი ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 317,795.7 280,000.0 385,000.0 სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები 317,795.7 280,000.0 385,000.0 შემოსავალი აქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან რენტა საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია ადმინისტრაციული მოსაკრებლები და გადასახდელები სხვა არაკლასიფიცირებული მოსაკრებელი არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონელი და მომსახურება შემოსავლები მომსახურების გაწევიდან სხვა შემოსავლები არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონლიდან და მომსახურებიდან 8 თავი III საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინანსური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია მუხლი 7. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები 21,398,343.2 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 16,928,503.5 19,120,890.2 21,398,343.2 21,173,642.2 224,701.0 შრომის ანაზღაურება 2,177,166.7 2,577,281.4 2,912,921.8 2,912,921.8 0.0 საქონელი და მომსახურება 2,138,984.7 2,232,047.8 2,444,181.0 2,372,652.5 71,528.5 პროცენტი 1,182,238.8 1,540,039.0 1,735,027.0 1,735,027.0 0.0 სუბსიდიები 943,790.3 1,044,923.0 998,288.0 963,673.0 34,615.0 გრანტები 1,423,282.9 1,513,038.2 1,556,616.5 1,491,016.5 65,600.0 მათ შორის, კაპიტალური 1,016,606.9 1,182,450.0 1,196,900.0 1,176,350.0 20,550.0 სოციალური უზრუნველყოფა 6,805,914.4 7,470,410.0 8,363,156.7 8,363,156.7 0.0 სხვა ხარჯები 2,257,125.7 2,743,150.9 3,388,152.2 3,335,194.7 52,957.5 618,419.2 840,219.0 1,150,430.0 1,116,180.0 34,250.0 ხარჯები მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური 2023 წლის ფაქტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება მუხლი 8. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება 3,600,039.9 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ა) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,800,039.9 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება სულ ჯამი 01 00 02 00 03 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 3,972,867.6 4,180,619.5 9,193.4 მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 3,800,039.9 3,030,715.9 769,324.0 10,412.7 11,845.8 11,845.8 0.0 257.3 362.0 24.2 24.2 0.0 0.0 9.5 9.5 9.5 0.0 9 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 10,765.1 1,770.0 894.0 894.0 0.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 1,557.0 1,436.0 718.0 718.0 0.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 28,035.5 63,680.0 5,385.0 5,385.0 0.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 156.7 150.0 150.0 150.0 0.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 524.1 50.0 130.0 130.0 0.0 09 00 საერთო სასამართლოები 4,484.3 26,755.0 18,220.0 18,220.0 0.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 480.4 2,470.0 2,030.0 2,030.0 0.0 134.6 53.4 7.0 7.0 0.0 127.7 54.1 2.6 2.6 0.0 118.9 98.5 56.0 56.0 0.0 145.7 57.0 22.0 22.0 0.0 60.5 56.0 5.0 5.0 0.0 55.5 48.7 18.0 18.0 0.0 42.6 39.0 6.0 6.0 0.0 99.3 40.0 40.0 40.0 0.0 128.0 63.0 12.0 12.0 0.0 16,867.9 27,677.0 22,233.0 22,233.0 0.0 11 00 12 00 13 00 14 00 15 00 16 00 17 00 18 00 19 00 20 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 21 00 საქართველოს პროკურატურა 2,806.0 2,977.0 2,480.0 2,480.0 0.0 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 80.8 40.0 25.0 25.0 0.0 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 9,815.7 15,695.0 14,761.0 14,761.0 0.0 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 32,332.2 54,412.0 56,232.0 7,307.0 48,925.0 10 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 2,602,707.5 2,584,050.0 2,148,800.0 1,497,050.0 651,750.0 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 62,426.7 44,322.0 47,785.0 46,285.0 1,500.0 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 252,471.1 285,443.0 267,857.0 230,357.0 37,500.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 14,593.3 1,015.0 1,015.0 1,015.0 0.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 354,472.0 341,526.6 422,492.0 422,492.0 0.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 150,411.8 131,450.0 116,749.0 116,749.0 0.0 58,179.9 42,419.0 49,265.0 46,331.0 2,934.0 268,672.6 466,916.0 523,729.0 497,014.0 26,715.0 59,690.4 50,832.0 66,952.0 66,952.0 0.0 31 00 32 00 33 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 15.6 20.0 25.0 25.0 0.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 275.8 106.0 90.0 90.0 0.0 973.4 1,148.0 1,150.0 1,150.0 0.0 1,076.9 723.0 623.0 623.0 0.0 37 00 38 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 39 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 487.2 902.0 88.0 88.0 0.0 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 12,017.1 7,376.0 5,408.8 5,408.8 0.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 4,523.9 2,570.0 625.0 625.0 0.0 105.7 50.0 50.0 50.0 0.0 9.8 20.0 30.0 30.0 0.0 587.5 638.0 750.0 750.0 0.0 2,499.9 3,750.0 3,000.0 3,000.0 0.0 446.4 400.0 100.0 100.0 0.0 34.1 0.0 0.0 0.0 0.0 43 00 44 00 45 00 46 00 47 00 48 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია საქართველოს საპატრიარქო სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია 49 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 32.2 60.0 60.0 60.0 0.0 50 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 9.8 10.0 7.0 7.0 0.0 51 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 7,427.7 5,790.0 5,900.0 5,900.0 0.0 52 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 280.3 0.0 0.0 0.0 0.0 53 00 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო 0.0 2.0 0.0 0.0 0.0 54 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 170.2 285.0 25.0 25.0 0.0 11 დასახელება 55 00 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 0.0 390.0 2,158.0 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 2,158.0 0.0 ბ) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების კლება 200,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების კლება 2025 წლის პროექტი 203,359.0 200,000.0 200,000.0 ძირითადი აქტივები 172,568.7 200,000.0 180,000.0 არაწარმოებული აქტივები 30,790.3 0.0 20,000.0 მიწა 28,391.9 0.0 20,000.0 სხვა ბუნებრივი აქტივები 2,398.4 0.0 0.0 2,398.4 0.0 0.0 რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზია მუხლი 9. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაცია განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში მათ შორის კოდი 7 7.1 7.1.1 7.1.1.1 7.1.1.2 7.1.1.3 7.1.3 7.1.3.1 7.1.3.2 7.1.3.3 დასახელება სულ საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა, საგარეო ურთიერთობები აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა საგარეო ურთიერთობები საერთო დანიშნულების მომსახურება საერთო საკადრო მომსახურება საერთო დანიშნულების დაგეგმვა და სტატისტიკური მომსახურება საერთო დანიშნულების სხვა 2023 ფაქტი 2024 გეგმა 2025 პროექტი 20,901,371.1 23,301,509.7 3,012,155.3 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 25,198,383.1 24,204,358.1 994,025.0 3,618,404.7 3,825,771.1 3,825,771.1 0.0 499,051.4 566,366.6 613,430.0 613,430.0 0.0 240,071.4 216,714.9 241,248.0 241,248.0 0.0 61,409.5 157,420.7 161,322.0 161,322.0 0.0 197,570.5 81,456.8 2,409.8 192,231.0 84,816.0 1,900.0 210,860.0 58,150.0 2,200.0 210,860.0 58,150.0 2,200.0 0.0 0.0 0.0 19,904.4 24,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 59,142.6 58,916.0 29,950.0 29,950.0 0.0 12 მათ შორის კოდი 7.1.4 7.1.6 7.1.7 7.1.8 7.2 7.2.1 7.2.3 7.2.4 7.2.5 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4 7.3.6 7.4 7.4.1 7.4.1.1 7.4.1.2 7.4.2 7.4.2.1 7.4.3 7.4.3.2 7.4.3.5 7.4.4 7.4.4.3 7.4.5 7.4.5.1 7.4.5.2 7.4.5.3 7.4.5.4 დასახელება მომსახურება ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევები ვალთან დაკავშირებული ოპერაციები საერთო დანიშნულების ფულადი ნაკადები მთავრობის სხვადასხვა დონეს შორის სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურებაში თავდაცვა შეიარაღებული ძალები საგარეო სამხედრო დახმარება გამოყენებითი კვლევები თავდაცვის სფეროში სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა თავდაცვის სფეროში საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება პოლიციის სამსახური და სახელმწიფო დაცვა სახანძრო-სამაშველო სამსახური სასამართლოები და პროკურატურა სასჯელაღსრულების დაწესებულებები სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების სფეროში ეკონომიკური საქმიანობა საერთო ეკონომიკური, კომერციული და შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა საერთო ეკონომიკური და კომერციული საქმიანობა შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა სოფლის მეურნეობა, სატყეო მეურნეობა, მეთევზეობა და მონადირეობა სოფლის მეურნეობა სათბობი და ენერგეტიკა ნავთობი და ბუნებრივი აირი ელექტროენერგეტიკა სამთომომპოვებელი და გადამამუშავებელი მრეწველობა, მშენებლობა მშენებლობა ტრანსპორტი საავტომობილო ტრანსპორტი და გზები საზღვაო ტრანსპორტი სარკინიგზო ტრანსპორტი საჰაერო ტრანსპორტი 2023 ფაქტი 2024 გეგმა 2025 პროექტი 4,680.1 1,190,375.6 5,260.0 1,560,000.0 1,107,535.4 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 5,600.0 1,755,000.0 5,600.0 1,755,000.0 0.0 0.0 1,180,850.0 1,215,000.0 1,215,000.0 0.0 129,056.0 221,112.1 178,591.1 178,591.1 0.0 1,331,674.6 1,110,931.6 513.6 1,463,922.0 1,229,467.9 0.0 1,669,603.1 1,436,670.0 0.0 1,669,603.1 1,436,670.0 0.0 0.0 0.0 0.0 48,283.9 43,719.1 52,030.0 52,030.0 0.0 171,945.6 190,735.0 180,903.1 180,903.1 0.0 1,899,742.4 2,113,433.0 2,289,216.9 2,289,216.9 0.0 1,039,281.1 1,152,397.0 1,257,241.9 1,257,241.9 0.0 129,715.9 187,695.9 118,476.0 236,800.0 123,875.0 245,800.0 123,875.0 245,800.0 0.0 0.0 237,306.7 255,000.0 284,000.0 284,000.0 0.0 305,742.9 350,760.0 378,300.0 378,300.0 0.0 3,869,490.6 3,809,254.0 3,670,559.0 2,871,959.0 798,600.0 390,216.6 443,745.0 433,294.0 372,294.0 61,000.0 273,659.3 325,245.0 310,219.0 249,219.0 61,000.0 116,557.3 118,500.0 123,075.0 123,075.0 0.0 613,377.8 584,015.0 639,040.0 580,740.0 58,300.0 613,377.8 34,912.1 11,455.8 23,456.4 584,015.0 44,900.0 12,000.0 32,900.0 639,040.0 121,500.0 12,000.0 109,500.0 580,740.0 81,500.0 12,000.0 69,500.0 58,300.0 40,000.0 0.0 40,000.0 3,420.0 3,900.0 5,400.0 5,400.0 0.0 3,420.0 2,024,481.7 3,900.0 2,045,500.0 5,400.0 1,889,500.0 5,400.0 1,323,500.0 0.0 566,000.0 1,991,255.2 1,904,000.0 1,627,700.0 1,061,700.0 566,000.0 20,000.0 0.0 13,226.5 50,000.0 2,500.0 89,000.0 150,000.0 1,800.0 110,000.0 150,000.0 1,800.0 110,000.0 0.0 0.0 0.0 13 მათ შორის კოდი დასახელება 2023 ფაქტი 2024 გეგმა 2025 პროექტი 7.4.7 ეკონომიკის სხვა დარგები ვაჭრობა, მარაგების შექმნა, შენახვა და დასაწყობება ტურიზმი მრავალმიზნობრივი განვითარების პროექტი სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ეკონომიკის სფეროში გარემოს დაცვა ნარჩენების შეგროვება, გადამუშავება და განადგურება ჩამდინარე წყლების მართვა გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ ბრძოლა ბიომრავალფეროვნებისა და ლანდშაფტების დაცვა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა გარემოს დაცვის სფეროში საბინაო-კომუნალური მეურნეობა კომუნალური მეურნეობის განვითარება წყალმომარაგება ჯანმრთელობის დაცვა სამედიცინო პროდუქცია, მოწყობილობები და აპარატები ფარმაცევტული პროდუქცია ამბულატორიული მომსახურება ზოგადი პროფილის ამბულატორიული მომსახურება სპეციალიზებული ამბულატორიული მომსახურება საავადმყოფოების მომსახურება სპეციალიზებული საავადმყოფოების მომსახურება სამედიცინო ცენტრებისა და სამშობიარო სახლების მომსახურება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მომსახურება სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში დასვენება, კულტურა და რელიგია მომსახურება დასვენებისა და სპორტის სფეროში მომსახურება კულტურის სფეროში ტელერადიომაუწყებლობა და საგამომცემლო საქმიანობა რელიგიური და სხვა სახის საზოგადოებრივი საქმიანობა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა დასვენების, კულტურისა და რელიგიის სფეროში 703,292.2 497,674.0 1,203.7 7.4.7.1 7.4.7.3 7.4.7.4 7.4.9 7.5 7.5.1 7.5.2 7.5.3 7.5.4 7.5.6 7.6 7.6.2 7.6.3 7.7 7.7.1 7.7.1.1 7.7.2 7.7.2.1 7.7.2.2 7.7.3 7.7.3.2 7.7.3.3 7.7.4 7.7.6 7.8 7.8.1 7.8.2 7.8.3 7.8.4 7.8.6 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 427,165.0 412,165.0 15,000.0 1,524.0 1,665.0 1,665.0 0.0 250,505.4 224,500.0 205,700.0 205,700.0 0.0 451,583.2 271,650.0 219,800.0 204,800.0 15,000.0 99,790.2 189,520.0 154,660.0 96,360.0 58,300.0 173,703.0 189,370.0 190,685.0 178,860.0 11,825.0 28,187.7 39,500.0 38,025.0 37,500.0 525.0 2,859.6 11,200.0 12,500.0 10,500.0 2,000.0 1,894.8 1,510.0 1,720.0 1,720.0 0.0 67,326.4 59,115.0 58,025.0 48,725.0 9,300.0 73,434.7 78,045.0 80,415.0 80,415.0 0.0 339,748.2 453,400.0 580,650.0 570,700.0 9,950.0 580.0 2,000.0 500.0 0.0 500.0 339,168.2 1,709,854.6 451,400.0 1,771,035.0 580,150.0 1,998,360.0 570,700.0 1,960,360.0 9,450.0 38,000.0 2,257.1 3,950.0 3,750.0 3,750.0 0.0 2,257.1 1,141,934.4 3,950.0 1,130,100.0 3,750.0 1,329,400.0 3,750.0 1,329,400.0 0.0 0.0 1,111,070.6 1,090,000.0 1,287,500.0 1,287,500.0 0.0 30,863.8 40,100.0 41,900.0 41,900.0 0.0 335,834.9 369,700.0 389,790.0 389,790.0 0.0 327,238.8 360,700.0 380,190.0 380,190.0 0.0 8,596.1 9,000.0 9,600.0 9,600.0 0.0 94,482.7 123,135.0 138,090.0 138,090.0 0.0 135,345.5 144,150.0 137,330.0 99,330.0 38,000.0 505,545.4 514,303.0 567,251.0 567,251.0 0.0 190,143.5 206,192.0 234,719.0 234,719.0 0.0 141,734.5 142,700.0 159,241.0 159,241.0 0.0 102,025.8 102,190.0 102,190.0 102,190.0 0.0 1,332.0 1,032.0 1,032.0 1,032.0 0.0 70,309.7 62,189.0 70,069.0 70,069.0 0.0 14 მათ შორის კოდი დასახელება 2023 ფაქტი 2024 გეგმა 2025 პროექტი 7.9 7.9.1 7.9.2 7.9.2.3 7.9.3 7.9.4 7.9.4.2 7.9.5 განათლება სკოლამდელი აღზრდა ზოგადი განათლება საშუალო ზოგადი განათლება პროფესიული განათლება უმაღლესი განათლება უმაღლესი აკადემიური განათლება უმაღლესისშემდგომი განათლება განათლების სფეროს დამხმარე მომსახურება გამოყენებითი კვლევები განათლების სფეროში სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა განათლების სფეროში სოციალური დაცვა ავადმყოფთა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა ავადმყოფთა სოციალური დაცვა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა ხანდაზმულთა სოციალური დაცვა ოჯახებისა და ბავშვების სოციალური დაცვა საცხოვრებლით უზრუნველყოფა სოციალური გაუცხოების საკითხები, რომლებიც არ ექვემდებარება კლასიფიკაციას სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა სოციალური დაცვის სფეროში 2,324,435.1 86,048.5 1,365,504.1 1,365,504.1 110,711.7 160,555.6 160,555.6 1,294.3 2,927,205.0 225,585.0 1,579,210.0 1,579,210.0 118,126.0 173,057.0 173,057.0 300.0 368,393.3 7.9.6 7.9.7 7.9.8 7.10 7.10.1 7.10.1.1 7.10.1.2 7.10.2 7.10.4 7.10.6 7.10.7 7.10.9 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 3,288,431.0 180,695.0 1,827,145.0 1,827,145.0 150,776.0 178,433.0 178,433.0 300.0 3,152,781.0 180,695.0 1,827,145.0 1,827,145.0 150,776.0 178,433.0 178,433.0 300.0 135,650.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 509,621.0 588,185.0 588,185.0 0.0 68,236.5 76,400.0 84,180.0 84,180.0 0.0 163,691.2 244,906.0 278,717.0 143,067.0 135,650.0 5,735,021.8 6,441,183.0 7,117,856.0 7,117,856.0 0.0 23,636.1 23,700.0 32,750.0 32,750.0 0.0 2,172.1 2,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 21,464.0 21,700.0 28,750.0 28,750.0 0.0 3,516,533.6 4,002,261.0 4,496,261.0 4,496,261.0 0.0 1,394,471.5 1,523,180.0 1,641,730.0 1,641,730.0 0.0 32,390.9 57,100.0 53,450.0 53,450.0 0.0 276,220.2 271,130.0 281,100.0 281,100.0 0.0 491,769.6 563,812.0 612,565.0 612,565.0 0.0 15 თავი IV საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება მუხლი 10. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო (-2,263,108.1) ათასი ლარის ოდენობით. მუხლი 11. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება (-74,666.1) ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ზრდა 451,425.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი ფინანსური აქტივების ზრდა 685,718.2 305,550.0 451,425.0 ვალუტა და დეპოზიტები 329,839.3 0.0 0.0 სესხები 354,352.8 305,550.0 451,425.0 1,526.1 0.0 0.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების კლება 526,091.1 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი ფინანსური აქტივების კლება 290,848.8 760,928.2 526,091.1 ვალუტა და დეპოზიტები 0.0 460,928.2 196,091.1 289,253.9 300,000.0 330,000.0 1,595.0 0.0 0.0 სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი 16 მუხლი 12. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 2,188,442.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ზრდა 3,585,175.0 ათასი ლარის ოდენობით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი ვალდებულებების ზრდა 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 3,469,326.4 3,338,492.5 3,585,175.0 1,459,421.4 1,500,000.0 1,600,000.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 1,459,420.9 1,500,000.0 1,600,000.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 0.5 0.0 0.0 2,009,905.0 1,838,492.5 1,985,175.0 2,009,905.0 1,838,492.5 1,985,175.0 საშინაო საგარეო სესხები ა) სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით ვალდებულებების ზრდა − 1,600,000.00 ათასი ლარის ოდენობით; ბ) საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის ფარგლებში: ბ.ა) მსოფლიო ბანკიდან (WB) მისაღები სახსრები - 132,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ.ბ) საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები - 30,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; გ) ჯანდაცვის სექტორის გაძლიერების პროგრამის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები - 69,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; დ) თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის ქვეპროგრამა 2-ის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები 69,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე) საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის პროგრამის ფარგლებში: ე.ა) საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები - 150,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე.ბ) გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკიდან (KfW) მისაღები სახსრები - 150,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ვ) საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და უცხო ქვეყნების მთავრობების მიერ საქართველოს მთავრობისათვის გამოსაყოფი გრძელვადიანი საინვესტიციო, შეღავათიანი კრედიტები − 1,385,175.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: 17 ათას ლარებში 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,711,456.6 1,388,492.5 1,385,175.0 38,394.9 10,600.0 25,000.0 4,799.2 3,300.0 17,000.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის უბისა შორაპანის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (EIB) 170,683.1 17,500.0 0.0 აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) 22,795.7 13,000.0 13,000.0 27,053.7 50,000.0 50,000.0 949.8 9,117.5 27,950.0 63,619.2 37,000.0 17,000.0 თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროგრამა (მოძრავი შემადგენლობის განახლება) (AIIB) 0.0 0.0 30,000.0 თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხის საავტომობილო გზის ბაკურციხე-წნორის მონაკვეთის მშენებლობა (ADB) 23,536.2 30,000.0 0.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთი-ხევის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (WB, EIB) 45,791.2 60,000.0 40,000.0 7,035.5 0.0 15,000.0 საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა (EBRD, EU, KfW) 1,398.3 0.0 0.0 ჩრდილოეთ-სამხრეთ დერეფნის (ქვეშეთი-კობი) გზა (EBRD, ADB) 174,357.2 185,000.0 185,000.0 COVID-19-ის წინააღმდეგ სწრაფი რეაგირების პროექტი (WB, KfW, AIIB) 1,286.6 9,000.0 0.0 რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WB-TF) 43,951.6 16,000.0 0.0 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU, EBRD) 8,324.9 5,000.0 15,000.0 0.0 725.0 15,000.0 820.9 10,500.0 16,500.0 2,102.6 30,800.0 52,500.0 ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) 452.1 10,000.0 9,500.0 ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულოზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (Kuwait 2,609.9 0.0 0.0 დასახელება კრედიტები ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD, EU) ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (KfW) Log-In Georgia (WB, EIB) საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) ქ. ბათუმის ახალი შემოვლითი გზა (ADB, AIIB) დარგობრივი სესხი წყლის სექტორისთვის (AFD, ADB) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (ADB, AFD, EIB) ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EIB, EPTATF) 2023 წლის ფაქტი 18 დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი Fund) 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (KfW, EU-NIF) 65,214.8 35,000.0 14,600.0 დარგობრივი სესხი განათლების სექტორისთვის (ADB) 2,180.3 12,000.0 16,000.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ხევი უბისას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია - მშენებლობა (EIB, ADB) 104,742.1 12,500.0 0.0 ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების პროგრამა (წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორი) (ADB) 123,010.7 30,000.0 0.0 0.0 0.0 60,000.0 6,059.6 5,000.0 8,500.0 16,209.1 0.0 0.0 6,538.6 5,000.0 15,500.0 12,979.7 15,850.0 21,000.0 1,665.5 18,000.0 15,750.0 0.0 5,000.0 8,000.0 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა (ADB) 61,766.1 58,100.0 31,300.0 აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის დერეფნის გაუმჯობესების პროექტი (ზემო ოსიაური-რიკოთი) (WB, EIB) 51,196.1 75,000.0 35,000.0 COVID-19-ის ვაქცინის მხარდამჭერი პროექტი აზია-წყნარი ოკეანეთის ვაქცინის ხელმისაწვდომობის ფარგლებში (APVAX) (ADB) 201.7 97.0 0.0 45.4 0.0 0.0 2,968.3 0.0 0.0 147.6 4,000.0 8,000.0 0.0 5,000.0 25,000.0 საქართველოს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი (EIB) 93,615.7 30,903.0 38,000.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის შორაპანი არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (ADB) 144,482.4 90,000.0 28,000.0 ირიგაციისა და მიწის ბაზრის განვითარების პროექტი (WB) 39,619.9 0.0 0.0 შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვის პროექტი (WB) 22,587.4 0.0 0.0 ალგეთი-სადახლოს საავტომობილო გზის მშენებლობამოდერნიზაცია (EIB) თბილისის მუნიციპალური მომსახურების პროექტი (EBRD) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (E5P, CEB) ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW, EU-NIF) პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II-გაზი) (EBRD) მდინარე დებედაზე ხიდის მშენებლობა (EBRD) ბაკურიანის მუნიციპალური მომსახურების პროექტი (EBRD) საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) 19 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 11,420.4 0.0 0.0 1,548.3 10,000.0 24,000.0 თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) 0.0 10,000.0 13,000.0 თბილისი-წითელი ხიდის (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საზღვარი) საავტომობილო გზის კმ22-კმ57 რუსთავი-წითელი ხიდის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) 0.0 0.0 100,000.0 საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (WB) 50,456.3 72,000.0 61,000.0 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 9,272.6 23,500.0 29,475.0 აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის მოდერნიზაცია-მშენებლობა სამტრედია-გრიგოლეთის მონაკვეთზე (EU, EIB) 24,757.1 75,000.0 0.0 ეროვნული ინოვაციური ეკოსისტემის პროექტი (WB) 1,520.6 0.0 0.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 20,436.5 21,000.0 20,600.0 კახეთის სატრანსპორტო კავშირის გაუმჯობესების პროექტი (WB) 63,060.3 90,000.0 100,000.0 რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) (WB) 36,545.9 24,000.0 0.0 თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) 863.0 5,000.0 3,700.0 სენაკი-ფოთი-სარფის საავტომობილო გზის კმ48-კმ64 გრიგოლეთი-ჩოლოქის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) 42,942.5 17,000.0 0.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 464.2 0.0 0.0 2,653.5 23,000.0 69,550.0 5,969.3 13,000.0 17,000.0 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი საქართველო I2Q (WB) 34,684.2 90,000.0 80,500.0 მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) 8,268.1 11,000.0 8,250.0 დასახელება შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ძირულა-ხარაგაულიმოლითი-ფონა-ჩუმათელეთის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთი-ხარაგაულის მონაკვეთის რეაბილიტაციარეკონსტრუქცია (ADB) მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (SIDA, EBRD) ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში კომუნალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) 2023 წლის ფაქტი 20 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების კლება 1,396,733.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2023 წლის ფაქტი ვალდებულებების კლება 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 1,092,929.4 1,423,361.0 1,396,733.0 42,632.4 42,741.0 42,933.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 40,000.0 40,000.0 40,000.0 სესხები 2,632.4 2,741.0 2,933.0 1,050,297.0 1,380,620.0 1,353,800.0 1,045,209.3 1,375,000.0 1,350,000.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 საშინაო საგარეო სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები მუხლი 13. საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა 2025 წლის ბოლოსთვის არაუმეტეს 36,640.2 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის, სახელმწიფო საგარეო ვალისა – 25,100.3 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო სახელმწიფო საშინაო ვალისა − 11,539.9 მლნ ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კრედიტორი საპროგნოზო ნაშთი (31.12.2025) სულ სახელმწიფო საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 25,100,261.0 სულ მთავრობის საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 24,273,205.4 მრავალმხრივი კრედიტორებისაგან 17,887,930.7 აზიის განვითარების ბანკი (ADB) 6,247,039.0 აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკი (AIIB) 602,336.4 ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) 678,634.3 ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB) ევროკავშირი (EU) მსოფლიო ბანკი (WB) 3,512,015.5 401,806.3 5,887,906.8 სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდი (IFAD) 98,364.2 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 402,869.9 ევროსაბჭოს განვითარების ბანკი (CEB) 42,113.8 სკანდინავიური გარემოსდაცვის საფინანსო კორპორაცია (NEFCO) 14,844.6 ორმხრივი კრედიტორებისაგან ავსტრია საფრანგეთი 5,028,474.7 24,957.1 2,384,063.2 21 კრედიტორი საპროგნოზო ნაშთი (31.12.2025) გერმანია 2,249,455.5 იაპონია 335,899.1 ქუვეითი 22,682.3 თურქმენეთი ამერიკის შეერთებული შტატები სხვა საგარეო ვალდებულებები ევრობონდი 572.8 10,844.8 1,356,800.0 1,356,800.0 საქართველოს ეროვნული ბანკის საგარეო ვალი 827,055.6 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 827,055.6 სახელმწიფო საშინაო ვალის ზღვრული მოცულობა 11,539,892.8 სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციები ღია ბაზრის ოპერაციებისთვის 152,846.0 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ვალდებულებები 337,208.9 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ობლიგაციები სულ სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა 11,049,837.9 36,640,153.8 * შენიშვნა: 1. ცხრილში გამოყენებულია 2024 წლის 19 სექტემბრის გაცვლითი კურსი: 1 EUR = 3.0211 GEL; 1 SDR = 3.6541 GEL; 100 JPY = 1.916 GEL; 1 KWD = 8.9 GEL; 1 USD = 2.7136 GEL. 2. ვალის მოცულობა არ მოიცავს „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის 48-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს, ვინაიდან ამ მუხლით განსაზღვრული ვალდებულებების მოცულობა დაუზუსტებელია. მუხლი 14. „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების პროგნოზი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-2 მუხლის მე-7 პუნქტის გათვალისწინებით, იმავე მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების საპროგნოზო მაჩვენებლები განისაზღვროს შემდეგნაირად: ა) 2025 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო − 2,440.3 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%); ბ) 2025 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა - მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 36.8%-ით, მათ შორის საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულების შეფასება (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (წინასწარი მონაცემები)) − მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 0.03%-ია (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%). 22 თავი V სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები მუხლი 15. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები (პირველი დონე), მათ ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამები (მეორე დონე) და ქვეპროგრამები (მესამე და შემდგომი დონეები) შემდეგი რედაქციით: 1 ხელმისაწვდომი, ხარისხიანი ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა ეფექტიანი და სოციალური სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარება საქართველოს მთავრობის ერთერთი უმთავრესი პრიორიტეტია: • ხელმისაწვდომი და ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების უზრუნველსაყოფად საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით კვლავ უზრუნველყოფილი იქნება სამედიცინო მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა; მიზნობრივი ჯგუფები უზრუნველყოფილი იქნებიან შესაბამისი სამედიცინო მომსახურებითა და სამკურნალო მედიკამენტებით; • გაგრძელდება ბენეფიციართა გარკვეული ჯგუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა, სათანადო მექანიზმების დახვეწა და მედიკამენტების სიის გაფართოება; • სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იქნება ონკოლოგიური დაავადებების მართვა და მკურნალობა, დაინერგება მკურნალობის თანამედროვე, ეფექტიანი მეთოდები; • განხორციელდება ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს უმთავრესი პრიორიტეტის − პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის რეფორმის მომდევნო ეტაპი; უზრუნველყოფილი იქნება მოსახლეობის ავადობის ადრეული გამოვლენა და შეკავება, რაც გააუმჯობესებს ჯანმრთელობის მაჩვენებლებს და შეამცირებს გადაუდებელი და სტაციონარული მომსახურების ხარჯებს; დაიხვეწება პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურება და სისტემის დაფინანსების მექანიზმები; გაიზრდება ოჯახის ექიმის როლი და მნიშვნელობა; გაძლიერდება ავადობისა და სიკვდილიანობის ყველაზე მძიმე ტვირთის მქონე დაავადებათა პრევენცია და, შესაბამისად, ამ დაავადებების მქონე მოსახლეობის დაცვა ჯანმრთელობის დაცვის კატასტროფული დანახარჯებისგან; გაუმჯობესდება ინფრასტრუქტურა; • განხორციელდება ღონისძიებები ციფრული ტექნოლოგიებისა და ტელემედიცინის დანერგვისთვის, რაც გაზრდის სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობას და გააუმჯობესებს მის ხარისხს, უზრუნველყოფს არასაჭირო ჰოსპიტალიზაციისგან დაცვას და შეამცირებს გადაუდებელი შემთხვევებისა და ჰოსპიტალიზაციის ხარჯებს; • საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში განხორციელდება ღონისძიებები მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებისა და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციის მიზნით; გაიზრდება პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა; 23 შეიქმნება წამალდამოკიდებულ პირთა ერთიანი ბაზა და შემუშავდება სერვისების მიწოდების ახალი მოდელი; C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში გაგრძელდება სერვისების დეცენტრალიზაცია; • უზრუნველყოფილი იქნება მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება; პრიორიტეტულ სფეროებში გაიზრდება პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება; გაგრძელდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების დეინსტიტუციონალიზაცია, საოჯახო საცხოვრისებისა და თავშესაფრების სერვისების გაფართოება და სერვისების მიმწოდებელი პერსონალის გადამზადება; • გაგრძელდება სალიცენზიო და სანებართვო პირობების დახვეწა; დაიწყება ნებაყოფლობითი საერთაშორისო აკრედიტაციის მექანიზმების შემუშავება; გაგრძელდება პროვაიდერების სელექციური შერჩევა ხარისხის სტანდარტების, ხელმისაწვდომობის, უტილიზაციის მაჩვენებლისა და დაფინანსების ახალი მეთოდების გათვალისწინებით; • მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება ერთიანი სატარიფო პოლიტიკა და დაიწყება სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურებისთვის დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების (DRG) სისტემის დანერგვა; გათანაბრებული ტარიფების ინიციატივა გახდება ქვეყნის მასშტაბით ერთიანი სტანდარტისა და ხარისხის მოთხოვნის საფუძველი; საქართველოს ყველა მოქალაქე კვლავ დაცული იქნება სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული დიდი ხარჯებისგან; • განხორციელდება ფარმაცევტული სფეროს მარეგულირებელი საკანონმდებლო ბაზის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაცია; სამკურნალო საშუალებების შექმნის, სტანდარტიზაციის, ხარისხის, უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის მიმართ თანამედროვე მიდგომები დაინერგება; • შემუშავდება და დაინერგება დიპლომისშემდგომი და უწყვეტი სამედიცინო განათლების განვითარების სტრატეგია; განხორციელდება ერთიანი დიპლომისშემდგომი საკვალიფიკაციო საგამოცდო ინსტრუმენტის სრულყოფა; განხორციელდება ღონისძიებები უწყვეტი სამედიცინო განათლების სავალდებულო სისტემის ეტაპობრივად შემოღებისა და დარგობრივი ასოციაციების/პროფესიული ორგანიზაციების აღიარების ეფექტიანი მექანიზმის ამოქმედებისთვის. სამართლიანი, გამჭვირვალე და ეფექტიანი სოციალური დაცვის სისტემის ფუნქციონირების, სიღატაკის დაძლევისა და სიღარიბის შემცირების, მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და დასაქმების უზრუნველსაყოფად: • გაგრძელდება მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება; • გაიზრდება სოციალური სერვისების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა და ხარისხი, განვითარდება ახალი სერვისები; ადგილობრივი ხელისუფლების ჩართულობით გაიზრდება სოციალური პროგრამების მიზნობრიობა და ეფექტიანობა; • გაგრძელდება საპენსიო ასაკის პირთა სახელმწიფო პენსიით უზრუნველყოფა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, რომელიც ითვალისწინებს სახელმწიფო პენსიის ეკონომიკურ პარამეტრებზე დაყრდნობით ინდექსაციას და უზრუნველყოფს დაბალი გადასახადების პირობებში საპენსიო ასაკის პირებისთვის სოციალური გარანტიების შექმნას და ყოველწლიურად პენსიის დადგენილი წესით ავტომატურ ზრდას (არანაკლებ 20 ლარით − 70 წლამდე საპენსიო ასაკის პირებისთვის და არანაკლებ 25 ლარით − 70 წლის და 70 წელზე მეტი ასაკის 24 პირებისთვის); • გაგრძელდება დაგროვებითი საპენსიო სისტემის − საპენსიო ასაკში ღირსეული ცხოვრებისა და კეთილდღეობის უზრუნველმყოფი მოდელის დანერგვა; განხორციელდება დაგროვებითი საპენსიო სქემის ეფექტიანი მართვა და საპენსიო აქტივების კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, მონაწილეებისა და მათი მემკვიდრეების ინტერესების შესაბამისად განკარგვა; • გაგრძელდება პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; • დაიხვეწება სოციალურად დაუცველი ოჯახების (შინამეურნეობების) სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების მეთოდოლოგია და საარსებო შემწეობის გაცემის წესი; შემუშავდება და განხორციელდება ოჯახის შრომისუნარიანი წევრების დასაქმების წახალისებისა და ხელშეწყობის ეფექტიანი მექანიზმები; გაგრძელდება მიზნობრივი ჯგუფებისთვის (შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირები, შშმ ბავშვები, მარჩენალდაკარგული პირები და სხვა) „სოციალური პაკეტის“ გაცემა; • გაუმჯობესდება იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალურეკონომიკური მდგომარეობა; გაგრძელდება დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების გაცემა; • განხორციელდება ღონისძიებები დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობისთვის; ბავშვის უფლებათა კოდექსის მიზნებიდან გამომდინარე, განვითარდება ოჯახის მხარდამჭერი ახალი სერვისები; უზრუნველყოფილი იქნება ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ეფექტიანი ფუნქციონირება; • განხორციელდება შრომის უსაფრთხოების ეფექტიანი მექანიზმები; შრომითი უფლებების დაცვის უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება შრომითი მედიაციის განვითარება, დაიხვეწება შესაბამისი საკანონმდებლო ჩარჩო; გაძლიერდება და განვითარდება შრომის ინსპექტირების მექანიზმი; უზრუნველყოფილი იქნება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; • ქმედითი დასაქმების პოლიტიკის განსახორციელებლად გაგრძელდება დასაქმების ხელშეწყობის პროგრამებისა და სერვისების განხორციელება, რომლებიც მოიცავს პროფესიული უნარების განვითარებას, მომზადება-გადამზადებას, სტაჟირებას, კონსულტირებასა და კარიერის დაგეგმვას; გაგრძელდება შრომის ბაზრის დეტალური კვლევა, სამუშაოს მაძიებელთა ინფორმაციული დახმარება და სამუშაოს მაძიებელთა და დამსაქმებელთა მჭიდრო კოორდინაცია; • „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებებში მუდმივად მცხოვრები პირების ხელშეწყობა და მათი უზრუნველყოფა პენსიის, „სოციალური პაკეტის“ და სამედიცინო პერსონალისთვის განსაზღვრული დანამატებით, აგრეთვე შეღავათებით აბონენტების მიერ მოხმარებულ კომუნალურ სერვისებზე. დასაქმების მაჩვენებლების ხარისხისა და რაოდენობის გაუმჯობესებისთვის: • დასაქმებულთა უფლებების დასაცავად გაძლიერდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შრომის ინსპექციის სამსახურის საკანონმდებლო და ინსტიტუციური ჩარჩო; • შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით აქცენტი გაკეთდება დაბალი კვალიფიკაციის კადრების 25 გადამზადებასა და მათი კომპეტენციის განვითარებაზე; • უზრუნველყოფილი იქნება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირთა დასაქმებისთვის მათი პროფესიული გადამზადებისა და დუალური განათლების პროცესებში ჩართვა. ამასთანავე, დასაქმების შემთხვევაში შშმ პირებს შეუნარჩუნდებათ შესაბამისი შემწეობა; • შრომის ბაზარზე გენდერული თანასწორობის უზრუნველსაყოფად ხელი შეეწყობა ქალთა მონაწილეობის გაზრდას როგორც საკანონმდებლო ინიციატივებით, ისე სხვადასხვა პროგრამის ამოქმედებით; • სოციალურად დაუცველი პირებისთვის დაინერგება მსოფლიოში აპრობირებული მიდგომა „სოციალური დახმარება დასაქმებისთვის“, რაც, სოციალური დახმარების მიღების ნაცვლად, დასაქმების მასტიმულირებელი იქნება; • ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიის ფონზე საშუალოვადიან პერიოდში ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის მიმართულებებით უმთავრეს ამოცანად რჩება პანდემიის მართვისა და შეკავების ღონისძიებების, პანდემიის შედეგად ინფიცირებული პირებისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების მიწოდების ღონისძიებების განხორციელება, აგრეთვე პანდემიით გამოწვეული გლობალური კრიზისის ფონზე არსებული და დამატებითი (დროებითი) სოციალური უზრუნველყოფის მექანიზმების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა. 1.1 მოსახლეობის სოციალური დაცვა (პროგრამული კოდი 27 02) მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სახელმწიფო პენსიის ოდენობის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი პირობებით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის ინდექსაციის შესაბამისად გაანგარიშება; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; 26 „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა. 1.1.1 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 01) საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება; გარანტირებული „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე პენსიების ინდექსაცია; „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადაანგარიშება; მოსახლეობის სოციალური დაცვის სახელმწიფო განსაზღვრული გასაცემლების საბანკო მომსახურება. პროგრამით 27 1.1.2 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 27 02 02) მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შესამსუბუქებლად სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად გაცემა; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; ბავშვებისა და ბავშვიანი ოჯახების სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახებისთვის (რომელთა სარეიტინგო ქულა 120 000-ის ტოლია ან 120 000-ზე ნაკლებია და რომლებშიც 16 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) ყოველთვიური დახმარების გაზრდილი ოდენობით გაცემა 2023 წლის ივლისიდან; უსახლკარო/მძიმე პირობებში მცხოვრები მრავალშვილიანი ოჯახების საცხოვრებლით უზრუნველყოფა; მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისა და შშმ ბავშვებისთვის, აგრეთვე მნიშვნელოვნად ან ზომიერად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის „სოციალური პაკეტის“ გაზრდილი ოდენობით გაცემა, „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე. 1.1.3 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა (პროგრამული კოდი 27 02 03) შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია; კრიზისულ მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების დახმარება; დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესისა და ინსტიტუციონალიზაციის პრევენციის ხელშეწყობა და არსებული სერვისების მხარდაჭერა და გაძლიერება. 1.1.4 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში (პროგრამული კოდი 27 02 04) „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი შეღავათების დაფინანსება: მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის – დანამატი 28 პენსიის 20 პროცენტის ოდენობით, „სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის – დანამატი „სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, დანამატები მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით); აბონენტის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლის) მიერ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება. 1.1.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), გენდერული ნიშნით ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა; მსხვერპლთა თავშესაფრით, დროებითი სადღეღამისო საცხოვრებლით და დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოსოციალური დახმარების/რეაბილიტაციის, სამედიცინო მომსახურების ან/და ოჯახსა და საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, იურიდიული მხარდაჭერა; ხანდაზმულებისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ოჯახურ გარემოსთან მიახლოებული პირობების შექმნა, სადღეღამისო მომსახურების ფარგლებში მათი მოვლა-პატრონობა, კვება, პირველადი სამედიცინო მომსახურება, სამკურნალო-სარეაბილიტაციო ღონისძიებების განხორციელება/ორგანიზება, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს მიერ სოციალური სისტემის მეშვეობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს დაწესებულებებში ჩარიცხულ პირთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით, სადღეღამისო მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისა და სოციალური ფუნქციონირების გაუმჯობესების მხარდაჭერა. 1.2 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისთვის მზადყოფნისა და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმიური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმიური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიოთერაპია, ჰორმონოთერაპია და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის 29 სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა; ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა აივ ინფექცია/შიდსი, ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; B ჰეპატიტის მართვა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული სამედიცინო დაწესებულებების ანაზღაურება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემით; მედიკამენტებზე რეფერენტული ფასის (სარეალიზაციო ფასის ზედა ზღვარი) დადგენა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის სათემო ამბულატორიული, მობილური გუნდებით, სტაციონარული მომსახურებებით და საცხოვრისით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი (18 წლამდე ასაკი); თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის, ძვლის ტვინისა და ღვიძლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; თავდაცვის ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება; საქართველოს მოქალაქეების ორგანოთა ტრანსპლანტაციით უზრუნველყოფა; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული 30 უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; დონორების მიერ დაფინანსებული მიმდინარე პროგრამების ეტაპობრივად სახელმწიფოს ვალდებულებებში ასახვა; „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.2.1 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 01) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურების, ქიმიოთერაპიის, ჰორმონოთერაპიისა და სხივური თერაპიის, მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემის ეტაპობრივი დანერგვა. 1.2.2 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 02) მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის ფარგლებში დაგეგმილი ინდიკატორების შესრულების ხელშეწყობა; გლობალური ჯანმრთელობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევის − აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების 2030 წლისთვის შემცირება და შესაბამისად მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორთან მისადაგებული ეროვნული ამოცანის მთავარი სამიზნის მიღწევა − 2030 წლისთვის აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების ერთი მესამედით (1000 მოსახლეზე 0.125-მდე) შემცირება, რაც 2017 წლიდან 2026 წლის ჩათვლით შესაძლებელია გლობალური ფონდის ვალდებულებების სახელმწიფოს მიერ ჩანაცვლების პროცესის ჰარმონიული მიმდინარეობით. 1.2.2.1 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი (პროგრამული კოდი 27 03 02 01) დაავადებათა ადრეული გამოვლენის გაუმჯობესება და ამის საშუალებით შორსწასული ფორმების გავრცელების შეზღუდვა; 31 ძუძუს, საშვილოსნოს ყელის, კოლორექტული კიბოს სკრინინგი და პროსტატის კიბოს მართვა (ძუძუს კიბოს სკრინინგი − 40-დან 70 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი − 25-დან 60 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგი − 50-დან 70 წლის ჩათვლით ორივე სქესის პირებში, 50-დან 70 წლის ჩათვლით ასაკის მამაკაცების სპეციფიკურ ანტიგენზე გამოკვლევა პროსტატის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით); 1 წლიდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა მსუბუქი ხარისხისა და საშუალო ხარისხის მენტალური განვითარების დარღვევების პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკა და გონებრივი ჩამორჩენილობის პროფილაქტიკა; ეპილეფსიის დიაგნოსტიკა და ზედამხედველობა; დღენაკლულთა რეტინოპათიის სკრინინგი, დღენაკლულთა სიბრმავის პროფილაქტიკა; ბავშვთა სისხლში განხორციელება. 1.2.2.2 ტყვიის ბიომონიტორინგის ღონისძიებების იმუნიზაცია (პროგრამული კოდი 27 03 02 02) მოსახლეობის დაცვის და შესაბამისი მარაგების შექმნის მიზნით ვაქცინების (მათ შორის, B ჰეპატიტით ინფიცირების მაღალი რისკის ჯგუფების B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის, სამედიცინო ჩვენების მქონე საქართველოს მოქალაქეებისა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ორგანიზებული კონტინგენტის, დიალიზზე მყოფი პირების, ჰემოფილიით დაავადებული პირების, ინექციური ნარკოტიკების მომხმარებელი პირების, მსმ პირების, აივ ინფექციით/შიდსით და C ჰეპატიტით დაავადებული პირების, სამედიცინო პროფილის სასწავლებლების სტუდენტების, სხვა აუცრელი კონტინგენტის ვაქცინაციისთვის, ქრონიკული დაავადების (ჰიპერტენზია, გულის იშემიური დაავადება, დიაბეტი, ფქოდი, ასთმა და სუნთქვის უკმარისობის სხვა ფორმები) მქონე 65 წლის და უფროსი ასაკის პირებისა და თავშესაფრების ბენეფიციარების პნევმოკოკური ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის) და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) შესყიდვა; სპეციფიკური (ბოტულიზმის, დიფტერიის, ტეტანუსის, გველის შხამის საწინააღმდეგო და სხვა) შრატების და ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შესყიდვა; ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა; გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვა; ვაქცინების, ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებების, სპეციფიკური შრატებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) 32 მიღება, შენახვა და გაცემა-განაწილება „ცივი ჯაჭვის“ პრინციპების დაცვით, ცენტრალური დონიდან რეგიონების/მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ ერთეულებამდე; წითელას მასობრივი გავრცელების პრევენციისა და გლობალური ელიმინაციის სტრატეგიით განსაზღვრული ღონისძიებების (მათ შორის, ეპიდჩვენებით მიმდინარე სხვა არაგეგმური ვაქცინაციის) ფარგლებში მოსახლეობის არაიმუნურ ან არასრულად იმუნიზებულ ფენებში ეპიდჩვენებით იმუნოპროფილაქტიკის წარმოება; გრიპის საწინააღმდეგო სეზონური ვაქცინაციისადმი დაქვემდებარებული პირების აცრა; „ცივი ჯაჭვის“ მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვა და მონტაჟი. 1.2.2.3 ეპიდზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 03) რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში არსებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის შესაბამისი სამსახურების მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება და სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის ფუნქციონირება; მუნიციპალური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ცენტრების სამოქმედო არეალში ეპიდზედამხედველობის ღონისძიებების განხორციელება; კოღოებით, ტკიპებით, ფლებოტომუსებითა და სხვა ვექტორებით გადაცემადი პარაზიტული და ვირუსული (მალარია, ლეიშმანიოზი, დენგე, ზიკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო და სხვა) დაავადებებისა და ალიმენტური პარაზიტული* (პროტოზოოზები, ჰელმინთოზები) ინფექციების პრევენცია და კონტროლი;ნოზოკომიურ ინფექციებზე ეპიდზედამხედველობა და მათი კონტროლი; ვირუსული დიარეების კვლევა ქვეყანაში შერჩეულ საყრდენ ბაზაში (ინფექციური პროფილის სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც მომსახურებას უწევს 0-დან 14 წლის ჩათვლით ასაკის ბავშვებს), ჰოსპიტალიზებულ 0-დან 14 წლის ჩათვლით ასაკის ბავშვთა ფეკალური სინჯების ლაბორატორიული კვლევა როტავირუსულ, ადენოვირუსულ და ნოროვირუსულ ინფექციებზე; B და C ჰეპატიტებზე ეპიდზედამხედველობა; გრიპზე, გრიპისმაგვარ დაავადებებსა და მძიმე, მწვავე რესპირაციულ დაავადებებზე ეპიდზედამხედველობის ქსელის მდგრადობის შენარჩუნება და სეზონურ/პანდემიურ გრიპზე (მათ შორის, კორონავირუსზე) რეაგირება. 1.2.2.4 უსაფრთხო სისხლი (პროგრამული კოდი 27 03 02 04) 33 დონორული სისხლის კვლევა В და С ჰეპატიტებზე, აივ ინფექციაზე/შიდსზე (EIA/Elisa მეთოდით) და სიფილისზე (TPHA ან EIA მეთოდით); ხარისხის გარე კონტროლისა და მონიტორინგის უზრუნველყოფა იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია; სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მხარდაჭერისა და მოზიდვის ეროვნული კამპანიის განხორციელება, მათ შორის, სისხლის დონორის მსოფლიო დღესთან დაკავშირებული ღონისძიებების მხარდაჭერა; დონორთა სისხლის ცენტრალიზებული კვლევა NAT (ნუკლეინის მჟავას ტესტირების) მეთოდოლოგიის საფუძველზე იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია. 1.2.2.5 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვისა და გარემოს ჯანმრთელობის სფეროში აღებული ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; სხვადასხვა ტიპის საწარმოში დასაქმებულ პირთა პროფესიულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება, კერძოდ: დასაქმებულთა პროფესიული ჯანმრთელობის კვლევა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით და გამოვლენილ პროფესიულ დაავადებათა დიაგნოზების მონაცემთა ბაზაში აგრეგირება; კონკრეტული საწარმოსთვის სამუშაო ადგილებზე არსებული პროფესიული რისკების ინვენტარიზაცია და შეფასება; პროფესიული რისკფაქტორების პირველადი პრევენციის ღონისძიებათა კომპლექსისა და მავნე ფაქტორების ექსპოზიციის დონის შემცირების რეკომენდაციების შემუშავება; დასაქმებულთა ჯანმრთელობის მონიტორინგის ოპტიმალური სქემისა და სამედიცინო შემოწმების პერიოდულობის განსაზღვრა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით; საწარმოს ადმინისტრაციისა და დასაქმებულთათვის პროფესიული დაავადებების პრევენციის, პროფესიული რისკების შეფასებისა და კონტროლის მექანიზმების საკითხების სწავლება; ქვეყნის მასშტაბით კონკრეტულ საწარმოებში არსებული პროფესიული რისკების ეპიდემიოლოგიური რუკისა და შესაბამისი მონაცემთა ბაზის შექმნა/განახლება. 1.2.2.6 ტუბერკულოზის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 06) ტუბერკულოზის ყველა სავარაუდო შემთხვევის გამოკვლევა, დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება (ანტიტუბერკულოზური პრეპარატებით უზრუნველყოფა და მკურნალობა უშუალო მეთვალყურეობით); 34 ფთიზიატრიული სტაციონარული დახმარების ფარგლებში დიაგნოსტიკური, თერაპიული და ქირურგიული მომსახურება; ტუბერკულოზის სენსიტიური და რეზისტენტული ფორმების მკურნალობა (მათ შორის, მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზის ახალი მედიკამენტებით მკურნალობა და მკურნალობის მონიტორინგი); ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა, მათ შორის, პირველი რიგისა და მეორე რიგის ანტიტუბერკულოზური მედიკამენტების შესყიდვა; მომსახურების სრულად ანაზღაურება; ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო ამბულატორიულ ჩართული პაციენტების დამყოლობის გაუმჯობესება; მკურნალობაში ტუბერკულოზით გამოწვეული ავადობისა და სიკვდილიანობის და ინფექციის გავრცელების შემცირება. 1.2.2.7 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 07) აივ ინფექციის/შიდსის გავრცელების შეფერხება და აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (ეს პროგრამა არ ითვალისწინებს მოსარგებლის მხრიდან თანაგადახდას); აივ ინფექციაზე/შიდსზე ნებაყოფლობითი კონსულტაცია და ტესტირება (მათ შორის, ჰოსპიტალიზებული და პირველად ჯანმრთელობის დაცვაში ინტეგრირებულ სკრინინგში ჩართული პაციენტების ნებაყოფლობითი ტესტირება); აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა სტაციონარული მკურნალობა; ამბულატორიული და აივ ინფექციის/შიდსის სამკურნალო პირველი რიგისა და მეორე რიგის მედიკამენტების შესყიდვა; ამ პროგრამის უზრუნველყოფა; სერვისების უნივერსალური ხელმისაწვდომობის მაღალი რისკის ჯგუფების სამედიცინო სერვისებით უზრუნველყოფა (სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (სიფილისი, ქლამიდია, გონორეა და ტრიქომონიაზი) დიაგნოსტიკა და მკურნალობა; აივ ინფექციის/შიდსის პრევენცია ნარკოტიკების ინიექციურ მომხმარებლებში (ნიმ), მსმ პირებში, ტრანსგენდერ პირებსა და კომერციულ სექსმუშაკ ქალებში; აივ ინფექციაზე/შიდსზე და C ჰეპატიტზე სკრინინგით დადებითი პირებისგან საკვლევი მასალის აღება და ტრანსპორტირება კონფირმაციისთვის პასუხისმგებელ დაწესებულებაში ან/და უშუალოდ ტესტირება ჯინექსპერტმეთოდით, მათ შორის, C ჰეპატიტზე მდგრადი ვირუსული რეაქციის − SVR 12/SVR 24-ის და მაღალი რისკის ბენეფიციართა შორის რეინფექციის დასადგენად); 35 აივ ინფექციის/შიდსის მართვის ღონისძიების ფარგლებში ზემოაღნიშნული მიზნების განხორციელების შედეგად შესრულდება მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორი − 2030 წლისთვის აივ ინფექციით/შიდსით ინფიცირების შემთხვევების 1000 მოსახლეზე 0.125-მდე შემცირება. მოხდება მისი შემცირების ხელშეწყობა. მდგრადი განვითარების მიზნების მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორის შესასრულებლად მომზადდა საქართველოს 2023−2025 წლების აივ/შიდსის ეროვნული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა. ამასთანავე, აივ ინფექციის/შიდსის მართვის სახელმწიფო პროგრამების დაფინანსება და მომსახურების მოცულობა ყოველწლიურად იზრდება. სახელმწიფო ეტაპობრივად ანაცვლებს გლობალური ფონდის ღონისძიებებს. 1.2.2.8 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 08) ორსულთა ეფექტიანი პატრონაჟისა და მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: ანტენატალური მეთვალყურეობა; გენეტიკური პათოლოგიების ადრეული გამოვლენა; ორსულებში B და C ჰეპატიტების, აივ ინფექციის/შიდსის და ათაშანგის სკრინინგი; ორსულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ახალშობილთა და ბავშვთა სკრინინგი ჰიპოთირეოზზე, ფენილკეტონურიაზე, ჰიპერფენილალანინემიაზე, მუკოვისციდოზზე, გალაქტოზემიაზე, ადრენოგენიტალურ სინდრომსა და ბიოტინიდაზას დეფიციტზე; ახალშობილთა სმენის სკრინინგული გამოკვლევა. 1.2.2.9 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 09) ნარკომანიით დაავადებულ პირთა მკურნალობა (სტაციონარული დეტოქსიკაცია) და პირველადი რეაბილიტაცია, მათი ჩამანაცვლებელი ნარკოტიკით უზრუნველყოფა და სამედიცინო მეთვალყურეობა; ალკოჰოლის მიღებით გამოწვეული ფსიქიკური აშლილობის მქონე პაციენტების სტაციონარული მომსახურება. 1.2.2.10 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 10) მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება ჯანმრთელობის ქცევითი რისკფაქტორების და ცხოვრების ჯანსაღი წესის პრინციპების შესახებ; ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში არსებული პრევენციული სერვისების შესახებ სამიზნე მოსახლეობის ინფორმირება; ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და ხელშეწყობა; საზოგადოების განათლების ამაღლება ჯანმრთელობის ხელშეწყობის საკითხებზე, მათ შორის: თამბაქოს მოხმარების პრევენცია, რეგულარული ფიზიკური აქტივობის მნიშვნელობა, მარილის მოხმარების შემცირების 36 მნიშვნელობა და არტერიული ჰიპერტენზიის პრევენცია, ჯანსაღი გარემოს მნიშვნელობა, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების პრევენცია; თამბაქოს კონტროლის შესახებ არსებული კანონმდებლობის აღსრულების მონიტორინგი (მათ შორის, უკანონო ვაჭრობის მონიტორინგი) და მხარდამჭერი ღონისძიებები; თამბაქოსათვის თავის დანებების მსურველთათვის პროფესიული სერვისის - სატელეფონო კონსულტაციის გაწევა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობა და კვალიფიციური დახმარება პროფესიული სერვისის - სატელეფონო ფსიქოლოგიური მომსახურების მეშვეობით; ნივთიერებადამოკიდებულებისა დამოკიდებულების პრევენცია; და აზარტულ თამაშებზე C და B ჰეპატიტების შესახებ ცნობიერების დონის ამაღლება და ელიმინაციის პროგრამაში მოსახლეობის ჩართვის ხელშეწყობა; კიბოს სკრინგული პროგრამების და პრევენციული ღონისძიებების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა; ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის შესახებ ცნობიერების ამაღლება (რუტინული იმუნიზაციის შესახებ მნიშვნელობა); მოსახლეობაში ცნობიერების დონის ამაღლება სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მნიშვნელობის შესახებ და სოციალური პასუხისმგებლობის გაძლიერება; პირველადი ჯანდაცვის სამედიცინო პერსონალისათვის ტრენინგების ჩატარება (მათ შორის, კიბოს სრინინგის მნიშვნელობაზე, კომუნიკაციაზე, ორგანიზებული სკრინინგის საორგანიზაციო და ადმინისტრაციული საკითხებზე და სხვა). 1.2.2.11 ჰეპატიტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 11) B და C ჰეპატიტიებზე სკრინინგული კვლევა; C და B ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა დიაგნოსტიკა, მათ შორის, მკურნალობაში ჩართვამდე აუცილებელი კვლევებისა და მკურნალობის პროცესის მონიტორინგისთვის აუცილებელი კვლევების ჩატარების უზრუნველყოფა; C და B ჰეპატიტის უზრუნველყოფა; სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტით B და C ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა მკურნალობაში ჩართვა B და C ჰეპატიტების სამკურნალო მედიკამენტების ლოჯისტიკა. 37 1.2.2.12 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 12) რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის შესაბამისი სამსახურების საზოგადოებრივი მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება; სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის წარმოება; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში მუნიციპალიტეტებისთვის დელეგირებული უფლებამოსილებების შესრულების ხელშეწყობა. 1.2.3 მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში (პროგრამული კოდი 27 03 03) ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების სპეციალიზებული დახმარებით უზრუნველყოფა; მქონე მოსახლეობის დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; თირკმლის ქრონიკული დიალიზით, თირკმლის უზრუნველყოფა; ინკურაბელური უზრუნველყოფა; უკმარისობით დაავადებული პაციენტების ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით პაციენტების მკურნალობა იშვიათი დაავადებების მქონე მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; და პაციენტების მედიკამენტებით მკურნალობა და სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; ორგანოთა ტრანსპლანტაციის უზრუნველყოფა; საქართველოს თავდაცვის ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება. 1.2.3.1 ფსიქიკური ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 01) მოსახლეობისთვის ფსიქიატრიული მომსახურების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული 38 მომსახურება; ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენცია; თემზე დაფუძნებული მობილური გუნდის მომსახურება; ფსიქიკური დარღვევების მქონე პირთა თავშესაფრით უზრუნველყოფა. 1.2.3.2 დიაბეტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 03 02) შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა მომსახურება; სპეციალიზებული ამბულატორიული დახმარების გაწევა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული პაციენტების შესაძლო გართულებების პრევენცია. 1.2.3.3 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 03) ონკოჰემატოლოგიური დიაგნოზის მქონე პირებისათვის ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის, აგრეთვე ღვიძლის დაავადებების მქონე პირებისთვის ღვიძლის ტრანსპლანტაციის დაფინანსება (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული პირებისა) 1.2.3.4 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 04) პაციენტთა ჰემოდიალიზით უზრუნველყოფა; და პერიტონეული დიალიზით ჰემოდიალიზისა და პერიტონეული დიალიზისთვის საჭირო სადიალიზე საშუალებების, მასალისა და მედიკამენტების შესყიდვა და მიწოდება; თირკმლის ტრანსპლანტაცია; ორგანოგადანერგილთა უზრუნველყოფა. 1.2.3.5 იმუნოსუპრესიული მედიკამენტებით ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 05) ინკურაბელურ მზრუნველობა; პაციენტთა ამბულატორიული პალიატიური ინკურაბელურ პაციენტთა სტაციონარული პალიატიური მზრუნველობა; 39 ინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.6 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 06) იშვიათი დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა ამბულატორიული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მომსახურება; ჰემოფილიითა და სისხლის შედედების სხვა მემკვიდრეობითი პათოლოგიებით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების (ჰემოფილია, ფენილკეტონურია, მუკოვისციდოზი, მემკვიდრეობითი ჰიპოგამაგლობულინემია (ბრუტონის დაავადება), ზრდის ჰორმონის დეფიციტი, ტერნერის სინდრომი, იუვენილური ართრიტი, დიდი თალასემია და თანდაყოლილი დიზერითროპოეტური ანემია (II ტიპი), ფილტვების იდიოპათიკური ფიბროზი, სპინალური კუნთოვანი ატროფია, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია, აქონდროპლაზია) მქონე პაციენტების სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.7 პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 03 03 07) სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების უზრუნველყოფა; სოფლად პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურება (მათ შორის, ამბულატორიული მომსახურებისთვის აუცილებელი მედიკამენტების და სამედიცინო დანიშნულების საგნების, ექიმის ჩანთისა და სამედიცინო დოკუმენტაციის ბეჭდვის მომსახურების შესყიდვა); სპეციალურ დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულებების მიერ შესაბამისი ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურების მიწოდება; სოფლის მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა (საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე). 1.2.3.8 რეფერალური მომსახურება (პროგრამული კოდი 27 03 03 08) სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტების რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთათვის და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების გაწევა; 40 მოსახლეობის ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდით მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება; ფილტვის ქრონიკული დაავადებების მქონე პირთა რეაბილიტაციის უზრუნველყოფა. 1.2.3.9 თავდაცვის ძალებში გასაწვევ (პროგრამული კოდი 27 03 03 09) მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება თავდაცვის ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა ამბულატორიული შემოწმება და მათთვის დამატებითი გამოკვლევების ჩატარება 1.2.4 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება (პროგრამული კოდი 27 03 04) „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერიტორიებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტების მოსახლეობისათვის სამედიცინო სერვისების მიწოდების უწყვეტობისა და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება ამ მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში პირთა მომზადებით; დიპლომისშემდგომი განათლების (პროფესიული მზადების)/სარეზიდენტო პროგრამების ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; პროფესიული რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.3 შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 05) ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით სამუშაოს მაძიებელთა კონკურენტუნარიანობის ამაღლება და ამ გზით დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა, დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში პროფესიული მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით; საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის საქართველოს შრომის კანონდებლობით დადგენილი შრომითი ნორმების გამოყენება და აღსრულებაზე ზედამხედველობა. დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების, გენდერული თანასწორობის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიმართულებით შესაბამისი აქტივობების განხორციელება; საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების ინსპექტირება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში; 41 შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და შრომის უსაფრთხოების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე, შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება საინფორმაციო კამპანიებისა და სხვა ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით; შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელება სოციალურად დაუცველი პირების მიმართ, მათი დასაქმება საზოგადოებრივ სამუშაოებზე, რომლებიც განსაკუთრებულ პროფესიულ მომზადებას არ საჭიროებს; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების წესის შესაბამისად არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის მართვა და დაფინანსების უზრუნველყოფა. 1.4 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი აქტების მომზადება; სამედიცინო საქმიანობის ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა; საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება; სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; 42 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების განხორციელების გასაუმჯობესებლად სერვისების განვითარება/სრულყოფა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვა და დახმარება/მხარდაჭერა; მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა პერიოდში; შეზღუდული გრძელვადიან საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; სიტუაციების ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის, სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს დასაქმების ხელშეწყობა; მოქალაქეების დროებით ლეგალურად იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა, ეკომიგრანტთა მიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება; და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისათვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით. 1.4.1 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის, აგრეთვე საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ საქართველოს მოქალაქეთა რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო 43 პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება. 1.4.2 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 01 02) სამედიცინო საქმიანობის ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა. 1.4.3 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 03) საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება. 1.4.4 სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 04) მოსახლეობის სოციალური დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; მოსახლეობის სოციალურად ყველაზე დაუცველი ფენის მხარდაჭერა, მოქალაქეთათვის გაწეული მომსახურების დახვეწა და მისი ხარისხის ამაღლება, უფრო მოქნილი, მარტივი, სწრაფი და მოსახლეობისთვის ადვილად ხელმისაწვდომი მექანიზმების დანერგვა. 1.4.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; და ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვა, დახმარება/მხარდაჭერა და მათი რეაბილიტაციის 44 ხელშეწყობა; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა. 1.4.6 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 06) საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მოსახლეობისთვის ყოველდღიურ 24 საათიან რეჟიმში, აგრეთვე სხვადასხვა სახის კატასტროფის, მათ შორის, ეპიდემიის, პანდემიის, საომარი მდგომარეობის დროს შექმნილი საგანგებო სიტუაციისას სწრაფი და ხარისხიანი გადაუდებელი/სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და რეფერალური დახმარების გაწევისა და მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების მიწოდების უზრუნველყოფა/კოორდინაცია; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით სასწავლო ან/და სატრენინგო მომსახურების მიწოდების ადმინისტრირება; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საგანგებო კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა. 1.4.7 დევნილთა, ეკომიგრანტთა და (პროგრამული კოდი 27 01 07) საარსებო წყაროებით სიტუაციების უზრუნველყოფა იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) მიმართ სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მათი სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, მათ შორის, საარსებო წყაროების შექმნით; უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში ოჯახ(ებ)ის განსახლების ადმინისტრირება; მყოფი მრავალშვილიანი საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ საქართველოს მოქალაქეთა რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 1.4.8 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 08) ქვეყანაში შრომისა და დასაქმების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა ხელშეწყობის მომსახურებათა მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების და დროებით დასაქმების ლეგალურად 45 დასაქმების ხელშეწყობა; ცირკულარული შრომითი მიგრაციის ფარგლებში დაბრუნებული შრომითი მიგრანტების ადგილობრივ შრომის ბაზარზე დასაქმების ხელშეწყობა; დამსაქმებლებისა და სამუშაო ძალის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის დამუშავება და ანალიზი; სოციალურად დაუცველი შრომისუნარიანი პირების მიმართ შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა მათი საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების პროცესში; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების ხელშეწყობა. 1.4.9 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 09) მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების განხორციელების გასაუმჯობესებლად სერვისების განვითარება/სრულყოფა. 1.4.10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების (პროგრამული კოდი 27 01 10) სისტემების განვითარება და მართვა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა. 1.4.11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 11) კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით. 1.5 სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (პროგრამული კოდი 27 04) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის ინფრასტრუქტურის, შენობა-ნაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა მშენებლობა, რეაბილიტაცია, აღჭურვა და მათი ფუნქციონირების ხელშეწყობა. 