შრომა
დისტანციური მუშაობა: გაფორმება, რეჟიმი, კონტროლი და ოფისში დაბრუნება
შრომის კოდექსში დისტანციური მუშაობის შესახებ ცალკე თავი არ არის, ამიტომ პირობებს ხელშეკრულება განსაზღვრავს. გვერდზე განმარტებულია, როდის შეიძლება ოფისში დაბრუნება თანხმობის გარეშე, როგორ მოქმედებს სამუშაო დროის წესები და რა ზღვარი აქვს ვიდეომონიტორინგს.
რა უნდა გააკეთოთ
დისტანციურ მუშაობაზე გადაყვანა ან ოფისში დაბრუნება: არსებითი პირობები იცვლება მხოლოდ შეთანხმებით (შრომის კოდექსის მე-20 მუხლი). პასუხში ყოველთვის დაასახელეთ გამონაკლისი, რომელსაც დამსაქმებელი მოიშველიებს: სამუშაო ადგილის შეცვლა არსებითი პირობის ცვლილება არ არის, თუ გზა დღეში არაუმეტეს 3 საათია და არაპროპორციულ ხარჯებს არ მოითხოვს (შრომის კოდექსის მე-20 მუხლი); დღის დასაწყისის/დასასრულის 90 წუთამდე გადაწევაც (ორივე ერთდროულად უკვე არსებითია) (შრომის კოდექსის მე-20 მუხლი). დასაქმებულის არგუმენტი: დისტანციური მუშაობა პირდაპირ წერია ხელშეკრულებაში — იცვლება არა მხოლოდ მისამართი, არამედ თავად სამუშაო რეჟიმი, ამიტომ დასაქმებულის თანხმობის გარეშე ასეთი გადაყვანა სადავოა.
შრომის კოდექსში დისტანციური მუშაობის თავი არ არის — წყვეტს ხელშეკრულება: სამუშაო ადგილი ხელშეკრულების არსებითი პირობაა (შრომის კოდექსის მე-14 მუხლი); სამუშაო დრო და დასვენებაც (შრომის კოდექსის მე-14 მუხლი). ჩაწერეთ ადგილი, ხელმისაწვდომობის საათები, დროის აღრიცხვა, აღჭურვილობა, ხარჯები, ოფისში დაბრუნება.
დრო: სამუშაო დრო — ნებისმიერი დრო დამსაქმებლის განკარგულებაში (მათ შორის „კავშირზე ყოფნა“) (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი); კვირაში არაუმეტეს 40 საათი, დღეებს შორის დასვენება — არანაკლებ 12 საათი (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი); ნამუშევარი დროის ყოველდღიური აღრიცხვა, მათ შორის ელექტრონულად (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი); ნორმაზე მეტი — ზეგანაკვეთური შეთანხმებით და გაზრდული განაკვეთით (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი).
ხარჯები: კანონი მათ კომპენსაციას არ მოითხოვს — მხოლოდ ხელშეკრულება; უსაფრთხო სამუშაო გარემო დამსაქმებლის ვალდებულებაა (შრომის კოდექსის 45-ე მუხლი).
კონტროლი: დასაქმებულის სამუშაოს ვიდეომონიტორინგი — მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი), კონკრეტული მიზნის წერილობითი გაფრთხილებით („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი); დაუშვებელია იქ, სადაც კონფიდენციალურობის გონივრული მოლოდინია („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი); საჩივარი — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (სახელმწიფო აუდიტის სამსახური) ან სასამართლო („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლი).
დაცვა: წერილობითი შეპასუხება; შრომის კოდექსიდან გამომდინარე სარჩელი — 1 წელი იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ გაიგეთ (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი).
სად მივმართოთ: სასამართლო — რაიონული/საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია; შრომის ინსპექციის სამსახური; სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (მონაცემები).
მტკიცებულებები: ხელშეკრულება და დისტანციური მუშაობის დამატებითი შეთანხმებები, მიმოწერა რეჟიმის შესახებ, ლოგები და შეტყობინებები არასამუშაო დროს, ოფისამდე გზის დრო, მონიტორინგის შეტყობინებები.
ხაფანგები: ინტერნეტის კომპენსაციის მოთხოვნა „კანონით“; ოფისში ნებისმიერი გამოძახების უკანონოდ მიჩნევა; „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურში“ საჩივარი — ზედამხედველობა ახლა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს აქვს.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- დისტანციური მუშაობის ცალკე თავი არ არის — პირობები (ადგილი, დრო, ხარჯები) ხელშეკრულებაში ფიქტირდება როგორც არსებითი
- არსებითი პირობები იცვლება მხოლოდ შეთანხმებით, მაგრამ სამუშაო ადგილის შეცვლა დღეში 3 საათამდე გზის ფარგლებში მათ ცვლილებად არ ითვლება
- სამუშაო დრო, 40 საათი, დროის აღრიცხვა და ზეგანაკვეთურის ანაზღაურება დისტანციურადაც მოქმედებს
- ვიდეომონიტორინგი — მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში წერილობითი გაფრთხილებით; საჩივარი — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური
მოქმედი ნორმები
საქართველოს შრომის კოდექსი
- მუხლი 20. შრომითი ხელშეკრულების პირობების შეცვლა
- მუხლი 74. ხანდაზმულობის ვადა
- მუხლი 24. სამუშაო დროის ხანგრძლივობა
- მუხლი 14. შრომითი ხელშეკრულების შინაარსი
- მუხლი 27. ზეგანაკვეთური სამუშაო
- მუხლი 45. უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოთი უზრუნველყოფის უფლება
- მუხლი 25. ცვლაში მუშაობისთვის განსაზღვრული სამუშაო დრო
- მუხლი 26. სამუშაო დროის შეჯამებული აღრიცხვის წესი