„საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ და „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2019-2022 წლებისათვის“

„საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი თბილისი 2018 პროექტი საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ თავი I საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მაჩვენებლები მუხლი 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 9,750,327.0 10,314,248.0 8,991,307.5 გრანტები სხვა შემოსავლები დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 10,281,650.0 10,185,150.0 96,500.0 9,490,000.0 9,565,000.0 9,565,000.0 0.0 350,602.3 414,248.0 266,650.0 170,150.0 96,500.0 408,417.1 410,000.0 450,000.0 450,000.0 0.0 9,372,090.0 9,720,893.2 9,279,051.9 9,191,206.9 87,845.0 შრომის ანაზღაურება 1,385,370.0 1,413,619.1 1,473,769.7 1,473,149.7 620.0 საქონელი და მომსახურება 1,248,448.0 1,201,306.1 1,193,968.1 1,191,533.1 2,435.0 პროცენტი 476,606.7 550,038.0 624,041.0 624,041.0 0.0 სუბსიდიები 486,262.3 444,958.0 438,997.0 401,042.0 37,955.0 გრანტები 1,346,158.8 1,378,959.2 454,702.1 454,702.1 0.0 სოციალური უზრუნველყოფა 3,324,267.1 3,492,758.0 3,773,067.0 3,773,067.0 0.0 სხვა ხარჯები 1,104,977.1 1,239,254.9 1,320,507.0 1,273,672.0 46,835.0 157,729.5 161,660.0 202,147.0 176,702.0 25,445.0 საოპერაციო სალდო 378,237.0 593,354.8 1,002,598.1 993,943.1 8,655.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება 874,149.4 1,568,529.8 2,022,279.1 1,083,114.1 939,165.0 ზრდა 971,755.5 1,628,529.8 2,082,279.1 1,143,114.1 939,165.0 კლება 97,606.0 60,000.0 60,000.0 60,000.0 0.0 მთლიანი სალდო -495,912.4 -975,175.0 -1,019,681.0 -89,171.0 -930,510.0 ფინანსური აქტივების ცვლილება 640,305.0 251,493.0 206,440.0 -228,050.0 434,490.0 905,602.2 349,995.0 434,490.0 0.0 434,490.0 სესხები 309,672.5 266,800.0 434,490.0 0.0 434,490.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 595,929.7 83,195.0 0.0 0.0 0.0 შემოსავლები გადასახადები ხარჯები მ.შ. სხვადასხვა კაპიტალური ხარჯები ზრდა 2 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 265,297.2 98,502.0 ვალუტა და დეპოზიტები 146,170.4 სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 228,050.0 228,050.0 0.0 18,502.0 118,050.0 118,050.0 0.0 96,104.5 80,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 23,018.3 0.0 0.0 0.0 0.0 4.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,136,217.5 1,226,668.0 1,226,121.0 -138,879.0 1,365,000.0 1,651,605.1 1,986,750.0 2,160,000.0 795,000.0 1,365,000.0 399,493.9 400,000.0 500,000.0 500,000.0 0.0 399,493.9 400,000.0 500,000.0 500,000.0 0.0 1,252,111.3 1,586,750.0 1,660,000.0 295,000.0 1,365,000.0 1,252,111.3 1,586,750.0 1,660,000.0 295,000.0 1,365,000.0 515,387.7 760,082.0 933,879.0 933,879.0 0.0 61,334.9 35,082.0 40,079.0 40,079.0 0.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 35,000.0 35,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 სესხები 2,080.0 82.0 79.0 79.0 0.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 24,254.9 0.0 0.0 0.0 0.0 454,052.7 725,000.0 893,800.0 893,800.0 0.0 სესხები 427,428.7 725,000.0 890,000.0 890,000.0 0.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 26,624.0 0.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კლება სხვა დებიტორული დავალიანებები ვალდებულებების ცვლილება ზრდა საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა საგარეო სესხები კლება საშინაო საგარეო ბალანსი მუხლი 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება 3 განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი შემოსულობები 11,618,665.0 12,440,998.0 შემოსავლები 9,750,327.0 არაფინანსური აქტივების კლება ფინანსური აქტივების კლება (ნაშთის გამოკლებით) დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 12,611,650.0 11,150,150.0 1,461,500.0 10,314,248.0 10,281,650.0 10,185,150.0 96,500.0 97,606.0 60,000.0 60,000.0 60,000.0 0.0 119,126.8 80,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 1,651,605.1 1,986,750.0 2,160,000.0 795,000.0 1,365,000.0 11,764,835.4 12,459,500.0 12,729,700.0 11,268,200.0 1,461,500.0 9,372,090.0 9,720,893.2 9,279,051.9 9,191,206.9 87,845.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 971,755.5 1,628,529.8 2,082,279.1 1,143,114.1 939,165.0 ფინანსური აქტივების ზრდა (ნაშთის გამოკლებით) 905,602.2 349,995.0 434,490.0 0.0 434,490.0 ვალდებულებების კლება 515,387.7 760,082.0 933,879.0 933,879.0 0.0 -146,170.4 -18,502.0 -118,050.0 -118,050.0 0.0 ვალდებულებების ზრდა გადასახდელები ხარჯები ნაშთის ცვლილება 4 თავი II საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები მუხლი 3. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები 10 281 650.0 ათასი ლარის ოდენობით. ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 9,750,327.0 10,314,248.0 10,281,650.0 გადასახადები 8,991,307.5 9,490,000.0 9,565,000.0 გრანტები 350,602.3 414,248.0 266,650.0 სხვა შემოსავლები 408,417.1 410,000.0 450,000.0 დასახელება შემოსავლები მუხლი 4. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები 9 565 000.0 ათასი ლარის ოდენობით. ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 8,991,307.5 9,490,000.0 9,565,000.0 3,282,526.2 3,410,000.0 3,901,000.0 2,525,970.7 2,780,000.0 3,115,000.0 საშემოსავლო გადასახადი 2,525,970.7 2,780,000.0 3,115,000.0 გადასახადი საწარმოებიდან 756,555.5 630,000.0 786,000.0 მოგების გადასახადი 756,555.5 630,000.0 786,000.0 5,573,534.7 5,850,000.0 5,541,000.0 4,122,612.8 4,400,000.0 4,036,000.0 4,122,612.8 4,400,000.0 4,036,000.0 1,450,921.9 1,450,000.0 1,505,000.0 71,618.9 60,000.0 83,000.0 71,618.9 60,000.0 83,000.0 63,627.6 170,000.0 40,000.0 დასახელება გადასახადები გადასახადები შემოსავალზე, მოგებაზე და კაპიტალის ღირებულების ნაზრდზე ფიზიკური პირებიდან გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე საყოველთაო გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე დამატებითი ღირებულების გადასახადი აქციზი გადასახადები საგარეო ვაჭრობასა და საგარეო-ეკონომიკურ ოპერაციებზე იმპორტის გადასახადი სხვა გადასახადები 5 მუხლი 5. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები 266 650.0 ათასი ლარის ოდენობით. ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 350,602.3 414,248.0 266,650.0 საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან მიღებული 188,947.3 250,448.0 159,515.0 მიმდინარე დანიშნულების გრანტები 141,195.6 200,000.0 120,150.0 72,157.1 200,000.0 120,150.0 0.0 0.0 12,750.0 საქართველოში მართმსაჯულების სექტორის რეფორმის მხარდაჭერა(EU ) 15,154.2 29,100.0 0.0 უნარების განვითარება და დასაქმების ბაზრის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა(EU ) 0.0 0.0 12,000.0 17,909.5 70,500.0 62,400.0 0.0 10,350.0 18,000.0 რეგიონული განვითარების მხარდაჭერა -ფაზა II(EU ) 0.0 26,300.0 0.0 მაკრო-ფინანსური დახმარების პროგრამა (MFA)(EU ) 27,155.0 30,000.0 15,000.0 DCFTA-ს განხორციელების და მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების ხელშეწყობა(EU ) 0.0 33,750.0 0.0 დევნილთა სამოქმედო გეგმის მხარდაჭერა: 2012 ნაწილი IV(EU ) 11,938.5 0.0 0.0 69,038.5 0.0 0.0 ხაზინის ანგარიშზე აღრიცხული რეესტრის გრანტები(სხვადასხვა დონორები ) 69,038.5 0.0 0.0 კაპიტალური დანიშნულების გრანტები 47,751.8 50,448.0 39,365.0 13,004.5 2,100.0 5,000.0 13,004.5 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 ბათუმის ავტობუსების პროექტი(E5P EBRD ) 0.0 2,100.0 3,000.0 საქართველოში საჯარო შენობების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება და განახლებადიალტერნატიული ენერგიის გამოყენება(E5P NEFCO ) 0.0 0.0 1,000.0 3,919.1 12,600.0 2,100.0 0.0 250.0 800.0 3,919.1 12,350.0 1,300.0 დასახელება გრანტები EU ეკონომიკის და ბიზნესის განვითარება საქართველოში(EU ) სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის პროგრამა(EU ) საჯარო მმართველობის რეფორმის მხარდაჭერა საქართველოში(EU ) სხვადასხვა დონორები E5P თბილისის ავტობუსების პროექტი(E5P EBRD ) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი(E5P CEB ) SIDA ქვემო ქართლის ნარჩენების მართვის პროექტი(SIDA, EBRD ) საკანალიზაციო სისტემების მდგრადი მართვის 6 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 1,094.9 1,223.0 1,345.0 1,094.9 1,223.0 1,345.0 1,534.9 2,200.0 3,600.0 1,534.9 2,200.0 3,600.0 18,429.6 27,650.0 22,750.0 2,733.2 1,900.0 700.0 2,945.9 0.0 0.0 0.0 9,450.0 10,000.0 აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის მოდერნიზაცია-მშენებლობა სამტრედიაგრიგოლეთის მონაკვეთზე(EU EIB ) 11,630.3 15,300.0 11,050.0 ქუთაისის მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროექტი(EU, KfW ) 1,120.2 1,000.0 1,000.0 2,199.0 0.0 0.0 2,199.0 0.0 0.0 1,801.1 4,675.0 4,070.0 1,801.1 4,675.0 4,070.0 5,768.7 0.0 500.0 5,280.4 0.0 500.0 488.3 0.0 0.0 უცხო სახელმწიფოთა მთავრობებიდან მიღებული 100,938.3 113,800.0 57,135.0 კაპიტალური დანიშნულების გრანტები 100,938.3 113,800.0 57,135.0 87,061.9 86,490.0 38,900.0 87,061.9 86,490.0 38,900.0 13,437.1 23,485.0 15,495.0 1,551.2 9,300.0 4,345.0 0.0 0.0 4,000.0 დასახელება პროექტი(SIDA ) CNF დაცული ტერიტორიების განვითარება(CNF ) WB-TF რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II(WB-TF WB ) EU წყლის ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი II(EU EIB ) ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია (III ფაზა)(EU KfW ) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი(EU, EIB ) EC საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა(EC KfW EBRD ) GEF სოფლის მეურნეობის მოდერნიზაციის, ბაზარზე წვდომისა და მდგრადობის პროექტი (IFAD GEF ) EBRD საქართველოში მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD ) საქართველოს ელექტროენერგეტიკის ბაზრის ახალი კონცეფციის შემუშავება (EBRD ) MCC ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს - მეორე პროექტი (MCC ) KfW KfW - ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია - IV ფაზა(KfW ) 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი"(KfW ) 7 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 0.0 0.0 1,000.0 დაცული ტერიტორიების მხარდაჭერის პროგრამა კავკასიაში-საქართველო (ეკორეგიონული პროგრამა საქართველო, ფაზა III)(KfW ) 4,550.1 7,170.0 3,300.0 ტუბერკულოზთან ბრძოლის რეგიონალური პროგრამა (II ფაზა)(KfW ) 232.0 0.0 0.0 ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია (III ფაზა)(EU KfW ) 7,026.3 7,015.0 2,850.0 იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი სახლების გადაუდებელი რეაბილიტაცია დასავლეთ საქართველოში (KfW ) 77.5 0.0 0.0 45.2 3,325.0 240.0 45.2 3,325.0 240.0 394.1 500.0 0.0 394.1 500.0 0.0 0.0 0.0 2,500.0 0.0 0.0 2,500.0 60,716.7 50,000.0 50,000.0 დასახელება მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II(KfW ) ORIO ზემო სამგორის სარწყავი სისტემის რეაბილიტაცია (ORIO ) ORET ქობულეთის წყალარინების პროექტი (ORET EBRD ) EPTATF ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EIB EPTATF ) მიმდინარე გრანტები ცენტრალური სსიპებიდან/ა(ა)იპ-ებიდან მუხლი 6. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები 450,000.00 ათასი ლარის ოდენობით. ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 408,417.1 410,000.0 450,000.0 141,778.8 151,000.0 171,000.0 პროცენტები 57,811.2 73,000.0 85,000.0 დივიდენდები 66,356.1 61,000.0 66,000.0 სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების მოგებიდან მიღებული დივიდენდი 1,356.1 1,000.0 1,000.0 შემოსავალი ეროვნული ბანკის მოგებიდან 65,000.0 60,000.0 65,000.0 17,611.5 17,000.0 20,000.0 99,671.9 80,700.0 94,500.0 95,882.8 77,100.0 91,900.0 დასახელება სხვა შემოსავლები შემოსავლები საკუთრებიდან რენტა საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია ადმინისტრაციული მოსაკრებლები და გადასახდელები 8 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი სალიცენზიო მოსაკრებელი 12,577.2 600.0 700.0 სანებართვო მოსაკრებელი 60,983.6 54,000.0 68,000.0 სარეგისტრაციო მოსაკრებელი 1,757.9 1,800.0 1,800.0 სახელმწიფო ბაჟი 17,353.7 18,000.0 18,000.0 საკონსულო მოსაკრებელი 1,616.7 1,400.0 2,000.0 სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გადავადების მოსაკრებელი 1,043.7 900.0 1,000.0 სხვა არაკლასიფიცირებული მოსაკრებელი 550.0 400.0 400.0 3,789.1 3,600.0 2,600.0 შემოსავლები საქონლის რეალიზაციიდან 61.6 100.0 100.0 შემოსავლები მომსახურების გაწევიდან 3,710.6 3,500.0 2,500.0 სხვა შემოსავლები არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონლიდან და მომსახურებიდან 17.0 0.0 0.0 სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 55,258.2 60,000.0 75,000.0 ნებაყოფლობითი ტრანსფერები, გრანტების გარდა 19,588.2 2,400.0 2,600.0 საშინაო წყაროებიდან 16,537.7 0.0 0.0 საგარეო წყაროებიდან 3,050.5 2,400.0 2,600.0 3,050.5 2,400.0 2,600.0 92,120.0 115,900.0 106,900.0 დასახელება არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონელი და მომსახურება მიმდინარე შერეული და სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები 9 თავი III საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინანსური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია მუხლი 7. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები 9 279 051.9 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში მათ შორის დასახელება 2017 წლის ფაქტი ხარჯები 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 9,372,090.0 9,720,893.2 9,279,051.9 9,191,206.9 87,845.0 შრომის ანაზღაურება 1,385,370.0 1,413,619.1 1,473,769.7 1,473,149.7 620.0 საქონელი და მომსახურება 1,248,448.0 1,201,306.1 1,193,968.1 1,191,533.1 2,435.0 პროცენტი 476,606.7 550,038.0 624,041.0 624,041.0 0.0 სუბსიდიები 486,262.3 444,958.0 438,997.0 401,042.0 37,955.0 გრანტები 1,346,158.8 1,378,959.2 454,702.1 454,702.1 0.0 სოციალური უზრუნველყოფა 3,324,267.1 3,492,758.0 3,773,067.0 3,773,067.0 0.0 სხვა ხარჯები 1,104,977.1 1,239,254.9 1,320,507.0 1,273,672.0 46,835.0 მუხლი 8. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება 2 022 279.1 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ა) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ზრდა 2 082 279.1 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება სულ ჯამი 971,755.5 1,628,529.8 2,082,279.1 1,143,114.1 01 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები 2,604.0 8,396.1 7,048.1 7,048.1 - 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 104.9 198.0 391.0 391.0 - კოდი დასახელება 939,165.0 10 კოდი დასახელება 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 09 00 საერთო სასამართლოები 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 11 00 12 00 13 00 14 00 15 00 16 00 17 00 18 00 19 00 20 00 სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 337.0 470.0 590.0 590.0 - 391.7 100.0 668.0 668.0 - 2,085.2 986.0 15.0 15.0 - 381.7 100.0 100.0 100.0 - 461.3 83.0 155.0 155.0 - 5,240.2 9,455.0 8,512.0 8,512.0 - 61.4 55.0 55.0 55.0 - 12.6 5.0 5.0 5.0 - 1.4 5.0 5.0 5.0 - 3.8 10.0 10.0 10.0 - 3.1 6.0 3.0 3.0 - 3.8 3.0 3.0 3.0 - 5.3 5.0 - - - 7.0 4.0 4.0 4.0 - 23.2 - - - - 5.0 5.0 2.0 2.0 - საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების 11 კოდი დასახელება სამსახური 21 00 საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 24 00 25 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 31 00 32 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო 33 00 საქართველოს პროკურატურა 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 37 00 38 00 40 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 43 00 სსიპ – კონკურენციის სააგენტო 44 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 10,920.0 - 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 6,161.4 8,200.0 10,920.0 3,558.7 20,706.0 20,006.0 20,006.0 - 228.5 25.0 35.0 35.0 - 8,875.2 16,085.0 17,155.0 17,155.0 - 2,721.1 4,285.0 3,245.0 1,945.0 1,300.0 656,666.0 1,156,179.0 1,556,150.0 638,430.0 917,720.0 26,227.6 26,952.0 32,390.0 32,390.0 - 86,815.1 62,759.0 34,735.0 34,735.0 - 1,181.3 2,192.0 2,010.0 2,010.0 - 49,205.2 130,426.7 146,432.0 146,432.0 - 25,148.5 54,836.0 58,330.0 58,330.0 - 14,867.1 14,789.0 10,997.0 6,277.0 4,720.0 62,092.7 93,884.0 163,430.0 148,005.0 15,425.0 1,742.1 2,025.0 1,970.0 1,970.0 - 50.5 5.0 10.0 10.0 - 212.3 - 55.0 55.0 - 1,422.1 900.0 210.0 210.0 - 581.0 541.0 315.0 315.0 - 3,814.0 2,544.0 3,400.0 3,400.0 - 103.8 290.0 110.0 110.0 - 6,156.3 7,618.0 - - - 5.4 50.0 50.0 50.0 - 39.9 30.0 45.0 45.0 - 12 კოდი 45 00 46 00 47 00 48 00 49 00 50 00 51 00 56 00 დასახელება საქართველოს საპატრიარქო სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატი 57 00 სსიპ - დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტო 58 00 სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური 61 00 სსიპ - ტექნოლოგიური ინსტიტუტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 1,825.4 1,535.0 883.0 883.0 - - 1,500.0 1,500.0 1,500.0 - 21.6 40.0 50.0 50.0 - 37.4 - 95.0 95.0 - 5.6 10.0 10.0 10.0 - 2.8 15.0 10.0 10.0 - 216.2 222.0 165.0 165.0 - 25.9 - - - - 8.9 - - - - 2.4 - - - - 1.0 - - - - ბ) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების კლება 60 000.0 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ათას ლარებში დასახელება არაფინანსური აქტივების კლება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 97,606.0 60,000.0 60,000.0 59,271.8 55,500.0 57,000.0 34.1 0.0 0.0 38,300.1 4,500.0 3,000.0 მიწა 5,306.4 3,000.0 3,000.0 სხვა ბუნებრივი აქტივები 32,993.8 1,500.0 0.0 32,981.2 1,500.0 0.0 12.6 0.0 0.0 ძირითადი აქტივები მატერიალური მარაგები არაწარმოებული აქტივები რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზია სხვა დანაჩენი ბუნებრივი აქივები 13 მუხლი 9. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაცია განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კოდი 7 7.1 7.1.1 7.1.1.1 დასახელება სულ ჯამი საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა, საგარეო ურთიერთობები აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა 7.1.1.2 ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა 7.1.1.3 საგარეო ურთიერთობები 7.1.3 საერთო დანიშნულების მომსახურება 7.1.3.1 საერთო საკადრო მომსახურება 7.1.3.2 საერთო დანიშნულების დაგეგმვა და სტატისტიკური მომსახურება 7.1.3.3 7.1.6 7.1.7 7.1.8 7.2 საერთო დანიშნულების სხვა მომსახურება ვალთან დაკავშირებული ოპერაციები საერთო დანიშნულების ფულადი ნაკადები მთავრობის სხვადასხვა დონეს შორის სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურებაში თავდაცვა 7.2.1 შეიარაღებული ძალები 7.2.3 საგარეო სამხედრო დახმარება 7.2.4 გამოყენებითი კვლევები თავდაცვის სფეროში 7.2.5 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა თავდაცვის სფეროში 7.3 საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება 7.3.1 პოლიციის სამსახური და სახელმწიფო დაცვა 7.3.2 სახანძრო-სამაშველო სამსახური 7.3.3 სასამართლოები და პროკურატურა 7.3.4 სასჯელაღსრულების დაწესებულებები 7.3.6 7.4 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების სფეროში ეკონომიკური საქმიანობა 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 10,343,845.5 11,349,423.0 11,361,331.0 10,334,321.0 1,027,010.0 1,869,221.0 2,116,374.4 1,446,612.9 1,446,612.9 - 324,882.5 389,227.2 401,190.8 401,190.8 - 167,810.4 166,783.0 174,135.0 174,135.0 - 31,719.1 87,947.2 92,655.8 92,655.8 - 125,353.0 134,497.0 134,400.0 134,400.0 - 35,070.8 31,155.0 33,185.0 33,185.0 - 1,410.7 1,400.0 1,600.0 1,600.0 - 7,772.0 8,500.0 9,500.0 9,500.0 - 25,888.2 21,255.0 22,085.0 22,085.0 - 476,557.2 570,000.0 644,000.0 644,000.0 - 941,817.4 1,048,000.0 328,700.0 328,700.0 - 90,893.1 77,992.2 39,537.1 39,537.1 - 782,538.0 735,062.0 819,385.0 819,385.0 - 162,396.3 338,818.0 321,060.0 321,060.0 - 38,422.5 40,445.0 44,305.0 44,305.0 - 28,878.0 28,322.0 29,030.0 29,030.0 - 552,841.2 327,477.0 424,990.0 424,990.0 - 974,729.1 1,116,200.0 1,116,905.0 1,116,905.0 - 494,336.6 608,400.0 585,700.0 585,700.0 - 64,717.0 81,700.0 87,290.0 87,290.0 - 117,190.6 131,480.0 133,950.0 133,950.0 - 130,581.5 138,600.0 144,840.0 144,840.0 - 167,903.4 156,020.0 165,125.0 165,125.0 - 1,565,661.0 1,949,915.0 2,115,100.0 1,149,130.0 965,970.0 14 კოდი 7.4.1 7.4.1.1 7.4.1.2 7.4.2 დასახელება საერთო ეკონომიკური, კომერციული და შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა საერთო ეკონომიკური და კომერციული საქმიანობა შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა სოფლის მეურნეობა, სატყეო მეურნეობა, მეთევზეობა და მონადირეობა 7.4.2.1 სოფლის მეურნეობა 7.4.3 სათბობი და ენერგეტიკა 7.4.3.2 ნავთობი და ბუნებრივი აირი 7.4.3.5 ელექტროენერგეტიკა 7.4.4 სამთომომპოვებელი და გადამამუშავებელი მრეწველობა, მშენებლობა 7.4.4.3 მშენებლობა 7.4.5 ტრანსპორტი 7.4.5.1 საავტომობილო ტრანსპორტი და გზები 7.4.5.3 სარკინიგზო ტრანსპორტი 7.4.5.4 საჰაერო ტრანსპორტი 7.4.5.5 7.4.7 7.4.7.1 მილსადენები და სხვა სახის სატრანსპორტო საშუალებები ეკონომიკის სხვა დარგები ვაჭრობა, მარაგების შექმნა, შენახვა და დასაწყობება 7.4.7.3 ტურიზმი 7.4.7.4 მრავალმიზნობრივი განვითარების პროექტი 7.4.9 7.5 7.5.1 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ეკონომიკის სფეროში გარემოს დაცვა ნარჩენების შეგროვება, გადამუშავება და განადგურება 7.5.2 ჩამდინარე წყლების მართვა 7.5.3 გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ ბრძოლა 7.5.4 ბიომრავალფეროვნებისა და ლანდშაფტების დაცვა 7.5.6 7.6 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა გარემოს დაცვის სფეროში საბინაო-კომუნალური მეურნეობა 7.6.2 კომუნალური მეურნეობის განვითარება 7.6.3 წყალმომარაგება 7.7 ჯანმრთელობის დაცვა მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 175,205.4 66,520.0 64,245.0 64,245.0 - 172,749.8 62,445.0 59,455.0 59,455.0 - 2,455.6 4,075.0 4,790.0 4,790.0 - 207,166.8 188,481.0 262,380.0 238,240.0 24,140.0 207,166.8 188,481.0 262,380.0 238,240.0 24,140.0 12,341.7 18,150.0 53,300.0 49,300.0 4,000.0 6,668.6 8,000.0 8,000.0 8,000.0 - 5,673.1 10,150.0 45,300.0 41,300.0 4,000.0 1,069.5 1,210.0 9,900.0 9,900.0 - 1,069.5 1,210.0 9,900.0 9,900.0 - 865,320.3 1,293,800.0 1,363,650.0 605,200.0 758,450.0 842,957.1 1,286,300.0 1,351,850.0 593,400.0 758,450.0 300.0 300.0 - - 48.5 4,659.0 6,000.0 11,000.0 11,000.0 - 17,655.7 1,500.0 500.0 500.0 - 278,064.0 305,925.0 311,000.0 141,620.0 169,380.0 658.8 310.0 310.0 310.0 - 76,137.1 112,115.0 76,840.0 76,840.0 - 201,268.1 193,500.0 233,850.0 64,470.0 169,380.0 26,493.3 75,829.0 50,625.0 40,625.0 10,000.0 63,083.8 77,039.0 86,020.0 74,275.0 11,745.0 9,531.0 1,250.0 23,700.0 20,400.0 3,300.0 5,082.5 16,000.0 4,500.0 700.0 3,800.0 904.3 2,400.0 2,400.0 2,400.0 - 20,298.7 25,738.0 21,285.0 16,640.0 4,645.0 27,267.3 31,651.0 34,135.0 34,135.0 - 18,026.3 24,819.7 103,951.1 96,056.1 7,895.0 11,523.5 21,019.7 10,451.1 3,256.1 7,195.0 6,502.8 3,800.0 93,500.0 92,800.0 700.0 15 კოდი 7.7.1 დასახელება სამედიცინო პროდუქცია, მოწყობილობები და აპარატები 7.7.1.1 ფარმაცევტული პროდუქცია 7.7.2 ამბულატორიული მომსახურება 7.7.2.1 7.7.2.2 7.7.3 7.7.3.1 7.7.3.2 7.7.3.3 7.7.4 7.7.6 7.8 ზოგადი პროფილის ამბულატორიული მომსახურება სპეციალიზირებული ამბულატორიული მომსახურება საავადმყოფოების მომსახურება ზოგადი პროფილის საავადმყოფოების მომსახურება სპეციალიზებული საავადმყოფოების მომსახურება სამედიცინო ცენტრებისა და სამშობიარო სახლების მომსახურება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მომსახურება სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში დასვენება, კულტურა და რელიგია 7.8.1 მომსახურება დასვენებისა და სპორტის სფეროში 7.8.2 მომსახურება კულტურის სფეროში 7.8.3 7.8.4 7.8.6 7.9 ტელერადიომაუწყებლობა და საგამომცემლო საქმიანობა რელიგიური და სხვა სახის საზოგადოებრივი საქმიანობა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა დასვენების, კულტურისა და რელიგიის სფეროში განათლება 7.9.1 სკოლამდელი აღზრდა 7.9.2 ზოგადი განათლება 7.9.2.3 საშუალო ზოგადი განათლება 7.9.3 პროფესიული განათლება 7.9.4 უმაღლესი განათლება 7.9.4.1 უმაღლესი პროფესიული განათლება 7.9.4.2 უმაღლესი აკადემიური განათლება 7.9.5 უმაღლესისშემდგომი განათლება 7.9.6 განათლების სფეროს დამხმარე მომსახურება 7.9.7 გამოყენებითი კვლევები განათლების სფეროში 7.9.8 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა განათლების სფეროში მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 1,146,905.0 - 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 1,066,313.2 1,087,020.0 1,146,905.0 11,693.2 25,500.0 35,050.0 35,050.0 - 11,693.2 25,500.0 35,050.0 35,050.0 - 752,153.2 749,450.0 800,600.0 800,600.0 - 734,735.3 730,000.0 780,000.0 780,000.0 - 17,417.9 19,450.0 20,600.0 20,600.0 - 173,730.0 167,401.0 165,781.0 165,781.0 - 6,144.4 6,540.0 7,000.0 7,000.0 - 163,682.3 153,335.0 151,255.0 151,255.0 - 3,903.2 7,526.0 7,526.0 7,526.0 - 37,154.6 49,460.0 54,710.0 54,710.0 - 91,582.2 95,209.0 90,764.0 90,764.0 - 257,871.1 316,923.0 291,061.0 291,061.0 - 109,094.6 131,220.0 117,450.0 117,450.0 - 86,951.2 104,781.0 86,326.0 86,326.0 - 47,571.8 53,522.0 59,500.0 59,500.0 - 962.0 962.0 962.0 962.0 - 13,291.5 26,438.0 26,823.0 26,823.0 - 1,199,131.4 1,243,589.0 1,300,419.0 1,259,019.0 41,400.0 140.0 100.0 100.0 - 587,381.7 611,880.0 653,465.0 653,465.0 - 587,381.7 611,880.0 653,465.0 653,465.0 - 36,407.9 46,195.0 53,530.0 53,530.0 - 140,507.2 153,727.0 173,865.0 173,865.0 - 12,572.4 14,178.0 14,110.0 14,110.0 - 127,934.8 139,549.0 159,755.0 159,755.0 - 1,490.7 2,000.0 2,000.0 2,000.0 - 76,350.6 94,829.0 102,626.0 102,626.0 - 63,718.0 41,770.0 41,640.0 41,640.0 - 293,275.4 293,048.0 273,193.0 231,793.0 41,400.0 - 16 კოდი 7.1 7.10.1 7.10.1.1 7.10.1.2 დასახელება სოციალური დაცვა ავადმყოფთა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა ავადმყოფთა სოციალური დაცვა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა 7.10.2 ხანდაზმულთა სოციალური დაცვა 7.10.4 ოჯახებისა და ბავშვების სოციალური დაცვა 7.10.6 საცხოვრებლით უზრუნველყოფა 7.10.7 7.10.9 სოციალური გაუცხოების საკითხები, რომლებიც არ ექვემდებარება კლასიფიკაციას სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა სოციალური დაცვის სფეროში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 2,547,270.7 2,682,481.0 2,934,972.0 2,934,972.0 - 5,919.6 7,248.0 9,260.0 9,260.0 - 133.1 198.0 260.0 260.0 - 5,786.5 7,050.0 9,000.0 9,000.0 - 1,714,206.8 1,730,961.0 1,955,261.0 1,955,261.0 - 659,974.3 694,068.0 687,880.0 687,880.0 - 10,900.4 12,194.0 63,360.0 63,360.0 - 97,988.5 88,715.0 48,950.0 48,950.0 - 58,281.2 149,295.0 170,261.0 170,261.0 - 17 თავი IV საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება მუხლი 10. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო (-1 019 681.0) ათასი ლარის ოდენობით. მუხლი 11. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 206 440.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ზრდა 434 490.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება ფინანსური აქტივების ზრდა 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 905,602.2 349,995.0 434,490.0 სესხები 309,672.5 266,800.0 434,490.