46 1.6 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 30 05) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის შემთხვევების შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების მაღალი საბრძოლო და სამობილიზაციო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; საჭიროების შემთხვევაში, დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების გაწევისა და მათი ევაკუაციის ორგანიზება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენურ და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 2 თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება ქვეყნის უსაფრთხოება კეთილდღეობისა და განვითარების აუცილებელი წინაპირობაა. შესაბამისად, თავდაცვის სისტემის განმტკიცება და სამხედრო აღმშენებლობა საქართველოს ეროვნული ამოცანაა. თავდაცვითი ომი სახელმწიფოს სუვერენული უფლებაა, ხოლო თავდაცვის ძალების მზადყოფნა და სიძლიერე − ქვეყანაში სტაბილურობისა და მშვიდობის ერთ-ერთი მთავარი გარანტი. ქვეყნის თავდაცვის სისტემის გასაძლიერებლად განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • ეროვნული თავდაცვის სისტემის განვითარების პროცესში გაგრძელდება „ტოტალური თავდაცვის“ მიდგომის ინტენსიური დანერგვა; • გაგრძელდება ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, როგორც ძირითად სტრატეგიულ პარტნიორთან, ერთად საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც მომზადდება და აღიჭურვება თავდაცვის ძალების ქვეითი ბატალიონები; • განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საინჟინრო, ლოჯისტიკური, სპეციალური დანიშნულების ძალების, საჰაერო თავდაცვის, საჰაეროსატრანსპორტო, ჯავშანსაწინააღმდეგო, დაზვერვის, არტილერიის, მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების შესაძლებლობების განვითარებას, კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების და ეროვნული გვარდიის შემდგომ რეფორმირებას; • თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით გაგრძელდება სამხედრო განათლების სფეროს ოფიცერთა და სერჟანტთა მომზადების მნიშვნელოვანი სეგმენტების ინსტიტუციონალიზაცია და ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC) განვითარება მნიშვნელოვნად გაზრდის თავდაცვის შეფასების შესაძლებლობებს, აგრეთვე ხელს შეუწყობს ნატოს პარტნიორობის თავსებადობის ინიციატივის (Partnership Interoperability Initiative) განხორციელებას. ამასთანავე, მოხდება საბრძოლო-საწვრთნელი ცენტრის (CTC) სრულფასოვანი გამართვა, საწყისი საბრძოლო მომზადებისა და დოქტრინების 47 ცენტრების განვითარება ნატოს სტანდარტების გათვალისწინებით; • ალიანსის გაძლიერებული მოწინავე განლაგების (Enhanced Forward Presence) გათვალისწინებით გაგრძელდება თავდაცვის ლოჯისტიკის სფეროს ტრანსფორმაცია; • განხორციელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით (SNGP) გათვალისწინებული ინიციატივები, რომელთა ფარგლებშიც როგორც ორმხრივ, ისე მრავალმხრივ ფორმატებში ალიანსისგან მიღებული ეფექტიანი მხარდაჭერით მიიღწევა ნატოსთან თავსებადობის მაღალი ხარისხი; • „ტოტალური თავდაცვის“ პრინციპის გათვალისწინებით გაგრძელდება სარეზერვო ქვედანაყოფების მომზადება; აქტიური რეზერვის განვითარებისთვის გაგრძელდება სპეციალისტთა რეზერვის პროგრამის გაფართოების გეგმების შემუშავება, რომლებიც გულისხმობს რეგულარულ ქვედანაყოფებში სპეციალისტთათვის − რეზერვისტებისთვის შესაბამისი პოზიციების განსაზღვრას; • სამხედრო-სამეცნიერო კვლევების, სამხედრო მრეწველობის განვითარებისა და მისი საექსპორტო პოტენციალის გაზრდის მიზნით ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება; • საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) მიმდინარეობის პარალელურად, მოხდება მასში მონაწილე ქვედანაყოფების პირადი შემადგენლობის სათანადო ანაზღაურების სისტემით ეტაპობრივი უზრუნველყოფა; • გაგრძელდება როგორც სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება, ისე თავდაცვის ძალების, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეთა და მათი ოჯახის წევრთა, ვეტერანთა, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრთა და სამოქალაქო პირთა სამედიცინო მომსახურების/რეაბილიტაციის ეფექტიანობის გაზრდა და დაჭრილ/დაშავებულ სამხედრო მოსამსახურეთა საზოგადოებაში რეინტეგრაციისა და რესოციალიზაციის ღონისძიებების განხორციელება; • გაგრძელდება მოსამსახურეებისთვის ბინების მშენებლობის თანადაფინანსება და სხვა სოციალური პროექტების განხორციელება; • კვლავ ერთ-ერთი პრიორიტეტი იქნება სამხედრო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია; მათ შორის, განხორციელდება ყველა მოქმედი ყაზარმისა და სასადილოს სრული რეაბილიტაცია, ჯარისკაცებისთვის მოეწყობა ახალი სპორტული ინფრასტრუქტურა, მოწესრიგდება სამხედრო ბაზების შიდა ინფრასტრუქტურა. მაღალ პროფესიულ დონეზე იქნება უზრუნველყოფილი დანაშაულის პრევენცია, დანაშაულზე სწრაფი რეაგირება, საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფაქტების გამოვლენა; მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება თანამშრომელთა სამუშაო პირობები; საზოგადოებისთვის კიდევ უფრო მოქნილი და სწრაფი სერვისები იქნება შეთავაზებული: • გაგრძელდება კრიმინალური პოლიციის რეფორმა, რომელიც საპოლიციო საქმიანობის საფუძველია; დასრულდება კრიმინალურ პოლიციაში ოპერატიული, საგამოძიებო და საუბნო მიმართულებების მკაფიოდ გამიჯვნა; განვითარდება მართლწესრიგის ოფიცრის ინსტიტუტი, რომლის უმთავრესი ამოცანა იქნება დანაშაულის პრევენციისთვის მუშაობა; • საგამოძიებო სისტემის რეფორმის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია საგამოძიებო და საპროკურორო ფუნქციების გამიჯვნა საქართველოს სისხლის სამართლის 48 საპროცესო კოდექსის რეფორმის საფუძველზე; რეფორმის მიზანია გამოძიების პროცესში გამომძიებლების მეტი დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა, გამოძიების ხარისხის ამაღლება და საპროკურორო ზედამხედველობის გაძლიერება; აღნიშნული რეფორმის ფარგლებში, ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების გათვალისწინებით მომზადებულია და მიღებული იქნება საქართველოს კანონის პროექტი საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ და სამოქმედო გეგმა; • გაგრძელდება სასაზღვრო პოლიციის რეფორმა; რეფორმის ფარგლებში განვითარდება ადამიანური რესურსების უკეთ მართვის, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურისა და საზღვარზე დაკვირვების თანამედროვე ტექნიკური საშუალებები; გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება; • განხორციელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმის ახალი ეტაპი; რეფორმის ფარგლებში დაინერგება სტანდარტული მოქმედებების პროცედურები და სამართალდარღვევების გამოკვეთის თანამედროვე საშუალებები; გაძლიერდება ქვეით პატრულ-ინსპექტორთა კორპუსი, რაც აამაღლებს ტურისტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით დატვირთულ მიმართულებებზე უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის სტანდარტებს; საგზაო უსაფრთხოების სფეროში გამოწვევების დასაძლევად განვითარდება უკონტაქტო პატრულირება; საპატრულო პოლიციის ერთიანი მომსახურების ცენტრის კონცეფცია დაინერგება ქვეყნის მასშტაბით; • საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების დონის ამაღლების ფარგლებში გააგრძელებს ქვეყნის მასშტაბით ვიდეოსამეთვალყურეო სისტემების დამატებას/განვითარებას; • საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად კიდევ უფრო გაძლიერდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება − საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური და მეხანძრე-მაშველების შესაძლებლობები; გაძლიერდება საოპერაციო შესაძლებლობები/რესურსები, ამაღლდება მზადყოფნის დონე და რეაგირების ხარისხი, ძირეულად განახლდება ტექნიკა/აღჭურვილობა, მოხდება ინფრასტრუქტურის სრული მოდერნიზაცია, მნიშვნელოვნად განვითარდება საერთაშორისო თანამშრომლობა; • არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების სფეროში განხორციელებული და მიმდინარე რეფორმების შესაბამისად, უზრუნველყოფილი იქნება პოლიციის დანაყოფებში ბავშვზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; • დაინერგება დანაშაულის პრევენციისკენ მიმართული მიდგომები, მათ შორის, ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის მოდელი. ამ მიზნით გაგრძელდება პოლიციის დანაყოფებში ანალიტიკოსთა ქსელის შექმნა ქვეყნის მასშტაბით; • გაღრმავდება საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან თანამშრომლობა; საქართველო აქტიურად ითანამშრომლებს ევროპოლთან 2017 წელს გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე; • გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება; მნიშვნელოვნად გაიზრდება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება; • საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრიორიტეტად დარჩება 49 ორგანიზებულ დანაშაულსა და ნარკოდანაშაულთან აქტიური ბრძოლა; • გაგრძელდება ახალი საპოლიციო ციფრული პროდუქტების შექმნა. მათ შორისაა: ანონიმური შეტყობინებების პლატფორმა, საზღვრის კვეთის ელექტრონული სისტემა, ავტოსატრანსპორტო საშუალებების საინფორმაციო პლატფორმა, მოქალაქეებთან უკუკავშირის სისტემა; • საზოგადოებისა და პოლიციის თანამშრომელთათვის ღირსეული და უსაფრთხო პირობების შესაქმნელად გაგრძელდება პოლიციის შენობების განახლება/რეაბილიტაცია, ახალი ობიექტების მშენებლობა და მათი შესაბამისი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით უზრუნველყოფა; • განხორციელდება მნიშვნელოვანი პროექტები, რაც საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ საზოგადოებისთვის შეთავაზებულ სერვისებს კიდევ უფრო მოქნილს, კომფორტულსა და მრავალფეროვანს გახდის. გაგრძელდება პენიტენციური სისტემის მაღალი საერთაშორისო სტანდარტებით მოწყობის პროცესი. ამ მიზნით: • პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურა მაქსიმალურად დაუახლოვდება მაღალ საერთაშორისო სტანდარტებს; • აშენდება ახალი, მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულებები, გაუმჯობესდება არსებული დაწესებულებები უსაფრთხოების, ადამიანის უფლებებისა და რეაბილიტაციის სფეროებში მოქმედი საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; • შეიქმნება საოჯახო ტიპის პენიტენციური დაწესებულება, სადაც ერთი და იმავე სასწავლო ინტერესებისა და მისწრაფებების მქონე რამდენიმე არასრულწლოვანი განთავსდება და გათავისუფლებამდე ოჯახურ გარემოში იცხოვრებს; • პენიტენციურ დაწესებულებებში გაუმჯობესდება უსაფრთხოების, გარე პერიმეტრის დაცვისა და ესკორტის ღონისძიებები დაწესებულებებიდან გაქცევის, მიმალვის ან დაწესებულებებში უკანონო ნივთების შეტანის შესაძლებლობის შესამცირებლად; • დაინერგება ინდივიდუალური შეფასების, მათ შორის, კლასიფიკაციის, სასჯელის დაგეგმვისა და შემთხვევის მართვის, ეფექტიანი მეთოდოლოგიები; • გაუმჯობესდება მსჯავრდებულთა დასაქმების, პროფესიული სწავლების, განათლებისა და განტვირთვის შესაძლებლობები. ამ მიზნით შეიქმნება შესაბამისი სისტემები და ინფრასტრუქტურა მოწყვლადი ჯგუფების საჭიროებების გათვალისწინებით; • გაუმჯობესდება პენიტენციურ დაწესებულებებში განთავსებული ბრალდებულებისა და მსჯავრდებულებისთვის მიწოდებული ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურება მისი სამოქალაქო სექტორში გაწეული მომსახურების ხარისხთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად; • დაინერგება გათავისუფლებისთვის მომზადების პოლიტიკა პენიტენციური დაწესებულებიდან პრობაციის სისტემაში გადასვლის და პენიტენციური დაწესებულებიდან/პრობაციის სისტემიდან საზოგადოებაში დაბრუნების ხელშესაწყობად; • გაძლიერდება 14 წლამდე ასაკის ბავშვებთან მუშაობა დანაშაულის პრევენციისთვის; • პენიტენციური დაწესებულებებისა და დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ბიუროების ბენეფიციარებისთვის, თანამშრომლებისა და სტუმრებისთვის გაუმჯობესდება, შესაბამისად, 50 უსაფრთხოებისა და სამუშაო პირობები; • პენიტენციური დაწესებულებებისა და დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ბიუროების თანამშრომლებისთვის შეიქმნება ღირსეული და არადისკრიმინაციული სამუშაო პირობები. 2.1 საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო განვითარება/გაღრმავება (პროგრამული კოდი 30 01) თანამშრომლობის პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, მართლწესრიგსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფაქტების გამოვლენას; ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის და ავტოპარკის მუდმივი განახლება, ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეებისთვის სოციალური დაცვის გარანტიების გაუმჯობესება. 2.2 თავდაცვის მართვა (პროგრამული კოდი 29 01) საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს ღონისძიებების ამაღლება; თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების პარტნიორ ქვეყნებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის თავდაცვის მინისტერიალი და სხვა) ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო და სამხედრო) წარმომადგენლების მხარდაჭერა და შეიარაღების კონტროლისა და ვერიფიკაციის ღონისძიებებში მონაწილეობა; დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის, უსაფრთხოების სექტორის მართვის ჟენევის ცენტრის (DCAF) და გაეროს ქალთა ორგანიზაციის (UN Women) მხარდაჭერით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და თავდაცვის ძალებში თანაბარი შესაძლებლობებისა და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობა, მათ შორის ქალთა გაზრდილი მონაწილეობისთვის პროფესიული და კარიერული 51 განვითარების მხარდაჭერა; თავდაცვის ძალების სამხედრო კონტიგენტის შენარჩუნება, გაძლიერება, მოსამსახურეთა მოტივაციის ამაღლება და მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; სამხედრო გაწვევისა და რეკრუტირების უზრუნველყოფა; ერთიანი თანამედროვე სტანდარტების სამხედრო აღრიცხვიანობის სისტემის ჩამოყალიბება/ოპტიმიზაცია და მართვა;წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზება; სამხედრო სამსახურისათვის პერსონალის მოზიდვა/რეკრუტირება; საზოგადოებასთან პროაქტიული კომუნიკაციის განხორციელებით სამხედრო სამსახურის პოპულარიზაციის გაზრდა. 2.3 ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 08) სამხედრო ქვედანაყოფების საბრძოლო მზადყოფნის ასამაღლებლად სრული ლოჯისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ ჩასატარებელი სწავლებების, აგრეთვე წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისა და რეზერვის ახალი სისტემის სრული ამოქმედებისათვის მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით უზრუნველყოფა; 2.4 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება (პროგრამული კოდი 26 02) საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების შემუშავება და ღონისძიებების განხორციელება; პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და პირადი ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და რეაქტივებით 52 უზრუნველყოფა; ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა და უზრუნველყოფა; მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.4.1 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 01) პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და პირადი ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა. 2.4.2 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 02 02) სამედიცინო პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და რეაქტივებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; 53 ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. 2.4.3 პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 03) პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.5 თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება (პროგრამული კოდი 29 07) ეროვნული თავდაცვის მიზნების და ამოცანების მისაღწევად, საქართველოს თავდაცვის ძალების ნატოსთან თავსებადი შესაძლებლობების განვითარება საბრძოლო ფუნქციების მიხედვით. 2.6 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 01) საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებისგან დაცვა; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შემცველ ტრანსნაციონალურ ორგანიზებულ და საერთაშორისო დანაშაულთან ბრძოლა; ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მისი კონტროლი. 2.7 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 05) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, კერძოდ: სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის 54 რეაბილიტაცია და განვითარება; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია; სამხედრო მოსამსახურეებისთვის საბინაო ფონდის შექმნა. 2.8 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა (პროგრამული კოდი 30 02) საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცეში და საქართველოს იურისდიქციისადმი დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე სამაშველო ოპერაციების განხორციელება ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადასარჩენად; საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სასაზღვრო პოლიციის სტრუქტურული ერთეულების, რეგიონული სამმართველოებისა და სასაზღვრო სექტორების ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის საზღვრის მართვის, კონტროლის, დაკვირვებისა და ინფორმაციის გაცვლის ტექნოლოგიების განვითარება, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურის მოწყობა; სასაზღვრო პოლიციის საჰაერო და საზღვაო ფლოტის განახლება; 2.9 სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა (პროგრამული კოდი 30 06) ოპერაციულ და ტაქტიკურ დონეზე საომარი მდგომარეობით, ბუნებრივი ან/და ადამიანური ფაქტორით გამოწვეული ინციდენტისგან/საგანგებო სიტუაციისგან ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, გარემოს ან/და ქონების დასაცავად სათანადო რესურსებისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით შესაბამისი კომპლექსური ღონისძიებების განხორციელების უზრუნველყოფა; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება. პროფესიული ურბანული საძიებო სამაშველო ჯგუფისათვის გაეროს საერთაშორისო საძიებო სამაშველო მრჩეველთა ჯგუფის - INSARAG-ის კლასიფიკაციის მინიჭება; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო მომსახურების გაწევა; სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნასთან, მართვასთან, შენახვასა და გამოყენებასთან დაკავშირებული საოპერაციო პროცედურების განხორციელება. 2.10 პროფესიული სამხედრო განათლება (პროგრამული კოდი 29 02) 55 მაღალკვალიფიციური პირადი შემადგენლობის ჩამოსაყალიბებლად, ეროვნული სასწავლო გეგმის და დამატებითი სამხედრო პროგრამის მიხედვით, კადეტთა ზოგადი განათლების და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; კვალიფიციური და შესაბამისი უნარ-ჩვევების მქონე ოფიცერთა კორპუსის აღზრდა და მომზადება; კადრების პროფესიული გადამზადებისთვის სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების, აგრეთვე გამოცდილების გასაზიარებლად შეხვედრებისა და კონფერენციების გამართვა; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის განვითარება; სამხედრო მოსამსახურეებისათვის და სამოქალაქო პირებისთვის ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ პროფესიული განვითარების სასწავლო კურსების ჩატარება; თავდაცვის სფეროში მოხალისეობრივ საქმიანობაში საქართველოს მოქალაქეთა ჩართვა და მათი ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. 2.11 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 40 01) საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრისა და ხელისუფლების სხვა უმაღლესი ორგანოების ხელმძღვანელ პირთა, საქართველოში ვიზიტით მყოფ უცხო ქვეყნების უმაღლესი თანამდებობის პირთა, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების დაცვა და მათი უსაფრთხოების დონის ამაღლება. 2.12 საქართველოს პროკურატურა (პროგრამული კოდი 21 00) ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; ოჯახში ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტიანი და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება; სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის მოდერნიზაცია; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან ურთიერთობის ეფექტიანი მექანიზმების შექმნა, საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების მექანიზმების სრულყოფა; 56 მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა და მისი ხელმისაწვდომობის გაზრდა; პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტის მეშვეობით) პროცესში მისი როლის გაზრდა; არასრულწლოვანებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორად განხორციელებისა და დანაშაულთან ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფით; თანამიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისთვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. 2.13 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 03) საქართველოს თავდაცვის სისტემის მოსამსახურეებისთვის, მათი ოჯახის წევრებისთვის, სამხედრო პენსიონერებისთვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისა და სამოქალაქო პირებისათვის სრული და ეფექტური სამედიცინო მომსახურების გაწევა; სამხედრო-საექიმო კომისიის ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეების და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის გაუმჯობესება და სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; თავდაცვის ძალების სამედიცინო ქვედანაყოფების მოდერნიზება, პირადი შემადგენლობის კვალიფიკაციის ზრდის ხელშეწყობა; დაჭრილი/დაშავებული მოსამსახურეებისა და მათი ოჯახის წევრების ფიზიკური და ფსიქოლოგიური რეაბილიტაცია, მათი საპროთეზოორთოპედიული მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.14 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 06) ვადაგასული, გამოუყენებელი საბრძოლო მასალის, იარაღის და სამხედრო ტექნიკის უტილიზაცია, დახარისხება, რეალიზება; საბრძოლო იარაღის, საბრძოლო მასალების, სამხედრო/ დანიშნულების ტექნიკის და საჯავშნე მასალების შექმნა; სამრეწველო 57 სამხედრო სამრეწველო დანიშნულების სპეციალური ობიექტების დაპროექტება და მშენებლობის ორგანიზება; ჰუმანიტარული განაღმვითი საქმიანობების განხორციელება და კოორდინაცია; სეტყვასაწინააღდეგო სისტემების დამუშავება, მოდერნიზება, შექმნა, დანერგვა და მომსახურება; სამეცნიერო კვლევების ჩატარება სამთო ინჟინერიაში, გამოყენებით ფიზიკაში, ფიზიკურ ქიმიასა და ელექტრონიკის სფეროში, მანქანათმშენებლობასა და სატრანსპორტო საშუალებებში, გამოყენებითი ოპტიკის სფეროში, მეტალურგიასა და მასალათმცოდნეობაში, მიკრო და ნანო ელექტრონიკაში. 2.15 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 02) უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით ისეთ ღონისძიებათა განხორციელება, რომლებიც დაკავშირებულია: სატელეფონო კომუნიკაციის ფარულ მიყურადებასა და ჩაწერასთან; კავშირგაბმულობის არხიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; კომპიუტერული სისტემიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან; გეოლოკაციის რეალურ დროში განსაზღვრასთან; საფოსტო-სატელეგრაფო გზავნილის კონტროლთან; ფარულ ვიდეოჩაწერასთან ან/და აუდიოჩაწერასთან, ფარულ ფოტოგადაღებასთან; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკური ღონისძიებების და იმავე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტრონული თვალთვალის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა და დაწესებულებების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური უზრუნველყოფა; სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.16 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია (პროგრამული კოდი 23 03) საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტუი გარემოს ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება; დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოსა და უცხო ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებსა და პროცედურებთან დაკავშირებით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა; 58 ფინანსური დანაშაულის გამოძიების საერთაშორისო ქსელის პროექტებში მონაწილეობა; საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების გადახდისთვის თავის არიდების ფაქტების აღსაკვეთად, აგრეთვე დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; თაღლითობის ფაქტების აღმოჩენის/გამოვლენის, აგრეთვე კონტრაბანდის წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებთან დაკავშირებით ევროპული სამსახურების მიერ ორგანიზებულ კონფერენციებსა და სემინარებში სისტემატური მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ინტელექტუალური საკუთრების უფლების ეკონომიკურ დანაშაულად მიჩნევისთვის „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში თანამშრომლობა. 2.17 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება (პროგრამული კოდი 24 10) საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში საერთაშორისო ანტიტერორისტული საქმიანობის ხელშეწყობა; ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციითა და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და პროგრამის „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობისთვის ქვეყნის მასშტაბით მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა; სახელმწიფოს მხრიდან საჯარო ინტერესის გათვალისწინებით (ისეთ მიმართულებებზე რომლებზეც მომსახურების გამწევს/სარკინიგზო ოპერატორს არ გააჩნია კომერციული ინტერესი) სარკინიგზო სამგზავრო სატრანსპორტო საშუალებებით მგზავრთა გადაყვანისა და ბარგის გადაზიდვის მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.18 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური (პროგრამული კოდი 37 00) ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების 59 პირობებისა და კეთილდღეობისთვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურ-ეკონომიკური საქმიანობისთვის სათანადო, ღირსეული პირობების შექმნა; სამშობლოსთვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის განმტკიცებისთვის მუდმივი ზრუნვა; ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლისა და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება. 2.19 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები (პროგრამული კოდი 29 04) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კრიტიკული ინფორმაციული სისტემის სუბიექტებში სტაბილური, ეფექტური და უსაფრთხო ინფორმაციული და საკომუნიკაციო სისტემების შექმნა/განვითარება; პერსონალის შესაძლებლობების განვითარება; სამხედრო სწავლებებში კიბერუსაფრთხოების ელემენტების ინტეგრირება; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, ფორუმების, სემინარებისა და კონფერენციების გამართვა; კავშირგაბმულობისა და ინფორმაციული სისტემების განვითარება საქართველოს თავდაცვის ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად; საინფორმაციო განვითარება; ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის ამაღლება; რესურსების მართვის ინტეგრირებული დანერგვის მხარდაჭერა; კავშირგაბმულობის სერვისების, მომსახურების უზრუნველყოფა. სისტემის ინტერნეტისა და (IRMS) ეტაპობრივი საფოსტო-საკურიერო 60 2.20 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია (პროგრამული კოდი 26 06) ქვეყნის მასშტაბით დანაშაულის პრევენცია, მათ შორის, დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, მსჯავრდებულთა და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველ არასრულწლოვანებთან მუშაობა, დანაშაულის პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების, სარეაბილიტაციო პროგრამების განხორციელება და მათში არასაპატიმრო სასჯელით მსჯავრდებულთა, განრიდებულ არასრულწლოვანთა, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველი მოზარდების ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულების უზრუნველყოფა და ამ გზით საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისთვის გარანტიების შექმნა, რომლებიც მოიცავს სასჯელის სახით თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, იურიდიული პირისთვის საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას, გამასწორებელი სამუშაოს დანიშვნას, შინაპატიმრობას (მათ შორის, ელექტრონული მონიტორინგის საშუალებას), იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვას; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულებასთან ერთად, დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირებისა და აღმოფხვრის მიზნით ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, პირობით მსჯავრდებულებისა და ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების გადასაჭრელად ამ პირთა მხარდაჭერა და შესაბამისი სერვისების მისაღებად გადამისამართება; მათთვის შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა; აღდგენითი მართლმსაჯულების, განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, აღდგენითი მართლმსაჯულების პროგრამების პრაქტიკაში დანერგვა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი განვითარება; ფსიქოსოციალური, პროსოციალური და სარეაბილიტაციო მომსახურებების, პროფესიული გადამზადებისა და საგანმანათლებლო პროგრამებში არასაპატიმრო სასჯელებით მსჯავრდებული, პრობაციონერი, განრიდებული და რეფერირების ცენტრის ბენეფიციარების ჩართვა; პრობაციის ბიუროების ახალ ოფისებში პრობაციონერთა სარეგისტრაციო სივრცის, ინდივიდუალური გასაუბრების და ჯგუფური შეხვედრების ოთახების ფუნქციონირება და სხვა. 2.21 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება (პროგრამული კოდი 30 03) 61 საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვა და გაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვა და ინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ობიექტების ციფრული კავშირგაბმულობისა და თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. 2.22 სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 40 03) სახელისუფლებო სპეციალური სტრუქტურების უზრუნველყოფა. 3 კავშირების სისტემით სახელმწიფო რეგიონული განვითარება, ინფრასტრუქტურა და ტურიზმი მაღალი სტანდარტების შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და ქვეყნის ლოჯისტიკური ფუნქციის მაქსიმალურად ათვისებისთვის მომდევნო წლებში განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • დამატებით აშენდება 200 კმ-მდე ავტობანი − დასრულდება ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა; აშენდება 200-მდე ხიდი და 70-მდე გვირაბი, რის შედეგადაც თბილისი-ბათუმის მიმართულებით მგზავრობას დაახლოებით 3,5 საათი დასჭირდება; • დასრულდება აღმოსავლეთ-დასავლეთის მაგისტრალის რიკოთის, სამტრედიაგრიგოლეთის, გრიგოლეთი-ჩოლოქის, ბათუმის შემოვლითი გზის მონაკვეთების მშენებლობა; • გაგრძელდება ყველა სასაზღვრო გამტარი პუნქტის მიმართულებით საერთაშორისო მნიშვნელობის ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროექტები; მათ შორის, 2024 წლისთვის დასრულდება ქვეშეთი-კობის 23-კმ-იანი მონაკვეთისა და 9კმ-იანი გვირაბის მშენებლობა; დაიწყება ნატახტარი-ჟინვალის 27-კმ-იანი ჩქაროსნული გზის მშენებლობა; აგრეთვე დაიწყება ბათუმი-სარფის, თბილისისადახლოსა და თბილისი-წითელი ხიდის მიმართულებებით ავტომაგისტრალების მშენებლობა; • გაგრძელდება კახეთის მიმართულებით ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობა; მათ შორის, დასრულდება გურჯაანის შემოვლითი გზის 15-კმ-იანი მონაკვეთისა და თბილისი-საგარეჯოს 35-კმ-იანი და ბაკურციხე-წნორის 16-კმ-იანი ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობა; • დასრულდება ბაღდათი-აბასთუმნის, საჩხერე-ონის, თბილისი-შატილის, ბათუმიახალციხისა და სხვა მნიშვნელოვანი გზების მონაკვეთების მშენებლობა; • განხორციელდება 1 500 კმ-მდე საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების რეაბილიტაცია და 200-მდე სახიდე გადასასვლელის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, რის შედეგადაც 2024 წლისთვის ქვეყანაში საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზების 95% და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების 85% სრულად იქნება მოწესრიგებული; • სტიქიის პრევენციისთვის აქტიურად გაგრძელდება ნაპირდაცვითი ღონისძიებების 62 განხორციელება. მოსახლეობის ხარისხიანი სასმელი წყლით უზრუნველყოფის საკითხი ერთ-ერთი პრიორიტეტია. მოქალაქეებისთვის ხარისხიანი სასმელი წყლის უწყვეტი მიწოდება მომდევნო წლებშიც ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად და პრიორიტეტად დარჩება. ამ მიზნით: • დასრულდება მიმდინარე და დაგეგმილი პროექტები, რის შედეგადაც უწყვეტი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილი იქნება დამატებით ათეულობით ქალაქი, დაბა და სოფელი, მათ შორის: ხაშური, თელავი, სტეფანწმინდა, ვანი, ბაღდათი, სამტრედია, ფასანაური, მატანი, დედოფლისწყარო და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები, სიღნაღი, თეთრი წყარო, ზუგდიდი, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების სოფლები, გარდაბანი და გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები (მარტყოფი, ნორიო, ახალსოფელი, ვაზიანი, ახალი სამგორი და სხვა); • ქვეყნის უფრო მეტი მოსახლეობა იქნება უზრუნველყოფილი გამართული წყალმომარაგებით. ქვეყნის ინტერნეტიზაციის უზრუნველსაყოფად განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • საქართველოს ფართოზოლოვანი ქსელების განვითარების 2020−2025 წლების ეროვნული სტრატეგიის შესაბამისად, დაიწყება საქართველოში ფართოზოლოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარების სახელმწიფო პროგრამა. ამის შედეგად შინამეურნეობებისთვის ხელმისაწვდომი იქნება არანაკლებ 100 მბ/წმ, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანოებისა და საწარმოებისთვის − არანაკლებ 1 გბ/წმ სიჩქარის ინტერნეტი; • პროექტის − „ლოგ ინ ჯორჯიას“ ფარგლებში 1000-მდე დასახლებული პუნქტის ნახევარმილიონ მოსახლეს ექნება მაღალი ხარისხის ინტერნეტით სარგებლობის შესაძლებლობა; • მაღალმთიანი რეგიონების ინტერნეტით უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება ღონისძიებები სათემო ინტერნეტიზაციის ხელშეწყობისთვის; • განხორციელდება ღონისძიებები სატელეკომუნიკაციო ფართოზოლოვანი ინფრასტრუქტურის გამოყენებით სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისებისა და საქართველოს გავლით ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი ციფრული სატრანზიტო ცენტრის ჩამოყალიბებისთვის. ქვეყნის რეგიონების განვითარების უთანასწორობის შემცირების, ინკლუზიური განვითარებისა და მოსახლეობისთვის ღირსეული საცხოვრებელი პირობების შექმნის მიზნით გაგრძელდება სოფლების გზების რეაბილიტაციის, წყალმომარაგება-წყალარინების, კულტურის ობიექტების, სკოლების, საბავშვო ბაღების, სპორტული ინფრასტრუქტურის მცირე სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელება. ქვეყნის რეგიონების თანაბარი განვითარებისა და ეკონომიკური საქმიანობის ახალი შესაძლებლობების შექმნისთვის გაგრძელდება რეგიონებში ახალი მიზიდულობის ცენტრების (აბასთუმანი, მესტია, ველისციხე, წყალტუბო და სხვა) შექმნა და განვითარება. 63 სატრანსპორტო და ლოჯისტიკური ფუნქციების სრულყოფისთვის მომდევნო წლებში დაგეგმილია შემდეგი ღონისძიებების განხორციელება: • შეიქმნება ერთიანი ციფრული პლატფორმა, რომელშიც ინტეგრირებული იქნება სატრანსპორტო გადაზიდვების სფეროში არსებული ყველა ელექტრონული/ციფრული სერვისი; • სააეროპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის მიმდინარეობს ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის გაფართოება. პროექტის დასრულების შემდეგ ტერმინალის ფართობი 5-ჯერ გაიზრდება, ხოლო მგზავრთა გამტარუნარიანობა გაოთხმაგდება (დაახლოებით 2 მლნ მგზავრი წელიწადში); • COVID-19-ის პანდემიასთან დაკავშირებული გამოწვევების მიუხედავად, გაგრძელდება და გააქტიურდება მუშაობა საქართველოს ავიაბაზარზე ახალი კომპანიების მოზიდვისა და ახალი მიმართულებების განვითარებისთვის; • სანავსადგურო ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის დაგეგმილია ფოთში APMტერმინალის გაფართოება და Pace Group-ის ახალი ტერმინალის მშენებლობა (პროექტი დაწყებულია − ის ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის კერძო საინვესტიციო კორპორაციამ − OPIC-მა 50 მლნ აშშ დოლარის ინვესტიციით დააფინანსა); ბათუმის საზღვაო ნავსადგურში მიმდინარეობს კარბამიდის ტერმინალის მშენებლობა (ეს ამერიკის შეერთებული შტატების კორპორაციის − TRAMO GROUP-ის ინვესტიციაა); • სარკინიგზო გადაზიდვების უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის გაზრდისთვის გაგრძელდება სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგის რეფორმირება საუკეთესო ევროპული პრაქტიკის გათვალისწინებით; • განხორციელდება რკინიგზის რესტრუქტურიზაცია ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების ინსტრუმენტის მეშვეობით, რისთვისაც ევროკომისიასთან აქტიური კონსულტაციები მიმდინარეობს; • სახელმწიფო ხელს შეუწყობს ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარებას. საქართველოს ენერგეტიკული პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისებისა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების გაძლიერებისთვის მომდევნო წლებში გადაიდგმება შემდეგი ნაბიჯები: • განხორციელდება გაზსაცავის პროექტი − ის დაყოფილია 2 ფაზად: I ფაზა დაეთმობა კვლევით სამუშაოებს, ხოლო II ფაზა − უშუალოდ მიწისქვეშა გაზსაცავის დაპროექტებასა და მშენებლობას; • გაგრძელდება გაზიფიცირების სამუშაოები და გაზით უზრუნველყოფილი იქნება ქვეყნის მოსახლეობის 90%; • დაინერგება ენერგოეფექტურობის ყოვლისმომცველი საკანონმდებლო ჩარჩო და სტანდარტები საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებით, რისთვისაც მიღებული იქნება შესაბამისი კანონები და კანონქვემდებარე აქტები და სხვადასხვა დონორი ორგანიზაციის მხარდაჭერით განხორციელდება პროექტები; • ელექტროენერგიაზე მზარდი მოთხოვნილების პირობებში მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფისა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების ხარისხის ამაღლებისთვის განსაკუთრებული სტრატეგიული მნიშვნელობა ენიჭება მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობას; გაგრძელდება ენერგეტიკის მდგრადი განვითარების პრინციპის დაცვით სასისტემო მნიშვნელობის ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა; • გაგრძელდება ენერგიის განახლებადი წყაროების (ქარის, მზის, ბიომასის) 64 განვითარებისა და ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; • სატრანზიტო მიმართულების განვითარებისთვის გაგრძელდება ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა; მათ შორის, განმტკიცდება/გაძლიერდება მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზები. საქართველოს ტურისტული პოტენციალის ათვისებისთვის დაგეგმილია შემდეგი ნაბიჯების გადადგმა: • განხორციელდება სამიზნე ქვეყნების დივერსიფიცირება, რაც გულისხმობს მეზობელი ქვეყნების საბაზრო წილის 70%-მდე შემცირებას და ევროკავშირისა და შორეული ქვეყნების (ჩინეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები და სხვა) ბაზრების საბაზრო წილის 30%-მდე გაზრდას; • 2023 წელს საქართველო მასპინძელი ქვეყნის სტატუსით წარდგება მსოფლიოს ყველაზე მასშტაბურ და გავლენიან ტურისტულ გამოფენაზე − ITB Berlin 2023-ზე; • სამედიცინო ტურიზმის განვითარებისთვის ქვეყნის მასშტაბით განხორციელდა ბალნეოლოგიური კურორტების იდენტიფიცირება და ამ მიმართულებით საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა − აწარმოე საქართველოში შეიმუშავა ცალკეული სახელმწიფო პროგრამები სპეციალური დაფინანსების პირობებით. ხელი შეეწყობა აღნიშნული მიმართულების განვითარებას; • ტურისტული პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისებისთვის მიმდინარე ეტაპზე ხორციელდება კურორტების (წყალტუბო, აბასთუმანი და სხვა) ეტაპობრივი განვითარება; • გასტრონომიული ტურიზმის განვითარებისთვის მოხდება რეგიონებისთვის დამახასიათებელი/ავთენტური სამზარეულოს პოპულარიზაცია ქვეყნის წამყვანი შეფმზარეულების, ტუროპერატორებისა და მედიის ჩართულობით; • ღვინის ტურიზმის განვითარებისთვის ხორციელდება პროექტი „ღვინის გზა“. პროექტი მოიცავს ქვეყანაში არსებულ ღვინის იმ საოჯახო მარნებსა და საწარმოებს, რომლებიც ღვინის ტურიზმის ფარგლებში მასპინძლობას ეწევიან; • მომდევნო 4 წლის განმავლობაში საქართველოში მაღალმხარჯველუნარიანი, საქმიანი მოგზაურების მოზიდვისთვის საქმიანი ტურიზმის განვითარება ერთერთი პრიორიტეტული მიმართულება იქნება; • ქვეყანაში არსებული ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების, ფრესკული მხატვრობისა და სიწმინდეების პოპულარიზაციისთვის დაგეგმილია პილიგრიმული (რელიგიური) ტურიზმის განვითარება. საქართველოს სამთო კურორტების განვითარებისთვის მომდევნო წლებში განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • სამთო-სათხილამურო კურორტების (გუდაური, ბაკურიანი, გოდერძი, თეთნულდი და ჰაწვალი) განვითარებისთვის 2020−2024 წლებში დაგეგმილია სათხილამურო ინფრასტრუქტურის განვითარება და ოთხი სეზონის ტურისტული პროდუქტების შექმნა; • ქვეყანაში 12 საერთაშორისო შეჯიბრება გაიმართება, 2023 წელს კი საქართველო უმასპინძლებს თხილამურსა და სნოუბორდში თავისუფალი სტილით სრიალში მსოფლიო ჩემპიონატს, რომლის მიმდინარეობისას მას ათასობით ვიზიტორი ეწვევა. 3.1 საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 02) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; პროექტების სფეროში 65 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალებისა რეკონსტრუქცია-მშენებლობა; საქართველოს საგზაო ქსელის სისტემაში ინტეგრირება; და საერთაშორისო საავტომობილო საგზაო გზების კომუნიკაციების საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების, მუნიციპალიტეტებთან, საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან, მოსაზღვრე ქვეყნებთან მისასვლელი საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია-მშენებლობა; საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება; საავტომობილო გზებზე ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო, კომფორტული და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველყოფა; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; გენდერული საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. 3.1.1 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 25 02 01) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების მშენებლობა-რეაბილიტაციის ადმინისტრირება და მონიტორინგი. 3.1.2 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 25 02 02) საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია-მშენებლობა, გენდერული ასპექტების 66 გათვალისწინებით; საავტომობილო პერიოდში; გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის ავტომაგისტრალებსა და საავტომობილო გზებზე არსებული გარე განათებისა და საინფორმაციო ბილბორდების ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა, სახიდე გადასასვლელების მდგომარეობის შესწავლა; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება. 3.1.3 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა (პროგრამული კოდი 25 02 03) ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველსაყოფად ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების, საავტომობილო გზების, სახიდე გადასასვლელებისა და გვირაბების რეკონსტრუქცია-მშენებლობა, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რომელიც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; გენდერული საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება სათანადო სამუშაოების დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღების აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. 3.2 წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 04) მუნიციპალიტეტებში/სოფლებში წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების რეაბილიტაცია/მოწყობა, წყალმომარაგებისა და წყალარინების გამწმენდი ნაგებობების რეაბილიტაცია/მშენებლობა; მუნიციპალიტეტების მოსახლეობის ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა; აბონენტთა გამრიცხველიანება, დანაკარგების შემცირება და გარემოსდაცვითი სტანდარტების უზრუნველყოფა; გენდერულად მგრძნობიარე პოლიტიკის გატარება და გენდერულად მგრძნობიარე ინფრასტრუქტურის მოწყობა, წყალმომარაგების სისტემის, სუფთა 67 წყლისა და სანიტარიული სერვისების გაუმჯობესება, სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად; გადაწყვეტილებების მიღება მოსახლეობასთან კონსულტაციებისა და მისი აქტიური ჩართულობის საფუძველზე, მათ შორის, ქალების, მამაკაცების, ასაკობრივი ჯგუფების, სოციალურად დაუცველი, ფინანსურად ნაკლები შესაძლებლობის მქონე პირებისა და სხვა მოწყვლადი კატეგორიის ინტერესების გათვალისწინებით. 3.3 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 03) მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურების შესყიდვა; საჯარო სერვისების მიწოდების გაძლიერება ჩართულობისა და თანასწორობის ხელშესაწყობად; სახელმწიფო და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, კულტურული, სპორტული და სხვა დანიშნულების) ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; გენდერულად მგრძნობიარე და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ინფრასტრუქტურულ პროექტებში სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის, ქალთა და მამაკაცთა განსხვავებული საჭიროებების გათვალისწინება და შშმ პირების დამოუკიდებელი გადაადგილებისა და სოციალიზაციისთვის უნივერსალური ინფრასტრუქტურის შექმნა. ადგილობრივი მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება ახალი კომფორტული საბავშვო ბაღებით, წყალმომარაგებით, საავტომობილო გზებით, სპორტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით, რაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მოსახლეობის, ბავშვების, აღმზრდელ-პედაგოგების, სპორტსმენებისა და მწვრთნელების ყოფით და სამუშაო პირობებს, განსაკუთრებით დადებით ზეგავლენას კი მოახდენს ქალთა მდგომარეობაზე როგორც დროის, საქმიანობის, ისე გადაადგილების კუთხით; ქვეყანაში ურბანული სატრანსპორტო სისტემის მუშაობის სრულყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებისთვის სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება; საქართველოს რეგიონების ურბანული განახლების, ადგილობრივი ეკონომიკის გაძლიერების ხელშეწყობა; განვითარებისა და დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება, დეტალური საპროექტოსახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციების ანალიზი; სოციალური და გენდერული კონსულტაციების ჩატარების უზრუნველყოფა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ქალთა ჩართულობის ხელშეწყობა და მათი შესაძლებლობების გაძლიერება გენდერული ბალანსის გაუმჯობესების მიზნით; ქალთა და მამაკაცთა თანაბარი დასაქმების შესაძლებლობების შექმნა; 68 ქალებისა და მამაკაცების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა პროექტების განხორციელების ყველა ეტაპზე; ბენეფიციარი მამაკაცებისა და ქალების განსხვავებული მოთხოვნების/მოლოდინების განხილვა სოციალური ანგარიშვალდებულების მექანიზმების ფარგლებში. 3.4 ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 07) მუნიციპალიტეტებში ცენტრალური უბნების ურბანული განახლება, ტურისტულად მიმზიდველი სივრცეების შექმნა-განვითარება და სხვადასხვა შენობა-ნაგებობის რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 3.5 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 14) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობარეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; შავი ზღვის წყალქვეშა გეოტექნიკური კვლევა. 3.5.1 განვითარებისთვის ელექტროგადამცემი ხაზის შესაბამისი მშნებლობისთვის რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი (პროგრამული კოდი 24 14 01) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ტექნოლოგიებით აღჭურვა და ქვესადგურების მშენებლობა; ქვესადგურების თანამედროვე სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; განვითარებისთვის შესაბამისი გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირებისა და რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების, კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირების, კახეთის და დუშეთის რეგიონების კვების საიმედოობის ამაღლების, ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანის და საიმედოობის ამაღლების, ონის მუნიციპალიტეტის ჰესების კასკადის და რაჭის რეგიონის ჰესების სიმძლავრის გამოტანისა და საიმედოობის ამაღლების მიზნით: 500-კილოვოლტიანი, ორჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზის „წყალტუბო– 69 ახალციხე“ მშენებლობა; პროექტის „ნამახვანი - წყალტუბო – ლაჯანური“ მშენებლობა; 500 -კილოვოლტიანი, ერთჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზის „ჯვარი – წყალტუბო“ მშენებლობა; 110 -კილოვოლტიანიელექტროგადამცემი ხაზის „ოზურგეთი - ზოტიჰესი " მშენებლობა; 110 - კილოვოლტიანი ელექტროგადამცემი ხაზის „სტორი-თელავი“ მშენებლობა; ახალციხის მუდმივი დენის მესამე ჩანართის მშენებლობა; 3.5.1.1 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 01) 500-კილოვოლტიანი მაგისტრალის „ენგური – ზესტაფონი – ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; სიმძლავრის ხუდონი – ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურის და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის, ნამახვანის კასკადის და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი – რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.5.1.2 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EUNIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 02) ლაჯანურის სიმძლავრის ხელშეწყობა. 3.5.1.3 გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 01 03) 500-კილოვოლტიანი მაგისტრალის „ენგური – ზესტაფონი – ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; სიმძლავრის ხუდონი – ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ 70 გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურისა და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის, ნამახვანის კასკადისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი – რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.5.1.4 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 04) გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; გურიის რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; მდინარე რიონის ქვემო ზონის (ვარციხის კასკადის) ჰესების სიმძლავრის გამოტანის საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; ბათუმის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე – ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.5.1.5 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 05) 220-კილოვოლტიანი ელექტროგადამცემი ხაზი „ჟინვალი-თელავი„220/110 გურჯაანი“; ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაცია: გურჯაანის“ რეაბილიტაცია, „220/110 თელავის“ მშენებლობა, „220/110 ჟინვალის“ მშენებლობა; კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; კახეთის რეგიონისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.5.1.6 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 06) 220/110-კილოვოლტიანი ქვესადგური − ლაჯანური; 220-კილოვოლტიანი, ორჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზი „ხელედულა-ლაჯანური-ონი“; „ხელედულა-ლაჯანური-ონი“-ს მშენებლობა; ქვესადგურის − ლაჯანურის მშენებლობა; 220/110-კილოვოლტიანი ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.5.2 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 02) ევროკავშირისა და კავკასიის რეგიონის ენერგეტიკული უსაფრთხოების ხელშეწყობა და განახლებადი ენერგიის სექტორის განვითარება; 71 საქართველოს ენერგეტიკული სისტემის/სამხრეთ კავკასიის რეგიონის ცენტრალური ევროპის სინქრონულ ზონასთან დაკავშირება, რაც ევროპის ქვეყნებთან ელექტროენერგიით ვაჭრობის შესაძლებლობას იძლევა; შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობის პროექტის ფარგლეში გეოტექნიკური კვლევის განხორციელბის ხელშეწყობა. 3.6 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება (პროგრამული კოდი 24 08) საქართველოში ინოვაციური ეკოსისტემის შექმნა, უცხოური გამოცდილების გაზიარება და საქართველოში დანერგვა; დაგეგმილი პროექტების განხორციელებისთვის საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება და დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველყოფა; საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს და ინოვაციების მიმართულების სპეციალისტებისა და კომპანიების რაოდენობის გაზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის შექმნა/მხარდაჭერა, რაც უზრუნველყოფს ქვეყანაში ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს სპეციალისტების გადამზადება საინფორმაციო და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების საკითხებში, რისი საბოლოო მიზანიცაა აღნიშნული სპეციალისტების საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროში დასაქმება როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო შრომის ბაზარზე; საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაღრმავება და სტარტაპებისთვის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ინოვაციების შემდგომი კომერციალიზაციის და ინოვაციური ეკოსისტემის განვითარების მიზნით; საქართველოს იმ დასახლებულ პუნქტებში, რომლებიც პროგრამის სამიზნე გეოგრაფიულ არეალში მდებარეობს, ფართოზოლოვანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება და ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რის შედეგადაც საქართველოს რეგიონების მცხოვრები მოსახლეობა ისარგებლებს მაღალსიჩქარიანი ინტერნეტით და ისეთი პროგრამებით/სერვისებით, როგორებიცაა: ელექტრონული ჯანმრთელობის დაცვა, ელექტრონული განათლება, ელექტრონული მმართველობა, კომერცია და სხვა თანამედროვე სერვისები. 3.7 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა (პროგრამული კოდი 25 05) მუნიციპალიტეტებში (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა) არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) აშენება და მართვა; 72 ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების აშენება; მუნიციპალიტეტების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვა, რაც გაზრდის დასახლებულ პუნქტებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის ხელმისაწვდომობასა და ინტენსივობას; არსებული ძველი ნაგავსაყრელების ეტაპობრივი დახურვა, სტანდარტების შესაბამისად; ნარჩენების მართვის პროცესში გენდერული ასპექტების გათვალისწინება და გენდერულად პასუხისმგებლიანი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი ჩართულობა ნარჩენების მართვის პოლიტიკის შემუშავებისა და არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მშენებლობის დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში; სამუშაოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სექტორში ქალებისა და მამაკაცების დასაქმებისთვის თანაბარი პირობების შექმნა. 3.8 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 24 15) ბუნებრივი აირით მომარაგების საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტრიფიცირება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მოსახლეობისთვის გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, მათ შორის, მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების ნაწილობრივ ანაზღაურება; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები ოჯახების გათბობით უზრუნველყოფა ზამთრის პერიოდში. 3.9 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 05) საერთაშორისო ბაზარზე საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, პოპულარიზაცია; ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშრუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება. 3.10 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) (პროგრამული კოდი 24 19) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის დასრულება საშუალოვადიანი პროგრამის მიხედვით: ენგურის კაშხლის სტრუქტურული სტაბილურობისა და სეისმომედეგობის ამაღლებისთვის ღონისძიებების განხორციელება და მონიტორინგის ინსტრუმენტის განახლება, სადაწნეო გვირაბზე ფილტრაციული და დაწნევის კარგვების შემცირება, ჰესის 73 ექსპლუატაციის საიმედოობის ამაღლება; მორალურად და ფიზიკურად გაცვეთილი მოწყობილობების შეცვლა; ენგურის კაშხლის მისადგომი და საექსპლუატაციო გზების რეაბილიტაცია. 3.11 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება (პროგრამული კოდი 24 11) ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის ამ პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისთვის ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში. 3.12 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 25 01) რეგიონული განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე, აგრეთვე, მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის, დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის ერთერთი პრინციპის „გენდერული თანასწორობის“ უზრუნველსაყოფად, დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესში ქალებისა და მამაკაცების თანასწორი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად შესაბამისი წინადადებების შემუშავება; გადაწყვეტილებების მიღებისა და განხორციელების პროცესში მაღალი ხარისხის ჩართულობის ხელშეწყობა, მათ შორის, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში; კომპეტენციის ფარგლებში, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის ურთიერთობის კოორდინაცია; კომპეტენციის ფარგლებში, ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული რეგიონული პროგრამებისა და პროექტების კოორდინაცია და მათი განხორციელების ეფექტიანობის შეფასება; კომპეტენციის ფარგლებში, საკითხების კოორდინაცია; მუნიციპალიტეტის მოხელეთა სწავლების „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტებისთვის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებაზე დარგობრივი ზედამხედველობის განხორციელება საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ შესაბამისად; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო 74 გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის საკითხებზე ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში, როგორც სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობისთვის მიკუთვნებული, ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, აგრეთვე ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების სამშენებლოსარეაბილიტაციო და სხვა სამუშაოების განხორციელების კოორდინაცია და კომპეტენციის ფარგლებში მისი მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში, საქართველოს წყლით უზრუნველყოფისა და მოსახლეობის წყლით მომარაგების სისტემების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა და კოორდინაცია; არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელები) მოწყობა, მართვა და დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა); კომპეტენციის ფარგლებში, სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების შესახებ წინადადებების მომზადება და ამ ღონისძიებათა განხორციელება/განხორციელებაში მონაწილეობა. 3.13 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა - სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) (პროგრამული კოდი 24 12) „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის 2019 წლის 9 დეკემბერს ხელმოწერილი სასესხო შეთანხმების (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა) ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 11 აპრილის №686 განკარგულების შესაბამისად, „საქართველოს მასშტაბით ურბანული განაშენიანების დეტალური პროექტირების“ პროგრამის ფარგლებში დაგეგმილი სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების კონცეფციის/გეგმების მომზადება (საქართველოს სივრცითი განვითარების კონცეფცია „საქ. 2030“; ფასანაური, ბარისახო-როშკას ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები; საქართველოს სანაპირო ზონის სივრცითი განვითრების გეგმა; სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები რაჭისა და სვანეთის მუნიციპალიტეტებში; მუხრანის ველის სივრცითი განვითარების გეგმა; ოზურგეთისა და ახალციხის ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმები). 3.14 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება (პროგრამული კოდი 24 20) სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, კოორდინაცია და მართვა; გეგმების განხორციელების 75 უზრუნველყოფა; შესაბამისი კანონმდებლობის შემუშავების/სრულყოფის პროცესში მონაწილეობა; გეგმების საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; სივრცის დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; პერსპექტიული კურორტების ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორიის/ზონის სტატუსის მინიჭების საკითხის საქართველოს მთავრობისთვის დამუშავება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა და დამტკიცება; სარეკრეაციო ტერიტორიებზე ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა და დამტკიცება; სარეკრეაციო ტერიტორიებზე არქიტექტურული პროექტების შეთანხმება; დარგის სპეციფიკური ტრენინგების ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა საქმიანობის განხორციელება. 3.15 კურორტების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 21) კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, კურორტების განახლება (რენოვაცია); კურორტების და საკურორტო ადგილების განვითარებისთვის ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; განვითარების ეკონომიკური მიზანშეწონილობის გეგმების მომზადება, ახალი საკურორტო ადგილების იდენტიფიკაცია; საკანონმდებლო ინიციატივების მომზადება, განაშენიანების რეგულირების გეგმების შექმნის ხელშეწყობა; საქართველოს, როგორც მაღალი საკურორტო შესაძლებლობების მქონე ქვეყნის პოპულარიზაცია; კურორტებისა და საკურორტო ადგილების განვითარების მიზნით, საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარება; კურორტებსა და საკურორტო ადგილებზე მასობრივი სპორტისა და სპორტულგამაჯანსაღებელი ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა და ამ მიზნით შესაბამის უწყებებთან თანამშრომლობა. 3.16 ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 17) ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარების პროექტის ხელშეწყობა და ახალი საინვესტიციო ხელშეკრულებების მონიტორინგი. 3.17 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება (პროგრამული კოდი 24 02) 76 მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტების დახვეწით; განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. 3.18 სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება (პროგრამული კოდი 24 22) სარკინიგზო ტრანსპორტის სფეროში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის მომზადება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში საერთაშორისო აქტივობების გაძლიერება; სარკინიგზო სატრანსპორტო სისტემებისა და გადაზიდვების ოპერაციების უსაფრთხოების ზედამხედველობა და სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში ტექნიკური რეგულირების განხორციელება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში უსაფრთხოების სისტემებზე მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმების შემუშავება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში მგზავრთა გადაყვანის საჯარო მომსახურების უზრუნველყოფა და შესაბამისი სარკინიგზო ოპერატორების მონიტორინგი; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სარკინიგზო ტრანსპორტის სააგენტოს სპეციალისტების გადამზადება. 4 განათლება, მეცნიერება და პროფესიული მომზადება განათლებისა და მეცნიერების მიმართულებებით განხორციელდება რეფორმის მომდევნო, მრავალმხრივი ეტაპი. შეიქმნება ისეთი განათლების სისტემა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, ბავშვების, სტუდენტების, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვასა და მათთვის პრაქტიკული და შემოქმედებითი უნარების გამომუშავებასთან ერთად უზრუნველყოფს მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას და მათ მიერ ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების სიღრმისეულად გააზრებას. ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის უმთავრესი წინაპირობაა ადამიანური კაპიტალის განვითარება. ადრეული და სკოლამდელი განათლების მიმართულებით: • საჯარო დაწესებულებებში ადრეული და სკოლამდელი განათლება მისი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად კვლავ უფასო იქნება; • სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებები გარდაიქმნება სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებად, რაც უზრუნველყოფს სკოლებში ბავშვებისთვის საჭირო, მრავალმხრივი აკადემიური, ფუნქციური, ქცევითი, ემოციური და სოციალური უნარების განვითარებას; განხორციელდება ღონისძიებები სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვებზე მორგებული განათლების 77 მომსახურების უზრუნველსაყოფად; • გაგრძელდება სასკოლო მზაობის ცენტრების გახსნის მხარდაჭერა; შემუშავდება და განხორციელდება „სკოლა-ბაღის“ კონცეფციის სტანდარტი; • განისაზღვრება სკოლამდელ დაწესებულებებში დასაქმებულ პირთა შრომის ანაზღაურება, გაგრძელდება ღონისძიებების განხორციელება მათი კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობისთვის; დაიწყება ღონისძიებების განხორციელება სკოლამდელ დაწესებულებებში ახალგაზრდა, კვალიფიციური კადრების მოზიდვის ხელშეწყობისთვის; • ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის, განვითარებისა და გაუმჯობესების მიზნით გაგრძელდება საჯარო დაწესებულებების მონიტორინგი; მონიტორინგის შედეგების საფუძველზე გადამუშავდება ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტები; არაქართულენოვანი მოსახლეობით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა მუნიციპალიტეტში განხორციელდება სახელმწიფო ენის სწავლება ბილინგვური მოდელით, რაც ხელს შეუწყობს სასკოლო მზაობის გაუმჯობესებას, ზოგადი განათლების საფეხურზე ხარისხიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფას და გრძელვადიან პერიოდში საქართველოში მცხოვრები არაქართულენოვანი პირების საზოგადოებაში წარმატებულ ინტეგრაციას; • ყველა ბავშვისთვის უზრუნველყოფილი იქნება სკოლამდელი განათლებიდან ზოგადი განათლების დაწყებით საფეხურზე გადასვლის ხელშეწყობის ღონისძიებების განხორციელება; • შეიქმნება 1-დან 6 წლამდე ასაკის ბავშვების შესახებ სტატისტიკური მონაცემების ამსახველი, ინტეგრირებული ელექტრონული სისტემა; • დასრულდება საქართველოს სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში 50-ზე მეტი საბავშვო ბაღის მშენებლობა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; გაგრძელდება ახალი საბავშვო ბაღების დაფუძნება; განხორციელდება არსებული ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტები. ზოგადი განათლების მიმართულებით: • უზრუნველყოფილი იქნება მასწავლებელთა და სკოლების ადმინისტრაციული პერსონალის შრომის ანაზღაურება დაგეგმილი განათლების რეფორმისა და მასწავლებელთა კარიერული სქემის დანერგვის შესაბამისად; • დამტკიცდება და დაინერგება ზოგადი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ახალი სტანდარტები და პროცედურები, განხორციელდება მხარდამჭერი ღონისძიებები ამ სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად; 2026-2027 სასწავლო წლის დაწყებამდე უზრუნველყოფილი იქნება საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ დაფუძნებული/რეორგანიზებული საჯარო სკოლების ეტაპობრივი ავტორიზაცია; • შემუშავდება და დაინერგება სკოლების მართვისა და დაფინანსების დიფერენცირებული მოდელები; • გაგრძელდება ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შესაბამისი სასწავლო რესურსების შექმნა და განვითარება; გადამუშავდება ზოგადი განათლების საშუალო საფეხურის ეროვნული სასწავლო გეგმა; დაინერგება ფართომასშტაბიანი სასკოლო შეფასების სისტემა; დაიწყება ელექტრონული რესურსების განვითარება; • რეფორმის ფარგლებში დაინერგება მოსწავლის განვითარებაზე ორიენტირებული 78 სწავლა-სწავლების პრინციპები; განხორციელდება ღონისძიებები სკოლებში ადამიანური კაპიტალის გაძლიერებასა და განვითარებაზე ორიენტირებული სასკოლო კულტურის ჩამოყალიბების ხელშეწყობისთვის; • გაგრძელდება ახალი სახელმძღვანელოების შექმნის პროცესი; განახლდება გრიფირების პროცედურები; • სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ)/შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვისთვის ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად დაინერგება და განვითარდება ინკლუზიური განათლების კომპონენტები; • არაქართულენოვანი სკოლების მოსწავლეებისთვის ფართოდ დაინერგება ბილინგვური სწავლების განსხვავებული მოდელი; • განისაზღვრება განათლების მიღმა დარჩენილი პირების სასწავლო პროცესში ინტეგრაციის პოლიტიკა; მათთვის უზრუნველყოფილი იქნება ალტერნატიული კურიკულუმი; • დიასპორის წარმომადგენლებისთვის ხელმისაწვდომი იქნება ქართული ენის დისტანციური სწავლების კურსი; ინკლუზიური განათლების პოპულარიზაციისთვის განხორციელდება ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებები; • სკოლებში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვისთვის შეიქმნება პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვისა და განხორციელების, აგრეთვე ფსიქოსოციალური მომსახურების მიღების მოქნილი, შედეგებზე ორიენტირებული მექანიზმები; გაიზრდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურის მომსახურებით მოსარგებლე საჯარო სკოლების რაოდენობა; განხორციელდება მანდატურების, ფსიქოლოგების, სოციალური მუშაკებისა და უსაფრთხოების დაცვის უფლებამოსილების მქონე პირების გადამზადების პროგრამები; • შემუშავდება მასწავლებლის პროფესიის რეგულირების ახალი წესი; განხორციელდება მასწავლებელთა უწყვეტი პროფესიული განვითარების ღონისძიებები მათი პროფესიული საჭიროებების შესაბამისად; • გაგრძელდება სასკოლო ინფრასტრუქტურის განვითარება; დასრულდება სრულად ადაპტირებული 80 სკოლის მშენებლობა და 850-მდე საჯარო სკოლის ნაწილობრივი რეაბილიტაცია; განხორციელდება 91 ავარიული საჯარო სკოლის გამაგრება/სრული რეაბილიტაცია სსსმ მოსწავლეებისთვის საჭირო გარემოს შექმნის მოთხოვნების გათვალისწინებით; • უზრუნველყოფილი იქნება საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლაპატრონობის ფუნქციის წარმატებით შესრულება; • ეტაპობრივად დაიხვეწება სწავლების დისტანციური და ჰიბრიდული მეთოდოლოგია. უმაღლესი განათლების მიმართულებით: • დაინერგება უმაღლესი განათლების დაფინანსების ეფექტიანი სისტემა; • შემუშავდება უმაღლესი განათლების სისტემის დაფინანსების ახალი მოდელი, რომელიც ხელს შეუწყობს საგანმანათლებლო დაწესებულებების მდგრად განვითარებას და სასწავლო პროცესის სწავლის შედეგებზე ორიენტირებას; • განხორციელდება ღონისძიებები ხარისხის განვითარების მხარდაჭერისთვის; • შემუშავდება სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა და სადოქტორო პროგრამების შეფასების ერთიანი კონცეფცია; 79 • სახელმწიფო ხელს შეუწყობს უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების მიერ საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვებას; • გაგრძელდება პროგრამა „ვისწავლოთ საქართველოში“; • პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: გაგრძელდება მასწავლებლის მომზადების ერთწლიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხულ პირთა დაფინანსება, ამოქმედდება სპეციალური მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამები, გაგრძელდება სკოლისშემდგომი განათლებისთვის მომზადების პროგრამის განხორციელება საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის, გაგრძელდება მსჯავრდებულთა მიერ ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის საგანმანათლებლო პროგრამებზე განათლების მიღების ხელშეწყობის ღონისძიებების განხორციელება; • გაფართოვდება ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტის საგანმანათლებლო პროგრამები, გაძლიერდება საერთაშორისო თანამშრომლობა, ხელი შეეწყობა უცხოელი მაღალკვალიფიციური აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის მობილიზებას; • საქართველო გახდება პროგრამის − „ერაზმუს+“-ის („Erasmus+“) განმახორციელებელი ქვეყანა, რის შედეგადაც, გარდა უმაღლესი განათლებისა და ახალგაზრდობის კომპონენტებისა, მისთვის ხელმისაწვდომი იქნება პროგრამის ყველა კომპონენტი; • გაგრძელდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსება მათი ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გასაუმჯობესებლად. მეცნიერების მიმართულებით: • შემუშავდება და დამტკიცდება საქართველოში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განვითარების სტრატეგიული გეგმა, რომლის მთავარი მიზანი იქნება ქვეყნის ეკონომიკის სტრატეგიული განვითარების მოთხოვნებსა და საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული ინსტიტუტების განვითარების ხელშეწყობა; • უზრუნველყოფილი იქნება მეცნიერების დაფინანსების შესაბამისი სისტემა; დაინერგება მეცნიერების შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელი; • ხელისუფლება იზრუნებს მეცნიერებისა და მკვლევრების პრესტიჟის ამაღლებაზე; • კანონის შესაბამისად, სამეცნიერო შედეგების მიხედვით გაიზრდება მეცნიერ თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურება; • განხორციელდება ღონისძიებები მკვლევართა ახალგაზრდა თაობების მოზიდვის ხელშეწყობისთვის; • ქართველ მკვლევართა ყველა თაობის გადამზადების, მათთვის ახალი ცოდნის მიწოდებისა და ახალი კომპეტენციების გამომუშავების, მათი თანამედროვე გლობალურ სამეცნიერო სივრცეში უკეთ ორგანიზების მიზნით განხორციელდება პროექტი „მეცნიერების მენეჯმენტის სკოლა“; • დაიხვეწება მეცნიერების მართვის სისტემა; სახელმწიფო განსაზღვრავს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებებისთვის სავალდებულო მინიმალურ სტანდარტებს და იზრუნებს საქართველოში მოქმედი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტების საქმიანობის ხარისხის გაუმჯობესებაზე; ჩამოყალიბდება მეცნიერმზომელობის − ხარისხის მონიტორინგისა და სამეცნიერო კვლევების შედეგების გაზომვის ეფექტიანი მოდელი; • გაგრძელდება დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი ერთეულების სამეცნიერო საქმიანობის მხარდაჭერა; • დაინერგება რეფერირების საერთაშორისო დონეზე აღიარებული პრაქტიკა და 80 ნორმები; • თბილისში ფუნქციონირებას დაიწყებს თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად უზრუნველყოფილი სამეცნიერო ქალაქი, სადაც განთავსდება ამ სფეროს ყველა სათავო დაწესებულება; • შეიქმნება ეროვნული სამეცნიერო პორტალი; • გაიზრდება სამეცნიერო საგრანტო კონკურსების რაოდენობა; • გაძლიერდება STEM-ის მიმართულებით ინტერდისციპლინური კვლევების მხარდაჭერა; • გაძლიერდება საქართველოს შემსწავლელი მეცნიერებების მხარდაჭერა; • ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ მოღვაწე აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის ქართულ სამეცნიერო წრეებთან თანამშრომლობას; • ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი და ადრონული თერაპიის ცენტრი უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტის მეცნიერებისა და განათლების კერად ჩამოყალიბდება; • ხელი შეეწყობა სამეცნიერო ინსტიტუტებისა და კვლევითი ჯგუფების საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში აქტიურ მონაწილეობას და ორმხრივი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი და ტექნოლოგიური პროექტების განხორციელებას, შეიქმნება შესაბამისი საკანონმდებლო გარანტიები; ხელი შეეწყობა ქართველი მკვლევრების ევროკომისიის კვლევისა და ინოვაციის პროგრამის − „ჰორიზონტი ევროპის“ („Horizon Europe“) საგრანტო კონკურსებში მონაწილეობას; • მეცნიერების პოპულარიზაციისთვის განხორციელდება საერთაშორისო და ადგილობრივი ღონისძიებები და ჩატარდება საგრანტო კონკურსები; • ცოდნის ეკონომიკის განვითარებისთვის შეიქმნება მეცნიერების კომერციალიზაციის ცენტრი და ამოქმედდება სამეცნიერო ინოვაციების ბროკერების ქსელი; • სამეცნიერო ინფრასტრუქტურა გაუმჯობესდება და საერთაშორისო სტანდარტებს დაუახლოვდება. პროფესიული განათლების მიმართულებით: • უზრუნველყოფილი იქნება პროფესიული განათლების დაფინანსების ეფექტიანი სისტემის შექმნა; ამოქმედდება პროფესიული განათლების დაფინანსების შედეგებზე დაფუძნებული მოდელი; • შემუშავდება პროფესიული განათლების სისტემის განვითარების 2021 წლისა და მომდევნო წლების გრძელვადიანი სტრატეგია და შესაბამისი სამოქმედო გეგმები; • შეიქმნება კოლეჯების შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობის ეფექტიანი ინსტიტუციური მექანიზმი − კერძო სექტორთან თანამშრომლობით დაფუძნდება პროფესიული განათლების განვითარების სააგენტო, რომელიც საჯარო-კერძო პარტნიორობას დაეფუძნება და უზრუნველყოფს პროფესიული განათლების სისტემის განვითარებას; • გაიზრდება პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელების პროცესში დარგობრივი გაერთიანებებისა და კერძო სექტორის როლი; • გაიზრდება პროფესიული საგანმანათლებლო, მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების ხელმისაწვდომობა; შემუშავდება პროფესიული განათლების მიღმა მყოფი მოწყვლადი ჯგუფების იდენტიფიცირებისა და პროფესიულ განათლებაში ჩართვის მექანიზმები; • დამტკიცდება პროფესიული განათლების მასწავლებლის პროფესიული 81 სტანდარტი და მისი მომზადების, პროფესიაში შესვლისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ახალი მოდელი; • ამოქმედდება პროფესიული განათლების მასწავლებლის შედეგებზე ორიენტირებული შრომის ანაზღაურების ახალი სქემა; • ხარისხიანი პროფესიული განათლების უზრუნველსაყოფად დაინერგება პროფესიულ კვალიფიკაციათა ახალი ჩარჩო, პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების ავტორიზაციის ახალი სტანდარტები და პროცედურები, კრედიტების ახალი სისტემა და პროფესიული სტანდარტების კერძო სექტორის მიერ/მონაწილეობით შემუშავების წესი; • გაიზრდება დუალური და ბაზარზე მოთხოვნადი პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების რაოდენობა, რის საფუძველზედაც პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების კურსდამთავრებულთა დასაქმების მაჩვენებელი 65%-მდე, ხოლო პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების მონაწილეთა − 70%-მდე გაიზრდება; განისაზღვრება მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამების მარეგულირებელი ჩარჩო, დაიწყება მათი დანერგვა და პროგრამებზე სტუდენტთა მიღება; გაიზრდება ინტეგრირებული პროგრამების მასშტაბი; • დაიწყება არაფორმალური განათლების აღიარება და გაიზრდება მისი აღიარების მასშტაბი; • პროფესიული განათლების სისტემის ინტერნაციონალიზაციისთვის შეიქმნება საერთაშორისო სერტიფიცირების შესაძლებლობები საერთაშორისო გაცვლითი პროგრამების განსახორციელებლად და ინგლისური ენის სწავლების გასაძლიერებლად; • დაინერგება პროფესიული განათლების მართვის ელექტრონული სისტემა; შეიქმნება პროფესიული განათლების საინფორმაციო პორტალი; • პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის გაგრძელდება საქართველოს სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში საჭიროების შესაბამისად ახალი დაწესებულებების დაფუძნება; განხორციელდება ღონისძიებები არსებული დაწესებულებების გეოგრაფიული ქსელის საჯარო-კერძო პარტნიორობით გაფართოებისთვის. 