ხომ არ გავიდა ვალზე ხანდაზმულობის ვადა

რა უნდა გააკეთოთ

1. ვადა: სახელშეკრულებო მოთხოვნები — 3 წელი (უძრავ ქონებაზე — 6 წელი) (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი); პერიოდული გადახდები — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი). ხელშეკრულების პირობა სხვა ვადის შესახებ ბათილია: ხანდაზმულობის ვადების შეცვლა მხარეთა შეთანხმებით არ შეიძლება (სამოქალაქო კოდექსის 146-ე მუხლი).

2. დაწყება: ვადა აითვლება იმ მომენტიდან, როცა შეიტყო ან უნდა შეეტყო დარღვევის შესახებ (სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი). კრედიტი — თითოეული ვადაგადაცილებული გადახდის მიხედვით; ხელწერილი — იმ დღიდან, როცა უნდა დაებრუნებინათ; თუ მოთხოვნა კრედიტორის მოქმედებაზეა დამოკიდებული (მოთხოვნა) — იმ მომენტიდან, როცა მას ამის გაკეთება შეეძლო (სამოქალაქო კოდექსის 131-ე მუხლი).

3. შეწყვეტა ვადას განულებს: ვალის აღიარება მოვალის მიერ (ნაწილობრივი გადახდა, პროცენტი, გარანტია, წერილი) წყვეტს ხანდაზმულობას (სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლი); შეწყვეტის შემდეგ ვადა თავიდან იწყება (სამოქალაქო კოდექსის 141-ე მუხლი). გადახდა ვადის გასვლის შემდეგ: ვადის გასვლის შემდეგ გადახდილი უკან არ ბრუნდება (სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლი).

4. სარჩელი: სარჩელი, სასამართლოში/სახელმწიფო ორგანოში განცხადება ან სააღსრულებო მოქმედება წყვეტს ხანდაზმულობას (სამოქალაქო კოდექსის 138-ე მუხლი); სარჩელი გაიწვიეს/განუხილველად დარჩა — შეწყვეტა ძალაში რჩება, თუ ახალი სარჩელი 6 თვეში შეიტანეს (სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლი). ვადა იწურება — სარჩელი დაუყოვნებლივ შეიტანეთ.

5. შედეგები: ვადის გასვლის შემდეგ მოვალეს უფლება აქვს უარი თქვას გადახდაზე — ეს მისი შესაგებელია (სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლი); ძირითად ვალთან ერთად იწურება პროცენტი და პირგასამტეხლო (სამოქალაქო კოდექსის 145-ე მუხლი). მოვალეს — ხანდაზმულობა სარჩელზე პასუხში უნდა დააყენოს: სარჩელზე პასუხი (შესაგებელი) — სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში, არა უმეტეს 14 დღისა (რთული საქმეები — 21 დღე) (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლი).

6. სხვა ვადები: ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა — 10 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლი); ზიანი (დელიქტი) — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი); ნარდობის ნაკლოვანებები — 1 წელი, ნაგებობის — 5 წელი მიღებიდან (სამოქალაქო კოდექსის 655-ე მუხლი); კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე მოთხოვნა — 10 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 142-ე მუხლი); კანონმა შეიძლება სხვა ვადებიც დაადგინოს (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი); ბანკში შენატანები — ხანდაზმულობის გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლი). პაუზა: მორატორიუმი, დაუძლეველი ძალა, კერძო მედიაცია ვადის დენას აჩერებს (სამოქალაქო კოდექსის 132-ე მუხლი); თუ ეს ვადის ბოლო 6 თვეში მოხდა; შემდეგ ვადა გრძელდება 6 თვემდე (სამოქალაქო კოდექსის 136-ე მუხლი).

7. სად მიმართოთ: სასამართლო ან მაგისტრატი მოსამართლე (ხანდაზმულობა სარჩელზე პასუხში უნდა დააყენოთ).

8. მტკიცებულებები: ხელშეკრულება/ხელწერილი დაბრუნების თარიღით, გრაფიკი და ბოლო გადახდის ამონაწერები, ვალის აღიარების შემცველი მიმოწერა, სარჩელის შეტანის თარიღი.

9. ხაფანგები: რუსული ზოგადი ვადის ქართულად მიჩნევა; ათვლა სესხის გაცემიდან და არა ვადაგადაცილებიდან; სიმბოლური გადახდა ან „მოგვიანებით დავაბრუნებ“ ვადას თავიდან იწყებს; იმის მოლოდინი, რომ სასამართლო ხანდაზმულობას თავად გამოიყენებს.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• გამოსაყენებელი ვადა — სახელშეკრულებო/პერიოდული, დელიქტი, ზოგადი, სასამართლო გადაწყვეტილებით
• დაწყება — ვადაგადაცილებიდან (დარღვევის შეტყობინებიდან), თითოეული გადახდისთვის ცალ-ცალკე
• შეწყვეტა აღიარებით/ნაწილობრივი გადახდით და სარჩელით — ვადა თავიდან იწყება
• ხანდაზმულობა სარჩელზე პასუხში უნდა დააყენოთ; ვადის გასვლის შემდეგ გადახდილი უკან არ ბრუნდება
• მხარეთა შეთანხმებით ხანდაზმულობის ვადის შეცვლა არ შეიძლება