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 595,929.7 83,195.0 0.0 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების კლება 228 050.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი ფინანსური აქტივების კლება 265,297.2 98,502.0 228,050.0 ვალუტა და დეპოზიტები 146,170.4 18,502.0 118,050.0 სესხები 96,104.5 80,000.0 110,000.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 23,018.3 0.0 0.0 4.0 0.0 0.0 სხვა დებიტორული დავალიანებები 18 მუხლი 12. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 1 226 121.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ზრდა 2 160 000.0 ათასი ლარის ოდენობით: ათას ლარებში დასახელება ვალდებულებების ზრდა საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა საგარეო სესხები 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 1,651,605.1 1,986,750.0 2,160,000.0 399,493.9 400,000.0 500,000.0 399,493.9 400,000.0 500,000.0 1,252,111.3 1,586,750.0 1,660,000.0 1,252,111.3 1,586,750.0 1,660,000.0 ა) სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით ვალდებულებების ზრდა − 500 000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ) სოციალური კეთილდღეობის პროგრამის ფარგლებში საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები – 105 000.0 ათასი ლარის ოდენობით; გ) სსე-ს კორპორატიზაციისა და ენერგობაზრის რეფორმების პროგრამის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები – 130 000.0 ათასი ლარის ოდენობით; დ) ევროკავშირის მაკროფინანსური დახმარების პროგრამიდან (MFA) (EU) მისაღები სახსრები – 60 000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე) საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და უცხო ქვეყნების მთავრობების მიერ საქართველოს მთავრობისათვის გამოსაყოფი გრძელვადიანი საინვესტიციო, შეღავათიანი კრედიტები − 1 365 000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 957,779.3 1,236,750.0 1,365,000.0 0.0 2,400.0 0.0 10,528.4 12,150.0 15,000.0 0.0 43,175.0 112,000.0 ქვემო ქართლის ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD, SIDA) 0.0 550.0 1,800.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ძირულა არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (JICA) 0.0 52,450.0 67,850.0 დასახელება კრედიტები ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EIB, EPTATF) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU) მცხეთა-სტეფანწმინდა-ლარსის საავტომობილო გზის ქვეშეთი-კობის მონაკვეთზე საავტომობილო გზის და გვირაბის მშენებლობა (ADB) 19 დასახელება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი ელექტროგადამცემი ქსელის გაძლიერების პროექტი (IBRD, ADB, WB) 28,693.4 18,650.0 10,000.0 ირიგაციისა და მიწის ბაზრის განვითარების პროექტი (WB) 19,354.0 25,250.0 13,100.0 მდინარე დებედაზე ხიდის მშენებლობა (EBRD) 137.1 4,200.0 2,700.0 აგროკრედიტი (EIB) 0.0 10,000.0 0.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 0.0 0.0 9,000.0 მდინარე რიონზე ფოთის ხიდის მშენებლობა (ADB) 0.0 7,600.0 0.0 742.2 7,000.0 15,000.0 0.0 17,350.0 0.0 6,047.6 11,750.0 6,730.0 9,302.9 10,000.0 18,400.0 0.0 36,250.0 48,700.0 43,060.4 16,000.0 4,000.0 0.0 0.0 20,000.0 0.0 0.0 65,000.0 რეგიონალური განვითარების პროექტი I (კახეთი) (WB) 8,515.7 800.0 30.0 რეგიონალური განვითარების პროექტი II (იმერეთი) (WB) 4,084.3 10,000.0 8,500.0 30,910.7 20,000.0 36,000.0 0.0 52,450.0 96,850.0 12,332.8 0.0 0.0 49.1 23,700.0 9,200.0 წყლის ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი (EIB) 473.2 0.0 0.0 თბილისის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) 56,858.7 0.0 0.0 7,895.0 6,400.0 8,800.0 4,888.3 20,300.0 0.0 13,740.7 10,100.0 9,690.0 0.0 41,600.0 28,600.0 0.0 0.0 13,500.0 99,079.5 22,000.0 0.0 2,141.9 0.0 0.0 37,967.8 56,000.0 56,000.0 ქუთაისის მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროექტი (KfW, EU) ალგეთი-სადახლოს საავტომობილო გზის მშენებლობამოდერნიზაცია (EIB) სოფლის მეურნეობის მოდერნიზაციის, ბაზარზე წვდომისა და მდგრადობის პროექტი (IFAD, GEF) ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია (III ფაზა) (KfW, EU) სენაკი-ფოთი-სარფის საავტომობილო გზის კმ48-კმ64 გრიგოლეთიჩოლოქის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) აღმოსავლეთ-დასავლეთის სატრანზიტო მაგისტრალი IV (აგარა ზემო ოსიაური) (WB) თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II-გაზი) (EBRD) შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გზების მესამე პროექტი (WB) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის უბისა ძირულას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (EIB) საქართველოში მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (Kuwait Fund) რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WB-TF) საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტრუქტურაში, ჰიდროტექნიკური კვლევების ლაბორატორიის ჩამოყალიბების პროექტი (Unicredit Bank) KfW - ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია - IV ფაზა (KfW) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთიხევის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (WB, EIB) ჩრდილოეთის რგოლი ეგხ (I ფაზა) (KfW, EBRD) საქართველოს შეიარაღებული ძალების შესაძლებლობის გაძლიერება (SG) რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი (KfW, ADB) ქ. ბათუმის ახალი შემოვლითი გზა (ADB, AIIB) 20 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 86,446.8 111,550.0 73,300.0 58,521.9 37,600.0 59,500.0 45,611.9 32,000.0 11,100.0 13,327.1 8,700.0 4,000.0 104,173.9 121,000.0 122,000.0 0.0 0.0 1,000.0 49,752.0 73,900.0 93,850.0 0.0 0.0 4,500.0 0.0 800.0 8,000.0 0.0 0.0 3,000.0 0.0 7,000.0 4,800.0 988.5 10,000.0 10,000.0 8,343.8 24,000.0 24,000.0 0.0 17,350.0 0.0 68,605.2 59,000.0 59,650.0 6,863.7 35,500.0 23,900.0 0.0 0.0 5,000.0 11,006.1 1,000.0 0.0 36,706.9 1,600.0 1,600.0 0.0 10,000.0 1,500.0 0.0 16,400.0 0.0 4,508.6 35,000.0 20,000.0 0.0 52,450.0 63,550.0 აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD) 0.0 4,000.0 3,000.0 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) 0.0 0.0 9,000.0 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) 0.0 0.0 9,500.0 დასახელება აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის მოდერნიზაცია-მშენებლობა სამტრედია-გრიგოლეთის მონაკვეთზე (EIB, EU) საქართველოს ურბანული რეკონსტრუქციის და განვითარების პროექტი (EIB) საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა (WB, EBRD, EC, KfW) წყლის ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი II (EIB, EU) ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების პროგრამა (წყალმომარაგებისა და წყალარინების სექტორი) (ADB) მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის დერეფნის გაუმჯობესების პროექტი (ზემო ოსიაური-რიკოთი) (EIB, WB) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) საქართველოს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი (EIB) საქართველოში საჯარო შენობების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება და განახლებადი-ალტერნატიული ენერგიის გამოყენება (NEFCO, E5P) ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი ა (IBRD) რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) (WB) თბილისი-წითელი ხიდის (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საზღვარი) საავტომობილო გზის კმ22-კმ57 რუსთავი-წითელი ხიდის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) მდგრადი ურბანული ტრანსპორტის განვითარების საინვესტიციო პროგრამა (ADB) შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ძირულა-ხარაგაულიმოლითი-ფონა-ჩუმათელეთის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთიხარაგაულის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (ADB) 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (KfW) ჭიათურის საბაგირო გზების რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციის პროექტი (Government of France) აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის ზესტაფონი–ქუთაისი–სამტრედიის მონაკვეთის მშენებლობარეკონსტრუქცია (JICA) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (E5P, CEB) თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხის საავტომობილო გზის კმ20-კმ50 ლოჭინი-საგარეჯოს მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მართვის პროექტი (WB) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ხევი უბისას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია - მშენებლობა (ADB) 21 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი ქობულეთის წყალარინების პროექტი (EBRD, ORET) 1,356.8 2,500.0 1,500.0 ქ. ქობულეთის ახალი შემოვლითი გზა (ADB) 48,692.0 24,475.0 4,000.0 0.0 0.0 65,000.0 5,120.7 0.0 0.0 10,950.0 12,800.0 2,300.0 დასახელება თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II-ელექტრო) (ADB) 250 მგვარ რეაქტორი ქ/ს ზესტაფონში (EBRD) შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გზების მეორე პროექტი (WB) 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების კლება 933 879.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2017 წლის ფაქტი დასახელება ვალდებულებების კლება 2018 წლის გეგმა 2019 წლის პროექტი 515,387.7 760,082.0 933,879.0 61,334.9 35,082.0 40,079.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 35,000.0 35,000.0 40,000.0 სესხები 2,080.0 82.0 79.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 24,254.9 0.0 0.0 454,052.7 725,000.0 893,800.0 სესხები 427,428.7 725,000.0 890,000.0 სხვა კრედიტორული დავალიანებები 26,624.0 0.0 3,800.0 საშინაო საგარეო მუხლი 13. საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა 2019 წლის ბოლოსთვის არაუმეტეს 19 715.8 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის, სახელმწიფო საგარეო ვალისა – 15 315.8 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო სახელმწიფო საშინაო ვალისა − 4 400.0 მლნ ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კრედიტორი საპროგნოზო ნაშთი სულ სახელმწიფოს მიერ და სახელმწიფოს გარანტიით აღებული საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 31.12.2019 15,315,760 მრავალმხრივი კრედიტორებისაგან 10,751,011 1 მსოფლიო ბანკი (WB) 5,182,417 2 სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდი (IFAD) 87,140 3 ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) 413,450 4 აზიის განვითარების ბანკი (ADB) 3,361,880 5 ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB) 1,456,682 6 ევროკავშირი (EU) 177,588 7 ევროსაბჭოს განვითარების ბანკი (CEB) 1,500 8 აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკი (AIIB) 67,355 22 კრედიტორი 9 საპროგნოზო ნაშთი 31.12.2019 3,000 გარემოს დაცვის სკანდინავიური საფინანსო კორპორაცია (NEFCO) ორმხრივი კრედიტორებისაგან 2,572,785 1 ავსტრია 36,387 2 აზერბაიჯანი 17,618 3 თურქმენეთი 555 4 თურქეთი 33,929 5 ირანი 13,396 6 რუსეთი 135,068 7 სომხეთი 18,756 8 უზბეკეთი 259 9 უკრაინა 236 10 ყაზახეთი 34,905 11 ჩინეთი 3,787 12 გერმანია 903,448 13 იაპონია 673,508 14 კუვეიტი 31,798 15 ნიდერლანდები 1,676 16 ამერიკა 47,021 17 საფრანგეთი 620,438 სხვა საგარეო ვალდებულებები 1,315,000 ევრობონდები 1,315,000 სახელმწიფოს გარანტიით აღებული კრედიტები 4,736 გერმანია 4,736 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (ეროვნული ბანკი) 672,228 საშინაო ვალის ზღვრული მოცულობა 4,400,000 1 ეროვნული ბანკისთვის განკუთვნილი ერთწლიანი ყოველწლიურად განახლებადი 240,846 2 სახელმწიფო ობლიგაცია სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციები ღია ბაზრის ოპერაციებისთვის 152,000 3 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ვალდებულებები 567,295 4 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ობლიგაციები 2,767,534 5 ისტორიული ვალი 672,325 სულ სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა 19,715,760 შენიშვნა: გამოთვლისას გამოყენებულია გაცვლითი კურსი: 1 აშშ დოლარი = 2.63 ლარი. სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა გადაანგარიშდება შესაბამის პერიოდში მოქმედი გაცვლითი კურსის მიხედვით. მუხლი 14. „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ზღვრული პარამეტრების პროგნოზი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების გათვალისწინებით: ა) 2019 წელს საქართველოს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო განისაზვრება 942.0 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მშპ-ის 2.1% შეადგენს (დადგენილი ზღვარი მშპ-ის 3%); ბ) 2019 წლის ბოლოსათვის მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა განისაზღვრება მშპ-ის 42.2%-ით (დადგენილი ზღვარი 60%). 23 თავი V სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები მუხლი 15. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები (პირველი დონე), მათ ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამები (მეორე დონე) და ქვეპროგრამები (მესამე და შემდგომი დონეები) შემდეგი რედაქციით: 1 ხელმისაწვდომი ხარისხიანი ჯანდაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა ადამიანზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკის მთავარი მიღწევა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებაა. საქართველოს ყველა მოქალაქე კვლავაც იქნება დაცული სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული მაღალი ხარჯებისაგან. საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, განიხილება საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მოდელები და მექანიზმები, რათა დასაქმებულმა ადამიანებმა მეტი წვლილი შეიტანონ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ხარჯების დაფარვაში. განხორციელდება პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის მომდევნო ეტაპი. დაიხვეწება პირველადი ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსების მექანიზმები და გაიზრდება ოჯახის ექიმის როლი და მნიშვნელობა, რის საფუძველზეც დაიზოგება როგორც სახელმწიფოს, ისე მოსახლეობის მიერ გაწეული დანახარჯები. დაავადებათა პროფილაქტიკა (პრევენცია) ჯანდაცვის პოლიტიკისთვის იქნება პრიორიტეტული. დაავადებაზე რეაგირების რეჟიმიდან აქცენტი გადატანილი იქნება, როგორც დაავადების წარმოქმნის პრევენციაზე, ისე დაავადების დროულად აღმოჩენასა და მისი გართულების თავიდან აცილებაზე. გაგრძელდება ჯანდაცვის სპეციალიზებული მიმართულებების პროგრამული დაფინანსება:  C-ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამაში ჩართვის საშუალება მომავალშიც ექნება ყველა პაციენტს;  გაუმჯობესდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროგრამის ხარისხი როგორც სტაციონარულ, ისე ამბულატორიულ და თემზე დაფუძნებული სერვისების დონეზე;  განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობას - ქვეყნის მასშტაბით დაინერგება დედათა და ბავშვთა (პერინატალური) სამედიცინო ცენტრების რეგიონალიზაციის გეგმა;  გაგრძელდება აცრების ეროვნული კალენდრით ბავშვთა იმუნიზაცია და ორსულებისა და ახალშობილების უზრუნველყოფა ჯანსაღი განვითარებისთვის აუცილებელი პრეპარატების მიწოდებით;  საფუძველი ჩაეყრება ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის თანამედროვე და მაღალეფექტიან მეთოდებს. ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსება დაეფუძნება შემდეგ პრინციპებს: 24 დაიხვეწება არსებული სტანდარტიზებული საყოველთაო ჯანდაცვის საბაზისო პაკეტი; მომსახურების ანაზღაურებისათვის გამოყენებული იქნება დაფინანსების დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების და გლობალური ბიუჯეტების მეთოდი, რაც უზრუნველყოფს პროგრამული ხარჯების უფრო ეფექტიან და პროგნოზირებად გამოყენებას. გაგრძელდება მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა. განხორციელდება ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო პროგრამის არეალის გაფართოება, რომლის შედეგადაც მოსახლეობის მოწყვლად ჯგუფებს გაეზრდებათ ხელმისაწვდომობა ამბულატორიული მოხმარების მედიკამენტებზე. დაიწყება ღონისძიებების გატარება პოლიფარმაციის შემცირების მიზნით. გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტის სისტემის დანერგვა. უზრუნველყოფილი იქნება ჯანდაცვის სერვისებისა და მედიკამენტების ხარისხი, დაიხვეწება საკანონმდებლო ბაზა, გაგრძელდება სელექტიური კონტრაქტირების დანერგვის პროცესი და გაძლიერდება სახელმწიფო მონიტორინგის სისტემა. დაინერგება ფარმაცევტული წარმოების კარგი საწარმოო პრაქტიკის და დისტრიბუციის (GMP/GDP) სტანდარტები; ქვეყნის მასშტაბით დაიწყება ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების სისტემის დანერგვა, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებას. ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების განვითარების უზრუნველსაყოფად განხორციელდება სამედიცინო განათლების სისტემური რეფორმა დიპლომისშემდგომი და უწყვეტი პროფესიული განვითარების სისტემის გაუმჯობესების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მაღალი კომპეტენციის მქონე სამედიცინო პერსონალის მიერ ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების მიწოდებას. სოციალური დაცვის პოლიტიკის ძირითად პრინციპებს წარმოადგენს: სიღატაკის დაძლევა და სიღატაკის შემცირება/პრევენცია, სოციალური დახმარების სისტემის ეფექტიანობა, სამართლიანობა და გამჭვირვალობა, დასაქმების მოტივაციის გაზრდა და ხელშეწყობა. მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით, დაიხვეწება სოციალური დაცვის სისტემა. დაინერგება დაგროვებითი საპენსიო სისტემის ახალი მოდელი, რომლის ამოცანაა მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლება საპენსიო ასაკში, აგრეთვე არსებული სოციალური სისტემის ფისკალური მდგრადობის შენარჩუნება. გაფართოვდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა, ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული 25 ღონისძიებები; გაგრძელდება ოჯახების მხარდამჭერი სერვისები და ბავშვთა კეთილდღეობისკენ მიმართული ღონისძიებები, მათ შორის დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ღონისძიებები, გაძლიერდება მოსახლეობის დაბერების საკითხებზე სახელმწიფო პოლიტიკის სხვადასხვა მიმართულებები. მოხდება მეტად ჰუმანური მიდგომების დანერგვა ნარკოტიკების მოხმარებასთან მიმართებით. გაგრძელდება ნარკოპოლიტიკის შემსუბუქების მიზნით ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა კვლევებზე, ანალიზსა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გათვალისწინებით. სახელმწიფო გააუმჯობესებს ნარკოდამოკიდებული პირებისათვის მიზნობრივი ჯანდაცვის სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ხარისხს. პრევენციული და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებებით, ასევე ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციის გზით უზრუნველყოფილი იქნება ნარკოტიკების უკანონო მოხმარებაში ადამიანების, განსაკუთრებით, ახალგაზრდების ჩაბმის თავიდან არიდება და ნარკოტიკული საშუალების მოხმარებით გამოწვეული ზიანის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება. განხორციელდება შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესწავლა და უზრუნველყოფილი იქნება მჭიდრო კოორდინაცია სამუშაოს მაძიებელთა და დამსაქმებელთა შორის, რაც ხელს შეუწყობს შრომის ბაზრის მოქნილობის ზრდას; სახელმწიფო ინფორმაციულ დახმარებას გაუწევს სამუშაოს მაძიებლებს პროფესიის არჩევის, მომზადებისა და გადამზადების კუთხით. სახელმწიფო აქტიურად შეუწყობს ხელს პოტენციური დამსაქმებლების ჩართულობას პროფესიული გადამზადების პროცესში. 1.1 მოსახლეობის სოციალური დაცვა (პროგრამული კოდი 27 02) მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობას მოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატების და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო 26 შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, რეინტეგრაციის შემწეობის, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების ნაწილობრივი სუბსიდირება; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 % ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 % (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა/სავარაუდო მსხვერპლთა სამართლებრივი დაცვა, სამედიცინო მომსახურების ორგანიზება/მიღების უზრუნველყოფა და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისათვის საჭირო ღონისძიებების განხორციელება. 1.1.1 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 01) საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატების და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; კანონმდებლობით დადგენილი მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეთა პენსიების გაორმაგებით უზრუნველყოფა; მოქალაქეთათვის გარანტირებული რეალიზება. 1.1.2 საქართველოს კანონმდებლობით სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 27 02 02) მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური 27 მდგომარეობის შესამსუბუქებლად სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, რეინტეგრაციის შემწეობის, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; 1.1.3 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა (პროგრამული კოდი 27 02 03) შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობას მოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია; კრიზისულ დახმარება. 1.1.4 მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში (პროგრამული კოდი 27 02 04) „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი შეღავათების დაფინანსება: მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის – დანამატისა პენსიის 20%-ის ოდენობით; „სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის – დანამატისა „სოციალური პაკეტის“ 20% ოდენობით; დანამატებისა მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით); აბონენტის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლის) მიერ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50% (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება. 1.1.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), გენდერული ნიშნით ქალთა მიმართ ძალადობის, ძალადობის და სექსუალური ხასიათის ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა; მსხვერპლთა (მათზე დამოკიდებულ პირებთან ერთად) 28 დროებითი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, სადღეღამისო და დღის მომსახურება და იურიდიული მხარდაჭერა, ასევე, ფსიქოლოგიურ-სოციალურ რეაბილიტაციის, ეკონომიკური განვითარებისა და დამოუკიდებლად ცხოვრების პოტენციალის გაძლიერების ხელშეწყობა; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებზე, ხანდაზმულებზე და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვებზე გრძელვადიანი ზრუნვა; სახელმწიფო სოციალური სისტემის მეშვეობით ფონდის დაწესებულებებში ჩარიცხულ პირთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, სადღეღამისო მომსახურება და მოვლა, ასევე, ფსიქოლოგიურ-სოციალური რეაბილიტაციისა და სოციალური ფუნქციონირების გაუმჯობესების მხარდაჭერა. 1.2 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის სერვისებზე ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისათვის მზადყოფნის და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიო, ჰორმონო და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურება; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისაგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა, აგრეთვე ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, აივ ინფექცია, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის ამბულატორიული, სტაციონარული და სათემო სერვისებით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; თირკმლის ტერმინალური 29 უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით, მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება; მიზნობრივი ჯგუფების ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; დონორების მიერ დაფინანსებული მიმდინარე პროგრამების ეტაპობრივად სახელმწიფოს ვალდებულებებში ასახვა; მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტების, ასევე „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისათვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.2.1 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 01) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის სერვისების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურების, ქიმიო, ჰორმონო და სხივური თერაპიის; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა. 1.2.2 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 02) მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისაგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა, აგრეთვე ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, აივ ინფექცია, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი. C 30 ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 1.2.2.1 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი (პროგრამული კოდი 27 03 02 01) დაავადებათა ადრეული გამოვლენის გაუმჯობესება და ამის საშუალებით შორსწასული ფორმების გავრცელების შეზღუდვა; ძუძუს, საშვილოსნოს ყელის, კოლორექტული და პროსტატის კიბოს სკრინინგი (ძუძუს კიბოს სკრინინგი 40-დან 70 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი - 25-დან 60 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში და მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგი - 50-დან 70 წლის ჩათვლით ორივე სქესისათვის, 50-70 წლის ასაკის მამაკაცებში სპეციფიკურ ანტინგენზე გამოკვლევა პროსტატის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით); საშვილოსნოს ყელის ორგანიზებული სკრინინგი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით); 1-დან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა მსუბუქი და საშუალო ხარისხის მენტალური განვითარების დარღვევების პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკა და გონებრივი ჩამორჩენილობის პროფილაქტიკა; ეპილეფსიის დიაგნოსტიკა და ზედამხედველობა; დღენაკლულთა რეტინოპათიის სკრინინგის დღენაკლულთა სიბრმავის პროფილაქტიკა; პილოტი, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში საინფორმაციო ელექტრონული რეგისტრების დანერგვა-ადმინისტრირება. 1.2.2.2 იმუნიზაცია (პროგრამული კოდი 27 03 02 02) მოსახლეობის დაცვის და შესაბამისი მარაგების შექმნის მიზნით, ვაქცინების (მათ შორის აივ-ინფექცია/შიდსით და C ჰეპატიტით დაავადებული პირებისათვის B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისათვის, ასევე სამედიცინო პერსონალის, სამედიცინო ჩვენების მქონე საქართველოს მოქალაქეების და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ორგანიზებული კონტინგენტის ვაქცინაციისათვის) და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) შესყიდვა; სპეციფიკური (ბოტულიზმის, დიფტერიის, ტეტანუსის, გველის შხამის საწინააღმდეგო) შრატების და ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შესყიდვა; 31 ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა; გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვა; ვაქცინების, ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებების, სპეციფიკური შრატებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) მიღება, შენახვა და გაცემა-განაწილება „ცივი ჯაჭვის“ პრინციპების დაცვით ცენტრალური დონიდან რეგიონულ/რაიონულ ადმინისტრაციულ ერთეულებამდე; წითელას მასიური გავრცელების პრევენციისა და გლობალური ელიმინაციის სტრატეგიით განსაზღვრული ღონისძიებების ფარგლებში, მოსახლეობის არაიმუნურ ან არასრულად იმუნიზებულ ფენებში ეპიდჩვენებით იმუნოპროფილაქტიკის წარმოება; გრიპის საწინააღმდეგო სეზონურ დაქვემდებარებული პირების აცრა; ვაქცინაციას „ცივი ჯაჭვი“-ს მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვა და მონტაჟი. 