პროკურორი შეთანხმებას მთავაზობს — დავთანხმდე?

რა უნდა გააკეთოთ

1. არსი და ფასი: შეთანხმება: ბრალდებული აღიარებს დანაშაულს და თანხმდება სასჯელზე, შემსუბუქებაზე ან ბრალდების ნაწილობრივ მოხსნაზე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 209-ე მუხლი); გამამტყუნებელი განაჩენი გამოაქვთ მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე; სამოქალაქო პასუხისმგებლობა რჩება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლი); ნასამართლობა — განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლიდან გაქარწყლებამდე/მოხსნამდე (სისხლის სამართლის კოდექსის 79-ე მუხლი) — ნასამართლობა ჯარიმის და პირობითი მსჯავრის შემთხვევაშიც არის.

2. ჯერ ალტერნატივები: განაჩენის გარეშე ალტერნატივა — დივერსია ნაკლებად მძიმე და მძიმე დანაშაულებზე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 168¹ მუხლი) — პირველი საქმისა და ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში მოითხოვეთ ის და არა შეთანხმება. თუ მტკიცებულებები ცოტაა, არსებითი განხილვა შეიძლება უფრო ხელსაყრელი იყოს.

3. რის მოლაპარაკება შეიძლება: პროკურორი ითვალისწინებს ნასამართლობას, თანამშრომლობასა და ზიანის ანაზღაურებას (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლი); შესაძლებელია სასჯელი სანქციის ქვედა ზღვარზე დაბლა ან უფრო მსუბუქი სახის (სისხლის სამართლის კოდექსის 55-ე მუხლი); შესაძლებელია პირობითი მსჯავრი (სისხლის სამართლის კოდექსის 63-ე მუხლი); ჯარიმა თავისუფლების აღკვეთის ნაცვლად (ჯარიმა სისხლისსამართლებრივი სასჯელია: მინიმუმ 2000 ლარი, ის მუხლებისთვის, რომლებიც სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს — 500 ლარიდან (სისხლის სამართლის კოდექსის 42-ე მუხლი)), გადაკვალიფიცირება, ეპიზოდების მოხსნა. ყველაფერი — წერილობით, ოქმში; ადვოკატის მონაწილეობის გარეშე შეთანხმება დაუშვებელია (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლი).

4. სასამართლო: სასამართლო ამოწმებს ნებაყოფლობითობას და შედეგების გაგებას, მათ შორის ნასამართლობის (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლი); სასამართლო ვალდებული არ არის, შეთანხმება დაამტკიცოს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლი). უარი: განაჩენამდე ნებისმიერ მომენტში შეიძლება უარის თქმა, ადვოკატის თანხმობა საჭირო არ არის (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 213-ე მუხლი); უარის თქმის ან განაჩენის გაუქმების შემთხვევაში ჩვენებები ბრალდებულის წინააღმდეგ ვერ გამოიყენება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 214-ე მუხლი); მაგრამ განაჩენის შემდეგ უარის თქმა დაუშვებელია (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 213-ე მუხლი).

5. განაჩენის შემდეგ: განაჩენი კანონიერ ძალაში შედის გამოცხადებისთანავე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი); არა ზოგადი სააპელაციო საჩივარი: მხოლოდ გაუქმების შესახებ საჩივარი ზემდგომ სასამართლოში — განაჩენიდან 15 დღის განმავლობაში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი); საფუძვლები: იძულება, მუქარა, ძალადობა, დაშინება, მოტყუება; ასევე დაცვის უფლების დარღვევა, მტკიცებულებების არასაკმარისობა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი). გაქარწყლება: თავისუფლების აღკვეთაზე უფრო მსუბუქი სასჯელის (ჯარიმა) შემთხვევაში — მოხდიდან ერთი წლის შემდეგ (სისხლის სამართლის კოდექსის 79-ე მუხლი); პირობითი მსჯავრის დროს — გამოსაცდელი ვადის გასვლისას (სისხლის სამართლის კოდექსის 79-ე მუხლი). დაზარალებული: შეთანხმებას ვერ გაასაჩივრებს, მაგრამ სამოქალაქო სარჩელი რჩება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 217-ე მუხლი).

6. სად მივმართოთ: პროკურორი (ათანხმებს ზემდგომი პროკურორი); პირველი ინსტანციის სასამართლო; ზემდგომი სასამართლო; ადვოკატი ან იურიდიული დახმარების სამსახური.

7. მტკიცებულებები: საქმის მასალები და ბრალდების მტკიცებულებები, შეთანხმების პროექტი/ოქმი, ზიანის ანაზღაურების დოკუმენტები, შემოსავლის ცნობები.

8. ხაფანგები: „ჯარიმიანი შეთანხმება ნასამართლობა არ არის“ — არასწორია; „ჩვეულებრივი სააპელაციო“ შეთანხმების საფუძველზე გამოტანილ განაჩენზე — არა (იხ. პუნქტი 5); ხელმოწერა მტკიცებულებების შესწავლის გარეშე — განაჩენის შემდეგ გადაფიქრება შეუძლებელია; ზეპირი დაპირებები ოქმის გარეშე; შეთანხმება იქ, სადაც დივერსიაა ხელმისაწვდომი.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• შეთანხმება = ბრალის აღიარება და გამამტყუნებელი განაჩენი მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე, ნასამართლობა წარმოიქმნება (ჯარიმის/პირობითი მსჯავრის შემთხვევაშიც)
• რის მოლაპარაკება შეიძლება (სასჯელი მინიმუმზე დაბლა, პირობითი მსჯავრი, ბრალდების შემსუბუქება) და ალტერნატივა — დივერსია
• სასამართლო ვალდებული არ არის დაამტკიცოს; შეთანხმებაზე უარის თქმა განაჩენამდე შეიძლება, მის შემდეგ — არა
• განაჩენის შემდეგ — მხოლოდ საჩივარი 15-დღიან ვადაში ვიწრო საფუძვლებით (იძულება, მოტყუება, დაცვის უფლების დარღვევა)
• რამდენ ხანში გაქარწყლდება ნასამართლობა