4.1 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება (პროგრამული კოდი 32 02) ზოგადი განათლების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სისტემის განვითარება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ადრეული და სკოლამდელი განათლების საგანმანათლებლო სახელმწიფო სტანდარტების განვითარება და მათი დანერგვის ხელშეწყობა; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; ზოგადი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის განახლებული სტანდარტებისა და პროცედურების დამტკიცება/დანერგვა, მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად; 2030-2031 სასწავლო წლის დაწყებამდე ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; 82 ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შესაბამისი სასწავლო რესურსების შექმნა და განვითარება; ფართომასშტაბიანი სასკოლო შეფასების სისტემა დანერგვა; ახალი სახელმძღვანელოების პროცედურებით; შექმნა გრიფირების განახლებული მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების დანერგვა და განვითარება სსსმ/შშმ პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვის მიზნით; ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ დაწესებულებსა და სკოლებში სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა ბილინგვური განათლების მიდგომის გამოყენებით სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ასამაღლებლად და სწავლა-სწავლების ხარისხის გასაუმჯობესებლად; სკოლაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით, პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვისა და განხორციელების მექანიზმების შექმნა, მანდატურების, ასევე უსაფრთხოების დაცვაზე უფლებამოსილი პირების გადამზადების პროგრამების განხორციელება; მასწავლებლის პროფესიის რეგულირების ახალი წესის შემუშავება, მასწავლებელთა უწყვეტი პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა, მათი პროფესიული საჭიროებების შესაბამისად; სწავლა-სწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გასაუმჯობესებლად სკოლების დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების, პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; ზოგადი განათლების სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური კადრების მოზიდვა; სწავლა-სწავლების პროცესში საჯარო სკოლებში ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლის გაძლიერება და მრავალფეროვანი ციფრული რესურსებისა და დამხმარე სასწავლო მასალების შექმნა/დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; სკოლების აღჭურვა შესაბამისი ციფრული საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით; და შესაძლებლობების ტექნოლოგიებითა და იმ მოსწავლეების სკოლებში ტრანსპორტირების ხელშეწყობა, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა), სადაც სკოლები არ 83 ფუნქციონირებს და სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, აგრეთვე აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები; სასკოლო ინიციატივების წახალისება; 4.1.1 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 32 02 01) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების/სკოლების დაფინანსების უზრუნველყოფა ზოგადი განათლების დასაფინანსებლად ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივისა და მისი შესაბამისი სტანდარტული ვაუჩერით ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული მოსწავლეთა რაოდენობის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა რაოდენობის, სკოლის ექიმის/ექთნისა და საჯარო სკოლაში ბილინგვური სასკოლო სასწავლო გეგმის დანერგვის კოორდინატორის შრომის ანაზღაურების, მასწავლებელთა საათობრივი დატვირთვის, ადმინისტრაციული, სკოლის მოვლა-შენახვისა და სკოლის განვითარებისთვის საჭირო და სხვა ხარჯების გათვალისწინებით, რაც სკოლებს შესაძლებლობას აძლევს, სრულად შეასრულონ თავიანთი ფუნქცია-მოვალეობები. 4.1.2 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 02) განათლების სისტემაში დასაქმებულ პირთა, მათ შორის, სკოლამდელი და ზოგადი განათლების დაწესებულებაში მომუშავე პირების (დირექტორებისა და მასწავლებლების) პროფესიული განვითარება და მათი კვალიფიკაციის ამაღლება; ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლისა და სწავლების თანამედროვე მიდგომების დანერგვის, ხელმისაწვდომობისა და გავრცელების ხელშეწყობა; მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტების განვითარების, ეფექტური დანერგვისა და რესურსების შექმნის გზით მასწავლებელთა ზოგადი და საგნობრივი პროფესიული კომპეტენციების განვითარება; ეროვნული უმცირესობებისთვის ხარისხიანი განათლების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ენის გაძლიერებით; მიღების მაღალმთიანი და ბარის შორეული სოფლების საჯარო სკოლებში კვალიფიციური კადრების მოზიდვის გზით სწავლა - სწავლების პროცესის ხელშეწყობა და განათლების მიღების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა; არაქართულენოვანი სკოლების მხარდაჭერა - ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონების არაქართულენოვანი სკოლების მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების და სწავლა-სწავლების პროცესის ხელშეწყობა. 4.1.3 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 03) 84 საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთა უსაფრთხო გარემოს შექმნა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის საკითხებზე საგანმანათლებლო დაწესებულებებისათვის შესაბამისი რეკომენდაციების მიცემა; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში განაწილებული საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელება. 4.1.4 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება (პროგრამული კოდი 32 02 04) მოსწავლეთა ინტელექტუალური განვითარების, ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლებისა და ახალგაზრდების შესაძლებლობების თანაბრად კონკურენტულ გარემოში რეალიზების ხელშეწყობისა და მათი საერთაშორისო დონეზე წარმოჩენის მიზნით ეროვნული და საერთაშორისო ოლიმპიადების ორგანიზება; საერთაშორისო ოლიმპიადებზე, მათ შორის ევროპის გოგონათა მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადაზე (European Girls Mathematical Olympiad) საქართველოს სასკოლო/ეროვნული გუნდების მონაწილეობის ხელშეწყობა. მოსწავლეების აკადემიური მოსწრების წახალისება. 4.1.5 განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 05) განსაკუთრებული ფიზიკურ-მათემატიკური ნიჭით დაჯილდოებული მოსწავლეების მიერ საკუთარი პოტენციალის მაქსიმალურად რეალიზების ხელშეწყობის მიზნით მათი ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 4.1.6 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06) საჯარო სკოლების ყველა კლასის მოსწავლეების, კერძო სკოლების იმ მოსწავლეების, რომლებიც სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებიდან არიან და საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრული სხვა კატეგორიების მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა. 4.1.7 ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (პროგრამული კოდი 32 02 07) გალის რაიონის სკოლებისა და 2008 წლის აგვისტოს მოვლენებამდე ახალგორის რაიონის ფუნქციონირებადი სკოლების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარებით უზრუნველყოფა 4.1.8 ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 32 02 08) 85 პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეების ზოგადი განათლების უფლების უზრუნველყოფა, რაც მნიშვნელოვანია მათი პიროვნული და აკადემიური განვითარებისთვის; პენიტენციურ დაწესებულებებში ყოფნის პერიოდში ბრალდებულისა და მსჯავრდებულის მიერ იმ უნარების შეძენა, რომლებიც მათ გათავისუფლების შემდეგ დასაქმებაში დაეხმარება; პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეებისთვის ზოგადი განათლების მომსახურების მიწოდება და მათი საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა. 4.1.9 ეროვნული სასწავლო გეგმისა და სასკოლო სახელმძღვანელოების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 02 09) ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების ახალი დოკუმენტის შესაბამისად ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება, ზოგადი განათლების სამივე საფეხურზე საგნობრივი სასწავლო გეგმების რევიზია და ეროვნული სასწავლო გეგმის სხვა მხარდამჭერი ღონისძიებების (საკონსულტაციო მხარდაჭერა სკოლებისთვის, სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, სხვა უწყებებთან თანამშრომლობა ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, საექსპერტო შეფასებები და სხვა) განხორციელება; ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის მხარდაჭერა ქართულენოვან სკოლებში სამუშაო შეხვედრების მოწყობით, ამ გეგმის პრიორიტეტული თემების პილოტირებით, საგნობრივი გზამკვლევებისა და სხვა ინსტრუქციების მომზადებით; ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება და სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვა ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ და სასკოლო დაწესებულებებში: ბილინგვური სკოლამდელი განათლება და ბილინგვური სკოლა. 4.1.10 საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 10) ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) მცხოვრები მოსწავლეების, სადაც სკოლები არ ფუნქციონირებს ან სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, ასევე სოფლის/დაბის/ქალაქის საჯარო სკოლის შშმ და სსსმ სტატუსის მქონე, ეტლით მოსარგებლე მოსწავლეების და საჯარო სკოლებში მიმდინარე სამშენებლო/სარებილიტაციო სამუშაოებიდან გამომდინარე, მოსწავლეთა ტრანსპორტირებით უზრუნველყოფა 4.1.11 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" (პროგრამული კოდი 32 02 11) საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეებისა და მათი დამრიგებლების პორტაბელური კომპიუტერებით (ნოუთბუქებით) უზრუნველყოფა; 4.1.12 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 12) 86 საქართველოში თავშესაფრის მაძიებლებისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე არასრულწლოვანებისთვის ქართული ენის სწავლება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის დეპარტამენტის დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსებული არასრულწლოვანებისთვის ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსწავლეების ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე კონკურენტუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა; დუშეთის მუნიციპალიტეტის საჯარო სკოლების ბაზაზე დამატებითი მომსახურების სახით პანსიონური მომსახურების მიწოდებისას მოსწავლეების მიერ საკუთარი პოტენციალის მაქსიმალურად რეალიზების ხელშეწყობის მიზნით მათი ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით უზრუნველყოფა; მოსწავლეებში პატრიოტული სულისკვეთების, სახელმწიფოებრივი აზროვნებისა და მოქალაქეობრივი თვითშეგნების ამაღლება; საქართველოსა და მსოფლიოს წინაშე არსებული საფრთხეებისა და მათზე რეაგირების მექანიზმების გაცნობა; საგანგებო ვითარებაში უსაფრთხო ქცევის, თვითგადარჩენისა და სხვისი დახმარების უნარ-ჩვევების გამომუშავების ხელშეწყობა; უკრაინიდან საომარი მოქმედებების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე ჩამოსული არასრულწლოვნებისთვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 4.1.13 მასწავლებლის ეროვნული პრემია (პროგრამული კოდი 32 02 13) განათლების სისტემის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ღვაწლმოსილ მასწავლებლების დაჯილდოვება. 4.1.14 საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფორმაციულ - საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 14) სასწავლო პროცესში კომპიუტერული და ციფრული ტექნოლოგიების ინტეგრირების, ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების, ვირტუალური ლაბორატორიების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით საჯარო სკოლების Wi-Fi-ითა და შესაბამისი ტექნოლოგიებით (ნოუტბუკი, პროექტორი, პრინტერი) უზრუნველყოფა; სკოლების ვირტუალური საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით აღჭურვა; სასწავლო პროცესში ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის მიზნით, საჯარო სკოლებში ინტერნეტკავშირის უზრუნველყოფა და საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართულად ფუნქციონირების ხელშეწყობა; 87 სასწავლო პროცესში ელექტრონული უზრუნველყოფის მხარდაჭერა; რესურსებისა და სერვისების საჯარო სკოლებში ინფორმაციულ საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართული ფუნქციონირება და ინტერნეტკავშირის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; 4.1.15 სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 15) ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სკოლამდელი მხარდაჭერა; განათლების სკოლამდელი საინფორმაციო და განათლების მეთოდოლოგიური მუნიციპალური შესაძლებლობების გაძლიერება ხარისხიანი და ინკლუზიური ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების უზრუნველსაყოფად ადრეული და სკოლამდელი განათლების სისტემაში დასაქმებული საგანმანათლებლო პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა. 4.2 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07) სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებისათვის სრულად ადაპტირებული და გენდერული ასპექტების გათვალისინებით ახალი სკოლების მშენებლობა, ავარიული საჯარო სკოლების გამაგრება/სრული რეაბილიტაცია. ასევე, სასკოლო ავეჯითა და შესაბამისი საჭირო ინვენტარით ყველა ახალაშენებული და რეაბილიტირებული საჯარო სკოლის აღჭურვა; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების მშენებლობა/რეაბილიტაცია, სტუდენტური საცხოვრებლების განვითარება, საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფორმატში არსებული დაწესებულებების ქსელის გაფართოების ხელშეწყობა, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების მიზნით ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსება ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გამჯობესების მიზნით; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება. 2024 − 2028 წლებში საქართველოს მთავრობისა და დონორი ორგანიზაციების დაფინანსებით საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და მშენებლობა. 4.2.1 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 01) 88 საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში დაწესებულებების მშენებლობა/რეაბილიტაცია; ზოგადსაგანმანათლებლო ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებიის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.2 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 02) სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელმისაწვდომობის, მათ შორის, გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის, გაზრდის მიზნით არსებული დაწესებულებების ბაზაზე ფუნქციონირებადი კოლეჯების მშენებლობა და რეაბილიტაცია; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.3 სხვადასხვა სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 03) საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების მშენებლობა - რეაბილიტაცია, მათი სხვადასხა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; 4.2.4 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 04) უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ხელშეწყობა სამშენებლო/სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებისა და მათი სხვადასხვა ინვენტარით აღჭურვის მიზნით; 4.2.5 საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 05) საჯარო სკოლების ოპერირებისა განვითარების ხელშეწყობა; და მოვლა-პატრონობის სისტემის საჯარო სკოლების მოვლა-პატრონობისთვის პასუხისმგებელი მხარეების შესაძლებლობების განვითარება; საჯარო სკოლების ინვენტარიზაცია და ინვენტარიზაციასთან დაკავშირებული პროგრამული უზრუნველყოფის ღონისძიებების განხორციელება. 4.3 ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 06) დაწესებულებების ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების განვითარება გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლებისა და საბავშვო ბაღების მშენებლობა, ხოლო არსებულთა რეაბილიტაცია; 89 შშმ პირებისთვის საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. 4.3.1 საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 06 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; განვითარება და სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლების მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 4.3.2 სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების (პროგრამული კოდი 25 06 02) მშენებლობა-რეაბილიტაცია მუნიციპალიტეტებში ახალი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია, გენდერული ასპექტების გათვალისწინებით. 4.4 უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 32 04) საგამოცდო პროცესის სრულად წარმართვა თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით; უმაღლესი განათლების სისტემის დაფინანსების ახალი მოდელის შემუშავება, რომელიც ხელს შეუწყობს საგანმანათლებლო დაწესებულების მდგრად განვითარებასა და სასწავლო პროცესის სწავლის შედეგებზე ორიენტირებას; ხარისხის განვითარების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა და სადოქტორო პროგრამების შეფასების ერთიანი კონცეფციის შემუშავება; უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების ხელშეწყობა; პროგრამის „ვისწავლოთ საქართველში“ გაგრძელება; მასწავლებლის მომზადების ერთწლიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხულ პირთა დაფინანსების უზრუნველყოფა, სპეციალური მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამების ამოქმედება, სკოლისშემდგომი განათლებისათვის მომზადების პროგრამის განხორციელება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის, მსჯავრდადებულის მიერ ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის საგანმანათლებლო პროგრამაზე განათლების მიღების ხელშემწყობის უზრუნველყოფა; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გასაუმჯობესებლად; სახელმწიფო უნივერსიტეტებში პროგრამების მხარდაჭერა; ერთობლივი/ორმაგი ხელშეწყობა საგანმანათლებლო 90 რეგიონული უნივერსიტეტების პროექტების მხარდაჭერა; 4.4.1 გამოცდების ორგანიზება (პროგრამული კოდი 32 04 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩატარების ხელშეწყობა, პროფესიული ტესტირების, საერთო სამაგისტრო გამოცდებისა და მასწავლებლის გამოცდების ჩატარება; სტუდენტთა საგრანტო კონკურსის ჩატარება, რომელიც გულისხმობს გრანტის ნაწილობრივი ოდენობის მფლობელი სტუდენტის მიერ, საგრანტო კონკურსის შედეგად მეტი ოდენობის გრანტის მოპოვების ხელშეწყობას; სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარება; 4.4.2 სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 02) პიროვნების ინტერესებისა და შესაძლებლობების შესაბამისი უმაღლესი განათლების მიღების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების მოთხოვნილებათა დაკმაყოფილება; სასწავლო პროცესში სტუდენტთა აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა და წახალისება; მასწავლებლობის მსურველთა პროფესიული საქმიანობისთვის მომზადება; საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის ინფორმირება, საგანმანათლებლო სისტემასთან დაკავშირება და უმაღლეს განათლებაზე ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა; უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში თანამშრომლობის ხელშეწყობა; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების საერთაშორისო თანამშრომლობის და ინტერნაციონალიზაციის პროცესის ხელშეწყობა; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებასთან თანამშრომლობით, ერთობლივი აკადემიური ხარისხის (მათ შორის, ე.წ. „ორმაგი ხარისხის“) მინიჭების და/ან საერთაშორისო აკრედიტაციის ხელშეწყობის მიზნით საგანმანათლებლო პროგრამების შექმნა/განვითარება; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ხელშეწყობა საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების მიზნით. 4.4.3 უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 03) 91 ქართულის, როგორც უცხოური ენის, სწავლებისთვის პროგრამა „ირბახის“ განხორციელება და მის ფარგლებში უცხოელებისთვის ქართული ენის სასწავლო-მეთოდური, კულტუროლოგიური და დამხმარე მასალების შექმნა, რომლებიც ხელს შეუწყობს საზღვარგარეთ ქართული ენის სწავლებას, ქართული ენითა და კულტურით დაინტერესებასა და მათ პოპულარიზაციას; ქვეპროგრამაში „სტუდენტური ბარათი“ მონაწილე საწარმოების/ორგანიზაციების მიერ პირადი მოხმარების საქონელსა და გასაწევ მომსახურებაზე შეთავაზებული ფასდაკლების შესახებ ინფორმაციის სტუდენტებისთვის მიწოდება; „ევროსტუდენტის“ ეროვნული პროექტის ფარგლებში საქართველოს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სტუდენტთა სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის და მათი ცხოვრების პირობების შესწავლა და ანგარიშის მომზადება, სწავლასა და სტუდენტთა საერთაშორისო მობილობასთან დაკავშირებული საკითხების კვლევა. 4.4.4 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 04) უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ, უცხო ქვეყნის სხვადასხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში საბაკალავრო, სამაგისტრო, სადოქტორო და კვალიფიკაციის ამაღლების პროგრამებზე განათლების მიღების ხელშეწყობა; ქვეყნის საჯარო/საბიუჯეტო სექტორების გაძლიერება მაღალკვალიფიციური კადრებით, სხვადასხვა საერთაშორისო პროგრამასა და კურსზე მომზადებითა და კვალიფიკაციის ამაღლებით; საზღვარგარეთ მიღებული ცოდნის საქართველოში რეალიზების და მაღალკვალიფიციური საკადრო რესურსების ზრდის ხელშეწყობა; რეგიონული უნივერსიტეტების ინტერნაციონალიზაცია რეგიონების განვითარების და ეკონომიკური გაძლიერების ხელშეწყობის მიზნით; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის განათლების საერთაშორისო ცენტრის კურსდამთავრებულთა საუნივერსიტეტო საქმიანობაში ინტეგრირების ხელშეწყობა მიღებული ცოდნის აკადემიურ სივრცეში გაზიარების მიზნით; საქართველოს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან თანამშრომლობით საქართველოში უმაღლესი განათლების ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 4.4.5 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 05) უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა უმაღლესი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; და 92 აკადემიური პერსონალის განვითარების მხარდაჭერა; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში საგანმანათლებლო პროგრამების ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; 4.5 პროფესიული განათლება (პროგრამული კოდი 32 03) ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და ზოგადი უნარების განვითარებით; პროფესიული განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის მიზნით, კვალიფიკაციების ახალი ჩარჩოსა და პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებათა ავტორიზაციის ახალი სტანდარტების დანერგვის პროცესის ხელშეწყობა; კრედიტების ახალი ევროპული სისტემის და კერძო სექტორის მიერ/მონაწილეობით პროფესიული კვალიფიკაციების განვითარების მოდელის დანერგვა; პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად სერვისების განვითარება/გაფართოება, როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების შესაბამისად; პროფესიული განათლების დაფინანსების შედეგებზე დაფუძნებული მოდელის დანერგვის დაწყება, მათ შორის პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურების ახალი მოდელის ამოქმედება; საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფარგლებში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვაში კერძო სექტორის შემოყვანის სტიმულირების ხელშეწყობის ხელშეწყობა; პროფესიული საგანმანათლებლო და მომზადება-გადამზადების პროგრამების ხელმისაწვდომობის ზრდა და პროფესიული განათლების მიღმა მყოფი მოწყვლადი ჯგუფების იდენტიფიკაციისა და პროფესიულ განათლებაში ჩართვის მექანიზმების შემუშავება; ინტეგრირებული პროგრამების მასშტაბების გაზრდა, მათ შორის საჯარო სკოლებში დანერგვის გზით; პროფესიული განათლების სისტემაში პროფორიენტაციისა და კარიერის მართვის სერვისების ახალი სტრატეგიის შესაბამისად უზრუნველყოფა; პროფესიული განათლების მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის და მომზადების, პროფესიაში შესვლისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ახალი მოდელის დამტკიცება; არაფორმალური განათლების აღიარების მასშტაბების გაფართოვება; 93 პროფესიული განათლების სისტემის ინტერნაციონალიზაციის მიზნით, საერთაშორისო სერტიფიცირების შესაძლებლობების შექმნა საერთაშორისო გაცვლითი პროგრამების განსახორციელებლად და ინგლისური ენის სწავლების გასაძლიერებლად; ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლება და ადგილობრივ დონეზე სახელმწიფო ადმინისტრირების მიმართულებით საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ და სხვა დაინტერესებულ პირთა პროფესიული ცოდნისა და უნარების გაუმჯობესების ხელშეწყობა; არსებული გეოგრაფიული ქსელის საჯარო-კერძო ფორმატში გაფართოება; სკოლებსა და უნივერსიტეტებში გაძლიერება. 4.5.1 პროფესიული განათლების მიწოდების პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 03 01) პროფესიულ სტუდენტთა უზრუნველყოფა; სწავლების სახელმწიფო დაფინანსების საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სისტემაში შემავალი პროფესიული კოლეჯების ფუნქციონირებისთვის საჭირო ხარჯებით დაფინანსება; სკოლის მოსწავლეებისათვის სკოლის ბაზაზე პროფესიული განათლების უზრუნველყოფა; სკოლის ბაზაზე; საჯარო-კერძო პარტნიორობის საგანმანათლებლო დაწესებულებების შემოყვანის სტიმულირება. 4.5.2 ფარგლებში პროფესიული მართვაში კერძო სექტორის პროფესიული უნარების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 03 02) პროფესიული კვალიფიკაციების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების დანერგვის მხარდაჭერა; სამუშაოზე დაფუძნებული სწავლების მხარდაჭერა; პროფესიული განათლების საფეხურზე მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების ფარგლებში სახელმწიფო ენის სწავლების ხელშეწყობა; 94 პროფესიული განათლების საფეხურზე სტუდენტური და არაფორმალური განათლების სერვისების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების საფეხურზე ინკლუზიური პოლიტიკის განვითარებისა და ინკლუზიური პროფესიული განათლების სერვისების განვითარების ხელშეწყობა; პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ეკოსისტემების განვითარების ხელშეწყობა; სამეწარმეო პროფესიული განათლების მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების მხარდაჭერა, როგორც ადგილობრივი, ასევე საერთაშორისო საერთაშორისო პრაქტიკის გაზიარებით; მასწავლებელთა შიდაორგანიზაციული განვითარების მექანიზმების დანერგვის ხელშეწყობა; პროფესიული საგანმანათლებლო განვითარების ხელშეწყობა; დაწესებულებების ინსტიტუციური ტექნოლოგიებით გამდიდრებული სწავლების გზით განათლებაში ინოვაციური პედაგოგიკის გაძლიერება. 4.5.3 პროფესიულ ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება (პროგრამული კოდი 32 03 03) საქართველოს რეგიონებში სახელმწიფო და ადგილობრივი მართვის სფეროში არსებული საკადრო დეფიციტის დაძლევის ხელშეწყობა; საქართველოს მაღალმთიან და ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში მცხოვრებ მოქალაქეთა ერთიან სახელმწიფოებრივ სივრცეში ინტეგრაციის ხელშეწყობა; ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის სახელმწიფო ენის სწავლების ხელშეწყობა; 4.6 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05) საინჟინრო, ზუსტი, საბუნებისმეტყველო და ტექნოლოგიური (STEM), აგრეთვე ჰუმანიტარული და ქართველოლოგიური სამეცნიერო საგრანტო კონკურსების, ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების მასშტაბის გაფართოება; საზღვარგარეთ მოღვაწე ქართველი და უცხოელი აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის ქართულ სამეცნიერო სივრცესთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა; გამოყენებითი ხელშეწყობა; სამეცნიერო კვლევების კომერციალიზაციის პროცესის უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელის შემუშავება; 95 საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევით და სწავლების პროცესში; საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში სამეცნიერო ინსტიტუციებისა და კვლევითი ჯგუფების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა, ორმხრივი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი პროექტების განხორციელება; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის მდგრადობისა და განვითარების ხელშეწყობა. 4.6.1 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 01) გამორჩეული სამეცნიერო კვლევების განხორციელების უზრუნველყოფის გზით ცოდნის, ტექნოლოგიების, მეცნიერებიდან განვითარებული ინოვაციების ტრანსფერის ხელშეწყობა; საქართველოს შემსწავლელი მეცნიერებების განვითარების, ქართული მატერიალური და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის კვლევების ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა (პოსტდოქტორანტთა, დოქტორანტთა, მაგისტრანტთა) კვლევებისა და კარიერული განვითარების ხელშეწყობა. საქართველოში შექმნილი ახალი ცოდნის დისემინაციის ხელშეწყობა; უცხოეთის სხვადასხვა სამეცნიერო ფონდთან თანამშრომლობის გაძლიერების გზით მეცნიერების ინტერნაციონალიზაცია, სამეცნიერო თანამშრომლობისა და ერთობლივი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; მეცნიერების პოპულარიზაცია; ქართველ მეცნიერთა საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეში ინტეგრირებისა და კვლევების ხარისხის გაზრდის მიზნით საერთაშორისო სამეცნიერო ელექტრონულ მონაცემთა ბაზებზე და ინფრასტრუქტურაზე წვდომის უზრუნველყოფა. 4.6.2 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები (პროგრამული კოდი 32 05 02) ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების განხორციელება; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა; სამეცნიერო კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო ფორუმების, კონგრესების, კონფერენციებისა და სემინარები გამართვა, სამეცნიერო და პოპულარული 96 გამოცემების ხელშეწყობა; კოდიკოლოგიურ-ტექსტოლოგიური, წყაროთმცოდნეობითი და ხელოვნებათმცოდნეობითი ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევების განხორციელება, ბიბლიოგრაფიულ-საენციკლოპედიო, საგამოფენოსაგანმანათლებლო მიმართულებების განვითარების ხელშეწყობა; ხელნაწერთა რესტავრაცია-კონსერვაცია, ფონდების დიგიტალიზაცია; ადამიანის, ცხოველებისა და მცენარეების სხვადასხვა ბაქტერიული ინფექციის, მათ შორის, ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტული ბაქტერიული შტამებით გამოწვეული ინფექციების ეთიოლოგიური სტრუქტურის შესწავლა; ბაქტერიოფაგიაში, მიკრობიოლოგიასა და ვირუსოლოგიაში ფუნდამენტური გამოკვლევების ჩატარება; ბაქტერიული შტამების - გამომწვევების კვლევა და ამ შტამების საწინააღმდეგოდ სპეციფიკური ფაგების გამოყოფა, მათი დეტალური შესწავლა და ფაგური პრეპარატების შექმნა; ასტრონომიის, ასტროფიზიკისა და კოსმოსურ მეცნიერებათა სფეროში სამეცნიერო-კვლევითი, საგანმანათლებლო, საკონსულტაციო და მეცნიერების პოპულარიზაციის ხელშემწყობი საქმიანობის განხორციელება; ფიზიოლოგიის, ბიოქიმიის, მოლეკულური ბიოლოგიის, ბიოფიზიკის, ნევროლოგიის, ნეირომეცნიერებების, რადიობიოლოგიის, რადიაციული ეკოლოგიის და მათ მომიჯნავე დარგებში ფუნდამენტური და გამოყენებითი ხასიათის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევების ხელშეწყობა. 4.6.3 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 03) აგროსასურსათო სექტორში გამოყენებითი და ფუნდამენტური კვლევების ხელშეწყობა; აგრონომიის, აგროინჟინერიის, სასურსათო ტექნოლოგიების, სურსათის უვნებლობის, მეცხოველეობის, ვეტერინარიის, ეკონომიკისა და სატყეო საქმის სფეროებში სამეცნიერო შეხვედრების გამართვა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის შედეგად რეკომენდაციების შემუშავება, კვლევითი საქმიანობისა და სწავლების ერთობლივი ფუნქციონირების მხარდაჭერა, საერთაშორისო და სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომლობის გაღრმავება. 4.6.4 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 04) დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი კვლევების ხელშეწყობა; ერთეულების/სამეცნიერო 97 სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნიკური ხელშეწყობა/წახალისება; კადრების განვითარების სამეცნიერო პერსონალის საქმიანობისათვის, მათ შორის, სამეცნიერო საქმიანობისთვის, საჭირო ტექნიკური ხასიათის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა და შესაფერისი პირობების შექმნა; მეცნიერებისა და უმაღლესი განათლების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევისა და სწავლების პროცესში; 4.6.5 მეცნიერების პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 32 05 05) საქართველოში მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ქვეყნის სამეცნიერო და ინოვაციური პოტენციალის წარმოჩენა, ქართველ და უცხოელ მკვლევართა მიღწევების ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა. 4.7 ინკლუზიური განათლება (პროგრამული კოდი 32 06) მთელი საქართველოს მასშტაბით ინკლუზიური განათლების კომპონენტების აქტიური დანერგვა და განვითარება სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ)/შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვისთვის; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე პირთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა და სათანადო სერვისების შეთავაზება, ეფექტიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფა განათლების ყველა საფეხურზე; განათლების მიღმა დარჩენილი და სწავლის მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფი მოზარდების ფორმალურ განათლებაში ჩართვის, მათი სოციალიზაციის, განათლების, განვითარების, სრულფასოვანი მოქალაქეობის, საზოგადოებაში სრულფასოვანი ინტეგრაციის, კარიერის დაგეგმვისა და პროფესიული ორიენტაციის სირთულეების დაძლევის მიზნით, შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება; სენსორული ან/და მძიმე/ღრმა ინტელექტუალური ან/და მრავლობითი დარღვევის მქონე ან მრავლობითი სენსორული დარღვევის მქონე (ყრუ და უსინათლო) ან ქცევითი და ემოციური აშლილობის მქონე მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი რესურსსკოლების მოსწავლეების სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება მათი ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით; სკოლამდელ და ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში სპეციალურ 98 მასწავლებელთა და ინკლუზიურ განათლებაში ჩართულ სხვა სპეციალისტთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის სწავლების ხელშეწყობა, სქემით განსაზღვრული შესაბამისი სტატუსის მქონე სპეციალური მასწავლებლებისა და საჯარო სკოლაში ინკლუზიური განათლების მხარდამჭერი სპეციალისტების მხარდაჭერა; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეების ფსიქო-სოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა. 4.8 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 32 01) განათლების საყოველთაო ხელმისაწვდომობა და მისი ხარისხის ზრდა; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება; განათლების სისტემის კომპლექსური რეფორმის ეტაპობრივი განხორციელება, რომელიც გულისხმობს სისტემურ ცვლილებებს განათლების ყველა მიმართულებისა და საფეხურისთვის; საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, მოსწავლეების, სტუდენტების, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვასა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის კავშირის გაძლიერებას; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; სამინისტროს კომპეტენციის სფეროში/დარგში/მიმართულებაში გენდერული თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინება; ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სტანდარტების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა; სახელმწიფო ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებების ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ურთიერთობების მხარდაჭერა, ქართველოლოგიისა და ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობების განვითარება, მიმდინარე საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვა და შესაბამისი პროექტების განხორციელება; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინსტიტუციური თვითშეფასება, 99 2026-2027 სასწავლო წლის დაწყებამდე საჯარო სკოლების ავტორიზაციის უზრუნველსაყოფად; ზოგადი განათლების სისტემაში უნარებისა და ღირებულებების განვითარებაზე, კრიტიკულ და შემოქმედებით აზროვნებაზე, სწრაფად ცვალებად გარემოში ადაპტირებასა და წიგნიერებაზე ორიენტირებული ახალი მოდელის, აგრეთვე ინკლუზიური და სამოქალაქო განათლების პრინციპებზე დაფუძნებული ახალი სასწავლო პროგრამებისა და რესურსების დანერგვა; სკოლებში თანამედროვე მოთხოვნებისა საგანმანათლებლო გარემოს ჩამოყალიბება; და შესაძლებლობების მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟისა და მისი კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, შრომის ღირსეულ ანაზღაურებაზე ზრუნვა; სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და კეთილგანწყობილი სასწავლო გარემოს უზრუნველყოფა; ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფა და ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმების დახვეწა; მონიტორინგის გზით ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტების შესრულებაზე კონტროლის განხორციელება, ხარისხის განვითარებისა და ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით ყველა დაინტერესებული მხარის შესაძლებლობის გაძლიერება; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა, განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემებისა და მონაცემთა ბაზების ჩამოყალიბება განათლების სისტემაში ბიზნეს პროცესების ეფექტიანი მართვისა და ინფორმაციული უზრუნველყოფისთვის; ახალგაზრდების მიერ შესაბამისი, მაღალი ხარისხის განათლების მიღების, მათი დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ხელსეწყობა და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სხვადასხვა კვლევების ჩატარება; საერთაშორისო კვლევების (შეფასებების) განხორციელების უზრუნველყოფა; საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს 100 შორის სასესხო შეთანხმების „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ განათლების კომპონენტის განხორციელების ხელშეწყობა. 4.9 სახელოვნებო და სასპორტო სფეროში უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 33 02) უმაღლესი სახელოვნებო და სასპორტო განათლების ხელშეწყობა და მისი ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი ფინანსური რესურსით უზრუნველყოფა. 4.10 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის პროგრამისთვის - პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 32 11) განვითარების პროფესიული განათლების ქსელის გაფართოება, რომელიც ხელს შეუწყობს კვალიფიკაციის ამაღლებასა და უნარების განვითარებას; პროფესიული განათლების ხარისხის, მნიშვნელობის და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება, ეკონომიკური ზრდისა და სამუშაო ადგილების შექმნის ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების დაგეგმვასა და დაფინანსებაში კერძო სექტორის როლის გაზრდის ხელშეწყობა; ინკლუზიური და გენდერული თანასწორობის უნარების განვითარება და პროფესიული განათლების იმიჯის გაუმჯობესების ხელშეწყობა. 4.11 პროფესიული განათლება I (KfW) (პროგრამული კოდი 32 10) პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესებისა და პროფესიული განათლების პროვაიდერების რაოდენობის ზრდის ხელშეწყობა; „ექსელენსცენტრის“ მშენებლობა (ცენტრის ფუნქცია - საერთაშორისო სტანდარტების შესამაბისი პროგრამების განხორციელება ლოჯისტიკისა და მშენებლობის მიმართულებით); საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის ფარგლებში „hub“ სერვისის შეთავაზება; მშენებლობისა და ლოჯისტიკის მიმართულების პროგრამების განმახორციელებელი პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების გასაძლიერებლად დამატებითი ინვესტიციების გამოყოფა (რომლის პარტნიორიც იქნება ექსელენს ცენტრი რიგი პროგრამების განხორციელებისას); 4.12 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) (პროგრამული კოდი 32 09) ადრეული განათლების ხარისხისა და ხელმისაწვდომობის, ასევე ზოგადი განათლების სისტემაში სწავლების და სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში საგრანტო დაფინანსების გზით მოდერნიზებული აკადემიური პროგრამების დანერგვის ხელშეწყობა და ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; 101 განათლების მონაცემთა სისტემის განვითარება, დაინტერესებულ მხარეებთან კომუნიკაციისა და კოორდინაციის გაძლიერება; პროგრამის ეფექტიანი მართვის, მონიტორინგისა და შეფასებების მხარდაჭერა; 4.13 საბიბლიოთეკო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 02) საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მონაცემთა ბაზების შექმნა და უცხოეთის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საბიბლიოთეკო ფონდების ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, წიგნთმცოდნეობისა და ბიბლიოგრაფიის დარგებში სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ორგანიზება; საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; საბიბლიოთეკო დარგში ინოვაციური პროცესების მართვის ხელშეწყობა; საბიბლიოთეკო კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული ბიბლიოთეკისა და ციფრული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა; საბიბლიოთეკო პროცესებში და მკითხველთა მომსახურებისთვის ინტერნეტის გამოყენება; საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ვებგვერდის სრულყოფა და მხარდაჭერა. 4.14 ბიბლიოთეკის ოფიციალური სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 04) სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურსფესტივალები, მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, მათი პროფესიული შესაძლებლობების გაზრდა; ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის შემოქმედებითი და სპორტული უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი ხელოვნებისა და სპორტის დარგების სპეციალისტების აღზრდა; 102 ხარისხიანი სასწავლო პროცესის უზრუნველსაყოფად საგანმანათლებლო დაწესებულებების სწავლებისთვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით აღჭურვა; პროფესიული მხარდაჭერა. 4.15 საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიეროკვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება (პროგრამული კოდი 30 04) პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება, საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების, აგრეთვე სამოქალაქო უსაფრთხოების საკითხებში კადრების მომზადება და გადამზადება; ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. 4.16 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (პროგრამული კოდი 48 00) საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით განვითარების ხელშეწყობა; ცენტრებში მეცნიერების შემდგომი საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შედეგების საექსპერტო შეფასების დოკუმენტის შექმნა; სამეცნიერო-ტექნიკური მონაპოვრების საქართველოს საგანმანათლებლო სივრცეში დანერგვის ხელშეწყობა; სამეცნიერო- ქართველ მეცნიერთა კვლევითი სიახლეების საერთაშორისო არენაზე გატანის ხელშეწყობა; ქართველოლოგიურ კვლევათა ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა (სტიპენდიები, სამეცნიერო შეხვედრების (კონფერენციების) ორგანიზება); პერიოდული სამეცნიერო ჟურნალების (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მოამბე“, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „მაცნის“ სერიები) გამოცემა; სამეცნიერო და ხელშეწყობა; სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის გამოცემის მრავალტომეული ენციკლოპედიების − „საქართველო“ და „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა“ მორიგი ტომების გამოცემა; ქართული ენის ელექტრონული ბაზის შექმნა და სხვადასხვა ლექსიკონის 103 ტომების გამოსაცემად მომზადება; სამეცნიერო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების გამართვა. 4.17 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა დაინტერესებული პირების გადამზადება (პროგრამული კოდი 26 04) და სხვა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების – სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგების საჭიროებათა ანალიზი, ტრენინგების დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვითა და საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმისა და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელებით; კერძო სექტორისა და საბიუჯეტო დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ასამაღლებლად ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივი განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენით; როგორც სპეციფიკით, ისე შინაარსით ტრენინგების საჯარო მოხელეების, სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ საზოგადოების ფართო წრეებში; საჯარო ორგანიზაციების თანამშრომლებისთვის საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების აკრედიტებული პროგრამების განხორციელება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და პენიტენციური დაწესებულებების მოსამსახურეებისთვის კვალიფიკაციის ამაღლებისა და პერიოდული გადამზადების კურსების ჩატარება; მსჯავრდებულთა რესოციალიზაციის/რეაბილიტაციის ხელშეწყობა მათი პროფესიული განათლებით უზრუნველყოფით, აგრეთვე მათი პროფესიული მომზადების/გადამზადების და დასაქმებისთვის მომზადების გზით შესაბამისი სივრცეების შექმნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; სასწავლო კურსებისა და დასაქმების პროგრამების განხორციელება; პენიტენციურ დაწესებულებებში არსებულ ბიბლიოთეკებში წიგნადი ფონდის შექმნა და განახლება, საბიბლიოთეკო აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დანერგვა. 4.18 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 20 03) 104 სახელმწიფო უსაფრთხოების სფეროში არსებული ცოდნის თავმოყრა, ანალიზი და განახლება, სასწავლო პროცესში ინოვაციური მეთოდების გამოყენება; საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; თანამედროვე დასავლური გამოცდილებისა და მიღწევების შესწავლა და სათანადო სტანდარტების დანერგვა, არსებულ გამოწვევებზე შესაბამისი რეაგირება და მათი წარმატებით დაძლევა პროფესიულ საგანმანათლებლო სფეროში, აგრეთვე სამეცნიერო მუშაობის სათანადო ორგანიზება და წარმართვა; უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური პროფესიული განათლების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; და სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში საგანმანათლებლო და კვლევითი საქმიანობების განვითარების ხელშეწყობა; საჭიროებიდან გამომდინარე, საქართველოს და უცხო ქვეყნების სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება. 4.19 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება (პროგრამული კოდი 09 02) იუსტიციის მსმენელების (მოსამართლეობის კანდიდატების) პროფესიული სასწავლო კურსის რეგულარული განხორციელება; მოქმედი მოსამართლეების, მოსამართლეთა თანაშემწეების, სასამართლოთა მენეჯერებისა და სასამართლო სისტემის სხვა მოხელეების პროფესიული გადამზადება რეგულარული სასწავლო აქტივობის – ტრენინგების საშუალებით. 4.20 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 23 05) საქართველოს ფინანსთა კვალიფიკაციის ამაღლება; სამინისტროს სისტემის თანამშრომელთა საბიუჯეტო ორგანიზაციებისა (ცენტრალურ, ავტონომიურ და ადგილობრივ დონეზე) და კერძო სექტორის თანამშრომელთა და ასევე, ფიზიკური პირების მომზადება/გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ინიციირებული რეფორმების ხელშეწყობა მათ დანერგვასთან დაკავშირებული ტრენინგების ორგანიზებით; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემისა და სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციებისთვის პროფესიული და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზება/ადმინისტრირება; საერთაშორისო და უცხოურ ორგანიზაციებთან და სასწავლო 105 დაწესებულებებთან ერთად პროექტების შემუშავება და განხორციელება, მათ შორის, გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობის მიზნით; დონორებთან თანამშრომლობის ფარგლებში სტუდენტებისა და სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფის (მათ შორის, ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენლები, საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებში მცხოვრები ქალები, ძალადობის მსხვერპლი ქალები, შშმ პირები, კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალები) ცოდნისა და უნარების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით ღია ლექციების, უსასყიდლო სასწავლო კურსებისა და ტრენინგკურსების ორგანიზება. 4.21 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 16) საერთაშორისო და საქართველოს საგანმანათლებლო და კანონმდებლობების შესაბამისად, საზღვაო და მომიჯნავე კვალიფიციური კადრების მომზადება; საზღვაო დარგებში საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სასწავლო უნივერსიტეტის − ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის კვლევით ცენტრად ჩამოყალიბება და საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვლევითი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით უზრუნველყოფა და სტუდენტთა საზღვაოსნო პრაქტიკით უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; სასწავლო მასალებისა და მატერიალურტექნიკური ბაზის განახლება; კურსდამთავრებულების კარიერული წარმატების უზრუნველსაყოფად სტუდენტთა ხელშეწყობისა და მომსახურების სამსახურის განვითარება; საკრუინგო კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა. 4.22 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში (პროგრამული კოდი 28 02) საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა მომზადება და გადამზადება, საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ სხვა საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოს საგარეო პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ეფექტიანად დაგეგმვისა და წარმართვისთვის საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის, სხვა სამთავრობო უწყებებისა და დაინტერესებული მხარეებისთვის ანალიტიკური და კვლევითი პროდუქტების შექმნა და მიწოდება. 4.23 ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება (პროგრამული კოდი 01 03) ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებებისა და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოებისა და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა 106 ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის სისტემური განვითარების ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო სიმბოლიკისა და მისი მნიშვნელობის პოპულარიზაცია; ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (წყაროების) მოძიება (საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ) და ანალიზი; სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. 5 მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება ქვეყნის ეკონომიკის მდგრადობის უზრუნველყოფის მთავარი მამოძრავებელი ძალაა მაკროეკონომიკური გარემოს სტაბილურობა. მაკროეკონომიკური და ფისკალური სტაბილურობის გასაძლიერებლად: • საქართველოს მთავრობა ახორციელებს ფისკალური დეფიციტის თანამიმდევრული შემცირების პოლიტიკას. ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიით გამოწვეული გლობალური კრიზისისა და „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის საგამონაკლისო ნორმების ამოქმედების ფონზე 2020−2023 წლებში ფისკალური პოლიტიკისთვის დაგეგმილი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პოლიტიკის ამოცანაა საშუალოვადიან პერიოდში დეფიციტის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) მიმართ 3%-იან ნიშნულზე დაბრუნება; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა მიმდინარე ანგარიშის ბალანსის გასაუმჯობესებლად. 2024 წლისთვის სამიზნე მაჩვენებელი მშპ-ის 5%-ის ფარგლებში არსებული ნიშნულის შენარჩუნება იქნება; • დაცული იქნება საქართველოს ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობის პრინციპი; • ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიით გამოწვეული სირთულეების ფონზე უზრუნველყოფილი იქნება საგარეო ვალის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ზღვარზე მდგრადი დაბრუნება. ამასთანავე, მსხვილი საგზაო და სხვა ინფრასტრუქტურული პროექტების დასრულების შემდეგ საქართველოს მთავრობა დეფიციტის შემცირების ხარჯზე გააგრძელებს ვალის მნიშვნელოვან შემცირებას; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა დამატებითი რესურსების მოსაზიდად და კაპიტალური ხარჯების 8%-ის ფარგლებში შესანარჩუნებლად; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ბიუჯეტის გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად; განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საბიუჯეტო პროცესში მოსახლეობისა და დაინტერესებული ორგანიზაციების ჩართულობის გაზრდას; • განხორციელდება შესაბამისი სამუშაოები ქვეყნის საინვესტიციო რეიტინგის 107 მისაღწევად, რაც ნიშნავს მაღალი სტანდარტის საინვესტიციო სანდოობის მოპოვებას. ამ ფონზე ხელი შეეწყობა ქვეყანაში ინვესტიციების რაოდენობისა და ხარისხის ზრდას, რაც ახალ სამუშაო ადგილებს შექმნის; • ფართოდ დაინერგება საჯარო ინვესტიციების მართვის (PIM) ინსტრუმენტი, რაც სახელმწიფოს მიერ ეფექტიანი ინვესტიციების განხორციელებას უზრუნველყოფს. ამ ინსტრუმენტის მეშვეობით 2024 წლისთვის დაგეგმილია ბიუჯეტიდან განხორციელებული საინვესტიციო პროექტების სრული დაფარვა. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს ბიზნესგარემოს გაუმჯობესების ხელშეწყობისთვის აქტიური რეფორმების განხორციელებას: • დაცული იქნება საკუთრების ხელშეუხებლობის პრინციპი; • ხელისუფლების პოლიტიკა ძირითადად დაეფუძნება ბიზნესსუბიექტებს შორის მაქსიმალურად კონკურენტული გარემოს ხელშეწყობას, გაძლიერდება კონკურენციის ინსტიტუციური ჩარჩო და გაიზრდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს კონკურენციის ეროვნული სააგენტოს ეფექტიანობა; • 2021 წლიდან ამოქმედდა სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განმხილველი დამოუკიდებელი ორგანო, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფო შესყიდვების პროცესის გამჭვირვალობას და გააუმჯობესებს კონკურენტულ გარემოს; • გაფართოვდება ბიზნესგარემოზე ზემოქმედების მქონე საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებული ინსტრუმენტი; გაგრძელდება თითოეული შემოღებული მარეგულირებელი ნორმის ფაქიზად დანერგვა ნებისმიერი უარყოფითი შედეგის თავიდან ასაცილებლად; • ხელისუფლება შეინარჩუნებს დაბალ გადასახადებს; • დაიწყება საგადასახადო ადმინისტრირებაში ავტომატური დეკლარირების სისტემის დანერგვა, რაც მნიშვნელოვნად შეამცირებს ბიზნესსუბიექტების საგადასახადო ორგანოებთან მუშაობის დროს და საჭირო რესურსს. ქვეყანაში წარმოების გასაძლიერებლად განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • გაგრძელდება მუშაობა ახალი პრიორიტეტული სექტორების იდენტიფიცირებისა და განვითარებისთვის; აქცენტი გაკეთდება მცირე და საშუალო ბიზნესის საჭიროებებზე მორგებული სერვისების შეთავაზებაზე; • გაგრძელდება ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების სახელმწიფო პროგრამების დახვეწა და მათი ეფექტიანობის გაზრდა; • გაგრძელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − აწარმოე საქართველოში საქმიანობის ფარგლებში მოქმედი პროგრამები და უზრუნველყოფილი იქნება მათი ეფექტიანობა; • საკრედიტო საგარანტიო სქემის/მექანიზმის ფარგლებში ახალ სესხებზე სახელმწიფოს გარანტიის მოცულობა არაუმეტეს 90%-ით განისაზღვრა. სქემით სარგებლობა შესაძლებელია არსებული სესხების რეფინანსირების/რესტრუქტურიზაციის შემთხვევაშიც, რომლებზედაც სახელმწიფოს გარანტიის მოცულობა 30%-მდეა; • განვითარდება ონლაინპლატფორმა − tradewithgeorgia.com, რომელიც ექსპორტიორი კომპანიებისთვის სხვადასხვა მომსახურების ერთი ფანჯრის პრინციპით მიწოდებას ითვალისწინებს; შეიქმნება ექსპორტიორი კომპანიების მხარდამჭერი ახალი მექანიზმი, რომელიც გულისხმობს მათ ტექნიკურ მხარდაჭერას შემდეგი 108 მიმართულებებით: ონლაინპლატფორმების განვითარება, მარკეტინგული კვლევები, ბრენდინგი და პოზიციონირება, საერთაშორისო სერტიფიკატების აღება და სხვა. საგარეო ვაჭრობის პოლიტიკის შემდგომი ლიბერალიზაციისა და გაფართოებისთვის მომდევნო წლებში გადაიდგმება შემდეგი ნაბიჯები: • ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით (DCFTA) გათვალისწინებული ვალდებულებების ეფექტიანი შესრულების მიზნით განხორციელდება საშუალოვადიანი და ყოველწლიური გეგმები და გაგრძელდება საკანონმდებლო დაახლოების პროცესი შესაბამისი რეფორმებით; • 2024 წლის ჩათვლით საქართველო შეასრულებს ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული საკანონმდებლო დაახლოების ვალდებულებების 85%-ს, მათ შორის, სრულად შესრულდება ვალდებულებები სახელმწიფო შესყიდვების, საბაჟოს და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების მიმართულებებით; • ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გასაფორმებლად კონსულტაციები გაგრძელდება და მიღწეული შედეგების შესაბამისად წარიმართება მოლაპარაკებები. საქართველო გააგრძელებს ეკონომიკური რეფორმების ციკლს, რომელიც კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას და, შესაბამისად, საქართველოს მოსახლეობის კეთილდღეობის ზრდას. განხორციელდება შემდეგი ეკონომიკური რეფორმები: • სახელმწიფო საწარმოების რეფორმა; • დამატებული ღირებულების გადასახადის ავტომატური დაბრუნების რეფორმა; • კაპიტალის ბაზრის რეფორმა; • საპენსიო რეფორმა; • წიაღის რეფორმა; • გადახდისუუნარობის რეფორმა; • ენერგეტიკის რეფორმა; • საგადასახადო დავების რეფორმა; • „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ცვლილება, რომლის მიზანია საქართველოს კანონმდებლობის ევროპულ სტანდარტებთან დაახლოება. მოწესრიგდება ბიზნესსუბიექტების მმართველების ინტერესთა კონფლიქტსა და კეთილსინდისიერების ვალდებულებასთან დაკავშირებული საკითხები, აგრეთვე სამეწარმეო საზოგადოების პარტნიორის ვალდებულებების შესრულებასთან, საზოგადოების რეორგანიზაციასა და ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული საკითხები. 5.1 მეწარმეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 07) კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისთვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო 109 სექტორისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონალური და გლობალური კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოებისა და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისთვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ბაზრის კვლევის კუთხით კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დაგეგმვისა და მიზანმიმართული განვითარებისთვის; ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის წარმოჩენა მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების პოპულარიზაციით; მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ქვეყნის გარეთ საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია და ამ მიზნით სექტორული კვლევების, საინვესტიციო პროექტების, გზამკვლევებისა და სხვა მარკეტინგული მასალების მომზადება; პრიორიტეტულ სექტორებში სამიზნე კომპანიების იდენტიფიცირება, მათთან პროაქტიულად დაკავშირება და შეხვედრების ორგანიზება; პოტენციური და არსებული ინვესტორების დახმარება ინვესტიციის განხორციელების პროცესში; მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო საგარანტიო სქემისა და ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური პროგრამის მეშვეობით. 5.1.1 მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 24 07 01) მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და 110 კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ექსპორტისა და ინვესტიციების მიმართულებების გაძლიერების მიზნით დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტიანი განხორციელება. 5.1.2 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 07 02) საქართველოში მეწარმეობის განვითარება, მეწარმე სუბიექტების მხარდაჭერა, ახალი საწარმოების შექმნის/არსებული საწარმოების გაფართოების/გადაიარაღების ხელშეწყობა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობისა და საექსპორტო პოტენციალის გაზრდა ფინანსებზე, უძრავ ქონებაზე და ტექნიკურ დახმარებაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; მცირე და საშუალო მეწარმეობის ხელშეწყობა რეგიონებში; საქართველოში შემოქმედებითი ინდუსტრიის (მათ შორის, კინოწარმოების) განვითარება; კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობისა და პოტენციალის შენარჩუნება; მცირე და საშუალო საწარმოების ზრდის მხარდაჭერა ფინანსების, უძრავი ქონებისა და ტექნიკური დახმარების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; კომერციულ ბანკში აღებული იპოთეკური კრედიტის გარანტიით ან/და სესხის პროცენტის თანადაფინანსებით სამშენებლო სექტორის ხელშეწყობა; მრავალშვილიანი ან/და იმ ოჯახებისათვის, რომელთაც ჰყავთ ახალშეძენილი შვილი/შვილები, საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, იპოთეკური კრედიტების სუბსიდირების გზით; ბაზარზე ფასიანი ქაღალდების სახეობის, რაოდენობისა და ხელმისაწვდომობის ზრდის ხელშეწყობა, კერძოდ: ბონდების გამოშვების თანადაფინანსება; საინვესტიციო ფონდების განვითარება; აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების ხელშეწყობა; მიკრო და მცირე მეწარმეობის ხელშეწყობა, აღნიშნულ სეგმენტში ახალი სამუშაო ადგილების შექმნის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობისა და სამეწარმეო პოტენციალის ზრდა, სესხის უზრუნველყოფაში თანამონაწილეობის და ფინანსურ რესურსზე ხელმისაწვდომის გაზრდის გზით; მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების წვდომის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო-საგარანტიო სქემის საშუალებით. კომერციული ბანკების/მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიერ გაცემული სესხების საგარანტიო მექანიზმით უზრუნველყოფა; ექსპორტის განვითარებისა და ხელშეწყობის ფარგლებში: საქართველოს 111 საექსპორტო პოტენციალის ქვეყნის გარეთ სხვადასხვა საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია; საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირება; ბაზრის კვლევებისა და კონსულტაციების მეშვეობით ადგილობრივ ექსპორტზე ორიენტირებული კომპანიების უნარების ამაღლება, ქართული პროდუქციის კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ევროპის მეწარმეთა ქსელში ჩართვა; ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნების თაობაზე მეწარმეების ცნობიერების ამაღლება და მათი შესრულებისთვის ტექნიკური დახმარების გაწევა; ინვესტიციების ხელშეწყობის ფარგლებში: ახალი საინვესტიციო პროექტების დაწყების, სამუშაო ადგილების შექმნისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების გაზრდის ხელშეწყობა; არსებული ინვესტორების მხარდაჭერა („aftercare“); მსოფლიოს მასშტაბით საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია. 5.2 სახელმწიფო ქონების მართვა (პროგრამული კოდი 24 06) სახელმწიფო ქონების მართვა/განკარგვა და სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მართვაში არსებული ლიკვიდური, გადახდისუუნარო და მოგებიანი საწარმოების კლასიფიკაცია მათი ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის მიხედვით; არამოგებიანი საწარმოების რაოდენობის შემცირება ლიკვიდაციით, გაკოტრებით ან რეორგანიზაციით; გამოუყენებელი აქტივების ეკონომიკურ ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო ქონების განკარგვის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; ბრუნვაში პროცესის ჩართვისა შესახებ და ინფორმაციის სახელმწიფო ქონების მოვლა-პატრონობისა და დაცვის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და პრივატიზებული ქონების მიღებიდან რეალიზაციამდე არსებული პროცედურების ეფექტიანად მართვა; სვანეთში, გუდაურსა და ბაკურიანში საბაგირო გზებისა და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და ინფრასტრუქტურის განვითარება; საქართველოს აეროპორტების უზრუნველსაყოფად; განვითარება უსაფრთხო ფრენების ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობის ხელშეწყობა; მოძრავი ქონების განკარგვის გამჭვირვალე, გამარტივებული პროცედურების უზრუნველყოფა; კონკურენტული და 112 მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად ვებგვერდის − eAuction.ge-ს მომხმარებელთათვის სერვისების მიწოდებისა და ქონების განკარგვის პროცედურების გამარტივება, ვებგვერდის მოდერნიზაციისთვის სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება და ახალი სერვისების დამატება; არსებული სერვისების ხელშეწყობა. 5.3 შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების სახელმწიფო ფინანსების მართვა (პროგრამული კოდი 23 01) სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევისათვის, საერთაშორისო დონეზე აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად; საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის მომდევნო ეტაპების განხორციელება საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგიის შესაბამისად; ფისკალური რისკების შეფასება და მართვა (სახელმწიფო საწარმოებიდან, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტებიდან, სასამართლო დავებიდან მომდინარე და სტიქიური მოვლენებისა და კლიმატის ცვლილების ფისკალური რისკები); სახელმწიფო საწარმოთა ფინანსური ზედამხედველის ან/და პარტნიორის უფლებამოსილებების განხორციელება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს როლის გაძლიერება; საშუალოვადიანი ფისკალური პოლიტიკის შემუშავება; გრძელვადიანი ფისკალური რისკების შეფასება და ანალიზი; საერთო წონასწორობის დინამიკურ-სტოქასტური (DSGE) მოდელის თეორიული და ტექნიკური მახასიათებლების სრულყოფა და პროგნოზის ხარისხის მონიტორინგი; ქვეყნის მაკროეკონომიკური განვითარების და სტაბილურობის ამსახველი მაჩვენებლების შესახებ ანალიტიკური და ინფორმაციული მასალის მომზადება; სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტიანად განაწილებისთვის ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება; საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების განხორციელება; სტრატეგიული/სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტებსა და ბიუჯეტს შორის კავშირების გაძლიერება; ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების და ქვეპროგრამების პოლიტიკის კლასიფიკატორთან დაკავშირება (გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG), გენდერული თანასწორობა, კლიმატის ცვლილება, ადამიანური კაპიტალის მიზნები, სექტორული სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები) და მათი ფისკალური გავლენის შესახებ ინფორმაციის საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში ასახვა; 113 საინვესტიციო პროექტების მართვის რეფორმის სრულყოფილად განხორციელება საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების მართვის განახლებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად; ყველა ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტის შეფასება და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად წინასწარი შეფასებისა და საბოლოო შერჩევის ეტაპების განხორციელება პროექტის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტსა და საშუალოვადიან ფისკალურ ჩარჩოში გათვალისწინებამდე; ახალი საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების ანალიზის პროცესში გენდერული თანასწორობისა და კლიმატის ცვლილების საკითხების გათვალისწინება მეთოდოლოგიით განსაზღვრული წესით; ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის გასაზრდელად ელექტრონული სისტემის − ბიუჯეტის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების ჩართულობის სისტემის (ebtps.mof.ge – Budget Transparency and Participation System) დანერგვა, რომელიც ყველა დაინტერესებულ პირს აძლევს შესაძლებლობას, გაეცნოს ბიუჯეტის შესახებ ინფორმაციას, ქვეყნის ძირითად პრიორიტეტებს და ბიუჯეტის პროგრამებს, დაგეგმოს ბიუჯეტი საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად და მიიღოს უკუკავშირი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში მისი მოსაზრებების გათვალისწინების შესაძლებლობის თაობაზე; ცენტრალური ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის გაძლიერების ხელშეწყობა; საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული პრიორიტეტული პროგრამებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად საჭირო ფინანსური რესურსების მობილიზებისათვის დონორ ორგანიზაციებთან და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან ეფექტიანი თანამშრომლობის გაგრძელება; დამატებითი საინვესტიციო რესურსების მოზიდვის პარალელურად საქართველოს მთავრობის ვალის მდგრადობის შენარჩუნება როგორც საშუალოვადიან, ისე გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს მთავრობის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ხელშეწყობისათვის სხვადასხვა ინსტრუმენტის გამოყენება; განვითარების ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციასთან დაკავშირებული საკითხების გადაწყვეტის კოორდინაცია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კომპეტენციის ფარგლებში და აღებული ვალდებულებების შესრულების მონიტორინგი; საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოებთან ურთიერთობის გაგრძელება; 114 სუვერენული სარეიტინგო შეფასებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფა; საქართველოს პრიორიტეტულ სახელმწიფოებთან შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობისა და გადასახადებისთვის თავის არიდების აღკვეთის შესახებ შეთანხმების გაფორმება, აგრეთვე არსებული შეთანხმებების განახლება; დარიცხვის მეთოდზე დაფუძნებული სააღრიცხვო სისტემის შემოღება და საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) დანერგვა როგორც საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე, ავტონომიური რესპუბლიკების, მუნიციპალიტეტების და მათი დაქვემდებარებული ერთეულების დონეზე; სახელმწიფო ფინანსების მართვის ინტეგრირებული საინფორმაციო სისტემის (PFMS) განვითარება. 