1.2.2.3 ეპიდზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 03) რეგიონულ და მუნიციპალურ დონეზე არსებული სჯდ ცენტრების მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება და სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის ფუნქციონირება; მუნიციპალური საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების სამოქმედო არეალზე ეპიდზედამხედველობითი ღონისძიებების განხორციელება; მალარიისა და სხვა ტრანსმისიური (დენგე, ზიკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო, ლეიშმანიოზი და სხვა) პარაზიტული დაავადებების პრევენცია და კონტროლი; ნოზოკომიური კონტროლი; ინფექციების ეპიდზედამხედველობა და ვირუსული დიარეების კვლევა ქვეყანაში შერჩეული საყრდენი ბაზებიდან (ინფექციური პროფილის მქონე სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც მომსახურებას უწევს 0-14 წლის ასაკის ბავშვებს), ჰოსპიტალიზებულ ბავშვთა (0-14 წლის) ფეკალური სინჯების ლაბორატორიული კვლევა როტავირუსულ, ადენოვირუსულ და ნოროვირუსულ ინფექციებზე; გრიპზე, გრიპისმაგვარ დაავადებებსა და მძიმე მწვავე რესპირაციულ დაავადებებზე ეპიდზედამხედველობის ქსელის მდგრადობის შენარჩუნება და სეზონურ/პანდემიურ გრიპზე რეაგირება. 32 1.2.2.4 უსაფრთხო სისხლი (პროგრამული კოდი 27 03 02 04) დონორული სისხლის კვლევას В და С ჰეპატიტზე, აივინფექცია/შიდსსა და სიფილისზე; ხარისხის გარე კონტროლისა და მონიტორინგის უზრუნველყოფას (მ.შ. სისხლის დონორთა ერთიანი ეროვნული ელექტრონული ბაზის ადმინისტრირებას პროგრამაში მონაწილე სისხლის ბანკებში და ასევე ყველა დანარჩენ სისხლის ბანკში, რომელიც ფლობს შესაბამისი საქმიანობის ლიცენზიას, არ არის პროგრამით განსაზღვრული სერვისების მიმწოდებელი, მაგრამ თანხმობას განაცხადებს ამ კომპონენტში მონაწილეობაზე და დარეგისტრირდება პროგრამის განმახორციელებელთან, დადგენილი წესის შესაბამისად; სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მხარდაჭერისა და მოზიდვის ეროვნული კამპანიის განხორციელებას, მ.შ. "უანგარო დონორთა მსოფლიო დღესთან" დაკავშირებული ღონისძიებების მხარდაჭერას; სისხლის დონორებში C ჰეპატიტზე სკრინინგით საეჭვოდადებითი შემთხვევების კონფირმაციული კვლევა Cor-Ag მეთოდით, მ.შ. იმ სისხლის ბანკებში რომლებიც არ წარმოადგენენ ამ პროგრამის მომსახურების მიმწოდებლებს, მაგრამ ჩართულნი არიან ხარისხის გარე კონტროლის ერთიან სისტემაში. 1.2.2.5 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვისა და გარემოს ჯანმრთელობის სფეროში აღებული ვალდებულებების განხორციელების ხელშეწყობა; სხვადასხვა ტიპის საწარმოებში დასაქმებულთა პროფესიულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ღონისძიებების ჩატარება, კერძოდ: დასაქმებულთა პროფესიული ჯანმრთელობის კვლევა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით და გამოვლენილ პროფესიულ დაავადებათა დიაგნოზების აგრეგირებას მონაცემთა ბაზაში; სამუშაო ადგილებზე არსებული პროფესიული რისკების ინვენტარიზაცია და შეფასება; პროფესიული რისკფაქტორების პირველადი პრევენციის ღონისძიებათა კომპლექსისა და მავნე ფაქტორების ექსპოზიციის დონის შემცირების რეკომენდაციების შემუშავება კონკრეტული საწარმოსათვის; დასაქმებულთა ჯანმრთელობის მონიტორინგის ოპტიმალური სქემისა და სამედიცინო შემოწმების პერიოდულობის განსაზღვრა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით; საწარმოს ადმინისტრაციისა და დასაქმებულთა სწავლება პროფესიული დაავადებების პრევენციის, პროფესიული რისკების შეფასებისა 33 და კონტროლის მექანიზმების საკითხებზე; ქვეყნის მასშტაბით კონკრეტულ საწარმოებში არსებული პროფესიული რისკების ეპიდემიოლოგიური რუკისა და შესაბამისი მონაცემთა ბაზის ფორმირება/განახლება. 1.2.2.6 ტუბერკულოზის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 06) ტუბერკულოზის ყველა სავარაუდო შემთხვევის გამოკვლევა, დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება (ანტიტუბერკულოზური პრეპარატებით უზრუნველყოფა და მკურნალობა უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ); ლაბორატორიული მართვა; ფთიზიატრიული სტაციონარული დახმარების ფარგლებში დიაგნოსტიკური, თერაპიული და ქირურგიული მომსახურება; სენსიტიური და რეზისტენტული ფორმების მკურნალობა (მ.შ. მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზის მკურნალობა ახალი მედიკამენტებით და მკურნალობის მონიტორინგი); ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა, მ.შ. პირველი და მეორე რიგის (სრული რაოდენობის არანაკლებ 50%) ანტიტუბერკულოზური მედიკამენტების შესყიდვა; მომსახურების სრულად ანაზღაურება; ტუბერკულოზით გამოწვეული ავადობის, სიკვდილიანობის და ინფექციის გავრცელების შემცირება. 1.2.2.7 აივ ინფექცია/შიდსის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 07) აივ-ინფექციის/შიდსის გავრცელების შეფერხება და აივინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (პროგრამა არ ითვალისწინებს თანაგადახდას მოსარგებლის მხრიდან); აივ-ინფექციაზე/შიდსზე ნებაყოფლობითი კონსულტაცია და ტესტირება; აივ-ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა; აივ-ინფექცია/შიდსის სამკურნალო პირველი რიგის და მეორე რიგის (სრული ღირებულების არა უმეტეს 50%) მედიკამენტების შესყიდვა. 1.2.2.8 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 08) ორსულთა ეფექტიანი პატრონაჟისა და მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: ანტენატალური მეთვალყურეობა; 34 გენეტიკური პათოლოგიების ადრეული გამოვლენა; ორსულებში B და C ჰეპატიტების, აივ ინფექციის/შიდსის და ათაშანგის სკრინინგი; ორსულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ახალშობილთა და ბავშვთა სკრინინგი ჰიპოთირეოზზე, ფენილკეტონურიაზე, ჰიპერფენილალანინემიასა და მუკოვისციდოზზე; ახალშობილთა სმენის სკრინინგული გამოკვლევა. ახალშობილთა და ბავშვთა სკრინინგი ჰიპოთირეოზზე, ფენილკეტონურიაზე, ჰიპერფენილალანინემიასა და მუკოვისციდოზზე; ახალშობილთა სმენის სკრინინგული გამოკვლევა. 1.2.2.9 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 09) ნარკომანიით დაავადებულ პირთა მკურნალობა (სტაციონარული დეტოქსიკაცია) და პირველადი რეაბილიტაცია, მათი ჩამანაცვლებელი ნარკოტიკით უზრუნველყოფა და სამედიცინო მეთვალყურეობა; ალკოჰოლის მიღებით გამოწვეული ფსიქიკური აშლილობის მქონე პაციენტების სტაციონარული მომსახურება. 1.2.2.10 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 10) ჯანმრთელობის შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების მიზნით, თამბაქოს მოხმარების კონტროლის გაძლიერება; ჯანსაღი კვების და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების შესახებ ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; ფიზიკური აქტივობის ხელშეწყობა; C ჰეპატიტის ხელშეწყობა; პრევენცია და მოსახლეობის ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობა დამოკიდებულების პრევენცია; ჯანმრთელობის გაძლიერება. 1.2.2.11 ხელშეწყობის და განათლების ნივთიერება პოპულარიზაცია და C ჰეპატიტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 11) სკრინინგული კვლევა, C ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა დიაგნოსტიკა, მათ შორის, მკურნალობაში ჩართვამდე 35 აუცილებელი კვლევებისა და მკურნალობის პროცესის მონიტორინგისთვის აუცილებელი კვლევების ჩატარების უზრუნველყოფა; C ჰეპატიტის სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტით (ჰარვონი, რიბავირინი) უზრუნველყოფა; მედიკამენტების ლოჯისტიკა 1.2.3 მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში (პროგრამული კოდი 27 03 03) მოსახლეობისთვის გეოგრაფიული და უზრუნველყოფა; ფსიქიატრიული მომსახურების ფინანსური ხელმისაწვდომობის ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაცია; ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენცია; თემზე დაფუძნებული მობილური გუნდის მომსახურება; ფსიქიკური დარღვევების უზრუნველყოფა. 1.2.3.1 მქონე პირთა თავშესაფრით ფსიქიკური ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 01) მოსახლეობისთვის გეოგრაფიული და უზრუნველყოფა; ფსიქიატრიული მომსახურების ფინანსური ხელმისაწვდომობის ბავშვთა და მოზრდილთა სტაციონარული მომსახურება; ამბულატორიული და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენცია; თემზე დაფუძნებული მობილური გუნდის მომსახურება; ფსიქიკური დარღვევების უზრუნველყოფა. 1.2.3.2 მქონე პირთა თავშესაფრით დიაბეტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 03 02) შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა მომსახურება; სპეციალიზებული ამბულატორიული დახმარება; შაქრიანი და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; შაქრიანი და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული პაციენტების შესაძლო გართულებების პრევენცია. 36 1.2.3.3 ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება (პროგრამული კოდი 27 03 03 03) 18 წლამდე ასაკის ონკოჰემატოლოგიური პაციენტების ფინანსური ხელმისაწვდომობის გასაზრდელად ონკოჰემატოლოგიური დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა 1.2.3.4 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 04) ჰემოდიალიზით უზრუნველყოფა; და პერიტონეული დიალიზით ჰემოდიალიზისა და პერიტონეული დიალიზისათვის საჭირო სადიალიზე საშუალებების, მასალისა და მედიკამენტების შესყიდვა და მიწოდება; თირკმლის ტრანსპლანტაცია; ორგანოგადანერგილთა იმუნოსუპრესული მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.5 ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 05) ინკურაბელურ პაციენტთა ამბულატორიული პალიატიური მზრუნველობა; ინკურაბელურ პაციენტთა სტაციონარული-პალიატიური მზრუნველობა და სიმპტომური მკურნალობა; ინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.6 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 06) იშვიათი დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა ამბულატორიული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მომსახურება; ჰემოფილიით და სისხლის შედედების სხვა მემკვიდრული პათოლოგიებით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.7 სასწრაფო, გადაუდებელი დახმარება და სამედიცინო ტრანსპორტირება (პროგრამული კოდი 27 03 03 07) სასწრაფო სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა; 37 სასწრაფო, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სამედიცინო ტრანსპორტირების უზრუნველყოფა. 1.2.3.8 და სოფლის ექიმი (პროგრამული კოდი 27 03 03 08) პირველადი ჯანდაცვის მომსახურება სოფლად (მათ შორის – ამბულატორიული მომსახურებისათვის აუცილებელი მედიკამენტების და სამედიცინო დანიშნულების საგნების, ექიმის ჩანთის და სამედიცინო დოკუმენტაციის ბეჭდვის მომსახურების შესყიდვა); სპეცდაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულებების მიერ შესაბამისი ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურების მიწოდება; შიდა ქართლის სოფლების ხელშეწყობა და განვითარება; ამბულატორიული ქსელის სპეცდაფინანსებაზე მყოფი რიგი სამედიცინო დაწესებულებების დამატებითი ფინანსური უზრუნველყოფა; სოფლის მოსახლეობისათვის პირველადი ჯანდაცვის მომსახურებაზე მოსახლეობის გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობა. 1.2.3.9 რეფერალური მომსახურება (პროგრამული კოდი 27 03 03 09) სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტების რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთათვის და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების გაწევა; მოსახლეობის ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდით მდგომარეობის გაუმჯობესება. 1.2.3.10 და მისი გეოგრაფიული ჯანმრთელობის სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება (პროგრამული კოდი 27 03 03 10) სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა ამბულატორიული შემოწმება და მათთვის დამატებითი გამოკვლევების ჩატარება 1.2.3.11 ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 03 03 11) გულ-სისხლძარღვთა ქრონიკული დაავადებების, ფილტვის ქრონიკულ დაავადებათა, დიაბეტის (ტიპი 2) და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებათა სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტის შესყიდვა; ფარმაცევტული პროდუქტის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე გაფორმების ხარჯები, მიღება, შენახვა, ტრანსპორტირება, გაცემა პროგრამის მოსარგებლეებზე. 1.2.4 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება (პროგრამული კოდი 38 27 03 04) „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებსა და მაღალმთიან და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებში მცხოვრები მოსახლეობისათვის სამედიცინო სერვისების მიწოდების უწყვეტობისა და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება, ამ მუნიციპალიტეტებისათვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში ადამიანური რესურსის მომზადების საშუალებით; პროფესიული რეგულირების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.3 არსებული მექანიზმების ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01) ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი მომზადება და ზედამხედველობა; სამედიცინო მომსახურების ხარისხის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხზე, მათ ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა; აქტების მიმოქცევასა და სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამედიცინო პერსონალის უზრუნველყოფა; სერტიფიცირების პროცესის სამედიცინო და ფარმაცევტულ ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემა; დაწესებულებებზე შესაბამისი სადისტრიბუციო ჯაჭვის ადმინისტრაციული კონტროლის განხორციელება, რეალიზატორებისაგან სამკურნალო საშუალებების ნიმუშის შესყიდვა და ლაბორატორიული კვლევა; სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვადასხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული ჯანმრთელობის 39 დაცვის სერვისების შეუფერხებელი მიწოდება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობისა და სექსუალური ხასიათის ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა. ასევე, მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა და ეკომიგრანტთა, მიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და რეინტეგრაციის მიზნით, მიზნობრივი პროექტების/პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. 1.4 სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (პროგრამული კოდი 27 04) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანდაცვითი ინფრასტრუქტურის, შენობა-ნაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა ფუნქციონირების ხელშეწყობა. 1.5 მშენებლობა და აღჭურვა და სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური (პროგრამული კოდი 37 00) ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, ასევე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების პირობებისა და კეთილდღეობისათვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურ ეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურეკონომიკური საქმიანობისათვის ღირსეული სათანადო პირობების შექმნა; სამშობლოსათვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად, საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა მიმართ საზოგადოებაში ხსოვნის განმტკიცებისათვის მუდმივი ზრუნვა; 40 ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და რეალიზაციის ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლის და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება; 1.6 შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 05) ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარება/ განხორციელება, ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ცნობიერების ამაღლება; შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და შრომის უსაფრთხოების დაცვის მიმართულებით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; შრომის დაცვის ნორმების გაუმჯობესება/სრულყოფა და ამის საფუძველზე, უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოს შექმნა. სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია-კონსულტირება, მომსახურებების განვითარება, შეზუღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა დასაქმების ხელშემწყობა; ავტორიზებულ-აკრედიტირებულ პროფესიულ სასწავლოსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში რეგისტრირებული სამუშაოსმაძიებლების მომზადება-გადამზადება. 1.7 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 30 05) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის რაოდენობათა შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების მაღალი სამობილიზაციო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; საბრძოლო და საჭიროების შემთხვევაში დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენისა და ევაკუაციის ორგანიზება; სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენური ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; და სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 41 1.8 სსიპ - საპენსიო სააგენტო (პროგრამული კოდი 54 00) დაგროვებითი საპენსიო უზრუნველყოფა; სქემის გამართული ფუნქციონირების საპენსიო აქტივების განკარგვა კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, როგორც ნდობითი ვალდებულების მქონე პირი, დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილეებისა და მათი მემკვიდრეების ინტერესების შესაბამისად; დაგროვებითი საპენსიო სქემის ანალიზი, რისკების შეფასება, დაგროვებითი საპენსიო სქემის განვითარებასა და გაუმჯობესებასთან დაკავშირებული ხედვის ჩამოყალიბება და რეკომენდაციების მომზადება; „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დაგროვებითი საპენსიო სქემის განხორციელება, მართვა და ადმინისტრირება. 1.9 ა(ა)იპ - საქართველოს სოლიდარობის ფონდი (პროგრამული კოდი 39 00) საქართველოში მცხოვრები სოციალურად დაუცველი ან კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისათვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისათვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით; სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის პროექტების დაფინანსება, მათ შორის, ერთჯერადი დახმარებების, აგრეთვე რეგულარული სოციალური შემწეობების/პროექტების დაგეგმვა და განხორციელება; ონკოლოგიური დაავადებების მქონე 22 წლამდე ბენეფიციართა მხარდაჭერა სახელმწიფო და მუნიციპალური დაფინანსების ლიმიტის ფარგლების გარეთ მოხვედრილი თერაპიისა და დიაგნოსტიკის შემთხვევაში, აგრეთვე ძვირად ღირებული დიაგნოსტიკური მომსახურება და მკურნალობა საზღვარგარეთ დადასტურებული სამედიცინო აუცილებლობის შემთხვევაში; ონკოლოგიური დაავადებების მქონე მოზრდილთათვის ძვირად ღირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. 2 თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება არსებული ჰიბრიდული გამოწვევებიდან გამომდინარე, საქართველოს სჭირდება მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის, ტერიტორიული თავდაცვისა და შეკავების ამოცანების განხორციელების მდგრადი უნარებითა და შესაძლებლობებით აღჭურვილი, ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ძალებთან სრულად თავსებადი, მობილური, ეფექტიანი შეიარაღებული ძალები. სწორედ ასეთი შესაძლებლობების შეიარაღებული ძალების არსებობა წარმოადგენს საფრთხის შეკავების ძირითად შემადგენელს. საქართველოს შეიარაღებული ძალების ძირითადი მისიაა ქვეყნის თავდაცვა, რომლის ფარგლებში განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება ტერიტორიული თავდაცვის უზრუნველყოფაზე. ამასთან ერთად, გრძელდება ალიანსის წევრ და პარტნიორ ქვეყნებთან ერთად 42 მონაწილეობა საერთაშორისო მისიებში ტერორიზმთან ბრძოლისა და მსოფლიო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. შეიარაღებული ძალები უზრუნველყოფს ქვეყნის შიგნით სტიქიური და ტექნოგენური კრიზისების დროს სამოქალაქო ხელისუფლების მხარდაჭერას. ამ ამოცანების შესასრულებლად, შემუშავებულია თავდაცვის სტრატეგიული განვითარების დოკუმენტი და ტრანსფორმაციის გეგმა, რომელიც სრულ თანხვედრაშია ჩრდილოეთ ატლანტიკური ალიანსის მიერ გატარებულ თავდაცვისა და შეკავების პოლიტიკასთან. განხორციელდება „ტოტალური თავდაცვის“ კონცეფცია, რომელიც უზრუნველყოფს, როგორც შეიარაღებული ძალების, ისე ზოგადად საზოგადოების მდგრადობას და მზაობას, წინააღმდეგობა გაუწიოს მოწინააღმდეგეს და ქვეყნის მთლიანი სამხედრო, ეკონომიკური და ინტელექტუალური პოტენციალის გამოყენებით განახორციელოს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებზე ეფექტიანი რეაგირება. აშშ-სთან, როგორც ძირითად სტრატეგიულ პარტნიორთან ერთად, გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც, 2020 წლის ჩათვლით, ტერიტორიული თავდაცვის პრინციპითა და მცირე ქვედანაყოფების ტაქტიკით მომზადდება და აღიჭურვება შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბატალიონები შეიარაღებული ძალების საბრძოლო მზადყოფნის ამაღლებისა და ინსტიტუციონალური განვითარების მიზნით. სათანადო ყურადღება დაეთმობა საინჟინრო შესაძლებლობების გაძლიერებას. გაგრძელდება სპეციალური დანიშნულების ძალების, საჰაერო თავდაცვის, საჰაერო-სატრანსპორტო, ჯავშანსაწინააღმდეგო, დაზვერვის, არტილერიის, მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების შესაძლებლობების, კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების და ეროვნული გვარდიის შემდგომი რეფორმირება და ეფექტიან ძალად ჩამოყალიბება. თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით, გაგრძელდება სამხედრო განათლების სფეროს - ოფიცერთა და სერჟანტთა მომზადების მნიშვნელოვანი სეგმენტების ინსტიტუციონალიზაცია და ალიანსის სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა. ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC) შემდგომი განვითარება მნიშვნელოვნად გაზრდის თავდაცვის შეფასების შესაძლებლობებს, ისევე, როგორც ხელს შეუწყობს ნატოს „პარტნიორობის თავსებადობის ინიციატივის“ (Partnership Interoperability Initiative) განხორციელებას. საერთო საჯარისო ცენტრის შემდგომი განვითარების ფაზაში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრიორიტეტად განიხილება „საერთაშორისო მანევრის კაპიტნის საკარიერო კურსის“ ჩამოყალიბება, რაც შესაძლებლობას იძლევა საქართველოს შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლებთან ერთად მომზადდეს პარტნიორი ქვეყნების უმცროს ოფიცერთა შემადგენლობა. 43 ალიანსის გაძლიერებული მოწინავე ჩართულობის (Enhanced Forward Presence) გათვალისწინებით გაგრძელდება თავდაცვის ლოგისტიკის სფეროს ტრანსფორმაცია, რათა მაქსიმალურად იყოს უზრუნველყოფილი ბრიგადების ტაქტიკური ჯგუფების დროული და უწყვეტი ლოგისტიკური მხარდაჭერა. განხორციელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით (SNGP) გათვალისწინებული ინიციატივები, რომლის ფარგლებშიც, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი ფორმატების გამოყენებით, ალიანსისგან მიღებული ეფექტიანი მხარდაჭერით მიიღწევა ნატოს სტანდარტი და თავსებადობის მაღალი ხარისხი. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების განვითარებას. სასჯელაღსრულების სისტემის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით:  მომზადდება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი გახდება ბრალდებულის/ მსჯავრდებულის სასამართლო პროცესში დისტანციურად (ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით) მონაწილეობა და მსჯავრდებულის სასჯელის მოხდისგან ვადამდე გათავისუფლება პენიტენციურ დაწესებულებაში ნამუშევარი დღეების პროპორციულად;  მსჯავრდებულთა დასაქმებისა და რესოციალიზაცია/რეაბილიტაციის მიზნით, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს კერძო ბიზნესს პენიტენციურ დაწესებულებებში სამუშაო ადგილების შექმნის მიზნით;  პენიტენციური დაწესებულებების მართვის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, გაგრძელდება დიდი ზომის პენიტენციური დაწესებულებების გარდაქმნა შედარებით მცირე ზომის პენიტენციურ დაწესებულებებად;  დაიწყება ახალი, მცირე ზომის, მაქსიმუმ 500 პატიმარზე გათვლილი დაწესებულებების მშენებლობა;  მომზადდება საკანონდებლო ცვლილებები პენიტენციურ დაწესებულებაში მყოფ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით;  გაუმჯობესდება ბრალდებულთა უფლებრივი მდგომარეობა; გაძლიერდება პატიმართა ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის, მათ შორის, სხვადასხვა დამოკიდებულების მქონე პირთა რეაბილიტაციის პროგრამები. დანაშაულთან ბრძოლის სფეროში შემუშავდება ახალი მიდგომები, დაიხვეწება და ევროპულ სტანდარტებს კიდევ უფრო დაუახლოვდება არსებული საგამოძიებო და საპროკურორო პრაქტიკა. გაიზრდება საზოგადოების მონაწილეობა დანაშაულის პრევენციის უზრუნველყოფის პროცესში. რიგითი პროკურორის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფის მიზნით, დაიხვეწება პროკურორთა თანამდებობაზე დანიშვნის, დისციპლინური პასუხისმგებლობის, გათავისუფლებისა და 44 წახალისების (მათ შორის დაწინაურების) სისტემა. შემუშავდება პროკურორთა საქმიანობის გამჭვირვალე და მიუკერძოებელი შეფასების კრიტერიუმები. გაგრძელდება პროკურორთა გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების პროგრამები. საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის უფრო ეფექტიანი და დახვეწილი სისტემისთვის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი განვითარების პროცესი დაეფუძნება სისტემური განახლების კონცეფციას, რომელიც მოიცავს როგორც სტრუქტურულ გარდაქმნას, ისე საპოლიციო საქმიანობის შინაარსობრივ ცვლილებებს და საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესებას. ამ რეფორმების განხორციელება უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციის მიმართულების გაძლიერებას, დანაშაულთან ბრძოლის, მართლწესრიგისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ინსტრუმენტების ეფექტიანობის ამაღლებას. სტრუქტურული გარდაქმნა შეეხება კრიმინალურ პოლიციას. საგამოძიებო მიმართულებით განხორციელდება არსებული გამომძიებლების კვალიფიკაციის ამაღლება და მათი სპეციალიზაცია. არსებითად განახლდება კრიმინალური პოლიციის საუბნო მიმართულება, იგი დაეფუძნება საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიციის კონცეფციას და შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების საპოლიციო სერვისების შესაბამისი მართლწესრიგის ოფიცერთა დანაყოფები, რომელთა უმთავრესი ამოცანა იქნება დანაშაულის პრევენციაზე მუშაობა. რეფორმა შეეხება სასაზღვრო პოლიციას. გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის განვითარება და მისი ინტეგრირება შესაბამის ანალიტიკურ სისტემაში; გაგრძელდება საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება, ცენტრის როლისა და სტრატეგიულ პარტნიორებთან თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით. გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმის ახალი ეტაპი. განხორციელდება სტანდარტული მოქმედებების პროცედურებისა და სამართალდარღვევების გამოკვეთის თანამედროვე საშუალებების დანერგვა; გაძლიერდება ქვეით პატრულ ინსპექტორთა კორპუსი; გაგრძელდება ისეთი საპოლიციო ინსტრუმენტების განვითარება, როგორიცაა უკონტაქტო და ფარული პატრულირება, რაც აუცილებელია საგზაო უსაფრთხოების სფეროში არსებული გამოწვევების დასაძლევად. გაგრძელდება საპოლიციო სერვისების მარტივად ხელმისაწვდომობის პოლიტიკა და საპატრულო პოლიციის ერთიანი მომსახურების ცენტრის კონცეფცია დაინერგება მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ამაღლდება ოჯახში ძალადობის, ქალთა მიმართ ძალადობის, სხვადასხვა დისკრიმინაციული მოტივით ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების ხარისხი. დაინერგება დანაშაულის პრევენციაზე მიმართული მიდგომები, მათ 45 შორის ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის მოდელი, რომლის ფარგლებში განხორციელდება საპოლიციო რესურსების ოპტიმალური განაწილების შეფასების ისეთი საშუალებების დანერგვა, როგორიცაა „E-Police” და ინციდენტების ინტერაქციული რუკა. გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება, რომელიც ქვეითთა, მგზავრებისა და მძღოლების უსაფრთხოების გაუმჯობესებას მოემსახურება და შეამცირებს გზებზე უბედურ შემთხვევებს. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. საქართველო აქტიურად ითანამშრომლებს ევროპოლთან 2017 წელს გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე. მოხდება ევროპოლის უსაფრთხო კომუნიკაციის არხის დანერგვა შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან, რომლის მეშვეობითაც უზრუნველყოფილი იქნება ოპერატიული ინფორმაციის გაცვლა. უზრუნველყოფილი იქნება სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დამოუკიდებელი და ქმედითი საქმიანობა. 