გადაწყვეტილება

050210018002528104

საქმე №2/721-18წ.

გადაწყვეტილება

საქართველოს სახელით

22.10.2018 წელი ქ.ოზურგეთი

ოზურგეთის რაიონული სასამართლო

მოსამართლე ნანა ჯოხაძე

სხდომის მდივანი ლია დარჩია

მოსარჩელე: და--თ ბა---–---ე

წარმომადგენელი: კა-ა ჩა--–-–---–ი

მოპასუხეები: ან---ა კო---–--ე

წარმომადგენელი: და--თ მა---–--ე

დავის საგანი: განქორწინება, არასრულწლოვან შვილთან ურთიერთობის განსაზღვრა

აღწერილობითი ნაწილი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

 

1.1. შეწყდეს და--თ ბა---–---ის და ან---ა კო---–--ის ქორწინება განქორწინებით (ქორწინების შესა-ებ აქტის რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2014 წელი; აქტის ჩანაწერი №21143000022, ქორწინების მოწმობის გაცემის თარიღი: 26.06.2018 წელი, მოწმობის №42181000466.

1.2. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს მისივე (და--თ ბა---–---ის) ადგილსამყოფელი მიხედვით არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე, ყოველი თვის პირველი და მესამე კვირაში - პარასკევ დღეს 12:00 საათიდან კვირა დღის 18:00 საათამდე.

1.3. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება ნა-ოს დედის - ან---ა კო---–--ის ადგილსამყოფელის მიხედვით მისი არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე, ყოველი თვის მეორე და მეოთხე კვირაში - კვირის სამშაბათ და ხუთშხაბათ დღეებში და დროებით წამოიყვანოს 12;00 საათიდან 18:00 საათამდე.

1.4. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი (და--თ ბა---–---ის) ადგილსამყოფელი მიხედვით ბავშვის დაბადების დღეს - ყოველი წლის 25 სექტემბერს 12:00 საათიდან 17:00 საათამდე.

1.5. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი (და--თ ბა---–---ის) ადგილსამყოფელი მიხედვით ყოველი წლის 13 იანვარს 12:00 საათიდან 15 იანვრის 12:00 საათამდე.

1.6. გიორგი ბა---–---ის ექვსი წლის ასაკის მიღწევიის შემდეგ მამას და--თ ბა---–---ეს დამატებით მიეცეს ყოველწლიურად ბავშვი გიორგი ბა---–---ე წაიყვანოს თა--ს საცხოვრებელ ადგილზე ზაფხულის არდადეგებზე ყოველწლიურად 18 ივლისიდან 20 აგვისტომდე, ასევე საშობაო არდადეგებზე 06 იანვრიდან 15 იანრამდე.

 

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 18 ოქტომბრის სხდომაზე მოსარჩელემ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა:

 

1.1. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს მისი ადგილსამყოფელის მიხედვით არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე ყოველი თვის პირველ და მესამე კვირაში შაბათ დღის 12:00 საათიდან შაბათი დღის 20:00 საათამდე, კვირა დღის 12:00 საათიდან კვირა დღის 20:00 საათამდე.

1.2. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება ნა-ოს დედის - ან---ა კო---–--ის ადგილსამყოფელის მიხედვით მისი არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე, ყოველი თვის პირველ და მესამე კვირაში - პარასკევ დღეს 12:00 საათიდან კვირა დღის 18:00 საათამდე.

1.3. მიეცეს და--თ ბა---–---ეს უფლება წაიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი (და--თ ბა---–---ის) ადგილსამყოფელის მიხედვით ბავშვის დაბადების დღეს - ყოველი წლის 25 სექტემბერს 12:00 საათიდან 17:00 საათამდე.

1.4. მიეცეს და--თ ბა---–---ეს უფლება წამოიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი ადგილსამყოფელის მიხედვით ყოველი წლის 13 იანვარს 12:00 საათიდან 13 იანვრის 20:00 საათამდე და ყოველი წლის 14 იანვარს 12:00 საათიდან 14 იანვრის 20:00 საათამდე.

1.5. გიორგი ბა---–---ის ექვსი წლის ასაკის მიღწევიის შემდეგ მამას და--თ ბა---–---ეს დამატებით მიეცეს ყოველწლიურად ბავშვი გიორგი ბა---–---ე წაიყვანოს თა--ს საცხოვრებელ ადგილზე ზაფხულის არდადეგებზე ყოველწლიურად 18 ივლისიდან 20 აგვისტომდე, ასევე საშობაო არდადეგებზე 06 იანვრიდან 15 იანრამდე.

 

2. მოპასუხის პოზიცია

 

2.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით და სასამართლო სხდომაზე სარჩელი ცნო ნაწილობრივ, კერძოდ, განქორწინების ნაწილში.

 

3. ფაქტობრივი გარემოებები

3.1. უდავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.1.1. საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები მხარეთა მიერ სადავოდაა გამხდარი.

 

3.2. დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.2.1. ან---ა კო---–--ე და და--თ ბა---–---ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 2014 წლის 24 იანვრიდან.

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- ქორწინების მოწმობა (იხ.ს/ფ. 18).

 

3.2.2. ან---ა კო---–--ეს და და--თ ბა---–---ეს თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ შვილი - 2014 წლის 25 სექტემბერს დაბადებული გიორგი ბა---–---ე.