5.4 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 23 02) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის მიერ მიწოდებული სერვისების ხელმისაწვდომობისა და ინკლუზიურობის გაზრდა, ამ სერვისების ბიზნესპროცესების ოპტიმიზაცია; თვითმომსახურების წახალისება, რაც მომხმარებელს შესაძლებლობას აძლევს, მომსახურების მიღების პროცესი თავად მართოს, ხოლო შემოსავლების სამსახურს − გრძელვადიან პერსპექტივაში, უზრუნველყოს რესურსების ოპტიმიზაცია; გადასახადის გადამხდელთა მიმართ ღონისძიებების ორგანიზება და ჩატარება; საგადასახადო კონტროლის აუდიტის შიდა სატრენინგო სისტემის გაძლიერება და აუდიტორების კვალიფიკაციის ამაღლება. აუდიტორების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება; აუდიტის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის გაუმჯობესება, რომელიც სრულად უნდა ასახავდეს საგადასახადო შემოწმების პროცესებს; კანონთან შესაბამისობის სფეროში არსებული საგადასახადო რისკების მართვის პროცესის გაძლიერება; კანონშესაბამისობის პროგრამების ფარგლებში საგადასახადო ვალდებულებების მქონე არარეგისტრირებულ პირთა გამოვლენის, გადასახადის გადამხდელთა ძირითადი მონაცემების სისწორის კონტროლის, დროული დეკლარირების უზრუნველსაყოფი ღონისძიებების, დეკლარაციების სისწორის კონტროლის, დღგ-ის ავტომატური უკან დაბრუნების ფარგლებში რისკის შემცველი დეკლარაციების შესწავლის და გადასახადის გადამხდელების დაუბეგრავი 115 დოკუმენტების კონტროლის განხორციელება; ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა კონტროლი და კანონმდებლობის აღსრულების მონიტორინგი; გადასახადების დროულად გადახდის მაღალ დონის შენარჩუნება; ამოღებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობის გაზრდა და შედეგად დაგროვილი უიმედო საგადასახადო დავალიანების შემცირება; გადამხდელთათვის გადახდის პროცედურების გამარტივება; ელექტრონული სერვისების განვითარება, კერძოდ, გადამხდელთან საჩივრების ეტაპზე ელექტორნული კომუნიკაციის (საჩივრის წარმოდგენა/საჩივარზე მიღებული გადაწყვეტილების გაგზავნა) გაფართოვება; გადასახადის გადამხდელების საჩივრების განხილვის დროის ოპტიმიზაცია; არსებული პროგრამული მოდულების დახვეწა და ახალი პროდუქტების შექმნა რომლებიც უზრუნველყოფ სამსახურის ძირითადი ფუნქციების მხარდაჭერას, ინსტიტუციურ განვითარებასა და მდგრადობას; რისკზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენება, რომლებიც უზრუნველყოფს საგადასახადო და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებული პროცედურების საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობას; საბაჟო კონტროლის განხორციელების პროცედურების გამარტივება; ეფექტურობის ზრდა, საბაჟო კინოლოგიური მომსახურები უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებული აკრძალვებისა და შეზღუდვების ეფექტიანი მართვის მიზნით ფიტოსანიტარიული და ვეტერინარული კონტროლის ევროსტანდარტების შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა; იმპორტიორების/ექსპორტიორების და საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის მკვეთი პირებისთვის კომფორტული გარემოს შექმნის, აგრეთვე საბაჟო პროცედურების სრულყოფილად განხორციელების მიზნით საბაჟო გამშვები პუნქტებისა და გაფორმების ეკონომიკური ზონების მოდერნიზაცია; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით აღებული ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც ითვალისწინებს არა მარტო ევროკავშირის დირექტივებსა და რეგულაციებთან დაახლოებას, საერთაშორისო კონვენციებთან შეერთებასა და საგადასახადო/საბაჟო პოლიტიკისა და 116 ადმინისტრირების საერთაშორისო პრინციპების დანერგვას, არამედ მათ ეფექტიან ადმინისტრირებას. 5.5 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება (პროგრამული კოდი 24 01) საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისა და ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის ხელშეწყობისთვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა და ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია/განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით; თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემოს შექმნისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებით, აგრეთვე მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანია ახალი სამუშაო ადგილების შესაქმნელად; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ეფექტიანი კოორდინაციით 2021−2025 წლებისათვის საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიითა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება; კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისთვის საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა, აგრეთვე კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისა და სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებით რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) განხორციელება; საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ხელშეწყობის მიზნით ღონისძიებების განხორციელება; პოზიციების შესაბამისი შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შრომის ბაზრის შესაბამისი კვლევების განხორციელება; შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის განვითარება; ეკონომიკური გაჯანსაღების ხელშეწყობის ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის ხელშეწყობისთვის თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა; ეკონომიკის განვითარებაზე ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და განხორციელება; საგარეო სავაჭრო ბრუნვის სტრუქტურული გაუმჯობესებისა და სავაჭრო რეჟიმების განვითარებისთვის რეკომენდაციების შემუშავების მიზნით, საგარეო სავაჭრო ბრუნვის რეგულარული ანალიზი. საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო 117 ბალანსის გაუმჯობესება; რეგიონალური, მრავალმხრივი და ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების, აგრეთვე პრეფერენციული და თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმების განვითარება; ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) გამოყენების ხელშეწყობა ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების შემცირების და ქვეყანაში წარმოებული პროდუქტისა და მომსახურების საერთაშორისო და ევროპულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობით; ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება და საქართველოს საერთაშორისო და ევროპულ ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაცია; სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება და შესაბამისი ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის განვითარება; საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განვითარება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმის გათვალისწინებით, ევროკავშირის მე3 ენერგეტიკულ პაკეტთან ჰარმონიზაცია, იმავე მიზნებისთვის ევროკავშირის მე-4 ენერგეტიკული პაკეტის დამუშავება, ენერგეტიკული რეფორმების განხორციელება; თანამედროვე, გამჭვირვალე, კონკურენტული და საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული ელექტროენერგიის ბაზრის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს საათობრივ ჭრილში ელექტროენერგიითა და თანამდევი მომსახურებით ვაჭრობას, დღით ადრე, დღიურ, საბალანსო და დამხმარე მომსახურებებს საბითუმო ბაზრების სეგმენტებში; ასოცირების შესახებ შეთანხმებითა და ენერგეტიკული გაერთიანების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ენერგეტიკის სექტორში; მწვანე ეკონომიკის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება მწვანე ეკონომიკის ზრდის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისთვის, რის შედეგად ქვეყანაში შეიქმნება მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემო; ქვეყანაში ენერგოეფექტურობის ხელშეწყობისთვის ელექტროენერგიის მომხმარებელი საყოფაცხოვრებო საქონლისთვის „ენერგოეტიკეტირების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; 118 მდგრადი დაფინანსების ქართული ტაქსონომიის შემუშავება, რომლის მიზანი იქნება, ნათლად განსაზღვროს, რომელი ბიზნესსაქმიანობა, პროგრამა ან პროექტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს რესურსეფექტიან, ენერგოეფექტურ, მწვანე ეკონომიკისა და მდგრადი, ინკლუზიური განვითარებისკენ მიმართულ ღონისძიებად; ენერგეტიკის სფეროს მდგრადი განვითარების პოლიტიკის, სტრატეგიის, მოკლე-, საშუალო- და გრძელვადიანი პროგრამების/გეგმების შემუშავება; ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მართვაში არსებული ენერგეტიკული საწარმოების პარტნიორის/აქციონერის უფლებამოსილებების განხორციელება; ენერგეტიკის სფეროში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; მეზობელ ქვეყნებთან ენერგეტიკული ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარების ოპტიმალურ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი რეალიზაციის კოორდინაცია; საავტომობილო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის სფეროში სხვადასხვა ქვეყანასთან ორმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმებების გაფორმება; მრავალმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმების („აზერბაიჯანის რესპუბლიკას, საქართველოს, რუმინეთსა და თურქმენეთს შორის საერთაშორისო სატრანზიტო და სატრანსპორტო მარშრუტის „კასპიის ზღვა შავი ზღვა“ დაარსებისა და დანერგვის შესახებ“ შეთანხმება) გაფარმება; სამშენებლო სექტორის განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაზე, უზრუნველყოფს მშენებლობის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესებას, დასაქმების ზრდას და მოსახლეობის საცხოვრებელ ადგილებზე შენარჩუნებას; ევროპულ და საერთაშორისო მოთხოვნებთან ჰარმონიზებული საქართველოს სამშენებლო სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობის, ტექნიკური რეგლამენტების/სტანდარტების შემუშავება, ახალი თაობის ევროკოდების თარგმნა/რედაქტირება, მიღება და დანერგვა; საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; ევროკოდების ეროვნული დანართების შემუშავება; არქიტექტორებისა და ინჟინერ-მშენებლების სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ჰიდროტექნიკური ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის სისტემის ჩამოყალიბება; ელექტრონული კომუნიკაციების, საინფორმაციო და თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო 119 საზოგადოების ჩამოყალიბების პროცესების დაჩქარება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების, მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობა; ევროპასა და აზიას შორის ფართოზოლოვანი, გლობალური ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის განვითარება; ფოსტის სფეროსა და საფოსტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ფოსტის სფეროში საერთაშორისო ორგანიზაციების მსოფლიო საფოსტო სტანდარტების შესაბამისი, უნივერსალური საფოსტო მომსახურებების დანერგვა, დანიშნული საფოსტო ოპერატორისთვის ერთიანი საფოსტო წესების დადგენა; ქვეყნის მდგრადი ეკონომიკური განვითარებისთვის ადგილობრივ და საერთაშორისო ინვესტორებთან აქტიური თანამშრომლობა; სწორი და ეფექტიანი კომუნიკაციითა და მხარდაჭერით ქვეყანაში მსხვილი ინვესტიციების განხორციელების ხელშეწყობა; საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით საკანონმდებლო ჩარჩოს ფორმირება, რომლის დებულებებიც თანხვდენილი იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკასთან და წაახალისებს ადგილობრივ ინვესტიციებს და ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების შემოდინებას. 5.6 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 40 02) სამთავრობო რეზიდენციებში საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, სხვა უმაღლესი თანამდებობის პირთა, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა მათი საქმიანობისთვის საჭირო, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პირობებით, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების თანამედროვე ინვენტარითა და დანადგარებით აღჭურვა. 5.7 ფინანსების მართვის ელექტრონული (პროგრამული კოდი 23 04) და ანალიტიკური უზრუნველყოფა სახელმწიფო ფინანსების მართვის (ელექტრონული) სისტემის (PFMS) მხარდაჭერა, განვითარება, მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება და დანერგვა; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის − eDocument-ის ფუნქციური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა, ინციდენტების ეფექტიანი მართვა, სისტემის ტექნოლოგიური განვითარება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია; გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მართვის სისტემის (EIMS) (რომელიც შეიცავს მრავალი ბიზნესპროცესის ავტომატიზაციის კომპონენტს და ის მომხმარებლები არიან კერძო ბიზნესის წარმომადგენლები) აღრიცხვა, მართვის და მონიტორინგის პროცესების გამარტივება, სისტემის მოდერნიზებას, ფუნქციონალურ განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ყიდვა-გაყიდვის უნიკალური ელექტრონული სისტემის − eAuction.ge-ს (უძრავმოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის) მოდერნიზაცია და ფუნქციური განახლება; 120 საინფორმაციო სისტემებისა და ვებგვერდების ეფექტიანი ფუნქციონირება, ვებგვერდების მფლობელთა ცნობადობის ამაღლება, საზოგადოებისთვის დეტალური ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, დაინტერესებული პირებისთვის ინფორმაციის ონლაინრეჟიმში მიწოდება და უკუკავშირის მიღება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და მისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის შექმნა, ელექტრონული საინფორმაციო სისტემების შექმნა, განვითარება, მომსახურება, მდგრადობისა და საიმედოობის უზრუნველყოფა, ბიზნესუწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. 5.8 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 47 01) სტატისტიკური სისტემის პოლიტიკის განხორციელება და მონიტორინგი; დოკუმენტების შემუშავება, სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევებისა და მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, მონაცემთა გავრცელება და ანგარიშგება; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ საკანონმდებლო ბაზის განახლება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება/განახლება; საერთაშორისო ორგანოებში წარმომადგენლობა და თანამშრომლობა; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ მომხმარებელთა ნდობის განმტკიცება; ცნობიერების ამაღლება და დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურ-ტექნიკური და ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური რესურსების უზრუნველყოფა; ეფექტიანობისა და ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა; ტექნიკური და კომპიუტერული აღჭურვილობის განახლება. 5.9 მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა (პროგრამული კოდი 47 03) მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდად 2015−2024 წლების პერიოდის განსაზღვრიდან გამომდინარე, საქართველოს, როგორც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრი ქვეყნის, ჩართვა „მოსახლეობისა და საცხოვრისების აღწერის 2020 წლის მსოფლიო რაუნდში“; მოსახლეობის აღწერისთვის საერთაშორისო რეკომენდაციების გათვალისწინებით, 2024 წელს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მონაცემთა დამუშავება და გამოქვეყნება; 121 მოსახლეობის რიცხოვნობის, მათი დემოგრაფიული, სქესობრივ-ასაკობრივი შემადგენლობისა და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის დადგენა; შინამეურნეობების, დაკავებული საცხოვრისების, მოსახლეობის პირობებისა და სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობების დადგენა; საბინაო ქვეყნის აღმასრულებელი ხელისუფლებისა და საკანონმდებლო ხელისუფლების, მუნიციპალიტეტების ორგანოებისა და საზოგადოების ინფორმირება; არსებული სიტუაციის შესწავლის, შეფასებისა და პროგნოზირების საფუძველზე, ქვეყნის უახლესი ათწლეულის სოციალურ-ეკონომიკური და დემოგრაფიული სტრატეგიის შემუშავება. 5.10 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 47 02) მთლიანი შიდა პროდუქტის გაანგარიშება, როგორც ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის ძირითადი მახასიათებელი; ქვეყნის საგარეო ვაჭრობისა და ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება; მომსახურებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ მონაცემების მოპოვება; სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება, ფასების საერთაშორისო შედარების განხორციელება; საქართველოს რეზიდენტებისა და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების შესახებ, აგრეთვე საქართველოს რეზიდენტების მიერ ქვეყნის გარეთ განხორციელებული ვიზიტების თაობაზე მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; ბიზნესსექტორსა და არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორში მიმდინარე მოვლენებისა და პროცესების ანალიზი და მათ შესახებ სტატისტიკურ მონაცემთა წარმოება; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური კვლევის ჩატარება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების გაანგარიშება; სამაცივრო, სასაკლაო გამოკვლევა; მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის საფინანსო საქმიანობის განმახორციელებელი საწარმოებისა და ლომბარდების საქმიანობის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის შეგროვება; ტრანსპორტის სტატისტიკის წარმოება (მგზავრთა გადაყვანა და ტვირთის 122 გადაზიდვა); საავტომობილო ტრანსპორტის ნატურალური მაჩვენებლებისა და ამ დარგში ენერგორესურსების საბოლოო მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შინამეურნეობებში ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; შრომის ბაზრისა და სამუშაო ძალის დეტალური გამოკვლევა; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევის ჩატარება; შინამეურნეობების მდგომარეობის შესახებ სტატისტიკური მონაცემების (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბისა და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა) მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; სტატისტიკური შინამეურნეობებსა და ტექნოლოგიების გამოყენება; საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ბიზნესში მონაცემების საწარმოთა ინოვაციური აქტივობის გამოკვლევა; დაუკვირვებადი ეკონომიკის გამოკვლევა სხვადასხვა სექტორში. 5.11 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო (პროგრამული კოდი 43 00) საქართველოში ბაზრის ლიბერალიზაციის, თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობის, ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვის მიზნით სააგენტოში წარმოდგენილი საჩივრების განხილვა და მათზე შესაბამისი რეაგირება; მოკვლევების ფარგლებში დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების, კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმებისა და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის ფაქტების გამოვლენა და აღკვეთა; სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ განხორციელებული კონკურენციის შემზღუდველი ქმედებების გამოვლენა და მათი გამოსწორების გზების დასახვა; კომპეტენციის ფარგლებში ქვეყანაში განხორციელებული კონცენტრაციებისა და გაცემული სახელმწიფო დახმარებების კონტროლი; სხვადასხვა ბაზრის მონიტორინგი და კონკურენტული გაუმჯობესებისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება; გარემოს 123 ადგილობრივი ინდუსტრიის დაცვა დემპინგური იმპორტით მიყენებული ზიანისგან ან/და შესაძლო ზიანის მიყენებისგან; ანტიდემპინგური ღონისძიებების შემოღებასთან დაკავშირებით შესაბამისი დასკვნების შემუშავება და საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; საქართველოს ბაზარზე მომხმარებლის უფლებების დარღვევის პრევენცია, დაცვა და დარღვევების აღმოჩენის შემთხვევაში შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განხილვის საბჭოს ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 5.12 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური (პროგრამული კოდი 38 00) საქართველოში უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ტერორიზმის დაფინანსების და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო − ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) − სტანდარტებსა და ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის სფეროში ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება. 5.13 ბუღალტრული აღრიცხვის, (პროგრამული კოდი 23 06) ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის განვითარება ევროდირექტივასთან „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისათვის“, რეგულაციასთან „ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2002 წლის 19 ივლისის რეგულაცია 1606/2002 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენების შესახებ“ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების მიზნით; ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა; აუდიტისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსურ ანგარიშგებაზე სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის სისტემის დახვეწა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოება, რომელიც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან, 2006/43/EC ევროდირექტივასთან და 537/2014 ევრორეგულაციასთან შესაბამისობას; სრულფასოვანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბება, ანგარიშვალდებულ 124 პირთა ცნობიერების ამაღლება და რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიმართულებით. 5.14 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 18) საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის გაფორმებული „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმებისა და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და „TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.“ს შორის გასაფორმებელი ოქმის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 27 აპრილის №923 განკარგულების შესაბამისად, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე აღებული ვალდებულებების დაფარვა. 5.15 ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 04) რეგულირება და განხორციელების ბაზარზე განთავსებული ინდუსტრიული და სამომხმარებლო პროდუქტების ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ევროპის ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით; 5.16 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) (პროგრამული კოდი 24 13) საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით გათვალისწინებული ენერგეტიკული რეფორმის განხორციელება, რომელიც გულისხმობს „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებას. აღნიშნული რეფორმის ფარგლებში „ენერგოეფექტურობის შესახებ“ და „შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ“ საქართველოს კანონებით გათვალისწინებული კანონქვემდებარე აქტების მიღების/დამტკიცების და შესრულების მიზნებია: ენერგოაუდიტორების აკრედიტაციისა და სერტიფიცირების სისტემის ჩამოყალიბება; ენერგოაუდიტის სავალდებულო წესების ამოქმედება; სატრენინგო პროგრამების დანერგვა ენერგოაუდიტორებისთვის მრეწველობასა და შენობების სექტორში, შენობების ენერგოეფექტურობის სერტიფიკატების (ეეს) შემფასებლებისთვის, გათბობისა და გაგრილების სისტემების ინსპექტორებისთვის; საწარმოო ციკლის ენერგოეფექტურობის გაზრდა; შენობების სექტორში (არსებულ და მშენებარე შენობებში) ენერგოეფექტური სტანდარტების დანერგვა; ენერგოეფექტურობის მინიმალური მოთხოვნებით დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად, შენობების განახლება; შენობებში ენერგოეფექტურობის დანერგვისთვის მათი საჭირო ტექნიკური უზრუნველყოფა, აგრეთვე კომპიუტერული პროგრამების ჩამოყალიბება მუნიციპალურ დონეზე და მუნიციპალიტეტების შესაბამისი სამსახურების კადრების გადამზადება; საჯარო შენობების ინვენტარიზაცია და რეესტრის ჩამოყალიბება ენერგოეფექტურობის განსახორციელებლად; ენერგოეფექტური ღონისძიებების შედეგად მიღებული ენერგოდაზოგვის მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და დადასტურების პლატფორმის ამუშავება. 5.17 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა (პროგრამული კოდი 49 00) 125 მცირე და საშუალო ხელშეწყობა მათი ინტეგრაციისთვის; საწარმოების მხარდაჭერა და ექსპორტ-იმპორტის რეგიონალურ და საერთაშორისო ბაზრებში სხვადასხვა ქვეყნის სავაჭრო-სამრეწველო პალატებსა და ბიზნესგაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება, ინტეგრაცია და მჭიდრო თანამშრომლობა; ბიზნესფორუმების, კონფერენციების, გამოფენებისა და ორმხრივი შეხვედრების ორგანიზება ქართული და უცხოური ბიზნესწრეების წარმომადგენელთა მონაწილეობით, აგრეთვე ქართული კომპანიების საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის ხელშეწყობა და „როუდშოუების“ ორგანიზება; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნესკავშირების დამყარების ხელშეწყობა და პარტნიორების მოძიება; საქართველოს ბიზნესსუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით მათი ინტერესების ადვოკატირება; საქართველოს რეგიონული ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა ბიზნესკომპანიებთან შეხვედრების, ტრენინგების, სემინარების, ფორუმებისა და პრეზენტაციების გამართვის გზით, მათ შორის, ელექტრონული ფორმით, აგრეთვე კონსულტაციების გაწევა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და პრობლემური საკითხების გაცნობის მიზნით; საერთაშორისო კომერციული და საინვესტიციო დავების განსახილველად საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობა; საწარმოო ინსტრუქტორებისა და გამომცდელების გადამზადება, აგრეთვე პროფესიული უნარების სააგენტოს ფუნქციონირების ხელშეწყობა როგორც დამფუძნებელთა კრებისა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობით, ისე სამეთვალყურეო საბჭოს სამდივნოს მეშვეობით; კომპანიების თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, მათ შორის, გაციფრულების ხელშეწყობა; პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; ქვეყნის გარეთ ქართული კულტურის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებაზე საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ამ ღონისძიებებში ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა; ქართული ხელოვნებისა და კულტურის საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის 126 განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის კულტურის თვალსაჩინო დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; მოღვაწეთა კულტურასა და ბიზნესს შორის პარტნიორული ურთიერთობების გამყარება; ხელოვნების დარგების წარმომადგენელთა მიერ კავშირების დამყარება ინსტიტუციურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის პალატებსა და შოუბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. 5.18 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება (პროგრამული კოდი 24 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება: საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში სტანდარტის − EN ISO 9001:2015-ის შესაბამისად ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ზოგადი პრინციპების დანერგვა, ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება, საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების საქართველოს სტანდარტებად მიღება; მეტროლოგიის სფეროში საერთაშორისო აღიარების შენარჩუნება/გაფართოება და დამკვეთებისთვის, მათ შორის, რეგიონალურ დონეზე, სერვისების შეთავაზება; მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების (TBT) მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. 5.19 ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა (პროგრამული კოდი 24 09) ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თავისუფალ ბლოკებზე ღია საერთაშორისო ტენდერის ჩატარება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის შექმნა და მართვა; ნავთობის გადამუშავების ლიცენზიის, ბუნებრივი გაზის დამუშავების ლიცენზიის, ნავთობის ტრანსპორტირების ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; 127 ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; „წევრი სახელმწიფოებისთვის ნედლი ნავთობის ან/და ნავთობპროდუქტების მინიმალური სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების დაკისრების შესახებ“ საბჭოს 2009 წლის 14 სექტემბრის 2009/119/EC დირექტივის შესრულება; ბუნებრივი წყალბადის ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სფეროს საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება. 5.20 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი (პროგრამული კოდი 03 00) საქართველოს ტერიტორიაზე პირის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებასთან დაკავშირებული უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის ხელშეწყობა. 5.21 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო (პროგრამული კოდი 53 00) შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირება და უფლებამოსილი ორგანოსთვის შეთავაზება, აგრეთვე უფლებამოსილი ორგანოსა და კერძო ინიციატორისთვის შესაძლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტის იდენტიფიცირებასა და შესაბამისი პროცედურების განხორციელებაში დახმარების გაწევა; უფლებამოსილი ორგანოს მიერ წარდგენილი პროექტის კონცეფციის ბარათების შეფასება, საჭიროების შემთხვევაში შენიშვნების მომზადება და რეკომენდაციების შემუშავება; ერთიანი და ყოვლისმომცველი საჯარო და პროექტების მონაცემთა ბაზის შექმნა და ანალიზი; კერძო თანამშრომლობის ინსტიტუციური პოტენციალის განვითარების მიზნით საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროში უფლებამოსილი ორგანოს ცოდნის დონის ამაღლების ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების განხორციელებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციებისა და სახელმძღვანელოების შემუშავება, მათ შორის, პროექტის იდენტიფიცირებისა და მომზადების, კერძო პარტნიორის შერჩევის, პროექტის განხორციელების, მონიტორინგისა და შემდგომი შეფასების ეფექტიანობის ხელშეწყობისთვის; საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საფინანსო ინსტიტუტებთან თანამშრომლობა, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მიმართულებით საქართველოს შესაბამისი სარეიტინგო მაჩვენებლების გაუმჯობესება; საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სფეროს მარეგულირებელი სამართლებრივი ჩარჩოს გაუმჯობესებისთვის სათანადო ცვლილებების შემუშავება და შესაბამისი ორგანოებისთვის წარდგენა. 6 ინსტიტუციონალური მხარდაჭერა განვითარება და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი 128 განხორციელდა საჯარო სამსახურის ფუნდამენტური რეფორმა, რის შედეგადაც ის გარდაიქმნა დამსახურების შესაბამისად კარიერულ წინსვლაზე, კეთილსინდისიერებაზე, პოლიტიკურ ნეიტრალიტეტზე, მიუკერძოებლობასა და ანგარიშვალდებულებაზე დაფუძნებულ, სტაბილურ, საჯარო სამსახურის ერთიან სისტემად. ღია მმართველობის პარტნიორობის საქართველოს სამოქმედო გეგმებით საქართველო უპასუხებს „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ (OGP) ყველა გამოწვევას: საჯარო სერვისების გაუმჯობესებას, საჯარო სექტორში კეთილსინდისიერების ამაღლებას, საჯარო რესურსების უკეთეს მართვას, უსაფრთხო გარემოს შექმნას და კორპორაციული პასუხისმგებლობის გაუმჯობესებას. ჩამოყალიბდება ევროპული სტანდარტების ადგილობრივი თვითმმართველობა; დასრულდება არადემოკრატიული, არაეფექტიანი დარგობრივ-ცენტრალიზებული მმართველობის დემოკრატიულ, ეფექტიან ტერიტორიულ მმართველობად გარდაქმნა. საჯარო მმართველობის ძირეული რეფორმის განხორციელების, პოლიტიკის დაგეგმვის ეფექტიანი და ეფექტური სისტემის ჩამოყალიბებისა და დახვეწის მიზნით: • შეიქმნება მტკიცე საკანონმდებლო საფუძვლები ცენტრალურ და ადგილობრივ დონეებზე; საქართველოს კანონმდებლობით მკაფიოდ განისაზღვრება აღნიშნულ დონეებზე პოლიტიკის დაგეგმვის სავალდებულო დოკუმენტების ჩამონათვალი, იერარქია, ურთიერთმიმართება და თავსებადობა როგორც ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების, ისე მუნიციპალიტეტების პრიორიტეტების დოკუმენტებთან; • გაუმჯობესდება პოლიტიკის დოკუმენტების ხარისხის კონტროლის მექანიზმები და, შესაბამისად, საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობები; • გაუმჯობესდება პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების ხარისხი; • უზრუნველყოფილი იქნება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების სისტემის ჩამოყალიბება. განხორციელდება საჯარო სამსახურის წარმატებული რეფორმის მხარდაჭერის ღონისძიებები რაციონალური, ეფექტიანი და ეფექტური, დეპოლიტიზებული, მაღალპროფესიული და დამსახურების შესაბამისად კარიერულ წინსვლაზე, კეთილსინდისიერებასა და უწყვეტ პროფესიულ განვითარებაზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურის სისტემის ჩამოსაყალიბებლად. ამ მიზნით: • ყველა საჯარო დაწესებულებაში გაძლიერდება საკადრო (ადამიანური რესურსების მართვის) სამსახური, დაიხვეწება ადამიანური რესურსების მართვის თანამედროვე, ავტომატიზებული სისტემების სტანდარტები და დასრულდება მათი დანერგვა; • საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საჯარო სამსახურის ბიურო ინსტიტუციურად გაძლიერდება; უზრუნველყოფილი იქნება მის მიერ კანონით განსაზღვრული ფუნქციების უკეთ შესრულება; • უზრუნველყოფილი იქნება საჯარო დაწესებულებებში პროფესიული განვითარების ეფექტიანი სისტემების შექმნა, გამართული ფუნქციონირება და 129 განვითარება; • საჯარო დაწესებულებებში დაინერგება და დაიხვეწება სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო მოხელეების შედეგზე ორიენტირებული საქმიანობის დაგეგმვისა და ანგარიშგების ეფექტიანი მექანიზმები და ინსტრუმენტები. ღია მმართველობის პრინციპების დანერგვა და სახელმწიფო სერვისების განვითარება კვლავ საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრიორიტეტი იქნება. ღია მმართველობის პრინციპების დანერგვის, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადმინისტრაციული ორგანოების საქმიანობის ეფექტიანობისა და მათი ანგარიშვალდებულების გაძლიერების მიზნით განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • დაიხვეწება საქართველოს ადმინისტრაციული კანონმდებლობა, უპირველეს ყოვლისა, თანამედროვე გამოწვევების შესაბამისად გადამუშავდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი; • საქართველოს კანონმდებლობით მოწესრიგდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირების შექმნასა და საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხები; • სახელმწიფო ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოების მიერ კერძო სამართლის იურიდიული პირების დასაფუძნებლად საქართველოს კანონმდებლობით განისაზღვრება კონკრეტული მოთხოვნები კონკურენციის შეზღუდვისა და ინტერესთა კონფლიქტის შემთხვევების გამორიცხვის მიზნით; • სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებზე რეაგირების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის დაინერგება ელექტრონული მონიტორინგის პრაქტიკა; დაიხვეწება საჯარო ფინანსების განაწილებისა და მართვის სისტემა; • ანგარიშვალდებულებისა და პასუხისმგებლობის გაძლიერებისთვის დადგინდება წლის განმავლობაში განხორციელებული პროგრამებისა და პროექტების შესახებ ანგარიშგების, აგრეთვე ამ ანგარიშების გამოქვეყნებისა და საზოგადოებისთვის წარდგენის სტანდარტები. გაუმჯობესდება სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისები. ამ მიზნით: • მომხმარებელთა საჭიროებების გასათვალისწინებლად შემუშავდება მომხმარებლის ჩართულობის პრინციპზე დაფუძნებული სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისების შექმნის ერთიანი სტანდარტი; • გაიზრდება სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისების ხელმისაწვდომობა; • შეიქმნება სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისების ხარისხის მონიტორინგის სისტემა, რისთვისაც დაინერგება ერთიანი სტანდარტი; • ჩამოყალიბდება სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისების ფასწარმოქმნის სამართლიანი და ეფექტიანი მიდგომები; • გაუმჯობესდება სახელმწიფო და მუნიციპალური, აგრეთვე კერძო სექტორის ელექტრონული სერვისების ხელმისაწვდომობა; • გაუმჯობესდება საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ხარისხი; • გაძლიერდება კრიტიკული ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოება. ადამიანის უფლებების დაცვა, შესაბამისი ინსტიტუციური მექანიზმების დახვეწა და განვითარება, ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომის ინტეგრირება სახელმწიფო პოლიტიკის ჩამოყალიბებისა და კანონშემოქმედების პროცესში ძირითადი პრიორიტეტებია. ამ მიზნით: • დამტკიცდება და განხორციელდება საქართველოს ადამიანის უფლებათა დაცვის 130 ახალი ეროვნული სტრატეგია, რომლის უმთავრესი მიზანი იქნება აღნიშნული პრიორიტეტების ყოველდღიურ პრაქტიკაში ასახვა და ინსტიტუციური დემოკრატიის კონსოლიდაცია; კვლავ განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო პოლიტიკას; დამტკიცდება და განხორციელდება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის ახალი სახელმწიფო სტრატეგია (2021−2025 წლებისთვის); • უზრუნველყოფილი იქნება საკუთრების უფლების განუხრელი დაცვა, უპირველეს ყოვლისა, ქონების რეგისტრაციის სანდო და უსაფრთხო პროცედურების განხორციელებით, მათ შორის, უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვით; მიწის რეგისტრაციის წარმატებული რეფორმა ხელს შეუწყობს უფლებათა პირველადი რეგისტრაციის პროცესის მოკლე ვადაში დასრულებას; • გაგრძელდება ქმედითი ღონისძიებების განხორციელება თანასწორობის უფლების რეალიზებისთვის, ადამიანების ნებისმიერი ნიშნით დისკრიმინაციის თავიდან ასაცილებლად და აღსაკვეთად; • განხორციელდება ღონისძიებები საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში გენდერული თანასწორობის დასაცავად; უზრუნველყოფილი იქნება გენდერული უთანასწორობისა და გენდერული ნიშნით ჩადენილი ძალადობის თითოეულ ფაქტზე სწრაფი და ქმედითი რეაგირება; • საქართველო აქტიურად გააგრძელებს გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის აღსრულებას და შშმ პირთა ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით სულ უფრო მეტად შეუწყობს ხელს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში მათ სრულფასოვან ინტეგრაციას საქართველოს პარლამენტის მიერ 2020 წელს მიღებული „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; დაცული იქნება შშმ პირთა უფლებები გონივრული მისადაგების პრინციპის საფუძველზე, მათი საჭიროებების გათვალისწინებით; საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში შშმ პირთა სრულყოფილი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად სახელმწიფო ხელს შეუწყობს მათ დასაქმებას, აგრეთვე ინფრასტრუქტურის ადაპტირებას შშმ პირთა საჭიროებების გათვალისწინებით; • განხორციელდება ღონისძიებები „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის სრულყოფილად აღსრულებისთვის; მათ შორის, გამოიყოფა დამატებითი რესურსები სოციალური მუშაკების საკმარისი რაოდენობის, მათი კვალიფიკაციის ამაღლებისა და შესაბამისი ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად; • სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო პოლიტიკის პრიორიტეტული მიზანი იქნება ის, რომ თითოეულ მოქალაქეს, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, ჰქონდეს შესაძლებლობა, სრულფასოვნად ჩაერთოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში, ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში, პოლიტიკურ და სამოქალაქო პროცესებში; გაგრძელდება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის შესაბამისი სახელმწიფო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ეფექტიანი განხორციელება; • პრიორიტეტული იქნება სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლება; გაძლიერდება და მოსახლეობის ყველა სეგმენტის საჭიროებების გათვალისწინებით უფრო მრავალფეროვანი გახდება სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამები; • ეთნიკური უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში გაუმჯობესდება მათი წარმომადგენლებისთვის საზოგადოებრივი მომსახურების ხელმისაწვდომობა; გაგრძელდება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების გაძლიერებასა და ჩართულობაზე ორიენტირებული პროგრამების 131 განხორციელება; ხელი შეეწყობა ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებასა და დაცვას; განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ერთიან საინფორმაციო სივრცეში მათ ჩართვას; • გაგრძელდება მუშაობა შრომითი უფლებებისა და შრომის უსაფრთხოების სფეროს საკანონმდებლო ბაზის დახვეწისა და პრაქტიკაში სრულყოფილად დანერგვისთვის; პრიორიტეტული იქნება შრომის უსაფრთხოების მარეგულირებული ნორმების ეფექტიანი აღსრულება და საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შრომის ინსპექციის სამსახურის მანდატის ქმედითი რეალიზაცია; • სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენელთა მიერ ადამიანის უფლებების დარღვევის თითოეული სავარაუდო ფაქტის ეფექტიანი და დამოუკიდებელი გამოძიების უზრუნველსაყოფად ხელი შეეწყობა სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურში შექმნილი დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის დახვეწასა და გაძლიერებას; • საერთაშორისო სტანდარტების გათვალისწინებით გადამუშავდება საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი; ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების წარმოება უკეთ უპასუხებს ადამიანის უფლებათა დაცვასთან დაკავშირებულ თანამედროვე გამოწვევებს. 6.1 საკანონმდებლო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01) საქართველოს საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და განხორციელება; ფარგლებში საქართველოს სხვა უფლებამოსილებების ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; კონსტიტუციური პრინციპების შესაბამისად, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობა, მის მართვა-გამგეობაში პოლიტიკური ძალების ფართოდ წარმოდგენა; მოქალაქეთა მდგომარეობის გაუმჯობესების, ქვეყნის მდგრადი განვითარების და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა; საპარლამენტო საქმიანობის ხელმისაწვდომობა; ღიაობა, ინფორმაციის გამჭვირვალობა და მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა, ანგარიშვალდებულება; თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო ინფორმაციის მიწოდების უზრუნველყოფა; გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების 132 ხელშეწყობა და განხორციელება. 6.1.1 ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01 01) საქართველოს მოსახლეობის მიერ საქართველოს მინდობილი ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფა; პარლამენტისთვის კანონშემოქმედებითი საქმიანობის უზრუნველყოფა; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს ოკუპირებული რეგიონების ე. წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკით და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მისაღწევად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიცირება და მათთან შეერთება; საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის მიღება და მისი შესრულების საპარლამენტო კონტროლი; საქართველოს პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების ყოველწლიური ანგარიშების მოსმენა და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება; საერთაშორისო საპარლამენტთაშორისო ორგანიზაციებსა და სხვა სახელმწიფოთა პარლამენტების წევრებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესების გაღრმავება და მათ დირექტივებთან ჰარმონიზაცია. 6.1.2 საპარლამენტო ფრაქციების (პროგრამული კოდი 01 01 02) და პარლამენტის წევრების საქმიანობა საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის ფრაქციებისა და მაჟორიტარი პარლამენტის წევრების ბიუროების საქმიანობის ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, აგრეთვე მათი ხელშეწყობა საქართველოს პარლამენტისა და მისი ორგანოების საქმიანობაში მონაწილეობის მისაღებად, კანონშემოქმედებითი და მაკონტროლებელი (საზედამხედველო) საქმიანობის განსახორციელებლად; 133 საქართველოს პარლამენტის უზრუნველყოფა. 6.1.3 დროებითი კომისიების საქმიანობის საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 01 01 03) საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების მომზადება, კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების განხილვისას გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; ინფორმაციის საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; გენდერული თანასწორობის საკითხებზე თემატური მოკვლევების მომზადება და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელება. 6.1.3.1 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 01 01 03 01) საქართველოს პარლამენტის ბიუროს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარისა და მისი მოადგილეების, საქართველოს პარლამენტის წევრების, კომიტეტების, ფრაქციების, უმრავლესობისა და ოპოზიციის, დროებითი საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი, დოკუმენტური, საინფორმაციო, საფინანსო, მატერიალურ-ტექნიკური და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო მომსახურების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების მომზადება, კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების განხილვისას გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის განხორციელების ხელშეწყობა; წევრების მიერ უფლებამოსილების საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; ინფორმაციის საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის მართვა, განვითარება და ტექნიკური უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით საქართველოს პარლამენტის 134 გამგებლობისთვის ხელშეწყობა. 6.1.3.2 მიკუთვნებული სხვა საკითხების გადაწყვეტის გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება (პროგრამული კოდი 01 01 03 02) გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს უწყვეტი საქმიანობის უზრუნველყოფა, მათ შორის, პრიორიტეტულ საკითხებზე საქართველოს პარლამენტისთვის თემატური მოკვლევების მომზადება და საბჭოს საკომუნიკაციო სტრატეგიის აღსრულების უზრუნველყოფა; გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოსა და მუნიციპალურ დონეზე არსებული გენდერული თანასწორობის საბჭოების კოორდინაციის უზრუნველყოფა და თანამშრომლობის გაძლიერება; წლის განმავლობაში გენდერულ თანასწორობასთან დაკავშირებით შერჩეულ პრიორიტეტულ თემებზე საქართველოს პარლამენტისა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება. 6.2 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება (პროგრამული კოდი 26 01) ეფექტიანი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება; საქართველოს, საერთაშორისო და უცხო ქვეყნების სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზა, ინსტიტუციური განვითარება და ეფექტიანი უწყებათაშორისი კოორდინაცია; სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობების შესწავლა და გაანალიზება; საქართველოს კანონმდებლობის ასოცირების შესახებ შეთანხმებით განსაზღვრულ ევროკავშირის რეგულაციებთან, გადაწყვეტილებებსა და დირექტივებთან დაახლოების/ჰარმონიზაციის მიზნით სამინისტროს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებულ საკითხებზე სხვადასხვა უწყების მიერ შემუშავებული ნორმატიული აქტების პროექტებისა და თანამდევი დოკუმენტების სამართლებრივი ექსპერტიზა; არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნების სასამართლოებში კომერციულ და 135 საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინაცია; საქართველოს სასამართლოებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა; სახელისუფლებო დაწესებულებების წინააღმდეგ დავებში მონაწილეობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მათი საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება; ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კუთხით და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კვლევისა და ანალიტიკის ჯგუფის ფარგლებში ყოველწლიური კვლევითი სამოქმედო გეგმის შემუშავება; სხვადასხვა მიმართულებით დარგობრივი, შედარებით-სამართლებრივი და სახელმწიფოთა კარგი პრაქტიკის კვლევების მომზადება; ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით რეკომენდაციებისა და მოსაზრებების მომზადება; „კარგი მმართველობის“ საკითხებთან დაკავშირებით პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება/მეთოდური ხელმძღვანელობა და, საჭიროებისამებრ, მოსაზრებების წარდგენა ან/და ანგარიშების შემუშავება; იურიდიული განათლების ხელშეწყობა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ბრძოლის ორწლიანი სამოქმედო გეგმის, აგრეთვე ქუჩაში მცხოვრები ან/და მომუშავე ბავშვების ძალადობისგან, მათ შორის, ტრეფიკინგისგან, დაცვის მიზნით სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების შემუშავება და მათი შესრულების მონიტორინგი; ეროვნული ნარკოპოლიტიკის დახვეწა. 6.3 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 06 04) შესაბამისი არჩევნების ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით ჩატარება; არჩევნების ელექტრონული საშუალებების ადამიანური რესურსის მომზადება; გამოყენებით ჩასატარებლად ელექტრონული საშუალებების შესახებ ამომრჩეველთა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების ცნობიერების ამაღლების/ინფორმირების კამპანიის განხორციელება; არჩევნების ჩასატარებლად საჭირო ელექტრონული საშუალებებისა და სხვა თანამდევი ინფრასტრუქტურული ბაზის მომზადება, მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; 136 ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; კომპეტენციის ფარგლებში საარჩევნო დავების განხილვა; ამომრჩევლებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება; გენდერულად დაბალანსებული ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. 6.4 და თანასწორი საარჩევნო გარემოს საარჩევნო გარემოს განვითარება (პროგრამული კოდი 06 01) მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ამომრჩევლებისა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების მიერ საარჩევნო უფლების თავისუფლად განსახორციელებლად ყველა პირობის შექმნა; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკისა და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება, დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდისა და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. 6.5 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (პროგრამული კოდი 05 00) სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე, დამოუკიდებელ, უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად წარმართავს და საზოგადოების მაღალი ნდობით სარგებლობს; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; სახელმწიფო სახსრებისა და სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვისა და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; საჯარო სექტორში ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება; 137 აუდიტორული საქმიანობისას მონიტორინგი; გაცემული რეკომენდაციების შესრულების საქართველოს პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და დონორ თანამშრომლობის გაზრდა; პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული აუდიტორთა სერტიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება, კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობის განხორციელება; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტაჟირების პროგრამის ფარგლებში თანამშრომელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სწავლების ონლაინ პლატფორმის შემუშავება და დანერგვა; სერტიფიცირებული აუდიტორების მონიტორინგის სისტემის დანერგვა; სასერტიფიკატო პროგრამისთვის უწყვეტი სასწავლო კურსის განხორციელება; ახალი ტრენინგების შემუშავება პოლიტიკის დანერგვა. 6.6 და განხორციელება, გარემოსდაცვითი სპეციალური საგამოძიებო სამსახური (პროგრამული კოდი 51 00) „სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ დანაშაულთა მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება, მათ შორის, სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ჩადენილი ისეთი დანაშაულების გამოძიება, როგორებიცაა: წამება, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება ან უფლებამოსილების გადამეტება, ჩადენილი ძალადობით, იარაღის გამოყენებით ან დაზარალებულის პირადი ღირსების შეურაცხყოფით და სხვა. 6.7 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური (პროგრამული კოდი 36 00) საქართველოს პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გადახედვა და შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებებზე მუშაობა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გაფართოების და საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით, სამსახურში დასაქმებული ადვოკატების სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება; სამსახურის მომსახურეობის ხარისხის გაუმჯობესება და ამ მიზნით ხარისხის შეფასების სისტემის დახვეწა შესაბამისი სტანდარტებისა და მეთოდოლოგიის 138 დანარგვით, ასევე ციფრული ტექნოლოგიებისა და ხელოვნური ინტელექტის პროგრამის განვითარებით; საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე სოციალურად დაუცველი პირებისთვის, არასრულწლოვანებისა და კანონით გათვალისწინებული სხვა პირებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, სამოქალაქო სამართლისა და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე, იურიდიული დახმარების გაწევა; მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდისთვის საინფორმაციო ტექნოლოგიების, ხელმისაწვდომი საერთაშორისო ურთიერთობების განვითარება; ინფრასტრუქტურის, სერვისებისა და იურიდიული დახმარების სისტემის შესახებ საზოგადოების ცნობიერებისა და ხელმისაწვდომობის ამაღლება; იურიდიული საქმისწარმოების მართვის საინფორმაციო სისტემის (case-bank) განსავითარებლად დამატებითი მოდულების ჩაშენების საქმიანობა როგორც ხარისხის შეფასების მიზნებისთვის, ისე სასწავლო პროცესების მოსაწესრიგებლად. 6.8 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 06 03) „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. 6.9 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო (პროგრამული კოდი 55 00) კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განსაზღვრა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტების (კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ზოგადი პოლიტიკის განმსაზღვრელი დოკუმენტის (რომელსაც ამტკიცებს საქართველოს პარლამენტი), საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის) შესრულების მიზნით უწყებათაშორისი კოორდინაცია და ამ დოკუმენტებისა და მათთან დაკავშირებული სხვა დოკუმენტების შესრულების ზედამხედველობა; საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ ქვეყნის უწყებათაშორისი კოორდინაციის უზრუნველყოფა; შეფასების პროცესში მამხილებლის დაცვის ღონისძიებათა გაუმჯობესების, აგრეთვე საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის შესახებ წინადადებების შემუშავება, სათანადო რეკომენდაციების გაცემა და ამ სფეროსთან დაკავშირებული სხვა ღონისძიებების განხორციელება; თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის მიღების, მისი შევსებისა და ჩაბარების კონტროლის უზრუნველყოფა და ამ პროცესის მონიტორინგი; 139 მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების (პოლიტიკური პარტიის), საარჩევნო სუბიექტისა და განცხადებული საარჩევნო მიზნის მქონე პირის ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგი. 6.10 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი (პროგრამული კოდი 41 00) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით გეგმური და არაგეგმური მონიტორინგის განხორციელება; თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებსა და პენიტენციურ დაწესებულებებში მოთავსებულ პირთა უფლებების დარღვევის შესახებ განცხადებებისა და საჩივრების განხილვა და მათზე რეაგირება; თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის მონიტორინგი; არასრულწლოვანთა გაძლიერება; სარეაბილიტაციო დაწესებულებების მონიტორინგის წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციისთვის რეკომენდაციების შემუშავება; მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და წარდგენა; საქართველოს სახალხო დამცველის მხარდაჭერა და გაძლიერება; რეგიონული ოფისების მუშაობის სამოქალაქო განათლებისა და ცნობიერების ასამაღლებლად საინფორმაციო ბიულეტენებისა და სოციალური რეკლამის დამზადება და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში განთავსება, საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშების გამოცემა, თარგმნა და სხვადასხვა დონეზე წარდგენა; ადამიანის უფლებათა თემებზე პუბლიკაციების გამოცემა და გავრცელება; შესაბამისი სამიზნე ჯგუფებისთვის ტრენინგების ორგანიზება; საქართველოს მოქალაქეთა, უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა, აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიულ პირთა, პოლიტიკურ და რელიგიურ გაერთიანებათა განცხადებებისა და საჩივრების მიღება, რეგისტრაცია, სტრუქტურულ ერთეულებზე გადანაწილება, განხილვა და შესაბამისი რეაგირება; ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ინფორმაციის საქართველოს ნებისმიერი კუთხიდან 24 საათის განმავლობაში მისაღებად მრავალარხიანი საკომუნიკაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის იმპლემენტაცია; უმრავლესობისა და უმცირესობის ჯგუფებს შორის მრავალმხრივი დიალოგის ხელშეწყობა; 140 ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვის 2006 წლის კონვენციის იმპლემენტაციის მონიტორინგი; ბავშვთა უფლებრივი რეგიონებში; მდგომარეობის ზედამხედველობა ცენტრსა და სკოლამდელი დაწესებულებებისა და სკოლების მონიტორინგი; 24-საათიანი სახელმწიფო ზრუნვის ქვეშ მყოფი არასრულწლოვანების სამზრუნველო დაწესებულებიდან გასვლისთვის მომზადების ზედამხედველობა; საქართველოში გენდერული თანასწორობის დაცვის სფეროში არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების შესრულების მონიტორინგი, საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში შემოსული, გენდერული თანასწორობის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადებების/საჩივრების შესწავლა და შესაბამისი დასკვნების/რეკომენდაციების/წინადადებების პროექტების მომზადება; საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ გენდერული თანასწორობის სფეროში მოქმედი სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანოებისა და ორგანიზაციების საქმიანობისა და გამოცდილების განზოგადება და საქართველოში დანერგვის ორგანიზება; საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებისთვის საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიშის საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენა, სპეციალური და საქმიანობის ანგარიშების მომზადება და გავრცელება; რეკომენდაციების, წინადადებების, ზოგადი წინადადებებისა და დასკვნების შემუშავება და ადრესატებისთვის წარდგენა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; კონსტიტუციური სარჩელისა და სასამართლოს მომზადება და სასამართლოში წარდგენა. 6.11 მეგობრის მოსაზრების საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) (პროგრამული კოდი 26 08) 141 მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება და ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა, კერძოდ: საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემების (განსაკუთრებით − უძრავი ქონების რეგისტრაციის სისტემის) გაძლიერება; ძირითადი საკადასტრო და სარეგისტრაციო სისტემების განახლება; შერჩეული ელექტრონული სერვისების განვითარება ინოვაციური ტექნოლოგიების მეშვეობით და ციფრული ტრანსფორმაციის მხარდაჭერა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის დიზაინის შექმნა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება და დანერგვა სხვა ინსტიტუციურ დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლობით (მათ შორის, შესაძლებლობების განვითარებაზე, ტრენინგსა და ცოდნის გაზიარებაზე ფოკუსირებით და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვით). 6.12 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 03) ეროვნული საარქივო ფონდის მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადატანილი დოკუმენტებით შევსება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის შექმნა და მუდმივი განახლება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების დაცვის, შენახვის, სათანადო პირობებისა და მათი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადატანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებას, ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას; მოქალაქეზე ორიენტირებული მომსახურების დანერგვისა და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის და დოკუმენტების (ტექსტური დოკუმენტები, კინოფოტოფონოდოკუმენტები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა და განვითარება; ერთიანი ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნისა და ელექტრონული დოკუმენტაციის მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად აღრიცხვისა და დაარქივების ავტომატიზებული სისტემის შექმნა; შიდა ქართლის (გორი)რეგიონული არქივის ახალი შენობის მშენებლობა და აღჭურვა, აგრეთვე თბილისში, ეროვნული არქივის ცენტრალური შენობის ეზოში დამატებითი საცავის აშენება და აღჭურვა. 6.13 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური (პროგრამული კოდი 39 00) 142 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დამმუშავებლის/უფლებამოსილი პირის მიერ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), აგრეთვე შემოწმება „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში მითითებული სხვა გზებით; მონაცემთა დამუშავების კანონიერებასა და უსაფრთხოების ზომების დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე კონსულტაციის გაწევა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებით რეაგირება მოქალაქეთა შეტყობინებებსა და განცხადებებზე; საქართველოში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ ინფორმაციის საზოგადოებისთვის მიწოდება; საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება მონაცემთა დამუშავებასა და დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე; პერსონალურ მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსთვის, სხვა სახელმწიფოს იურიდიული ან ფიზიკური პირისთვის ან საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემის შესახებ ნებართვის გაცემა, სხვა სახელმწიფოში ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციაში მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების არსებობის შეფასება და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების მქონე ქვეყნების ნუსხის დამტკიცება; საქართველოს პარლამენტისთვის საქართველოში მონაცემთა დაცვის მდგომარეობის, ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლის შესახებ წლიური ანგარიშის წარდგენა; კერძო და საჯარო დაწესებულებებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის ინსტიტუტის შემოღება და სამსახურის მიერ მათი გადამზადების ხელშეწყობა; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრების ვინაობისა და საკონტაქტო ინფორმაციის გამოქვეყნება; სპეციალური წარმომადგენლების რეგისტრაცია. 6.14 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა (პროგრამული კოდი 26 07) განვითარება და ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და 143 დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; თითოეული მომხმარებლის, მათ შორის, ბიზნესის, ინტერესზე ორიენტირებულობა; სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ადმინისტრაციული პროცედურებისთვის საჭირო დროის შემცირება; დამატებით რამდენიმე სახელმწიფო და კერძო სერვისის (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, ენერგეტიკისა და წყლის კომპანიების და კერძო სექტორის სერვისების) დანერგვა; იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; არსებული სერვისების ოპტიმიზაცია და რედიზაინი; თითოეული პროდუქტისათვის სერვისის მიწოდების პროცესის აღმწერი დოკუმენტების შექმნა, ორგანიზაციის პროცესების ურთიერთქმედების რუკის შემუშავება, საოპერაციო პროცედურების გამართვა და განახლება სერვისების შეუფერხებლად მიწოდების უზრუნველსაყოფად; იუსტიციის სახლის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, მომხმარებლისათვის მომსახურების შეუფერხებლად მიწოდების მიზნით; იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოების, სტრუქტურული ერთეულებისა და მობილური იუსტიციის სახლების მეშვეობით სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა თითოეული მოქალაქისთვის დიდ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში, აგრეთვე მრავალმოსახლიან და მუნიციპალიტეტების ცენტრებიდან მოშორებულ სოფლებში, სადაც მოსახლეობას საშუალება ექნება სოფლიდან გაუსვლელად ისარგებლოს საჯარო და კერძო სექტორების სერვისებით; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოებისა და სტრუქტურული ერთეულების გახსნა. 6.15 ელექტრონული მმართველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 26 05) სახელმწიფოს საქმიანობაში თანამედროვე საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა, მათზე გაწეული დანახარჯების შემცირება, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და კომუნიკაციების საშუალებით სახელმწიფოს გამართული ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სახელმწიფო უწყებების მომსახურება IT-სერვისების სრული სპექტრით, რაც მოიცავს ქსელურ უზრუნველყოფას, ინტერნეტის მიწოდებას, ელექტრონული ფოსტის სერვისს, ონლაინ კომუნიკაციის საშუალებებს, ტელევიდეოკონფერენციას, დროისა და დავალებების მართვის პროგრამულ უზრუნველყოფას, უსაფრთხოების ერთიანი პოლიტიკის განხორციელებას, არასასურველი და მავნე ელექტრონული ფოსტის პროგრამებისა და 144 ვირუსებისგან დაცვას, სახელმწიფო სტრუქტურებისთვის ერთიანი IT მხარდაჭერის სატელეფონო ცენტრის შექმნასა და ინციდენტების მართვას, ციფრული ტელეფონის სერვისს, სახელმწიფო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა კომპიუტერული ტექნიკის ადგილზე მომსახურებას და სხვა; სახელმწიფო ორგანიზაციებში პროცესების ავტომატიზებისა და ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლის მიზნით შესაბამისი კვლევების ჩატარება და კონკრეტული ინოვაციური ბიზნესგადაწყვეტილებების შემუშავება, რომლებიც მორგებული იქნება დამკვეთის ბიზნესპროცესებზე; ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა და არსებული პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მათზე ორიენტირებული, ხელმისაწვდომი, ეფექტიანი და გამჭვირვალე ელექტრონული სერვისების მიწოდება ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალის (My.gov.ge)ს მეშვეობით; თანამედროვე ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებისას ინფორმაციული სისტემების ურთიერთთავსებადობის უზრუნველყოფა და მონაცემთა გაცვლის ერთიანი სისტემის (ინფრასტრუქტურის) მართვა და განვითარება; ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროში სერვისების მიწოდება: ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენისთვის გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; „ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროს რეგულირება, ასევე კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების პრევენცია, გამოვლენა და მათი მართვა; დანერგილი „ქლაუდტექნოლოგიის“ (ღრუბლოვანი ტექნოლოგიის) მიმართულებით განვითარება როგორც პროგრამული, ისე გამოთვლითი სიმძლავრეებისა და მასშტაბების კუთხით; დაინტერესებული ორგანიზაციების მიერ „ქლაუდინფრასტრუქტურით“ (ღრუბლოვანი ინფრასტრუქტურით) (IaaS) სარგებლობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისათვის ელექტრონული სერვისების მიწოდების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის კომპონენტია 3 სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ - ელექტრონული სერვისების მეშვეობით, 145 უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა ინფორმაციის გაცვლა; „ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალი“ - სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვა და სხვა სახის ელექტრონული სერვისის ყველა დაინტერესებული პირისათვის უსაფრთხო ხელმისაწვდომობა ერთი ფანჯრის პრინციპით; 6.16 სსიპ საჯარო სამსახურის ბიურო (პროგრამული კოდი 35 00) საჯარო დაწესებულების მიერ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნების შესრულების მონიტორინგი, შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება და ერთიანი სტანდარტების დანერგვის უზრუნველსაყოფად წინადადებების მომზადება; „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ადამიანური რესურსების მართვის, საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარების, მოხელის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით; საჯარო სამსახურის რეფორმის იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მმართველობის ახალი გზების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო სამსახურში მართვის, ლიდერობისა და ადამიანური რესურსების მართვის საკითხებზე ცნობიერების ამაღლება; საჯარო დაწესებულებებში ადამიანური რესურსების მართვის ერთეულების გაძლიერება და, ზოგადად, ადამიანური კაპიტალის განვითარების ხელშეწყობა საჯარო სამსახურში ისეთი ინოვაციური მეთოდებით, როგორებიცაა: მენტორინგი, ქოუჩინგი და „სწავლა კეთებით“; მოხელეთა საბაზისო ტრენინგპროგრამების აკრედიტაცია; საჯარო სამსახურში შესრულებული სამუშაოს შეფასების სისტემის გამოწვევების იდენტიფიცირება და ანალიზი; ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (e-HRMS) პროგრამების დახვეწა; საჯარო სამსახურში პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სამართლებრივი აქტებისა და პრაქტიკის გაანალიზება, განზოგადება და ერთგვაროვანი მიდგომების დანერგვის ხელშეწყობა; სწავლების ერთიანი ელექტრონული სისტემის დანერგვის ხელშეწყობა და ადმინისტრირება; საჯარო სამსახურში დასაქმების ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) განახლება/ განვითარება, ელექტრონული პლატფორმის (hr.gov.ge) და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის (eHRMS) ინტეგრირება/გაერთიანება. 146 6.17 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 06 02) არჩევნებში ჩართული მხარეებისთვის შემუშავება და განხორციელება; საგანმანათლებლო პროგრამების ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება. 6.18 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციები (პროგრამული კოდები 11 00 − 19 00) სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით მუნიციპალიტეტების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; ტურისტული მუნიციპალიტეტის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. 6.19 საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება (პროგრამული კოდი 01 04) საქართველოს პარლამენტის სუბიექტებისა და პარლამენტის აპარატის მიმართვებზე/შეკითხვებზე პასუხებისა და მათთან დაკავშირებული საინფორმაციო-ანალიტიკური მასალების მომზადება; პროაქტიული საქმიანობის განხორციელება; პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნა; ინტეგრირებული, ინტერდისციპლინური კვლევის წარმოებისა და განხილვის პროცესში მყოფ საკითხებზე პოლიტიკის კვლევის დოკუმენტების შექმნის უზრუნველყოფა; მიმდინარე აქტუალურ თემებზე, რომლებიც შეეხება საჯარო პოლიტიკის საკითხებს, ანალიტიკური მიმოხილვების მომზადება. 6.20 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი (პროგრამული კოდი 52 00) სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენა და დამკვიდრება; სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართველური ენების ენობრივი მრავალფეროვნების დაცვა, შენახვა, სისტემური კვლევა და განვითარება; საქართველოში და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული ენის, როგორც უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობის, დაცვა და წარმოჩენა; 147 აფხაზური ენის სწავლების დისტანციური კურსის შექმნა, აგრეთვე ოკუპირებული, საზღვრისპირა და სხვა რეგიონების ტოპონიმების დადგენა; ოფიციალურ დოკუმენტებში გვარ-სახელების მართლწერისა და ტრანსლიტერაციის საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების გადაჭრის ხელშეწყობა; გაეროს და ევროკავშირის ოფიციალური და სამუშაო ენების ქართულ ენაზე ტრანსლიტერაცია-ტრანსკრიფციის წესების დადგენა და დამტკიცება; საქართველოს სახელმწიფო ენების (ქართული ენის − საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, აფხაზური ენის − აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე) ფუნქციონირების, დაცვის, კვლევისა და განვითარების მიზნით სახელმწიფო ენის ინტერნეტპორტალის − მრავალფუნქციური საინფორმაციო პლატფორმის − შექმნა, რომელიც ასახავს საქართველოს მთავრობის ენობრივი პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს და სახელმწიფო ენის ფუნქციონირების ყველა ასპექტის შესახებ ამომწურავი, დეტალური ინფორმაციის მიღება. 7 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა სახელმწიფო მხარდაჭერა და რეინტეგრაციის ხელშეწყობა საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა საცხოვრებელი ფართობებით უზრუნველყოფის ეფექტიან პოლიტიკას. არსებული განსახლების კრიტერიუმებისა და პროცედურების ხარვეზების იდენტიფიცირებით და მათი დახვეწით განხორციელდება დევნილთა საჭიროებებზე მორგებული განსახლების ახალი პროექტები; გაგრძელდება ნგრევადი ობიექტების იდენტიფიცირება და მათში მცხოვრებ დევნილთა უსაფრთხო ადგილებში განსახლება; აგრეთვე გაგრძელდება დევნილებისთვის საარსებო წყაროების ხელმისაწვდომობის, დევნილთა მცირე სამეწარმეო საქმიანობისა და კოოპერაციის მხარდაჭერა; ხელი შეეწყობა სოფლის მეურნეობის პროექტებისა და თვითდასაქმების სოციალური პროექტების განხორციელებას; განსახლების პროგრამების მეშვეობით მომდევნო 4 წელიწადში დამატებით 13 000 დევნილ ოჯახს ექნება ღირსეული საცხოვრებელი; 2024 წლამდე გაუმჯობესდება დამატებით 1200 ეკომიგრანტი ოჯახის საცხოვრებელი პირობები მათი ახალ, უსაფრთხო გარემოში გადაყვანით. ხელისუფლება გააგრძელებს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების თანამიმდევრული, მტკიცე პოლიტიკის განხორციელებას, რომელიც, ერთი მხრივ, დეოკუპაციას და, მეორე მხრივ, ნდობის აღდგენასა და შერიგებას ეფუძნება. ამისთვის სრულად იქნება გამოყენებული ყველა არსებული სამშვიდობო ფორმატი და ბერკეტი. ამასთანავე, გაგრძელდება ოკუპაციის გამო წნეხის პირობებში მყოფ მოსახლეობაზე ზრუნვა; ხელი შეეწყობა დაშორიშორებული საზოგადოებების ყველა რგოლს შორის დიალოგს ახალი შესაძლებლობების შექმნით. 