2.1 საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება (პროგრამული კოდი 30 01) პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, მართლწესრიგს და ადმინისტრაციულ სამართალდაღვევათა ფაქტების გამოვლენას; ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა. 2.2 თავდაცვის მართვა (პროგრამული კოდი 29 01) საქართველოს მთავრობისა და პარლამენტის მიერ განსაზღვრული ქვეყნის შიდა და გარე პოლიტიკის მხარდასაჭერად თავდაცვის სამინისტროს პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრა. ეფექტიანი ადმინისტრირების განსახორციელებლად თავდაცვის სამინისტროს სტრატეგიული მართვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებების დაგეგმვა-განსაზღვრა; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების ჩატარება პარტნიორ ქვეყნებთან და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო); თავდაცვის სამხედრო) სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო წარმომადგენლების მხარდაჭერა, თავდაცვისა და და 46 უსაფრთხოების კონფერენციის ორგანიზება, შეიარაღების კონტროლის და ვერიფიკაციის ღონისძიებების განხორციელება; თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; 2.3 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება (პროგრამული კოდი 26 02) საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების შემუშავება და შესაბამის ღონისძიებების გატარება. 2.3.1 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულ/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 01) პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური უზრუნველყოფა; სისტემის კვებითი მომსახურების პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და აუცილებელი პირადი ჰიგიენისათვის საჭირო საშუალებებით აღჭურვა; ბრალდებულ/მსჯავრდებულთა რეაბილიტაცია/რესოციალიზაცია (მსჯავრდებულთა შრომაში და პროფესიული/სახელობო, სარეაბილიტაციო სატრენინგო/საგანმანათლებლო პროგრამებში ჩართულობის შესაძლებლობის გაზრდით). 2.3.2 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 02 02) ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა უზრუნველყოფა სამკურნალწამლო საშუალებებით, მათთვის სპეციალირეზებული სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პენიტენციური სისტემის შიგნით და მის გარეთ. 2.3.3 პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 03) პენიტენციურ სისტემაში არსებული ინფრასტრუქტურისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მიზნით დაწესებულებების რემონტი-რეკონსტრუქცია და აღჭურვა შესაბამის მანქანა-დანადგარებით მათი საერთაშორისო სტანდარტებთან მიახლოების მიზნით. 2.4 ლოგისტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 09) ლოგისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების შენარჩუნება/გაუმჯობესება, ლოგისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის 47 პროგრამისათვის (GDRP) საჭირო ლოგისტიკური ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და შეიარაღებული ძალების კომუნალური ხარჯების უზრუნველყოფა; 2.5 თავდაცვის შესაძლებლობების შენარჩუნება/განვითარება (პროგრამული კოდი 29 08) ეროვნული უსაფრთხოების გარემოს გათვალისწინებით, საქართველოს შეიარაღებული ძალების მზადყოფნა შესაძლო სამხედრო აგრესიის შესაკავებლად; რეგიონული და საერთაშორისო უსაფრთხოების განმტკიცებაში მონაწილეობის მიღება; საქართველოს წინაშე არსებული საფრთხეებიდან და გამოწვევებიდან გამომდინარე და ეროვნული სამხედრო სტრატეგიით განსაზღვრული სამხედრო მიზნებისა და ამოცანების შესასრულებლად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების თავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება; საქართველოს შეიარაღებული ძალების თანამედროვე შეიარაღებისა და სამხედრო ტექნიკის შენარჩუნება, მოდერნიზაცია და განვითარება; 2.6 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 01) საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის დაცვა უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისაგან; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; სახელმწიფო უსაფრთხოებისათვის ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა; საფრთხის შემცველი და საერთაშორისო ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან აცილების, ღონისძიებების განხორციელება; გამოვლენისა და აღკვეთის სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მათი 48 შესრულების კონტროლი. 2.7 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა (პროგრამული კოდი 30 02) საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცესა და საქართველოს იურისდიქციას დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; სამაშველო ოპერაციების განხორციელება ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადარჩენის მიზნით საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი. 2.8 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 03) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეთათვის, პენსიონერებისათვის, მათი ოჯახის წევრებისათვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისათვის, სამოქალაქო პირებისათვის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა (ამბულატორული, სტაციონარული მკურნალობა, სამედიცინო რეაბილიტაცია და დისპანზერიზაცია); დაჭრილი/დაშავებული სამხედრო მოსამსახურეების საზოგადოებაში რეინტეგრაციისა და რესოციალიზაციის ღონისძიებების გატარება, ფიზიკური რეაბილიტაციის და პროტეზირების პროგრამის განხორციელება; საქართველოს შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურეთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის (სამხედრო და სამოქალაქო მოსამსახურეები) და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის უზრუნველყოფა; სამედიცინო მხარდაჭერის როლი 2 დონის ჩამოყალიბება და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების სამედიცინო ავტოტექნიკით დაკომპლექტება, ხარჯვადი სამედიცინო მარაგების შევსება, აგრეთვე მოძველებული სამედიცინო აღჭურვილობის ეტაპობრივი ჩანაცვლება-განახლება თანამედროვე სტანდარტებისა და მოთხოვნების შესაბამისად; სამედიცინო ხელშეწყობა. პერსონალის პროფესიული დონის ამაღლების 49 2.9 პროფესიული სამხედრო განათლება (პროგრამული კოდი 29 02) მაღალკვალიფიციური პირადი შემადგენლობის ჩამოყალიბების მიზნით, ეფექტიანი საგანმანათლებლო და სასწავლო პროგრამების განხორციელებით, კადეტებისათვის ზოგადი განათლების და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების, გამოცდილების გაზიარების ფორმატის შეხვედრებისა და კონფერენციების ჩატარება კადრების პროფესიული გადამზადების მიზნით; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის გაუმჯობესება; თანამედროვე შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების მიზნით. პროფესიული განვითარების სასწავლო კურსების ჩატარება ქვეყნის გარეთ, როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო მოსამსახურეთათვის. 2.10 საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები (პროგრამული კოდი 29 06) ალიანსის წინაშე აღებული ვალდებულებების წარმატებით შესრულება და საერთაშორისო უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ნატოს ეგიდით წარმოებულ “მტკიცე მხარდაჭერის მისიასა” (RSM) და “ნატოს რეაგირების ძალებში” (NRF) მონაწილეობა. ევროკავშირთან ასოცირების დღის წესრიგისა და ევროკავშირის ერთიანი უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში აქტიური თანამშრომლობა და ევროკავშირის ეგიდით წარმოებულ მისიებში (ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა - EUTM RCA და მალის რესპუბლიკა - EUTM Mali) მონაწილეობა; საერთაშორისო სამშვიდობო მისიებში საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების მონაწილეობასთან დაკავშირებული ხარჯების (საერთაშორისო სამშვიდობო მისიებში მონაწილე ქვედანაყოფების პერსონალის საზღვარგარეთ მივლინების, იმუნიზაციის, სამედიცინო და სანივთე ქონების შეძენის და ინტერნეტის მომსახურების ხარჯებს) დაფინანსება და გადასროლისწინა მომზადებისთვის საჭირო საბრძოლო მასალის შეძენა. 2.11 საქართველოს პროკურატურა (პროგრამული კოდი 33 00) იურიდიული პირების მიერ ჩადენილი კორუფციული დანაშაულის გამოძიებისა და საპროცესო ზედამხედველობის განხორციელების ხელშეწყობა, აღნიშნული დანაშაულის გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის სახელმძღვანელოს შემუშავება; ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის გამომწვევი მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; 50 ოჯახური ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტური და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნა; პროკურატურის მუშაკთა ეთიკის კოდექსისა და დისციპლინურ გადაცდომებთან დაკავშირებული განმარტებების შემუშავება, ეთიკის კოდექსით გათვალისწინებული გადაცდომების კონკრეტიზაცია; სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის იმპლემენტაცია; პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით მასმედიასთან ურთიერთობის ეფექტური მექანიზმების შექმნა, საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების არსებული მექანიზმების სრულყოფა; მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა; დანაშაულის პრევენციის ადგილობრივი საბჭოების შექმნა; პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და როლის გაზრდა დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტით) პროცესში; არასრულწლოვანთა სისხლის სამართლის საქმეებზე პროკურორთა გადამზადება; არასრულწლოვნებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის ზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, განხორციელებული საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორი იმპლემენტირებისა და დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფის გზით; თანმიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისათვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. 2.12 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 07) ენერგოუსაფრთხოების სფეროში სამეცნიერო ტექნიკური სამუშაოების გაღრმავება, საწარმოო ბაზის განახლება და თანამედროვე სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა, შეიარაღებულ ძალებში არსებული შეიარაღების და ტექნიკური საშუალებების მოდერნიზება და აღდგენა; მრეწველობის და მათ შორის, მანქანათმშენებლობის რიგი დარგების 51 განვითარება, ახალი ოპტიმიზაცია; ტექნოლოგიური პროცესების კვლევა ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლებისა და სამრეწველო კომპლექსის განვითარების მიზნით, სფეროში სამეცნიერო-კვლევების განხორციელება; და სამხედროთავდაცვის საწარმოო სიმძლავრეების გაზრდა–მშენებლობა და ექსპერიმენტალური მოდელების შექმნა შემდგომში ექსპორტის გაზრდის მიზნით. 2.13 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია (პროგრამული კოდი 23 03) საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი გარემოს ხარისხის ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება. საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების თავის არიდების ფაქტების აღკვეთის მიზნით. პრევენციული ღონისძიებების გატარება დანაშაულის ჩადენის აღკვეთის მიზნით. საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებისა და პროცედურების კუთხით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა. 2.14 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 05) თავდაცვის სამინისტროსა და შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე განთავსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, კერძოდ: სამხედრო ქალაქების ფუნქციონალური ზონების განვითარება-რეაბილიტაცია; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; საინჟინრო კომუნიკაციების და ქსელების რეაბილიტაცია; 2.15 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 02) უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით სხვადასხვა ღონისძიებათა განხორციელება; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკურ ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა და დაწესებულებების საინფორმაციოტექნოლოგიური უზრუნველყოფა; 52 სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.16 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება (პროგრამული კოდი 24 10) საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში საქმიანობის ხელშეწყობა; საერთაშორისო ანტიტერორისტული ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; აშშ-ს სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციით და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და „პარტნიორობა მშვიდობისათვის“ პროგრამაში მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; ქვეყნის მასშტაბით მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობისათვის. 2.17 რეგიონში ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), დიპლომატიური წარმომადგენლობების, ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება (პროგრამული კოდი 30 03) საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვაგაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვაინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისაგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ციფრული კავშირგაბმულობისა და ობიექტების თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; კონტროლი კერძო დაცვით საქმიანობაზე; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. 2.18 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები (პროგრამული კოდი 29 04) კიბერთავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება, ცნობიერების ამაღლება და ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება. თავდაცვის სამინისტროში შემავალი კრიტიკული 53 ინფორმაციული სისტემების სუბიექტების უსაფრთხო და მდგრადი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; კავშირგაბმულობის და ინფორმაციული სისტემების განვითარება შეიარაღებული ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად. კავშირგაბმულობის სერვისების, ინტერნეტისა და საფოსტო მომსახურებას. საინფორმაციო ტექნოლოგიების მიმართულებით დამატებითი სტანდარტებისა და წესების შემუშავება და დანერგვა; საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის განვითარება; სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის გაზრდა. ასევე დამატებითი სტანდარტებისა და წესების შემუშავება და დანერგვა; ERP სისტემის მოდულებისა და სხვადასხვა პროგრამულ უზრუნველყოფის დანერგვა, რაც მოიცავს ადამიანური რესურსების მართვის, ფინანსების, აქტივების, ლოგისტიკური და სხვა პრიორიტეტული ბიზნეს პროცესების ელექტრონული სააღრიცხვო სისტემების შემუშავებას და დანერგვას. 2.19 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია (პროგრამული კოდი 26 06) ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია და დანაშაულის პრევენცია საქართველოში, მათ შორის დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, რისკ ჯგუფებთან მუშაობა და დანაშაულის პირველად პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელება; დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირების მიზნით გაუმჯობესდება ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობა, ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით ხელი შეეწყობა მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მოგვარებას, მოხდება შრომის ბაზრის მოთხოვნების ადეკვატური ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა, განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი შემდგომი განვითარება, არასრულწლოვნებში დანაშაულის პირველადი პრევენციის მიზნით ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია, მოხალისეობის განვითარება და სამოქალაქო და სამართლებრივი ცნობიერების დონის ამაღლება; პრობაციის ეროვნული სააგენტოს ადმინისტრაციული შესაძლებლობების განვითარება; სარეაბილიტაციო პროგრამების განხორციელება და მათში პრობაციონერების ჩართულობა; მსჯავრდებულთათვის სასჯელის სახედ - შინაპატიმრობის სრულყოფილი აღსრულება - ელექტრონული მონიტორინგის სისტემის საშუალებით. 54 3 რეგიონული განვითარება, ინფრასტრუქტურა და ტურიზმი ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება საქართველოს რეგიონების განვითარების, საერთაშორისო სატრანზიტო პროექტებში საქართველოს მაქსიმალური ინტეგრირებისა და ეკონომიკური განვითარების სტიმულირების უმნიშვნელოვანესი წინაპირობაა. საქართველოს გეოგრაფიული მდებარეობისა და სატვირთო გადაზიდვების მზარდი დინამიკის გათვალისწინებით, გაგრძელდება და სწრაფი ტემპით წარიმართება ახალი მაგისტრალური გზების მშენებლობა; ქვეყნის მასშტაბით აშენდება საერთაშორისო მნიშვნელობის სატრანზიტო და რეგიონების დამაკავშირებელი შიდა საავტომობილო გზები. დასრულდება აღმოსავლეთ-დასავლეთის ავტობანის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა. შედეგად, საქართველოს საავტომობილო გზების ქსელი გახდება მიმზიდველი სატრანზიტო გადაზიდვებისათვის. ხელი შეეწყობა ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებას, განაპირა და მაღალმთიან რეგიონებში სოფლის მეურნეობის აღორძინებასა და რეგიონების ერთმანეთთან დაკავშირებას. ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის მშენებლობა მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს, როგორც საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის ამაღლებაზე, ასევე გაზრდის საქართველოს როლს რეგიონში და აქცევს მას ლოგისტიკურ ჰაბად. პროექტი გააძლიერებს საქართველოს მნიშვნელობას რეგიონში და გაზრდის მისი, როგორც ტრანზიტული ჰაბის, დატვირთვას; მომავალში გაგრძელდება ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტის ხელშეწყობა. ხარისხიანი სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით მოსახლეობის უზრუნველყოფა საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტია. ამ მიზნის მიღწევა ეტაპობრივად განხორციელდება მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში. 2020 წლისთვის, 24-საათიანი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილი იქნება დამატებით 400 ათასი ადამიანი. აქტიურად გაგრძელდება წყალმომარაგება–კანალიზაციის და გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა-რეაბილიტაციის პროექტები მთელ რიგ ქალაქებსა და სოფლებში. ნარჩენების მართვა განხორციელდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად, ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე გაუმჯობესდება მუნიციპალური ნარჩენების შეგროვების სერვისები. ქვეყნის ინტერნეტიზაციის პროექტის ფარგლებში რეგიონებში დამატებით აშენდება მაღალსიჩქარიანი ოპტიკური ინფრასტრუქტურა, რის შედეგადაც ქვეყნის მოსახლეობის 85%-ზე მეტს ექნება მაგისტრალურ ოპტიკურ-ბოჭკოვან ინტერნეტინფრასტრუქტურასთან წვდომა. ენერგეტიკული პოლიტიკის ეფექტიანად წარმართვის მიზნით:  ხელი შეეწყობა ენერგეტიკის სექტორში ინვესტიციების მოზიდვას, 55      შეიქმნება კიდევ უფრო გამჭვირვალე და მიმზიდველი საინვესტიციო გარემო; გაგრძელდება მუშაობა ადგილობრივი ენერგორესურსების რაციონალური ათვისების გზით იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირების მიმართულებით; განვითარდება ინფრასტრუქტურა გაზისა და ელექტროენერგიის უსაფრთხო და სტაბილური გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემის შესაქმნელად; გააქტიურდება მუშაობა საქართველოს სატრანზიტო როლის გასაძლიერებლად, რათა ქვეყანა უმოკლეს ვადებში გახდეს ენერგეტიკული სატრანზიტო და სავაჭრო ჰაბი. გაგრძელდება მუშაობა საქართველოდან ელექტროენერგიის ექსპორტის შესაძლებლობების გაზრდის მიმართულებით; ხელი შეეწყობა სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესს და ინოვაციების დანერგვას. გაგრძელდება მუშაობა განახლებადი ენერგიის ათვისების კუთხით, ასევე, განხორციელდება ენერგოეფექტიანი ღონისძიებები სხვადასხვა მიმართულებით. ტურიზმი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალაა, ყოველწლიურად მზარდია ვიზიტორების ნაკადი და ტურიზმის სფეროდან მიღებული შემოსავლები და მისი, როგორც პრიორიტეტული დარგის, შემდგომი განვითარებისთვის განხორციელდება შემდეგი ღონისძიებები:  მოწესრიგდება და განვითარდება მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურა და საგზაო ინფრასტრუქტურა, რაც ხელს შეუწყობს ტურისტულად მიმზიდველი ადგილის მისაწვდომობის გაუმჯობესებას;  გააქტიურდება მარკეტინგული აქტივობები მიზნობრივ და პოტენციურ (მათ შორის მაღალმხარჯველ ევროპულ) ბაზრებზე, რაც ხელს შეუწყობს მეტი უცხოელი ტურისტისა და, შესაბამისად, მეტი შემოსავლის მოზიდვას ქვეყანაში;  გაფართოვდება დაცული ტერიტორიები და ხელი შეეწყობა ეკოტურიზმი;  განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე: მოხდება სფეროში მომუშავე პერსონალის გადამზადება მომსახურების ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტებამდე გაზრდის მიზნით;  ხელი შეეწყობა ტურიზმის დარგში უმაღლესი და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამებისა და დაწესებულებების განვითარებას;  მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელდება სხვადასხვა აქტივობები (სახანძრო უსაფრთხოების გამკაცრება, საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის მოწესრიგება და სხვ.);  ხელი შეეწყობა სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის 56 თანამშრომლობის გაღრმავებას ტურისტული პროდუქტის შექმნისა პოპულარიზაციის მიზნით. ტურიზმის პოლიტიკაში ერთ-ერთი სტრატეგიული მიმართულება იქნება საქართველოს გადაქცევა ოთხი სეზონის ტურისტულ ქვეყნად, რაც უზრუნველყოფს ტურიზმიდან ახალი შემოსავლების მიღებას და წლის განმავლობაში მათ სტაბილურ განაწილებას. ზამთრის კურორტების შემდგომი განვითარება მოხდება გააზრებული განვითარებისა და განაშენიანების გეგმების მიხედვით, მათ შორის, გათვალისწინებული იქნება კურორტების ზაფხულის განმავლობაში დატვირთვის შესაძლებლობები. საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ქვეყნის რეგიონების განვითარება, მათ შორის უთანასწორობის აღმოფხვრა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, რეგიონების როლის ზრდა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში. რეგიონული განვითარების სტრატეგიული ხედვა ეფუძნება ევროკავშირის რეგიონების ეკონომიკური და სოციალური განვითარების გათანაბრების პოლიტიკის მიდგომებს, რომელიც გულისხმობს ინტეგრირებულ, დარგთაშორის და ტერიტორიაზე მორგებულ დაგეგმვას და შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელებას. გაგრძელდება მუშაობა დეცენტრალიზაციის სტრატეგიაზე, რომელიც ითვალისწინებს თვითმმართველობის როლის გაზრდას ადგილობრივი ეკონომიკის განვითარებაში და თვითმმართველობის უზრუნველყოფას შესაბამისი მატერიალური და ფინანსური რესურსებით. სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვა ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. სივრცითი მოწყობის რეფორმა ხელს შეუწყობს:  ადამიანის საარსებო გარემოს სწორად დაგეგმვას, ადამიანების, ეკონომიკის დარგების და ბიზნესის ინტერესების ჰარმონიულ ურთიერთშეჯერებას, ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის სწორად ათვისებას;  საქართველოსა და მეზობელ ქვეყნებს, აგრეთვე ქვეყნის რეგიონებს, შორის სატრანსპორტო ქსელის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად დაგეგმვას;  უზრუნველყოფს ეკონომიკური და კულტურული კავშირების გაძლიერებას და ახალი ბიზნესურთიერთობების ჩამოყალიბებას, განაპირა და მაღალმთიანი რეგიონების უკეთესად ინტეგრაციას ქვეყნის ეკონომიკაში და ამ გზით მოსახლეობის კეთილდღეობის გაუმჯობესებას. საქართველო ეფექტიანად აითვისებს ქვეყნის განვითარების პოტენციალს და მსოფლიო რუკაზე გაძლიერდება საქართველოს, როგორც საინვესტიციოდ მიმზიდველი, დაცული გარემოს და ტრანზიტული ჰაბის მნიშვნელობა. 57 3.1 საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 02) საქართველოს საგზაო ქსელის ინტეგრირება საერთაშორისო საგზაო კომუნიკაციების სისტემაში; ქვეყნის საავტომობილო გზების გამტარუნარიანობის გაზრდა, ავტოსატრანსპორტო დერეფნის განვითარება და საერთაშორისო სატრანზიტო კონკურენტუნარიანობის ზრდა; სახელმწიფოთაშორისო და კავშირების გაუმჯობესება; რეგიონთაშორისო ავტოსაგზაო მოსახლეობის გაზრდილი ეკონომიკური აქტივობის, ინტენსიური ავტომობილიზაციის დონისა და გაზრდილი სატრანსპორტო ნაკადების დონესთან საავტომობილო საგზაო ქსელის განვითარების ტემპების შესაბამისობის უზრუნველყოფა. 3.1.1 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 25 02 01) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება. 3.1.2 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 25 02 02) საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი გზების რეაბილიტაცია; მნიშვნელობის რაიონულ და საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან ასევე, მოსაზღვრე ქვეყნებთან მისასვლელი საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება და რეაბილიტაცია, რეკონსტრუქცია-მოდერნიზაცია და განვითარება; სტიქიური მოვლენების სალიკვიდაციო და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება. 3.1.3 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა (პროგრამული კოდი 25 02 03) ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; სატრანსპორტო გადაზიდვების საერთაშორისო დერეფნებში საქართველოს საგზაო ინფრასტრუქტურის კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ავტოტრანსპორტის ნაკადების გამტარუნარიანობის ამაღლება და უსაფრთხო მოძრაობის უზრუნველყოფა. 3.2 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 03) მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვა; 58 სახელმწიფო მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, სამხედრო, პოლიციური და სხვა დანიშნულების) ობიექტების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელება; ნაპირდაცვითი სამუშაოების უზრუნველყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განვითარების მიზნით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება; სხვადასხვა სამინისტროს მართვაში არსებული საწარმოს საოპერაციო ხარჯებისა და შესაბამისი ფუნქციური დავალებების შესასრულებლად წარმოებული სამშენებლო და სარეაბილიტაციო სამუშაოების და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვა; დონორების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების გატარება, საპროექტო დოკუმენტაციების მომზადება და ანალიზი. 3.3 წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 04) მუნიციპალიტეტებში მოსახლეობისა და დაწესებულებების ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა (კომპეტენციის ფარგლებში); საქართველოს დიდ ქალაქებსა და სოფლებში წყალმომარაგების და წყალარინების სისტემების აღდგენა-რეაბილიტაცია (კომპეტენციის ფარგლებში); მუნიციპალიტეტებში წყალსადენების სათავე ნაგებობების მოწყობა და ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობარეაბილიტაცია (კომპეტენციის ფარგლებში); ტურისტულ-დასასვენებელ ცენტრებში წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება (კომპეტენციის ფარგლებში). 3.4 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 14) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის განვითარებისათვის შესაბამისი ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა. 3.4.1 ელექტროგადამცემი ქსელის გაძლიერების პროექტი (პროგრამული 59 კოდი 24 14 01) აჭარა-გურიის ელექტრომომარაგების საიმედოობის ამაღლება („პალიასტომი 1,2” ხაზების დარეზერვირება); აჭარის პესპექტიული ჰესების ქსელში მაღალი ხარისხით ინტეგრირება; საბითუმო ვაჭრობის განვითარების პლათფორმა „SCADA/EMS” სისტემის განახლება; საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სექტორის განვითარების სცენარების გარემოსდაცვითი და სოციალური სტრატეგიული შეფასება. 3.4.1.1 220 კვ ხაზის "ახალციხე-ბათუმი" მშენებლობა (ADB, IBRD, WB) (პროგრამული კოდი 24 14 01 01) 220კვ "ახალციხე-ბათუმი" ხაზის მშენებლობა; საბითუმო ვაჭრობის განვითარების პლათფორმა „SCADA/EMS” სისტემის განახლება; აჭარა-გურიის ელექტრომომარაგების საიმედოობის ამაღლება („პალიასტომი 1,2” ხაზების დარეზერვირება); აჭარის პესპექტიული ჰესების ქსელში მაღალი ხარისხით ინტეგრირება. 3.4.2 საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა (პროგრამული კოდი 24 14 02) ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; მიმდინარე „ქსანი-სტეფანწმინდა" 500 კვ ეგხ-ის მშენებლობის დასრულება და ექსპლუატაციაში გაშვება; მიმდინარე „ჯვარი-ხორგა" 500/220კვ ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობის დასრულება და ექსპლუატაციაში გაშვება. 