შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს შემცირება

რა უნდა გააკეთოთ

1. სარჩელი უკვე შეტანილია? სარჩელზე პასუხი (შესაგებელი) — სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში, არა უმეტეს 14 დღისა (რთულ საქმეებზე — 21) (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლი) — შემცირება მოითხოვეთ პასუხში. საფუძველი: პირგასამტეხლო — მხარეთა მიერ შეთანხმებული ფულადი თანხა ვალდებულების დარღვევისთვის (სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლი); პირგასამტეხლოს შეთანხმებას წერილობითი ფორმა სჭირდება (სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლი); სავალდებულო ფორმის გარეშე გარიგება ბათილია (სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლი).

2. სესხი/განვადება — ჯერ კანონისმიერი ზღვარი, ის ხელშეკრულებაზე ძლიერია: სესხზე ყველა სანქცია ≤ ძირითადი ვალის ნაშთის 0,27% დღეში (სამოქალაქო კოდექსის 625-ე მუხლი); და ერთი ვადაგადაცილებისთვის ჯამში ≤ ძირითადი ვალის ნაშთის 1,5-ჯერადისა (სამოქალაქო კოდექსის 625-ე მუხლი); იგივე ზღვრები — მეწარმის მიერ განვადებით გაყიდვისას (სამოქალაქო კოდექსის 505¹ მუხლი). ზღვარს ზევით — გაასაჩივრეთ როგორც უკანონო, დანარჩენი — შეამცირეთ.

3. შემცირება: სასამართლოს შეუძლია გარემოებათა გათვალისწინებით შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო შეამციროს (სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი). მაგრამ პირგასამტეხლო შეიძლება შესაძლო ზიანს აღემატებოდეს (სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლი) — ამიტომ დაამტკიცეთ აშკარა შეუსაბამობა (ვალთან, რეალურ დანაკარგებთან, ვადაგადაცილების ხანგრძლივობასთან, ნაწილობრივ შესრულებასთან, კრედიტორის ბრალთან მიმართებით): შეუსაბამობას ამტკიცებს ის, ვინც მას მიუთითებს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი).

4. მოთხოვნის სტრუქტურა: არ შეიძლება ერთდროულად პირგასამტეხლოსა და შესრულების მოთხოვნა, თუ პირგასამტეხლო ვადის გადაცილებისთვის არ არის დადგენილი (სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლი); ზიანის ანაზღაურების უფლება ყოველთვის რჩება (სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლი).

5. ფიზიკური პირი და ტიპური ხელშეკრულება: ტიპურ პირობებში არამეწარმე ფიზიკური პირის წინააღმდეგ ზიანზე მეტი თანხის პირობა ბათილია (სამოქალაქო კოდექსის 348-ე მუხლი); იგივე — მომხმარებლისთვის („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლი); ხელშეკრულების დანარჩენი ნაწილი ამავდროულად მოქმედებს (სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლი). ხანდაზმულობა: სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობა — სამი წელი (უძრავ ქონებაზე — ექვსი წელი) (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი).

6. სად მივმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო / მაგისტრატი მოსამართლე — სარჩელზე პასუხში ან შეგებებულ სარჩელში.

7. მტკიცებულებები: ხელმოწერილი ხელშეკრულება პირგასამტეხლოს პუნქტით, კრედიტორის გაანგარიშება, გადახდები და ნაწილობრივი შესრულება, მიმოწერა ვადაგადაცილების მიზეზების შესახებ, მონაცემები კრედიტორის რეალური ზარალის შესახებ.

8. ხაფანგები: იმის მიჩნევა, რომ ზიანზე მეტი პირგასამტეხლო თავისთავად ბათილია; შემცირების შეუტანლობა და შეუსაბამობის დაუმტკიცებლობა სარჩელზე პასუხში; სესხზე „შემცირება“ იმის ნაცვლად, რომ ჯერ კანონისმიერ ზღვარს ზევით ყველაფერი მოიხსნას.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• სასამართლოს უფლება აქვს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო შეამციროს; შეუსაბამობას მოვალე ამტკიცებს
• პირგასამტეხლოს შეთანხმება წერილობითი უნდა იყოს
• პირგასამტეხლო შეიძლება ზიანს აღემატებოდეს, ამიტომ მხოლოდ გადაჭარბება საკმარისი არ არის
• სესხისა და განვადების შემთხვევაში — სანქციების კანონისმიერი ზღვრები
• სასამართლოში — შემცირების შესახებ განცხადება სარჩელზე პასუხში დადგენილ ვადაში