2. თავის განვითარების პროცესში ორივე ფორმა გაივლის 2 პერიოდს: პირველი პერიოდი – ანთებად-დისტროფიული ცვლილებები; მეორე პერიოდი - პროდუქციულ-სკლეროზული ცვლილებები.
ა) პირველი პერიოდი, როგორც წესი, რენტგენოლოგიურად არ გამოისახება. იგი ხასიათდება სხვადასხვა მორფოლოფიური ფორმის ანთების პათოჰისტოლოგიური სიმპტომატიკით. აგრეთვე, ფილტვების სურფაკტანტური სისტემის დისტროფიული ცვლილებებით. სხვადასხვა სახის მტვრის შესუნთქვისას ქსოვილოვანი ცვლილებები მორფოგენეზის ოთხ სტადიას გადიან:
I სტადია: ალვეოლური ლიპოპროტეინოზი.
II სტადია: სეროზულ-დესქვამაციური ალვეოლიტი კატარალური ენდობტრონქიტით.
III სტადია: კონიოგენური ლიმფანგოიტი გრანულომატოზური ხასიათის ანთებადი რეაქციის შესაძლო ფორმირებით.
IV სტადია: კონიოგენური პნევმოსკლეროზი.
დ) გრანულომების ტიპის წარმოქმნა დამოკიდებულია მოქმედი მტვრის ხასიათზე. კვარცის 10%-ზე მეტი შემცველობის, მაღალი ფიბროგენობის მტვრის ზემოქმედება იწვევს, უპირატესად, მაკროფაგული (მტვერ-უჯრედოვანი) გრანულომების გაჩენას. მასენსიბილიზებელი ნივთიერებების შემცველი მტვრის მოქმედებისას ვითარდება ეპითელურ უჯრედოვანი გრანულომები, რომლებიც განვითარდებიან არა მარტო ფილტვის პარენქიმაში, არამედ, არცთუ იშვიათად, ბრონქების ლორწოვან გარსშიც. პნევმოკონიოზის მეორე პერიოდი, პნევმოფიბროზის განვითარების გამო, უკვე რენტგენოლოგიურად გამოვლინდება და მოიცავს რენტგენოლოგიური სიმპტომების მრავალფეროვნებას.
თავი VI. პნევმოკონიოზების კლინიკო-ფუნქციური დახასაითებ