3.4.2.1 500 კვ ეგხ-ის "ქსანი-სტეფანწმინდა" მშენებლობა (EBRD, EC, KfW, WB) (პროგრამული კოდი 24 14 02 01) 500 კვ ელექტროგადამცემი მშენებლობა; ხაზის ,,ქსანი-სტეფანწმინდა“ რუსეთი-საქართველო-სომხეთი-ირანის პოტენციალის საიმედო რეალიზაცია; სატრანზიტო არსებული 500 კვ ძაბვის ხაზის „კავკასიონის” (საქართველორუსეთი) დარეზერვირება; მდ. თერგის ჰესების ქსელში ინტეგრირება. 3.4.2.2 ელექტროგადამცემი ხაზი "ჯვარი ხორგა" (EBRD, EC, KfW, WB) 60 (პროგრამული კოდი 24 14 02 02) 500 კვ ელექტროგადამცემი ქვესადგურ „ჯვარი 500/220“-ში; ხაზი „კავკასიონის“ შეჭრა 220 კვ ელექტროგადამცემი ხაზის „ოდიში 1,2” მშენებლობა; აფხაზეთის, სამეგრელოს, აჭარისა და გურიის ელექტრომომარაგების საიმედოობის ამაღლება („ეგრისი 1,2” ხაზების დარეზერვირება); ბათუმის (აჭარა) რეგიონში ძაბვის პრობლემის აღმოფხვრა, რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლება და არსებული პერსპექტიული სადგურებიდან სიმძლავრის გამოტანის საიმედოობის ამაღლება; 3.4.3 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროქტი (პროგრამული კოდი 24 14 03) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის განვითარებისათვის შესაბამისი ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; 500კვ ორჯაჭვა ეგხ-ის „წყალტუბო-ახალციხე" მშენებლობის დაწყება; „ნამახვანი-წყალტუბო-ლაჯანური" პროექტის განხორციელების დაწყება; 500კვ ერთჯაჭვა განხორციელება. 3.4.3.1 ე.გ.ხ-ის „ჯვარი-წყალტუბო" მშენებლობის 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 03 01) 500კვ ორჯაჭვა ეგხ-ის „წყალტუბო-ახალციხე" მშენებლობა (ხაზის სიგრძე - 160 კილომეტრი); 500კვ ქვესადგური „ახალციხის" გაფართოება (500 კვ-იან ხაზის მისაერთებლად), 400 კვ ე.გ.ხ.-ის „ახალციხე-თორთუმის" მშენებლობა (ხაზის სიგრძე საზღვრამდე - 30 კილომეტრი); 500 კვ ქვესადგური „ახალციხის" გაფართოება 400 კვ ეგხ „ახალიციხე-თორთუმის" მისაერთებლად და უჯრედის მოწყობა. 3.4.3.2 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - 61 ლაჯანური(EBRD) (პროგრამული კოდი 24 14 03 02) 500 კვ ერთჯაჭვა ელექგროგადამცემი ხაზის „ჯვარი - ნენსკრა"ს მშენებლობა; 110 კვ ორჯაჭვა „ნენსკრა-მესტია" ელექგროგადამცემი ხაზის მშენებლობა, 500/220 /110 კვ ქვესადგური ნენსკრას მშენებლიბა, 500კვ ეგხ-ის „კავკასიონი"-ს შეჭრა ქვესადგურ „ნენსკრაში"; 500 კვ ერთჯაჭვა „ლაჯანური - წყალტუბო“ ელექგროგადამცემი ხაზის მშენებლობა; 220 ორჯაჭვა „წყალტუბო - ნამახვანი - ტვიში - ლაჯანური“ ელექგროგადამცემი ხაზის მშენებლობა; 220 კვ ქვესადგური „წყალტუბოს“ გაფართოება; 220 კვ ერთჯაჭვა ეგხ-ს მშენებლობა ქვესადგურიდან ლაჯანურის ჰესამდე. 3.4.3.3 ლაჯანურის 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 03 03) 500კვ ერთჯაჭვა ელექტროგადამცემი წყალტუბო"-ს მშენებლობა; ხაზის „ჯვარი- 500კვ ქვესადგური „წყალტუბოს" მშენებლობა; 3.4.3.4 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 03 04) 220/110კვ ქვესადგურის (სიმძლავრე - 250 მვა); „ოზურგეთი"-ს მშენებლობა 220კვ ეგხ „პალიასტომის" ორჯაჭვა ეგხ-ის შეჭრა ქს-ში „ოზურგეთი" (ხაზის სიგრძე - 2 კილომეტრი); ახალი 110კვ ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობა „ოზურგეთი - ზოტიჰესი - ჩოხატაური" (ხაზის სიგრძე - 30 კილომეტრი). 3.4.3.5 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 03 05) 110 კვ ეგხ გაბარიტებში); „ახმეტა-თელავის" გაორჯაჭვიანება (220-ის 110 კვ ეგხ „თელავი-წინანდალის", 110 კვ ეგხ „წინანდალიმუკუზანის" და 110 კვ ეგხ „მუკუზანი-გურჯაანის" გაორჯაჭვიანება; ქვესადგურების რეკონსტრუცია (თელავი, გურჯაანი, ახმეტა, წინანდალი) ქ/ს თელავის გაფართოება 220 კვ ფრთით; 62 3.4.3.6 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 03 06) 220 კვ ორჯაჭვა „ხელედულა ონი"ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობა; ლაჯანური- ლაჯანურში 500/220/110 კვ ქვესადგურის მშენებლობა; 3.5 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 05) საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, პოპულარიზაცია საერთაშორისო ბაზარზე; ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური-საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება; პროექტ „Check in Georgia“-ს ფარგლებში ქვეყნის მასშტაბით ტურისტულად მნიშვნელოვანი კულტურული ღონისძიებების ორგანიზება და მხარდაჭერა. 3.6 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა (პროგრამული კოდი 25 05) მუნიციპალიტეტებში (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა) არასახიფათო ნარჩენების ნაგავსაყრელების მოწყობა, მართვა და დახურვა; ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა. 3.7 მოსახლეობის ელეტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 24 15) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში გაზისა და ელექტროენერგიის გარეშე არსებული სოფლების გაზიფიცირება და ელექტროფიცირება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში მოსახლეობისთვის გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ხელმისაწვდომობის გაზრდა. დასაქმდება ძირითადად ადგილობრივი მოსახლეობა, რაც თავის მხრივ ხელს შეუწყობს სამიზნე რეგიონების მეწარმეობის გამოცოცხლებასა და დამატებითი სამუშაო ადგილების შექმნას. 3.8 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU) (პროგრამული კოდი 24 13) ენგურჰესის რეაბილიტაცია; მდ. ენგურიდან ვარდნილის წყალსაცავში გადამგდები ფარების, ასევე ვარდნილჰესი-2-ზე არხის მარეგულირებელი ფარების და ამწის რეაბილიტაცია; ენგურის წყალსაცავის ნატანისგან გაწმენდის კონცეფციის შემუშავება 63 და გაწმენდის სამუშაოების ჩატარება. 3.9 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 25 01) რეგიონული განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის, დეკონცენტრაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე და მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის შესაბამისი წინადადებების შემუშავება; კომპეტენციის ფარგლებში ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული რეგიონული პროგრამებისა და პროექტების განხორციელების კოორდინაცია და მათი ეფექტიანობის შეფასება; კომპეტენციის ფარგლებში სახელმწიფო რწმუნებულების– გუბერნატორების ადმინისტრაციების და მუნიციპალიტეტების მოხელეთა სწავლების საკითხების კოორდინაცია; მუნიციპალიტეტების მოხელეთა უწყვეტი სწავლების სისტემის დანერგვა, მათი კვალიფიკაციის ამაღლების ღონისძიებების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა და კოორდინაცია; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტებისათვის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების დარგობრივი ზედამხედველობის უზრუნველყოფა საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ შესაბამისად; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში როგორც საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობისთვის მიკუთვნებული, ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების მშენებლობის, რეაბილიტაციის და სხვა სამუშაოების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მათი მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში საქართველოს წყლით უზრუნველყოფის 64 და მოსახლეობის წყლით მომარაგების სისტემების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა და კოორდინაცია; სამხედრო ძალების სამობილიზაციო გეგმის შემუშავებაში მონაწილეობა. მუნიციპალიტეტების მიერ მოქალაქეთა სამხედრო აღრიცხვის, სამხედრო სამსახურისათვის მომზადებისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის კოორდინაცია; არასახიფათო ნარჩენების ნაგავსაყრელების მოწყობა, მართვა და დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა); კომპეტენციის ფარგლებში სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების თაობაზე წინადადებების მომზადება, ღონისძიებათა განხორციელება/განხორციელებაში მონაწილეობა; სარეკრეაციო ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის I და II სტადიაზე პროექტების შეთანხმება; ქვეყნის სივრცითი მოწყობის გენერალური სქემის, მუნიციპალიტეტების სივრცითი მოწყობის გეგმების, დასახლებათა მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმებისა და განაშენიანების რეგულირების გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; ეკონომიკური, სოციალური და ეკოლოგიური სარგებლის მიღების ხელშეწყობა და ინვესტიციებისთვის მიმზიდველი, სტაბილური და უსაფრთხო გარემოს შექმნა; „საქართველოს სივრცითი მოწყობისა და მშენებლობის კოდექსი“-ს პროექტის გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება. 3.10 საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (IBRD) (პროგრამული კოდი 24 12) საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს ქვეყანაში ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; რეგიონებში მცხოვრები მეწარმეებისა და სოციალურად დაუცველი მოსახლეობისათვის დახმარების გაწევა ფართოზოლოვან ინტერნეტში მათი ჩართვის მიზნით; ინოვაციებზე ხელშეწყობა; ორიენტირებული ინოვაციების საგრანტო კომერციალიზაციის მიზნით. 3.11 მეწარმეობის დაფინანსება მათი ფორმირების შემდგომი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი 65 აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება (პროგრამული კოდი 24 11) ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში, პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისათვის. 3.12 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება (პროგრამული კოდი 24 08) საქართველოში ინოვაციური ეკოსისტემის შექმნა, გამოცდილების გაზიარება და საქართველოში დანერგვა; უცხოური დაგეგმილი/განსახორციელებელი პროექტების შესრულებისათვის საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება, დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველოფა; ქვეყნის მასშტაბით ფართოზოლოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება. 3.13 ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება (პროგრამული კოდი 24 02) ბაზარზე განთავსებული პროდუქტის ზედამხედველობის უზრუნველყოფა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის ტექნიკურ კანონმდებლობასთან (დირექტივები და რეგულაციები) დაახლოებით და ევროპულ ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით; მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტების დახვეწით; განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. 3.14 ბაქო - თბილისი - ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა - ახალქალაქი - კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა- კომპენსაცია (პროგრამული კოდი 24 17) ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა-ახალქალაქი-კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა-კომპენსაციის უზრუნველყოფა, რომელიც ხორციელდება ინდივიდუალურად კერძო მესაკუთრეებთან საკომპენსაციო თანხის შეთავაზების მომზადების და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების გატარების გზით; სარკინიგზო მაგისტრალის თოვლით დამატებითი ნაგებობების მშენებლობა. დანამქვრისაგან დამცავი 66 4 განათლება, მეცნიერება და პროფესიული მომზადება განათლების მიმართულებით განხორციელდება რეფორმის ახალი, კომპლექსური და მრავალმხრივი ეტაპი. დაგეგმილია ისეთი საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, ბავშვების, სტუდენტის, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვისა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს ეროვნული და სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლებისა და მეცნიერების კავშირის გაძლიერებას. ადამიანური კაპიტალის განვითარება განიხილება როგორც ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის უმთავრესი წინაპირობა. საგანმანათლებლო პროცესი ორიენტირებული იქნება განათლების მიმღებ პირზე (ბავშვი, მოზარდი, ახალგაზრდა და განათლების მიღების ზრდასრული მსურველი), უზრუნველყოფილი იქნება მთელი ცხოვრების განმავლობაში სწავლის (LLL) პრინციპის დაცვა. თავის მხრივ, საგანმანათლებლო დაწესებულებებში შეთავაზებული იქნება უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და კეთილგანწყობილი სასწავლო გარემო. უზრუნველყოფილი იქნება საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის განვითარება განათლების ყველა საფეხურისათვის. გაგრძელდება ათასწლეულის გამოწვევის კომპაქტის ფარგლებში საგანმანათლებლო დაწესებულებების სრული რეაბილიტაცია და საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით უზრუნველყოფა. ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ბანკის მიერ დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში დაიწყება სკოლებში ენერგოეფექტიანობის გაზრდაზე მიმართული სარეაბილიტაციო სამუშაოები. განათლების რეფორმა განხორციელდება განათლების სისტემის ყველა საფეხურზე: ადრეული და სკოლამდელი განათლება, ზოგადი განათლება, პროფესიული განათლება, უმაღლესი განათლება და მეცნიერება. განათლების სისტემის ფუნდამენტური რეფორმა სკოლამდელი განათლების დონეზე იწყება. სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებში უზრუნველყოფილი იქნება ინკლუზია, აღსაზრდელების უსაფრთხოება და საუკეთესო ინტერესების დაცვა. ეროვნულ დონეზე შეიქმნება სკოლამდელი განათლების ხარისხის შეფასების, განვითარებისა და მართვის მოდელი და მექანიზმები. გაგრძელდება სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ახალი განვითარება და არსებულის გაუმჯობესება. დაწესებულებებზე ინფრასტრუქტურის აღმზრდელ-პედაგოგების ახალი პროფესიული სტანდარტის შესაბამისად ამოქმედდება კადრების მომზადებისა და გადამზადების სისტემა, წინასასკოლო ასაკის მოზარდებისთვის მხარდაჭერილი იქნება სასკოლო მზაობის ჯგუფების ფუნქციონირება როგორც საბავშვო ბაღების, ისე სკოლების ბაზაზე. 67 უზრუნველყოფილი იქნება თანასწორი და ინკლუზიური, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი ცოდნის, უნარების, ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების ფორმირებასა და მოსწავლის წარმატებაზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო სისტემის განვითარება, რათა თითოეული კურსდამთავრებული კონკურენტუნარიანი იყოს შრომის ბაზარზე და ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის ინტერესებს პასუხობდეს. უზრუნველყოფილი იქნება მოსწავლეთა მრავალფეროვანი აქტივობები და პროექტები, რომლებიც მათ დაეხმარება ანალიტიკური, შემოქმედებითი და ინოვაციური აზროვნების განვითარებაში, გუნდური მუშაობის, ლიდერობის, სამეწარმეო, სახელოვნებო, სამოქალაქო და სოციალური კომპეტენციების განვითარებაში. განათლების ხარისხის ამაღლების მიზნით, გაგრძელდება ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმების, პროგრამების, შესაბამისი სახელმძღვანელოების და სხვა საგანმანათლებლო რესურსების შექმნა და დანერგვა. შეიცვლება საშუალო საფეხურის მოწყობა და დაინერგება დიფერენცირებულ მიდგომებზე დაფუძნებული სასწავლო მოდელი ტექნიკური და საბუნებისმეტყველო, ჰუმანიტარული, სახელოვნებო და პროფესიული განათლების გაძლიერების მიმართულებებით. კომპლექსური შეფასების საფუძველზე განვითარდება, როგორც დამამთავრებელი, ისე ერთიანი ეროვნული გამოცდების სისტემა. საგამოცდო პროცესში გაიზრდება თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება. უზრუნველყოფილი იქნება პედაგოგთა პრაქტიკული უნარ-ჩვევების განვითარება და პროფესიული ცოდნის ამაღლება, სწავლების თანამედროვე მეთოდებსა და ტექნოლოგიების გამოყენების მიმართულებით გაძლიერება. სკოლებში უზრუნველყოფილი იქნება უსაფრთხო, ინკლუზიური და მულტიკულტურული გარემოს შექმნა. განვითარდება ბულინგისა და ძალადობის პრევენციაზე ორიენტირებული სერვისები და პროგრამები. სწავლა-სწავლების პროცესში გაძლიერდება ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლი. შეიქმნება მრავალფეროვანი ციფრული რესურსები და დამხმარე სასწავლო მასალები. იგეგმება საერთაშორისოდ აღიარებული ელექტრონული სისტემების და ლაბორატორიების დანერგვა, რაც მოსწავლეებში სივრცითი, ლოგიკური და შემოქმედებითი უნარების განვითარებას შეუწყობს ხელს. მნიშვნელოვანი ინვესტიციები ჩაიდება სასკოლო საგანმანათლებლო და 68 სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და ახალი სკოლების მშენებლობაში. ევროკავშირთან თანამშრომლობით, „საქართველოში აღმოსავლეთ პარტნიორობის ევროპული სკოლის“ პროექტის განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც საუკეთესო მოსწავლეები საქართველოში მიიღებენ ევროპულ განათლებას; პროფესიული განათლების სისტემაში გაგრძელდება დუალური, ანუ სამუშაოზე დაფუძნებული, სწავლების მიდგომის დანერგვა საჯაროკერძო პარტნიორობის გზით. ამ მიდგომით, დამსაქმებლები სრულფასოვნად ჩაერთვებიან პროფესიული პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების, ასევე, სტუდენტების შერჩევისა და შეფასების პროცესებში. დასაქმებისათვის საჭირო უნარების განვითარების პარალელურად, სამუშაო ადგილების შექმნის სტიმულირებისა და კერძო სექტორის გაძლიერების მიზნით, პრიორიტეტი იქნება სამეწარმეო განათლებაც. გაძლიერდება ინოვაციური სწავლების მიდგომების დანერგვა და დარგების შესაბამისად გაუმჯობესდება პროფესიული განათლების სტუდენტთა ხელმისაწვდომობა ახალ ტექნოლოგიებზე. მეტი ყურადღება დაეთმობა ახალი სერვისების განვითარებას, როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. ახალი საკანონმდებლო ინიციატივის საფუძველზე, დაიწყება ზოგადი განათლების პროფესიულ განათლებაში ინტეგრირების პროცესი. ჩამოყალიბდება უმაღლესი პროფესიული განათლების დონე, რითაც ხელი შეეწყობა პროფესიული და უმაღლესი განათლების საფეხურებს შორის კავშირების განვითარებას. გაუმჯობესდება მატერიალურტექნიკური ბაზა და გეოგრაფიული დაფარვა, რათა უპასუხოს პროფესიული განათლების მიღების მსურველთა მზარდ მოთხოვნას. დაინერგება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი უმაღლესი განათლების ხარისხის მართვის ეფექტიანი მოდელები. განხორციელდება ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემის რეფორმა. უმაღლესი განათლების ხარისხის შეფასების მექანიზმები შესაბამისობაში მოვა შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან. განხორციელდება განვითარებაზე ორიენტირებული შეფასებები და ხელი შეეწყობა დაწესებულებების ინსტიტუციურ გაძლიერებას. ამოქმედდება ევროპის საბჭოს სტანდარტებსა და რეკომენდაციებთან (ESG) თავსებადი ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტები, რაც შედეგად მოგვცემს განვითარებაზე ორიენტირებულ ინსტიტუციებს და მკვეთრად გაუმჯობესებული ხარისხის პროგრამებს, რომლებიც შრომის ბაზრის მოთხოვნებს დაუახლოვდება. საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებით, მხარდაჭერილი იქნება საერთაშორისო პარტნიორობები, მათ შორის საერთაშორისო აკრედიტაციების მოპოვება და აღიარების მექანიზმების განვითარება. პრიორიტეტი მიენიჭება 69 სწავლისა და მეცნიერული კვლევის ინტეგრაციას. მხარდაჭერილი იქნება სპეციალური პროგრამები საქართველოში და საზღვარგარეთ სამეცნიერო-კვლევით ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში წარმატებით მოღვაწე წამყვანი ქართველი მეცნიერების უმაღლესი განათლების სისტემაში რეინტეგრაციის მიზნით. უმაღლესი განათლების პროცესში გაიზრდება თანამედროვე ტექნოლოგიების როლი და მნიშვნელობა, გაძლიერდება დისტანციური განათლების კომპონენტი. განხორციელდება მხარდამჭერი ღონისძიებები საქართველოს ძლიერ, რეგიონალურ სამეცნიერო ცენტრად გადაქცევისთვის. მოხდება პრიორიტეტული სამეცნიერო მიმართულებების იდენტიფიკაცია და მათი გაძლიერების მხარდაჭერა. განხორციელდება ახალგაზრდების სამეცნიერო კვლევებში ჩართულობის მხარდამჭერი ღონისძიებები, დაფინანსდება პოსტდოქტორანტურის პროგრამები, ხელი შეეწყობა საერთაშორისო სამეცნიერო გაცვლითი პროგრამების განხორციელებას. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებთან სამეცნიერო თანამშრომლობას და ერთობლივი პროექტების განხორციელებას; გაძლიერდება მეცნიერების ინფრასტრუქტურული შესაძლებლობები. გაძლიერდება საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრები და ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერებები. 4.1 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება (პროგრამული კოდი 32 02) ზოგადი განათლების თანაბარი ხელმისაწვდომობა ყველასთვის; საქართველოს ზოგადი განათლების სისტემის საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცეში ჩართვა, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების აუცილებელი ფინანსური რესურსებით უზრუნველყოფა; მასწავლებელთა კვალიფიკაციის დონის ამაღლება; ეროვნული შეფასებების სისტემის სრულყოფა, ეროვნული სასწავლო გეგმის შემუშავების, ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საჯარო სკოლის ყველა კლასის მოსწავლეებისათვის და კერძო სკოლის სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახების, აგრეთვე კანონმდებლობით დადგენილი სხვა კატეგორიების მოსწავლეების სასკოლო სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა; სკოლებში იმ მოსწავლეების ტრანსპორტირების პროცესის ხელშეწყობა, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) სადაც არ ფუნქციონირებს სკოლა და მანძილი სოფლებს შორის შესამჩნევია, ასევე აქვთ შეზღუდული 70 შესაძლებლობები; ეთნიკურად არაქართველი მოსწავლეებისათვის ქართული ენის სწავლების ხელშეწყობა; სასკოლო ინიციატივების წახალისება; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე სკოლის მოსწავლეებისა და მათი ოჯახის წევრების კვალიფიციური ფსიქო-სოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში ძალადობის აღმოფხვრა და დისციპლინის გაუმჯობესება; ელექტრონული სწავლა-სწავლების ხელშეწყობა; სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა, სახელმწიფო სკოლამდელი განათლების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეების და მათი დამრიგებლების უზრუნველყოფა პორტაბელური კომპიუტერებით (ნოუთბუქებით); წარჩინებული ტექნიკით; 4.1.1 მოსწავლეების წახალისება კომპიუტერული ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 32 02 01) ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსებით უზრუნველყოფა, ზოგადი განათლების დასაფინანსებლად ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივისა და მისი შესაბამისი სტანდარტული ვაუჩერის, ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული მოსწავლეთა რაოდენობის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა რაოდენობის, მასწავლებელთა საათობრივი დატვირთვის, სქემით განსაზღვრული შესაბამისი სტატუსის მქონე მასწავლებლების დანამატის, ადმინისტრაციული, სკოლის მოვლა-შენახვისა და სკოლის განვითარებისათვის საჭირო და სხვა ხარჯების გათვალისწინებით, რაც სკოლებს შესაძლებლობას აძლევს, სრულად შეასრულონ თავიანთი ფუნქცია-მოვალეობები 4.1.2 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 02) საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სისტემაში დასაქმებულ პირთა, მათ შორის ზოგადი განათლების დაწესებულებაში დაკავებული პირების (დირექტორებისა და მასწავლებლების), ასევე პროფესიული სასწავლებლების მასწავლებლების პროფესიული 71 განვითარება და კვალიფიკაციის ხარისხის ამაღლება; ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლა-სწავლების თანამედროვე მიდგომების დანერგვის, ხელმისაწვდომობისა და გავრცელების ხელშეწყობა; სამიზნე ჯგუფების პროფესიული ცოდნისა და საქმიანობის განმსაზღვრელი პროფესიული სტანდარტების შემუშვება, საერთაშორისო სტანდარტებისადმი და მოთხოვნებისადმი გათანაბრება და დანერგვა, მასწავლებლის პროფესიის სტატუსის ამაღლება, მიმდინარე სიახლეების გავრცელება; მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემის ეფექტიანი დანერგვის ხელშეწყობა შესაბამისი საკანონმდებლო რეგულაციების შემუშავებითა და ინტერვენციების განხორციელებით; ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონების არაქართულენოვანი სკოლების მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების და სწავლა-სწავლების პროცესის ხელშეწყობა სახელმწიფო ენის გაძლიერების გზით 4.1.3 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 03) საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთა უსაფრთხო გარემოს შექმნა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია; სისხლის სამართლის რეფორმის ფარგლებში ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთა ძალადობის, მათ მიერ ცივი და ცეცხლსასროლი იარაღების ტარების, ალკოჰოლური და ნარკოტიკული საშუალებების გავრცელების/გამოყენების პრევენცია და აღმოფხვრა; ყველა ბავშვისა და ახალგაზრდისათვის ზოგადი განათლებისა და განვითარების თანაბარი შესაძლებლობების, ჯანსაღი და უსაფრთხო სასწავლო გარემოს შექმნა; კრიზისული ინტერვენციის ჯგუფის შექმნა გადაუდებელი ფსიქოლოგიური დახმარების სერვისის საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მიწოდების მიზნით; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მოსწავლეებისათვის ფსიქო-სოციალური უზრუნველყოფა. 4.1.4 მქონე სკოლის მომსახურებით წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება (პროგრამული კოდი 32 02 04) მოსწავლეთა ინტელექტუალური განვითარების, ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული საგნების სწავლებისა და თანაბრად კონკურენტულ გარემოში ახალგაზრდების შესაძლებლობების რეალიზების ხელშეწყობისა და 72 საერთაშორისო დონეზე მათი წარმოჩენის მიზნით, სხვადასხვა ეროვნული და საერთაშორისო ოლიმპიადების ორგანიზება. 4.1.5 განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 05) განსაკუთრებული მათემატიკური ნიჭით დაჯილდოვებული მოსწავლეების ხარისხიანი საკვებით, საჭირო საყოფაცხოვრებო ნივთებით, მედიკამენტებით და აღმზრდელების მომსახურებით უზრუნველყოფა. 4.1.6 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06) საჯარო სკოლის ყველა კლასის მოსწავლეებისათვის, კერძო სკოლის სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახებისა და სხვა კატეგორიების მოსწავლეების სასკოლო სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა; 4.1.7 დავისვენოთ და ვისწავლოთ ერთად (პროგრამული კოდი 32 02 07) აქტიური დასვენებისა და განათლების პროცესის შერწყმით მოსწავლეთა სხვადასხვა სოციალური და საგნობრივი უნარებისა და კომპეტენციების განვითარების ხელშეწყობა; ცხოვრების ჯანსაღი წესის, როგორც ფასეულობის განმტკიცება და შესაბამისი უნარ-ჩვევების გამომუშავება; შრომით საქმიანობასთან დაკავშირებული ცოდნისა და უნარჩვევების განვითარების, შესაბამისი ფასეულობებისა და დამოკიდებულებების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; ადაპტაციის, დამოუკიდებელი მუშაობისა და სოციალური უნარჩვევების განვითარების ხელშეწყობა; მოსწავლეთა შემოქმედებით საქმიანობაში ჩაბმის ხელშეწყობა შესაბამისი უნარ-ჩვევების განვითარება. 4.1.8 ოკუპირებული რეგიონების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (პროგრამული კოდი 32 02 08) გალის რაიონისა და 2008 წლის აგვისტოს მოვლენებამდე ახალგორის რაიონის ფუნქციონირებადი სკოლების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარებით უზრუნველყოფა. 4.1.9 ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 32 02 09) სისხლის სამართლის რეფორის ფარგლებში ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული საგნების სწავლების და განათლების უწყვეტობის უზრუნველყოფის გზით პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული/მსჯავრდებული მოსწავლეების საზოგადოებაში 73 რეინტეგრაციის ხელშეწყობა; 4.1.10 ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 10) ზოგადი განათლების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკისა და ადგილობრივი გამოწვევების გათვალისწინებით ეროვნული სასწავლო გეგმის რევიზია, განვითარება და ამ პროცესებთან დაკავშირებული სხვა მხარდამჭერი აქტივობების განხორციელება; ეროვნული სასწავლო ხელშეწყობა; გეგმის დანერგვის მონიტორინგის ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის მხარდაჭერა. 4.1.11 საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 11) დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) სადაც არ ფუნქციონირებს სკოლები და მანძილი სოფლებს შორის შესამჩნევია მოსწავლეთა ტრანსპორტირებით უზრუნველყოფა. 