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- დაბადების მოწმობა (იხ.ს/ფ. 19).

 

3.2.3. ოჯა-ი (ან---ა კო---–--ე, და--თ ბა---–---ე, გიორგი ბა---–---ე) ცხოვრობდა და--თ ბა---–---ის მშობლების სა-ლში - ქ. ოზურგეთი, ყაზბეგის ქ. №6-ში. და--თ ბა---–---ე და ან---ა კო---–--ე ოჯა-ური უთანხმოების ნიადაგზე დაშორდნენ ერთმანეთს, რა დროსაც ან---ა კო---–--ე ბავშთან ერთად საცხოვრებლად გადა--და თა--სი მშობლების სა-ლში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ მაკვანეთში.

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- სარჩელი (იხ. ს/ფ 2-17).

- შესაგებელი (იხ. ს/ფ 37-45).

- მხარეთა ა-სნა-განმარტება (იხ.სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

3.2.4. არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე იზრდება დედასთან ან---ა კო---–--ესთან.

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:

- სარჩელი (იხ. ს/ფ 2-17).

- შესაგებელი (იხ. ს/ფ 37-45).

- მხარეთა ა-სნა-განმარტება (იხ.სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

3.2.5. სსიპ სოციალური მომსა-ურების სააგენტოს ბათუმის სოციალური მომსა-ურების ცენტრის სოციალური მუშაკის 2018 წლის 04 სექტემბრის №2507 დასკვნაში მითითებულია: ,,ქ. ოზურგეთი, ყაზბეგის ქ. №6-ში არსებული საცხოვრებელი სა-ლის საყოფაცხოვრებო პირობების შეფასება ვერ მოხერხდა. და--თის თქმით სა-ლი, სადაც ის ოჯა-თან (მეუღლესთან და შვილთან) ერთად ცხოვრობდა მისი საკუთრება არ არის, იქ დროებით იყვნენ, მისი საცხოვრებელი სა-ლი არის სოფ. მაკვანეთში, გოგიეთის უბანში, სადაც ამჟამად მის მშობლებთან და ბაბუასთან ერთად ცხოვრობს.

 

დათოს ამჟამინდელი საცხოვრებელი სა-ლი სოფელ მაკვანეთში არის ნა-ევრად კაპიტალური, პირველ სართულზე არის გაშლილი დარბაზი და გამოყოფილია ერთი ოთა-ი, რომელიც არის სამზარეულო (გარემონტებული), მეორე სართულზე არის სამი საძინებელი, სა-ლი ძირითად არის სარემონტო, სა-ლში არ არის ბავშვის ოთა-ი, და--თის თქმით ბავშვს ცალკე ოთა-ი არ აქვს, რადგან გიორგი სოფლის სა-ლში ერთი დღეც არ გაუთევია, მისი სათამაშოებიც არის ყაზბეგის ქუჩაზე არსებულ სა-ლში, სა-ლში სანიტარულ ჰიგიენური მდგომარეობა არის დამაკმაყოფილებელი.

და--თის დედის ლეილა ჩხარტიშვილის თქმით ოჯა-ით ცხოვრობდა ყაზბეგის ქუჩაზე არსებულ სა-ლში, რომელიც არის კეთილმოწყობილი, მაგრამ მამამთილის ავადმყოფობის გამო მეუღლესთან ერთად გადმოვიდა სოფლის სა-ლში, რომელიც სარემონტოა და თანდათან არემონტებენ და აწესრიგებენ. ხოლო შვილი და რძალი დატოვა თა--ს კუთვნილ სა-ლში, მათი ურთიერთობები თა--დან ვერ აეწყო, მარტო ცხოვრებამაც სიტუაციები ვერ დაარეგულირა, სისტემატურად ჰქონდათ დაძაბული ურთიერთობები, ხშირად შორდებოდნენ და შემდეგ რიგდებოდნენ, ამჟამად საბოლოოდ დასცილდნენ ერთმანეთს. ბავშვი ძირითად იზრდებოდა დედის მშობლებთან, რომლებიც მაკვანეთში ცხოვრობენ.

 

ოჯა-ს აქვს ეკონომიური პრობლემები, სა-ლში სანიტარულ ჰიგიენური მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, მამა და დანარჩენი ოჯა-ის წევრები მზად არიან შვილთან და შვილიშვილთან ჰქონდეთ სისტემატური ურთიერთობა, მაქსიმალურად შეეცდებიან უზრუნველყონ ბავშვის საჭიროებები და მისი უსაფრთხოება იყოს დაცული.’’

 

სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებებს:

- სსიპ სოციალური მომსა-ურების სააგენტოს ბათუმის სოციალური მომსა-ურების სამხარეო ცენტრის სოციალური მუშაკის 2018 წლის 04 სექტემბრის №2507 დასკვნა (იხ. ს/ფ 99-101).

