საერთო საკუთრების გაყოფა, წილის გამოყოფა

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია: თანასაკუთრება, რომელიც არ არის მეუღლეთა და არ არის გაუყოფელი სამკვიდრო (განქორწინებულ მეუღლეებზე — 3-წლიანი ხანდაზმულობა (სამოქალაქო კოდექსის 1171-ე მუხლი)). წილები — რეესტრის ამონაწერის მიხედვით; წილები თანაბარია, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი (სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლი).

2. გამოსვლის უფლება: ნებისმიერ თანამესაკუთრეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს გაყოფა (სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლი); გაყოფის მოთხოვნას ხანდაზმულობა არ ვრცელდება (სამოქალაქო კოდექსის 968-ე მუხლი). შეთანხმება „არ გავიყოთ“ საპატიო მიზეზით გაყოფას ხელს არ უშლის (სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლი); გაყოფის ვადიანი აკრძალვა თანამესაკუთრის გარდაცვალებით კარგავს ძალას, თუ სხვა რამ არ არის შეთანხმებული (სამოქალაქო კოდექსის 962-ე მუხლი).

3. გაყოფის წესი: ნატურით გაყოფა — მხოლოდ თუ ობიექტი იყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების დაკარგვის გარეშე (თანაბარი წილები — წილისყრით) (სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი); სხვა შემთხვევაში — ობიექტის გაყიდვა და ამონაგების გაყოფა (სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლი); მიწის ნაკვეთი იყიდება იძულებითი აუქციონის წესებით (სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლი); თუ არ გაიყიდა — ნებისმიერს შეუძლია მოითხოვოს განმეორებითი აუქციონი ხარჯების რისკით საკუთარ თავზე (სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლი). ბინა, როგორც წესი, ღირებულების დაკარგვის გარეშე არ იყოფა. წილის გამოსყიდვა — მხოლოდ შეთანხმებით; „მცირე წილის“ იძულებითი გამოსყიდვა ზოგად ნორმებში არ არსებობს.

4. სასამართლოს გარეშე: თავის წილს თითოეული თავად განკარგავს, მთლიან ობიექტს — მხოლოდ ყველა ერთად (სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლი); წილის შეძენის უპირატესი უფლება — მხოლოდ კანონით ან შეთანხმებით (სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლი).

5. გაყოფამდე: თითოეული სარგებლობს ობიექტით სხვების ხელშეშლის გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლი); თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე მისი წილი სარგებლობაში ვერ შემცირდება (სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლი); ხარჯები — წილის პროპორციულად (სამოქალაქო კოდექსის 960-ე მუხლი); თანამესაკუთრის ვალი საერთო ქონებასთან დაკავშირებით გაყოფისას იფარება მისი ნაწილიდან (სამოქალაქო კოდექსის 966-ე მუხლი).

6. წესი: გაყოფის/გამოსყიდვის წერილობითი წინადადება → შეთანხმება რეესტრში რეგისტრაციით ან სარჩელი; უძრავი ქონების გაყოფის სარჩელი შეიტანება მისი ადგილმდებარეობის სასამართლოში (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-18 მუხლი); შეფასება — ექსპერტიზით.

7. სად მიმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო; საჯარო რეესტრი — გაყოფის შესახებ შეთანხმების რეგისტრაცია; ნოტარიუსი.

8. მტკიცებულებები: რეესტრის ამონაწერი (წილები, ტვირთები), საკადასტრო/ტექნიკური გეგმა, შეფასება, ხარჯების ქვითრები, გაყოფის წინადადების შემცველი მიმოწერა.

9. ხაფანგები: გაყოფის მოთხოვნის „ვადაგასულად“ მიჩნევა; წილის იძულებითი გამოსყიდვის მოლოდინი რუსული მოდელით; გაუყოფელი ბინის ნატურით გაყოფის მოთხოვნა — შედეგი იქნება გაყიდვა.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ნებისმიერ თანამესაკუთრეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს გაყოფა; ხანდაზმულობა არ არსებობს (განქორწინებულ მეუღლეებზე — სხვაგვარად)
• ნატურით გაყოფა — მხოლოდ ღირებულების დაკარგვის გარეშე; სხვა შემთხვევაში გაყიდვა და ამონაგების გაყოფა
• თავისი წილი შეიძლება გაიყიდოს დანარჩენების თანხმობის გარეშე; საერთო ობიექტი — მხოლოდ ყველასთან ერთად
• სარგებლობა და ხარჯები გაყოფამდე, უძრავი ქონების ადგილმდებარეობის სასამართლო