4.1.12 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" (პროგრამული კოდი 32 02 12) საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეების და მათი დამრიგებლების უზრუნველყოფა პორტაბელური კომპიუტერებით (ნოუთბუქებით); წარჩინებული ტექნიკით; 4.1.13 მოსწავლეების წახალისება კომპიუტერული ზოგადი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 13) ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსწავლეებისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სრული ზოგადი განათლების მიღების შესაძლებლობის გაზრდა, ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე მათი კონკურენტუნარიანობის ამაღლების ხელშეწყობა; შესაბამის სასწავლო წლისთვის საკლასო ჟურნალით ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების უზრუნველყოფა; საქართველოში თავშესაფრის მაძიებელთა და შსს მიგრაციის დეპარტამენტში დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსებული არასრულწლოვან პირთათვის ქართული ენის სწავლება, ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ეროვნული ინტელექტ-ჩემპიონატის ხელშეწყობა; მოსწავლეებისთვის სხვადასხვა ფორმატისა კონკურსების შეთავაზება; კონკურსებში მოსწავლეების წახალისება; და შინაარსის წარმატებული 74 მოსწავლეთათვის უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და პოზიტიური საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნვეყოფის ხელშეწყობა, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება ძალადობის გამომწვევი მიზეზების და ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის გზების შესახებ; მოსწავლეებში ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცისა და დამკვიდრების ხელშეწყობა, მოსწავლე-ახალგაზრდობის ფიზიკური აქტივობისა და სპორტში მასობრივი ჩართვის სტიმულირება, სასკოლო სპორტის განვითარება. 4.1.14 ზოგადი განათლების რეფორმის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 14) უნარ-ჩვევების განვითარება განათლების შემდეგ საფეხურებზე წარმატების მიღწევის მიზნით; სკოლამდელი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობის ზრდა; განათლების სტანდარტის დანერგვა ბავშვის განვითარების ყველა ასაკობრივ ჯგუფში; მშობლების ინფორმირებულობის განათლების შესაძლებლობებზე; ზრდა სკოლამდელი დამხმარე ელექტრონული რესურსები მშობლებისთვის სკოლამდელი ასაკის ბავშვების განვითარებისთვის; - სკოლების ელექტრონული რესურსით უზრუნველყოფა; ერთიან საგანმანათლებლო ქსელში ჩართული დაწესებულებებისათვის ინტერნეტის/კავშირით უზრუნვეყოფა და სიჩქარის გაუმჯობესების ხელშეწყობა 4.2 უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 32 04) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის სკოლის გამოსაშვები გამოცდების, ერთიანი ეროვნული, საერთო სამაგისტრო და მასწავლებლის გამოცდების ჩატარება; უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ერთიანი ეროვნული გამოცდების და საერთო სამაგისტრო გამოცდების შედეგად ჩარიცხულ საქართველოსა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სახელმწიფო სასწავლო გრანტითა და სასწავლო სამაგისტრო დაფინანსებით უზრუნველყოფა; წარჩინებული სტუდენტების სტიპენდიით უზრუნველყოფა; უცხო ქვეყნის მოქალაქეთათვის სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში 75 თანამშრომლობის ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონალურ საგანმანათლებლო ცენტრად პოზიციონირების მიზნით, უცხოელი სტუდენტების საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში მოზიდვის მასშტაბური პროექტის „ისწავლე საქართველოში“ განხორციელება; ქვეყნის საჯარო და საზოგადოებრივი სექტორის გაძლიერება მაღალკვლიფიციური კადრებით, სხვადასხვა საერთაშორისო პროგრამებსა და კურსებზე მომზადების, კვალიფიკაციის ამაღლების გზით; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინტელექტუალური და მატერიალური პოტენციალის ინტეგრაციის ხელშეწყობა 4.2.1 გამოცდების ორგანიზება (პროგრამული კოდი 32 04 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის სკოლის გამოსაშვები და ერთიანი ეროვნული გამოცდების, საერთო სამაგისტრო და მასწავლებლის გამოცდების ჩატარება; სტუდენტთა საგრანტო კონკურსის ჩატარება, რომელიც გულისხმობს გრანტის ნაწილობრივი ოდენობის მფლობელ სტუდენტისათვის, საგრანტო კონკურსის შედეგად მეტი ოდენობის გრანტის მოპოვების ხელშეწყობას; საერთაშორისო კვლევების უზრუნველყოფა; 4.2.2 (შეფასებების) განხორციელების სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების წახალისება (პროგრამული კოდი 32 04 02) პიროვნების ინტერესებისა და შესაძლებლობების შესატყვისი უმაღლესი განათლების მიღების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების მოთხოვნილებათა დაკმაყოფილება; სტუდენტთა სასწავლო პროცესებში აქტიურად ჩართულობის ხელშეწყობა და წახალისება; უცხო ქვეყნის მოქალაქეთათვის სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში თანამშრომლობის ხელშეწყობა; მასწავლებლობის მსურველთა პროფესიული მოღვაწეობისათვის მომზადება; ამერიკული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვა და საქართველოს სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო ინსტიტუტების გაძლიერება; ახალგაზრდების ხელშეწყობა განათლების მიმართულებით 76 სწავლის გასაგრძელებლად. 4.2.3 უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 03) საქართველოს სახელმწიფო ენის განვითარებისა და პოპულარიზაციის ხელშეწყობის პროგრამების (მათ შორის ლექსიკოგრაფიული პროგრამების) შემუშავება, მათი განხორციელება და შესრულების კონტროლი. ქართულის, როგორც უცხო ენის, სწავლების პროგრამა „ირბახის“ განხორციელება; ვებგვერდის www.geofl.ge ახალი სასწავლო-მეთოდური მასალით მუდმივად შევსებასა და განახლებას; ქართული ენის პოპულარიზაცია და ქართული ენის შესწავლით დაინტერესების ხელშეწყობა უცხოეთში; ავტორიზებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სტუდენტებისთვის სტუდენტის პირადობის (ბინადრობის) მოწმობის საფუძველზე რიგი საწარმოების/ორგანიზაციების მიერ პირადი მოხმარების საქონელსა და მომსახურეობის გაწევაზე ფასდაკლების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება, სტუდენტური ცხოვრების კვლევა 4.2.4 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 04) საქართველოს ავტორიზებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებისთვის მნიშვნელოვანი აკადემიური, სამეცნიერო და/ან ადმინისტრაციული ინიციატივების განხორციელება და ადმინისტრაციული კადრების გადამზადება; უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ, უცხო ქვეყნის სხვადასხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სამაგისტრო და სადოქტორო საგანმანათლებლო პროგრამებზე განათლების მიღების ხელშეწყობა; ქვეყნის საჯარო და საზოგადოებრივი სექტორის გაძლიერება მაღალკვლიფიციური კადრებით, სხვადასხვა საერთაშორისო პროგრამებსა და კურსებზე მომზადების, კვალიფიკაციის ამაღლების გზით; საქართველოს ახალგაზრდობის საერთაშორისო აკადემიურ და ახალგაზრდულ პროგრამებში მონაწილეობის ხელშწყობა; უმაღლესი განათლების სამივე საფეხურზე ხარისხის მიღების ხელშეწყობა, საერთაშორისო ხელშეკრულების ფარგლებში; საზღვარგარეთ მიღებული ცოდნის სახელმწიფოში რეალიზაცია და მაღალკვალიფიციური საკადრო რესურსების ზრდა. 4.2.5 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა 77 (პროგრამული კოდი 32 04 05) უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ტექნიკური მხარდაჭერა; უმაღლესი საგანმანათლებლო სისტემის ხელშეწყობა. 4.3 დაწესებულებების მართვის ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07) საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, ტერიტორიული ორგანოების, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, სპორტული და სახელოვნებო დაწესებულებების მშენებლობა - რეაბილიტაცია, საპროექტოსახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადება, ინვენტარითა და ტექნიკით აღჭეურვა; სახანძრო უსაფრთხოების სათანადო მოწყობილობების დამონტაჟება და შშმ პირებისთვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა; 4.3.1 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა და რეაბილიტაცია; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა. 4.3.2 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 02) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების, მათ შორის გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით არსებული პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ბაზაზე ფუნქციონირებადი კოლეჯების მშენებლობა და რეაბილიტაცია; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; პროფესიულ განათლებაზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ახალი პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა და შესაბამისი ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა. 4.3.3 სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 03) სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული მშენებლობა - რეაბილიტაცია; სამართლის ორგანოების სამინისტროს სამართლის სისტემაში შემავალი საჯარო 78 იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოები სხვადასხა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა. 4.3.4 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 04) უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების დაფინანსესება სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებისა და სხვადასხა სახის ინვენტარით აღჭურვის უზრუნველყოფის მიზნით. 4.3.5 საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 05) საჯარო სკოლების ოპერირებისა და სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; 4.3.6 მოვლა-პატრონობის საჯარო სკოლების მოვლა-პატრონობაზე მხარეების შესაძლებლობების განვითარება; პასუხისმგებელი ინვენტარიზაცია პროგრამული ღონისძიებები. დაკავშირებული დაკავშირებული და ინვენტარიზაციასთან უზრუნველყოფასთან კულტურაში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 32 07 06) კულტურის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მისი რეაბილიტაცია; 4.3.7 სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 32 07 07) სპორტის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მისი რეაბილიტაცია; 4.4 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05) სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების ინტელექტუალური და მატერიალური პოტენციალის ინტეგრაციის ხელშეწყობა; აკადემიური პერსონალის მობილობისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის, ასევე მეცნიერთა და ახალგაზრდა მკვლევართა საერთაშორისო თანამშრომლობის წახალისება; სამეცნიერო გრანტების დაფინანსებით ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო ტექნოლოგიური კვლევების განხორციელების ხელშეწყობა; „ჰორიზონტი 2020“ პროგრამის სრულუფლებიანი ასოცირებული წევრობა; მაგისტრანტთა დოქტორანტურის დაფინანსება; სასწავლო-კვლევითი საგანმანათლებლო პროექტების და პროგრამის საგრანტო 79 სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების ხელშეწყობა; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერებას; და უზრუნველყოფილი იქნება ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა მეცნიერებაში მიზნობრივი პროგრამების დანერგვით; საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერება; და საინოვაციო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა. 4.4.1 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 01) სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობის მიზანია კონკურსის წესით ღია, გამჭვირვალე და თავისუფალი კონკურენციის პრინციპების შესაბამისად სახელმწიფო გრანტების გზით გამორჩეული ხარისხის სამეცნიერო კვლევების დაფინანსება, ქვეყნის მატერიალური, კულტურული და სულიერი მემკვიდრეობის დაცვისა და პოპულარიზაციის და ასევე საქართველოს შემსწავლელი მეცნიერებების განვითარების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, ქვეყანაში არსებული სამეცნიერო-კვლევითი ინფრასტრუქტურის განვითარება, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის გაღრმავება, ქართული მეცნიერების პოპულარიზაცია, ახალგაზრდა მეცნიერთა (პოსტ-დოქტორანტთა, დოქტორანტთა, მაგისტრანტთა) კვლევებისა და მათი კარიერული განვითარების ხელშეწყობა. 4.4.2 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები (პროგრამული კოდი 32 05 02) ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების წარმოება, სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განახლება, ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა; სამეცნიერო გაღრმავება; კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო ფორუმების, კონგრესების, კონფერენციებისა და სემინარები გამართვა; სამეცნიერო და პოპულარული გამოცემები; კოდიკოლოგიურ-ტექსტოლოგიური, წყაროთმცოდნეობითი და ხელოვნებათმცოდნეობითი ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევები; ბიბლიოგრაფიულ-საენციკლოპედიო, საგამოფენო- 80 საგანმანათლებლო მიმართულებების განვითარება; საარქივო, საფონდო, საქმისწარმოება; სამუზეუმო და საბიბლიოთეკო ფუნდამენტური გამოკვლევების ჩატარება მიკრობიოლოგიასა და ვირუსოლოგიაში; ბაქტერიოფაგიას, ხელნაწერთა რესტავრაცია-კონსერვაცია; ფონდების დიგიტალიზაცია; ადამიანის და ცხოველების, ასევე, მცენარეების სხვადასხვა ბაქტერიული ინფექციის, მათ შორის ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტული ბაქტერიული შტამებით გამოწვეული ინფექციების ეთიოლოგიური სტრუქტურის შესწავლა; ბაქტერიული შტამების - გამომწვევების კვლევა და ამ შტამების საწინააღმდეგოდ სპეციფიური ფაგების გამოყოფა, მათი დეტალური შესწავლა და ფაგური პრეპარატების შექმნა; 4.4.3 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 03) აგროსასურსათო სექტორში გამოყენებითი და ფუნდამენტური კვლევების ხელშეწყობა; სამეცნერო ხასიათის შეხვედრები აგრონომიის, აგროინჟინერიის, სასურსათო ტექნოლოგიებისა და სურსათის უვნებლობის, მეცხოველეობის და ვეტერინარიის, ეკონომიკის და სატყეო საქმის სამეცნიერო მიმართულებით; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის შედეგად რეკომენდაციების შემუშავება, კვლევითი საქმიანობისა და სწავლების ერთობლივი ფუნქციონირების მხარდაჭერა, საერთაშორისო და სამეცნიეროტექნიკური თანამშრომლობის გაღრმავება. 4.4.4 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 04) სამეცნიერო - კვლევითი დაწესებულებების/ერთეულების ხელშეწყობის მიზნით მეცნიერული კვლევების პრიორიტეტული მიმართულებების გამოკვეთა, სამეცნიერო პერსონალისთვის თანამედროვე სამეცნიერო მიღწევებზე დამყარებული უნარჩვევების გამომუშავება; სამეცნიერო პერსონალის საქმიანობის, მათ შორის, სამეცნიერო საქმიანობისათვის საჭირო ტექნიკური ხასიათის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა და შესაფერისი პირობების შექმნა; კვლევის პროცესში ინოვაციების გამოკვეთა. 4.4.5 მეცნიერების პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 32 05 05) საქართველოში მეცნიერების პოპულარიზაციის პროცესის 81 ხელშეწყობის მიზნით ყოველწლიური მეცნიერებისა და ინოვაციების ფესტივალის ჩატარება, რომელიც მიზნად ისახავს სამეცნიერო კვლევებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციას, ქვეყნის სამეცნიერო და ინოვაციური პოტენციალის წარმოჩენას, ქართველ და უცხოელ მკვლევართა მიღწევების გაცნობას ფართო საზოგადოებისათვის, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროების დაახლოებას. 4.5 პროფესიული განათლება (პროგრამული კოდი 32 03) ქვეყნის სოციო-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად, საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და ზოგადი უნარების განვითარების გზით; პროფესიული განათლებისა და მომზადების ერთიანი, ხარისხიანი და ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც ხელს შეუწყობს მთელი ცხოვრების მანძილზე სწავლასა და შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამის, ხარისხიან პროფესიულ განათლებაზე თანაბარ ხელმისაწვდომობას; განათლებისა და მეცნიერების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების ხელშეწყობა; ✓ პროფესიული განათლების რეფორმის 2013–2020 წლების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ქართული ენის ცოდნის დონისა და პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლებისათვის, ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონების ადგილობრივი თვითმმართველობებისა და საჯარო სკოლების ადმინისტრაციების თანამშრომელთა გადამზადება ტრენინგების ჩატარების გზით. 4.5.1 პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 03 01) არსებული პროფესიული საგანმანათლებლო ფუნქციონირებისა და განვითარების ხელშეწყობა; ქსელის პროფესიულ განათლებაზე ხელმისაწვდომობის კოლეჯების რეგიონული ქსელის გაფართოება; გაზრდა, პროფესიულ სტუდენტთა დაფინანასების უზრუნველყოფა; სწავლების სახელმწიფო შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი მოდულური და დუალური პროგრამების დანერგვის ხელშეწყობა; პროფესიული განათლების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება; პროფესიულ განათლებაში სოციალური პარტნიორობის 82 განვითარებისა და საჯარო-კერძო პარტნიორობის მხარდაჭერა; პროფესიული განათლების ხარისხის განვითარების ხელშეწყობა: სასწავლო ინფრასტრუქტურის განვითარება; მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ახალი მოდელისა და ხარისხის უზრუნველყოფის გაუმჯობესებული მექანიზმების დანერგვა; ინკლუზიური პროფესიული განათლების დანერგვის ხელშეწყობა და მოწყვლადი ჯგუფებისათვის მათ საჭიროებებზე მორგებული საგანმანათლებლო სერვისების მიწოდება; სკოლის მოსწავლეებისათვის პროფორიენტაციული სერვისის მიწოდება პროფესიული უნარების განვითარების პროგრამის განხორციელების გზით; პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ინოვაციური სასწავლო გარემოს და სამეწარმეო განათლების განვითარება; ზოგადი განათლების სასწავლო შედეგების პროგრამებში ინტეგრირების ხელშეწყობა; პროფესიულ არაფორმალური განათლების აღიარების მექანიზმების შექმნა; ზრდასრულთათვის პროფესიული პროგრამების განვითარება. 4.5.2 მომზადება-გადამზადების მსჯავრდებული პირებისათვის და ყოფილი პატიმრებისათვის პროფესიული განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 32 03 02) პროფესიული მომზადების პროგრამების მეშვეობით სასჯელის მოხდის პერიოდში მსჯავრდებულთა (პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში განთავსებული მსჯავრდებული, თავისუფლება შეზღუდული, პირობით ვადამდე გათავისუფლებული და პირობით მსჯავრდებული) სხვადასხვა პროფესიის დაუფლების ხელშეწყობა; ყოფილ პატიმართა, მათი ოჯახის წევრთა, დანაშაულის ჩადენის რისკის ქვეშ მყოფ არასრულწლოვანთა ან/და განრიდებისა და მედიაციის პროგრამაში ჩართულ არასრულწლოვანთა სხვადასხვა პროფესიის დაუფლების ხელშეწყობა; ბენეფიციართა რესოციალიზაციის ხელშეწყობა მომზადების გზით. 4.5.3 პროფესიული ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება (პროგრამული კოდი 32 03 03) საქართველოს რეგიონებში სახელმწიფო და ადგილობრივი მართვის სფეროში არსებული საკადრო დეფიციტის დაძლევა; 83 საქართველოს მაღალმთიან და ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში მცხოვრებ მოქალაქეთა ერთიან სახელმწიფოებრივ სივრცეში ინტეგრაციის ხელშეწყობა; ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის სახელმწიფო ენის სწავლება. 4.6 ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს - მეორე პროექტი (პროგრამული კოდი 32 14) საჯარო სკოლების ინფრასტრუქტურის განვითარება და თანამედროვე საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით აღჭურვა; საჯარო სკოლების საბუნებისმეტყველო, მათემატიკის და ინგლისური ენის საგნების პედაგოგების, დირექტორისა და პროფესიული განვითარების ფასილიტატორის ინტენსიური გადამზადება; ეროვნული და საერთაშორისო შეფასებების ხელშეწყობა კვლევების საფუძველზე, სანდო მონაცემების შეგროვება, მათი ანალიზი, რეკომენდაციების მომზადება და შესაბამისი პოლიტიკის კურსის შემუშავება; პროფესიული განათლების ხელშეწყობით მოთხოვნების შესაბამისი კადრების მომზადება; შრომის ბაზრის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში, ტექნოლოგიურ და საინჟინრო დარგებში, ამერიკული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვა და საქართველოს სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების გაძლიერება 4.7 განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 32 01) განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება. ამ სფეროში არსებული ყოველი რგოლის საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; საქართველოს ყველა მოქალაქისათვის განათლების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა; მიღების ადრეული და სკოლამდელი განათლების სისტემის შექმნა და განვითარება, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სისტემების სრულყოფა, მეცნიერების განვითარებისა და სახელმწიფო ენობრივი პოლიტიკის განხორციელება; საგანმანათლებლო პროგრამების საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცესთან ჰარმონიზაცია, საზოგადოების თითოეულ წევრთან და საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან ერთად განათლების 84 ხარისხზე ზრუნვა, მისი მუდმივი გაუმჯობესება და ქართული საგანმანათლებლო სივრცის მიმართ ადგილობრივი და საერთაშორისო საზოგადოების ნდობის ამაღლება; ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების, ასევე მეცნიერების ხელშეწყობის მიზნით პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ეროვნული შეფასებების სისტემის სრულყოფა, ეროვნული სასწავლო გეგმის შემუშავების, ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული სახელმძღვანელოების ეტაპობრივად შექმნა ზოგადი განათლების სამივე საფეხურსთვის; საგანმანათლებლო დაწესებულებების განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის შიდა და გარე მექანიზმების სრულყოფა; განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემის ხელშეწყობა; სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დანერგვის ხელშეწყობა, სკოლამდელი განათლების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; საზოგადოებრივ, ეკონომიკურ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში ახალგაზრდების აქტიური ჩართვის ხელშეწყობა; ახალგაზრდებისათვის შესაბამისი და მაღალხარისხიანი განათლების მიღების, დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის პოლიტიკის და მისი აღსრულების ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავების, მონიტორინგის „კარგი მმართველობის“ პრინციპით უზრუნველყოფა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვასა და ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი გარემოს შექმნა. 4.8 ინკლუზიური განათლება (პროგრამული კოდი 32 06) საჯარო სკოლებში სსსმ მოსწავლეთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა, შესაბამისი სერვისების შეთავაზება განათლების ყველა საფეხურზე. ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული, ეფექტური და ეფექტიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფა; 85 საჯარო სკოლების მოსწავლეების, სტუდენტებისა, სოციალური ფაქტორებით გამოწვეული, დევნილი, რეპატრირებული და ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელი განსაკუთრებული საჭიროებების, საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეების/სტუდენტები/პირების ინტეგრაცია და სოციალიზაცია, სათემო აქტივობების დაგეგმვა და განხორციელება; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის სწავლების ხელშეწყობისთვის საჯარო სკოლების დამატებითი დაფინანსება; სკოლა-პანსიონების მოსწავლეების უზრუნველყოფა სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით, ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით სსსმ მოსწავლეებთან აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება. 4.9 საბიბლიოთეკო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 02) საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მონაცემთა ბაზების შექმნა და საზღვარგარეთის საბიბლიოთეკო ფონდების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ორგანიზება ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, წიგნთმცოდნეობის და ბიბლიოგრაფიის დარგებში; საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; საბიბლიოთეკო ხელშეწყობა; დარგში ინოვაციური პროცესების მართვის საბიბლიოთეკო კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული ციფრული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა; ბიბლიოთეკისა და ინტერნეტის გამოყენება საბიბლიოთეკო მკითხველთა მომსახურებაში; პროცესებსა და ეროვნული ბიბლიოთეკის ოფიციალური ვებ-გვერდის სრულყოფა და მხარდაჭერა; 4.10 სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება (პროგრამული კოდი 30 04) პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება; 86 საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების მომზადება და გადამზადება; სამინისტროს არქივში განთავსებული, საქართველოს უახლესი ისტორიის ამსახველი უმნიშვნელოვანესი მასალების დაცვა როგორც მომავალი სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისთვის, ასევე პიროვნების იდენტიფიცირებისა თუ მნიშვნელოვანი მოვლენების აღდგენის თვალსაზრისით; ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. 4.11 სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 09) სსიპ სახელოვნებო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ხელშეწყობა, თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით; სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების მდგრადი განვითარების და ხარისხიანი სწავლების უზრუნველყოფის მიზნით საფეხურეობრივი განვითარების სტრატეგიული გეგმის შემუშავება; საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველყოფის მიზნით ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისათვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარებისა და პროფესიული შესაძლებლობების ზრდის ხელშეწყობა; ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის შემოქმედებით და სპორტულ უნარებზე მორგებული, დაფინანსების მოქნილი მოდელების შემუშავების გზით, მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი სახელოვნებო და სასპორტო დარგების სპეციალისტების აღზრდა; თანამედროვე სასწავლო ინფრასტრუქტურის განვითარება. ხარისხიანი სწავლების პროცესის უზრუნველსაყოფად სწავლებისათვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით სასწავლებლების აღჭურვა; სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ხელშეწყობა, თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურს-ფესტივალები, მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა. 4.12 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (პროგრამული 87 კოდი 48 00) მეცნიერების განვითარების პროგნოზირება და პრიორიტეტების შესახებ წინადადებების მომზადება; სახელმწიფო ეკონომიკური და სოციალური პროექტების მეცნიერული შეფასება და რეკომენდაციების წარდგენა; უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო - კვლევითი დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შედეგების საექსპერტო შეფასება და რეკომენდაციები; მეცნიერული მონაპოვრების წარმოებაში დანერგვის ხელშეწყობა; სამეცნიერო ნაშრომების, სამეცნიერო ენციკლოპედიების და ლექსიკონების გამოცემა; საერთაშორისო ჩატარება 4.13 სამეცნიერო კონგრესებისა და ჟურნალების, კონფერენციების საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება (პროგრამული კოდი 26 04) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი სსიპ-ებისა და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება, ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგსაჭიროებათა ანალიზი, დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვის, აგრეთვე, საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებათა ორგანიზების საშუალებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმის და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელების გზით; კერძო სექტორის, ასევე, საბიუჯეტო დაფინანსებზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივად განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენის გზით; ტრენინგები სპეციფიკითა და შინაარსით როგორც საჯარო მოხელეების, ისე სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ ფართო საზოგადოებრივ წრეებშიც; პენიტენციური და პრობაციის სისტემის პერსონალის პროფესიული მომზადება-გადამზადების გზით, ქვეყანაში სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების სისტემაში მიმდინარე რეფორმების, პენიტენციურ სიტემაში ევროპის საბჭოსა და გაეროს სტანდარტების მოთხოვნათა დანერგვისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის ხელშეწყობა. 88 4.14 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადებაგადამზადება (პროგრამული კოდი 09 02) იუსტიციის მსმენელების (მოსამართლეობის კანდიდატების) პროფესიული სასწავლო კურსის რეგულარული განხორციელება; მოქმედი მოსამართლეების, მოსამართლის თანაშემწეების, სასამართლოს მენეჯერების და სასამართლოს სისტემის სხვა მოხელეების პროფესიული გადამზადება რეგულარულად ჩატარებული სასწავლო აქტივობების - ტრენინგების საშუალებით; იურიდიული პროფესიის სხვა წარმომადგენელთათვის სასწავლო აქტივობების ორგანიზება. 