სამოტივაციო ნაწილი:

 

4. შემაჯამებელი სასამართლო დასკვნა

 

საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ა-სნა-განმარტებებისა მოსმენის, ასევე სარჩელის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებისა და საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა სამართლებრივი შეფასების შედეგად სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

 

5. კანონები, რომლებითაც სასამართლომ იხელმძღვანელა

 

- საქართველოს კონსტიტუცია;

,,ბავშვის უფლებათა შესა-ებ’’ კონვეცია;

- ადამიანის უფლებათა და ძირითად თა--სუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის №7 ოქმი;

- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი;

 

6. სამართლებრივი შეფასება

 

6.1. სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი ნაწილით თანა-მად, ყოველ ადამიანს უფლება აქვს თა--ს უფლებათა და თა--სუფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს.

 

უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესაძლებლობა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ფუნდამენტურ პრინციპს წარმოადგენს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანა-მადაც, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. აღნიშნული გულისხმობს პირის უფლებას, დაიცვას თა--სი კანონიერი ინტერესები სასამართლოს მეშვეობით. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ მხარემ მართლზომიერად გამოიყენოს აღნიშნული უფლება, იდავოს ისეთ საკითხებზე, რომელთა გადაწყვეტაც უზრუნველყოფს მისი დარღვეული უფლების აღდგენას. უფლების რეალიზებისას სასამართლო თანაბრად იცვას ორივე მოდავე მხარის კანონიერ ინტერესებს.

 

სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლების რეალიზაცია დისპოზიციურობის პრინციპის გამოვლინებაა, რაც მხარეებს ანიჭებს უფლებას თა--სუფლად განკარგონ თა--ანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ და--ს საგანს... (სსს კოდექსის მე-3 მუხლი). გარდა ამისა, სარჩელის უფლებაში გაერთიანებულია ორი უფლება: 1. სარჩელისა აღძვრის უფლება და 2. სარჩელის დაკმაყოფილების უფლება. სარჩელში სასარჩელო მოთხოვნა უნდა იყოს დასაბუთებული, როგორც მატერიალურ-სამართლებრივი, ისე საპროცესო-სამართლებრივი ნორმების შესაბამისად, რაც წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობას. სარჩელის დასაბუთება, მისი, დაკმაყოფილება, ნაწილობრივ დაკმაყოფილება ან არ დაკმაყოფილება უშუალოდ დაკავშირებულია სამართალწარმოების ისეთ ფუნდამენტურ პრინციპთან, როგორცაა შეჯიბრობითობა და თანასწორობა, რაც განმტკიცებულია საქართველოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის მე-3 პუნქტით, რომლის თანა-მად, სამართალწარმოება ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე.

 

6.2. საქართველოს კონსტიტუციის 36-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების მიხედვით, სა-ელმწიფო ხელს უწყობს ოჯა-ის კეთილდღეობას. დედათა და ბავშვთა უფლებები დაცულია კანონით.

 

საქართველოს კონსტიტუციით აღნიშნული ნორმებით სა-ელმწიფოს ვალდებულებაა ხელი შეუწყოს ოჯა-ის კეთილდღეობას, დაიცვას დედათა და ბავშვთა უფლებები. ამ ნორმით აღიარებულია დედათა და ბავშვთა უფლებების დაცვის კონსტიტუციური გარანტია, რომლის მიხედვით სა-ელმწიფო კისრულობს ბავშვთა უფლებების დაცვის ვალდებულებას, რადგან საერთაშორისო და საქართველოს საკანონმდებლო აქტებით საოჯა-ო ურთიერთობებში უპირატესია ბავშვის ინტერესი.

 

საქართველოს კონსტიტუციის მე-6 მუხლის მიხედვით, საქართველოს კონსტიტუცია სა-ელმწიფოს უზენაესი კანონია. ყველა სხვა სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს კონსტიტუციას. საქართველოს კანონმდებლობა შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასა-ელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ.

 

ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის გარდა მშობელსა და შვილს შორის ურთიერთობების სამართლებრივ ასპექტებს შეეხება ასევე საერთაშორისო სამართლებრივი აქტები, რომლებთან შესაბამისობაშია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი.

საერთაშორისო სამართლებრივი აქტით -,,ბავშვის უფლებათა შესა-ებ’’ კონვენციით (საქართველოში ძალაშია 1994 წლის 21 აპრილიდან), რომელიც ასევე საქართველოს საკანონმდებლო სისტემის შემადგენელი ნაწილია, რეგულირდება ბავშვის მიმართ მზრუნველობის საკითხები. კერძოდ:

 

კონვენციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ბავშვის მიმართ ნებისმიერ ქმედებათა განხორციელებისას, მიუხედავად იმისა, თუ ვინ არის მათი განმა-ორციელებელი, - სა-ელმწიფო თუ კერძო დაწესებულებები, რომლებიც მუშაობენ სოციალური უზრუნველყოფის საკითხებზე, სასამართლოები, ადმინისტრაციული თუ საკანონმდებლო ორგანოები - უპირველესი ყურადღება ეთმობა ბავშვის ინტერესების დაცვის უკეთ უზრუნველყოფას.

