პოლიცია ამბობს, რომ ეს სამოქალაქო დავაა და არა თაღლითობა

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია განზრახვის მომენტის მიხედვით: თაღლითობა — სხვისი ქონების დაუფლება მითვისების მიზნით მოტყუებით (მოტყუება უკვე ფულის მიღების მომენტში) (სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლი). მოტყუების ნიშნები: სხვისი სახელი, არარსებული ობიექტი, ბევრი „კლიენტი“, გადახდისთანავე გაუჩინარება. ფული მინდობილია გარკვეული მიზნით და საკუთარ თავზე დაიხარჯა: მითვისება/გაფლანგვა — ფული კანონიერად იყო მინდობილი, შემდეგ კი მიითვისეს ან დახარჯეს (სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლი). ნაწილობრივი შესრულება, დავა ხარისხზე ან ვადაზე — როგორც წესი, სამოქალაქო დავაა.

2. განცხადება — წერილობით, მოტყუების ფაქტებით: დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიღებისას გამომძიებელი/პროკურორი ვალდებულია, დაიწყოს გამოძიება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-100 მუხლი); განცხადების მიღების შესახებ წერილობითი ცნობა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 101-ე მუხლი); თუ დაზარალებულად 48 საათში არ ცნეს — ზემდგომ პროკურორთან (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 56-ე მუხლი).

3. დახურეს როგორც „სამოქალაქო დავა“: „სამოქალაქო დავა“ = შეწყვეტა: არ არის სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი); შეწყვეტის დადგენილების ასლს პროკურორი დაზარალებულს უგზავნის 1 კვირის ვადაში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლი); ერთჯერადი საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან; თაღლითობის საქმეზე მისი გადაწყვეტილება, როგორც წესი, საბოლოოა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლი).

4. პარალელურად — სამოქალაქო გზა, რომელიც ფულს უფრო ხშირად აბრუნებს: პრეტენზია, ხელშეკრულებისგან ხელის აღება დანიშნული დამატებითი ვადის გასვლის შემდეგ (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი); მიღებულის (ავანსის) დაბრუნება (სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი); ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი (სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლი); სარჩელის უზრუნველყოფა — მოპასუხის ქონებაზე/ანგარიშებზე ყადაღა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლი).

5. ვადები: სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობა — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი); ვადა იწყება იმ მომენტიდან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო დარღვევის შესახებ (სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი); ხანდაზმულობა წყდება სარჩელის შეტანით (ან მოთხოვნის შესახებ სახელმწიფო ორგანოსა თუ სასამართლოსადმი სხვაგვარი მიმართვით) (სამოქალაქო კოდექსის 138-ე მუხლი). არ დაელოდოთ სისხლის სამართლის საქმის შედეგს — უფრო საიმედოა სარჩელის შეტანა.

6. სად მივმართოთ: პოლიცია/პროკურატურა; ზემდგომი პროკურორი; რაიონული (საქალაქო) სასამართლო სამოქალაქო სარჩელით.

7. მტკიცებულებები: ხელშეკრულება/ხელწერილი, გადარიცხვები, მიმოწერა; მოტყუების მტკიცებულებები (სხვისი სახელი, სხვა დაზარალებულები); პრეტენზია.

8. ხაფანგები: მხოლოდ „ფული არ დამიბრუნა“-ს დაწერა — მოტყუების ფაქტების გარეშე ეს სამოქალაქო დავაა; სისხლის სამართლის საქმის მოლოდინი და სამოქალაქო ხანდაზმულობის გაშვება; განცხადება ვალის გამო ზეწოლისთვის ან გაზვიადებით — ცრუ დასმენაა; „საქმის აღძვრაზე უარის“ ძიება — საქართველოში საქმეს პროკურორის დადგენილებით წყვეტენ.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ზღვარი — მოტყუება და ფულის მიღების მომენტში არშესრულების განზრახვა (თაღლითობა) ან მინდობილის მითვისება და არა უბრალოდ ხელშეკრულების შეუსრულებლობა
• გამოძიების დაწყების ვალდებულება, განცხადების შესახებ ცნობა, დაზარალებულის სტატუსი
• შეწყვეტა როგორც „სამოქალაქო დავა“: ასლი 1 კვირაში, ერთჯერადი საჩივარი ზემდგომ პროკურორთან
• პარალელური სამოქალაქო გზა: პრეტენზია, ხელშეკრულებისგან ხელის აღება, ავანსისა და ზიანის დაბრუნება, ქონებაზე ყადაღა; ხანდაზმულობა 3 წელი