7.1 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06) 148 საქართველოში დაბრუნებულ უზრუნველყოფა; მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარებით ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად სხვადასხვა სერვისის შექმნა და განვითარება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა. 7.1.1 სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის (პროგრამული კოდი 27 06 01) საქართველოში ევროკავშირის ქვეყნებიდან და სხვა გეოგრაფიული არეალებიდან დაბრუნებული მიგრანტების სოციალურ-ეკონომიკური რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, მათ შორის, მათთვის სხვადასხვა სარეინტეგრაციო მომსახურების გაწევა: სამედიცინო მომსახურებისა და მედიკამენტების დაფინანსება, ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; შემოსავლის წყაროს გაჩენისა და თვითდასაქმების ხელშეწყობის მიზნით სოციალური პროექტების დაფინანსება; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; დროებითი საცხოვრებლის უზრუნველყოფა. 7.1.2 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა (პროგრამული კოდი 27 06 02) ეკომიგრანტთათვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა; ეკომიგრანტთა დროებითი განსახლება. 7.1.3 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური საცხოვრებელი პირობების შექმნა (პროგრამული კოდი 27 06 03) მრავალბინიანი კორპუსების (გრძელვადიანი განსახლება); მშენებლობა ქვეყნის და მასშტაბით მენაშენეებისგან ბინების (კორპუსების) შესყიდვა ქვეყნის მასშტაბით (გრძელვადიანი განსახლება); ადმინისტრაციული დაპირების საფუძველზე დევნილი ოჯახების მიერ შერჩეული/წარმოდგენილი საცხოვრებელი ბინების შესყიდვა 149 (გრძელვადიანი განსახლება); სახლების შესყიდვა და დევნილი ოჯახებისთვის სულადობის მიხედვით საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); კერძო მესაკუთრეებისგან ობიექტების გამოსყიდვა (იდენტიფიცირებული იქნება კოლექტიური ცენტრები, რომლებიც კერძო საკუთრებაშია, მაგრამ მისაღებია დევნილთა გრძელვადიანი განსახლებისთვის) და მათი დევნილებისთვის საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, დევნილთა მართლზომიერ სარგებლობაში მყოფი საცხოვრებელი ობიექტების კერძო საკუთრებაში გადაცემა/დაკანონება (გრძელვადიანი განსახლება); დევნილთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებისთვის, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მათთვის ფულადი დახმარებების გაცემა და დროებითი საცხოვრებელი ფართობის დაქირავებისთვის დევნილთა მატერიალური უზრუნველყოფა (ფულადი დახმარება); დევნილთა საკუთრებაში მყოფ ობიექტებში ჩასატარებელი სამუშაოების ღირებულების თანადაფინანსება და მათ მიერ შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარების ხელშეწყობა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობები); სავალალო მდგომარეობაში მყოფი დევნილთა ყოფილი კომპაქტურად განსახლების ობიექტების შესწავლა და რეაბილიტაცია, გარდა იმ ობიექტებისა, რომლებიც სრულად კერძო საკუთრებაშია; დევნილთა ყოფილი ორგანიზებულად განსახლების ობიექტების ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება (ადმინისტრაციული ხარჯი). 7.1.4 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06 04) ქართული ენის უზრუნველყოფა; შემსწავლელი კურსების ხელმისაწვდომობის საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საკუთარი უფლებებისა და მოვალეობების შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საქართველოს კანონმდებლობის იმ მიმართულებების შესახებ საინფორმაციო კურსის ორგანიზება, რომლებიც დაეხმარება მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ეკონომიკური საქმიანობის ორგანიზებაში, განათლების მიღებაში და სხვა; 150 სამედიცინო მომსახურებისა და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; მედიკამენტების დაფინანსება, საკონსულტაციო მომსახურების გაწევა. 7.1.5 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 06 05) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და ინტეგრაციისთვის მიზნობრივი პროექტებისა და პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. 7.2 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (პროგრამული კოდი 22 00) კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის, მათ შორის, შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის, განხორციელება და კოორდინაცია, ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის − ჩართულობა თანამშრომლობის გზით, აგრეთვე ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის − „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინაცია, ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელების მიზნით სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, ეკონომიკური კავშირების ხელშეწყობა სამშვიდობო ინიციატივით გათვალისწინებული სტატუსნეიტრალური ინსტრუმენტებისა და ფინანსური მექანიზმების, მათ შორის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − „მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის“, გამოყენებით; გამყოფი ხაზების გასწვრივ ეკონომიკური სივრცის, არსებული სერვისებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ახალი სერვისების დანერგვა და ამოქმედება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალისა და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდებისა და მავნებლებთან ბრძოლაში დახმარების გაწევის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის, ბუნებრივ და ადამიანის მიერ გამოწვეულ კატასტროფებზე რეაგირების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოს მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე ხარისხიანი განათლების ყველა საფეხურის ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა, აგრეთვე საერთაშორისო საგანმანათლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; მათი პროფესიული განათლების სისტემაში ჩართვის ხელშეწყობა; მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების უზრუნველყოფა სტატუსნეიტრალური მექანიზმის გამოყენებით; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების მიერ განათლების მშობლიურ ენაზე მიღების ხელშეწყობა; მათთვის სასწავლო პროცესის სხვადასხვა (მათ შორის, დისტანციური) ფორმით შეთავაზების 151 მხარდაჭერა; აფხაზური ენის დაცვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვის გამარტივება და სამეცნიერო თანამშრომლობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის გამარტივება და გაუმჯობესება; მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობისა და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო რეფერალურ და სხვა შესაბამის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება; ევროინტეგრაციის პროცესის სხვადასხვა საჭირო საკითხზე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების ცნობიერების ამაღლება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან, და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება; საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან ურთიერთობების კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი ჩართულობისა და საქმიანობის ხელშეწყობა; ნდობის აღდგენის პროექტების განხორციელება; არაფორმალური დიალოგის სხვადასხვა პლატფორმისა და ორმხრივი შეხვედრების მხარდაჭერა; საერთაშორისო პარტნიორებსა და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალსა და ერგნეთში გამართულ ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა; საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, საერთაშორისო ფორუმებსა და ფორმატებში მონაწილეობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო მხარდაჭერის უზრუნველყოფა; ფინანსური დახმარების მობილიზება; 1990-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძიების, იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის პროგრამის შემდგომი მდგრადობისა და ეფექტიანობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის კომპეტენციის ფარგლებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძებნისა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ეგიდით, 1992-1993 წლების შეიარაღებულ კონფლიქტსა და მის შემდგომ პერიოდთან დაკავშირებით უგზოუკვლოდ დაკარგული პირების საკითხებზე ჩამოყალიბებულ ქართულაფხაზურ საკოორდინაციო მექანიზმსა და სამედიცინო ექსპერტიზის სამუშაო 152 ჯგუფის მუშაობაში მონაწილეობა, ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა; შეიარაღებული მოქმედებების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიებისა და გადმოსვენების უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და ორგანიზაციულ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; უგზოუკვლოდ დაკარგულ პირებთან დაკავშირებულ საკითხებზე საინფორმაციო სესიებში, საკოორდინაციო და სამუშაო შეხვედრებში მონაწილეობა; მათი იდენტიფიკაციის მიზნით ადგილობრივი შესაძლებლობების გაძლიერების უზრუნველყოფაში მონაწილეობა; პირთა უგზო-უკვლოდ დაკარგვის თემაზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისა და სიმბოლური/მემორიალური ღონისძიებების ორგანიზება; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ოჯახებთან შეხვედრა და კომპეტენციის ფარგლებში მათი საჭიროებების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ბედისა და ადგილსამყოფლის შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; პოტენციური სამარხების მდებარეობის განსაზღვრა და სამარხების გახსნის დაგეგმვა; ნეშტების ექსჰუმირებასა და იდენტიფიცირებაში მონაწილეობა; ოჯახის წევრების ინფორმირება უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების ბედის შესახებ, ხოლო მათი გარდაცვალების დადასტურების შემთხვევაში − ნეშტების ადგილსამყოფლის თაობაზე; ოჯახის წევრებისთვის მათი ნეშტების გადაცემა, ამოცნობილი ნეშტების დაკრძალვის ორგანიზება და ხარჯების დაფარვის კოორდინაცია; გენეტიკური საექსპერტო მომსახურების გაწევა, კერძოდ: უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირის ოჯახის წევრებისა და ბიოლოგიური ნათესავების ბიოლოგიური ნიმუშების აღება, დაარქივება (შენახვა) და შემდგომი გენეტიკური გამოკვლევა-პროფილირება; სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსა და ექსპერტებთან თანამშრომლობა, მათ შორის, არსებული პლატფორმების ფარგლებში; სამშვიდობო პროცესში ქალთა და ქალთა საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციების, აგრეთვე კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების როლისა და ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა; კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების საჭიროებების გამოვლენა და მათზე რეაგირება; თანამშრომლობის პლატფორმების ეფექტიანი ფუნქციონირება; სამშვიდობო პროცესში კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული და, ზოგადად, დაინტერესებული ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობის საჭიროებებზე რეაგირების დროებითი სამთავრობო კომისიის თანათავმჯდომარეობა; გამყოფი ხაზების სიახლოვეს მდებარე რეგიონების განვითარების ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობისთვის დახმარების გაწევა, ზამთრის პერიოდში მისი გათბობით უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სტუდენტებისა და მოსწავლეებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; 153 მოსახლეობისთვის უზრუნველყოფა; დაზარალებულ განხორციელება; ხელშეწყობა; სახელმწიფო სოფლებში მოსახლეობის სერვისების ხელმისაწვდომობის ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მისი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიმართულებით გრძელვადიანი და შეუქცევი პოზიტიური ცვლილებების განხორციელების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შესაბამისი პოლიტიკის განსახორციელებლად განსაზღვრული ხუთი პრიორიტეტული მიმართულებით − სახელმწიფო ენა ინტეგრაციის მხარდასაჭერად; ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა; თანასწორობა, სამოქალაქო და პოლიტიკური მონაწილეობა; სოციალური და ეკონომიკური ინტეგრაცია; კულტურათაშორისი დიალოგი − განსაზღვრული მიზნებისა და დაგეგმილი კონკრეტული ამოცანების ეფექტიანი განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება, სტრატეგიული პრიორიტეტების, თითოეული დასახული ამოცანის ფარგლებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალებისა და ახალგაზრდების გაძლიერების მიზნით ეფექტიანი მექანიზმების განვითარება და ხელშემწყობი მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება, აგრეთვე მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისთვის პროაქტიული მიდგომების დანერგვასა და თანასწორობაზე ფოკუსირებული პოლიტიკისა და ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების გაძლიერება და პოპულარიზაცია ფორმალურ განათლებაში (სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლება); სახელმწიფო ენის ცოდნის გაძლიერება ზრდასრულებსა და არაფორმალურ განათლებაში; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში სახელმწიფო ენის პოპულარიზაცია, მისი ფუნქციონირების მხარდაჭერა და გამოყენების ზედამხედველობა; სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა და ხარისხის უზრუნველყოფა; ხარისხიანი ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; ეთნიკური უმცირესობების მხარდაჭერა პროფესიული და უმაღლესი განათლების მისაღებად; განათლების მიღმა დარჩენილი ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი პირების (შშმ პირები და ბოშები) საგანმანათლებლო შესაძლებლობების რეალიზების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობის ხელშეწყობა და კულტურული მრავალფეროვნების პოპულარიზაცია ფორმალურ და 154 არაფორმალურ განათლებაში; მმართველობისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ჩართულობის ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებისთვის აქტიური და პასიური საარჩევნო უფლებების ეფექტიანი რეალიზების მექანიზმების განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების ენებზე მედიაპროდუქტების ხარისხის გაუმჯობესება; მედიაწიგნიერების განვითარების მხარდაჭერა; ადამიანის უფლებების, სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის პოლიტიკისა და ანტიდისკრიმინაციულ და გენდერული თანასწორობის საკითხებში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება; მართლმსაჯულების სისტემისა და სამართალდამცავი ორგანოების მექანიზმების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ხარისხიანი იურიდიული დახმარების უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სოციალურ-ეკონომიკურ პროგრამებში ეთნიკური უმცირესობების ჩართულობის გაზრდა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში ინფრასტრუქტურის განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების, მათ შორის, მცირე ეთნოსების, წარმომადგენელი მოქალაქეების პერსონალური მონაცემების დაცვისა და თვითიდენტიფიცირების საფუძველზე სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების, ანალიზისა და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; კულტურული მრავალფეროვნების შესახებ კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობა; ცნობიერების ამაღლება და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია; მასობრივი ინტერკულტურული სპორტისა და მულტიკულტურალიზმის მხარდაჭერა, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სპორტული ღონისძიებების განხორციელება და შესაბამისი სივრცეების/ინფრასტრუქტურის განვითარება. 8 კულტურა, რელიგია, ახალგაზრდობის ხელშეწყობა და სპორტი გაგრძელდება და გაფართოვდება კულტურის სფეროს განვითარების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამები და ღონისძიებები „კულტურის სტრატეგია 2025“-ის მიზნებისა და ამოცანების მისაღწევად. კულტურის სფეროს მხარდაჭერისთვის განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • გაიზრდება ფართო საზოგადოებისთვის კულტურის ხელმისაწვდომობა; უზრუნველყოფილი იქნება კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნება; • დაიხვეწება კულტურის სფეროს, მათ შორის, კულტურული (მატერიალური, არამატერიალური, ბუნებრივი) მემკვიდრეობის სფეროს, მარეგულირებელი კანონმდებლობა; • შეიქმნება კულტურის მართვის მოქნილი, ევროპულ სტანდარტებთან დაახლოებული მოდელი და დაფინანსების ეფექტიანი მექანიზმი; • შემუშავდება სახელოვნებო განათლების განვითარების სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა; განხორციელდება ქმედითი ღონისძიებები სახელოვნებო განათლების, მათ შორის, ნაკლებად მოთხოვნადი სპეციალობების, ხელმისაწვდომობის გასაზრდელად და ხარისხის გასაუმჯობესებლად; შემუშავდება დაფინანსების 155 მექანიზმები; • მოსახლეობის ფართო ფენებისთვის, მათ შორის, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მოსწავლეებისთვის, განხორციელდება ღონისძიებები კულტურის პოპულარიზაციის მიზნით; • ხელი შეეწყობა საქართველოში, მის რეგიონებში კულტურული ცხოვრების გააქტიურებას, ადგილობრივი სახელოვნებო ინსტიტუტებისა და კოლექტივების ქვეყნის ერთიან კულტურულ სივრცეში ჩართულობას; • ხელი შეეწყობა ხელოვნების დარგების პროფესიული დონის ამაღლებას, ხელოვნებაში ახალი სახეების, ფორმებისა და გამომსახველობითი საშუალებების წარმოჩენას; სახელოვნებო ინსტიტუტებისა და კოლექტივების საქმიანობა გაფართოვდება და ახალი შემოქმედებითი პროდუქტებით შეივსება; • კულტურული მემკვიდრეობის სფეროს განვითარებისთვის მოხდება მისი მართვის მოდერნიზაცია, ახალი კადრების მოზიდვა და რესურსების მობილიზება პრიორიტეტული მიმართულებების განსახორციელებლად, დაინერგება ახალი ინიციატივები და თანამედროვე ტექნოლოგიები, ეტაპობრივად მოწესრიგდება მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ინფრასტრუქტურა; • კულტურის რესურსი აქტიურად იქნება გამოყენებული ტურიზმის მდგრადი განვითარებისა და შემოქმედებითი მეწარმეობის განვითარებისთვის; შემუშავდება და განხორციელდება სპეციალური პროგრამები კულტურის რესურსის მნიშვნელობისა და გამოყენების შესაძლებლობების, შემოქმედებითი ეკონომიკისა და საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების ადგილობრივ პრაქტიკაში გამოყენების შესახებ; • განმტკიცდება საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობები ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; გაგრძელდება ევროინტეგრაციის პროცესი; განხორციელდება ღონისძიებები საქართველოს და მისი კულტურის შესახებ საერთაშორისო საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობისთვის; გაუმჯობესდება საერთაშორისო პროგრამებსა და ღონისძიებებში მონაწილეობის მაჩვენებელი; • განხორციელდება ინფრასტრუქტურული პროექტები კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სფეროში მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად; • განვითარდება და ეფექტიანად იქნება გამოყენებული ახალი ტექნოლოგიები, მოხდება კულტურის ციფრულ სივრცეში ინტეგრაცია. გაგრძელდება სპორტის სფეროს ხელშეწყობა. ამ მიზნით განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები: • სახელმწიფო გააგრძელებს მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის დაფინანსებას; • მასობრივი სპორტის ხელმისაწვდომობისა და განვითარების სტრატეგიის შესაბამისად, განხორციელდება ღონისძიებები მასობრივი სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის ხელშეწყობისთვის; • პროფესიული სპორტის განვითარებისთვის გაგრძელდება საქართველოს ნაკრები გუნდების მზადება და საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში მონაწილეობა, სასწავლო-საწვრთნელი შეკრებების მოწყობა, საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება, სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა; • ხელისუფლების მიერ ქმედითი პოლიტიკის განხორციელების შედეგად გაიზრდება პროფესიულ და მასობრივ სპორტში ჩაბმულ პირთა, მათ შორის, ბავშვებისა და 156 მოზარდების, რაოდენობა; • გაგრძელდება სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო ჩემპიონატების/ტურნირების საქართველოში მასპინძლობის აქტიური მხარდაჭერა; • ხელი შეეწყობა უმაღლესი, აკადემიური და პროფესიული სასპორტო განათლების განვითარებას, გაიზრდება მისი ხელმისაწვდომობა; • გაგრძელდება დამსახურებული სპორტის მოღვაწეებისა და ვეტერანი სპორტსმენების, მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელების სოციალური მხარდაჭერის პროგრამების, ოლიმპიური ჩემპიონების, პერსპექტიული და საერთაშორისო ასპარეზზე გამარჯვებული სპორტსმენების მხარდაჭერის ღონისძიებების განხორციელება; • შეიქმნება სპორტული დავების განხილვის ქმედითი სისტემა; დაინერგება სპორტსმენთა უფლებების დაცვისა და მათი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ჩართვის მოდელი; • სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და მართვის სახელმწიფო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შესაბამისად, შეიქმნება სპორტული ინფრასტრუქტურის მართვის ქმედითი მოდელი, რომელიც საჯარო და კერძო სექტორების ეფექტიან თანამშრომლობაზე იქნება დაფუძნებული; აშენდება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სპორტული მოედნები, დარბაზები და სპორტის სასახლეები, მასობრივი სპორტული ობიექტები. ახალგაზრდული პოლიტიკის მიმართულებით: • დასრულდება 2019 წელს დაწყებული ახალგაზრდული სფეროს რეფორმა; • გაგრძელდება და გაძლიერდება ახალგაზრდული საქმიანობის სახელმწიფო მხარდაჭერა; განვითარდება ახალგაზრდული საქმიანობის ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმები; • განხორციელდება ღონისძიებები ახალგაზრდული მუშაკის პროფესიის აღიარებისა და პროფესიული სტანდარტის შემუშავებისთვის; ხელი შეეწყობა ახალგაზრდული მუშაკების განათლებისა და დასაქმების შესაძლებლობების განვითარებას; • დაიხვეწება ჰობი-განათლების სისტემა და ხელი შეეწყობა რეკრეაციული ახალგაზრდული საქმიანობის პროგრამების განხორციელებას; • გაიზრდება მუნიციპალიტეტების როლი ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით; ხელი შეეწყობა მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარებას; • დაიხვეწება ახალგაზრდული პოლიტიკის დაგეგმვის, განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში ახალგაზრდების ჩართულობის მექანიზმები და პლატფორმები; • შემუშავდება არაფორმალური საგანმანათლებლო პროგრამები, რაც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდული სივრცეების განვითარებას, ახალგაზრდების ინფორმირების მექანიზმების ჩამოყალიბებას და ახალგაზრდებში სამეწარმეო და მოხალისეობრივი კულტურის, სხვადასხვა საკვანძო კომპეტენციის განვითარებას; • გაფართოვდება საერთაშორისო თანამშრომლობა ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით; • გაგრძელდება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) ახალგაზრდების შესაძლებლობების გაძლიერებასა და ჩართულობაზე ორიენტირებული პროგრამების განხორციელება. 8.1 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 33 07) 157 საქართველოში სპორტის განვითარებისთვის საქართველოს ნაკრები გუნდების მომზადება და საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატები, ეროვნული ჩემპიონატები, საერთაშორისო ტურნირები, 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების სალიცენზიო შეჯიბრებები და სხვა) მონაწილეობა; მათი მომზადების ეტაპზე სასწავლო-საწვრთნელი შეკრებების მოწყობა, საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა; მასობრივი სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვა და პოპულარიზაცია; მოძრაობის „სპორტი ყველასათვის“ განვითარება; მასობრივი სპორტული ღონისძიებების გამართვა; ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა და მხარდაჭერა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დასანერგად დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგი; სპორტული ინვენტარისა და ეკიპირების შეძენა სპორტული ფედერაციებისა და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება; საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის გაზრდა და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; საქართველოში ფეხბურთის განვითარებისთვის საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატის მონაწილე კლუბების მხარდაჭერა; მასობრივი საფეხბურთო ღონისძიებებისა და საფეხბურთო განათლების ხელშემწყობი პროგრამების განხორციელება. 8.2 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 05) კულტურის დარგების განვითარების, სახელოვნებო ტრადიციების შენარჩუნების, ხელოვნებაში უახლესი ტექნოლოგიების, შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარების, ინოვაციური პროექტების მხარდაჭერა; სახელოვნებო განათლების განვითარება; საქართველოში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, მასში საზოგადოებისა და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მონაწილეობის მხარდაჭერა; ევროპისა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით კულტურული პროგრამების განხორციელება და კულტურათაშორისი დიალოგის გაღრმავება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; 158 კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების „კულტურის სტრატეგია 2025“-ის შესაბამისად განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის გაზრდა და მათი საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრაცია; საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; მოქალაქეთათვის ქვეყნის კულტურული ცხოვრების შეუზღუდავი, თანაბარი ხელმისაწვდომობისა და მასში ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს დედაქალაქსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამებისა და პროექტების მხარდაჭერით ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში წვლილის შეტანა; ქართული კულტურის პოპულარიზაციისა და საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ქვეყნის შიგნით და მისი ფარგლების გარეთ დაგეგმილ ღონისძიებებში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა. 8.3 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა (პროგრამული კოდი 33 06) საჯარო სამართლის იურიდიული პირების − კულტურული მემკვიდრეობის ორგანიზაციების სრულყოფილი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა, სამუზეუმო ფასეულობათა დაცვისთვის პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება, მუზეუმების/მუზეუმ-ნაკრძალების პოპულარიზაცია და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება, საერთაშორისო კონვენციებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, ეროვნულ უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაცია; სამუზეუმო ფასეულობათა აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის − საქართველოს მუზეუმების კოლექციების საინფორმაციო სისტემის (www.egmc.gov.ge) შენახვა/ადმინისტრირება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა და რეაბილიტაცია; არქეოლოგიური ობიექტების შესწავლა-კონსერვაცია; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების, კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და რეაბილიტაცია, საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა და განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; იუნესკოს წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება; 159 არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, მათი დაცვისა და სისტემატიზაციის მექანიზმების შექმნა; საქართველოს კანონმდებლობის იუნესკოს „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციასთან ჰარმონიზაციისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შესაქმნელად კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარების და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ლევილის მამულის რეაბილიტაციის გაგრძელება. 8.4 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 33 03) კულტურისა და სპორტის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მათი რეაბილიტაცია/მშენებლობა. 8.5 კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 33 08) საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური და პარალიმპიური თამაშების ჩემპიონებისა და პრიზიორებისთვის, საჭადრაკო ოლიმპიადებში გამარჯვებულებისთვის, მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონებისთვის, საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალისა და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიის გაცემა; ვეტერანი სპორტსმენებისა და სპორტის სოციალური დახმარებების გაცემა; მუშაკებისთვის ყოველთვიური მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელებისთვის ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა; სახალხო არტისტებისთვის, სახალხო მხატვრებისთვის, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატებისა და ხელოვნების მუშაკებისთვის სოციალური დახმარებების გაცემა. 8.6 საქართველოს საპატრიარქო (პროგრამული კოდი 45 00) ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდისთვის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში (მათ შორის, მაღალმთიან რეგიონებში) საქართველოს საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლა-გიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და 160 მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება. 8.7 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 08) საქართველოს ხელშეწყობა; ყველა მუნიციპალიტეტში ახალგაზრდული პროექტების ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა, მათ შორის ახალგაზრდული მუშაკების საგანმანათლებლო კურსის შემუშავება და სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების/ლიდერების რაოდენობის ზრდა; მოხალისეობრივი ხელშეწყობა; ახალგაზრდული პროგრამების განხორციელების ახალგაზრდული ბანაკების ჩატარება; სხვადასხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციების/ახალგაზრდული ინიციატივების წახალისება; ახალგაზრდების აქტიური ჩართულობის ხელშეწყობა მათთვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში, მათ შორის, ახალგაზრდული პოლიტიკისა და პროგრამების შემუშავების, იმპლემენტაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მიმართულებით; საერთაშორისო თანამშრომლობის გაფართოება ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით; 8.8 კულტურისა და სპორტის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 33 01) საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; კულტურისა და სპორტის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში კულტურისა და სპორტის სფეროების პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროების განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 161 8.9 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო (პროგრამული კოდი 50 00) საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის კვლევა და შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისთვის საბჭოთა, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. 9 საერთაშორისო ურთიერთობები და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია ქვეყნის უსაფრთხოების, ინსტიტუციური დემოკრატიის განვითარებისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად საქართველოს მთავრობა ურყევად გააგრძელებს პრაგმატულ, მტკიცე, ქვეყნის ეროვნული ინტერესების შესაბამის, შედეგებზე ორიენტირებულ საგარეო-პოლიტიკურ კურსს. საქართველოსთვის უმნიშვნელოვანეს საგარეო-პოლიტიკურ პრიორიტეტად რჩება მისი სუვერენიტეტის განმტკიცება და ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენა. საქართველოს და ევროკავშირის თანამშრომლობის არსებული ინსტრუმენტებისა და მექანიზმების მაქსიმალურად გამოყენებასთან ერთად, მთელი ძალისხმევა მიმართული იქნება აგრეთვე ახალი შესაძლებლობების შექმნისკენ, საქართველოს ევროკავშირში გაწევრებით ქვეყნისა და მისი მოსახლეობისთვის უფრო ხელშესახები და პრაქტიკული შედეგების მოსატანად. ნატოში გაწევრება საქართველოს ერთ-ერთი უმთავრესი საგარეო-პოლიტიკური პრიორიტეტია. საქართველო, როგორც ასპირანტი ქვეყანა, გააგრძელებს მის ხელთ არსებული ყველა პოლიტიკური და პრაქტიკული მექანიზმის და ორმხრივი თანამშრომლობის შესაძლებლობების მაქსიმალურად ეფექტიან გამოყენებას ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებისა და ნატოს წევრობის პერსპექტივის კიდევ უფრო მოახლოებისთვის. გაგრძელდება ინტენსიური მუშაობა საქართველოს მთავარ სტრატეგიულ პარტნიორთან − ამერიკის შეერთებულ შტატებთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავების უზრუნველსაყოფად, მათ შორის, შემდეგი პრიორიტეტული მიმართულებებით: ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება და ევროატლანტიკური ინტეგრაცია, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის განმტკიცება და დეოკუპაცია, სავაჭრო-ეკონომიკური თანამშრომლობის გაღრმავება, ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ საქართველოს შემდგომი მხარდაჭერა ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების კონსოლიდაციისთვის. საქართველოსთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორმხრივი ურთიერთობების გამყარება, არსებული ფორმატების თვისებრივად ახალ საფეხურზე აყვანა და თანამშრომლობის ახალი სფეროების მოძიება. 162 გააქტიურდება ძალისხმევა რეგიონში დაბალანსებული და ურთიერთსასარგებლო, პარტნიორულ თანამშრომლობაზე დამყარებული პოლიტიკის განსახორციელებლად. მსოფლიოში სწრაფად ცვალებადი გეოპოლიტიკური გამოწვევების ფონზე საქართველოსთვის, როგორც პატარა ქვეყნისთვის, სხვა ფაქტორებთან ერთად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მრავალმხრივ ფორმატებში საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებში აქტიური ჩართულობა. საზღვარგარეთ საქართველოს პოპულარიზაცია მნიშვნელოვანი საშუალებაა ქვეყნის ცნობადობის ამაღლებისა და მის მიერ უფრო მეტი მეგობრისა და გულშემატკივრის შეძენისთვის. განსაკუთრებულ ყურადღებასა და ხელშეწყობას საჭიროებს საზღვარგარეთ ქართული დიასპორა. ამისთვის მნიშვნელოვანია დიასპორასთან ურთიერთობებში სისტემური მიდგომის დანერგვისა და დიასპორული ინიციატივების წახალისების მიზნით სხვადასხვა საგრანტო პროგრამისა და პროექტის განხორციელება და ყურადღების გამახვილება საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში დიასპორის ჩართულობისა და უცხოეთში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების სამშობლოში ღირსეულად დაბრუნების ხელშეწყობის საკითხებზე. მნიშვნელოვან პრიორიტეტად რჩება საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეებზე ზრუნვა, კერძოდ: საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების ეფექტიანი დაცვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთათვის შესაბამისი სერვისების მიწოდების არეალის გაზრდა, მათ შორის, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების გაფართოებით; საქართველოს მოქალაქეთათვის საზღვარგარეთ უვიზო მიმოსვლის არეალის გაფართოება; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების გაძლიერება შესაძლო კრიზისულ სიტუაციებში სამოქმედოდ. 9.1 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება (პროგრამული კოდი 28 01) საქართველოს სუვერენიტეტის განმტკიცება და მისი ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის განხორციელება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ეფექტური გამოყენება; არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესებში საერთაშორისო თანამეგობრობის ეფექტიანი ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ევროკავშირში გაწევრებაზე მოლაპარაკებების დაწყება; ევროკავშირში საქართველოს გაწევრების მოსამზადებელი კონცეფციის განხორციელება, ასოცირების შეთანხმებითა და ასოცირების დღის წესრიგით გათვალისწინებული ვალდებულებების მნიშვნელოვანი ნაწილის შესრულება; ევროკავშირის გაფართოების პაკეტის ფარგლებში სექტორული დიალოგის შეხვედრების გამართვა; საქართველო-ევროკავშირს შორის პოლიტიკური დიალოგის, მათ შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრული ინსტიტუციური ჩარჩოს ფარგლებში თანამშრომლობა, 163 სტრატეგიული თანამშრომლობის გაღრმავება უსაფრთხოების პოლიტიკის მიმართულებით; საქართველოს მიერ საბოლოო მიზნის − ნატოში გაწევრების მისაღწევად ინტეგრაციული მექანიზმების ეფექტურად გამოყენება; გაძლიერებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული პროექტების ეფექტური განხორციელების ხელშეწყობა; ნატო-საქართველოს ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამით განსაზღვრული სტრატეგიული ამოცანებისა და თანამშრომლობის მიზნების იმპლემენტაცია; ნატო-სთან შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით არსებული თანამშრომლობის გაღრმავება და ამ კონტექსტში მიღებული, ალიანსის შესაბამისი გადაწყვეტილებების იმპლემენტაცია; ნატო-ს სამიტებზე საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა და სამიტის ოფიციალურ დოკუმენტებში საქართველოს საკითხის სათანადოდ ასახვაზე მუშაობის წარმართვა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავება საქართველო-აშშ-ის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში. მაღალი და უმაღლესი დონის პოლიტიკური დიალოგის გაფართოება. უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების გაცვლა; ევროპის, აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივი თანამშრომლობის განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, ასევე რეგიონის მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გაგრძელება, რომელიც მოიცავს პარტნიორული ორმხრივი და მრავალმხრივი ურთიერთობების გაძლიერებას და ხელსაყრელი, უსაფრთხო, საინვესტიციო გარემოს შექმნას; საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში აქტიური ჩართულობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება. საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების დაყენება და მათი მხარდაჭერის მობილიზება, ასევე დღის წესრიგში არსებული და სხვა მნიშვნელოვანი, აქტუალური საკითხების განხილვებში საქართველოს ჩართულობის საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობითობის გაზრდის ხელშეწყობა; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი ჩაბმა, მათ შორის სახელშეკრულებო ბაზის გაღრმავების გზით, ქვეყნის ენერგო და სატრანსპორტო სატრანზიტო შეესაძლებლობების გამოყენების გაძლიერების, ექსპორტის ხელშერწყობის, ინევსტიციების და ინოვაციური ტექნოლოგიების მოზიდვისათის დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; კულტურული დიპლომატიის ურთიერთობებში; საქართველოს, აქტიური გამოყენება საგარეო როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, 164 ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის წარმოჩენა; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; საქართველოს შესახებ საზღვარგარეთ ცნობადობის ამაღლების მიზნით, ასევე, ქვეყნის მოსახლეობის მხრიდან საგარეო კურსის, მათ შორის ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შესახებ პრიორიტეტების მიმართ მხარდაჭერის გაძლიერების უზრუნველსაყოფად თემატური საინფორმაციო კამპანიების განხორციელების გაგრძელება; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობისა და კავშირების ინტენსიფიკაცია, სისტემატიზაცია და არსებული პრობლემების ერთიანი ძალისხმევით მოგვარება შესაბამის სტრატეგიაზე დაყრდნობით; საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეებში ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, დიასპორის ჩართულობის უზრუნველყოფა ქვეყნის განვითარების პროცესში, ასევე, საქართველოს პოპულარიზაციისა და მისი პოზიტიური იმიჯის განმტკიცების საკითხში; საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების გაუმჯობესება; საქართველოს მოქალაქეებისათვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობების გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შექმნის მიზნით უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება. 9.1.1 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 28 01 01) საერთაშორისო საზოგადოების ძალისხმევის მობილიზება რუსეთის მიერ ოკუპირებული საქართველოს ტერიტორიების დეოკუპაციის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფისთვის; რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის, რუსეთის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების აუცილებლობის, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული უსაფრთხოების, ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის თაობაზე საერთაშორისო თანამეგობრობის მუდმივი ინფორმირება; საკითხების შესაბამის ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში განხილვა და პოლიტიკური ან/და სამართლებრივი გადაწყვეტილებების, რეზოლუციების, დეკლარაციების, განცხადებების, ანგარიშებისა და რეკომენდაციების მიღების ხელშეწყობა; მუშაობა „ოთხოზორია-ტატუნაშვილის სიაში“ შეყვანილი პირებისთვის პარტნიორი ქვეყნების მიერ შემზღუდავი ზომების დაწესებისთვის მხარდაჭერის მოსაპოვებლად; ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების აუცილებლობის საკითხის გააქტიურება; 165 ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებებში კონსტრუქციული მონაწილეობა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებში, მათ შორის, ძალის არგამოყენების, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უსაფრთხოების საერთაშორისო მექანიზმების შექმნის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა დაბრუნების საკითხებში, წინსვლის მიზნით; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის მიმართულებით არსებული რისკების პრევენცია და ცალკეულ შემთხვევებზე რეაგირება; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზებით დაშორიშორებული საზოგადოებების შერიგებისა და მათ შორის ნდობის აღდგენის პროცესებში პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ეფექტიანი მონაწილეობის უზრუნველყოფა; დეოკუპაციისა და კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარებისთვის საქართველოს სახელმწიფო სტრატეგიის შემუშავების პროცესში მონაწილეობა და შესაბამისი სამთავრობო კომისიის ეფექტიანი მუშაობის ხელშეწყობა; ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებების ბაზის განვითარებისთვის შიდასახელმწიფოებრივი პროცედურების განხორციელება; ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხებზე გაეროს ხელშეკრულებების შესაბამისად, საქართველოს ანგარიშების მომზადების/წარდგენის კოორდინაცია; გაეროს წევრ იმ ქვეყნებთან დიპლომატიური ურთიერთობების დასამყარებლად კონსულტაციების გამართვა, რომლებთანაც საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვს; არსებული საელჩოებიდან დიპლომატიური გადაფარვის გაგრძელება და გაფართოება; საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მიღების შემდეგ გაწევრების თაობაზე მოლაპარაკებების დასაწყებად ძალისხმევის განხორციელება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის ეფექტიანი განხორციელება და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრების მიზნით აუცილებელი პრიორიტეტების შესრულება; ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შემდგომი შესრულება და ამ საკითხზე ევროკომისიასა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოევროკავშირის პოლიტიკური დიალოგის ეფექტიანი წარმართვა და გაღრმავება; ევროკავშირის ერთიან ბაზარზე როგორც ეტაპობრივი, ისე სექტორული ინტეგრაციის მიზნით წინადადებების მომზადება, რომლებითაც განისაზღვრება ევროკავშირთან შემდგომი დაახლოების კონკრეტული მიმართულებები და პრიორიტეტული სფეროები; 166 საქართველოს, მოლდოვასა და უკრაინას შორის, აგრეთვე ამ ქვეყნებსა და ევროკავშირს შორის ევროინტეგრაციის საკითხებზე ერთობლივი თანამშრომლობის გაგრძელება; ევროპაში სხვადასხვა რეგიონულ გაერთიანებასა და თანამშრომლობის ფორმატში მონაწილეობის შესაძლებლობის შესწავლა; ევროკავშირის დახმარების პროგრამების ეფექტიანი დაგეგმვა და განხორციელება; ევროკავშირის პროგრამებში საქართველოს მონაწილეობის ეფექტიანობის გაზრდა და ახალ პროგრამებში მისი ჩართვა; ევროკავშირის სპეციალიზებულ სააგენტოებთან მაქსიმალური ინტეგრაცია; საქართველოსთან მიმართებით „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის პოტენციალის ათვისება; ნატო-საქართველოს კომისიის ფარგლებში ალიანსსა და საქართველოს შორის პოლიტიკური დიალოგისა და პრაქტიკული თანამშრომლობის პოზიტიური დინამიკის შენარჩუნება და გაძლიერება ქვეყნის ნატოში გაწევრების პროცესში პროგრესის მისაღწევად; კონსულტაციების შედეგად ალიანსის მიერ შესაბამისი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღების მომწიფების ხელშეწყობა; წლიური ეროვნული პროგრამის წარმატებით განხორციელება, ალიანსისგან წლიური ეროვნული პროგრამის განხორციელების პოზიტიური შეფასების მიღება და საქართველოს ნატოში გაწევრების პროცესის ხელშეწყობა; საქართველოზე მორგებული დახმარების ღონისძიებათა დოკუმენტის ეფექტიანი გამოყენება; ნატოსაქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული, არსებული პროექტების წარმატებით განხორციელება და მისი ელემენტების ეფექტიანი გამოყენება; განახლებული არსებითი პაკეტით შეთანხმებული ახალი ინიციატივების ეფექტიანი განხორციელება; ალიანსთან შავი ზღვის უსაფრთხოების განმტკიცების კუთხით თანამშრომლობის გაღრმავება; ნატოს სამეკავშირეო ოფისთან, საქართველოში ნატოს საკონტაქტო საელჩოებსა და ნატოს წევრი სახელმწიფოების დიპლომატიურ წარმომადგენლობებთან აქტიური თანამშრომლობა საქართველოს ნატოში ინტეგრაციასთან დაკავშირებულ საკითხებზე პოზიტიური გადაწყვეტილებების მიღების მომწიფების ხელშეწყობის მიზნით; ნატოს 2023 წლის ვილნიუსის სამიტის დასკვნით დოკუმენტში ასახული პოზიტიური გზავნილების შენარჩუნება და გაძლიერება საქართველოს ნატოში გაწევრების პროცესში პროგრესის მისაღწევად; განიარაღების, შეიარაღების კონტროლისა და გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; ამ საკითხებზე შესაბამის საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობის უზრუნველყოფა და საერთაშორისო ფორუმებში აქტიური მონაწილეობა; მრავალმხრივი ინიციატივების ფარგლებში კიბერუსაფრთხოების, კონტრტერორიზმისა და სხვა ჰიბრიდული საფრთხეების საკითხებზე მომუშავე თემატურ ჯგუფებში თანამშრომლობა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან უმაღლესი და მაღალი დონის პოლიტიკური დიალოგის შემდგომი გაძლიერება, ურთიერთობების 167 გაღრმავება ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით გათვალისწინებული ყველა მიმართულებით, მათ შორის, 4 სამუშაო ჯგუფისა (თავდაცვისა და უსაფრთხოების; ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და ვაჭრობის; დემოკრატიისა და მმართველობის; ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების) და ყოველწლიური შემაჯამებელი შეხვედრის („ომნიბუსშეხვედრის“) ფარგლებში; საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცების, ოკუპირებული რეგიონების არაღიარებისა და დეოკუპაციის, ქვეყნის ევროატლანტიკური ინტეგრაციისა და საქართველოში მიმდინარე დემოკრატიული და ეკონომიკური რეფორმების მხარდაჭერის პროცესში ამერიკის შეერთებული შტატების როლის გაზრდა; ორ ქვეყანას შორის მრავალმხრივ ფორმატებში წარმატებული თანამშრომლობის გაღრმავება, ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესში საქართველოს ძლიერი ორპარტიული მხარდაჭერის შემდგომი გაძლიერება, მათ შორის, საქართველოს საკითხზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების, საკანონმდებლო აქტების, რეზოლუციებისა და განცხადებების მიღებით; თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ორმხრივი პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შემდგომი გაღრმავება საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და მდგრადობის გასაძლიერებლად, მოკავშირეებთან თავსებადობის ასამაღლებლად, მათ შორის, ორმხრივი და მრავალმხრივი წარმატებული სამხედრო წვრთნების გზით; ამერიკის შეერთებული შტატების სავაჭრო წარმომადგენლის ოფისთან, აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ხელისუფლებებთან მუშაობის გაგრძელება ორმხრივი სავაჭრო და საინვესტიციო ურთიერთობების გაღრმავების, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმების შესაძლებლობის განხილვის კუთხით; მცირე და საშუალო ზომის, აგრეთვე მსხვილი ამერიკული კომპანიების საქართველოს ბაზრითა და მზარდი შესაძლებლობებით დაინტერესება; ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკურ დღის წესრიგში საქართველოს საკითხის აქტუალურობის შენარჩუნებისთვის და ამერიკის შეერთებული შტატების საზოგადოებაში საქართველოს ცნობადობის ასამაღლებლად ამერიკის შეერთებული შტატების წამყვან აკადემიურ წრეებსა და ბიზნესწრეებთან, არასამთავრობო და კვლევით ორგანიზაციებთან, მედიასთან, საქართველოს მხარდამჭერ ჯგუფებთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ქართულ დიასპორასა და ახალგაზრდულ გაერთიანებებთან აქტიური თანამშრომლობა; ორმხრივი უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების განხორციელება; საქართველოსა და კანადას შორის ურთიერთობების გაღრმავება პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში, მათ შორის, ერთობლივი წვრთნებისა და სამხედრო განათლების კუთხით; საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის განმტკიცებისა და ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების, აგრეთვე ქვეყნის ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესისადმი კანადის მხარდაჭერის შენარჩუნება და გაძლიერება; 168 ევროპის ქვეყნებთან ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; ევროპის ქვეყნებთან პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში ურთიერთობების გაღრმავება; უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების განხორციელება; არსებული სტრატეგიული თანამშრომლობის ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება და იმ ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა, რომლებთანაც საქართველო ფართოდ თანამშრომლობს; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, აგრეთვე მისი მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონალური პოლიტიკის განხორციელების გაგრძელება, რომელიც მოიცავს ორმხრივი და მრავალმხრივი პარტნიორული ურთიერთობების გაღრმავებას, მათ შორის, „მშვიდობიანი სამეზობლო ინიციატივის“ ფარგლებში ღონისძიებების განხორციელებას და ხელსაყრელი საინვესტიციო გარემოს შექმნას; საქართველო-აზერბაიჯანის და საქართველო-სომხეთის სახელმწიფო საზღვრების დელიმიტაციის საკითხზე აქტიური მოლაპარაკებების განახლება/გაგრძელება; აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში აქტიური თანამშრომლობა; ტრადიციულ პარტნიორებთან ურთიერთობების განმტკიცება, სხვადასხვა სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებისა და გაფართოების ხელშეწყობა; აზიისა და ოკეანეთის იმ ქვეყნებთან თანამშრომლობის განვითარება და წახალისება, რომლებთანაც საქართველოს ნაკლებად ინტენსიური ურთიერთობა აქვს; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება, წარმატებული რეფორმების გაზიარება და პოპულარიზაცია და შედეგზე ორიენტირებული სამომავლო თანამშრომლობის კონკრეტული მიმართულებების დაგეგმვა; სამხრეთაღმოსავლეთ აზიის ერების ასოციაციასთან (ASEAN) საქართველოს თანამშრომლობის ინსტიტუციურ დონეზე გადაყვანა; ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის სახელმწიფოებთან, აგრეთვე რეგიონულ ორგანიზაციებთან, მათ შორის, აფრიკის კავშირთან, სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოსა და არაბული ქვეყნების ლიგასთან, ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება; პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და ჰუმანიტარულ სფეროებში ურთიერთობების გაღრმავება; ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივ, რეგიონულ და მრავალმხრივ ფორმატებში ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის გაღრმავება; რეგიონის ქვეყნების მიერ საქართველოს პოლიტიკური მხარდაჭერის გაძლიერება და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; რეგიონულ ორგანიზაციებთან − ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციასთან (OAS), 169 კარიბის გაერთიანებასთან (CARICOM), წყნარი ოკეანეთის ალიანსთან (Pacific Alliance) და ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციის სისტემასთან (SICA) თანამშრომლობის გაღრმავება და არსებული ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება; უწყებათაშორისი თანამშრომლობისა და კულტურული და საგანმანათლებლო გაცვლითი პროგრამების კუთხით თანამშრომლობის გაძლიერება; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება, წარმატებული რეფორმების გაზიარება; ტურისტული გაცვლის ხელშეწყობა, რეგიონის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის შესახებ შეთანხმებების გაფორმება და საქართველოს ტურისტული შესაძლებლობების წარმოჩენა; საერთაშორისო ორგანიზაციების (გაეროს, ეუთოს, ევროპის საბჭოს, დემოკრატიათა თანამეგობრობის) მუშაობაში აქტიური მონაწილეობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელება/პოზიციონირება; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების (მათ შორის, უპირველეს ყოვლისა, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის საკითხის) შეტანა და მათი მხარდაჭერის მობილიზება, მათ შორის, საქართველოს მხარდამჭერი დოკუმენტების (გადაწყვეტილებების, რეზოლუციების, განცხადებების, ანგარიშებისა და სხვა) მომზადებისა და მიღების, აგრეთვე საქართველოსთვის პრიორიტეტული საკითხების ამ ორგანიზაციების ფარგლებში მიღებულ დოკუმენტებში ასახვის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში არსებული და სხვა მნიშვნელოვანი, აქტუალური საკითხების განხილვასა და შესაბამის პროცესებში საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობის გაზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს მიერ მრავალმხრივი საერთაშორისო ხელშეკრულებების სავალდებულოდ აღიარების პროცესის კოორდინაცია; გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის მექანიზმებისთვის წარსადგენი საქართველოს პერიოდული ანგარიშების მომზადების კოორდინაცია; პარტნიორ ქვეყნებსა და შესაბამის საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საერთაშორისო ფორუმებში აქტიური მონაწილეობა; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი მონაწილეობა და ამ მიზნით დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; ენერგომომარაგების ალტერნატიული წყაროების განვითარების, აგრეთვე ენერგორესურსების იმპორტის დივერსიფიცირების უზრუნველყოფისა და საქართველოს, როგორც ენერგომატარებლების სატრანზიტო ქვეყნის, სტატუსის განმტკიცების ხელშეწყობა; ერთობლივ რეგიონალურ და რეგიონთაშორის სატრანსპორტო პროექტებზე მუშაობა; აზიისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გააქტიურება; სამთავრობათაშორისო ეკონომიკური კომისიების შეხვედრების გამართვა; საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირებისა და ექსპორტის ზრდის 170 ხელშეწყობა, ქვეყანაში მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციისა და ინოვაციური ტექნოლოგიის მოზიდვა; ტურიზმის, მათ შორის, კონვენციური ტურიზმის, განვითარების ხელშეწყობა და სტიმულირება; ქართული „სტარტაპების“ და ინოვაციური სექტორის ხელშეწყობა, საქართველოს რეგიონებსა და უცხო ქვეყნების რეგიონებს შორის თანამშრომლობის განვითარების ხელშეწყობა, შესაძლებლობის ფარგლებში უცხოეთში ქართული ბიზნესის ინტერესების დაცვა და ქართული პროდუქციის ფალსიფიკაციისგან დაცვის ხელშეწყობა; საერთაშორისო საფინანსო და ეკონომიკურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა, გააქტიურება და ახალი შესაძლებლობების გამოვლენა, საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ყოველწლიური ფინანსური ვალდებულებების მონიტორინგი და შესრულება; საგარეო ურთიერთობებში კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის, წარმოჩენა; საქართველოში განხორციელებული რეფორმებისა და მისი მიღწევების საზღვარგარეთ აქტიური პოპულარიზაცია და სხვადასხვა ქვეყნისთვის ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში შესაბამისი გამოცდილების გაზიარება; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; გაეროს განათლების, კულტურისა და მეცნიერების ორგანიზაციასთან − იუნესკოსთან (UNESCO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებისა და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაცია და ახალი ძეგლების ნომინირების პროცესის ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ საქართველოს ცნობადობის ასამაღლებლად თემატური საინფორმაციო კამპანიების განხორციელება, მათ შორის, ქვეყნის დემოკრატიული და ეკონომიკური განვითარების, მის მიერ ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესში მიღწეული პროგრესის, კერძოდ, საქართველოს ევროპული პერსპექტივისა და მისთვის ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მინიჭების შესახებ, აგრეთვე ამ კუთხით ქვეყნის წინაშე არსებული გამოწვევების თაობაზე; მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან, ჟურნალისტებთან, არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, აკადემიურ და ანალიტიკურ ცენტრებთან აქტიური თანამშრომლობა; საინფორმაციო გარემოს აქტიური მონიტორინგი და ანალიზი, შესაძლო დეზინფორმაციის ფაქტების გამოვლენა და შესაბამისი საპასუხო ღონისძიებების დაგეგმვა როგორც ქვეყანაში, ისე ქვეყნის გარეთ; საქართველოს საგარეო-პოლიტიკური პრიორიტეტებისა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საქმიანობის შესახებ საზოგადოების პროაქტიული ინფორმირება მაღალი დონის ვიზიტების გაშუქების, სხვადასხვა ღონისძიების ორგანიზების, უმაღლესი თანამდებობის პირების მედიააქტივობების დაგეგმვისა და საინფორმაციო კამპანიების განხორციელების გზით; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობებისა და საკონსულო მომსახურების შესახებ საზოგადოების პროაქტიული ინფორმირების უზრუნველყოფა; 171 საზღვარგარეთ საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარება; საქართველოს მოქალაქეებისთვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობის გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთა უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შესაქმნელად უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება; საკონსულო თანამდებობის პირთა პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესება; საზღვარგარეთ შესაძლო კრიზისულ სიტუაციებში სამოქმედოდ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მზადყოფნის გაუმჯობესება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან კოორდინაციით, ცირკულარული მიგრაციის შესახებ ხელშეკრულებების გასაფორმებლად პოტენციურ ქვეყნებთან მოლაპარაკებების წარმოება; უნებართვოდ მცხოვრებ პირთა რეადმისიის შესახებ შეთანხმებების ეფექტიანი იმპლემენტაციის ხელშეწყობა. 9.1.2 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 28 01 02) საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ყოველწლიური ფინანსური ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა მრავალმხრივი დიპლომატიის მიზნებისა და ამოცანების მისაღწევად. 9.1.3 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება (პროგრამული კოდი 28 01 03) საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და სხვა ოფიციალური დოკუმენტების თარგმნა/დამოწმება; სათარგმნი მასალის, სხვადასხვა ოფიციალური შეხვედრის სინქრონული თარგმნით მომსახურებისა და გასაფორმებელი კონტრაქტების რაოდენობების გაზრდა; თარჯიმანთა კვალიფიკაციისა და გამოცდილების დონის ამაღლება; თარგმნის პროცესში წარმოქმნილი კონკრეტული უზუსტობებისა და სიძნელეების გასარკვევად მთარგმნელებისთვის პერიოდულად პრაქტიკული სემინარების, ტრენინგებისა და კონსულტაციების ჩატარების მიზნით უცხოური ენის მცოდნე, სხვადასხვა სფეროში მომუშავე სპეციალისტების მოწვევა, აგრეთვე დიპლომატიური თანამშრომლების მოწვევა, რომლებიც უცხო ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მუშაობენ; უცხო ქვეყნებში საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობების მეშვეობით თანამედროვე განმარტებითი და ტექნიკური ლექსიკონების, საცნობარო და მეთოდური ლიტერატურის, აგრეთვე თანამედროვე 172 ელექტრონული ლექსიკონების შეძენა; საქართველოს სამინისტროებისა და სხვა სახელმწიფო უწყებებისგან, აგრეთვე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფებისგან ინფორმაციის მიღება იმ ხელშეკრულებების შესახებ, რომლებიც შესაძლოა/უნდა იქნეს დადებული, აგრეთვე კონვენციებსა და სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან შეერთების თაობაზე, სავარაუდო დროისა და მოცულობის მითითებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა თარგმნის ბიუროს მუშაობის კოორდინაციისა და ძალების უკეთ განაწილების მიზნით; ოფიციალურ დოკუმენტებში ტერმინოლოგიის გამართული ხელშეწყობა. 9.1.4 იურიდიული და და თანამიმდევრული დარგობრივი გამოყენების დიასპორული პოლიტიკა (პროგრამული კოდი 28 01 04) საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან მჭიდრო, სტრუქტურირებული კომუნიკაცია; ქართული დიასპორის მიერ ეროვნული იდენტობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ქვეყნის განვითარებისა და საზღვარგარეთ საქართველოს ინტერესების დაცვის პროცესში აქტიური მონაწილეობა. 9.1.5 ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება (პროგრამული კოდი 28 01 05) საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრების უპირატესობის, სარგებლისა და შესაძლებლობის წარმოჩენა ქვეყნის მოსახლეობისთვის მარტივად გასაგები, ობიექტური ინფორმაციის რეგულარული მიწოდებით და მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; საერთო დასავლური ღირებულებების შესახებ საქართველოს მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; სახელმწიფოს მიერ მოსახლეობისთვის ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის პროცესში განხორციელებული, მიმდინარე და დაგეგმილი რეფორმების შესახებ ობიექტური და ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება; საზოგადოებაში საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებასთან დაკავშირებული მოლოდინის მართვა; დასახული მიზნების განხორციელებისთვის სხვადასხვა სამთავრობო უწყებასა და არასამთავრობო ორგანიზაციასთან, დიპლომატიურ კორპუსსა და მედიასთან აქტიური თანამშრომლობა; ინფორმაციის გამავრცელებელ ჯგუფებთან, მოსწავლეებთან/სტუდენტებთან, მასწავლებლებთან, საჯარო მოხელეებთან/ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, სასულიერო პირებთან, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან, ეთნიკურ 173 უმცირესობებთან, ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლების მოსახლეობასთან, სამხედრო მოსამსახურეებთან, ფერმერებთან/მეწარმეებთან და სხვა პირებთან აქტიური კომუნიკაციის გაგრძელება საჯარო დისკუსიების, სემინარების, სამუშაო შეხვედრების, საზაფხულო სკოლების, სასწავლო ვიზიტებისა და საინფორმაციო კამპანიების მეშვეობით. 10 სოფლის მეურნეობა სოფლის მეურნეობის სფეროს გასაძლიერებლად განახორციელებს შემდეგ ღონისძიებებს: საქართველოს მთავრობა • სოფლის მეურნეობის სფეროში განსახორციელებელი პროგრამები ორიენტირებული იქნება ადგილობრივი პროდუქციის ხარისხისა და რაოდენობის გაზრდაზე; • ფინანსური ინსტრუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის, აგრეთვე სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვა-რეალიზაციის საწარმოო პროცესების ხელშეწყობის მიზნით გაგრძელდება ფიზიკური და იურიდიული პირების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; • გაგრძელდება და უფრო მასშტაბური გახდება: ერთწლიანი და მრავალწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების პირველადი წარმოების ხელშეწყობა; გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი; სათბურების თანადაფინანსების ღონისძიებები; მოსავლის ამღები სასოფლოსამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროგრამა; მეცხოველეობის განვითარების მიმართულებით არსებული პროგრამები; საქართველოს საზღვაო და შიდა წყლებში აკვაკულტურის მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა; ინფრასტრუქტურისა და მომსახურების ხელმისაწვდომობა; • უზრუნველყოფილი იქნება სასოფლო-სამეურნეო წარმოების საშუალებების მაღალი ხარისხი და ხელმისაწვდომობა; • სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ პირთა კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის გაგრძელდება სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების განვითარებისა და ხელშეწყობის პროგრამების განხორციელება; • სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირებისთვის რისკების შესამცირებლად გაგრძელდება და დაიხვეწება აგროდაზღვევის პროგრამა; • არახელსაყრელი ჰიდრომეტეოროლოგიური მოვლენისგან, კერძოდ, სეტყვისგან, დასაცავად შიდა ქართლი, კახეთის მსგავსად, უზრუნველყოფილი იქნება სეტყვისგან დამცავი სისტემებით; • ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის ხარისხის ამაღლებისა და მოსავლიანობის გაზრდისთვის გაგრძელდება სოფლის მეურნეობის სფეროში მავნე ორგანიზმებისა და ბუნებრივი კატასტროფების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების ეფექტიანი სისტემების სრულყოფა; • ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზრებზე არსებული სიტუაციის შესაბამისად დაიგეგმება სასოფლო-სამეურნეო კულტურების რეალიზაციის ხელშეწყობის პროგრამები; • აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ახალი ბაზრების ათვისებისთვის და არსებულ ბაზრებზე პოზიციების გაუმჯობესება; • სოფლად ახალგაზრდა ფერმერებისა და მეწარმეების სტიმულირებისთვის შემუშავდება სპეციალური პროგრამები; 174 • განხორციელდება ღონისძიებები ქალ ფერმერთა და მეწარმეთა განვითარებისთვის; • 2020−2024 წლებში გაგრძელდება ფერმერთა და მეწარმეთა ცოდნის დონის ამაღლების/ინფორმირებულობის გაზრდის უზრუნველყოფა თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად; • მომდევნო 3 წლის განმავლობაში განხორციელდება 1.2 მილიონი ჰექტარი მიწის სისტემური რეგისტრაცია; • განხორციელდება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების პრივატიზაცია; 10 ჰექტრამდე იჯარით აღებული მიწის გადაცემა მოხდება პირდაპირი მიყიდვის წესით; • შედგება საქართველოს მიწის ბალანსი, აღირიცხება სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რესურსები და შეიქმნება მიწის ფონდის შესახებ მონაცემთა ერთიანი ბაზა; • გაგრძელდება სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროების კანონმდებლობის ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით (DCFTA) გათვალისწინებულ ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობასთან დაახლოება; • ადგილობრივ და საექსპორტო ბაზრებზე ფალსიფიცირებული და უხარისხო ღვინოპროდუქციის აღკვეთისთვის გააქტიურდება ლაბორატორიული კვლევები; • მიწის ფართობების წყლით უზრუნველსაყოფად მომდევნო წლებში განხორციელდება 220 მილიონ ლარზე მეტის ინვესტიცია, რაც დამატებით 40 000 ჰექტრამდე ფართობის გასარწყავებას უზრუნველყოფს და 1000 ჰექტრამდე ფართობის დაშრობას გამოიწვევს; • აქცენტი გაკეთდება გარემოსთან ადაპტირებული, კლიმატგონივრული სასოფლოსამეურნეო პრაქტიკის გავრცელებასა და ბიოწარმოების განვითარების ხელშეწყობაზე. 10.1 ერთიანი აგროპროექტი (პროგრამული კოდი 31 05) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვარეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნებისა და რისკების შემცირების ხელშეწყობა; სანერგე მეურნეობების მოწყობისა და მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ჩამოყალიბება/ხელშეწყობა და მაღალი ხარისხის ჩაის წარმოების ხელშეწყობა; იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლო175 სამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის სრულყოფა; მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსება; პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერა; მწარმოებელი კოოპერატივების შემნახველი/სამაცივრე ინფრასტრუქტურის შექმნა კენკროვანი და ბოსტნეული კულტურებისა და ადგილობრივი ხორბლის წარმოების ხელშეწყობის მიზნით; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია; იმერეთის აგროზონის ტერიტორიის განვითარება; რძის მწარმოებელი მცირე შინამეურნეობებისა და ფერმერების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელი ცენტრების (პუნქტების) და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა. 10.1.1 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 05 01) სოფლის მეურნეობის დარგში დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტიანი განხორციელება. 10.1.2 შეღავათიანი აგროკრედიტები (პროგრამული კოდი 31 05 02) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვარეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; ბენეფიციარებზე სესხები (ან ლიზინგი) გაიცემა ამ პროექტის მონაწილე საფინანსო ინსტიტუტებიდან, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი − სოფლის განვითარების სააგენტო განახორციელებს ამ სესხების (ლიზინგის) საპროცენტო სარგებლის თანადაფინანსებას და ზოგ შემთხვევაში მონაწილეობას მიიღებს სესხების უზრუნველყოფაში; პროექტის ბენეფიციარები შეიძლება იყვნენ საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირი და საქართველოს კანონმდებლობით რეგისტრირებული ინდივიდუალური მეწარმე და იურიდიული პირი; სესხის (ლიზინგის) მიზანია სოფლის მეურნეობის პირველადი, გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოებისთვის ძირითადი და საბრუნავი საშუალებების დაფინანსება; საქართველოს მთავრობა განსაზღვრავს ამ ქვეპროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების დეტალურ პირობებს. 10.1.3 აგროდაზღვევა (პროგრამული კოდი 31 05 03) აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნება და რისკების შემცირება; 176 სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაზღვევას ახორციელებენ სადაზღვევო კომპანიები, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი − სოფლის განვითარების სააგენტო განახორციელებს სადაზღვევო პრემიების თანადაფინანსებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.4 დანერგე მომავალი (პროგრამული კოდი 31 05 04) სანერგე მეურნეობების განვითარების და ინტენსიური ბაღების გაშენების ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად; მრავალწლოვანი ბაღების გაშენების მსურველ ფიზიკური/იურიდიული პირებისთვის ტექნიკური და ფინანსური დახმარების გაწევა; პროექტში მონაწილე უზრუნველყოფა; ბენეფიციართათვის ტრენინგების ჩატარების მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების მსურველი ფიზიკური პირებისა და კოოპერატივებისათვის, ტექნიკური და ფინანსური დახმარების გაწევა. 10.1.5 ქართული ჩაი (პროგრამული კოდი 31 05 05) საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ჩამოყალიბება/ხელშეწყობა, მაღალი ხარისხის ჩაის (მათ შორის, ბიოჩაის) წარმოების ხელშეწყობა საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად; როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის ხარჯის თანადაფინანსება კომპანიებისა და სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებისთვის; სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების ეფექტიანი გამოყენების ხელშეწყობა მათი ბიზნესოპერატორებისთვის იჯარით გადაცემით. 10.1.6 გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 06) იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნის და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვის ხელშეწყობა საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.7 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 07) ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი 177 ელექტრონული ბაზის შექმნა, რის შედეგადაც სახელმწიფოს ექნება სტატისტიკური ინფორმაცია სამიზნე ჯგუფების სწორად შესარჩევად და მათთვის სხვადასხვა მასტიმულირებელი პროექტის/პროგრამის საჭიროებისამებრ დასაგეგმად და განსახორციელებლად. 10.1.8 პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 08) არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროექტების/პროგრამების ფარგლებში დაფინანსებული/დასაფინანსებელი პოტენციური ბენეფიციარების/ბენეფიციარების მხარდაჭერა თანადაფინანსების ან/და საკონსულტაციო მომსახურების ან/და ტრენინგის ჩატარების გზით; არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროგრამებით/პროექტებით გათვალისწინებული დარგებისა და მიმართულებების გაძლიერება, სრულყოფა და მხარდაჭერა. 10.1.9 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება (პროგრამული კოდი 31 05 09) მწარმოებელი კოოპერატივების ხელშეწყობა, დაფინანსდებული შემნახველი/სამაცივრე ინფრასტრუქტურა კენკროვანი და ბოსტნეული კულტურებისათვის წარმოების ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.10 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 10) ქვეყანაში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსავლის ამღები სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შესყიდვის საგრანტო თანადაფინანსებით საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.11 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 31 05 11) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ხელშეწყობით საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობა; საქართველოში და საზღვარგარეთ საქართველოს საელჩოების მიერ ორგანიზებული, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი მიღებები, ყველისა და კულინარიის ფესტივალი, ჩაისა და თაფლის ფესტივალი, თევზისა და ზღვის პროდუქტების, სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობის, გადამამუშავებელი და შემფუთველი ტექნოლოგიების გამოფენები. 10.1.12 იმერეთის აგროზონა (პროგრამული კოდი 31 05 12) იმერეთის რეგიონში 220 ჰა მიწის ნაკვეთზე სასათბურე მეურნეობების კლასტერის შექმნა. აღნიშნული და მიწის ნაკვეთის დაბალ, საშუალო და მაღალტექნოლოგიურ ზონებად დაყოფა, სადაც შესაბამისი ტექნოლოგიის სათბურები აშენდება. აშენდება (სათბურების ჯამური ფართობი დაახლოებით 160 ჰექტარია). სახელმწიფოს მიერ აღნიშნულ ტერიტორიაზე 178 ძირითადი ინფრასტრუქტურას ინფრასტრუქტურის (გარე და შიდა გზები, ბუნებრივი აირისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ქსელები, ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემები, საკანალიზაციო სისტემა, ტერიტორიის შემოღობვა, მოსწორება და სხვა) განავითარებას სახელმწიფო, ხოლო სასათბურე მეურნეობებისა და სხვა დამხმარე ბიზნესების განსავითარებლად კერძო ინვესტორების მიერ მიწის ნაკვეთების შეიძენნენა ან გრძელვადიანი იჯარით აიღებენა მიწის ნაკვეთებს; აგრონომები და სასათბურე მეურნეობებისთვის საჭირო სხვა კვალიფიციური კადრების მოსამზადებლად ამ პროექტის ფარგლებში შეიქმნება მებაღეობის სასწავლო და სადემონსტრაციო ცენტრის შექმნა, სადაც მომზადდებიან აგრონომები და სასათბურე მეურნეობებისთვის საჭირო სხვა კვალიფიციური კადრები; რეგიონის სათბურების მოემსახურების მიზნით, იმერეთის აგროზონის ტერიტორიაზე შეიქმნება ლოჯისტიკისა და გაყიდვების ცენტრის შექმნა, რომელიც რეგიონის სათბურებს მოემსახურება. 10.1.13 ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 13) საქართველოში ბიოპროდუქტების წარმოების ხელშეწყობა; არსებული და ახალი ბიომეურნეობების სერტიფიცირების ხელშეწყობა; ბიოპროდუქციის ცნობადობისა და პოპულარიზაციისთვის აუცილებელი ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, მისი რეალიზაციის არხების განვითარების ხელშეწყობით); ბიომწარმოებელთა ცოდნის განვითარების ხელშეწყობა; დონის ამაღლებისა და უნარ-ჩვევების კვალიფიციური კადრების მომზადება და გადამზადება ბიოწარმოების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის საკითხებში. 