განაჩენის გასაჩივრება

რა უნდა გააკეთოთ

1. ვადები პირველ რიგში: სააპელაციო საჩივარი განაჩენის გამომტანი სასამართლოში შეაქვთ მისი საჯაროდ გამოცხადებიდან 1 თვის ვადაში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 293-ე მუხლი). განაჩენი კანონიერ ძალაში შედის და აღსასრულებლად მიიქცევა საჯარო გამოცხადებისთანავე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლი); აპელაციის შეტანა განაჩენის აღსრულებას არ აჩერებს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 293-ე მუხლი) — ვადა არ ელოდება დასაბუთებული ტექსტის მიღებას.

2. განაჩენის ტიპი: გარიგებით — საპროცესო შეთანხმებით გამოტანილი განაჩენი საჩივრდება მხოლოდ 15 დღის განმავლობაში და ვიწრო საფუძვლებით (იძულება, მოტყუება, დაცვის უფლების დარღვევა და სხვ.) (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი); ნაფიცი მსაჯულები — ნაფიც მსაჯულთა ვერდიქტით გამოტანილ განაჩენზე სააპელაციო საჩივარი არ შედის (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 292-ე მუხლი).

3. ვის შეუძლია შეტანა: სააპელაციო საჩივრის უფლება აქვს ბრალმდებელს, ზემდგომ პროკურორს, მსჯავრდებულს და/ან მის ადვოკატს (დაზარალებული ნუსხაში არ არის) (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 292-ე მუხლი). დაზარალებული გამართლების შემთხვევაში პროკურორს სთხოვს საჩივრის შეტანას; დაზარალებულს მისი თხოვნით წინასწარ ატყობინებენ სააპელაციო/საკასაციო სხდომის შესახებ (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 58-ე მუხლი).

4. შინაარსი: საჩივარში — განაჩენის რომელი დებულებები საჩივრდება, რაში მდგომარეობს მათი უკანონობა/დაუსაბუთებლობა, მტკიცებულებები, მათ შორის ახალი (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 293-ე მუხლი); საჩივრის ნაკლის შემთხვევაში სასამართლო მის გამოსასწორებლად 5 დღეს იძლევა; გამოუსწორებლობისას საჩივარი დაუშვებელია, განჩინება საბოლოოა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 295-ე მუხლი); განაჩენის უკანონობის/დაუსაბუთებლობის მტკიცების ტვირთი აპელანტზეა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 297-ე მუხლი); ახალი მტკიცებულება გამოიკვლევა, თუ ის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია და პირველ ინსტანციაში მისი წარდგენა ობიექტურად შეუძლებელი იყო (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 297-ე მუხლი).

5. ფარგლები: მხოლოდ დაცვის საჩივრით (ბრალდების საჩივრის გარეშე) სასამართლოს არ აქვს უფლება, გააუარესოს მსჯავრდებულის მდგომარეობა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 298-ე მუხლი); მხოლოდ სასჯელზე საჩივრისას (და ნაკლებად მძიმე დანაშაულებზე) სასამართლოს შეუძლია სხდომის გარეშე შეამციროს სასჯელი არაუმეტეს მეოთხედით (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 295-ე მუხლი).

6. კასაცია: საკასაციო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოს განაჩენზე — მის გამომტან სასამართლოში, გამოცხადებიდან 1 თვის ვადაში; განიხილავს უზენაესი სასამართლო (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 302-ე მუხლი); კასაცია დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დასაბუთებულია დაშვების საფუძველი (მაგ., სააპელაციო სასამართლოს მიერ ნორმების არსებითი დარღვევა, პრაქტიკასთან განსხვავება); უარი საბოლოოა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლი).

7. სად მიმართოთ: განაჩენის გამომტანი სასამართლო (საჩივრის შეტანა); სააპელაციო სასამართლო — სისხლის სამართლის საქმეთა პალატა; საქართველოს უზენაესი სასამართლო — კასაცია.

8. მტკიცებულებები: განაჩენის ასლი და სხდომის ოქმი, საქმის მტკიცებულებები, ახალი მტკიცებულებები იმის ახსნით, რატომ არ იყო ისინი პირველ ინსტანციაში.

9. ხაფანგები: ვადის ათვლა ასლის მიღებიდან ან „კანონიერ ძალაში შესვლის“ მოლოდინი — განაჩენი უკვე სრულდება; ახალი მტკიცებულებები იმის ახსნის გარეშე, რატომ ვერ იქნა ისინი ადრე წარდგენილი; დაზარალებული თავად შეაქვს აპელაციას — მისი საჩივარი გათვალისწინებული არ არის.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• აპელაციის ვადა — გამოცხადებიდან 1 თვე, საჩივარი შეაქვთ განაჩენის გამომტან სასამართლოში
• განაჩენი მაშინვე სრულდება, აპელაცია მას არ აჩერებს
• ვის აქვს გასაჩივრების უფლება (მსჯავრდებული/ადვოკატი/პროკურორი; დაზარალებულს — არა)
• აპელაციის ფარგლები — ახალი მტკიცებულებები და დაცვის საჩივრით მდგომარეობის გაუარესების აკრძალვა
• კასაცია უზენაეს სასამართლოში — 1 თვე და დასაშვებობის ფილტრი