 

6.3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1197-ე მუხლის შესაბამისად შვილების მიმართ მშობლებს თანაბარი უფლება-მოვალეობები აქვთ. ბავშვს აქვს უფლება ცხოვრობდეს და იზრდებოდეს ოჯა-ში. ამავე კოდექსის 1198-ე მუხლის შესაბამისად მშობლები უფლებამოსილნი და მოვალენი არიან აღზარდონ თა--ანთი შვილები, იზრუნონ მათი ფიზიკური, გონებრივი, სულიერი და სოციალური განვითარებისათვის, აღზარდონ ისინი საზოგადოების ღირსეულ წევრებად მათი ინტერესების უპირატესი გათვალისწინებით ამავე ნორმის მე-5 ნაწილის თანა-მად მშობლებს ენიჭებათ უფლება და ეკისრებათ ვალდებულება, ჰქონდეთ ურთიერთობა თა--ანთ შვილებთან, განსაზღვრონ თა--ანთ შვილებთან მესამე პირთა ურთიერთობის უფლება.

 

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ხსენებული ნორმის მიხედვით, ბავშვს აქვს უფლება ცხოვრობდეს და იზრდებოდეს ოჯა-ში. კანონის ეს ნორმა მშობლებს ავალდებულებს ჰქონდეთ ურთიერთობა თა--ანთ შვილებთან, შესაბამისად შვილის აღზრდაში მონაწილეობა, მასთან ურთიერთობა არის არა მშობლის უფლება, არამედ მისთვის კანონით დაკისრებული ვალდებულება. მშობლების ძირითადი ვალდებულებაა უზრუნველყოს ბავშვის ამ უფლების რეალიზაცია. ბავშვის ეს უფლება უზრუნველყოფილი უნდა იყო ასევე მშობლების დაშორების შემდეგაც იმგვარად, რომ ბავშვს მიეცეს ორივე მშობელთან ინტენსიური პირადი ურთიერთობის შესაძლებლობა.

 

6.4. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1200-ე მუხლის თანა-მად, შვილების აღზრდის ყველა საკითხს მშობლები ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ. მშობელთა შეუთანხმებლობის შემთხვევაში სადავო საკითხს წყვეტს სასამართლო მშობლების მონაწილეობით. ამავე კოდექსის 1202-ე მუხლის მიხედვით მშობლებს თანაბრად აქვთ უფლება და მოვალეობა თა--ანთი შვილების მიმართ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განქორწინებულნი არიან ან ცალ-ცალკე ცხოვრობენ. მშობლებს, რომელთანაც შვილი ცხოვრობს, უფლება არა აქვს შეზღუდოს მეორე მშობლის უფლება-მოვალეობები.

 

გაეროს მიერ მიღებული ,,ბავშვის უფლებათა კონვენციის” პრეამბულაში აღიარებულია, რომ ბავშვის პიროვნების სრული და ჰარმონიული განვითრებისათვის აუცილებელია იგი იზრდებოდეს ოჯა-ურ გარემოში, ბედნიერების, სიყვარულის და ურთიერთგაგების ატმოსფეროში. ბავშვს, მის ფიზიკური და გონებრივი მოუმწიფებლობის გამო ესაჭიროება სპეციალური დაცვა და ზრუნვა, შესატყვისი სამართლებრივი დაცვის ჩათვლით, როგორც დაბადებამდე, ისე დაბადების შემდეგ.

 

1984 წლის 22 ნოემბერს მიღებული ადამიანის უფლებათა და ძირითად თა--სუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის ოქმი №7-ის მე-5 მუხლის თანა-მად, მეუღლეებს გააჩნიათ კერძო სამართლებრივი ხასიათის თანაბარი უფლებები და მოვალეობები ერთმანეთთან და თა--ანთ ბავშვებთან ურთიერთობებში, ისეთ საკითხებში რომლებიც ეხება ქორწინებაში შესვლას, ქორწინებაში ყოფნას და განქორწინებას. წინამდებარე მუხლი ხელს არ შეუშლის სა-ელმწიფოებს მიიღონ აუცილებელი ზომები ბავშვების ინტერესების დასაცავად.

 

6.5. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1199-ე მუხლის მიხედვით, მშობლების უფლებები არ უნდა განხორციელდეს ისე, რომ ამით ზიანი მიადგეს ბავშვის ინტერესებს.

 

ამდენად, ,,ბავშვის უფლებების შესა-ებ” კონვენციის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თა--სუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მშობლებთან შვილების ურთიერთობის საკითხში არსებითი და გადამწყვეტია ბავშვის ინტერესები, რადგან მშობლის უფლებები არ უნდა განხორციელდეს ისე, რომ ამით ზიანი მიადგეს ბავშვის ინტერესებს. შესაბამისად, მშობლის უფლება უნდა განხორციელდეს ბავშვის ინტერესების სასიკეთოდ.

 

,,ბავშვის უფლებების შესა-ებ’’ კონვენციის მიხედვით, ბავშვის ინტერესში იგულისხმება უპირველეს ყოვლისა მისთვის ოჯა-ური გარემოს შექმნა, მშობლიური სითბოსა და თანაგრძნობის გამოვლენა, მისთვის ჰუმანური და კეთილშობილური პრინციპების შთაგონება. ოჯა-ური გარემოს შექმნა გულისხმობს მშობლებთან, ოჯა-ის სხვა წევრებთან პირადი ურთიერთობის შესაძლებლობას იმ შემთხვევაშიც, როცა ისინი ბავშვისგან განცალკევებით ცხოვრობენ.