10.1.14 საპილოტე პროგრამა ქალებისთვის (პროგრამული კოდი 31 05 14) მუნიციპალიტეტებში ახალი სასათბურე მეურნეობის მოსაწყობად პოტენციური ქალი ბენეფიციარების ფინანსური და ტექნიკრი მხარდაჭერა. 10.1.15 აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 31 05 15) იმერეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში და სამცხე-ჯავახეთში, კახეთში, ქვემო ქართლში, რაჭა-ეჩხუმში და ქვემო სვანეთში რძის მწარმოებელ მცირე ზომის შინამეურნეობების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელ ცენტრებისა და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა (განსაკუთრებით ქალებისა და ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა); რძის ხარისხის გაუმჯობესება, ინოვაციური სადემონსტრაციო/სამოდელო ფერმების შექმნა; გრანტების გაცემა ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამისი რძის 179 წარმოების, რძის შემგროვებელი პუნქტებისა და რძის გადამამუშავებელი საწარმოების შესაქმნელად; შერჩეული ბენეფიციარების სწავლება რძის წარმოების, შეგროვებისა და გადამუშავების ტექნოლოგიებში, სურსათის უვნებლობის საკითხებში, HACCAP-ის სტანდარტებში, ფერმერთა მიერ რძის ხარისხის ევრორეგულაციების შესაბამისად გაუმჯობესების, თანამედროვე საკვები ბაზისა და დაავადებების მართვის საკითხებში; მერძევეობის სექტორში არსებული ინსტიტუციური და საკანონმდებლო საკითხების იდენტიფიცირება და მათი გადაწყვეტის ხელშეწყობა; საძოვრებთან დაკავშირებული და დარგისთვის საჭირო საკანონმდებლო ბაზის შექმნა; 10.1.15.1 მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (პროგრამული კოდი 31 05 15 01) იმერეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში და სამცხე-ჯავახეთში, კახეთში, ქვემო ქართლში, რაჭა-ეჩხუმში და ქვემო სვანეთში რძის მწარმოებელ მცირე ზომის შინამეურნეობების, მერძევეობის სექტორისთვის მომსახურების მიმწოდებლების, რძის შემგროვებელ ცენტრებისა და რძის გადამამუშავებლების ხელშეწყობა (განსაკუთრებით ქალებისა და ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა); რძის ხარისხის გაუმჯობესება, ინოვაციური სადემონსტრაციო/სამოდელო ფერმების შექმნა; გრანტების გაცემა ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამისი რძის წარმოების, რძის შემგროვებელი პუნქტებისა და რძის გადამამუშავებელი საწარმოების შესაქმნელად; შერჩეული ბენეფიციარების სწავლება რძის წარმოების, შეგროვებისა და გადამუშავების ტექნოლოგიებში, სურსათის უვნებლობის საკითხებში, HACCAP-ის სტანდარტებში, ფერმერთა მიერ რძის ხარისხის ევრორეგულაციების შესაბამისად გაუმჯობესების, თანამედროვე საკვები ბაზისა და დაავადებების მართვის საკითხებში; მერძევეობის სექტორში არსებული ინსტიტუციური და საკანონმდებლო საკითხების იდენტიფიცირება და მათი გადაწყვეტის ხელშეწყობა; საძოვრებთან დაკავშირებული და დარგისთვის საჭირო საკანონმდებლო ბაზის შექმნა; 10.1.16 კოოპერატივებისთვის სასოფლო-სამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 16) სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის (სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ტრაქტორი, ხელის ტრაქტორი (მოტობლოკი), ტრაქტორზე მისაბმელი (იმპლემენტი)) და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის 180 სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის განკუთვნილი თვითმავალი ტექნიკის თანადაფინანსებით სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის გაზრდა. 10.1.17 ლიდერპროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 17) სოფლად ეკონომიკური, სოციალური და გარემოსდაცვითი საქმიანობების ხელშეწყობისთვის პროგრამის მონაწილე ბენეფიციარებისთვის ფინანსური დახმარების გაწევა თანადაფინანსებით; სოფლად სამეწარმეო საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა; სოფლის მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება, ეკონომიკური დივერსიფიკაცია და ახალი, გრძელვადიანი სამუშაო ადგილების შექმნა. 10.1.18 თხილის წარმოების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 18) საქართველოში თხილის პირველადი წარმოების ხელშეწყობა, თხილის ბაღების მესაკუთრეების ან/და მფლობელების სტიმულირებითა და მისი მოვლა-მოყვანისთვის საჭირო საქონლის ღირებულების სუბსიდირებით. 10.1.19 მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 19) სოფლად ეკონომიკის განვითარება, კონკურენტუნარიანი და მდგრადი მეფუტკრეობის დარგის ჩამოყალიბების ხელშეწყობის გზით. 10.1.20 ქართული ბოსტნეული სათბურებიდან (პროგრამული კოდი 31 05 20) ქვეყნის მასშტაბით ერთწლოვანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების წარმოების ხელშეწყობა, თანამედროვე კლიმატგონივრული ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. 10.2 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია (პროგრამული კოდი 31 06) წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაცია სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; და მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება; სამელიორაციო სისტემების ინსტიტუციური გაძლიერების ხელშეწყობა. 10.2.1 სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა (პროგრამული კოდი 31 06 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; შესაბამისი საინჟინრო კვლევების, დაპროექტების, ზედამხედველობის, ექსპერტიზის განხორციელება; ოპერირებისა და რეაბილიტაციისთვის აღჭურვილობის შეძენა. განკუთვნილი ტექნიკური 181 10.2.2 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია (პროგრამული კოდი 31 06 02) შპს „საქართველოს მელიორაციის“ სუბსიდირება, სარწყავი და დამშრობი სისტემების ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაციის ღონისძიებების, მექანიკური სატუმბი სადგურების ფუნქციონირებისთვის მოსახმარი ელექტროენერგიის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებებისა და სხვა მანქანა-მექანიზმების მოვლაშენახვის ღონისძიებების დაფინანსება. 10.2.3 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) (პროგრამული კოდი 31 06 03) პროექტით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე კლიმატის ცვლილების მიმართ მდგრადი დაგეგმვისთვის, სარწყავი და სადრენაჟო მომსახურებისა და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების გაუმჯობესება, ეროვნული ირიგაციისა და მიწის მართვის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება; შერჩეული ირიგაციისა მოდერნიზაცია; და დრენაჟის სქემების რეაბილიტაცია მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა. 10.2.4 და და ციფრული საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 06 04) მაგისტრალური არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხის და დახურული მილსადენის სისტემა) გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირების მიზნით საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; ფერმერებისთვის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა სარწყავი და სასოფლოსამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების მოდერნიზაციისა და გაუმჯობესების მიზნით. ფერმერთა სწავლების ხელშეწყობა დანერგვის მიმართულებით; თანამედროვე ტექნოლოგიების ზემო სამგორის საირიგაციო სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.2.4.1 კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 01) მაგისტრალური არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხისა და დახურული მილსადენის სისტემა) გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; 182 წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირებისთვის საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; სარწყავი და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების მოდერნიზაციისა და გაუმჯობესებისთვის ფერმერების მხარდაჭერის უზრუნველყოფა. 10.2.4.2 საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 02) თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიზნით ფერმერთა სწავლების ხელშეწყობა; ზემო სამგორის ირიგაციის სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.3 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა (პროგრამული კოდი 31 02) სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, იძულებითი ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება; ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; ვეტერინარული ზედამხედველობის პარაზიტებზე დამუშავება; პუნქტებში მიმოქცევაში მყოფი ვეტერინარული ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველთა პრეპარატების გარეგან სახელმწიფო ცხოველებში ვეტპრეპარატებისა და სხვა დამაბინძურებლების ნარჩენების არსებობის კონტროლი; საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში მავნე ორგანიზმების გავრცელების საწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება; პესტიციდების/აგროქიმიკატების ხარისხის კონტროლი და ვეტერინარული აფთიაქებისა და სამკურნალოების მონიტორინგი; სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმებისა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენისა და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე, სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შესამცირებლად 183 შესაბამისი ღონისძიებების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია. 10.4 განხორციელება, კერების მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 31 03) ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისთვის საქართველოს მევენახეობამეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; სარეკლამო რგოლების დამზადება და ქართული ღვინის პოპულარიზაციისთვის საჭირო სხვა ღონისძიებების განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად და სახელმწიფო კონტროლისა და სახელმწიფო ზედამხედველობის ფარგლებში ღვინისა და ყურძნისეული წარმოშობის სხვა ალკოჰოლიანი სასმელების ნიმუშების ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; ვენახების კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და წიპწების მოსაპოვებლად არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა; მევენახეობის სფეროში დასაქმებული ფიზიკური პირების მიერ მიღებული ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული ღვინის ადგილწარმოშობის დასახელებების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა და ქართულ ღვინოსთან დაკავშირებული აღნიშვნების დაცვის ღონისძიებების განხორციელება. 10.5 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი განხორციელება (პროგრამული კოდი 31 04) ღონისძიებების საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების ტიპური სულადობების მოძიება, შესწავლა, გაუმჯობესება, გენეტიკური რესურსების გავრცელების ხელშეწყობა; ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურების კოლექციების შექმნა, ადგილობრივი ჯიშების მოძიება და აღდგენა, ex-situ და in-situ კოლექციების შექმნა, გენეტიკური ბანკის ჩამოყალიბება და საქართველოს პირობებში ინტროდუციული ჯიშების ადაპტაციის შესწავლა; 184 თესლისა და სარგავი მასალის სერტიფიცირების სისტემების შექმნა და დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვისა და პირველადი გადამუშავების თანამედროვე ტექნოლოგიების აპრობაცია და მათი ფერმერებში გავრცელების ხელშეწყობა; საქართველოს ნიადაგის მდგომარეობის კვლევა, შესწავლა და რუკების შექმნა; შექმნილი საფრთხეების სურსათისმიერი, ფიტოსანიტარიული რისკების შეფასება. 10.6 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით (პროგრამული კოდი 31 14) ვეტერინარული ლაბორატორიული და მომსახურეობა სტანდარტის − ISO 17025:2017/2018-ის მოთხოვნების შესაბამისად: ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში ინფექციური და არაინფექციური დაავადებების ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა; სურსათის/ცხოველის საკვების ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების განსაზღვრა, სასმელი წყლის კვლევა; მცენარეთა მავნე ორგანიზმების კვლევა; საჯარო სამართლის იურიდიულ პირთან − სურსათის ეროვნულ სააგენტოსთან ერთად სახელმწიფო კონტროლის პროგრამაში მონაწილეობა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებებისა და ქვეყანაში არსებული საჭიროებების მიხედვით ახალი სტანდარტების დანერგვა, კერძოდ, ლაბორატორიული ინფრასტრუქტურის გაძლიერება, კვლევის ახალი მეთოდების დანერგვა და აკრედიტაციის საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად განხორციელება. 10.7 მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 15) CORINE-ს კლასიფიკატორის მეშვეობით მიწის საფრისა (Land Cover) და მიწათსარგებლობის (Land Use) გეომონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; მიწის ბალანსის შედგენა; მიწის საინფორმაციო სისტემის განვითარება და მომხმარებლისთვის სერვისების მიწოდება; ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) პროგრამის განხორციელება; ზოლების ინვენტარიზაციის სახელმწიფო ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება. 11 სასამართლო სისტემა 185 გაგრძელდება სასამართლო სისტემის გაძლიერება, განმტკიცდება მისი დამოუკიდებლობა და ყველაფერი გაკეთდება სასამართლოსადმი მოსახლეობის მაღალი ნდობის მოსაპოვებლად. ამ მიზნით: • განხორციელდება სასამართლოების საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდასთან დაკავშირებული შემდეგი ღონისძიებები: გაიზრდება მოსამართლეთა და სასამართლოთა აპარატების მოხელეთა რაოდენობა; გაუმჯობესდება სასამართლოების ინფრასტრუქტურა; დაიხვეწება ელექტრონული საქმისწარმოების სისტემა და სხვა; • შემუშავდება და დაინერგება დისციპლინური სამართალწარმოების ელექტრონული პროგრამა; • შეიქმნება სასამართლოთა გადაწყვეტილებების სრულყოფილი ელექტრონული ბაზა; • დაიხვეწება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საქმიანობა მისი გადაწყვეტილებების დასაბუთების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის. გაიზრდება სამართალდამცავ სისტემაში პროკურატურის როლი და ეფექტიანობა; კვლავ პრიორიტეტული იქნება გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში ადამიანის უფლებების დაცვა. ამ მიზნით: • ოჯახში ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე განხორციელდება უფრო ეფექტიანი და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნა; • დაიხვეწება სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემა; დაინერგება პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდული; • დაიხვეწება ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამები; მოხდება პროკურორთა შეფასების სისტემის სრულყოფა და ამ სისტემის ფარგლებში განხორციელდება პროკურორების მიერ შედგენილი საპროცესო დოკუმენტების ხარისხისა და მათი სასამართლო უნარ-ჩვევების მონიტორინგი; • გაიზრდება პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულება; • დაიხვეწება მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტი; • მოხდება არასრულწლოვანთა სისხლის სამართლის საქმეებზე პროკურორთა გადამზადება და არასრულწლოვანებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, შეიქმნება არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემო; • მოხდება პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების სისტემის სრულყოფა. სისხლის სამართლის პოლიტიკის ლიბერალიზაციის, დანაშაულთან ბრძოლის ეფექტიანობის უზრუნველყოფისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინსტიტუციური გარდაქმნის მიზნით: • გაგრძელდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის დახვეწა, რაც უზრუნველყოფს მის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობას და გაზრდის დანაშაულთან ბრძოლის ეფექტიანობას ადამიანის უფლებათა ხელყოფის გარეშე. საკანონმდებლო ცვლილებები შეეხება ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლას, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობასა და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების მარეგულირებელ კანონმდებლობას, საგზაო მოძრაობის 186 უსაფრთხოების ხარისხის გაუმჯობესებას, ქალთა მიმართ ძალადობასთან ან/და ოჯახში ძალადობასთან და დისკრიმინაციული ნიშნით, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილ დანაშაულთან ბრძოლის ეფექტიანი მექანიზმების დანერგვას, ცივი იარაღის ბრუნვის ეფექტიან რეგულირებას და სხვა; • გაიზრდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ დანაშაულთან ბრძოლის ეფექტიანობა. ამასთანავე, უზრუნველყოფილი იქნება ადამიანის უფლებების დაცვის პრიორიტეტულობა; • ქვეყანაში უსაფრთხო გარემოს შექმნისა და მართლწესრიგის დაცვის უზრუნველყოფისთვის რეალურ მონაცემებზე დაყრდნობით განხორციელდება ანალიზზე დაფუძნებული სისხლის სამართლის პოლიტიკა და უზრუნველყოფილი იქნება სასჯელის გარდაუვალობა, აგრეთვე უზრუნველყოფილი იქნება მართლმსაჯულების ერთიანი სისტემის ყველა მონაწილის ეფექტიანი მუშაობა და შესაბამისი პასუხისმგებლობის გაზიარება; • საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვის ეფექტიანი სისტემის უზრუნველსაყოფად საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს განვითარება გაგრძელდება „სისტემური განახლების“ კონცეფციის შესაბამისად, რომელიც მოიცავს როგორც სტრუქტურულ რეფორმებს, ისე შინაარსობრივ ცვლილებებსა და საკანონმდებლო ინიციატივებს. 11.1 სასამართლო სისტემა (პროგრამული კოდები 07 00 – 10 00) სასამართლოთა შენობების სამშენებლო და სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება; ნაფიცი მსაჯულებისა და მსაჯულობის კანდიდატებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ხარჯის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რომლებიც დაკავშირებულია მათ მიერ საკუთარი მოვალეობის შესრულებასთან; მოსამართლეთა ჯანმრთელობის დაზღვევით უზრუნველყოფა; საქართველოს უზენაესი და საკონსტიტუციო გამჭვირვალობისა და საჯაროობის პროცესის გაგრძელება. 11.2 სასამართლოების სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო (პროგრამული კოდი 46 00) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; საერთაშორისო დონეზე აღიარებული სამედიცინო კვლევის მეთოდების გამოყენება და ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამის განხორციელება; ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მიწოდებული სერვისების სანდოობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება; 187 ბიუროს ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება; მომსახურების სფეროს მუდმივი განვითარება; კადრების კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; ექსპერტების პროფესიული ტრენინგებითა და სასწავლო კურსებით უზრუნველყოფა, საერთაშორისო პროფესიულ და ლაბორატორიათაშორის ტესტირებებში მონაწილეობა და ISO 17025-ის სტანდარტის აკრედიტაციის შენარჩუნება. 12 გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა ქვეყანაში გარემოს მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს შემდეგი რეფორმების განხორციელებას: • გარემოსდაცვითი სტანდარტები თვისებრივად დაუახლოვდება ევროპულ მოთხოვნებს; • კლიმატის მწვანე ფონდის პროექტის ფარგლებში მნიშვნელოვნად გაფართოვდება ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვების ქსელი; 2020−2024 წლებში მოხდება მეტეოროლოგიურ და ჰიდროლოგიურ პარამეტრებზე დაკვირვების 150-მდე ავტომატური სადგურის/საგუშაგოს შეძენა და საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში დამონტაჟება/გამართვა; • გაგრძელდება ატმოსფერული ჰაერისა და წყლის ხარისხის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების გაფართოება; • ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით გაგრძელდება მერქნულ რესურსზე მოსახლეობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილება; განვითარდება ტყით მრავალმიზნობრივი სარგებლობა, რაც შექმნის დამატებით ეკოლოგიურ, ეკონომიკურ და სოციალურ სარგებელს; • 2020−2024 წლებში დაცული ტერიტორიების გაფართოებისა და დაცვის მიზნით დაარსდება ახალი დაცული ტერიტორიები და გაფართოვდება ზოგიერთი არსებული დაცული ტერიტორია (სულ − დაახლოებით 185 000 ჰექტარი); შეიქმნება ახალი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა; • გაგრძელდება გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობისა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელება; მოხდება ზოგადი და უმაღლესი განათლების სისტემაში გარემოსდაცვითი განათლების საკითხების ინტეგრირება; • ტყის რესურსების ონლაინკონტროლისა და ადგილობრივი კონტროლის გაძლიერებისთვის დაინერგება ფოტოხაფანგების, უპილოტო საფრენი აპარატების, სამეთვალყურეო და სხვა მოწყობილობების გამოყენებით ეფექტიანი კონტროლის სისტემა; • ქვეყნის მასშტაბით ეტაპობრივად დაინერგება ნარჩენების სეპარირებული შეგროვების სისტემა და ხელი შეეწყობა ნარჩენების ხელახალ გადამუშავებას; • გაუმჯობესდება ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სისტემა და მოეწყობა რადიაციული ნარჩენების მართვის ახალი, ევროპული სტანდარტების შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. 12.1 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 31 07) 188 გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა, მათ შორის, ხეტყის კონტროლის გაუმჯობესება, ხეტყის უკანონო მოპოვების, ტრანსპორტირებისა და გადამუშავების ფაქტების პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას; კანონდარღვევათა შემაკავებელი ეფექტიანი პირობების შექმნა და რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ნებაყოფლობით შესრულების სათანადო დონის მიღწევა; რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსთვის ზიანის მიყენების თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი; გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ევროპულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით შემუშავებული კრიტერიუმების მიხედვით შეფასება; გარემოს პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ან სანაცვლო ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი. 12.2 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 08) დაცული ტერიტორიების ქსელის განვითარება − დაცული ტერიტორიების განვითარება და გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა, მოვლა და აღდგენა; დაცული ტერიტორიების სისტემის მართვა, დაცვა და მონიტორინგი − დაცული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა, მეთვალყურეობა, არსებული ინფრასტრუქტურული ელემენტებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა, მოვლა და შენარჩუნება; დაცული ტერიტორიების ტყეების სანიტარიული მდგომარეობის გაუმჯობესება − დაზიანებული ფართობების აღდგენა და შესაბამისი მეთოდებით მავნებლებთან ბრძოლა; დაცული ტერიტორიების დაცვა, ხანძრის პრევენცია − საჭირო აღჭურვილობის გამოყენება და ხანძრის გავრცელების საშიშროების აღკვეთა, საზოგადოებისთვის დაცულ ტერიტორიებზე გადაადგილებისა და ქცევის წესების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; ბუნებრივი რესურსების მდგრადი მართვა − ტყეების ინვენტარიზაცია და მათი მართვის გეგმების შემუშავება; დაცული ტერიტორიების ამაღლება; პოპულარიზაცია, საზოგადოების ცნობიერების 189 ეკოტურიზმის განვითარება − ეკოტურისტული სერვისების დანერგვა და განვითარება, ვიზიტორების მოზიდვა და დაინტერესება. 12.3 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 09) ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება და ტყეების მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; მდგრადი ტყითსარგებლობის სისტემის ჩამოყალიბება; ხეტყის დამზადებისთვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეოსამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, სატყეო-სამეურნეო გზების მოწყობა, მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა); ტყის მოვლის (მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო პრევენციული) და აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება. 12.4 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01) ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული და გარემოს დაცვის სექტორის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; საქართველოს გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სამინისტროს სისტემაში შემავალი უწყებების საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 და 15.5 ამოცანების შესაბამისად, ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული მცენარეთა და ცხოველთა (მათ შორის, საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილი სახეობების) აღრიცხვისა და მათი მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 15.1 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს „წითელი ნუსხის“ მიღმა დარჩენილი ცხოველთა სახეობების მდგომარეობის შეფასება, მათი სანადირო სახეობებად განსაზღვრა და ზოგიერთ შემთხვევაში დაცვის უფრო ქმედითი ზომების დანერგვა; 190 მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისად, ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სოფლის მეურნეობის სექტორში, სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას გენდერული თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდის მიზნით. 12.4.1 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 01 01) პოლიტიკის ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs) ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სოფლის მეურნეობის სექტორში, სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას, გენდერული თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდის მიზნით.. 12.4.2 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 02) ფრინველთა, მცენარეთა (მათ შორის ინვაზიური) სახეობების პოპულაციების კვლევა, შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება, ასევე მოპოვების ოდენობების (კვოტების) განსაზღვრა; „წითელი ნუსხის“ განახლების მიზნით გამოვლენა და პოპულაციების შეფასება. 12.4.3 პრიორიტეტულ სახეობათა ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული ფუნქციონირების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 31 01 03) სისტემების საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სისტემაში შემავალი უწყებების ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა. 12.5 გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი (პროგრამული კოდი 31 13) ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და სტიქიური მოვლენების შესახებ ადრეული გაფრთხილებების მომზადება/გავრცელება. აგრეთვე, კლიმატური, აგრომეტეოროლოგიური და ჰიდროლოგიური საინფორმაციო პროდუქტებით მომსახურება; გეოლოგიური მონიტორინგი (გაზაფხული–შემოდგომა) და ფორს-მაჟორულ სიტუაციაში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გეოლოგიური 191 საფრთხეების ზონირების რუკის შედგენა/განახლება და მონიტორინგი; მიწისქვეშა მტკნარი სასმელი წყლების მონიტორინგი; სახელმწიფო გეოლოგიური რუკების შედგენა (გეოლოგიური აგეგმვა); გარემოს დაბინძურების დონის შეფასებისთვის ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესება; საქართველოს ტერიტორიაზე ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის დაბინძურების მონიტორინგის ჩატარება, შესაბამისი საინფორმაციო მასალების (ბიულეტენების, წელიწდეულების, ანგარიშების) მომზადება და გავრცელება, მატერიალურ ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და რეგიონული ინფრასტრუქტურის მოწყობა, დაკვირვებების ქსელის გაზრდა; საქართველოს საზღვაო სივრცეში და შიგა წყალსატევებში გავრცელებული ძირითადი სარეწაო თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების რესურსების შეფასება და სარეწაო პროგნოზირება; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს ბიოლოგიური მონიტორინგი და გარემოს მდგომარეობის შეფასება; სტრატეგიულ დოკუმენტებში გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ასპექტების ინტეგრირება; ინტეგრირებული სანებართვო სისტემის შემოღება. მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 11.6 ამოცანის შესაბამისად, ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მონიტორინგისთვის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, ახალი ავტომატური სადგურების შეძენა და დამონტაჟება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს შავი ზღვის ტერიტორიული წყლების, განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონისა და შიდა წყალსატევების სარეწაო ობიექტების პოპულაციათა მარაგების შეფასება, სარეწაო პროგნოზირება და კვოტების განსაზღვრა; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე და შიდა წყალსატევებში თევზჭერის სტატისტიკური ანალიზის, ბიოლოგიური კვლევისა და მონიტორინგის განხორციელება და მათი გარემოსდაცვითი სტატუსის განსაზღვრა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების კონსერვაციული სტატუსის შეფასება; აკვაკულტურის, მარიკულტურისა და მდგრადი მეთევზეობის დანერგვის ხელშეწყობა. 12.6 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, ნარჩენების ობიექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 12) დარიშხანშემცველი ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ბირთვული 192 და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და წარმოება; ბირთვული და რადიაციული ავარიებისა და ინციდენტების, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, აგრეთვე სასაზღვრო გამტარ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში არსებული გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ საქართველოს მთავრობისთვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების (სოფლები − ცანა და ურავი) უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ამ სოფლების ტერიტორიაზე დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების სისტემური მართვა, მოვლა-პატრონობა, ფიზიკური დაცვის კომპლექსური სისტემების შექმნა და მათი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 12.7 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 11) მოსახლეობის მიერ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით განათლების მიღების ხელშეწყობა, შესაბამისი ინფორმაციისა და ცოდნის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მდგრადი განვითარების მიზნების მისაღწევად; გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა; საჯარო განხილვების გამართვის განხორციელების ხელშეწყობა. 12.8 ორგანიზებით ორჰუსის კონვენციის ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 10) ნადირობის კანონისა და შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტების მომზადება და მათი პრაქტიკაში დანერგვა; საპილოტე რეჟიმში ფაუნის მსხვილი სახეობების შესწავლა; 193 ქათმისებრთა ოჯახის ენდემური (ადგილობრივი) იშვიათი სახეობების რაოდენობის ყოველწლიური გაზრდის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; იქთიოფაუნის ერთ-ერთი იშვიათი წარმომადგენლის − ნაკადულის კალმახის ბუნებრივ პირობებში გაშვების მიზნით მისი თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობილ საკალმახეში გამრავლება; ბუნებაში საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ მცენარეთა სახეობების რაოდენობრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება; ჰაბიტატების აღდგენისა და აღწარმოების ღონისძიებების ხელის შეწყობა. შენიშვნა: საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები ეფუძნება 2021−2024 წლების სამთავრობო პროგრამას „ევროპული სახელმწიფოს მშენებლობისთვის“. 194 თავი VI საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები მუხლი 16. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2025 წლის პროექტი კოდი 00 00 დასახელება სულ ჯამი კრედიტი 22,350,179.4 25,030,420.7 27,046,541.1 25,601,091.1 60,275.0 1,385,175.0 115,339.0 116,499.0 116,499.0 0.0 0.0 19,120,890.2 21,398,343.2 21,173,642.2 45,941.0 178,760.0 2,177,166.7 2,577,281.4 2,912,921.8 2,912,921.8 0.0 0.0 3,972,867.6 4,180,619.5 3,800,039.9 3,030,715.9 14,334.0 754,990.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 355,878.9 305,550.0 451,425.0 0.0 0.0 451,425.0 ვალდებულებების კლება 1,092,929.4 1,423,361.0 1,396,733.0 1,396,733.0 0.0 0.0 77,924.2 86,636.0 103,956.1 103,956.1 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,182.0 1,182.0 1,182.0 1,182.0 0.0 0.0 ხარჯები 68,730.7 76,223.3 92,110.3 92,110.3 0.0 0.0 35,615.2 43,973.2 53,916.5 53,916.5 0.0 0.0 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები 9,193.4 10,412.7 11,845.8 11,845.8 0.0 0.0 საკანონმდებლო საქმიანობა 64,541.9 71,801.8 87,262.0 87,262.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 708.0 708.0 708.0 708.0 0.0 0.0 ხარჯები 56,989.9 62,951.1 78,374.0 78,374.0 0.0 0.0 26,766.8 34,033.3 43,718.0 43,718.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 19,849.4 25,753.6 35,351.0 35,351.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 433.0 437.0 449.0 449.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,849.4 25,753.6 35,351.0 35,351.0 0.0 0.0 15,961.9 21,422.0 30,656.0 30,656.0 0.0 0.0 8,654.5 8,757.8 10,972.0 10,972.0 0.0 0.0 8,654.5 8,757.8 10,972.0 10,972.0 0.0 0.0 36,038.1 37,290.5 40,939.0 40,939.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 275.0 271.0 259.0 259.0 0.0 0.0 ხარჯები 28,486.1 28,439.8 32,051.0 32,051.0 0.0 0.0 10,805.0 12,611.3 13,062.0 13,062.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება საპარლამენტო ფრაქციების და პარლამენტის წევრების საქმიანობა ხარჯები 01 01 03 გრანტი 113,678.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 02 საბიუჯეტო სახსრები 16,928,503.5 შრომის ანაზღაურება 01 01 01 სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 2024 წლის გეგმა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 01 00 2023 წლის ფაქტი საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 195 2025 წლის პროექტი კოდი 01 01 03 01 დასახელება საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრირება 40,889.0 40,889.0 0.0 0.0 259.0 259.0 0.0 0.0 32,001.0 0.0 0.0 10,805.0 12,611.3 13,062.0 13,062.0 0.0 0.0 7,552.0 8,850.7 8,888.0 8,888.0 0.0 0.0 48.8 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 48.8 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 საბიბლიოთეკო საქმიანობა 11,592.4 12,837.0 14,697.0 14,697.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 445.0 445.0 445.0 445.0 0.0 0.0 ხარჯები 9,954.1 11,320.5 11,759.2 11,759.2 0.0 0.0 7,781.1 8,675.5 8,934.2 8,934.2 0.0 0.0 1,638.3 1,516.5 2,937.8 2,937.8 0.0 0.0 593.2 693.1 693.1 693.1 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 15.0 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 ხარჯები 593.2 664.6 688.1 688.1 0.0 0.0 342.0 429.3 429.3 429.3 0.0 0.0 0.0 28.5 5.0 5.0 0.0 0.0 1,196.6 1,304.0 1,304.0 1,304.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,193.5 1,287.0 1,289.0 1,289.0 0.0 0.0 725.1 835.0 835.0 835.0 0.0 0.0 3.1 17.0 15.0 15.0 0.0 0.0 9,000.8 9,600.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 69.0 69.0 69.0 69.0 0.0 0.0 ხარჯები 8,743.6 9,238.0 9,975.8 9,975.8 0.0 0.0 3,512.4 3,915.0 4,365.3 4,365.3 0.0 0.0 257.2 362.0 24.2 24.2 0.0 0.0 732.3 850.0 950.0 950.0 0.0 0.0 გენდერულ საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა, გენდერული თანასწორობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა და ქალთა გაძლიერების მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება საქართველოს პარლამენტის ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის გაძლიერება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 13.0 13.0 13.0 13.0 0.0 0.0 ხარჯები 732.3 840.5 940.5 940.5 0.0 0.0 606.1 672.0 738.0 738.0 0.0 0.0 0.0 9.5 9.5 9.5 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 73,280.0 27,000.0 29,000.0 29,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 227.0 227.0 227.0 227.0 0.0 0.0 ხარჯები 62,514.9 25,230.0 28,106.0 28,106.0 0.0 0.0 10,438.4 10,684.0 13,369.1 13,369.1 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 05 00 37,240.5 32,001.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 04 00 35,989.3 271.0 შრომის ანაზღაურება 03 00 კრედიტი 28,389.8 არაფინანსური აქტივების ზრდა 02 00 გრანტი 275.0 შრომის ანაზღაურება 01 04 საბიუჯეტო სახსრები 28,437.2 ხარჯები 01 03 სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 02 2024 წლის გეგმა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 01 01 03 02 2023 წლის ფაქტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 10,765.1 1,770.0 894.0 894.0 0.0 0.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 20,906.9 23,290.7 23,292.0 23,292.0 0.0 0.0 196 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 351.0 341.0 341.0 341.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,349.9 21,854.7 22,574.0 22,574.0 0.0 0.0 16,480.7 17,983.9 18,520.0 18,520.0 0.0 0.0 1,557.0 1,436.0 718.0 718.0 0.0 0.0 91,525.3 171,219.0 125,348.0 125,348.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 528.0 529.0 527.0 527.0 0.0 0.0 ხარჯები 63,489.8 107,539.0 119,963.0 119,963.0 0.0 0.0 19,704.3 42,705.0 48,086.0 48,086.0 0.0 0.0 28,035.5 63,680.0 5,385.0 5,385.0 0.0 0.0 20,583.3 29,890.0 30,936.0 30,936.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 01 საარჩევნო გარემოს განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა 502.0 503.0 502.0 502.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,120.0 29,186.0 30,555.0 30,555.0 0.0 0.0 12,236.3 16,245.0 17,114.0 17,114.0 0.0 0.0 463.3 704.0 381.0 381.0 0.0 0.0 1,966.7 2,086.0 2,196.0 2,196.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 26.0 26.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,959.5 2,080.0 2,191.0 2,191.0 0.0 0.0 973.9 1,112.0 1,175.0 1,175.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7.2 6.0 5.0 5.0 0.0 0.0 06 03 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება 12,742.9 12,743.0 12,743.0 12,743.0 0.0 0.0 12,742.9 12,743.0 12,743.0 12,743.0 0.0 0.0 06 04 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები 56,232.3 126,500.0 79,473.0 79,473.0 0.0 0.0 28,667.3 63,530.0 74,474.0 74,474.0 0.0 0.0 6,494.1 25,348.0 29,797.0 29,797.0 0.0 0.0 27,565.0 62,970.0 4,999.0 4,999.0 0.0 0.0 5,211.5 6,200.0 6,800.0 6,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 83.0 83.0 83.0 83.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,054.8 6,050.0 6,650.0 6,650.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 02 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო შრომის ანაზღაურება 08 00 3,624.4 4,194.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 156.7 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 15,639.2 17,400.0 18,800.0 18,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 225.0 225.0 225.0 225.0 0.0 0.0 ხარჯები 15,115.1 17,350.0 18,670.0 18,670.0 0.0 0.0 11,252.4 13,050.0 14,400.0 14,400.0 0.0 0.0 524.1 50.0 130.0 130.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 00 საერთო სასამართლოები 100,762.2 137,500.0 138,500.0 138,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,949.0 1,949.0 1,949.0 1,949.0 0.0 0.0 ხარჯები 96,277.8 110,745.0 120,280.0 120,280.0 0.0 0.0 71,638.5 79,485.0 89,159.0 89,159.0 0.0 0.0 4,484.3 26,755.0 18,220.0 18,220.0 0.0 0.0 98,672.8 134,035.0 135,030.0 135,030.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 01 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა 197 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,906.0 1,906.0 1,906.0 1,906.0 0.0 0.0 ხარჯები 94,207.2 107,320.0 116,850.0 116,850.0 0.0 0.0 70,636.1 78,200.0 87,750.0 87,750.0 0.0 0.0 4,465.5 26,715.0 18,180.0 18,180.0 0.0 0.0 2,089.4 3,465.0 3,470.0 3,470.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 02 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,070.6 3,425.0 3,430.0 3,430.0 0.0 0.0 1,002.5 1,285.0 1,409.0 1,409.0 0.0 0.0 18.8 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 5,775.8 10,560.0 10,600.0 10,600.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 99.0 99.0 99.0 99.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,295.4 8,090.0 8,570.0 8,570.0 0.0 0.0 2,697.2 4,620.0 5,100.0 5,100.0 0.0 0.0 480.4 2,470.0 2,030.0 2,030.0 0.0 0.0 1,206.0 1,380.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 11 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,071.4 1,326.6 1,443.0 1,443.0 0.0 0.0 694.5 856.1 952.3 952.3 0.0 0.0 134.6 53.4 7.0 7.0 0.0 0.0 1,022.0 1,120.0 1,220.0 1,220.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 12 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა 27.0 27.0 27.0 27.0 0.0 0.0 ხარჯები 894.3 1,065.9 1,217.4 1,217.4 0.0 0.0 637.4 719.6 790.1 790.1 0.0 0.0 127.7 54.1 2.6 2.6 0.0 0.0 1,276.1 1,400.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 13 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,157.2 1,301.5 1,394.0 1,394.0 0.0 0.0 765.9 836.0 931.6 931.6 0.0 0.0 118.9 98.5 56.0 56.0 0.0 0.0 1,119.7 1,190.0 1,250.0 1,250.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 24.0 24.0 24.0 24.0 0.0 0.0 ხარჯები 974.0 1,133.0 1,228.0 1,228.0 0.0 0.0 642.0 751.0 837.0 837.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 14 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში შრომის ანაზღაურება 198 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 145.7 57.0 22.0 22.0 0.0 0.0 920.9 1,120.0 1,180.0 1,180.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 860.5 1,064.0 1,175.0 1,175.0 0.0 0.0 578.3 750.0 838.4 838.4 0.0 0.0 60.5 56.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,017.5 1,160.0 1,235.0 1,235.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 31.0 31.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 962.1 1,111.3 1,217.0 1,217.0 0.0 0.0 660.6 772.0 850.0 850.0 0.0 0.0 55.5 48.7 18.0 18.0 0.0 0.0 970.6 1,080.0 1,120.0 1,120.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 15 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 928.0 1,041.0 1,114.0 1,114.0 0.0 0.0 637.4 706.0 778.0 778.0 0.0 0.0 42.6 39.0 6.0 6.0 0.0 0.0 1,323.4 1,450.0 1,550.0 1,550.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,224.1 1,410.0 1,510.0 1,510.0 0.0 0.0 734.8 849.4 931.0 931.0 0.0 0.0 99.3 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 1,025.4 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 29.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 ხარჯები 897.4 1,037.0 1,138.0 1,138.0 0.0 0.0 636.6 727.0 836.0 836.0 0.0 0.0 128.0 63.0 12.0 12.0 0.0 0.0 179,846.0 210,000.0 226,000.0 226,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,850.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 ხარჯები 162,978.1 182,323.0 203,767.0 203,767.0 0.0 0.0 112,711.1 125,700.0 138,690.0 138,690.0 0.0 0.0 16,867.9 27,677.0 22,233.0 22,233.0 0.0 0.0 142,930.4 161,200.0 174,000.0 174,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 18 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 19 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 00 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 01 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,421.0 3,421.0 3,421.0 3,421.0 0.0 0.0 ხარჯები 134,457.7 147,840.0 165,730.0 165,730.0 0.0 0.0 199 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 97,513.4 109,000.0 119,900.0 119,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 8,472.7 13,360.0 8,270.0 8,270.0 0.0 0.0 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა 34,821.2 45,300.0 48,400.0 48,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 398.0 398.0 398.0 398.0 0.0 0.0 ხარჯები 26,549.4 32,050.0 35,355.0 35,355.0 0.0 0.0 14,187.3 15,500.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 8,271.8 13,250.0 13,045.0 13,045.0 0.0 0.0 2,094.4 3,500.0 3,600.0 3,600.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 20 02 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 03 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,971.1 2,433.0 2,682.0 2,682.0 0.0 0.0 1,010.4 1,200.0 1,290.0 1,290.0 0.0 0.0 123.4 1,067.0 918.0 918.0 0.0 0.0 საქართველოს პროკურატურა 55,514.6 63,200.0 68,000.0 68,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 874.0 874.0 874.0 874.0 0.0 0.0 ხარჯები 52,708.6 60,223.0 65,520.0 65,520.0 0.0 0.0 38,832.9 45,016.0 49,768.0 49,768.0 0.0 0.0 2,806.0 2,977.0 2,480.0 2,480.0 0.0 0.0 3,942.0 4,000.0 4,300.0 4,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 46.0 46.0 46.0 46.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,861.2 3,960.0 4,275.0 4,275.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 21 00 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი შრომის ანაზღაურება 23 00 1,658.7 2,048.0 2,350.0 2,350.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 80.8 40.0 25.0 25.0 0.0 0.0 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 100,326.0 114,000.0 121,000.0 121,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 5,168.0 5,168.0 5,168.0 5,168.0 0.0 0.0 ხარჯები 90,510.3 98,305.0 106,239.0 106,239.0 0.0 0.0 62,810.4 64,545.0 70,489.1 70,489.1 0.0 0.0 9,815.7 15,695.0 14,761.0 14,761.0 0.0 0.0 22,566.4 31,280.0 32,490.0 32,490.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 01 სახელმწიფო ფინანსების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 321.0 312.0 311.0 311.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,026.0 22,550.0 24,190.0 24,190.0 0.0 0.0 10,648.8 12,525.0 14,200.0 14,200.0 0.0 0.0 2,540.4 8,730.0 8,300.0 8,300.0 0.0 0.0 25,030.7 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,013.0 4,013.0 4,013.0 4,013.0 0.0 0.0 ხარჯები 23,288.9 21,000.0 21,000.0 21,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 02 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება შრომის ანაზღაურება 23 03 19,711.8 15,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,741.7 4,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია 40,502.7 44,130.0 48,030.0 48,030.0 0.0 0.0 690.0 693.0 693.0 693.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 200 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 37,298.9 42,230.0 46,904.0 46,904.0 0.0 0.0 26,271.0 29,000.0 32,500.0 32,500.0 0.0 0.0 3,203.7 1,900.0 1,126.0 1,126.0 0.0 0.0 8,566.8 9,600.0 10,100.0 10,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 85.0 85.0 85.0 85.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,409.0 8,600.0 9,035.0 9,035.0 0.0 0.0 4,236.8 5,050.0 5,319.1 5,319.1 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,157.8 1,000.0 1,065.0 1,065.0 0.0 0.0 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება 1,904.9 1,300.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,732.8 1,235.0 1,385.0 1,385.0 0.0 0.0 608.3 770.0 850.0 850.0 0.0 0.0 172.1 65.0 115.0 115.0 0.0 0.0 1,754.7 2,690.0 3,880.0 3,880.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 04 ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა შრომის ანაზღაურება 23 05 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 06 ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 37.0 43.0 44.0 44.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,754.7 2,690.0 3,725.0 3,725.0 0.0 0.0 1,333.6 2,200.0 2,620.0 2,620.0 0.0 0.0 0.0 0.0 155.0 155.0 0.0 0.0 593,382.9 801,000.0 1,000,000.0 725,000.0 10,000.0 265,000.0 566.0 624.0 624.0 624.0 0.0 0.0 434,493.3 637,318.0 818,268.0 713,893.0 10,000.0 94,375.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 24 01 17,261.1 22,473.0 25,419.8 25,419.8 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32,332.2 54,412.0 56,232.0 7,307.0 0.0 48,925.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 121,469.7 103,650.0 121,700.0 0.0 0.0 121,700.0 ვალდებულებების კლება 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 16,300.1 21,100.0 22,450.0 22,450.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 215.0 220.0 220.0 220.0 0.0 0.0 ხარჯები 16,135.6 20,870.0 22,177.0 22,177.0 0.0 0.0 7,458.4 8,852.0 9,917.0 9,917.0 0.0 0.0 164.6 230.0 273.0 273.0 0.0 0.0 1,913.6 2,100.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 02 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება მომუშავეთა რიცხოვნობა 45.0 45.0 45.0 45.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,808.1 2,015.0 2,380.0 2,380.0 0.0 0.0 1,299.0 1,440.0 1,581.0 1,581.0 0.0 0.0 105.5 85.0 120.0 120.0 0.0 0.0 1,376.4 1,200.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,188.1 1,140.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 987.0 990.0 1,087.0 1,087.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 03 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება შრომის ანაზღაურება 201 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 188.3 60.0 150.0 150.0 0.0 0.0 1,506.4 1,800.0 2,900.0 2,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,195.7 1,620.0 2,452.0 2,452.0 0.0 0.0 799.0 1,100.0 1,206.0 1,206.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 04 ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები შრომის ანაზღაურება 24 05 არაფინანსური აქტივების ზრდა 310.7 180.0 448.0 448.0 0.0 0.0 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა 39,806.1 33,500.0 45,700.0 45,700.0 0.0 0.0 63.0 63.0 63.0 63.0 0.0 0.0 38,495.6 31,625.0 43,205.0 43,205.0 0.0 0.0 2,021.0 2,155.0 2,366.7 2,366.7 0.0 0.0 1,310.4 1,875.0 2,495.0 2,495.0 0.0 0.0 40,734.8 152,130.0 255,180.0 255,180.0 0.0 0.0 40,734.8 152,130.0 255,180.0 255,180.0 0.0 0.0 253,176.6 304,900.0 287,320.0 227,320.0 0.0 60,000.0 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 252,870.1 304,880.0 287,300.0 227,300.0 0.0 60,000.0 2,024.8 2,340.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 306.5 20.0 20.0 20.0 0.0 0.0 4,698.2 4,900.0 5,320.0 5,320.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 06 სახელმწიფო ქონების მართვა ხარჯები 24 07 მეწარმეობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 01 მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება მომუშავეთა რიცხოვნობა 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,465.0 4,880.0 5,300.0 5,300.0 0.0 0.0 2,024.8 2,340.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 233.3 20.0 20.0 20.0 0.0 0.0 248,478.3 300,000.0 282,000.0 222,000.0 0.0 60,000.0 248,405.1 300,000.0 282,000.0 222,000.0 0.0 60,000.0 73.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 55,304.4 81,100.0 86,550.0 36,550.0 0.0 50,000.0 10.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 24,195.2 29,750.0 35,400.0 33,550.0 0.0 1,850.0 438.3 1,839.0 2,019.0 2,019.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 29,583.0 51,350.0 51,150.0 3,000.0 0.0 48,150.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 1,526.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 781.9 800.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 29.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 ხარჯები 780.2 800.0 1,135.0 1,135.0 0.0 0.0 674.3 695.0 763.1 763.1 0.0 0.0 1.7 0.0 65.0 65.0 0.0 0.0 5,498.9 22,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 02 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 08 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 24 09 ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 10 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება 202 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 5,498.9 22,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 11,455.8 12,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 11,455.8 12,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 10,000.0 1,700.0 0.0 8,300.0 ხარჯები 0.0 4,500.0 9,087.0 1,562.0 0.0 7,525.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 500.0 913.0 138.0 0.0 775.0 3,143.7 3,000.0 2,500.0 0.0 2,500.0 0.0 3,143.7 3,000.0 2,500.0 0.0 2,500.0 0.0 120,563.3 125,000.0 149,000.0 15,800.0 1,500.0 131,700.0 ხარჯები 8,944.6 26,350.0 42,300.0 15,800.0 1,500.0 25,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 111,618.6 98,650.0 106,700.0 0.0 0.0 106,700.0 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი 119,165.0 120,000.0 124,000.0 15,800.0 1,500.0 106,700.0 ხარჯები 8,944.6 21,350.0 17,300.0 15,800.0 1,500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 110,220.3 98,650.0 106,700.0 0.0 0.0 106,700.0 72,553.0 40,000.0 18,000.0 2,500.0 900.0 14,600.0 ხარჯები 7,338.3 5,000.0 3,400.0 2,500.0 900.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 65,214.8 35,000.0 14,600.0 0.0 0.0 14,600.0 820.9 15,000.0 20,000.0 3,000.0 500.0 16,500.0 ხარჯები 0.0 4,500.0 3,500.0 3,000.0 500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 820.9 10,500.0 16,500.0 0.0 0.0 16,500.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 20,436.5 25,000.0 22,000.0 1,400.0 0.0 20,600.0 0.0 4,000.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 20,436.5 21,000.0 20,600.0 0.0 0.0 20,600.0 12,979.7 20,000.0 24,000.0 3,000.0 0.0 21,000.0 0.0 4,150.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 12,979.7 15,850.0 21,000.0 0.0 0.0 21,000.0 6,405.5 5,000.0 20,000.0 2,900.0 100.0 17,000.0 ხარჯები 1,606.4 1,700.0 3,000.0 2,900.0 100.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 4,799.2 3,300.0 17,000.0 0.0 0.0 17,000.0 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) 5,969.3 15,000.0 20,000.0 3,000.0 0.0 17,000.0 კოდი დასახელება ხარჯები 24 11 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება 24 12 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა - სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) ხარჯები 24 13 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) 24 14 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება ხარჯები 24 14 01 24 14 01 01 24 14 01 02 24 14 01 03 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EUNIF, KfW) ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 04 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 05 24 14 01 06 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 02 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) ხარჯები 0.0 2,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 5,969.3 13,000.0 17,000.0 0.0 0.0 17,000.0 0.0 5,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 0.0 5,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 203 2025 წლის პროექტი კოდი დასახელება 24 14 03 საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა 24 14 03 01 500 კვ ეგხ-ის "ქსანი-სტეფანწმინდა" მშენებლობა (EBRD, EU, KfW) 24 15 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება ფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 24 16 24 17 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,247.7 3,550.0 53,700.0 53,700.0 0.0 0.0 3,247.7 3,550.0 53,700.0 53,700.0 0.0 0.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 74.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარება 2,472.2 3,400.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 8.0 8.0 8.0 8.0 0.0 0.0 2,467.5 3,393.0 3,992.0 3,992.0 0.0 0.0 232.7 360.0 399.0 399.0 0.0 0.0 4.7 7.0 8.0 8.0 0.0 0.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 5,087.7 5,620.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 16,185.2 5,000.0 21,000.0 0.0 6,000.0 15,000.0 ხარჯები 7,860.3 0.0 6,000.0 0.0 6,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 8,324.9 5,000.0 15,000.0 0.0 0.0 15,000.0 5,843.6 9,100.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 33.0 33.0 33.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,737.4 9,025.0 8,960.0 8,960.0 0.0 0.0 686.8 1,000.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 106.2 75.0 540.0 540.0 0.0 0.0 5,367.4 5,800.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 12.0 12.0 12.0 12.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,191.3 5,770.0 5,970.0 5,970.0 0.0 0.0 640.0 802.0 881.0 881.0 0.0 0.0 176.1 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 0.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 28.0 28.0 28.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 1,500.0 1,480.0 1,480.0 0.0 0.0 0.0 900.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 20.0 20.0 0.0 0.0 საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (WB) 2,024.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,024.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა კურორტების განვითარების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება შრომის ანაზღაურება 24 23 კრედიტი 1,400.0 ვალდებულებების კლება 24 22 გრანტი 1,400.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 21 საბიუჯეტო სახსრები 1,592.5 შრომის ანაზღაურება 24 20 სულ 1,518.1 ხარჯები 24 19 2024 წლის გეგმა ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 24 18 2023 წლის ფაქტი ხარჯები 204 2025 წლის პროექტი კოდი 25 00 დასახელება საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა 2,326,000.0 18,475.0 855,525.0 0.0 0.0 4,975.0 10,250.0 12,108.1 14,450.0 15,930.0 15,930.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,602,707.5 2,584,050.0 2,148,800.0 1,497,050.0 13,500.0 638,250.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 198,918.7 122,900.0 207,025.0 0.0 0.0 207,025.0 9,343.1 9,150.0 10,400.0 10,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 8,822.3 9,030.0 10,250.0 10,250.0 0.0 0.0 4,687.9 6,000.0 6,600.0 6,600.0 0.0 0.0 520.8 120.0 150.0 150.0 0.0 0.0 2,022,088.4 1,933,600.0 1,652,600.0 1,087,600.0 0.0 565,000.0 185.0 185.0 185.0 185.0 0.0 0.0 239,838.7 174,820.0 204,750.0 197,300.0 0.0 7,450.0 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა 7,420.2 8,450.0 9,330.0 9,330.0 0.0 0.0 1,782,249.7 1,758,780.0 1,447,850.0 890,300.0 0.0 557,550.0 10,553.8 11,600.0 12,900.0 12,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 185.0 185.0 185.0 185.0 0.0 0.0 ხარჯები 10,545.1 11,500.0 12,500.0 12,500.0 0.0 0.0 7,420.2 8,450.0 9,330.0 9,330.0 0.0 0.0 8.8 100.0 400.0 400.0 0.0 0.0 697,625.7 697,000.0 669,700.0 669,700.0 0.0 0.0 ხარჯები 169,885.4 148,120.0 180,250.0 180,250.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 527,740.3 548,880.0 489,450.0 489,450.0 0.0 0.0 1,313,908.9 1,225,000.0 970,000.0 405,000.0 0.0 565,000.0 ხარჯები 59,408.3 15,200.0 12,000.0 4,550.0 0.0 7,450.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,254,500.6 1,209,800.0 958,000.0 400,450.0 0.0 557,550.0 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია 448,814.2 315,650.0 213,800.0 203,300.0 0.0 10,500.0 ხარჯები 18,351.3 17,150.0 7,850.0 5,850.0 0.0 2,000.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 430,462.9 298,500.0 205,950.0 197,450.0 0.0 8,500.0 521,137.9 550,000.0 747,700.0 581,200.0 4,450.0 162,050.0 ხარჯები 338,030.3 455,600.0 585,650.0 581,200.0 4,450.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 183,107.6 94,400.0 162,050.0 0.0 0.0 162,050.0 43,024.1 65,000.0 79,500.0 34,000.0 525.0 44,975.0 ხარჯები 27,213.0 36,500.0 34,525.0 34,000.0 525.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 15,811.1 28,500.0 44,975.0 0.0 0.0 44,975.0 179,423.9 361,300.0 346,000.0 259,500.0 13,500.0 73,000.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 06 3,200,000.0 306.0 შრომის ანაზღაურება 25 05 3,400,700.0 828,950.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 04 3,438,031.0 306.0 ხარჯები 25 03 კრედიტი 844,175.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 25 02 03 გრანტი 306.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 02 საბიუჯეტო სახსრები 693,750.0 შრომის ანაზღაურება 25 02 01 სულ 306.0 შრომის ანაზღაურება 25 02 2024 წლის გეგმა 636,404.7 ხარჯები 25 01 2023 წლის ფაქტი საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლაშენახვა ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენარეაბილიტაცია მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია 205 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი ხარჯები 4,059.8 650.0 1,150.0 350.0 0.0 800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 175,364.2 360,650.0 344,850.0 259,150.0 13,500.0 72,200.0 93,624.2 136,300.0 166,000.0 79,500.0 13,500.0 73,000.0 ხარჯები 3,987.1 650.0 1,150.0 350.0 0.0 800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 89,637.2 135,650.0 164,850.0 79,150.0 13,500.0 72,200.0 85,799.7 225,000.0 180,000.0 180,000.0 0.0 0.0 72.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 85,727.0 225,000.0 180,000.0 180,000.0 0.0 0.0 ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები 205,699.3 161,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 89.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კოდი 25 06 01 25 06 02 დასახელება საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაცია სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია ხარჯები 25 07 ხარჯები 25 08 26 00 არაფინანსური აქტივების ზრდა 205,610.0 161,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა 8,500.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 8,500.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 392,739.4 414,685.0 427,000.0 422,400.0 0.0 4,600.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 5,199.0 5,261.0 5,261.0 5,261.0 0.0 0.0 ხარჯები 330,312.7 370,363.0 379,215.0 376,115.0 0.0 3,100.0 109,579.5 138,396.0 156,363.0 156,363.0 0.0 0.0 62,426.7 44,322.0 47,785.0 46,285.0 0.0 1,500.0 74,052.3 78,600.0 85,000.0 85,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 01 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა 188.0 193.0 193.0 193.0 0.0 0.0 ხარჯები 73,779.2 78,440.0 84,850.0 84,850.0 0.0 0.0 6,756.1 7,900.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 273.1 160.0 150.0 150.0 0.0 0.0 247,553.3 266,000.0 295,000.0 295,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 ხარჯები 194,356.1 223,000.0 251,000.0 251,000.0 0.0 0.0 86,208.8 110,000.0 125,000.0 125,000.0 0.0 0.0 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 184,109.5 212,000.0 240,000.0 240,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 ხარჯები 184,109.5 212,000.0 240,000.0 240,000.0 0.0 0.0 86,208.8 110,000.0 125,000.0 125,000.0 0.0 0.0 10,246.7 11,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 10,246.7 11,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 01 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება შრომის ანაზღაურება 26 02 02 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა ხარჯები 206 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 53,197.2 43,000.0 44,000.0 44,000.0 0.0 0.0 7,838.9 8,400.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 385.0 380.0 380.0 380.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,696.1 8,380.0 9,075.0 9,075.0 0.0 0.0 6,029.9 6,700.0 7,370.0 7,370.0 0.0 0.0 142.7 20.0 25.0 25.0 0.0 0.0 3,198.6 3,400.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 76.0 76.0 76.0 76.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,190.2 3,400.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 1,692.0 2,289.0 2,507.0 2,507.0 0.0 0.0 8.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,461.4 4,300.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 151.0 151.0 151.0 151.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,981.4 4,080.0 4,490.0 4,490.0 0.0 0.0 1,499.9 1,637.0 1,786.0 1,786.0 0.0 0.0 479.9 220.0 10.0 10.0 0.0 0.0 13,646.4 14,300.0 15,200.0 15,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 329.0 391.0 391.0 391.0 0.0 0.0 ხარჯები 11,097.6 13,683.0 14,600.0 14,600.0 0.0 0.0 7,392.8 9,870.0 10,600.0 10,600.0 0.0 0.0 2,548.8 617.0 600.0 600.0 0.0 0.0 5,086.2 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,047.5 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 38.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 429.8 4,685.0 9,200.0 4,600.0 0.0 4,600.0 ხარჯები 429.8 4,680.0 6,200.0 3,100.0 0.0 3,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 5.0 3,000.0 1,500.0 0.0 1,500.0 27,991.9 30,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 23,667.2 29,700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,324.7 300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,414.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,006.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,408.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება 26 02 03 პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება 26 03 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 04 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 05 ელექტრონული მმართველობის განვითარება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 06 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 07 26 08 26 09 26 10 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა განვითარება/ხელმისაწვდომობა მიწის ბაზრის განვითარება (WB) 207 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,066.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,061.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,117,759.8 7,829,150.0 8,700,000.0 8,662,000.0 0.0 38,000.0 2,808.0 2,808.0 2,722.0 2,722.0 0.0 0.0 6,865,288.8 7,543,707.0 8,432,143.0 8,431,643.0 0.0 500.0 58,001.2 68,330.0 77,533.0 77,533.0 0.0 0.0 252,471.1 285,443.0 267,857.0 230,357.0 0.0 37,500.0 106,087.3 107,795.0 114,050.0 114,050.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 2,641.0 2,641.0 2,532.0 2,532.0 0.0 0.0 ხარჯები 102,508.9 102,335.0 109,675.0 109,675.0 0.0 0.0 53,400.0 62,550.0 71,033.0 71,033.0 0.0 0.0 3,578.5 5,460.0 4,375.0 4,375.0 0.0 0.0 13,806.5 14,200.0 15,535.0 15,535.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 182.0 182.0 182.0 182.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,791.7 14,180.0 15,490.0 15,490.0 0.0 0.0 5,327.2 7,125.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 14.7 20.0 45.0 45.0 0.0 0.0 6,906.4 8,250.0 8,420.0 8,420.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 148.0 148.0 148.0 148.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,870.0 8,220.0 8,390.0 8,390.0 0.0 0.0 4,124.8 5,480.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 36.4 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 26,891.7 13,600.0 18,400.0 18,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 299.0 299.0 299.0 299.0 0.0 0.0 ხარჯები 26,149.0 13,520.0 18,330.0 18,330.0 0.0 0.0 9,929.9 5,900.0 9,600.0 9,600.0 0.0 0.0 742.8 80.0 70.0 70.0 0.0 0.0 21,475.1 25,245.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 937.0 937.0 937.0 937.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,029.0 20,245.0 22,290.0 22,290.0 0.0 0.0 12,779.7 16,000.0 16,700.0 16,700.0 0.0 0.0 1,446.1 5,000.0 3,710.0 3,710.0 0.0 0.0 10,296.9 12,000.0 15,120.0 15,120.0 0.0 0.0 კოდი 26 11 დასახელება სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 02 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 03 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 04 სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა 208 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 445.0 445.0 445.0 445.0 0.0 0.0 ხარჯები 9,958.4 11,930.0 14,820.0 14,820.0 0.0 0.0 8,289.4 10,100.0 12,900.0 12,900.0 0.0 0.0 338.5 70.0 300.0 300.0 0.0 0.0 4,953.0 5,900.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 06 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,808.1 5,900.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 3,286.4 4,150.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 144.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,074.0 6,900.0 7,400.0 7,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 178.0 178.0 178.0 178.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,999.6 6,800.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 3,895.6 4,750.0 5,203.0 5,203.0 0.0 0.0 74.3 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 1,190.1 1,700.0 1,825.0 1,825.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 52.0 52.0 29.0 29.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,115.7 1,650.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 761.5 1,210.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 74.4 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 4,446.3 5,700.0 3,750.0 3,750.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 216.0 216.0 130.0 130.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,441.9 5,690.0 3,720.0 3,720.0 0.0 0.0 2,915.5 4,400.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 4.4 10.0 30.0 30.0 0.0 0.0 9,359.8 13,500.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 48.0 48.0 48.0 48.0 0.0 0.0 ხარჯები 8,661.6 13,400.0 10,660.0 10,660.0 0.0 0.0 1,556.1 2,850.0 3,120.0 3,120.0 0.0 0.0 698.2 100.0 40.0 40.0 0.0 0.0 687.5 800.0 900.0 900.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 07 დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 08 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 09 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 15.0 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 ხარჯები 683.8 800.0 900.0 900.0 0.0 0.0 533.8 585.0 660.0 660.0 0.0 0.0 3.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 02 მოსახლეობის სოციალური დაცვა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 02 01 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა ხარჯები 4,987,587.4 5,635,580.0 6,261,430.0 6,261,430.0 0.0 0.0 4,987,574.6 5,635,500.0 6,261,420.0 6,261,420.0 0.0 0.0 12.8 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 3,450,838.5 3,930,000.0 4,420,000.0 4,420,000.0 0.0 0.0 3,450,838.5 3,930,000.0 4,420,000.0 4,420,000.0 0.0 0.0 209 2025 წლის პროექტი კოდი 27 02 02 დასახელება მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება ხარჯები 27 02 03 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა 27 02 04 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში 27 02 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები 27 03 1,367,757.4 1,519,000.0 1,632,300.0 1,632,300.0 0.0 0.0 1,367,757.4 1,519,000.0 1,632,300.0 1,632,300.0 0.0 0.0 66,547.4 76,350.0 88,500.0 88,500.0 0.0 0.0 66,547.4 76,350.0 88,500.0 88,500.0 0.0 0.0 94,742.9 101,600.0 112,000.0 112,000.0 0.0 0.0 94,742.9 101,600.0 112,000.0 112,000.0 0.0 0.0 7,701.2 8,630.0 8,630.0 8,630.0 0.0 0.0 7,688.3 8,550.0 8,620.0 8,620.0 0.0 0.0 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 1,855,790.0 1,855,790.0 0.0 0.0 1,584,053.0 1,598,087.0 1,834,328.0 1,834,328.0 0.0 0.0 142.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,392.2 23,398.0 21,462.0 21,462.0 0.0 0.0 1,061,999.2 1,035,000.0 1,220,000.0 1,220,000.0 0.0 0.0 1,053,989.9 1,017,050.0 1,202,150.0 1,202,150.0 0.0 0.0 8,009.3 17,950.0 17,850.0 17,850.0 0.0 0.0 110,014.9 119,485.0 126,190.0 126,190.0 0.0 0.0 109,391.6 119,485.0 126,190.0 126,190.0 0.0 0.0 142.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 623.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,514.0 2,900.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 2,504.5 2,900.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 9.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 იმუნიზაცია 32,955.5 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 32,955.5 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 1,382.4 2,745.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 1,382.4 2,745.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 5,687.0 6,300.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 5,687.0 6,300.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 276.3 290.0 290.0 290.0 0.0 0.0 276.3 290.0 290.0 290.0 0.0 0.0 20,014.6 17,200.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 19,400.7 17,200.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 53.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა ეპიდზედამხედველობა ხარჯები 27 03 02 04 უსაფრთხო სისხლი 27 03 02 05 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 27 03 02 06 კრედიტი 1,621,485.