Orantısız cezai şartın indirilmesi: Gürcistan hukukuna göre ne yapmalı

Ne yapmalı

1. Dava zaten açıldı mı? Davaya cevap (შესაგებელი) — mahkemenin belirlediği süre içinde, en fazla 14 gün (karmaşık davalarda — 21) (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 201) — indirimi cevapta isteyin. Dayanak: cezai şart — tarafların borca aykırılık için kararlaştırdığı para tutarıdır (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 417); cezai şart anlaşması yazılı şekil gerektirir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 418); zorunlu şekil olmadan işlem geçersizdir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 59).
2. Ödünç/taksit — önce yasal üst sınır, sözleşmeden güçlüdür: ödüncte tüm yaptırımlar ≤ ana para bakiyesinin günde 0,27%’si (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 625); bir gecikme için toplamda ≤ ana para bakiyesinin 1,5 katı (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 625); girişimcinin taksitle satışında da aynı üst sınırlar geçerlidir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 505¹). Üst sınırı aşan kısım — hukuka aykırı olarak itiraz edilir, kalan kısım — indirilir.
3. İndirim: mahkeme, koşulları dikkate alarak orantısız yüksek cezai şartı azaltabilir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 420). Ancak cezai şart olası zararı aşabilir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 418) — açık orantısızlığı ispatlayın (borca, gerçek kayıplara, gecikme süresine, kısmi ifaya, alacaklının kusuruna göre): orantısızlığı iddia eden kişi ispatlar (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 102).
4. Talebin yapısı: cezai şart gecikme için kararlaştırılmamışsa, hem cezai şartı hem ifayı birlikte talep edemezsiniz (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 419); tazminat hakkı her zaman saklıdır (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 419).
5. Gerçek kişi ve tip sözleşme: girişimci olmayan gerçek kişiye karşı tip koşullarda zararı aşan tutara ilişkin hüküm geçersizdir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 348); tüketici için de aynıdır (Tüketicinin Korunması Kanunu, md. 22); sözleşmenin geri kalanı geçerli kalır (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 62). Zamanaşımı: sözleşmeden doğan taleplerde zamanaşımı — üç yıl (taşınmazlarda — altı yıl) (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 129).
6. Başvuru yerleri: bölge (şehir) mahkemesi / sulh hâkimi — davaya cevapta veya karşı davada.
7. Delil: cezai şart maddesi olan imzalı sözleşme, alacaklının hesabı, ödemeler ve kısmi ifa, gecikmenin nedenlerine ilişkin yazışma, alacaklının gerçek zararlarına dair veriler.
8. Tuzaklar: zarardan yüksek cezai şartı kendiliğinden geçersiz saymak; davaya cevapta indirim talebinde bulunmamak ve orantısızlığı ispatlamamak; ödüncte önce yasal üst sınırı aşan her şeyi kesmek yerine “indirim” istemek.

Mutlaka kontrol edin

• mahkeme orantısız yüksek cezai şartı azaltabilir; orantısızlığı borçlu ispatlar
• cezai şart anlaşması yazılı olmalıdır
• cezai şart zararı aşabilir, bu nedenle tek başına aşması yetmez
• ödünç ve taksitli satış için — yaptırımların yasal üst sınırları
• mahkemede — indirimi davaya cevapta, belirlenen süre içinde talep edin