4.15 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 23 05) ფინანსთა სამინისტროს სისტემის წარმომადგენელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგის საჭიროებათა ანალიზის განხორციელების ხელშეწყობისა და გეგმით გათვალისწინებული სასწავლო პროექტების განხორციელების გზით, ასევე, პროფესიულ განვითარებაზე მიმართული პროგრამების ორგანიზების საშუალებით. ფინანსთა სამინისტროს სისტემის, ასევე, სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციების ხელშეწყობა ახალი კადრების შერჩევაში პროფესიული და საკვალიფიკაციო ტესტირების პროცესების ორგანიზების გზით. ფინანსთა სამინისტროს მიერ ინიცირებული ხელშეწყობა მათ დანერგვასთან დაკავშირებული ორგანიზების საშუალებით. რეფორმების ტრენინგების კერძო სექტორის განვითარების, ასევე, საბიუჯეტო დაფინანსებზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ამაღლებისკენ მიმართული სასწავლო - შემეცნებითი, სემინარული და საკონფერენციო ტიპის პროექტების განხორციელება. პროფესიული ცოდნის დონის ამაღლების მიზნით, საერთაშორისო და უცხოურ ორგანიზაციებთან და სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად სასწავლო პროგრამების შემუშავება-განხორციელება, მათ შორის, ნიდერლანდების ფინანსთა სამინისტროსთან გაფორმებული თანამშრომლობის მემორანდუმისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან ერთად განხორციელებული სასწავლო პროგრამის ფარგლებში. 4.16 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში (პროგრამული კოდი 28 02) საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა უწყებების საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარება და კვალიფიკაციის ამაღლება; 89 დიპლომატიური სასწავლო და კვლევითი ინსტიტუტის სრულყოფა (თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლება, ახალი პროგრამების შემუშავება და არსებული პროგრამების დახვეწა); კომპეტენციის ფარგლებში კვლევითი/ანალიტიკური პროექტების განხორციელება; მჭიდრო თანამშრომლობის დამყარება მსოფლიოს წამყვან დიპლომატიურ სკოლებთან, აკადემიებთან და ადგილობრივ პარტნიორებთან გამოცდილების გაზიარების მიზნით; დიპლომატიური სასწავლო ბიბლიოთეკის გამდიდრება. 4.17 და კვლევითი ინსტიტუტის ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება (პროგრამული კოდი 01 03) ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებების და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოების და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული განვითარების უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის სისტემური ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო პოპულარიზაცია; სიმბოლიკის და მისი მნიშვნელობის ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (წყაროების) მოძიება (საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ) და ანალიზი; სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. 4.18 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 16) საერთაშორისო და ნაციონალური საგანმანათლებლო და საზღვაო კანონმდებლობის შესაბამისად უმაღლესი საზღვაო და მომიჯნავე დარგების კვალიფიციური კადრების მომზადება; 90 სასწავლო პროცესის თანამედროვე მოთხოვნების საგანმანათლებლო პროგრამებით უზრუნველყოფა; სტუდენტებისთვის მართვისა და კვლევისათვის ანალიზის უნარ - ჩვევების ჩამოყალიბება. 5 შესაბამისი აუცილებელი მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება ქვეყნის განვითარება ეფუძნება ახალ ინოვაციურ რეფორმებს ყველა სექტორული მიმართულებით, რომელიც ორიენტირებულია: ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე, პროდუქტიულობის ზრდაზე, ქვეყნის კონკურენტული უპირატესობების სრულად გამოყენებასა და, შესაბამისად, სიღარიბის დაძლევაზე, მოსახლეობის იმ ფენების მხარდაჭერაზე, რომლებიც ამას ყველაზე მეტად საჭიროებენ, გარემოსდაცვით ღონისძიებებზე, ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესებაზე. ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების ხედვა ეფუძნება თავისუფალი ბაზრის პრინციპებს, სადაც კერძო სექტორი არის ეკონომიკის მთავარი მამოძრავებელი ძალა. ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართულია კერძო სექტორში, განსაკუთრებით კი მცირე და საშუალო ბიზნესის, როგორც ეკონომიკური ზრდის მთავარი მამოძრავებლის, განვითარებაზე, ადამიანური რესურსების პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენებასა და ეფექტიანობის ზრდაზე, ინფრასტრუქტურის სწრაფ განვითარებასა და ღია მმართველობის პრინციპების დანერგვაზე. ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდა გულისხმობს მოსახლეობის საყოველთაო ჩართულობას ეკონომიკური განვითარების პროცესში და ისეთი მოდელის დანერგვას, რომლის პირობებშიც, ეკონომიკური ზრდის პარალელურად, იზრდება ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე თანაბარი ხელმისაწვდომობა, მცირდება უმუშევრობა და სიღარიბე. ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების, განსაკუთრებით კი, მაღალტექნოლოგიური პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვაზე. ეკონომიკური პოლიტიკა ეფუძნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის, როგორც ეკონომიკური განვითარების ფუნდამენტის, პრინციპებისადმი ერთგულებას. ფისკალური დისციპლინა, უმუშევრობის დაბალი დონე, ვალის მდგრად დონეზე შენარჩუნება, ფასების სტაბილურობა, მონეტარული პოლიტიკის დამოუკიდებლობა, მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის ეტაპობრივი შემცირება და ფინანსური სექტორის სტაბილურობის შენარჩუნება ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის საყრდენია. ფისკალური ჩარჩო დაეყრდნობა შემდეგ პრინციპებს:  გაგრძელდება ხარჯების ოპტიმიზაციის უწყვეტი პროცესი. გამოთავისუფლებული სახსრები გადანაწილდება პრიორიტეტულ მიმართულებებზე, მათ შორის, განათლებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსებაზე; 91    შენარჩუნდება საბიუჯეტო დეფიციტის დაბალი მაჩვენებელი; გაგრძელდება სოციალური გასაცემლების ზრდა. მოხდება საპენსიო რეფორმის დაფინანსებისათვის საჭირო რესურსების მობილიზება; მთავრობის ვალი მთლიან შიდა პროდუქტთან შენარჩუნდება სტაბილურ დონეზე. ამასთან, ვალის აღება განხორციელდება გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის ხელშემწყობი საინვესტიციო პროექტების დაფინანსებისათვის. თანამედროვე პირობებში ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად საჭიროა ახალი ტიპის - მწვანე ზრდაზე ორიენტირებული ეკონომიკური მოდელის დანერგვა, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის ეკონომიკის მოდერნიზაციას ახალი, მწვანე ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. ყველა გადაწყვეტილების, მათ შორის, ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება მოხდება ეკონომიკური მიზანშეწონილობასთან ერთად, ეკოლოგიური ეფექტიანობის გათვალისწინებით. ამ მიზნის მისაღწევად აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა მწვანე ეკონომიკის განვითარების მიმართულებით, ვინაიდან მწვანე ზრდის წახალისება გრძელვადიან პერსპექტივაში ხელს უწყობს ბიზნესის მხრიდან დანახარჯების შემცირებას, ასევე ბიზნესის ახალი მიმართულებების განვითარებას. მწვანე ეკონომიკის დანერგვის პროცესში კონკრეტული ინიციატივებით წახალისდება მწვანე ინვესტიციები, ეკოლოგიურად სუფთა საკვების წარმოება, მწვანე პროდუქციის წარმოება, სუფთა ტრანსპორტი, მდგრადი ეკოტურიზმისა და ეკოსისტემების სერვისების განვითარება, განახლებადი ენერგიის მოცულობის ზრდა, ენერგოეფექტიანი ღონისძიებების გატარება მათ შორის ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში, კლიმატგონივრული და რესურსეფექტური ტექნოლოგიების დანერგვა, ნარჩენების სეპარირებულად შეგროვება, უნარჩენო წარმოების ხელშეწყობას, მწვანე ინოვაციური “start up”-ების დაარსების პოპულარიზაცია. შენარჩუნდება ქვეყნის სუვერენული რეიტინგის გაუმჯობესების ტენდენცია. საქართველოს მთავრობას აქვს ამბიციური მიზანი, მიაღწიოს საკრედიტო რეიტინგის საინვესტიციო დონეს (BBB-/Baa3), რაც შესაძლებელს ხდის ქვეყანაში საერთაშორისო მსხვილი საინვესტიციო ფონდების ინვესტირების განხორციელებას და უზრუნველყოფს იაფ ფინანსურ რესურსებზე წვდომას, მათ შორის კერძო სექტორისათვის, ასევე ზრდის ქვეყნის მიმზიდველობას მაღალხარისხიანი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციებისათვის. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად, მთავრობა შეიმუშავებს საშუალოვადიან სტრატეგიას და სამოქმედო გეგმას, რომელთან შესაბამისობაშიც იქნება მთავრობის მიერ მიღებული ეკონომიკური გადაწყვეტილებები. ეფექტიანი ფისკალური პოლიტიკისათვის აუცილებელი წინაპირობაა საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანი და გამჭვირვალე სისტემის არსებობა. ბოლო წლებში გადადგმული ნაბიჯების წარმატება დასტურდება ქვეყნის მე-5 ადგილით ბოლო ღია ბიუჯეტის კვლევაში (Open Budget Index), საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ფისკალური გამჭვირვალობის შეფასების და PEFA მეთოდოლოგიის თვითშეფასების 92 ანგარიშების თანახმად. მიმდინარეობს მუშაობა შიდა ფინანსური კონტროლის და მართვის დანერგვის მიმართულებით, რაც უზრუნველყოფს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში სწორი და ეფექტიანი მართვის სისტემების ჩამოყალიბებას და ბიუჯეტის გამჭვირვალობას. მდგრადი ფისკალური პოლიტიკის გასამყარებლად განახლდება ფისკალური წესების მარეგულირებელი ნორმები და პროცედურები. დაინერგება საინვესტიციო პროექტების მართვის ერთიანი სისტემა, რაც უზრუნველყოფს საინვესტიციო პროექტების და მათზე მიმართული სახსრების მაქსიმალურ ეფექტურობასა და ეფექტიანობას. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ფისკალური რისკების შეფასების, მათი გამოვლენისა და მართვის მიმართულებით. გაძლიერდება არსებული პირობითი ვალდებულებების ანალიზი. მთავრობა შეიმუშავებს მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიას. ვალის მართვის პროცესი მიზნად ისახავს საჭირო ფინანსების მოძიებას და ამ კუთხით ხარჯების მინიმიზაციას. ასევე ვალის მართვის პრიორიტეტული მიზანია სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების საშინაო ბაზრის განვითარება. განვითარებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ხელს შეუწყობს ქვეყანაში კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. განვითარებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ხელს შეუწყობს ქვეყანაში კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. საგადასახადო სისტემა განაგრძობს ადგილობრივი წარმოების პროდუქციის წახალისებას. კერძოდ, ქართული წარმოების ნატურალური რძე და რძის ნაწარმი სრულად გათავისუფლდება დამატებული ღირებულების გადასახადისგან ჩათვლის უფლებით. დღგ-სგან ჩათვლის უფლებით გათავისუფლდება ფარმაცევტული საწარმოს მიერ წარმოებული ფარმაცევტული პროდუქციის მიწოდება. ამით საგრძნობლად შემცირდება იმპორტული საქონლის უპირატესობა ადგილობრივის მიმართ; შეიქმნება სპეციალური საგადასახადო რეჟიმები, რომლებიც განსაკუთრებით მიმზიდველი იქნება მულტინაციონალური კომპანიებისათვის საქართველოში რეგიონალური ოფისების დაფუძნებისათვის; გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობის ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზების მიზნით. ახალი საგადასახადო და საბაჟო კოდექსები უზრუნველყოფენ უფრო მარტივი და სამართლიანი წესების დამკვიდრებას. მოგების გადასახადის რეფორმის შედეგად, კერძო სექტორს 2020 წლამდე დარჩება დაახლოებით ორი მილიარდი ლარი, რაც წაახალისებს ინვესტიციებს, დააჩქარებს ეკონომიკურ ზრდას და შექმნის 93 ათიათასობით სამუშაო ადგილს. მთავრობის მიერ ინიციირებულია დღგის ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეფორმა. შედეგად, დაინერგება საგადასახადო ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეჟიმი ადამიანური რესურსის ჩართულობის გარეშე, რაც გააჯანსაღებს ბიზნესგარემოს. ფართოდ დაინერგება ციფრული და თანამედროვე ტექნოლოგიები, რაც, ერთი მხრივ, საშუალებას მისცემს ბიზნესსექტორს, ისარგებლოს თანამედროვე და ეფექტიანი მომსახურებით, ხოლო მეორე მხრივ, უზრუნველყოფილი იყოს გადასახადებისგან თავის არიდების რისკების შემცირება და სამართლიანი საგადასახადო ადმინისტრირება. თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, გატარდება რეფორმები მშენებლობის, ენერგოეფექტიანობის, ტრანსპორტის, წიაღის, ტურიზმისა და სხვა სფეროებში. ამოქმედდება ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისი ბაზრის ზედამხედველობის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ბაზარზე სამომხმარებლო და ინდუსტრიული უსაფრთხო პროდუქტის განთავსებას. გაგრძელდება ინოვაციური და მაღალტექნოლოგიური საინვესტიციო პროექტების მხარდაჭერა; მთავრობა ეროვნულ ბანკთან ერთად ხელს შეუწყობს სწრაფი უნაღდო ანგარიშსწორების სისტემის დანერგვას. აღნიშნული სისტემა მნიშვნელოვანია ეკონომიკური ეფექტიანობის და ეკონომიკური ზრდის დაჩქარებისა და ფინანსური ინკლუზიურობის კუთხით, აგრეთვე იგი საგრძნობლად გაამარტივებს ბიზნესის კეთებას. იმავდროულად, აღნიშნული სისტემა საშუალებას მისცემს ეკონომიკური პოლიტიკის წარმმართველ ორგანოებს უფრო ეფექტიანად განახორციელონ ეკონომიკური ზრდის სტიმულირების ღონისძიებები. ფართოდ დაინერგება რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტი, რაც მოგვცემს საშუალებას, თითოეული გადაწყვეტილების გავლენა ეკონომიკაზე იყოს წინასწარ გაანალიზებული შესაძლო ნეგატიური გავლენებისაგან თავის არიდების მიზნით. უზრუნველყოფილი იქნება საჯარო და კერძო სექტორს შორის დიალოგის და თანმშრომლობის გაღრმავება, ინსტიტუციონალურ დონეზე პლატფორმის აქტიური ფუნქციონირება და რეგულარული და სტრუქტურირებული დიალოგის წარმოება. დიალოგის მექანიზმი ხელს შეუწყობს კერძო სექტორსა და მთავრობას შორის ნდობის გაზრდას და პროგნოზირებადი გარემოს ჩამოყალიბებას. კონკურენტული ბიზნესგარემოს ხელშეწყობისთვის მოხდება სახელმწიფოს ეტაპობრივად გამოსვლა ეკონომიკის იმ დარგებიდან, რომლებსაც აქვთ დამოუკიდებლად ფუნქციონირებისა და განვითარების პოტენციალი. გაძლიერდება ქვეყნის კონკურენტუნარიანი დარგების სახელმწიფო მხარდაჭერა როგორც ადგილობრივი წარმოების ზრდის, ისე საექსპორტო პოტენციალის გაფართოების მიმართულებით. განხორციელებული ეკონომიკური რეფორმების სრული პოტენციალის 94 უტილიზაციის მიზნით დაინერგება რეფორმების მონიტორინგის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს რეფორმების განხორციელების შემდგომ შეფასებას აღსრულების ეფექტიანი მექანიზმების საშუალებით. საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკების გათვალისწინებით, შემოღებულია კაპიტალის ბაზრის ინსტრუმენტების საგადასახადო დაბეგვრის ახალი სისტემა, რომელიც გულისხმობს საგადასახადო სისტემის უფრო მეტად ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებულობას, ასევე სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტის თანაბარ პირობებში ჩაყენებას. საგადასახადო კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, ფიზიკური პირები და არარეზიდენტები სრულად გათავისუფლდნენ საშემოსავლო და მოგების გადასახადებისგან საქართველოში საჯარო შეთავაზების გზით და სავაჭროდ დაშვებულია სასესხო და წილობრივი ფასიანი ქაღალდის მიწოდებით და სასესხო ფასიანი ქაღალდიდან პროცენტის სახით მიღებულ შემოსავალზე. გატარდება საპენსიო რეფორმა, რომლის მიზანია კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემაზე გადასვლა. რეფორმის ამოცანაა მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლება საპენსიო ასაკში, აგრეთვე არსებული სოციალური სისტემის ფისკალური მდგრადობის შენარჩუნება; გარდა ამისა, კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემას აქვს ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მასტიმულირებელი ეფექტი, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისა და ინვესტიციების მოზიდვის ერთერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია საჯარო-კერძო თანამშრომლობა; იმ პირობებში, როდესაც მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტები მნიშვნელოვან ფინანსურ რესურსებს მოითხოვს, თანამშრომლობის ეს ფორმა ხელს უწყობს ქვეყანაში ინვესტიციების მოზიდვას, ეფექტიანად მართული ფისკალური რისკების პირობებში. საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმების განუყოფელი ნაწილის, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის ამოქმედებით, ქართულ ეკონომიკაში შეიქმნა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები ექსპორტის ზრდის, ინვესტიციების მოზიდვისა და ქვეყანაში პროდუქტიულობის ზრდის კუთხით; 2018 წლის პირველი მაისიდან ამოქმედდა საქართველოსა და ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციას (EFTA) შორის თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმება. საქართველოსა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ძალაში შევიდა 2018 წლის პირველ იანვარიდან. 2018 წლის 28 ივნისს ხელი მოეწერა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სპეციალურ ადმინისტრაციულ რეგიონთან, ჰონკონგთან. მიმდინარეობს მოლაპარაკებები საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის სოფლის მეურნეობის პროდუქტებზე ტარიფების შემდგომ ლიბერალიზაციასა და თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაში მომსახურებით ვაჭრობის ასახვის შესახებ. მიმდინარეობს აქტიური მუშაობა ყურის არაბულ ქვეყნებთან (GCC) თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყების 95 მიმართულებით. ამასთან, ექსპორტის განსავითარებლად საქართველო კვლავაც განახორციელებს რეგიონში ვაჭრობის განვითარების პოლიტიკას და ხელს შეუწყობს საქართველოს მეწარმეებს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ვაჭრობისას ხელოვნური ბარიერების აღმოფხვრაში. დაინერგება კომერციული ატაშეების ინსტიტუტი, რომლის მთავარი ფუნქცია იქნება საქართველოში არსებულ შესაბამის უწყებებთან სისტემური თანამშრომლობის გზით სამიზნე ბაზრებზე ქართული პროდუქციის სავაჭრო პოტენციალის განვითარება და უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების მოზიდვა. ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობის მიზნით გაგრძელდება ინვესტიციების დაცვისა და წახალისების შესახებ შეთანხმებების გაფორმება. 5.1 მეწარმეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 07) კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისათვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო სექტორისათვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონალური და გლობალური კონკურენტუნარიანობის ზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, DCFTA-ს მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოების და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისათვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა, რაც მნიშვნელოვანია უცხოელ იმპორტიორებთან ურთიერთობების დამყარებისათვის. კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ბაზრის კვლევების კუთხით, რომლებიც მათ ხელს უწყობს ექსპორტის დაგეგმვასა და მიზანმიმართულ განვითარებაში. ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; 96 საქართველოს საწარმოო პოტენციალის პოპულარიზაცია მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების წარმოჩენით. მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისათვის; საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია ქვეყნის გარეთ. მიზნობრივი ბაზრების იდენტიფიცირება, პოტენციურ ინვესტორ კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა და ინვესტიციების განხორციელებაში დახმარების გაწევა. 5.2 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 23 02) გადამხდელთა კმაყოფილების ხარისხის ამაღლების მიზნით არსებული ელქტრონული სერვისების გაუმჯობესება, მომსახურების ოფისების თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობა. გადამხდელთა მაღალი საგადასახადო კულტურის ჩამოყალიბების მიზნით, საგადასახადო სფეროში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება. შემოწმების პროცედურებზე ელექტრონული კონტროლის გამარტივების მიზნით აუდიტის პროცესის მართვის ელეტრონული სისტემის დანერგვა. აუდიტორთა ოპტიმალური რაოდენობის უზრუნველყოფა და მათი კვალიფიკაციის ზრდა. გადასახადის გადამხდელთა ნებაყოფლობითი გადახდევინების მაჩვენებელის გაზრდისა და საგადასახადო ადმინისტრირების პროცესის გამარტივების მიზნით, საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფა და ერთიანი მეთოდოლოგიის შემუშავება. საქონლის გაფორმებასთან და საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებულ ვალდებულებათა შესრულების გამარტივება. არსებული პროგრამული მოდულების დახვეწა და ახალი პროდუქტების შექმნა, რომლებიც უზრუნველყოფენ შემოსავლების სამსახურის ძირითადი ფუნქციების მხარდაჭერას, ინსტიტუციურ განვითარებასა და მდგრადობას. საბაჟო კონტროლის ეფექტურობის ამაღლება, საბაჟო პროცედურების გამარტივება, საბაჟო ადმინისტრირების გაუმჯობესება/სრულყოფა. საქართველოს ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზების პროცესში მონაწილეობის მიღება, ასოცირების დღის წესრიგით და მთავრობის სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულება. 5.3 სახელმწიფო ქონების მართვა (პროგრამული კოდი 24 06) 97 სსიპ - სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიერ მომხმარებელზე ორიენტირებული ხარისხიანი სერვისების შეთავაზების გზით სახელმწიფო ქონების ეფექტური მართვაგანკარგვა; სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; გამოუყენებელი აქტივების ეკონომიკურ ბრუნვაში ჩართვისა და მასზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო ქონების განკარგვის პროცესების შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით „სოფლიდან გაუსვლელად“ პროექტის განხორციელება; სახელმწიფო ქონების ინვენტარიზაციის სრულმასშტაბიანი პროექტის განხორციელება და სახელმწიფო ქონების ერთიანი მონაცემთა ბაზის შექმნა; სახელმწიფო ქონების უზრუნველყოფა; მოვლა-პატრონობა და დაცვის სვანეთში, გუდაურსა და ბაკურიანში საბაგიროების და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ტურისტული სეზონის გახანგრძლივებას, ქვეყნის კულტურული ცხოვრების ხელშეწყობას, რეგიონში ეკონომიკური ფონის ამაღლებას მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის. 5.4 სახელმწიფო ფინანსების მართვა (პროგრამული კოდი 23 01) მაკროეკონომიკური ანალიზის და პროგნოზირების გასაუმჯობესებლად მეთოდოლოგიის დახვეწა და მისი არეალის გაფართოება, გრძელვადიანი პროგნოზირების გაუმჯობესება, მაკროეკონომიკური განვითარების სცენარების მოდელირების სრულყოფა, ფისკალური რისკების მართვის და შეფასების სისტემის ჩამოყალიბება. ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება, სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტურად განაწილების მიზნით. სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევის მიზნით, საერთაშორისოდ აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად. საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების ჯეროვანი შესრულება. ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულებისა და სსიპ/ა(ა)იპ- 98 ების ანგარიშების სახელმწიფო ხაზინის ერთიანი ანგარიშთა სისტემაში და ბიუჯეტის მართვის ერთიან ელექტრონულ სისტემაში სრულად მოქცევა. საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმების შემდგომი ეტაპების დაგეგმვა საბიუჯეტო პროცესის, ბიუჯეტის დაგეგმვისა და აღსრულების შემდგომი განვითარების მიზნით (მათ შორის, პროგრამული ბიუჯეტის და საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმების მომზადების კოორდინაცია, საინვესტიციო პროექტების მომზადება/განხორციელების მეთოდოლოგიის პილოტირება/სრულად დანერგვის კოორდინაცია). საინვესტიციო პროექტების შეფასება და შერჩევაში მონაწილეობა საინვესტიციო პროექტების მართვის გზამკვლევის და მეთოდოლოგიის შესაბამისად. საინვესტიციო პროექტების მართვის სისტემის დანერგვის კოორდინირება სახელმწიფო ბიუჯეტის მხარჯავ დაწესებულებებში, ავტონომიურ რესპუბლიკებსა და მუნიციპალიტეტებში. ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ხელშწყობის, საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესების და ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მიზნით, საქართველოს მთავრობის მიერ დაგეგმილი სტრუქტურული რეფორმების განხორციელებასა და შესაბამისი სტრატეგიული და სამართლებრივი დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება. ფისკალური რისკების შეფასების და ანალიზის სისტემის დანერგვა, ბიუჯეტის წინაშე მდგარი ფისკალური რისკების იდენტიფიცირება, იდენტიფიცირებული ფისკალური რისკების შემცირების და მართვის მიზნით რეკომენდაციების შემუშავება, ფისკალური რისკების შესახებ ანალიტიკური დოკუმენტის მომზადება და საჯაროობის უზრუნველყოფა. საგადასახადო პოლიტიკის შემდგომი სრულყოფა, მათ შორის საკანონმდებლო ბაზის შემდგომი გაუმჯობესების და ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზების მიზნით, გადასახადის გადამხდელებს შორის საგადასახადო ტვირთის უკეთესი განაწილება, მეწარმეთა მოთხოვნებისა და საჭიროებების მაქსიმალურად გათვალისწინება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება, საგადასახადო შემოსავლების სახით ბიუჯეტში სათანადო რესურსის მობილიზების უზრუნველყოფა. 5.5 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება (პროგრამული კოდი 24 01) საქართველოს ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობისათვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა, ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია, პოლიტიკის განხორციელების 99 მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით, ეკონომიკის განვითარებისათვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება; ეკონომიკაში მიმდინარე ტენდენციების ანლიზი, შესაბამისი ანგარიშების მომზადება და ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და განხორციელება, რომელშიც იგულისხმება თანმიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის განვითარებისთვის; ეფექტიანი კოორდინაციით მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიის და შესაბამისი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება; კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა და აგრეთვე, კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობის და სახელმწიფო და კერძო სექტორს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს პოზიციების გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ ხელშეწყობის მიზნით სტრატეგიის და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის შემუშავება; შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შესაბამისი კვლევების განხორციელება და შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის შემდგომი განვითარება; ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური განვითარებისთვის საქართველოს, როგორც საერთაშორისო საინვესტიციო, საკომუნიკაციო, სატრანსპორტო, ლოგისტიკური, ენერგეტიკული, ტექნოლოგიური, ტურისტული და საფინანსო კვანძის პოპულარიზაცია, რაც უზრუნველყოფს ქვეყნის სატრანსპორტო სატრანზიტო პოტენციალის სრულყოფილ ათვისებას, ეროვნული წარმოების განვითარებას, ესქპორტის ზრდას, უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას, ქვეყანაში თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების დანერგვას და საერთაშორისო ეკონომიკურ პროცესებში ქვეყნის სრულფასოვანი მონაწილეობის ხელშეწყობას; არსებული საპენსიო სისტემის მოდიფიკაცია და დაგროვებითი საპენსიო სისტემის შემოღება; ელექტრონული კომუნიკაციების, საინფორმაციო და თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადობის ჩამოყალიბების პროცესების დაჩქარება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების, მეწარმეობის და 100 კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობა. ევროპასა და აზიას შორის ფართოზოლოვანი გლობალური ინერნეტ ინფრასტრუქტურის განვითარება; საფოსტო სფეროს და საფოსტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ფოსტის სფეროში საერთაშორისო ორგანიზაციების მსოფლიოს საფოსტო სტანდარტების შესაბამისი უნივერსალური საფოსტო მომსახურებების დანერგვა. დანიშნული საფოსტო ოპერატორისთვის ერთიანი საფოსტო წესების დადგენა; საქართველოს საერთაშორისო ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაციისათვის სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება; საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო ბალანსის გაუმჯობესება; მშენებლობაში, მრეწველობასა და ტრანსპორტის სფეროებში ენერგოეფექტურობის საკანონმდებლო ბაზის შექმნა და რესურსდამზოგავი ღონისძიებების განხორციელების ხელშეწყობა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას, ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით; ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში ეროვნული კანონმდებლობის ევროკავშირის საკანონმდებლო აქტებთან და საერთაშორისო სამართლებრივ ინსტრუმენტებთან დაახლოების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების (2018 წლის 31 დეკემბრიდან დირექტივა 2010/30/EU -ის მოთხოვნების შესრულების ვალდებულება) გატარება და აგრეთვე, დანიის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსთან ერთად (Danish International Development Agency) „ენერგოეფექტურობისა და მდგარდი ენერგეტიკის მხარდაჭერა საქართველოში“ პროექტზე მუშაობა, რომელიც ევროკავშირის დირექტივების შესაბამისად ითვალისწინებს საყოფაცხოვრებო მოწყობილობების მიერ ენერგიის მოხმარების აღმნიშვნელი მარკირების სისტემის შემუშავებასა და დანერგვას; ქვეყნებს შორის ერთიანი სატრანსპორტო სისტემების შექმნის, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების, კონკურენტუნარიანი გადაზიდვის ტარიფების დაწესებისა და საბაჟო პროცედურების გამარტივების ხელშეწყობა; ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისათვის სამშენებლო სექტორის შემდგომი განვითარების ხელშეწყობა, რომელიც უზრუნველყოფს ინვესტიციების მოზიდვას, დასაქმების ზრდასა და მოსახლეობის ადგილებზე შენარჩუნებას. 