 

,,ბავშვის უფლებების შესა-ებ კონვენციის” მე-9 მუხლის თანა-მად, მონაწილე სა-ელმწიფოები უზრუნველყოფენ, რომ ბავშვი არ დაშორდეს თა--ს მშობლებს მათი სურვილის საწინაღმდეგოდ, იმ შემთხვევათა გამოკლებით, როცა კომპეტენტური ორგანოები, სასამართლო გადაწყვეტილების თანა-მად, სათანადო კანონისა და პროცედურის შესაბამისად განსაზღვრავენ, რომ ასეთი დაშორება აუცილებელია და უკეთ ემსა-ურება ბავშვის ინტერესებს. ეს შეიძლება აუცილებელი გა-დეს ამა თუ იმ კონკრეტულ შემთხვევაში, მაგალითად, როცა მშობლები სასტიკად ექცევიან ბავშვს და არ ზრუნავენ მასზე, ან მშობლები ცხოვრობენ ცალ-ცალკე და აუცილებელია ბავშვის საცხოვრებელი ადგილის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღება. მონაწილე სა-ელმწიფოები პატივს სცემენ ერთ ან ორივე მშობელს დაცილებული ბავშვის უფლებას, რეგულარული პირადი ურთიერთობები და პირდაპირი კონტაქტები ჰქონდეს ორივე მშობელთან, იმ შემთხვევის გარდა, როცა ეს ეწინააღმდეგება ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტ ინტერესებს.

,,ბავშვის უფლებების შესა-ებ” კონვენციის 18-ე მუხლის თანა-მად მონაწილე სა-ელმწიფოები ყველაფერს აკეთებენ, რათა უზრუნველყონ ბავშვის აღზრდასა და განვითარებაზე ორივე მშობლის საერთო და თანაბარი პასუხისმგებლობის პრინციპის აღიარება. მშობლებს ან შესაბამის შემთხვევებში კანონიერ მეურვეებს ეკისრებათ ძირითადი პასუხისმგებლობა ბავშვის აღზრდასა და განვითარებაზე, ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტი ინტერესები წარმოადგენს მათი ზრუნვის მთავარ საგანს.

 

6.6. სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1199-ე მუხლით დადგენილია ბავშვის აღზრდის საკითხზე მშობლებს შორის წამოჭრილი და--ს გადაწყვეტის ძირითადი პრინციპი, რომლის მიხედვით მშობლების უფლებები არ უნდა განხორციელდეს ისე, რომ ამით ზიანი მიადგეს ბავშვის ინტერესებს. ის საკითხი, თუ რა არის ბავშვის ინტერესი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს ბავშვთა უფლებების კონვენციის დებულებების საფუძველზე, რომლის მიხედვით მონაწილე სა-ელმწიფოები პატივს სცემენ ერთ ან ორივე მშობელს დაცილებული ბავშვის უფლებას, რეგულარული პირადი ურთიერთობები და პირდაპირი კონტაქტები ჰქონდეს ორივე მშობელთან, იმ შემთხვევის გარდა, როცა ეს ეწინააღმდეგება ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტ ინტერესებს. ყოველ დავაში ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს, ბავშვისა და მშობლების ურთიერთობების ხასიათის და ინტენსივობის მიხედვით, მშობლებთან ბავშვის ურთიერთობის წესი, ასეთი ურთიერობის გავლენა ბავშვის აღზრდის პროცესზე.

 

საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, მათ შორის გაეროს კონვენცია „ბავშვის უფლებათა შესა-ებ“ და სხვა სამართლებრივი აქტები იცავს ბავშვთა ინტერესებს და ა-ორციელებს მათი უფლებების დაცვას. მათი მიზანია ბავშვის ინტერესების დაცვის უკეთესი უზრუნველყოფა.

 

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, ბავშვთან დაკავშირებულ დავებში მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული ყველა დაინტერესებული მხარის ინტერესები, ასევე, უფლებები და თა--სუფლება და, განსაკუთრებით, ბავშვის საუკეთესო ინტერესები და მისი უფლებები კონვენციის მე–8 მუხლის თანა-მად. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2016 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებაში (საქმე „ნ.წ. და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ (განაცხადი N. 71776/12), განმარტებულია, რომ „ბავშვის საუკეთესო ინტერესები უნდა წარმოადგენდეს უმთავრეს განხილვის საგანს და, მისი ბუნებიდან და სერიოზულობიდან გამომდინარე, შეიძლება აჭარბებდეს მშობლების ინტერესებს (იხილეთ, სხვა მრავალთა შორის, ოლსონი (No.2), § 90, იგნაკოლო–ზენიდი, § 94; პლაზა პოლონეთის წინააღმდეგ, No. 18830/07, § 71). სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული ეს პრინციპი საერთოა ბავშვთან დაკავშირებულ ყველა სადაო სამართალურთიერთობაში, რაც გამომდინარეობს ბავშვთა უფლებების კონვენციიდან და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თა--სუფლებათა ევროპული კონვენციის მე-7 დამატებითი ოქმიდან.

 

„ბავშვის უფლებების შესა-ებ“ კონვენციის მიხედვით მშობელთან ბავშვის ურთიერთობის შესაძლებლობა არის არა მარტო მშობლის უფლება, არამედ ბავშვის უფლება, რადგან კონვენცია სა-ელწიფოს აკისრებს ვალდებულებას უზრუნველყოს ბავშვის უფლების განხორციელება, ჰქონდეს მშობლებთან პირადი რეგულარული ურთიერთობები. შესაბამისად, ბავშვის აღზრდისათვის აუცილებელია მშობელთან პირადი ურთიერთობის შესაძლებლობა.