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 03 გრანტი 12.8 ხარჯები 27 03 02 02 საბიუჯეტო სახსრები 1,595,445.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 01 სულ არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 27 03 02 2024 წლის გეგმა მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები 27 03 01 2023 წლის ფაქტი ტუბერკულოზის მართვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 210 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 613.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,692.4 16,000.0 18,200.0 18,200.0 0.0 0.0 21,692.4 16,000.0 18,200.0 18,200.0 0.0 0.0 88.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,727.9 9,200.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 8,727.9 9,200.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 12,319.3 13,700.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 12,319.3 13,700.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 1,387.8 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 1,387.8 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 3,057.6 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 3,057.6 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 14,150.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 0.0 14,150.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 423,372.3 466,500.0 509,100.0 509,100.0 0.0 0.0 ხარჯები 420,612.8 461,052.0 505,488.0 505,488.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,759.5 5,448.0 3,612.0 3,612.0 0.0 0.0 38,692.8 50,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 38,692.8 50,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 19,305.9 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 19,305.9 30,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 5,647.9 6,000.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 5,647.9 6,000.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 35,680.7 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 35,680.7 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 6,489.2 5,500.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 6,489.2 5,500.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 32,182.8 44,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 32,182.8 44,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 186,722.5 210,000.0 232,500.0 232,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 183,963.0 204,552.0 228,888.0 228,888.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,759.5 5,448.0 3,612.0 3,612.0 0.0 0.0 68,305.1 70,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 07 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 27 03 02 08 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა ხარჯები 27 03 02 09 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა ხარჯები 27 03 02 10 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა ხარჯები 27 03 02 11 ჰეპატიტის მართვა 27 03 02 12 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 27 03 03 27 03 03 01 მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში ფსიქიკური ჯანმრთელობა ხარჯები 27 03 03 02 დიაბეტის მართვა ხარჯები 27 03 03 03 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია ხარჯები 27 03 03 04 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია 27 03 03 05 ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა ხარჯები ხარჯები 27 03 03 06 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა 27 03 03 07 პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები 27 03 03 08 რეფერალური მომსახურება 211 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 68,305.1 70,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 606.2 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 606.2 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 27,864.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 27,864.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,875.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,875.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 58.7 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 58.7 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 46,595.5 87,500.0 80,000.0 42,000.0 0.0 38,000.0 ხარჯები 2,963.7 3,100.0 1,600.0 1,100.0 0.0 500.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 43,631.8 84,400.0 78,400.0 40,900.0 0.0 37,500.0 115,231.3 116,300.0 120,750.0 120,750.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება ხარჯები 27 03 03 09 თავდაცვის ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება ხარჯები 27 03 03 10 ახალი კორონავირუსული დაავადების - COVID 19-ის მართვა ხარჯები 27 03 03 11 ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება ხარჯები 27 03 04 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება 27 04 სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა ხარჯები 27 05 შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა 167.0 167.0 190.0 190.0 0.0 0.0 115,009.6 116,195.0 120,640.0 120,640.0 0.0 0.0 4,458.7 5,780.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 221.7 105.0 110.0 110.0 0.0 0.0 266,813.0 260,490.0 267,980.0 267,980.0 0.0 0.0 ხარჯები 73,179.0 88,490.0 104,480.0 104,480.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 193,634.0 172,000.0 163,500.0 163,500.0 0.0 0.0 534.7 1,000.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 534.7 1,000.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 19,726.9 23,000.0 24,330.0 24,330.0 0.0 0.0 19,726.9 23,000.0 24,330.0 24,330.0 0.0 0.0 244,289.7 235,000.0 240,000.0 240,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 50,655.7 63,000.0 76,500.0 76,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 193,634.0 172,000.0 163,500.0 163,500.0 0.0 0.0 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა 64.8 130.0 150.0 150.0 0.0 0.0 64.8 130.0 150.0 150.0 0.0 0.0 889.8 1,360.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 889.8 1,360.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 1,307.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,307.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 188,706.6 187,500.0 200,000.0 200,000.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 06 27 06 01 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის ხარჯები 27 06 02 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა ხარჯები 27 06 03 27 06 04 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა ხარჯები 27 06 05 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა 27 06 06 ეკონომიკური მონაწილეობა, საცხოვრებლით უზრუნველყოფა და სოციალური ინფრასტრუქტურა იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მასპინძელი თემებისათვის (KfW) ხარჯები ხარჯები 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 212 2025 წლის პროექტი კოდი დასახელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 28 01 785.0 817.0 817.0 817.0 0.0 0.0 174,113.3 186,485.0 198,985.0 198,985.0 0.0 0.0 21,968.0 21,968.0 0.0 0.0 1,015.0 1,015.0 0.0 0.0 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება 187,661.8 186,253.0 198,700.0 198,700.0 0.0 0.0 780.0 812.0 812.0 812.0 0.0 0.0 173,072.9 185,243.0 197,690.0 197,690.0 0.0 0.0 16,697.7 19,070.0 21,768.0 21,768.0 0.0 0.0 14,588.8 1,010.0 1,010.0 1,010.0 0.0 0.0 179,783.4 176,470.0 188,790.0 188,790.0 0.0 0.0 759.0 791.0 791.0 791.0 0.0 0.0 165,253.9 175,470.0 187,790.0 187,790.0 0.0 0.0 16,092.1 18,360.0 20,987.0 20,987.0 0.0 0.0 14,529.5 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 4,290.5 6,300.0 6,300.0 6,300.0 0.0 0.0 4,290.5 6,300.0 6,300.0 6,300.0 0.0 0.0 167.2 172.0 190.0 190.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 2.0 2.0 2.0 2.0 0.0 0.0 ხარჯები 167.2 167.0 185.0 185.0 0.0 0.0 68.1 71.0 80.0 80.0 0.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,605.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 1,605.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 1,815.0 1,411.0 1,520.0 1,520.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 19.0 19.0 19.0 19.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,755.7 1,406.0 1,515.0 1,515.0 0.0 0.0 537.4 639.0 701.0 701.0 0.0 0.0 59.3 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,044.8 1,247.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 02 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა 28 01 03 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა დიასპორული პოლიტიკა ხარჯები ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 5.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,040.4 1,242.0 1,295.0 1,295.0 0.0 0.0 144.9 181.0 200.0 200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.4 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 1,274,214.8 1,380,000.0 1,600,000.0 1,600,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 40,646.0 41,176.0 41,176.0 41,176.0 0.0 0.0 ხარჯები 919,742.8 1,038,473.4 1,177,508.0 1,177,508.0 0.0 0.0 577,531.4 673,956.7 786,813.0 786,813.0 0.0 0.0 354,472.0 341,526.6 422,492.0 422,492.0 0.0 0.0 482,272.6 564,598.3 657,470.0 657,470.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 01 კრედიტი 1,015.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 29 00 გრანტი 19,251.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 02 საბიუჯეტო სახსრები 14,593.3 შრომის ანაზღაურება 28 01 05 სულ 16,842.6 ხარჯები 28 01 04 2024 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 28 01 01 2023 წლის ფაქტი თავდაცვის მართვა 213 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 37,858.0 38,383.0 38,331.0 38,331.0 0.0 0.0 ხარჯები 482,245.1 564,498.3 657,190.0 657,190.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 29 02 439,753.4 523,748.3 608,500.0 608,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27.6 100.0 280.0 280.0 0.0 0.0 პროფესიული სამხედრო განათლება 82,680.3 91,363.0 106,085.0 106,085.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,618.0 1,634.0 1,673.0 1,673.0 0.0 0.0 ხარჯები 81,998.5 90,673.0 105,462.0 105,462.0 0.0 0.0 72,053.0 78,696.4 93,754.0 93,754.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 681.7 690.0 623.0 623.0 0.0 0.0 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა 69,870.2 56,635.0 58,815.0 58,815.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 446.0 446.0 446.0 446.0 0.0 0.0 ხარჯები 50,145.8 54,625.0 58,507.0 58,507.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 29 03 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 04 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები 29 06 0.0 0.0 0.0 15,154.6 15,815.0 15,600.0 15,600.0 0.0 0.0 126.0 126.0 126.0 0.0 0.0 10,640.0 11,635.0 11,635.0 0.0 0.0 3,553.0 5,800.0 6,363.0 6,363.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 8,116.0 5,175.0 3,965.0 3,965.0 0.0 0.0 ინფრასტრუქტურის განვითარება 100,033.4 100,000.0 160,000.0 160,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,729.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 98,303.6 100,000.0 160,000.0 160,000.0 0.0 0.0 48,283.9 43,719.1 52,030.0 52,030.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 601.0 587.0 600.0 600.0 0.0 0.0 ხარჯები 42,038.7 43,030.3 46,990.0 46,990.0 0.0 0.0 9,433.1 10,212.0 11,952.0 11,952.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება არაფინანსური აქტივების ზრდა ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა 6,245.2 688.8 5,040.0 5,040.0 0.0 0.0 201,335.1 230,000.0 250,000.0 250,000.0 0.0 0.0 35.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 201,299.3 230,000.0 250,000.0 250,000.0 0.0 0.0 274,071.1 277,869.6 300,000.0 300,000.0 0.0 0.0 253,997.1 275,006.8 297,724.0 297,724.0 0.0 0.0 47,522.4 50,000.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 20,074.0 2,862.8 2,276.0 2,276.0 0.0 0.0 საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები 513.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 513.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,149,607.8 1,260,000.0 1,350,000.0 1,350,000.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება ხარჯები 30 00 0.0 308.0 123.0 ხარჯები 29 09 6,244.0 308.0 7,038.5 არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 08 6,244.0 2,010.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 29 07 5,500.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 29 05 5,216.4 19,724.4 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა 31,185.0 31,447.0 32,651.0 32,651.0 0.0 0.0 ხარჯები 999,196.1 1,128,550.0 1,233,251.0 1,233,251.0 0.0 0.0 721,399.1 843,500.0 941,915.0 941,915.0 0.0 0.0 150,411.8 131,450.0 116,749.0 116,749.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 214 2025 წლის პროექტი კოდი 30 01 დასახელება საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება 866,739.8 963,800.0 1,056,860.0 1,056,860.0 0.0 0.0 22,436.0 23,467.0 23,467.0 0.0 0.0 946,860.0 946,860.0 0.0 0.0 531,962.4 638,945.0 725,115.0 725,115.0 0.0 0.0 133,925.8 109,401.0 110,000.0 110,000.0 0.0 0.0 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა 125,391.3 154,600.0 144,300.0 144,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,657.0 3,657.0 3,657.0 3,657.0 0.0 0.0 ხარჯები 123,451.0 135,900.0 140,900.0 140,900.0 0.0 0.0 90,988.3 100,000.0 105,000.0 105,000.0 0.0 0.0 1,940.2 18,700.0 3,400.0 3,400.0 0.0 0.0 14,065.9 8,800.0 10,200.0 10,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,178.0 625.0 798.0 798.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,022.1 8,760.0 10,160.0 10,160.0 0.0 0.0 12,612.8 7,500.0 8,900.0 8,900.0 0.0 0.0 43.9 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 7,422.6 8,200.0 8,300.0 8,300.0 0.0 0.0 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება არაფინანსური აქტივების ზრდა სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება მომუშავეთა რიცხოვნობა 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,144.1 7,900.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 3,438.8 4,200.0 4,300.0 4,300.0 0.0 0.0 278.5 300.0 300.0 300.0 0.0 0.0 5,068.7 4,600.0 4,800.0 4,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 35.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,064.0 4,597.0 4,797.0 4,797.0 0.0 0.0 1,095.7 1,150.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 4.7 3.0 3.0 3.0 0.0 0.0 130,919.6 120,000.0 125,540.0 125,540.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,573.0 4,573.0 4,573.0 4,573.0 0.0 0.0 ხარჯები 116,700.9 116,994.0 122,534.0 122,534.0 0.0 0.0 81,301.1 91,705.0 97,250.0 97,250.0 0.0 0.0 14,218.6 3,006.0 3,006.0 3,006.0 0.0 0.0 725,558.2 688,000.0 745,000.0 687,000.0 11,400.0 46,600.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,697.0 3,725.0 3,725.0 3,725.0 0.0 0.0 ხარჯები 667,378.4 645,581.0 695,735.0 640,669.0 10,566.0 44,500.0 62,807.7 70,380.0 77,037.0 77,037.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 00 კრედიტი 854,399.0 შრომის ანაზღაურება 30 06 გრანტი 21,621.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 05 საბიუჯეტო სახსრები 732,813.9 შრომის ანაზღაურება 30 04 სულ მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 03 2024 წლის გეგმა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 30 02 2023 წლის ფაქტი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო შრომის ანაზღაურება 215 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 58,179.9 42,419.0 49,265.0 46,331.0 834.0 2,100.0 29,837.5 22,000.0 23,900.0 23,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 265.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 ხარჯები 24,433.1 16,200.0 17,800.0 17,800.0 0.0 0.0 8,661.1 10,530.0 11,730.0 11,730.0 0.0 0.0 5,404.3 5,800.0 6,100.0 6,100.0 0.0 0.0 22,941.3 14,500.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 265.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 ხარჯები 22,719.5 14,400.0 15,900.0 15,900.0 0.0 0.0 8,661.1 10,530.0 11,730.0 11,730.0 0.0 0.0 221.7 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 383.7 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 383.7 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 6,512.5 7,100.0 7,500.0 7,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,329.9 1,400.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,182.6 5,700.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 66,788.4 63,900.0 64,140.0 64,140.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 549.0 549.0 549.0 549.0 0.0 0.0 ხარჯები 64,238.3 60,900.0 61,563.0 61,563.0 0.0 0.0 9,400.0 10,500.0 11,700.0 11,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,550.1 3,000.0 2,577.0 2,577.0 0.0 0.0 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება 52,177.9 53,800.0 56,180.0 56,180.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 01 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 02 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები 31 01 03 ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა ხარჯები 31 02 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა შრომის ანაზღაურება 31 03 მომუშავეთა რიცხოვნობა 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 52,136.1 53,640.0 56,100.0 56,100.0 0.0 0.0 1,466.0 1,000.0 1,032.0 1,032.0 0.0 0.0 41.8 160.0 80.0 80.0 0.0 0.0 6,659.9 6,800.0 7,250.0 7,250.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 119.0 119.0 119.0 119.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,508.1 6,157.0 6,958.0 6,958.0 0.0 0.0 2,392.5 2,602.0 2,856.0 2,856.0 0.0 0.0 1,151.8 643.0 292.0 292.0 0.0 0.0 335,754.3 342,000.0 328,870.0 313,520.0 7,100.0 8,250.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 04 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიეროკვლევითი ღონისძიებების განხორციელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 ერთიანი აგროპროექტი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 01 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 366.0 366.0 366.0 366.0 0.0 0.0 335,555.3 341,850.0 328,430.0 313,280.0 7,000.0 8,150.0 8,848.4 9,600.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 199.0 150.0 440.0 240.0 100.0 100.0 13,454.9 13,600.0 14,700.0 14,700.0 0.0 0.0 366.0 366.0 366.0 366.0 0.0 0.0 216 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 13,255.9 13,500.0 14,500.0 14,500.0 0.0 0.0 8,848.4 9,600.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 199.0 100.0 200.0 200.0 0.0 0.0 206,158.8 200,000.0 190,000.0 190,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 206,158.8 200,000.0 190,000.0 190,000.0 0.0 0.0 აგროდაზღვევა 11,488.8 12,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 11,488.8 12,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 26,014.3 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 26,014.3 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ქართული ჩაი 463.9 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 463.9 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 15,940.1 17,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 15,940.1 17,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 298.4 400.0 450.0 450.0 0.0 0.0 298.4 400.0 450.0 450.0 0.0 0.0 897.7 1,000.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 897.7 1,000.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 1,430.1 3,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,430.1 3,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 6,083.7 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 6,083.7 20,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 2,454.6 3,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 2,454.6 3,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 83.7 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 83.7 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 752.6 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 752.6 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 10,312.4 19,500.0 18,070.0 2,720.0 7,100.0 8,250.0 10,312.4 19,450.0 17,830.0 2,680.0 7,000.0 8,150.0 0.0 50.0 240.0 40.0 100.0 100.0 10,312.4 19,500.0 18,070.0 2,720.0 7,100.0 8,250.0 10,312.4 19,450.0 17,830.0 2,680.0 7,000.0 8,150.0 0.0 50.0 240.0 40.0 100.0 100.0 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 02 31 05 03 31 05 04 31 05 05 31 05 06 შეღავათიანი აგროკრედიტები დანერგე მომავალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი ხარჯები 31 05 07 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი ხარჯები 31 05 08 პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა 31 05 09 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება ხარჯები ხარჯები 31 05 10 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი ხარჯები 31 05 11 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია ხარჯები 31 05 12 იმერეთის აგროზონა ხარჯები 31 05 13 ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები 31 05 14 საპილოტე პროგრამა ქალებისთვის ხარჯები 31 05 15 აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 15 01 მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 217 2025 წლის პროექტი კოდი 31 05 16 დასახელება კოოპერატივებისთვის სასოფლო-სამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა ხარჯები 31 05 17 ლიდერპროგრამა ხარჯები 31 05 18 თხილის წარმოების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები 31 05 19 მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა ხარჯები 31 05 20 ქართული ბოსტნეული სათბურებიდან 31 05 21 არასტანდარტული ვაშლის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები ხარჯები 31 05 22 მაღალმთიან დასახლებებში სამეწარმეო საქმიანობის ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები 31 05 23 ყურძნის შესყიდვა-გადამუშავების ხელშეწყობის ღონისძიებები 31 06 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია ხარჯები საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 2,847.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 2,847.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 21,492.2 20,000.0 23,000.0 23,000.0 0.0 0.0 21,492.2 20,000.0 23,000.0 23,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 4,428.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,428.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 152.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 152.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 78,780.0 136,700.0 98,350.0 0.0 38,350.0 109,739.1 76,780.0 132,700.0 96,350.0 0.0 36,350.0 444.5 2,000.0 4,000.0 2,000.0 0.0 2,000.0 48,500.0 37,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 48,500.0 37,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 28,500.0 25,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 28,500.0 25,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 970.8 14,000.0 46,700.0 23,350.0 0.0 23,350.0 ხარჯები 896.3 12,000.0 42,700.0 21,350.0 0.0 21,350.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 74.6 2,000.0 4,000.0 2,000.0 0.0 2,000.0 0.0 1,000.0 20,000.0 5,000.0 0.0 15,000.0 0.0 1,000.0 20,000.0 5,000.0 0.0 15,000.0 0.0 500.0 10,000.0 3,000.0 0.0 7,000.0 0.0 500.0 10,000.0 3,000.0 0.0 7,000.0 0.0 500.0 10,000.0 2,000.0 0.0 8,000.0 0.0 500.0 10,000.0 2,000.0 0.0 8,000.0 32,212.8 1,780.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31,842.9 1,780.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა 31 06 02 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია ხარჯები ხარჯები საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები 31 06 04 01 სულ 10,000.0 31 06 01 31 06 04 2024 წლის გეგმა 110,183.6 ხარჯები 31 06 03 2023 წლის ფაქტი კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) ხარჯები 31 06 04 02 საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) 31 06 05 ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემების გაუმჯობესება (WB) ხარჯები ხარჯები 218 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 369.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა 27,062.0 29,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 კოდი 31 07 დასახელება მომუშავეთა რიცხოვნობა 870.0 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 ხარჯები 20,923.1 24,500.0 26,150.0 26,150.0 0.0 0.0 13,382.3 16,500.0 18,100.0 18,100.0 0.0 0.0 6,138.9 4,500.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 40,296.2 23,200.0 27,040.0 22,740.0 4,300.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 701.0 729.0 729.0 729.0 0.0 0.0 ხარჯები 16,949.7 19,948.0 21,389.0 17,823.0 3,566.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 08 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 09 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 0.0 734.0 0.0 24,924.7 24,680.0 24,750.0 24,750.0 0.0 0.0 501.0 501.0 501.0 0.0 0.0 14,680.0 15,750.0 15,750.0 0.0 0.0 4,200.0 4,620.0 5,396.0 5,396.0 0.0 0.0 12,431.5 10,000.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 1,350.4 1,800.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 12.0 12.0 12.0 12.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,350.4 1,655.0 1,655.0 1,655.0 0.0 0.0 ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 467.5 495.0 544.0 544.0 0.0 0.0 0.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 3,959.2 2,000.0 2,400.0 2,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,914.0 1,920.0 2,360.0 2,360.0 0.0 0.0 558.7 690.0 757.0 757.0 0.0 0.0 45.2 80.0 40.0 40.0 0.0 0.0 1,894.8 3,810.0 6,970.0 6,970.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 28.0 28.0 28.0 28.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,408.5 1,770.0 2,010.0 2,010.0 0.0 0.0 672.9 848.0 931.0 931.0 0.0 0.0 486.3 2,040.0 4,960.0 4,960.0 0.0 0.0 12,611.0 23,780.0 21,800.0 21,800.0 0.0 0.0 7,094.0 15,411.0 10,410.0 10,410.0 0.0 0.0 1,185.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,517.0 8,369.0 11,390.0 11,390.0 0.0 0.0 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიული მომსახურეობა 8,017.5 7,500.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 141.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31 14 0.0 4,917.0 501.0 შრომის ანაზღაურება 31 13 8,000.0 5,651.0 12,493.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 12 8,000.0 3,252.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 11 8,180.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31 10 7,611.3 23,346.5 მომუშავეთა რიცხოვნობა 219 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 7,594.6 5,270.0 6,260.0 6,260.0 0.0 0.0 2,239.6 2,481.0 2,730.0 2,730.0 0.0 0.0 422.9 2,230.0 740.0 740.0 0.0 0.0 4,040.8 4,950.0 6,200.0 6,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,040.8 4,900.0 6,200.0 6,200.0 0.0 0.0 1,722.3 2,334.0 2,561.0 2,561.0 0.0 0.0 0.0 50.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,086,195.8 2,508,044.0 2,885,000.0 2,835,850.0 1,900.0 47,250.0 1,571.0 1,618.0 1,618.0 1,618.0 0.0 0.0 1,817,523.2 2,041,128.0 2,361,271.0 2,338,836.0 1,900.0 20,535.0 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 15 მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31,207.7 38,681.0 43,748.0 43,748.0 0.0 0.0 268,672.6 466,916.0 523,729.0 497,014.0 0.0 26,715.0 57,751.4 66,456.0 76,880.0 76,880.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 634.0 681.0 682.0 682.0 0.0 0.0 ხარჯები 46,641.2 52,126.0 61,684.0 61,684.0 0.0 0.0 14,147.8 17,838.0 20,630.0 20,630.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 01 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება 32 02 არაფინანსური აქტივების ზრდა 11,110.2 14,330.0 15,196.0 15,196.0 0.0 0.0 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება 1,362,662.5 1,575,010.0 1,808,275.0 1,808,275.0 0.0 0.0 111.0 110.0 109.0 109.0 0.0 0.0 1,345,684.0 1,503,207.0 1,745,054.0 1,745,054.0 0.0 0.0 2,467.8 3,236.0 3,645.0 3,645.0 0.0 0.0 16,978.6 71,803.0 63,221.0 63,221.0 0.0 0.0 1,136,320.2 1,280,000.0 1,480,000.0 1,480,000.0 0.0 0.0 1,136,320.2 1,280,000.0 1,480,000.0 1,480,000.0 0.0 0.0 12,419.6 13,850.0 15,540.0 15,540.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 01 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება ხარჯები 32 02 02 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 25.0 24.0 23.0 23.0 0.0 0.0 12,341.5 13,740.0 15,480.0 15,480.0 0.0 0.0 652.2 860.0 945.0 945.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 78.1 110.0 60.0 60.0 0.0 0.0 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა 29,502.7 36,150.0 38,045.0 38,045.0 0.0 0.0 86.0 86.0 86.0 86.0 0.0 0.0 29,212.5 35,820.0 37,935.0 37,935.0 0.0 0.0 1,815.6 2,376.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 290.2 330.0 110.0 110.0 0.0 0.0 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება 1,774.7 1,280.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 1,774.7 1,280.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 32 02 03 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 32 02 04 ხარჯები 220 2025 წლის პროექტი კოდი დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 32 02 05 განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა 250.0 270.0 300.0 300.0 0.0 0.0 250.0 270.0 300.0 300.0 0.0 0.0 38,580.4 36,000.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 38,580.4 36,000.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 4,416.0 4,875.0 5,325.0 5,325.0 0.0 0.0 4,416.0 4,875.0 5,325.0 5,325.0 0.0 0.0 294.1 350.0 370.0 370.0 0.0 0.0 294.1 350.0 370.0 370.0 0.0 0.0 259.8 10,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 259.8 10,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 51,605.4 51,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 51,605.4 51,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 49,459.6 59,500.0 51,700.0 51,700.0 0.0 0.0 49,459.6 59,500.0 51,700.0 51,700.0 0.0 0.0 2,973.4 2,600.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 2,973.4 2,600.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 23,096.4 77,550.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,486.1 6,187.0 6,949.0 6,949.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 16,610.3 71,363.0 63,051.0 63,051.0 0.0 0.0 სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა 248.8 585.0 695.0 695.0 0.0 0.0 248.8 585.0 695.0 695.0 0.0 0.0 11,461.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,461.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 103,308.9 113,000.0 144,000.0 144,000.0 0.0 0.0 50.0 51.0 51.0 51.0 0.0 0.0 102,675.3 112,549.0 143,615.0 143,615.0 0.0 0.0 1,683.4 2,373.0 2,606.0 2,606.0 0.0 0.0 633.6 451.0 385.0 385.0 0.0 0.0 85,961.4 95,000.0 125,000.0 125,000.0 0.0 0.0 85,725.9 94,700.0 124,700.0 124,700.0 0.0 0.0 67.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 235.4 300.0 300.0 300.0 0.0 0.0 ხარჯები 32 02 06 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა ხარჯები 32 02 07 ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება ხარჯები 32 02 08 ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა ხარჯები 32 02 09 ეროვნული სასწავლო გეგმისა და სასკოლო სახელმძღვანელოების განვითარება 32 02 10 საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები 32 02 11 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" ხარჯები 32 02 12 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა ხარჯები 32 02 13 მასწავლებლის ეროვნული პრემია ხარჯები 32 02 14 32 02 15 საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფორმაციულ - საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა ხარჯები 32 02 16 ზოგადი განათლების რეფორმის ხელშეწყობა ხარჯები 32 03 პროფესიული განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 03 01 პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 221 2025 წლის პროექტი კოდი 32 03 02 დასახელება პროფესიული უნარების განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა 14,000.0 14,000.0 0.0 0.0 40.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,359.9 2,010.0 2,197.0 2,197.0 0.0 0.0 326.6 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 4,296.5 4,500.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 11.0 11.0 11.0 11.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,224.9 4,364.0 4,930.0 4,930.0 0.0 0.0 256.3 363.0 409.0 409.0 0.0 0.0 71.6 136.0 70.0 70.0 0.0 0.0 153,157.6 166,274.0 171,320.0 171,320.0 0.0 0.0 ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება უმაღლესი განათლება 168.0 168.0 168.0 168.0 0.0 0.0 151,310.7 165,774.0 170,871.0 170,871.0 0.0 0.0 4,621.0 5,107.0 5,596.0 5,596.0 0.0 0.0 1,846.9 500.0 449.0 449.0 0.0 0.0 15,891.9 18,700.0 19,765.0 19,765.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 143.0 143.0 143.0 143.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,968.8 18,215.0 19,340.0 19,340.0 0.0 0.0 4,194.6 4,485.0 4,905.0 4,905.0 0.0 0.0 923.1 485.0 425.0 425.0 0.0 0.0 112,419.1 133,450.0 136,150.0 136,150.0 0.0 0.0 112,419.1 133,450.0 136,150.0 136,150.0 0.0 0.0 358.1 350.0 310.0 310.0 0.0 0.0 358.1 350.0 310.0 310.0 0.0 0.0 5,795.0 7,520.0 8,430.0 8,430.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 11.0 11.0 11.0 11.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,661.4 7,505.0 8,406.0 8,406.0 0.0 0.0 313.9 491.0 547.0 547.0 0.0 0.0 133.6 15.0 24.0 24.0 0.0 0.0 18,693.4 6,254.0 6,665.0 6,665.0 0.0 0.0 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 17,903.3 6,254.0 6,665.0 6,665.0 0.0 0.0 112.6 131.0 144.0 144.0 0.0 0.0 790.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 71,288.8 78,230.0 86,080.0 86,080.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა გამოცდების ორგანიზება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა ხარჯები უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა ხარჯები საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 13,500.0 13,985.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 32 04 05 13,051.0 40.0 ხარჯები 32 04 04 კრედიტი 13,985.0 შრომის ანაზღაურება 32 04 03 გრანტი 40.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 02 საბიუჯეტო სახსრები 13,485.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 01 სულ 39.0 შრომის ანაზღაურება 32 04 2024 წლის გეგმა 12,724.4 ხარჯები 32 03 03 2023 წლის ფაქტი მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 564.0 564.0 564.0 564.0 0.0 0.0 ხარჯები 70,981.3 77,985.0 85,880.0 85,880.0 0.0 0.0 7,513.5 8,608.0 9,603.0 9,603.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 222 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 307.4 245.0 200.0 200.0 0.0 0.0 34,836.0 36,830.0 41,050.0 41,050.0 0.0 0.0 35.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 34,731.3 36,750.0 41,040.0 41,040.0 0.0 0.0 1,160.5 1,361.0 1,495.0 1,495.0 0.0 0.0 104.8 80.0 10.0 10.0 0.0 0.0 7,921.1 8,585.0 9,670.0 9,670.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 493.0 493.0 493.0 493.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,738.4 8,470.0 9,530.0 9,530.0 0.0 0.0 5,360.2 6,202.0 6,983.0 6,983.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 182.7 115.0 140.0 140.0 0.0 0.0 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა 1,310.3 1,365.0 1,460.0 1,460.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,290.3 1,315.0 1,410.0 1,410.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 01 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 02 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები შრომის ანაზღაურება 32 05 03 შრომის ანაზღაურება 32 05 04 992.8 1,045.0 1,125.0 1,125.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 20.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 27,143.8 29,950.0 32,400.0 32,400.0 0.0 0.0 27,143.8 29,950.0 32,400.0 32,400.0 0.0 0.0 77.6 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 77.6 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 32 05 05 მეცნიერების პოპულარიზაცია ხარჯები 32 06 ინკლუზიური განათლება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 07 32 07 01 32 07 02 32 07 03 ინფრასტრუქტურის განვითარება 45,390.1 56,175.0 79,500.0 79,500.0 0.0 0.0 45,354.2 56,140.0 79,400.0 79,400.0 0.0 0.0 35.9 35.0 100.0 100.0 0.0 0.0 268,283.2 387,455.0 450,115.0 450,115.0 0.0 0.0 ხარჯები 33,112.4 40,630.0 37,005.0 37,005.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 235,170.8 346,825.0 413,110.0 413,110.0 0.0 0.0 232,003.0 333,455.0 395,715.0 395,715.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,874.2 21,100.0 23,055.0 23,055.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 212,128.8 312,355.0 372,660.0 372,660.0 0.0 0.0 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 16,660.1 25,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,545.2 1,830.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 15,114.9 23,170.0 24,200.0 24,200.0 0.0 0.0 2,203.1 6,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 261.2 300.0 750.0 750.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,941.9 5,700.0 4,250.0 4,250.0 0.0 0.0 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება 223 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 8,298.9 15,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,384.3 10,900.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,914.6 4,100.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 9,118.1 8,000.0 8,400.0 8,400.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,047.5 6,500.0 5,900.0 5,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,070.7 1,500.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა 4,951.6 8,044.0 13,330.0 13,330.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 44.0 44.0 44.0 44.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,482.5 7,991.0 12,977.0 12,977.0 0.0 0.0 774.2 1,519.0 1,668.0 1,668.0 0.0 0.0 469.1 53.0 353.0 353.0 0.0 0.0 12,490.1 20,000.0 15,500.0 0.0 0.0 15,500.0 12,395.6 19,356.0 15,490.0 0.0 0.0 15,490.0 კოდი 32 07 04 32 07 05 32 08 დასახელება უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლაპატრონობის სისტემის განვითარება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 09 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) ხარჯები 32 10 32 11 33 00 არაფინანსური აქტივების ზრდა 94.6 644.0 10.0 0.0 0.0 10.0 პროფესიული განათლება I (KfW) 4,449.2 22,400.0 20,000.0 2,350.0 1,900.0 15,750.0 ხარჯები 2,490.3 3,700.0 4,850.0 1,350.0 1,900.0 1,600.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,958.9 18,700.0 15,150.0 1,000.0 0.0 14,150.0 2,462.3 15,000.0 20,000.0 4,000.0 0.0 16,000.0 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) ხარჯები 2,395.8 1,670.0 4,445.0 1,000.0 0.0 3,445.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 66.6 13,330.0 15,555.0 3,000.0 0.0 12,555.0 464,405.0 471,956.0 515,000.0 515,000.0 0.0 0.0 საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა 6,857.0 6,857.0 6,857.0 6,857.0 0.0 0.0 ხარჯები 402,115.3 418,424.0 445,168.0 445,168.0 0.0 0.0 74,701.7 85,773.0 93,989.0 93,989.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 59,690.3 50,832.0 66,952.0 66,952.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,599.4 2,700.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 9,973.5 10,020.0 11,800.0 11,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 136.0 133.0 133.0 133.0 0.0 0.0 ხარჯები 9,751.1 9,870.0 11,650.0 11,650.0 0.0 0.0 4,678.9 5,480.0 6,030.0 6,030.0 0.0 0.0 222.4 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 16,261.9 19,585.0 21,750.0 21,750.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 33 01 კულტურისა და სპორტის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 02 სახელოვნებო და სასპორტო სფეროში უმაღლესი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,116.0 1,116.0 1,116.0 1,116.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,810.2 19,480.0 21,628.0 21,628.0 0.0 0.0 11,125.4 11,148.0 12,951.0 12,951.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,451.7 105.0 122.0 122.0 0.0 0.0 ინფრასტრუქტურის განვითარება 53,535.7 45,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 33 03 224 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი ხარჯები 20,429.0 15,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 33,106.7 30,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 9,808.1 7,841.0 8,980.0 8,980.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 820.0 818.0 799.0 799.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,489.7 7,376.0 8,928.0 8,928.0 0.0 0.0 კოდი 33 04 დასახელება სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება 33 05 4,898.5 5,042.0 6,577.0 6,577.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,318.4 465.0 52.0 52.0 0.0 0.0 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა 95,032.6 97,879.0 103,070.0 103,070.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,412.0 3,502.0 3,521.0 3,521.0 0.0 0.0 ხარჯები 90,552.6 94,058.0 99,034.0 99,034.0 0.0 0.0 42,787.4 51,327.0 54,622.0 54,622.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,880.6 1,121.0 1,156.0 1,156.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,599.4 2,700.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 44,578.0 45,156.0 56,650.0 56,650.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,368.0 1,283.0 1,283.0 1,283.0 0.0 0.0 ხარჯები 24,869.5 26,175.0 31,183.0 31,183.0 0.0 0.0 11,065.5 12,598.0 13,629.0 13,629.0 0.0 0.0 19,708.5 18,981.0 25,467.0 25,467.0 0.0 0.0 182,251.8 195,118.0 218,870.0 218,870.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 182,249.7 195,108.0 218,865.0 218,865.0 0.0 0.0 146.1 178.0 180.0 180.0 0.0 0.0 2.1 10.0 5.0 5.0 0.0 0.0 52,963.5 51,357.0 43,880.0 43,880.0 0.0 0.0 52,963.5 51,357.0 43,880.0 43,880.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 33 06 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 07 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 08 კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები ხარჯები 34 00 საქართველოს დაზვერვის სამსახური ხარჯები 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 24,000.0 24,000.0 0.0 0.0 24,000.0 24,000.0 0.0 0.0 2,409.8 1,900.0 2,200.0 2,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 2,394.2 1,880.0 2,175.0 2,175.0 0.0 0.0 1,260.0 1,469.4 1,623.0 1,623.0 0.0 0.0 15.6 20.0 25.0 25.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 10,568.4 12,500.0 13,700.0 13,700.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 225.0 216.0 216.0 216.0 0.0 0.0 ხარჯები 10,292.6 12,394.0 13,610.0 13,610.0 0.0 0.0 5,648.2 7,618.0 8,360.0 8,360.0 0.0 0.0 275.8 106.0 90.0 90.0 0.0 0.0 14,784.5 19,000.0 19,500.0 19,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 143.0 192.0 192.0 192.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,811.1 17,852.0 18,350.0 18,350.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 37 00 21,000.0 21,000.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 36 00 18,000.0 18,000.0 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 225 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 2,465.4 4,394.9 4,843.1 4,843.1 0.0 0.0 973.4 1,148.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 3,218.9 4,000.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 34.0 27.0 27.0 27.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,142.0 3,277.0 3,877.0 3,877.0 0.0 0.0 1,421.0 2,410.0 2,650.0 2,650.0 0.0 0.0 1,076.9 723.0 623.0 623.0 0.0 0.0 5,214.6 8,000.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 67.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,727.4 7,098.0 8,412.0 8,412.0 0.0 0.0 3,409.0 5,100.0 6,414.0 6,414.0 0.0 0.0 487.2 902.0 88.0 88.0 0.0 0.0 89,241.1 102,000.0 108,000.0 108,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,679.0 4,179.0 4,179.0 4,179.0 0.0 0.0 ხარჯები 77,224.1 94,624.0 102,591.2 102,591.2 0.0 0.0 55,434.6 73,347.5 80,665.2 80,665.2 0.0 0.0 12,017.1 7,376.0 5,408.8 5,408.8 0.0 0.0 76,543.0 90,784.0 96,650.0 96,650.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 38 00 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 39 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 01 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,550.0 4,050.0 4,050.0 4,050.0 0.0 0.0 ხარჯები 64,555.0 83,808.0 91,641.2 91,641.2 0.0 0.0 53,535.0 70,946.5 78,041.2 78,041.2 0.0 0.0 11,988.0 6,976.0 5,008.8 5,008.8 0.0 0.0 12,198.1 10,666.0 10,750.0 10,750.0 0.0 0.0 84.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 12,169.0 10,266.0 10,350.0 10,350.0 0.0 0.0 1,399.6 1,851.0 2,024.0 2,024.0 0.0 0.0 29.1 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 02 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 03 სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 45.0 45.0 45.0 45.0 0.0 0.0 ხარჯები 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 500.0 550.0 600.0 600.0 0.0 0.0 11,525.2 11,500.0 10,300.0 10,300.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 123.0 123.0 123.0 123.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,001.4 8,930.0 9,675.0 9,675.0 0.0 0.0 4,070.3 6,000.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 4,523.9 2,570.0 625.0 625.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი ხარჯები 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა 101,225.8 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 101,225.8 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 3,929.3 5,500.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 85.0 85.0 95.0 95.0 0.0 0.0 226 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 3,823.6 5,450.0 6,450.0 6,450.0 0.0 0.0 2,732.8 4,197.0 4,960.0 4,960.0 0.0 0.0 105.7 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 2,818.0 3,300.0 3,600.0 3,600.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 75.0 75.0 75.0 75.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,808.2 3,280.0 3,570.0 3,570.0 0.0 0.0 1,645.0 1,810.0 2,034.7 2,034.7 0.0 0.0 9.8 20.0 30.0 30.0 0.0 0.0 24,994.6 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 24,374.2 24,321.0 24,197.0 24,197.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 587.5 638.0 750.0 750.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 33.0 41.0 53.0 53.0 0.0 0.0 14,986.8 14,790.0 14,790.0 14,790.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,774.3 14,540.0 14,650.0 14,650.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 212.5 250.0 140.0 140.0 0.0 0.0 645.0 645.0 645.0 645.0 0.0 0.0 645.0 645.0 645.0 645.0 0.0 0.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,533.0 1,520.0 1,538.0 1,538.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 235.0 248.0 230.0 230.0 0.0 0.0 685.0 685.0 685.0 685.0 0.0 0.0 ხარჯები 685.0 685.0 435.0 435.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 250.0 250.0 0.0 0.0 261.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 ხარჯები 251.0 251.0 251.0 251.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 869.8 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 869.8 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 1,891.1 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 44 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 00 45 01 45 02 საქართველოს საპატრიარქო სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა სვიმონ კანანელის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი ხარჯები 45 03 45 04 45 05 ა(ა)იპ – ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის საგანმანათლებლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს ქ. ნინოწმინდის წმიდა ნინოს მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონი ა(ა)იპ – ბათუმის წმიდა მოწამე ეკატერინეს სახელობის სათნოების სავანისათვის გადასაცემი გრანტი 45 06 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი 45 07 ა(ა)იპ – წმინდა გიორგი მთაწმინდელის მონასტერთან არსებული სარეაბილიტაციო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი 45 08 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ხარჯები 227 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,891.1 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,775.0 1,775.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 600.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 600.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 367.0 359.0 357.0 357.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 100.0 100.0 90.0 90.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 33.0 41.0 53.0 53.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 12,991.9 15,000.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 10,492.0 11,250.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,499.9 3,750.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 19,904.4 24,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 კოდი დასახელება ხარჯები 45 09 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი 45 10 ა(ა)იპ – სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციის და ადაპტაციის ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი 45 11 საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიის სუბსიდირების ღონისძიებები 45 12 ა(ა)იპ – ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის სასწავლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ხარჯები 45 13 ა(ა)იპ – ფოთის საგანმანათლებლო და კულტურულ-გამაჯანსაღებელი ცენტრი 46 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო ხარჯები 47 00 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,458.0 23,600.0 25,900.0 25,900.0 0.0 0.0 6,027.0 7,869.0 7,817.6 7,817.6 0.0 0.0 446.4 400.0 100.0 100.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 01 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა 7,461.2 10,041.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,319.7 9,841.0 9,900.0 9,900.0 0.0 0.0 6,027.0 7,869.0 7,817.6 7,817.6 0.0 0.0 141.5 200.0 100.0 100.0 0.0 0.0 5,204.3 5,956.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,191.3 5,956.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 12.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,238.9 8,003.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,946.9 7,803.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 292.0 200.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,680.1 5,260.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 02 47 03 48 00 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია მომუშავეთა რიცხოვნობა 164.0 164.0 164.0 164.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,646.0 5,260.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 228 2025 წლის პროექტი კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 49 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 2,484.0 2,723.0 2,723.0 0.0 0.0 34.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,300.0 0.0 0.0 51.0 51.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,985.3 2,120.0 2,240.0 2,240.0 0.0 0.0 999.3 1,159.6 1,273.0 1,273.0 0.0 0.0 32.2 60.0 60.0 60.0 0.0 0.0 6,421.4 6,500.0 7,600.0 7,600.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,411.6 6,490.0 7,593.0 7,593.0 0.0 0.0 693.0 783.0 861.0 861.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 9.8 10.0 7.0 7.0 0.0 0.0 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 16,567.6 18,000.0 19,000.0 19,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 150.0 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 ხარჯები 9,139.9 12,210.0 13,100.0 13,100.0 0.0 0.0 6,088.4 8,800.0 9,680.0 9,680.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7,427.7 5,790.0 5,900.0 5,900.0 0.0 0.0 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 998.2 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 ხარჯები 717.9 1,100.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 508.4 550.0 622.0 622.0 0.0 0.0 280.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 310.2 600.0 700.0 700.0 0.0 0.0 სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 ხარჯები 310.2 598.0 700.0 700.0 0.0 0.0 253.4 440.0 484.0 484.0 0.0 0.0 0.0 2.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 3,524.8 4,800.0 5,100.0 5,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 46.0 61.0 61.0 61.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,354.6 4,515.0 5,075.0 5,075.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 2,310.2 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 170.2 285.0 25.0 25.0 0.0 0.0 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 0.0 8,500.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 86.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 8,110.0 9,342.0 9,342.0 0.0 0.0 0.0 4,600.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 0.0 390.0 2,158.0 2,158.0 0.0 0.0 3,811,679.9 4,796,100.0 5,104,450.0 4,957,750.0 18,500.0 128,200.0 ხარჯები 2,690,980.0 3,302,100.0 3,591,750.0 3,567,750.0 18,500.0 5,500.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 35,490.6 79,000.0 122,700.0 0.0 0.0 122,700.0 ვალდებულებების კლება 1,085,209.3 1,415,000.0 1,390,000.0 1,390,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 56 00 2,365.8 2,300.0 შრომის ანაზღაურება 55 00 კრედიტი 51.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 54 00 გრანტი 2,180.0 შრომის ანაზღაურება 53 00 საბიუჯეტო სახსრები 51.0 შრომის ანაზღაურება 52 00 სულ 2,017.5 არაფინანსური აქტივების ზრდა 51 00 2024 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 50 00 2023 წლის ფაქტი საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 229 2025 წლის პროექტი კოდი 56 01 56 02 დასახელება საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,561,941.0 2,125,000.0 2,185,000.0 2,185,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 516,731.6 750,000.0 835,000.0 835,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1,045,209.3 1,375,000.0 1,350,000.0 1,350,000.0 0.0 0.0 705,460.1 830,000.0 940,000.0 940,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 665,460.1 790,000.0 900,000.0 900,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 11,014.2 7,250.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 11,014.2 7,250.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 1,090,770.4 555,850.0 565,000.0 565,000.0 0.0 0.0 1,090,770.4 555,850.0 565,000.0 565,000.0 0.0 0.0 14,400.0 16,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 14,400.0 16,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 1,076,370.4 539,850.0 545,000.0 545,000.0 0.0 0.0 1,076,370.4 539,850.0 545,000.0 545,000.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 8,183.8 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 8,183.8 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 580,000.0 600,000.0 600,000.0 0.0 0.0 0.0 580,000.0 600,000.0 600,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 72.4 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 72.4 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 667.4 800.0 750.0 750.0 0.0 0.0 საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა 56 03 საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები 56 04 ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები 56 04 01 ავტონომიური რესპუბლიკებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები 56 04 02 მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები 56 05 საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 56 06 წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი 56 07 საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 56 08 მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი 56 09 საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა 56 10 საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება 56 11 დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება 56 12 საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა 56 13 დონორების მიერ დაფინანსებული საერთოსახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები 667.4 800.0 750.0 750.0 0.0 0.0 369,500.0 430,000.0 480,000.0 480,000.0 0.0 0.0 369,500.0 430,000.0 480,000.0 480,000.0 0.0 0.0 16,765.0 20,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 16,765.0 20,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 47,305.6 112,000.0 160,000.0 13,300.0 18,500.0 128,200.0 230 2025 წლის პროექტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი ხარჯები 11,815.0 33,000.0 37,300.0 13,300.0 18,500.0 5,500.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 35,490.6 79,000.0 122,700.0 0.0 0.0 122,700.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 1,400.7 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 7,034.2 18,000.0 25,000.0 3,500.0 0.0 21,500.0 ხარჯები 974.6 3,000.0 3,500.0 3,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 6,059.6 15,000.0 21,500.0 0.0 0.0 21,500.0 26,793.3 20,000.0 20,000.0 0.0 7,000.0 13,000.0 ხარჯები 3,997.6 7,000.0 7,000.0 0.0 7,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 22,795.7 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 13,000.0 6,483.9 22,000.0 15,000.0 2,500.0 0.0 12,500.0 ხარჯები 4,577.0 6,000.0 7,000.0 2,500.0 0.0 4,500.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 1,907.0 16,000.0 8,000.0 0.0 0.0 8,000.0 1,881.8 11,000.0 30,000.0 5,000.0 1,000.0 24,000.0 ხარჯები 333.5 1,000.0 6,000.0 5,000.0 1,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 1,548.3 10,000.0 24,000.0 0.0 0.0 24,000.0 0.0 2,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 0.0 2,000.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 1,352.4 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 1,352.4 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 1,032.1 12,000.0 10,000.0 0.0 500.0 9,500.0 კოდი 56 13 01 დასახელება აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA) ფინანსური აქტივების ზრდა 56 13 02 56 13 03 56 13 04 56 13 05 თბილისის მყარი ნარჩენების მართვა აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) 56 13 06 საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (ეროვნული ბანკის კომპონენტი) (WB) 56 13 07 ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (აჭარის სატყეო სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) ხარჯები ხარჯები 56 13 08 56 13 09 ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) ხარჯები 580.0 2,000.0 500.0 0.0 500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 452.1 10,000.0 9,500.0 0.0 0.0 9,500.0 863.0 6,000.0 4,000.0 300.0 0.0 3,700.0 თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) ხარჯები 0.0 1,000.0 300.0 300.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 863.0 5,000.0 3,700.0 0.0 0.0 3,700.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 6,000.0 10,000.0 2,000.0 0.0 8,000.0 ხარჯები 0.0 1,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 5,000.0 8,000.0 0.0 0.0 8,000.0 56 13 10 თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროგრამა (მოძრავი შემადგენლობის განახლება) (AIIB) 56 13 11 ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (ბათუმის საბავშვო ბაღები) (KfW) 56 13 12 თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) ფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 231 2025 წლის პროექტი კოდი დასახელება 56 13 13 ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) 56 14 ინტეგრირებული ტერიტორიული განვითარების პროგრამა ფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 57 00 სსიპ - ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 464.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 464.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,235.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,235.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 824.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 58 00 ა(ა)იპ - ათასწლეულის ფონდი 94.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 94.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 59 00 ა(ა)იპ - მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის 953.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 953.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები ხარჯები ხარჯები 232 თავი VII ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები მუხლი 17. ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის განისაზღვროს 565 000.0 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: გადასაცემი ტრანსფერები ა) სპეციალური ტრანსფერი: ა.ა) ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი სპეციალური ტრანსფერი განისაზღვროს 558 000.0 ათასი ლარით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების დასახელება სპეციალური ტრანსფერი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა 20,000.0 ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 500,000.0 აჟარის მუნიციპალიტეტი 1,600.0 ქურთის მუნიციპალიტეტი 3,075.0 ერედვის მუნიციპალიტეტი 2,910.0 თიღვის მუნიციპალიტეტი 2,455.0 ახალგორის მუნიციპალიტეტი 4,260.0 სხვადასხვა მუნიციპალიტეტი 23,700.0 სულ 558,000.0 ა.ბ) სხვადასხვა მუნიციპალიტეტის ხელშეწყობის მიზნით ამ მუხლის „ა.ა.“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სხვადასხვა მუნიციპალიტეტისათვის სპეციალური ტრანსფერის სახით განსაზღვრული 23 700.0 ათასი ლარის განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. ბ) მიზნობრივი ტრანსფერი: ბ.ა) დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებისათვის მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი მიზნობრივი ტრანსფერი განისაზღვოს 7 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. ბ.ბ) დელეგირებულ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა შესახებ“, „სამშობლოს დაცვისას დაღუპულთა და ომის შემდეგ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის უკვდავყოფის შესახებ“, „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონებით, ბავშვის უფლებათა კოდექსით და სხვა საქართველოს კანონებით განსაზღვრული უფლებამოსილებებით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა დაფინანსება. ბ.გ) „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებისათვის საჭირო თანხა განისაზღვროს - 16 000.0 233 ათასი ლარის ოდენობით, რომელიც გათვალისწინებულია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საზოგადოებრივი ჯამრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობის (პროგრამული კოდი 27 03 02 12) პროგრამაში და მისი მუნიციპალიტეტებისათვის განაწილება განხორციელდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივი ბრძანების შესაბამისად. ბ.დ) გარდა ამ მუხლის „ბ.ბ.“ და „ბ.გ.“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დელეგირებული უფლებამოსილებებისა, 2025 წელს შესაძლებელია განხორციელდეს მუნიციპალიტეტებისათვის მოსწავლეთა ტრანსპორტით უზრუნველყოფის (32 02 10 – საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა) უფლებამოსილების დელეგირება. ბ.ე) ამ მუხლის „ბ.ბ.“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად საჭირო თანხის გამოყოფის მიზნით, მუნიციპალიტეტმა უნდა მიმართოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. მუხლი 18. მუნიციპალიტეტის კუთვნილი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების წესი 5 1. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 114 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, 2025 წელს დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების შედეგად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები შემოსავლის საპროგნოზო მოცულობის წინა წელთან შედარებით ზრდის მაქსიმალური პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს 25%-ით, გარდა საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 114 მუხლის 71 და 72 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. 5 5 2. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 71-ე და 114 მუხლების თანახმად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს შემდეგი ცხრილის შესაბამისად: მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 31.76% ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი 3.59% ქობულეთის მუნიციპალიტეტი 1.80% ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 1.28% ქედის მუნიციპალიტეტი 0.94% შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.79% ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.79% ახმეტის მუნიციპალიტეტი 1.09% გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 1.36% დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.69% თელავის მუნიციპალიტეტი 1.42% ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 1.04% 234 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 1.41% სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.79% ყვარელის მუნიციპალიტეტი 0.75% ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.48% ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 1.16% ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.52% წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 1.34% ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.56% ვანის მუნიციპალიტეტი 0.58% ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 1.34% თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.81% სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 1.11% საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.20% ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.54% ხონის მუნიციპალიტეტი 0.56% ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.79% ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.42% აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.51% მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.81% მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.79% სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.92% ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.55% წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.63% ხობის მუნიციპალიტეტი 0.74% გორის მუნიციპალიტეტი 3.43% კასპის მუნიციპალიტეტი 1.11% ქარელის მუნიციპალიტეტი 1.06% ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.33% ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.98% ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.79% გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.79% დმანისის მუნიციპალიტეტი 1.02% თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.80% მარნეულის მუნიციპალიტეტი 2.41% წალკის მუნიციპალიტეტი 0.79% ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 0.74% ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.45% ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.53% 235 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.78% ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.61% ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.79% ახალციხის მუნიციპალიტეტი 1.34% ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.79% ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.79% დუშეთის მუნიციპალიტეტი 0.99% თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.56% მცხეთის მუნიციპალიტეტი 0.85% ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.35% ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.65% ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.38% ონის მუნიციპალიტეტი 0.45% ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.58% 236 თავი VIII მარეგულირებელი ნორმები მუხლი 19. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების განკარგვა 1. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების – „56 01 – საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „56 02 – საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „56 03 – საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები“, „56 04 – ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები“, „56 09 – საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა“, „56 10 – საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება“, „56 12 − საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა“ და „56 13 – დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები“ პროგრამების − საბიუჯეტო სახსრების განკარგვა განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ. 2. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელის − „56 12 − საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა“ პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შესაბამისად. მუხლი 20. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფონდები 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დაფინანსების მიზნით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 90,000.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 600,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 3. საქართველოს მთავრობა საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის ფარგლებში ამტკიცებს სოფლის მხარდაჭერის პროგრამას და მისი განკარგვის წესს. 4. საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროცედურებისა და კრიტერიუმების შესაბამისად შერჩეული მუნიციპალური და რეგიონული პროექტების დასაფინანსებლად საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხა გამოიყოფა მხოლოდ მუნიციპალიტეტის მიერ თანადაფინანსების შემთხვევაში. 5. მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი განისაზღვროს 20,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 6. წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი განისაზღვროს 20,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. საქართველოს 237 ფინანსთა სამინისტრომ ხაზინის ერთიანი ანგარიშიდან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, იძულებით ჩამოჭრილი თანხები ასახოს წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდით გათვალისწინებულ ასიგნებებში. 7. საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ან/და საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე წინადადებებს საბიუჯეტო ორგანიზაციების, მუნიციპალიტეტებისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოების მოთხოვნის საფუძველზე საქართველოს პრემიერმინისტრს ან საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 21. დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელის – „56 11 – დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება“ პროგრამით გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესით. მუხლი 22. დავალიანებების დაფარვა წინა წლებში წარმოქმნილი ფაქტობრივი დავალიანებების დასაფარავად საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფმა საბიუჯეტო ორგანიზაციებმა შესაძლებელია გამოიყენონ 2025 წელს მათთვის გამოყოფილი ასიგნებები იმ პირობით, რომ არ მოხდება ახალი დავალიანების დაგროვება, რისთვისაც სრული პასუხისმგებლობა ეკისრებათ აღნიშნულ ორგანიზაციებს. მუხლი 23. სახელმწიფო ვალი 1. საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვისათვის საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულია 2,185,000.0 ათასი ლარი: ა) ძირითადი თანხის დაფარვისათვის – 1,350,000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ა.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 391,305.0 ათასი ლარი; ა.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 958,695.0 ათასი ლარი; ბ) პროცენტის გადახდისათვის – 835,000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ბ.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 107,370.3 ათასი ლარი; ბ.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 690,229.7 ათასი ლარი; ბ.გ) სახელმწიფოს მიერ საგარეო ფასიანი ქაღალდების მომსახურებისათვის – 37,400.0 ათასი ლარი. 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში, კრედიტორი ქვეყნის მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით განახორციელოს საქართველოს იურიდიული პირებისათვის აღნიშნული სახსრებიდან თანხების ანაზღაურება ან შესაბამისი პროგრამების დაფინანსება ამ იურიდიული პირების მიერ კრედიტორი ქვეყნისათვის საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ანგარიშში პროდუქციის რეალიზაციისათვის და მომსახურების გაწევისათვის. 238 3. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის გადასახდელი პროცენტის მოცულობა განისაზღვროს 16,000.0 ათასი ლარით, ხოლო დასაფარავი ძირითადი თანხის მოცულობა – 40,000.0 ათასი ლარით. 4. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ 2024 წლის 15 მარტს გამოშვებული 40,846.0 ათასი ლარის სახელმწიფო ობლიგაციების განახლება და 40,846.0 ათასი ლარის ფასიანი ქაღალდების გადაფორმება სახელმწიფო ობლიგაციებად ღია ბაზრის ოპერაციებისათვის. 5. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით საშინაო ვალდებულებების წმინდა ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვროს 1,600,000.0 ათასი ლარით. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვება განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების დაფარვის აღრიცხვა განახორციელოს ბიუჯეტის შემოსულობების შესაბამისი მუხლის შემცირებით. 6. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო უფლებამოსილია სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვების ნაცვლად გამოიყენოს ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთი. ამასთანავე, სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით მიღებული სახსრების წმინდა მოცულობა და მათი გამოშვების ნაცვლად ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთის გამოყენება ჯამურად არ უნდა აღემატებოდეს საშინაო ვალდებულებების ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელს. მუხლი 24. საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურება 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის განმკარგავ საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. 2025 წელს, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დასაქმებულის საბაზო თანამდებობრივი სარგო განისაზღვროს 1,460 ლარის ოდენობით. 3. 2025 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფულადი ჯილდო, დანამატი და სხვა ანაზღაურება გაიცეს მათთვის შესაბამისი ბიუჯეტებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში, ამ კანონის 26-ე მუხლის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული შეზღუდვების გათვალისწინებით. 4. 2025 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებების მიერ მათთვის ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით დამტკიცებული ასიგნებების გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ 239 საქართველოს მთავრობის თანხმობით, არაუმეტეს იმავე მუხლით დამტკიცებული ასიგნების 1/12-ისა. მუხლი 25. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვა 1. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, დამხმარე ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვიდან გამონაკლისი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დაიშვება საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით, მუნიციპალიტეტების (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა) შემთხვევაში – შესაბამისი მუნიციპალიტეტის საკრებულოსთან შეთანხმებით, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების საჯარო დაწესებულებებში – შესაბამის აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოსთან შეთანხმებით. 3. არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა საჭიროებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ შესაბამის ორგანოსთან შეთანხმებას, თუ საჯარო დაწესებულებაში 30 დღეზე მეტი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა აღემატება შტატით გათვალისწინებულ თანამდებობებზე ფაქტობრივად დასაქმებულ თანამშრომელთა რიცხოვნობის 1%-ს და 5 ერთეულზე მეტია. მუხლი 26. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები და შეზღუდვები „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ამ კანონით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით, აგრეთვე საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ 1 155 მუხლის საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილების გათვალისწინებით: ა) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია შეაჩეროს საქართველოს სამინისტროებისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული თანხების ფარგლებში გადახდის განხორციელება საბიუჯეტო კლასიფიკაციის კოდებისა და მუხლების მიხედვით, აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წინადადებების საფუძველზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღოს გადაწყვეტილება ამ კანონით მხარჯავი დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების საერთოსახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებში გადატანის თაობაზე; ბ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია განსაზღვროს შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) კოდების მიხედვით კლასიფიკატორის კოდები, რომელთა ფარგლებში შემსყიდველი ორგანიზაციების მიერ სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება საქართველოს მთავრობის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს; გ) საქართველოს სამინისტროებმა ყოველი კვარტლის დასრულებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარუდგინონ ინფორმაცია მათ მიერ და მათი 240 კონტროლისადმი დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ ამ კანონით მათთვის გათვალისწინებული საბიუჯეტო სახსრებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განხორციელებული ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შესახებ. საქართველოს სამინისტროების მიერ ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენების საკითხი საჭიროებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენება ხდება იმავე პროგრამული კოდის ფარგლებში, შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) იმავე კოდით; დ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია საჭიროების შემთხვევაში შეზღუდოს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჯილდოს და დანამატის გაცემა, გარდა „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-5 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დაწესებული დანამატებისა; ე) ამ მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეზღუდვის შესახებ წინადადებებს საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 27. საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების შემოსულობათა ხარჯვა „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ბიუჯეტის მხარჯავი ერთეულების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების აღრიცხვისა და გამოყენების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 15 ოქტომბრის №835 ბრძანებულების შესაბამისად, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების ხარჯვა განხორციელდეს ადგილზე, ამ კანონით შესაბამისი წარმომადგენლობისა და დაწესებულებისათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. მუხლი 28. საქართველოს პარლამენტის მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება საქართველოს პარლამენტს მიეცეს უფლება, პარლამენტის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, ამ კანონით მისთვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში დააფინანსოს დაკრძალვასთან და სასაფლაოს მოწყობასთან დაკავშირებული ყველა ღონისძიება. მუხლი 29. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება 1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიეცეს უფლება, 2024 წელს „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით გათვალისწინებული ასიგნებებით შესრულებული სამუშაოების/საქონლის/მომსახურების დაფინანსება, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია თავდაცვის ძალების აღმშენებლობისა და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების მიზნით სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის 241 „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. 2. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში და დაწესებული ლიმიტის ფარგლებში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ქვედანაყოფების (ერთეულების) მიერ შესასყიდ საქონელზე, სამუშაოსა და მომსახურებაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის იმავე აქტით განსაზღვრული სტრუქტურული ქვედანაყოფები (ერთეულები) ითვლებიან შემსყიდველ ორგანიზაციებად და აქვთ სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა. მუხლი 30. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელ ცალკეულ ღონისძიებებში გაგრძელდეს და, აუცილებლობის შემთხვევაში, შემოღებულ იქნეს ღონისძიებათა ნაწილის ანაზღაურება მოსახლეობის მიერ თანაგადახდის პრინციპით. თანაგადახდის წესს, ფორმასა და მოცულობას განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა. 2. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამებისათვის − „მოსახლეობის სოციალური დაცვა“, „მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა“, „სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „სამედიცინოსოციალური ექსპერტიზა და კონტროლი“ და „სამკურნალო საშუალებების ხარისხის სახელმწიფო კონტროლი“, „სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“, „შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარება“, „სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლება“ და „საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობა“ − გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელ ღონისძიებათა დაფინანსების, თანადაფინანსების, ანგარიშსწორების წესებსა და ძირითად პრინციპებს განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 3. „მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის“ ფარგლებში გაიცეს სახელმწიფო პენსია და სახელმწიფო კომპენსაცია. 4. სახელმწიფო პენსიის ოდენობა 2025 წლის 1 იანვრიდან განისაზღვროს: ა) 70 წლამდე ასაკის პენსიონერისათვის − 335 ლარით; ბ) 70 წლის ან მეტი ასაკის პენსიონერისათვის − 450 ლარით. 5. „მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარების“ ფარგლებში: ა) გაიცეს სოციალური პაკეტი „სოციალური პაკეტის განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 23 ივლისის №279 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური პაკეტის გაცემის წესისა და პირობების“ შესაბამისად; ბ) გაიცეს საყოფაცხოვრებო სუბსიდია „სოციალური შეღავათების მონეტიზაციის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 11 იანვრის №4 დადგენილების შესაბამისად; 242 გ) გაგრძელდეს „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური დახმარების პროგრამის განხორციელების ძირითადი პრინციპები, რეინტეგრაციის შემწეობის ოდენობა, მინდობით აღზრდის ანაზღაურების ოდენობა, სრულწლოვანზე ოჯახური მზრუნველობის ანაზღაურების ოდენობა, სოციალური დახმარების ოდენობის გაანგარიშების, ღონისძიებათა დაფინანსებისა და ანგარიშსწორების, აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა, ასევე ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა ყოველთვიური შემწეობის დაფინანსების წესი“; დ) გაგრძელდეს დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების გაცემა: ერთ დევნილზე, ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირზე გასაცემი ყოველთვიური შემწეობის ოდენობა განისაზღვროს 45 ლარით; ე) გაგრძელდეს ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო და დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარებების გაცემა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით; ვ) დაფინანსდეს დახმარება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით; ზ) დაფინანსდეს ამ პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო ღონისძიება; თ) დაფინანსდეს საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა ღონისძიებები. 6. საქართველოს მთავრობას მიეცეს უფლება, განსაზღვროს 2024 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის ის სახელმწიფო პროგრამები/მათი ღონისძიებები/მოცულობები, რომელთა განხორციელებაც უწყვეტად გაგრძელდება 2025 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელი 2025 წლის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცებამდე და ამ პროგრამებით გათვალისწინებული მიმწოდებლების გამოვლენამდე „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ან ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით. 7. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში ამ კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და მათი კომპონენტების დამტკიცებამდე ან/და „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესრულებამდე ან ვაუჩერის პირობების შესაბამისად შესაბამისი მიმწოდებლების გამოვლენამდე გაგრძელდეს 2024 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამებით განსაზღვრული ის ღონისძიებები, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, და ხელშეკრულებები გაფორმდეს იმავე მიმწოდებლებთან, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იქნა განსაზღვრული. ამასთანავე, აღნიშნულის შესახებ ეცნობოთ საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის 243 დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტს და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს. 8. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2024 წელს შესრულებული სამუშაოები დაფინანსდეს ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 9. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2024 წელს გაცემული ვაუჩერები (შესაბამისი ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით) და „რეფერალური მომსახურების“ სახელმწიფო პროგრამის „სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტურ რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთა და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობის სამედიცინო დახმარების კომპონენტის“ ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც ვერ დაფინანსდა 2024 წელს, დაფინანსდეს ამ კანონით შესაბამისი პროგრამებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. 10. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 02 − იმუნიზაცია“ ფარგლებში ვაქცინების, შპრიცების, მალარიის სამკურნალო მედიკამენტებისა და „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობების შესყიდვა განხორციელდეს გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, გამარტივებული შესყიდვით, ხოლო იმ ვაქცინების, შპრიცების, მალარიის სამკურნალო მედიკამენტებისა და „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობების შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, − „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 11. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში ყველა ფორმის ტუბერკულოზის ხარისხიან დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე უნივერსალური ხელმისაწვდომობის მდგრადობის პროგრამის“ (GEO-T-NCDC) ღონისძიებებისათვის, და პროგრამული კოდის „27 03 02 07 – აივ ინფექციის/შიდსის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში აივ ინფექციის/შიდსის პრევენციის, მკურნალობისა და მოვლის ღონისძიებების გაძლიერებისა და მდგრადობის უზრუნველყოფის პროგრამის“ (GEO-H-NCDC) ღონისძიებებისათვის, ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, მათ შორის, აივ ინფექციის/შიდსის და ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი რიგის და მეორე რიგის მედიკამენტების შეძენა, ამ კანონით გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განხორციელდეს აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვების მექანიზმისა და აგენტების, მათ შორის, შესყიდვის ელექტრონული პლატფორმის, გამოყენებით, ხოლო იმ ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვის მექანიზმისა და აგენტების საშუალებით, – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 12. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეები ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო 244 მკურნალობის რეჟიმის დაცვაში ხელშეწყობის მიზნით, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვის შემთხვევაში, ამბულატორიული მკურნალობის მთელი კურსის განმავლობაში იღებენ სოციალურ დახმარებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. 13. დევნილთა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობის (სადაც დევნილი სახელმწიფოს მიერ იქნა განსახლებული და რომელიც საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში დაფიქსირებული იყო, როგორც დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლების ობიექტი, აგრეთვე სადაც სამინისტრო ახორციელებდა ადმინისტრაციის, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური მომსახურების ხარჯების (მათ შორის, ობიექტებში განსახლებულ დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა მიერ მოხმარებული წყლის, ნარჩენების გატანის, ასენიზაციისა და დეზინფექცია-დერატიზაციის, განსახლების ობიექტებში მომსახურებისა და მიმდინარე შეკეთების სხვა ხარჯები) ანაზღაურებას) ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება ერთ დევნილზე განისაზღვროს თვეში 2 ლარით. აღნიშნული დაფინანსება განხორციელდეს სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესაბამისად. ხელშეკრულების პირობებს და მის გასაფორმებლად საჭირო დოკუმენტაციას ადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. 14. ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის გათვალისწინებით, საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია საქართველოში შემოსვლის ან/და ყოფნის მიზნით შესაბამის უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა წრის მიმართ დაადგინოს ჯანმრთელობისა და უბედური შემთხვევის დაზღვევის პირობები და წესები. მუხლი 31. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურება 1. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობისათვის (აბონენტებისათვის) ბუნებრივი აირის მოხმარებაზე 2024 წლის 1 დეკემბრიდან 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან 2025 წლის 30 3 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში განისაზღვროს შეღავათი თითოეულ აბონენტზე თვეში 700 მ 3 ის (მაისსა და ოქტომბერში – 350 მ -ის) ოდენობით. ამასთანავე, აბონენტებს მიეცეთ შესაძლებლობა, აღნიშნული პერიოდების შესაბამის საანგარიშო თვეში გამოუყენებელი შეღავათით ისარგებლონ მომდევნო თვეში, კერძოდ, 2024 წლის 1 დეკემბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2025 წლის 16 მაისს, 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2026 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2026 წლის 16 მაისს. 2. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანია ვალდებულია ამ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად შეღავათით მოსარგებლე აბონენტების სააღრიცხვო ბარათებზე ყოველი თვის დასაწყისში ასახოს შეღავათის შესაბამისი ლიმიტი და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათი. 245 3. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანიის მიერ წარმოდგენილი და მუნიციპალიტეტების გამგეობების მიერ სათანადოდ დამოწმებული შესაბამისი ანგარიშების მიხედვით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ აანაზღაუროს 2024 წლის 1 დეკემბრიდან 2025 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2025 წლის 15 ოქტომბრიდან 2025 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიანბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის (აბონენტების) მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ლიმიტის და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათის ფარგლებში ფაქტობრივად მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულება. მუხლი 32. ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 2025 წლის განმავლობაში ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი უფლებამოსილია ამ კანონით ადმინისტრაციისათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან თავისი გადაწყვეტილების საფუძველზე გასცეს ერთჯერადი დახმარებები. მუხლი 33. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, „26 02 02 – ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა“ პროგრამის ფარგლებში 2024 წელს მიღებული საქონლისა და მომსახურების დაფინანსება განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 2. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით მისთვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში უზრუნველყოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო დავებსა და უცხო ქვეყნის სასამართლოებში მიმდინარე საქმეებთან დაკავშირებით სახელმწიფოს წარმომადგენლობის განხორციელების მიზნით იურიდიული კომპანიებისაგან იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, შესაბამისი საარბიტრაჟო და სასამართლო ხარჯების, მოწმეებისა და უცხოელი ექსპერტების საარბიტრაჟო და სასამართლო პროცესებში მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში კომპლექსურ საქმეებზე დავების საწარმოებლად იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, არასრულწლოვანი საქართველოს მოქალაქეების უცხო ქვეყანაში არამართლზომიერად გადაადგილებისა და დაკავების საქმეების უცხო ქვეყანაში წარმოებისა და ბავშვების საქართველოში დაბრუნების, საქართველოს მოქალაქეების ჰუმანიტარული საჭიროების უზრუნველყოფის მიზნით, აგრეთვე აღნიშნულ საქმეებთან დაკავშირებული სხვა, გაუთვალისწინებელი ხარჯებისა და საქართველოს კანონმდებლობით მათთან დაკავშირებული გადასახადების დაფინანსება, მათ შორის, ამ კანონის ამოქმედებამდე გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების დაფინანსება. 246 მუხლი 34. საქართველოს საერთო სასამართლოების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებები ამ კანონის მე-16 მუხლით საქართველოს საერთო სასამართლოებისათვის განსაზღვრული მომუშავეთა რიცხოვნობა არ ზღუდავს კანონით დადგენილი წესით საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეების და მათთან დაკავშირებული თანამშრომლების (თანაშემწე, რეფერენტი და სხვა) დანიშვნას. მუხლი 35. ზოგიერთი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულმა საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა მის მიერ 2025 წელს მობილიზებული, საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართული (საკუთარი) შემოსავლების არანაკლებ 10% მიმართოს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესრულების მიზნით, შესაბამისმა უწყებამ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების მიმართვა განახორციელოს ყოველი კვარტლის ბოლო სამუშაო დღეს, გადარიცხვის დღისათვის კვარტალში მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10%-ის ოდენობით. 3. ამ მუხლის დებულებები არ ვრცელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ მიღებულ გრანტებზე, აგრეთვე იმ შემოსავლებზე, რომლებსაც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იღებს მისი კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს სისტემაში შემავალი სხვა საჯარო სამართლის იურიდიული პირისგან. 247 თავი IX დასკვნითი დებულებანი მუხლი 36. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი ამოქმედდეს 2025 წლის 1 იანვრიდან. 2. ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქართველოს 2023 წლის 15 დეკემბრის კანონი „საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 26.12.2023, სარეგისტრაციო კოდი: 190020010.05.001.102162). საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი თბილისი, 2024 წლის …… დეკემბერი. № 248

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: კანონპროექტი მომზადებულია საქართველოს კონსტიტუციის 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად და განსაზღვრავს 2025 წლის განმავლობაში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მაჩვენებლებს. ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტი წარმოადგენს საქართველოს პარლამენტის მიერ დამტკიცებულ, საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოს კონსტიტუციისა და საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონის პროექტის საქართველოს მთავრობის მიერ მომზადება და საქართველოს პარლამენტის მიერ განხილვა და დამტკიცება ხორციელდება ყოველწლიურად. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგი: „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის“ 38-ე მუხლის შესაბამისად, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების დამტკიცება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: პამდემიის შემდგომ პერიოდში საქართველოს ეკონომიკაში პროგნოზირებულთან შედარებით გაცილებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციები იყო. როგორც 2021 წელს, ასევე 2022 წელს ეკონომიკური პარამეტრები ზრდის მიმართულებით დაკორექტირდა და ორივე წელს რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ ორნიშნა მაჩვენებელს მიაღწია. 2021 წელს რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ თავდაპირველად პროგნოზირებული 4,3%-ის ნაცვლად 10,6%, ხოლო 2022 წლისთვის პროგნოზირებული 6,0%-ის ნაცვლად 11,0% შეადგინა. ორი წლის განმავლობაში ორნიშნა ეკონომიკური ზრდის შედეგად მაღალი საბაზო მაჩვენებლების მიუხედავად დადებითი ტენდენციები შენარჩუნდა 2023 წელსაც, კერძოდ თავდაპირველად პროგნოზირებული 5,0%-ის ნაცვლად რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 7,5% შეადგინა. ჯამში 2021-2023 წლებში ეკონომიკის რეალური ზრდის ჯამურმა მაჩვენებელმა 32,0% შეადგინა, ხოლო ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 2020 წელთან შედარებით 63%-ით გაიზარდა და 80 მილიარდ 246 მილიონ ლარს გადააჭარბა. 1 დაგეგმილთან შედარებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციებია 2024 წელსაც, კერძოდ 2023 წლის ბოლოს, მიმდინარე წლის რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი განისაზღვრა 5,2%-ის ოდენობით, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის ნომინალური მაჩვენებლის პროგნოზი 85 მილიარდ 980 მილიონ ლარს შეადგენდა. წლის პირველ ნახევარში რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 9,1% შეადგინა, რისი გათვალისწინებითაც გადაიხედა წლიური ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი და ნაცვლად 5,2%-ისა განისაზღვრა 8,2%-ის ოდენობით, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის ნომინალური მაჩვენებლის პროგნოზი 89 მილიარდ 608 მილიონ ლარს შეადგენს. მაღალმა ეკონომიკურმა მაჩვენებლებმა შესაძლებელი გახადა უმოკლეს ვადებში განხორციელებულიყო მნიშვნელოვანი ფისკალური კონსოლიდაცია და შედეგად შემცირებულიყო მთავრობის ვალის მაჩვენებელი, კერძოდ, 2020 წელს პანდემიის შედეგად მშპ-ს 9,3%-მდე გაზრდილი ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი, 2022 წლის ბოლოსთვის დაუბრუნდა კანონით განსაზღვრულ 3%-იან მაჩვენებელს, ხოლო 2023 წლიდან მისი მაჩვენებელი მშპ-ს 2,5%-ის დონეზეა (ნომინალურ გამოხატულებაში დეფიციტი შემცირდება 2 მილიარდ 400 მილიონ ლარზე მეტით). მთავრობის ვალის მოცულობა 2020 წლის 60,2%-იდან 2022 წელს ჩამოვიდა უსაფრთხო, მშპ-ს 40%იან მაჩვენებელზე დაბლა და მას შემდგომ გრძელდება მისი შემცირების კლებადი დინამიკა. მსგავსი ფისკალური კონსოლიდაციის მიუხედავად 2021 წელთან შედარებით 2024 წელს ნაერთი ბიუჯეტის მოცულობა გაზრდილია 7 მილიარდ ლარზე მეტით, მათ შორის:  მოსახლეობის სოციალური მხარდაჭერისა და ჯანდაცვის პროგრამებზე მიმართული თანხები 2021 წელთან შედარებით გაზრდილია 2 მილიარდ 600 მილიონ ლარზე მეტით (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 37%) და 2024 წლისთვის ხარჯის მაჩვენებელი 7 მილიარდ 500 მილიონ ლარს აჭარბებს (ხარჯის მოცულობა გაზრდილია 53%-ით, ხოლო ამავე პერიოდში ეკონომიკის ნომინალური მაჩვენებელი გაზრდილია 48%-ით). გაზრდილი დაფინანსების პირობებში შესაძლებელი გახდა პენსიების და სხვა სოციალური გასაცემლების მნიშვნელოვანი ზრდა, კერძოდ:  70 წლამდე პენსიონერთა პენსიის მატებამ 75 ლარი, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 90 ლარი შეადგინა;  70 და მაღალი ასაკის პირთა პენსიის მატებამ 140 ლარი, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 168 ლარი შეადგინა;  დაფინანსდა 60 ათასზე მეტით გაზრდილი ბენეფიციართა რაოდენობა;  40%-ზე მეტად გაიზარდა ყოფილი ჯარისკაცებისა და პოლიციელების კომპენსაციები, ხოლო კომპენსაციის ზედა ზღვარი 560 ლარიდან გაიზარდა 1000 ლარამდე.  პენსიების ზრდის შესაბამისად გაიზარდა სხვადასხვა კატეგორიის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური გასაცემლები;  დახმარების მიმღებ 16 წლამდე ბავშვთა სოციალური სარეიტინგო ქულა 100 ათასიდან გაიზარდა 120 ათასამდე, ხოლო უშუალოდ ბავშვის ყოველთვიური დახმარების მოცულობა გაოთხმაგდა და თვეში 200 ლარს შეადგენს;  ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება (კოვიდპანდემიასთან დაკავშირებული ხარჯების გარეშე) გაზრდილია 600 მილიონ ლარზე მეტით;  თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით დაფინანსება გაიზარდა 1 მილიარდ ლარამდე (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 14%) და ჯამში 2024 წლისთვის 3 მილიარდ ლარს აღწევს. გაზრდილი დაფინანსებიდან 600 მილიონ ლარამდე მიიმართა ჯარისკაცებისა და პოლიციელების სოციალური პირობების გაუმჯობესებაზე, კერძოდ მათი ხელფასების ზრდა ბოლო 3 წლიან პერიოდში განხორციელდა 45%-ით.  გარდა ჯარისკაცებისა და პოლიციელებისა, 2021 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების საფუძველზე, მთლიანად საჯარო სექტორში 2 დასაქმებულთათვის დაიწყო ხელფასების მოწესრიგება. ბოლო 3 წლიან პერიოდში საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასი 30%-ზე მეტით გაიზარდა, რაზედაც მიიმართა 600 მილიონ ლარამდე (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 8,5%);  განათლების და მეცნიერების მიმართულებით (საბავშვო ბაღების დაფინანსების ჩათვლით) დაფინანსება გაზრდილია 1 მილიარდ 400 მილიონ ლარზე მეტით (ჯამურად გაზრდილი ბიუჯეტის 20%) და 2024 წელს ამ სფეროს დაფინანსება 3 მილიარდ 300 მილიონ ლარს გადააჭარბებს (ზრდა 65%-ზე მეტით). გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში შესაძლებელი გახდა საჯარო სკოლების მასწავლებელთა საშუალო ხელფასის ზრდა 700-800 ლარის ფარგლებში, ხოლო საბავშვო ბაღების პერსონალის საშუალო ხელფასის 300 ლარით ზრდა.  გარდა ზემოაღნიშნულისა, მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსება. 2024 წელს კაპიტალური ხარჯების მოცულობა 7 მილიარდ ლარს გადააჭარბებს. გაზრდილი დაფინანსების ფარგლებში, მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის მშენებლობა რეაბილიტაციასთან ერთად მნიშვნელოვნად გაიზარდა წყალმომარაგების და წყალარინების პროექტების დაფინანსება. საგზაო ინფრასტრუქტურის ნაწილში მიმართული თანხებით შესაძლებელი გახდა მიმდინარე წელს რიკოთის უღელტეხილის უდიდესი ნაწილის დასრულება, ბათუმის შემოვლითი გზის მშენებლობის დასრულება, კახეთის მიმართულებით ახალი მაგისტრალის ნაწილის დასრულება და სხვა. ისევე როგორც წინა წლებში, 2025 წლის ბიუჯეტიც ამ ეტაპზე დაგეგმილია კონსერვატიული მიდგომით და გათვალისწინებულია შემდეგი მაკროეკონომიკური პარამეტრები:       რეალური ეკონომიკური ზრდა დაგეგმილია 5,5%-ის ოდენობით, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 5,3%-ს შეადგენს; მშპ-ის დეფლატორის პროგნოზი 3%-ს შეადგენს და იგივე მაჩვენებელი შენარჩუნებულია მომდევნო წლებშიც; საშუალო ინფლაციის პროგნოზი მიმდინარე წელს მიზნობრივ მაჩვენებელზე მნიშვნელოვნად ნაკლებია და 1,5%-ს შეადგენს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში მიზნობრივი მაჩვენებლის ფარგლებშია (3%); ნომინალური მშპ-ის პროგნოზი განსაზღვრულია 97,4 მლრდ ლარის ოდენობით, ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებული მთლიანი შიდა პროდუქტი 9 600 დოლარს აჭარბებს. 2028 წლისთვის პროგნოზირებულია ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 123,0 მლრდ ლარამდე, რაც ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით 12 000 დოლარს გადააჭარბებს; ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები განისაზღვრება 24,4 მლრდ ლარის ოდენობით, რაც მშპ-ს 25,1%-ია; ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი შეადგენს მშპ-ს 2,5%-ს, ხოლო მთავრობის ვალის მაჩვენებელი მშპ-ს 36,8%-ის ფარგლებშია. ზემოაღნიშნული მაჩვენებლების ფარგლებში 2025 წლის ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი ჯამურად შეადგენს 31,2 მლრდ ლარს, რომლის ფარგლებშიც სრულად ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებები. აღსანიშნავია, რომ წარმოდგენილი ბიუჯეტის პროექტი არის 2025 წლის ბიუჯეტის პირველადი ვარიანტი, მომდევნო 3 თვის განმავლობაში ერთის მხრივ განხორციელდება მაკროეკონომიკური დინამიკის ანალიზი, აქტიური კონსულტაციები გაიმართება ახალარჩეულ პარლამენტთან და შესაბამისად მოხდება ბიუჯეტის საბოლოო ვარიანტის ფორმირება. 3 2025 წლის ბიუჯეტი ითვალისწინებს:  სოციალური მიმართულებით ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად სამინისტროს დაფინანსება გაზრდილია 870,0 მლნ ლარზე მეტით, რომლის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  70 წლის და მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია იზრდება 35 ლარით და განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით. ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში თითქმის 540 ლარს გაუტოლდება;  70 წლამდე პირთა პენსია იზრდება 20 ლარით და განისაზღვრება 335 ლარის ოდენობით, ხოლო მაღალმთიან დასახლებებში 400 ლარს გადააჭარბებს;  გარდა პენსიისა, გათვალისწინებულია მკვეთრად გამოხატული და 18 წლამდე შშმ პირების სოციალური გასაცემლის ზრდა 35 ლარით, ხოლო დანარჩენი კატეგორიის შშმ პირთა გასაცემლის ზრდა 20 ლარით;  ჯამში სოციალური პროგრამების დაფინანსება შეადგენს 6,3 მილიარდ ლარს;  ჯანდაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად გამოყოფილია 1,9 მილიარდ ლარზე მეტი, მათ შორის გათვალისწინებულია პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის ხელფასების 10%იანი ზრდა;  დევნილთა სახლებით უზრუნველყოფის მიზნით გათვალისწინებულია 240,0 მლნ ლარი.  განათლების მიმართულებით განათლების და მეცნიერების მიმართულებით დაფინანსება გაზრდილია 370,0 მლნ ლარზე მეტით, რომლის ფარგლებშიც:  საჯარო სკოლების დაფინანსებაზე მიიმართება დამატებით 200,0 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება მიმდინარე წლის ივლისიდან გაზრდილი ხელფასების სრულად დაფინანსება;  გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების ადმინისტრაციული პერსონალის და მანდატურის ხელფასების 10%-იანი ზრდა;  საჯარო სკოლების მშენებლობა-რეაბილიტაციისთვის გამოყოფილია 560,0 მლნ ლარზე მეტი;  საბავშვო ბაღების მშენებლობა-რეაბილიტაციაზე მიიმართება 180,0 მლნ ლარზე მეტი; გარდა ამისა, მუნიციპალიტეტების გაზრდილი შემოსავლების ფარგლებში შესაძლებელი იქნება საბავშვო ბაღების თანამშრომელთა ხელფასების ზრდა.  კულტურისა და სპორტის დაფინანსებაზე ნაერთი ბიუჯეტიდან მიიმართება 920,0 მლნ ლარზე მეტი, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის ფარგლებში გათვალისწინებულია 515,0 მლნ ლარი;  თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით:  თავდაცვის, შინაგან საქმეთა სამინისტროს და უსაფრთხოების სამსახურების დაფინანსება იზრდება 330,0 მლნ ლარზე მეტით, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება პოლიციელებისა და ჯარისკაცების ხელფასების 10%-იანი ზრდა;  თავდაცვის ინფრასტრუქტურასა და შესაძლებლობების განვითარებისათვის გათვალისწინებულია 410,0 მლნ ლარი;  ინფრასტრუქტურა ჯამში, ნაერთი ბიუჯეტიდან ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე მიიმართება 7,0 მილიარდ ლარზე მეტი, მათ შორის: 4      საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე მიიმართება 1,5 მილიარდ ლარამდე, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობას მოხმარდება 1,0 მილიარდ ლარამდე; მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის გათვალისწინებულია 2,1 მილიარდ ლარზე მეტი; წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორის გაუმჯობესებაზე მიიმართება 670,0 მლნ ლარზე მეტი; საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურაზე მიიმართება 930,0 მლნ ლარამდე; ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე გათვალისწინებულია 150,0 მლნ ლარზე მეტი;  მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით 2025 წელს გათვალისწინებულია 280,0 მლნ ლარზე მეტი.  სოფლის მეურნეობის პროგრამების დაფინანსებისთვის გათვალისწინებულია 630,0 მლნ ლარზე მეტი;  გარემოს დაცვის პროგრამების დაფინანსებისთვის გამოყოფილია 240,0 მლნ ლარამდე;  საჯარო მოხელეთა ანაზღაურება 2022 წელს საჯარო მოხელეთა ანაზღაურების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად 2025 წელს გათვალისწინებულია საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა ანაზღაურების 10%-იანი ზრდა; ნაერთი ბიუჯეტის პარამეტრები საგადასახადო შემოსავლები 2025 წლის განახლებული პროგნოზით ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები ნომინალურ გამოხატულებაში 24 400,0 მლნ ლარს შეადგენს, რაც 2024 წლის განახლებულ პროგნოზთან შედარებით 1 500,0 მლნ ლარით მეტია; მშპ-სთან მიმართებაში 2025 წელს საგადასახადო შემოსავლები 25,1%-ს შეადგენს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში შენარჩუნებლია მშპ-ს 25%-ის ფარგლებში. 2025 წელს საგადასახადო შემოსავლების პროგნოზი გადასახადების სახეების მიხედვით შემდეგია:  საშემოსავლო გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 7 800,0 მლნ ლარით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 7 175,5 მლნ ლარს, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკების წილი 624,5 მლნ ლარს. მშპ-სთან მიმართებაში საშემოსავლო გადასახადი შენარჩუნებულია 2024 წლის დონეზე და 8,0%-ს შეადგენს;  მოგების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 2 900,0 მლნ ლარით. მისი მოცულობა მშპ-სთნ მიმართებაში მცირედით შემცირებულია და 3,0%-ს შეადგენს. შემცირება დაკავშირებულია იმ გარემოებასთან, რომ 2022 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების შესაბამისად, კომერციული ბანკების მიერ 2024 წელს ერთდროულად აისახა 2023 წლის გაზრდილი მოგების გადასახადი და 2024 წელს გადასახდელი საავანსო გადახდები, რაც ერთჯერადი ფაქტორი იყო და მისი შემოსვლა აღარ არის პროგნოზირებული 2025 წლის განმავლობაში;  დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 9 950,0 მლნ ლარით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 8 059,5 მლნ ლარს, ხოლო 5 მუნიციპალიტეტების წილი - 1 890,5 მლნ ლარს. მშპ-სთნ მიმართებაში დღგ-ს წილი შენარჩუნებულია 2024 წლის დონეზე და შეადგენს 10,2%-ს;  აქციზის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 2 520,0 მლნ ლარის ოდენობით. მშპ-სთან მიმართებაში აქციზის მოცულობა ოდნავ შემცირებულია 2024 წელთან შედარებით და შეადგენს 2,6%-ს. შემცირება გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ აქციზში უმეტესი ნაწილი დადგენილია ნომინალურ გამოხატულებაში და მასზე ეკონომიკის ნომინალური ზრდა მთლიანად არ აისახება, ძირითადად აისახება ეკონომიკის რეალური ზრდის ტენდენციები;  იმპორტის გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 150,0 მლნ ლარით;  ქონების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 700,0 მლნ ლარს;  სხვა გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 380,0 მლნ ლარით. ნაერთი ბიუჯეტის პრივატიზაციის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 350,0 მლნ ლარს. საბიუჯეტო დეფიციტი და მთავრობის ვალი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-2 მუხლის მე7 პუნქტის გათვალისწინებით, იმავე მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების საპროგნოზო მაჩვენებლები განისაზღვრება შემდეგნაირად:  2025 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო, განისაზღვრება 2 440,3 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%);  2025 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 36.8%-ია, ხოლო საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულების შეფასება (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით (წინასწარი მონაცემები)) − მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 0.03%-ია, რაც მთავრობის ვალის პროცენტულ ჯამურ მაჩვენებელზე არ ახდენს გავლენას (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%). რაც შეეხება საერთაშორისო სავალუტო ფონდის პროგრამით გაანგარიშებული ნაერთი ბიუჯეტის მოდიფიცირებულ დეფიციტს, მისი მოცულობა 2 410,0 მლნ ლარია და მშპ-ს 2,5%-ს შეადგენს. 6 სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების ჯამური მაჩვენებელი წინა წლის დამტკიცებული გეგმით გათვალისწინებულ მაჩვენებელთან შედარებით გაზრდილია 2 281,0 მლნ ლარით და განისაზღვრება 26 850,5 მლნ ლარის ოდენობით. მათ შორის:  შემოსავლები - 22 735,3 მლნ ლარი (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 2 004,3 მლნ ლარით);  საგადასახადო შემოსავლები შეადგენს 21 185,0 მლნ ლარს, რაც დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 2 070,0 მლნ ლარით;  სხვა შემოსავლების პროგნოზი 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით უცვლელია და განისაზღვრება 1 350,0 მლნ ლარის ოდენობით;  გრანტების სახით დაგეგმილი მაჩვენებელი განისაზღვრება 200,3 მლნ ლარის ოდენობით;  არაფინანსური აქტივების კლების (პრივატიზაცია) სახით მისაღები თანხების გეგმა შეადგენს 200.0 მლნ ლარს;  ფინანსური აქტივების კლების (სესხების დაბრუნება) მაჩვენებელი განისაზღვრა 330.0 მლნ ლარის ოდენობით;  ვალდებულებების ზრდის სახით მისაღები სახსრები განისაზღვრა 3 585,2 მლნ ლარის ოდენობით მათ შორის:  საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით მისაღები სახსრები შეადგენს 1 600.0 მლნ ლარს.  საინვესტიციო კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 1 385,2 მლნ ლარს;  საბიუჯეტო დახმარების სახით მისაღები კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 600,0 მლნ ლარს. ამავდროულად ბიუჯეტი ითვალისწინებს ვალის დაფარვას 1 396,7 მლნ ლარის ოდენობით, შესაბამისად ვალდებულებების წმინდა ზრდა 2 188,4 მლნ ლარს შეადგენს. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები (ასიგნებები) სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებების მოცულობა შეადგენს 27 046,5 მლნ ლარს (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით იზრდება 2 016,1 მლნ ლარით). სამინისტროების მიხედვით გათვალისწინებულია: საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები განისაზღვრა 8 700,0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 870.9 მლნ ლარით. ასიგნებების ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მოსახლეობის სოციალური დაცვა - 6 261.4 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 625.9 მლნ ლარით. მათ შორის: 7 o საპენსიო უზრუნველყოფა - 4 420 მლნ ლარი (2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 490.0 მლნ ლარით), რაც გამოწვეულია, მათ შორის, საპენსიო ასაკის მოსახლეობისათვის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო პენსიის ზრდის ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკურ პარამეტრებზე დაყრდნობით პენსიის გადაანგარიშებით. აღნიშნული კანონის მიხედვით 70 წლამდე პირთა პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის ინფლაციის საშუალო მაჩვენებლის, მაგრამ არანაკლებ 20 ლარის ოდენობით. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ სექტემბერში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაცია შეადგენს 0.9%-ს. აღნიშნული მაჩვენებლით პენსიის ზრდა 20 ლარზე ნაკლებია (315*0.9%=2.8), რისი გათვალისწინებითაც კანონის შესაბამისად განსაზღვრულია პენსიის ზრდა 20 ლარის ოდენობით და 2025 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 335 ლარით. ამავე კანონის მიხედვით, 70 წლის და მეტი ასაკის პირთათვის პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაციის და ბოლო 6 კვარტლის მშპ-ს რეალური ზრდის მაჩვენებლის საშუალო არითმეტიკულის 80%-ის ჯამით. გასული წლის 4 კვარტალში და მიმდინარე წლის 2 კვარტალში მშპ-ს რეალური ზრდის მონაცემებია:  2023წ. I კვარტალი - 8.2%;  2023წ. II კვარტალი - 8.1%;  2023წ. III კვარტალი - 7.0%;  2023წ. IVკვარტალი - 6.9%  2024წ. I კვარტალი - 8.4%  2024წ. II კვარტალი - 9.6%; აღნიშნული მაჩვენებლების საშუალო არითმეტიკული შეადგენს 8.0%-ს, ხოლო მისი 80% - 6.4%-ს. შესაბამისად პენსიის მოცულობა უნდა გაიზარდოს 0.9%+6.4%=7.3%-ით. აღნიშნული ფორმულით პენსიის ზრდა შეადგენს 30.3 ლარს (415*7.3%=30.3). კანონის შესაბამისად ხორციელდება აღნიშნული თანხის დამრგვალება და პენსიის ზრდა განსაზღვრულია 35 ლარით, რისი გათვალისწინებითაც მისი მოცულობა 2025 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრები პენსიონერებისთვის კანონით განსაზღვრული 20 პროცენტიანი დანამატების გათვალისწინებით, 70 წლამდე პირთა პენსია იქნება 402 ლარი, ხოლო 70 წლის და მეტი ასაკის პირთა პენსია 540 ლარი. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება სახელმწიფო კომპენსაციების მიმღებ პირთა კომპენსაციები, რომელთა კომპენსაციის დაანგარიშება დაკავშირებულია სახელმწიფო პენსიის ოდენობაზე (და არ აჭარბებს კანონმდებლობით დადგენილ 1000 ლარიან ზედა ზღვარს). o მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება - 1 632,3 მლნ ლარი (გაზრდილია 113,3 მლნ ლარით); აღნიშნული თანხის ფარგლებში, კანონმდებლობის შესაბამისად გათვალისწინებულია მკვეთრად გამოხატული და 18 წლამდე შშმ პირების სოციალური გასაცემლის ზრდა 35 ლარით, ხოლო დანარჩენი კატეგორიის შშმ პირთა გასაცემლის ზრდა 20 ლარით. ასევე გათვალისწინებულია 120 ათას 8 სოციალურ სარეიტინგო ქულამდე მყოფი ოჯახების 16 წლამდე ბავშვების ყოველთვიური 200 ლარიანი დახმარების დაფინანსება; o სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში - 112,0 მლნ ლარი. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება საპენსიო დანამატის მოცულობაც; o სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის პროგრამის დაფინანსება იზრდება 12,2 მლნ ლარით და შეადგენს 88,5 მლნ ლარს;  მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა - 1 855,8 მლნ ლარი, მათ შორის საყოველთაო ჯანდაცვის დაფინანსება შეადგენს 1 220,0 მლნ ლარს, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით 185,0 მლნ ლარით იზრდება. პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია პირველადი ჯანდაცვის პერსონალის ხელფასების ზრდა;  სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა - 80,0 მლნ ლარი;  შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა - 120,8 მლნ ლარი, მათ შორის, საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით გათვალისწინებულია 103,3 მლნ ლარი;  იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა - 268,0 მლნ ლარი. განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 2 885,0 მლნ ლარით, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ ასიგნებას აღემატება 377,0 მლნ ლარით. მათ შორის თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:  სკოლამდელი და ზოგადი განათლება - 1 808,3 მლნ ლარი, რაც წინა წლის დამტკიცებულ ასიგნებასთან შედარებით გაზრდილია 233,3 მლნ ლარით. აღნიშნული თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია მიმდინარე წლის ივლისიდან, საჯარო სკოლების მასწავლებელთა გაზრდილი ანაზღაურების სრული წლით დაფინანსება. ამავე პროგრამის ფარგლებში 70,0 მლნ ლარია გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების კომპიუტერული ტექნიკითა და ლაბორატორიებით აღჭურვისათვის. ასევე გათვალისწინებულია მანდატურებისა და საჯარო სკოლების ადმინისტრაციულტექნიკურიპერსონალის ხელფასების ზრდა;  პროფესიული განათლება - 144,0 მლნ ლარი;  უმაღლესი განათლება - 171,3 მლნ ლარი;  მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა - 86,1 მლნ ლარი;  ინკლუზიური განათლება - 79,5 მლნ ლარი;  ინფრასტრუქტურის განვითარება - 490,0 მლნ ლარი. მათ შორის: o ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 395,0 მლნ ლარზე მეტი (საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ასიგნებებში გათვალისწინებულ ასიგნებებთან ერთად გამოყოფილია 561,0 მლნ ლარზე მეტი); o პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება - 66,0 მლნ ლარი (მათ შორის, გათვალისწინებულია „პროფესიული განათლება I (KFW) პროგრამის და თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) ფარგლებში განსაზღვრული სახსრები); o უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება - 15,0 მლნ ლარი. 9  ახალგაზრდობის ხელშეწყობის მიმართულებით გამოყოფილია 13,3 მლნ ლარი; კულტურისა და სპორტისა სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 515,0 მლნ ლარით (იზრდება 43,0 მლნ ლარით), მათ შორის თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:      სახელოვნებო და სასპორტო სფეროში უმაღლესი განათლება -21,8 მლნ ლარი; ინფრასტრუქტურის განვითარება - 50.0 მლნ ლარი; სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა - 9,0 მლნ ლარი; კულტურის განვითარების ხელშეწყობა - 103,1 მლნ ლარი; კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა - 56,7 მლნ ლარამდე;  მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია - 218,9 მლნ ლარი;  კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები - 43,9 მლნ ლარი; რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 3 200,0 მლნ ლარით, მათ შორის საბიუჯეტო სახსრების ნაწილში გათვალისწინებულია 2 326,0 მლნ ლარი, გრანტებში 18,5 მლნ ლარი, ხოლო კრედიტების ნაწილში 855,5 მლნ ლარი. ძირითადი პროგრამების მიხედვით ასიგნებები განისაზღვრა შემდეგი ოდენობით:  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 1 652,6 მლნ ლარი, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობაზე გათვალისწინებულია 970,0 მლნ ლარი;  რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია - 213,8 მლნ ლარი;  წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია - 747,7 მლნ ლარი;  მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა - 79,5 მლნ ლარი;  საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა და რეაბილიტაცია -346,0 მლნ ლარი;  ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 150,0 მლნ ლარი; გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 745.0 მლნ ლარს. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა - 64.1 მლნ ლარი;  მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება - 56,2 მლნ ლარი.  ერთიანი აგროპროექტი - 328,9 მლნ ლარი. მათ შორის: o შეღავათიანი აგროკრედიტები - 190.0 მლნ ლარი; o აგროდაზღვევა - 13.0 მლნ ლარი; o დანერგე მომავალი -26.0 მლნ ლარი; o გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი 13,0 მლნ ლარი; o აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა - 18,1 მლნ ლარამდე; o სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი - 10,0 მლნ ლარი; o თხილის წარმოების ხელშეწყობა - 23,0 მლნ ლარი; o სათბურების ხელშეწყობის პროექტი - 8,0 მლნ ლარი; 10      სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია - 136,7 მლნ ლარი; გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა - 30.0 მლნ ლარი; დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 27,0 მლნ ლარი; სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 24,8 მლნ ლარამდე; გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი - 21,8 მლნ ლარი;  ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა - 7,0 მლნ ლარამდე;  მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა - 6,2 მლნ ლარი. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსათვის გათვალისწინებულია 1 მილიარდი ლარი, რაც 199,0 მლნ ლარით აღემატება 2024 წლის მაჩვენებელს. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მეწარმეობის განვითარება - 287,3 მლნ ლარი;  ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა - 45,7 მლნ ლარი;  საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება - 86,6 მლნ ლარი;  ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 149,0 მლნ ლარი, მათ შორის 25,0 მლნ ლარი გათვალისწინებულია შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობისთვის საჭირო გეოლოგიური კვლევებისთვის;  გაზიფიცირების სამუშაოებისთვის გამოყოფილია 50,0 მლნ ლარი;  ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 70,0 მლნ ლარი, ხოლო 20 მლნ ლარი გათვალისწინებულია თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობისათვის საჭირო კვლევების დასაფინანსებლად;  ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტისთვის საჭირო წყლის ინფრასტრუქტურის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 150,0 მლნ ლარი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 121,0 მლნ ლარს; იუსტიციის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 427,0 მლნ ლარი; საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 200,0 მლნ ლარი; თავდაცვის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 1 600,0 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმას 220,0 მლნ ლარით აღემატება. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში თავდაცვის ინფრასტრუქტურისა და მისი შესაძლებლობების განვითარებისათვის გათვალისწინებულია 410,0 მლნ ლარი; გამოყოფილი თანხის ფარგლებში ასევე გათვალისწინებულია ჯარისკაცების ხელფასის 10%-იანი ზრდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 1 350,0 მლნ ლარი, რაც 2024 წლის დამტკიცებულ გეგმას 90,0 მლნ ლარით აღემატება და აღნიშნულ თანხაში გათვალისწინებულია პოლიციელთა ხელფასების 10%-იანი ზრდა. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 226,0 მლნ ლარი; საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 108,0 მლნ ლარი; ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატის დაფინანსება შეადგენს 5,1 მლნ ლარს. საქართველოს პროკურატურისთვის გათვალისწინებულია 68,0 მლნ ლარი; სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 19,0 მლნ ლარი; 11 სასამართლო სისტემისთვის გათვალისწინებულია ჯამში 174,7 მლნ ლარი, მათ შორის:     საკონსტიტუციო სასამართლო - 6,8 მლნ ლარი; უზენაესი სასამართლო - 18,8 მლნ ლარი; საერთო სასამართლოები - 138,5 მლნ ლარი; იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 10,6 მლნ ლარი; იურიდიული დახმარების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 13,7 მლნ ლარი; სახალხო დამცველის აპარატისთვის გათვალისწინებულია 10,3 მლნ ლარი; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 8,5 მლნ ლარი; საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციების დაფინანსება შეადგენს 104,0 მლნ ლარს; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 23,3 მლნ ლარი; ცენტრალური საარჩევნო კომისიის დაფინანსება შეადგენს 125,3 მლნ ლარს; მთავრობის ადმინისტრაციის დაფინანსება შეადგენს 29,0 მლნ ლარს; პრეზიდენტის ადმინისტრაციისთვის გათვალისწინებულია 10,0 მლნ ლარი; სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების დაფინანსება ჯამში შეადგენს 11,6 მლნ ლარს; აღსანიშნავია, რომ 2022 წელს „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებებით დარეგულირდა ყოველწლიურად კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგოს გაანგარიშების წესი. კერძოდ, კანონის შესაბამისად 2023 წლის 1 იანვრიდან 2026 წლის 1 იანვრამდე საბიუჯეტო წლებისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში საბაზო თანამდებობრივი სარგოს ოდენობა განისაზღვრება, როგორც საქართველოს მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგო, გაზრდილი არანაკლებ ბოლო 4 კვარტალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ ოფიციალურად გამოქვეყნებულ სტატისტიკურ მონაცემებში „დაქირავებით დასაქმებულთა საშუალო თვიური ნომინალური ხელფასი საკუთრების ფორმების მიხედვით“ არასახელმწიფო სექტორში დაფიქსირებული ნომინალური ხელფასის წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით ზრდის საშუალო პროცენტული მაჩვენებლის ნახევრით. სტატისტიკის სამსახურის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების შესაბამისად, ბოლო 4 კვარტალში არასახელმწიფო სექტორში საშუალო ხელფასის ზრდა შეადგენს 13,7%-ს, რისი გათვალისწინებითაც კანონით განსაზღვრული ზრდის მინიმალური ოდენობა შეადგენს 6,8%-ს. ამავდროულად კანონით განსაზღვრულია, რომ 2026 წლის 1 იანვრიდან სახელმწიფო სექტორში დასაქმებულთა საშუალო ხელფასი არ უნდა იყოს არასახელმწიფო სექტორში დასაქმებულთა საშუალო ხელფასის 80%-ზე ნაკლები. აღნიშნული თანაფარდობის საშუალო მაჩვენებელი ბოლო 4 კვარტალში შეადგენს 72,9%-ს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, 2025 წლის პროექტით საბაზო თანამდებობრივი სარგო 2024 წელთან შედარებით იზრდება 10%-ით და განისაზღვრება 1 460 ლარის ოდენობით, რაც უზრუნველყოფს საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასების ზრდას ასევე 10%-ის ოდენობით. 12 მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებების მოცულობა /ათასი ლარი/ კოდი დასახელება 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 01 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები 77 924.2 86 636.0 103 956.1 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 9 000.8 9 600.0 10 000.0 03 00 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 732.3 850.0 950.0 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 73 280.0 27 000.0 29 000.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 20 906.9 23 290.7 23 292.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 91 525.3 171 219.0 125 348.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 5 211.5 6 200.0 6 800.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 15 639.2 17 400.0 18 800.0 09 00 საერთო სასამართლოები 100 762.2 137 500.0 138 500.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში 5 775.8 10 560.0 10 600.0 1 206.0 1 380.0 1 450.0 1 022.0 1 120.0 1 220.0 1 276.1 1 400.0 1 450.0 1 119.7 1 190.0 1 250.0 920.9 1 120.0 1 180.0 11 00 12 00 13 00 14 00 15 00 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში 1 017.5 1 160.0 1 235.0 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში 970.6 1 080.0 1 120.0 18 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში 1 323.4 1 450.0 1 550.0 1 025.4 1 100.0 1 150.0 179 846.0 210 000.0 226 000.0 19 00 20 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 13 კოდი 21 00 22 00 23 00 დასახელება საქართველოს პროკურატურა შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 55 514.6 63 200.0 68 000.0 3 942.0 4 000.0 4 300.0 100 326.0 114 000.0 121 000.0 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 593 382.9 801 000.0 1 000 000.0 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 3 438 031.0 3 400 700.0 3 200 000.0 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 392 739.4 414 685.0 427 000.0 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 7 117 759.8 7 829 150.0 8 700 000.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 188 706.6 187 500.0 200 000.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 1 274 214.8 1 380 000.0 1 600 000.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 1 149 607.8 1 260 000.0 1 350 000.0 31 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 725 558.2 688 000.0 745 000.0 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო 2 086 195.8 2 508 044.0 2 885 000.0 464 405.0 471 956.0 515 000.0 18 000.0 21 000.0 24 000.0 34 00 საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო საქართველოს დაზვერვის სამსახური 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 2 409.8 1 900.0 2 200.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 10 568.4 12 500.0 13 700.0 14 784.5 19 000.0 19 500.0 3 218.9 4 000.0 4 500.0 5 214.6 8 000.0 8 500.0 33 00 37 00 38 00 39 00 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 89 241.1 102 000.0 108 000.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 11 525.2 11 500.0 10 300.0 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 101 225.8 101 190.0 101 190.0 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო 3 929.3 5 500.0 6 500.0 44 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია 2 818.0 3 300.0 3 600.0 45 00 საქართველოს საპატრიარქო 24 994.6 25 000.0 25 000.0 46 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო 12 991.9 15 000.0 16 000.0 47 00 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი 19 904.4 24 000.0 26 000.0 4 680.1 5 260.0 5 600.0 2 017.5 2 180.0 2 300.0 48 00 49 00 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 14 კოდი 50 00 51 00 52 00 დასახელება სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 54 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი სსიპ - საჯარო და კერძო თანამშრომლობის სააგენტო ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 55 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 53 00 2023 წლის ფაქტი 2024 წლის გეგმა 2025 წლის პროექტი 6 421.4 6 500.0 7 600.0 16 567.6 18 000.0 19 000.0 998.2 1 100.0 1 150.0 310.2 600.0 700.0 3 524.8 4 800.0 5 100.0 0.0 8 500.0 11 500.0 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების მთლიანი მოცულობა შეადგენს 5 104,5 მლნ ლარს, მათ შორის:  საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა - 2 185.0 მლნ ლარი;  საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა -940,0 მლნ ლარი;  საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი - 90.0 მლნ ლარი;  წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი - 20.0 მლნ ლარი;  საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი - 600.0 მლნ ლარი;  მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი - 20.0 მლნ ლარი;  დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება - 480.0 მლნ ლარი;  საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით მუნიციპალიტეტებში დაგეგმილი რეფორმების ფინანსური მხარდაჭერა - 30.0 მლნ ლარი;  საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ დაფინანსებული საერთოსახელმწიფოებრივი გადასახდელებისთვის გათვალისწინებულია 160,0 მლნ ლარი.  ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები - 565.0 მლნ ლარი, მათ შორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისთვის გათვალისწინებულია 500,0 მლნ ლარი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისთვის - 20,0 მლნ ლარი, ხოლო სხვა მუნიციპალიტეტების სპეციალური და მიზნობრივი ტრანსფერების - 45,0 მლნ ლარი; მუნიციპალიტეტების მიერ დღგ-ის სახით მისაღები შემოსავლები პროგნოზირებულია 1 890,5 მლნ ლარის (ჯამური დღგ-ის 19%) ოდენობით და ნაწილდება საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით დადგენილი წესით. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ 2025 წლის ბიუჯეტის პროექტთან ერთად წარმოდგენილია ცვლილებები საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში, რომლის მიხედვითაც კანონით განსაზღვრული დღგ-ს ზრდის შეზღუდვა აღარ გავრცელდება იმ მუნიციპალიტეტებზე, რომელთა დღგ-ს საპროგნოზო მაჩვენებელი 15,0 მლნ ლარზე ნაკლებია. ასევე, იმ მუნიციპალიტეტებს, რომლებისთვისაც ძალაში რჩება ზემოაღნიშნული შეზღუდვა, დღგ-ს მოცულობა განესაზღვრებათ არანაკლებ 15,0 მლნ ლარამდე. დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) პროგნოზის განაწილების შედეგად მუნიციპალიტეტების მიერ მისაღები შემოსავლების განაწილება: მუნიციპალიტეტების დასახელება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება - 2025 წელი დღგ-ის 19%-ის დღგ-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 31.76% 600 656.0 3.59% 67 911.9 15 მუნიციპალიტეტების დასახელება ქობულეთის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება - 2025 წელი დღგ-ის 19%-ის დღგ-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 1.80% 33 974.2 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 1.28% 24 109.2 ქედის მუნიციპალიტეტი 0.94% 17 679.5 შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ახმეტის მუნიციპალიტეტი 1.09% 20 649.6 გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 1.36% 25 631.4 დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.69% 13 089.3 თელავის მუნიციპალიტეტი 1.42% 26 801.9 ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 1.04% 19 615.1 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 1.41% 26 735.4 სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ყვარლის მუნიციპალიტეტი 0.75% 14 171.3 ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.48% 65 778.1 ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 1.16% 21 990.0 ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.52% 9 863.0 წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 1.34% 25 317.4 ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.56% 10 565.2 ვანის მუნიციპალიტეტი 0.58% 10 871.6 ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 1.34% 25 321.0 თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.81% 15 274.7 სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 1.11% 20 930.7 საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.20% 22 696.0 ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.54% 10 232.2 ხონის მუნიციპალიტეტი 0.56% 10 551.7 ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.42% 45 712.0 აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.51% 9 704.8 მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.81% 15 230.5 მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.79% 14 970.1 სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.92% 17 363.1 ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.55% 10 375.5 წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.63% 11 966.6 ხობის მუნიციპალიტეტი 0.74% 13 918.9 გორის მუნიციპალიტეტი 3.43% 64 867.8 კასპის მუნიციპალიტეტი 1.11% 21 040.7 ქარელის მუნიციპალიტეტი 1.06% 19 973.8 ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.33% 25 061.6 ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.98% 56 300.0 ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 დმანისის მუნიციპალიტეტი 1.02% 19 265.2 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.80% 15 140.9 მარნეულის მუნიციპალიტეტი 2.41% 45 493.1 წალკის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 16 მუნიციპალიტეტების დასახელება ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება - 2025 წელი დღგ-ის 19%-ის დღგ-ის საორიენტაციო განაწილება მოცულობა 0.74% 13 942.0 ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.45% 27 472.5 ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.53% 10 040.4 ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.78% 14 792.4 ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.61% 11 470.2 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ახალციხის მუნიციპალიტეტი 1.34% 25 415.2 ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.79% 15 000.0 დუშეთის მუნიციპალიტეტი 0.99% 18 630.5 თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.56% 10 520.9 მცხეთის მუნიციპალიტეტი 0.85% 16 030.9 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.35% 6 578.2 ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.65% 12 330.7 ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.38% 7 153.0 ონის მუნიციპალიტეტი 0.45% 8 443.0 ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.58% 10 879.2 სულ ჯამი 100.00% 1 890 500.0 საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური ფუნქციონალურ ჭრილში  საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება - 3,825,8 მლნ ლარი;  თავდაცვა - 1 669,6 მლნ ლარი;  საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 2 289,2 მლნ ლარი;  ეკონომიკური საქმიანობა - 3 670,6 მლნ ლარი;  გარემოს დაცვა - 190,7 მლნ ლარი;  საბინაო-კომუნალური მეურნეობა - 580,7 მლნ ლარი;  ჯანმრთელობის დაცვა - 1 998,4 მლნ ლარი;  დასვენება, კულტურა და რელიგია - 567,3 მლნ ლარი;  განათლება - 3 288,4 მლნ ლარი;  სოციალური დაცვა - 7 117,9 მლნ ლარი; აქტივების ზრდა ამ ეტაპზე წარმოდგენილია 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის პირველადი ვერსია. კანონპროექტის განხილვა გაგრძელდება საქართველოს პარლამენტის კომიტეტებში, რომლის შემდგომაც მთავრობა დეტალურად განიხილავს საკომიტეტო განხილვებისას გამოთქმულ შენიშვნებს და წინადადებებს, გაანალიზდება 9 თვის ეკონომიკური და ფისკალური პარამეტრების შესრულების მაჩვენებლები და კანონმდებლობით განსაზღვრულ ვადებში საქართველოს პარლამენტს წარედგინება კანონპროექტის განახლებული ვერსია. გარდა თანმდევი კანონპროექტისა, 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს თან ახლავს:  საქართველოს მთავრობის მოხსენება 2024 წლის 8 თვის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ; 17            2025-2028 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტი; 2025-2028 წლების ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორები (საბაზო, ოპტიმისტური, და პესიმისტური სცენარები); მაკროეკონომიკური სცენარების ანალიზი; პროგრამებული ბიუჯეტის დანართი; კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი; ცენტრალური ბიუჯეტის დანართი; ფისკალური რისკების ანალიზი; ვალის მდგრადობის ანალიზი; მთავრობის ვალის შესახებ ინფორმაცია; საგადასახადო დანახარჯების შეფასების ანგარიში; საშუალოვადიანი პროგნოზების შედარება და ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფისკალურ წესებთან შესაბამისობა. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიცირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): კანონპროექტი შეესაბამება საქართველოს მთავრობის მიერ შემუშავებულ 2021-2024 წლების სამთავრობო პროგრამას და „ხედვა 2030 - საქართველოს განვითარების სტრატეგია”-ს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: კანონპროექტის ამოქმედება გათვალისწინებულია 2025 წლის 1 იანვრიდან. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი სამი წელი): საშუალოვადიან პერიოდში ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებლებს. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის; 18 ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონის პროექტი ვრცელდება 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ბენეფიციარებზე. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებელის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის დადგენას. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: წლიური ბიუჯეტის კანონის პროექტი არ ანიჭებს ან ზღუდავს ბავშვთა უფლებრივ მდგომარეობას და ასახავს არსებული პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების დასაფინანსებლად საჭირო რესურსებს პასუხისმგებელი მხარჯავი დაწესებულებების შესაბამის პროგრამულ კოდებში. ბ2) გენდერული თანასწორობის მდგომარეობაზე კანონპროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის შეფასება სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონი აერთიანებს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტების და მხარჯავი დაწესებულებების (მათ შორის, შესაბამისი დარგობრივი სამინისტროების) მიერ დაგეგმილი პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელ პროგრამებს და განსაზღვრავს მათი დაფინანსების მოცულობებს, შესაბამისად, წარმოდგენილი კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს გენდერული თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენის შეფასებას. თითოეული მიმართულებით დაგეგმილი პოლიტიკის გენდერული თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენა ფასდება ინდივიდუალურად. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, - მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: 19 კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ხელშეკრულებებს. აგრეთვე, კანონპროექტი არ ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. ორმხრივ და მრავალმხრივი უკავშირდება რომელიმე გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: წარმოდგენილი კანონპროექტის მომზადებისათვის გამოყენებული ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები შესაბამისობაშია საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების პროგნოზებთან. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ არსებობს. ე) კანონპროექტის ავტორი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვ) კანონპროექტის ინიციატორი საქართველოს მთავრობა 20