 

ბავშვის ამ უფლების რეალიზაცია შესაძლებელია სრულფასოვნად ვერ განხორციელდეს თუ ეს ეწინააღმდეგება ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტ ინტერესებს. ამდენად, კონვენციითვე არის განსაზღვრული რა შემთხვევაში ვერ განხორციელდება ბავშვის მშობელთან ურთიერთობის უფლება - თუ ეს ეწინააღმდეგება მის ყველაზე ჭეშმარიტ ინტერესებს.

 

6.7. სასამართლო აღნიშნავს, რომ ბავშვის აღზრდისათვის ყველაზე ხელსაყრელი და ჰარმონიული გარემოა ოჯა-ი - ორივე მშობლის მზრუნველობის და ყურადღების ქვეშ ყოფნა. თუმცა სხვადასხვა მიზეზთა გამო ამ ინტერესის რეალიზაცია გარკვეულ შემთხვევებში შეუძლებელია. ასეთი მიზეზია მშობლების განქორწინება, რის გამოც ბავშვს უწევს ერთერთი მშობლისგან განცალკევებით ცხოვრება.

 

მშობლების დაშორება არის ისეთი გარემოება, როცა შეუძლებელია თანაბრად განაწილდეს ბავშვის ორივე მშობელთან ცხოვრების შესაძლებლობა და დრო. საკითხი უნდა გადაწყდეს ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით. ბავშვის ასაკის გამო (4 წლის) მისი მოსაზრების სხდომაზე მოსმენა ან სოციალური მუშაკის მიერ გამოკითხვა შესაძლებელი არ არის.

 

ბავშვის უფლებების კონვენციის 12-ე მუხლის თანა-მად, ,,მონაწილე სა-ელმწიფოები უზრუნველყოფენ საკუთარი შეხედულებების ჩამოყალიბების უნარის მქონე ბავშვის უფლებას, თა--სუფლად გამოთქვას თა--სი შეხედულებები ნებისმიერ საკითხზე, რომელიც მას ეხება, ამასთან, ბავშვის შეხედულებებს სათანადო ყურადღება ეთმობა მისი ასაკისა და სიმწიფის შესაბამისად. ამ მიზნით ბავშვს, კერძოდ, ეძლევა შესაძლებლობა, მოუსმინონ მას სასამართლო თუ ადმინისტრაციული წესით ნებისმიერი საქმის განხილვისას, რომელიც ბავშვს ეხება, როგორც უშუალოდ, ასევე წარმომადგენლის ან შესაბამისი ორგანოს მეშვეობით, ეროვნული კანონმდებლობის პროცესუალური ნორმებით გათვალისწინებული წესით.”

 

ოზურგეთის რაიონულის სასამართლოს 2018 წლის 16 ივლისის განჩინებით მცირეწლოვან გიორგი ბა---–---ეს დაენიშნა საპროცესო წარმომადგენელი, რომელსაც დაევალა დაიცვას მისი ინტერესები.

6.8. ,,ბავშვთა უფლებების შესა-ებ კონვენციის” მე-16 მუხლის თანა-მად, არც ერთი ბავშვი არ შეიძლება იყოს პირადი და ოჯა-ური ცხოვრების, საცხოვრებელი ბინის ხელშეუხებლობის ან კორესპონდენციის საიდუმლოების უფლებათა მის მიერ განხორციელებაში თვითნებური ან უკანონო ჩარევის, ან მისი ღირსებისა და რეპუტაციის უკანონო ხელყოფის ობიექტი. ამ ნორმის მიხედვით, დაუშვებელია ბავშვი იყოს პირადი და ოჯა-ური ცხოვრების უკანონო ხელყოფის ობიექტი.

 

მოცემულ შემთხვევაში გიორგი ბა---–---ე ცხოვრობს და იზრდება ძირითადად დედასთან, მას შემდეგ, რაც მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ.

 

სასამართლო აღნიშნავს, რომ მცირეწლოვან ასაკში ბავშვი განსაკუთრებულად მიჯაჭვულია და ა-ლო ურთიერთობა აქვს იმ პირთან, რომელი მის აღზრდაში ინტენსიურად, ყოველდღიურად ჩართულია. მცირეწლოვანი ასაკის გამო ბავშვს აქვს კვების და ძილის სპეციალური რეჟიმი. მცირეწლოვანი ასაკის ბავშვის ძილის რეჟიმი ზრდასრული ადამიანის ძილის რეჟიმისგან მკვეთრად განსხვავდება და მას აუცილებლად სჭირდება ძილის დროს მეთვალყურე, განსაკუთრებით ა-ლობელი ადამიანი, რომელთანაც ბავშვი მშვიდად იგრძნობს თავს.

 

სასამართლო განმარტავს, რომ ბავშვის აღზრდის პროცესში დედის როლი და მნიშვნელობა განსაკუთრებულია და ეს განპირობებულია დედასა და შვილს შორის მჭიდრო ბიოლოგიური კავშირით, რაც მყარდება ბავშვის დაბადებამდე. თუმცა ბავშვის აღზრდის პროცესში ასევე მნიშვნელოვანია მამის როლი, მისი პირადი და ინტენსიური მონაწილეობა ბავშვის აღზრდაში. ბავშვის უფლებაა აღიზარდოს ოჯა-ურ გარემოში, ბავშვს ეს უფლება რა თქმა უნდა შენარჩუნებული აქვს მშობლების განქორწინების შემდეგად, რის გამოც მშობლებმა და მათი და--ს შემთხვევაში სა-ელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს ბავშვის ამ უფლების დაცვა. მშობლების განქორწინების შემდეგაც ბავშვმა უნდა შეიგრძნოს ორივე მშობლის ინტენსიური, უშუალო, ფიზიკური ჩართულობა მასზე ზრუნვაში.

 

მცირეწლოვანი ასაკის ბავშვთან მშობლების ურთიერთობის საკითხი ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია მათი ურთიერთობის ხასიათზე, მშობლის დამოკიდებულებაზე და უნარებზე. მშობლების განქორწინების შემდეგ თუ ეს შესაძლებელია, ბავშვს უნდა მიეცეს შესაძლებლობა უშუალო ურთიერთობა ჰქონდეს იმ მშობელთან, რომელთანაც ძირითადად არ ცხოვრობს. ამ გზით არის შესაძლებელი ბავშვის გარშემო შეიქმნას ოჯა-ური გარემო, იგრძნოს ორივე მშობლის შეძლებისდაგვარად თანაბარი მონაწილეობა მის აღზრდაში, არ გაუცხოვდეს იმ მშობლის მიმართ, რომელთანაც მუდმივად არ ცხოვრობს.

 

სასამართლო განმარტავს, რომ ორივე მშობელთან ბავშვის ურთიერთობა მისი აღზრდისათვის აუცილებელია, რადგან მისი ჯანსაღი ფიზიკური, ემოციური და ფსიქოლოგიური განვითარებისათვის აუცილებელია გრძნობდეს ორივე მშობლის მზრუნველობას, ნათლად აღიქვამდეს მშობლის უშუალო მონაწილეობას მის აღზრდაში. ამასთან, ასეთი ურთიერთობის ჩამოყალიბება აუცილებელია მცირეწლოვანი ასაკიდანვე.

 

ბავშვს მისი ასაკის გამო არა აქვს დამოუკიდებლად მასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი. ბავშვი ჯერ განვითარების პროცესშია და დამოკიდებულია მშობლების მიერ შექმნილ გარემოზე. აქედან გამომდინარეობს მშობლის ვალდებულება უზრუნველყოფს ბავშვის აღზრდისათვის ოჯა-ური გარემო, განქორწინების შემდეგ უზრუნველყოს, რომ ბავშვს ჰქონდეს მეორე მშობელთან ინტენსიური ოჯა-ური ურთიერთობის შესაძლებლობა. მშობელთან ურთიერთობის შეზღუდვის საფუძვლები სათანადოდ უნდა იყოს დასაბუთებული და არგუმენტირებული და ამ საკითხის გადაწყვეტა ინდივიდუალურია ყოველი ოჯა-ისათვის ოჯა-ის წევრებს შორის ჩამოყალიბებული ურთიერთობის კვალობაზე.

 

სასარჩელო მოთხოვნა, რომელიც ეხება გიორგი ბა---–---ის ექვსი წლის ასაკის მიღწევიის შემდეგ მამას და--თ ბა---–---ეს დამატებით მიეცეს ყოველწლიურად ბავშვი გიორგი ბა---–---ე წაიყვანოს თა--ს საცხოვრებელ ადგილზე ზაფხულის არდადეგებზე ყოველწლიურად 18 ივლისიდან 20 აგვისტომდე, ასევე საშობაო არდადეგებზე 06 იანვრიდან 15 იანრამდე, არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ვინაიდან სა-ეზეა სამომავლო მოთხოვნა, რომლის დროსაც ბავშვის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე აუცილებელია დაცული იქნეს კანონის მოთხოვნები.

 

7. საპროცესო ხარჯები:

7.1. „სა-ელმწიფო ბაჟის შესა-ებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანა-მად, სა-ელმწიფო ბაჟი არის საქართველოს ბიუჯეტებში შენატანი, რომელსაც იხდიან ფიზიკური და იურიდიული პირები სა-ელმწიფოს მიერ მათი ინტერესების შესაბამისი იურიდიული მოქმედებების შესრულებისათვის და სათანადო საბუთების გაცემისათვის. ამავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით კი განსაზღვრულია სა-ელმწიფო ბაჟის გადამხდელი სუბიექტები და გათვალისწინებულია, რომ სა-ელმწიფო ბაჟის გადამხდელებად ითვლებიან ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთა ინტერესებიდან გამომდინარეც სპეციალურად რწმუნებული დაწესებულებები ასრულებენ იურიდიულ მოქმედებებს და გასცემენ შესაბამის საბუთებს.

 

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანა-მად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მოსარჩელე უარს იტყვის სარჩელზე, მოპასუხე ცნობს სარჩელს ან მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თა--სუფლდებიან სა-ელმწიფო ბაჟის გადა-დისაგან.

 

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის - და--თ ბა---–---ის მიერ გადა-დილია სა-ელმწიფო ბაჟი 50 ლარის ოდენობით. მოპასუხემ - ან---ა კო---–--ემ განქორწინების ნაწილში სარჩელი ცნო. შესაბამისად, განქორწინების ნაწილში თა--სუფლდება სა-ელმწიფო ბაჟის გადა-დისაგან.

 

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანა-მად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადა-და, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთა--სუფლებული იყოს სა-ელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადა-დისაგან.

 

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ სარჩელზე გადა-დილია პროცესის ხარჯი - სა-ელმწიფო ბაჟი 100 ლარის ოდენობით, რაც უნდა დაეკისროს მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ.

 

8. უზრუნველყოფის ღონისძიებასთან დაკავშირებული საკითხები:

სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გამოყენებული არ ყოფილა.

 

სარეზოლუციო ნაწილი:

 

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 49, 53-ე, 243-ე, 244-ე, 248-ე, 249-ე, 257-ე, 2591-ე მუხლებით და

 

გადაწყვიტა:

 

1. და--თ ბა---–---ის სარჩელი ან---ა კო---–--ის მიმართ დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

 

2. შეწყდეს და--თ ბა---–---ის (პ/ნ 33001032095) და ან---ა კო---–--ის (პ/ნ 33001073231) ქორწინება განქორწინებით (ქორწინების შესა-ებ აქტის რეგისტრაციის თარიღი:24.01.2014 წელი; აქტის ჩანაწერი 21143000022, ქორწინების მოწმობის გაცემის ტარიღი 26.06.2018 წელი, მოწმობის N42181000466.

3. განემარტოს მხარეებს, რომ ქორწინება შეწყვეტილად ითვლება სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში განქორწინების რეგისტრაციის მომენტიდან;

 

4. მოპასუხე და--თ ბა---–---ე უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადა-დილი ბაჟის თანხის ნაწილი განქორწინების მოთხოვნის ნაწილში 50 (ორმოცდაათი) ლარის ოდენობით შემდეგი ანგარიშიდან გადამხდელის ბანკი: ს ,,საქართველოს ბანკი“ მიმღბის ბანკი სა-ელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, სა-აზინო კოდი 300901350, გადა-დის თარიღი 04.07.2018, საგადასა-ადო დავალება N1.

 

6. მოსარჩელე და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს მისი ადგილსამყოფელის მიხედვით არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე ყოველი თვის პირველ და მესამე კვირაში შაბათ დღის 12:00 საათიდან შაბათი დღის 20:00 საათამდე, კვირა დღის 12:00 საათიდან კვირა დღის 20:00 საათამდე.

7. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება ნა-ოს დედის - ან---ა კო---–--ის ადგილსამყოფელის მიხედვით მისი არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე, ყოველი თვის მეორე და მეოთხე კვირაში - სამშაბათს და ხუთშაბათს 12:00 საათიდან 18:00 საათამდე.

8. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წაიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი (და--თ ბა---–---ის) ადგილსამყოფელის მიხედვით ბავშვის დაბადების დღეს - ყოველი წლის 25 სექტემბერს 12:00 საათიდან 17:00 საათამდე.

9. და--თ ბა---–---ეს მიეცეს უფლება წამოიყვანოს არასრულწლოვანი შვილი გიორგი ბა---–---ე მისი ადგილსამყოფელის მიხედვით ყოველი წლის 13 იანვარს 12:00 საათიდან 13 იანვრის 20 საათამდე და ყოველი წლის 14 იანვარს 12:00 საათიდან 14 იანვრის 20:00 საათამდე.

10. და--თ ბა---–---ის მოთხოვნა ექვსი წლის ასაკის მიღწევის შემდეგ მამის და--თ ბა---–---ესთან ყოველწლიურად ბავშვის ზაფხულის და საშობაო არდადეგებზე წაყვანასთან დაკავშირებით არ დაკმაყოფილდეს;

11. მოპასუხე ან---ა კო---–--ეს მოსარჩელის და--თ ბა---–---ის სასარგებლოდ დაეკისროს მის მიერ წინასწარ გადა-დილი სა-ელმწიფო ბაჟის 100 (ასი) ლარის გადა-და;

 

12. გადაწყვეტილების გასაჩივრების მსურველი მხარე, თუ ის ესწრება გადაწყვეტილების გამოცხადებას ან მისთვის ცნობილია გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი, ვალდებულია გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა, გამოცხადდეს ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილების ასლი. წინააღმდეგ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს. ამ ვადის გაგრძელება და აღდგენა დაუშვებელია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლით გათვალისწინებული პირებისათვის, ასევე პატიმრობაში მყოფი იმ პირებისათვის, რომლებსაც არ ჰყავთ წარმომადგენელი, გადაწყვეტილების ასლის გაგზავნა და ჩაბარება უზრუნველყოს სასამართლომ ამავე კოდექსის 70–78-ე მუხლებით დადგენილი წესით;

 

13. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო წესით ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში (მისამართი: ქ. ქუთაისი ნიუ-პორტის ქ. №32), გადაწყვეტილების მე-12 პუნქტით გათვალისწინებული წესების დაცვით, მხარეთათვის დასაბუთებული გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან 14 დღის ვადაში ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს (მისამართი: ოზურგეთი, სიორიძის ქ. №14) მეშვეობით;

 

მოსამართლე: ნანა ჯოხაძე