5.6 ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 23 04) სახელმწიფო ფინანსების მართვის (ელექტრონული) სისტემის (PFMS) 101 და სხვა საინფორმაციოსაკომუნიკაციო ტექნოლოგიების მდგრადობის, უსაფრთხოების და საიმედო ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. (მათ შორის: ბიუჯეტის მართვის ელექტრონული სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; სახელმწიფო ხაზინის მომსახურების ელექტრონული სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; სახელმწიფო ვალის და საინვესტიციო პროექტების მართვის სისტემის დანერგვა ფინანსთა სამინისტროში; ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; უძრავ-მოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ბუნებრივი რესურსების მართვის სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ვებგვერდების და სხვა საინფორმაციო სისტემების შემუშავება, დანერგვა და მხარდაჭერა). საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის განვითარება, ბიზნეს-უწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. ფინანსთა სამინისტროსთვის და სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციებისთვის მნიშვნელოვანი IT პროდუქტების, ელექტრონული სერვისებისა და მომსახურების კვლევა/ანალიზი/დანერგვა. ფინანსთა სამინისტროს ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების ხელშეწყობა. 5.7 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 47 01) სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევების დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, გავრცელება და ანგარიშგება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება; დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურ-ტექნიკური და საინფორმაციოტექნოლოგიური რესურსებით უზრუნველყოფა. 5.8 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 47 02) ქვეყნის საგარეო ვაჭრობის (საქონლისა და მომსახურების ექსპორტიმპორტის) და ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება; სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება; 102 ბიზნესსექტორში, აგრეთვე არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორში მიმდინარე მოვლენებისა და პროცესების ანალიზი; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური კვლევის ჩატარება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური გაანგარიშება; კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების სამაცივრო, სასაკლაო მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის გამოკვლევა; შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევა; საქართველოს შინამეურნეობების შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბისა და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა) მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; საქართველოს სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; საქართველოს რეზიდენტი და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების შესახებ მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; შინამეურნეობებსა და ბიზნესში ტექნოლოგიების გამოყენება; საინფორმაციო-საკომუნიკაციო საწარმოთა ინოვაციური აქტივობების გამოკვლევა. 5.9 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 18) საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ გაფორმებული შეთანხმების და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და ,,TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.”-ს შორის გასაფორმებელი ოქმის პროექტის მოწონების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის განკარგულების საფუძველზე, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე, თურქეთის რესპუბლიკის მიმართ საქართველოს მთავრობის მიერ აღიარებული ელექტროენერგიის დავალიანების (1 000 000 000 კვტ.სთ ელექტროენერგიის) დაბრუნება (2019 წლიდან მომდევნო 17 წლის მანძილზე ყოველწლიურად 50 მლნ კვტ.სთ ელექტროენერგია). 103 5.10 სსიპ – კონკურენციის სააგენტო (პროგრამული კოდი 43 00) თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის ხელშეწყობა; ბაზრის ლიბერალიზაციის ხელშეწყობისათვის სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ ბაზარზე შესვლის ადმინისტრაციული, სამართლებრივი და დისკრიმინაციული ბარიერების დაწესების დაუშვებლობა; ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვა, რაც ითვალისწინებს: დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობას; კონკურენციის შემზღუდავი ხელშეკრულებების, გადაწყვეტილებებისა და შეთანხმებული ქმედებების დაუშვებლობას; სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ კონკურენციის არამართლზომიერად შემზღუდავი ექსკლუზიური უფლებამოსილების მინიჭების დაუშვებლობას; კონკურენციის შემაფერხებელი სახელმწიფო დახმარებების დაუშვებლობას; კონკურენციის სააგენტოს მიერ გადაწყვეტილებების მიღების საჯაროობის, ობიექტურობის, არადისკრიმინაციულობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა; ქვეყანაში კონკურენციის სრულყოფა. 5.11 მარეგულირებელი კანონმდებლობის სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური (პროგრამული კოდი 38 00) საქართველოში უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ტერორიზმის დაფინანსების და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო – ფინანსური ქმედების სპეციალური ჯგუფის (FATF) – სტანდარტებთან და ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის სფეროში ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება. 5.12 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა (პროგრამული კოდი 49 00) მცირე და საშუალო საწარმოების მხარდაჭერა, ექსპორტ-იმპორტის ხელშეწყობა რეგიონულ და საერთაშორისო ბაზრებში მათი ინტეგრაციის მიზნით; სხვადასხვა ქვეყნების სავაჭრო-სამრეწველო პალატებთან და ბიზნესგაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა; 104 ბიზნეს-ფორუმების, კონფერენციების, გამოფენებისა და ორმხრივი შეხვედრების ორგანიზება ქართული და უცხოური ბიზნეს-წრეების წარმომადგენლების მონაწილეობით და აგრეთვე, ქართული კომპანიების საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის ხელშეწყობა და როუდშოუების ორგანიზება; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნეს კავშირების დამყარების ხელშეწყობა, პარტნიორის მოძიება და პალატის ინტეგრაცია საერთაშორისო ბიზნეს გაერთიანებეში რეგიონულ/საერთაშორისო ფინანსურ, ადამიანურ და ბუნებრივ რესურსებზე ხელმისაწვდომობის კუთხით; ორმხრივი ეკონომიკური მთავრობათშორისი კომისიების მუშაობაში მონაწილეობა; საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და შრომის ბაზრის გაუმჯობესების მიზნით საერთაშორისო პროექტებში მონაწილეობა; მეწარმე სუბიექტების ინტერესების გათვალისწინებით, არსებული სერვისების გაუმჯობესება/ახალი სერვისების შემუშავება და პალატის ვებ-გვერდის მეშვეობით ელექტრონული სერვისების დანერგვა; მეწარმე სუბიექტების ბიზნეს-კატალოგის შექმნა; საქართველოს ბიზნეს-სუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით სამთავრობო კომისიების, ინვესტორთა საბჭოს, დავების საბჭოსა და სამინისტროებთან არსებული საკონსულტაციო საბჭოების საქმიანობაში მონაწილეობა; „ერთი ფანჯრის“ პრინციპზე დაფუძნებული DCFTA საინფორმაციო ცენტრების სრულფასოვანი ამოქმედება, რომლის მიზანია საზოგადოების ცნობადობის გაზრდა DCFTA შეთანხმებით გათვალისწინებულ მთავარ საკითხებთან დაკავშირებით, ევროკავშირში საქართველოს ეკონომიკური ინტეგრაციისა და საქართველო-ევროკავშირს შორის ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების ხელშეწყობა და აგრეთვე, კერძო სექტორთან მჭიდრო თანამშრომლობა და საკანონმდებლო ცვლილებებთან ადაპტაციის ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონების ბიზნეს-კომპანიებთან შეხვედრების, ტრენინგების, სემინარების, ფორუმებისა და პრეზენტაციების გამართვა და ასევე, კონსულტაციების გაწევა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და პრობლემატური საკითხების გაცნობის მიზნით; 105 კომერციული და საინვესტიციო ხასიათის საერთაშორისო დავების განხილვის მიზნით საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; დუალური პროფესიული განათლების პროგრამების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის ფარგლებს გარეთ; პოპულარიზაციის ხელშეწყობა ქვეყნის საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებებში; ღონისძიებათა გატარება, რომლებიც ხელს შეუწყობს საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლებას ქართული ხელოვნებისა და კულტურის მიმართ; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის თვალსაჩინო მოღვაწეთა დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; კულტურისა გამყარება; და ბიზნესის პარტნიორული ურთიერთობების კავშირების დამყარება ხელოვნების დარგის წარმომადგენლების ინსტიტუციონალურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნების კულტურის პალატებთან და შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. 5.13 ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 23 06) აუდიტს დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსური ანგარიშგებაზე სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის ეფექტური სისტემის შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან და ევროდირექტივასთან შესაბამისობას. ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის შექმნა „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისთვის“ 106 დირექტივასთან დაახლოების (ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და მმართველობითი ინფორმაციის სანდოობის ზრდა სწორი ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღების) მიზნით. 5.14 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება (პროგრამული კოდი 24 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება; ყოვლისმომცველი ინსტიტუციური განვითარების (CIB) პროგრამის ΙΙΙ ეტაპის - „საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მხარდაჭერა საქართველოსა და ევროკავშირს შორის DCFTA-ს ვალდებულებების შემდგომი დანერგვისათვის“ ფარგლებში შესაბამისი ღონისძიებების გატარება; საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში ISO 9001 სტანდარტის შესაბამისად ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ზოგადი პრინციპების დანერგვა და ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება; საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების მიღება საქართველოს სტანდარტებად; მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის (DCFTA) და ტექნიკური ბარიერები ვაჭრობაში (TBT) ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. 5.15 ნავთობის და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა (პროგრამული კოდი 24 09) ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად ღია საერთაშორისო ტენდერის გამოცხადება შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თვისუფალ ბლოკებზე; ნავთობის გადამუშავების, ბუნებრივი გაზის დამუშავების, ნავთობის ტრანსპორტირების ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის შექმნა და მართვა; ნედლი ნავთობისა და/ან ნავთობპროდუქტების მინიმალური 107 სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების შესახებ 2009/119 /EC დირექტივის ინპლემენტაცია. 5.16 აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება (პროგრამული კოდი 24 04) შესაბამისობის შემფასებელი პირების აკრედიტაციის სამუშაოების წარმართვა კანონით რეგულირებად და ნებაყოფლობით სფეროში საერთაშორისოდ აღიარებული მოთხოვნების შესაბამისად შესაბამისობის შეფასების ბაზარზე აკრედიტაციის ახალი მიმართულებების შეთავაზება; ევროპის აკრედიტაციის რეგიონული ორგანიზაციის - EA-ს მიერ აკრედიტაციის საერთაშორისოდ აღიარებული სფეროების შენარჩუნება და აკრედიტაციის ახალი მიმართულებების აღიარება. აკრედიტაციის სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში აღიარებისთვის დასკვნითი ღონისძიებების განხორციელება; ავტოსატრანსპორტო საშუალებების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების სრულად განხორციელებისათვის საჭირო ღონისძიებების გატარება. 6 ინსტიტუციონალური განვითარება და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერა ქვეყნის მმართველობის ჩვენი ხედვა ეფუძნება მცირე და ამასთან ერთად ეფექტიანი, ოპერატიული და მოქნილი მთავრობის კონცეფციას. განხორციელდება ქმედითი და სამართლიანი პოლიტიკა, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს საჯარო მმართველობისა და პოლიტიკის სისტემის შემდგომი გაძლიერება და გამოწვევებზე ორიენტირებული მოქნილი და ეფექტიანი საჯარო მმართველობის ჩამოყალიბება. განხორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები ელექტრონული მმართველობის განვითარების მიზნით. მნიშვნელოვანია, ერთი მხრივ, საჯარო უწყებებში შიდა პროცესების გაციფრულება მეტი ეფექტიანობისთვის, ხოლო მეორე მხრივ, მოქალაქეებისა და ბიზნესისთვის გამარტივებული, მომხმარებელზე ორიენტირებული და ხარისხიანი ელექტრონული სახელმწიფო სერვისების შეთავაზება. ელექტრონული მმართველობისა და ციფრული ეკონომიკის უფრო ეფექტიანად განვითარების მიზნით შემუშავდება განახლებული ელექტრონული მმართველობის პოლიტიკა, რომელიც მთელი ქვეყანის საჯარო უწყებების მასშტაბით ცენტრალიზებულად იქნება კოორდინირებული. ამისათვის, თანამედროვე ტენდენციებისა და საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით იგეგმება ერთიანი, ცენტრალიზებული საკოორდინაციო მექანიზმის შექმნა. გაგრძელდება მუშაობა სახელმწიფო სერვისების შექმნისა და მიწოდების ერთიან პოლიტიკაზე, რაც ფიზიკურ მომსახურებასთან ერთად უზრუნველყოფს ონლაინმომსახურების დახვეწას, ახალი დამატებითი სახელმწიფო სერვისების გაციფრულებას და საფასურის ოპტიმიზაციას. გაგრძელდება მუშაობა კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის დამატებითი ინსტრუმენტების დანერგვაზე, რაც მნიშვნელოვნად 108 დააჩქარებს მომსახურების მიღების დროს და საშუალებას მისცემს მოქალაქეებს დისტანციურად და უსაფრთხოდ მიიღონ სახელმწიფო სერვისები. სახელმწიფო ინსტიტუტებში დაინერგება გამჭირვალობის მაღალი სტანდარტები და შეიქმნება საზოგადოებრივი კონტროლოს ქმედითი მექანიზმები. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაინერგება ისეთი ევროპული მიდგომები, როგორიცაა კორუფციის პრევენციის მექანიზმების იმპლემენტაცია და საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლება კორუფციულ დანაშაულებებთან მიმართებით. უზრუნველყოფილი იქნება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით გადადგმული ნაბიჯების ქმედითი კოორდინაცია და ამ მიმართულებით სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა. გაგრძელდება სამართლიანობის აღდგენის პროცესი. კონსტიტუციის ფარგლებში და საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად, ხელისუფლება გამოიყენებს ყველა სამართლებრივ მექანიზმს, რათა თითოეულ ადამიანს აღუდგეს წინა ხელისუფლების მიერ დარღვეული უფლება. მთავრობა კვლავაც უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების განუხრელ დაცვას, ისევე, როგორც ქონების სანდო და უსაფრთხო სარეგისტრაციო პროცედურებს, მათ შორის, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. სისხლის სამართლის პოლიტიკის შემდგომი გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება სისხლის სამართლის რეფორმა სამოქალაქო სექტორის ჩართულობით და საერთაშორისო სტანდარტებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების შესაბამისად. სისხლის სამართლის რეფორმის პრიორიტეტებად რჩება დანაშაულის თავიდან აცილებაზე, სამართლიანი და დამოუკიდებელი სასამართლოს ჩამოყალიბებაზე, სასამართლოს და მოსამართლის როლის გაძლიერებაზე, სასჯელის ლიბერალიზაციაზე, დაზარალებულის უფლებების დაცვასა და მსჯავრდებულის რეაბილიტაციაზე ორიენტირებული სისხლის სამართლის პოლიტიკის განხორციელება. კიდევ უფრო დაიხვეწება და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გახდება პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა და ზედამხედველობის სისტემა. გაგრძელდება შიდა და გარე კონტროლის მექანიზმების განვითარება, რომლებიც ოპერატიულსამძებრო ღონისძიებათა განხორციელებისას უზრუნველყოფს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვას უფრო მაღალი სტანდარტით. დაცული იქნება ბალანსი პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობისა და ქვეყნისა და ადამიანების უსაფრთხოების ინტერესებს შორის. საქართველო, როგორც ელექტრონული და ღია მმართველობის სფეროში რეგიონისა და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ერთ-ერთი წამყვანი ქვეყანა და კორუფციასთან ბრძოლის კუთხით რეგიონის აღიარებული ლიდერი ღია მმართველობის პარტნიორობის (OGP) ფარგლებში გააგრძელებს მუშაობას იმისათვის, რომ კიდევ უფრო შთამბეჭდავი გახადოს თავისი 109 მიღწევები კორუფციასთან ბრძოლის საქმეში. 6.1 საკანონმდებლო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01) საქართველოს საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება; ქვეყნის საშინაო და საგარეო მიმართულებების განსაზღვრა; პოლიტიკის ძირითადი კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზება; კონსტიტუციური პრინციპების შესაბამისად, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობა, ქვეყნის მართვა-გამგეობაში პოლიტიკური ძალების ფართოდ წარმოდგენა; მოქალაქეთა მდგომარეობის გაუმჯობესების, ქვეყნის მდგრადი განვითარების და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა; საპარლამენტო საქმიანობის ღიაობა, ინფორმაციის გამჭირვალობა და ხელმისაწვდომობა; მოქალაქეთა ჩართულობის ანგარიშვალდებულება; გაზრდის ხელშეწყობა, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო ინფორმაციის მიწოდების უზრუნველყოფა. 6.1.1 საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01 01) საქართველოს მოსახლეობის პარლამენტისათვის მინდობილი უზრუნველყოფა; მიერ საქართველოს ინტერესების დაცვის კანონშემოქმედებითი საქმიანობის უზრუნველყოფა; ქვეყნის საშინაო და საგარეო მიმართულებების განსაზღვრა; პოლიტიკის ძირითადი საქართველოს ოკუპირებული რეგიონების ე. წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკით და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მისაღწევად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფარგლებში 110 საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; საქართველოს საერთაშორისო რატიფიცირება და მათთან შეერთება; ხელშეკრულებების საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის მიღება და მისი შესრულების საპარლამენტო კონტროლი; საქართველოს პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების ყოველწლიური ანგარიშების მოსმენა და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება; საერთაშორისო საპარლამენტთაშორისო ორგანიზაციებთან და სხვა სახელმწიფოთა პარლამენტების წევრებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესების გაღრმავება და მათ დირექტივებთან ჰარმონიზაცია; საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისიებისა და გენდერული თანასწორობის საბჭოს საქმიანობის უზრუნველყოფა. 6.1.2 საპარლამენტო ფრაქციების და მაჟორიტარი პარლამენტის წევრების ბიუროების საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01 02) საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის საპარლამენტო ფრაქციების და მაჟორიტარი პარლამენტის წევრების ბიუროების საქმიანობის ხელშეწყობისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, აგრეთვე მათი ხელშეწყობა საქართველოს პარლამენტისა და მისი ორგანოების საქმიანობაში მონაწილეობის მისაღებად, კანონშემოქმედებითი და მაკონტროლებელი (საზედამხედველო) საქმიანობის განსახორციელებლად. 6.1.3 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 01 01 03) საქართველოს პარლამენტის ბიუროს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარისა და მისი მოადგილეების, საქართველოს პარლამენტის წევრების, კომიტეტების, საპარლამენტო ფრაქციების, უმრავლესობისა და უმცირესობის, საქართველოს პარლამენტის საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი, დოკუმენტური, საინფორმაციო, საფინანსო, მატერიალურტექნიკური და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო მომსახურების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების 111 მომზადება, კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების განხილვისას გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის წევრების მიერ უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობის და განვითარების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის მართვა, განვითარება და ტექნიკური უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით საქართველოს პარლამენტის გამგებლობისთვის მიკუთვნებული სხვა საკითხების გადაწყვეტის ხელშეწყობა. 6.2 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აპარატი (პროგრამული კოდი 05 01) საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე, დამოუკიდებელ, უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას წარმართავს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად და სარგებლობს საზოგადოების მაღალი ნდობით; უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების თანამედროვე სანიმუშო პრაქტიკის გაცნობა და აუდიტორთა პროფესიული შესაძლებლობების ამაღლება აუდიტორული ცოდნითა და უნარებით; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობის შედეგად საჯარო ფინანსების მართვის თვისობრივი გაუმჯობესება, კერძოდ, სახელმწიფო სახსრების, სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების მიზნობრიობის დაცვის და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; აუდიტორული საქმიანობით გაცემული რეკომენდაციების შედეგად მოტანილი სარგებლის ზრდა; ინფორმაციული სისტემების (IT) აუდიტის გაძლიერება; თანამშრომელთა ანალიტიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესება, მათ შორის, დიდ მონაცემთა ანალიტიკის გაძლიერება; 112 პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; შიდა კონტროლის სისტემისა და ინფორმაციული უსაფრთხოების გაუმჯობესება; საერთაშორისო და დონორ პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული თანამშრომლობის გაღრმავება; წლიური აუდიტორული გეგმის ფორმირებისას მოქალაქეთა ჩართულობის გაძლიერება. 6.3 პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის დაფინანსება (პროგრამული კოდი 06 03) „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის განვითარებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის საარჩევნო თემატიკაზე საგრანტო კონკურსების ჩატარება და გრანტებისათვის ბიუჯეტით განსაზღვრული თანხების განაწილების უზრუნველყოფა. 6.4 საარჩევნო გარემოს განვითარება (პროგრამული კოდი 06 01) მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ყველა პირობის შექმნა, რათა ამომრჩევლებმა და საარჩევნო პროცესებში ჩართულმა სხვა მხარეებმა თავისუფლად განახორციელონ საარჩევნო უფლება; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკის და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება; დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში სამოქალაქო ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდის და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო გარემო: საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ჩატარების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. 6.5 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, 113 მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება (პროგრამული კოდი 26 01) ეფექტიანი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება; ეროვნულ, ასევე, საერთაშორისო და უცხო ქვეყნების სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში სახელმწიფო წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო ხასიათის (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზა და ეფექტური უწყებათაშორისი კოორდინაცია. სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობის შესწავლა და ანალიზი; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის დადებული ასოცირების შეთანხმების შესაბამისი საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის სამართალთან დაახლოებისთვის მომზადებული სახელმძღვანელოს ბოლო რედაქციის დამუშავება და წარდგენა საქართველოს მთავრობისთვის; ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ ევროკავშირის რეგულაციებთან, გადაწყვეტილებებსა და დირექტივებთან საქართველოს კანონმდებლობის დაახლოების/ჰარმონიზაციის მიზნით სამინისტროს კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებზე სხვადასხვა უწყების მიერ შემუშავებული ნორმატიული აქტების პროექტების და თანმდევი დოკუმენტების სამართლებრივი ექსპერტიზა; სახელმწიფო წარმომადგენლობა არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნის სასამართლოებში კომერციულ და საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინირება. ეროვნულ სასამართლოში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა, ხოლო ხელისუფლების დაწესებულებების წინააღმდეგ მიმართულ დავებში მონაწილეობა − საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით, საერთაშორისო ორგანიზაციებში წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო ხასიათის (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მისი 114 საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება. ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კონტექსტში და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს საქმიანობის ადმინისტრირება, ორგანიზაციული და ანალიტიკური მხარდაჭერა, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის სექტორული სტრატეგიებისა და სამოქმედო გეგმების ყოველწლიური განახლება, წლიური პროგრესის შესახებ ანგარიშების მომზადება, სისხლის სამართლის კოდექსის ცვლილებების შემუშავება; ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისა და იმპლემენტაციის პროცესში უწყებათაშორისი საქმიანობის კოორდინაცია, ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის ორ წელში ერთხელ განახლება, პროგრესის და შესრულების შეფასების ანგარიშების მომზადება და გამოქვეყნება, ანტიკორუფციული კუთხით მნიშვნელოვან სხვა საკითხებზე მუშაობა; ეროვნულ დონეზე „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ საკოორდინაციო-საკონსულტაციო მექანიზმის − „ღია მმართველობა − საქართველოს“ ფორუმის საქმიანობის ხელშეწყობა; „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ ფარგლებში დაგეგმილ საერთაშორისო ღონისძიებებში საქართველოს წარმომადგენლობის მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკის გაძლიერებაზე ზრუნვა; გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის, ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის აღმოფხვრის, საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; ადამიანთა წამების, არაჰუმანური, სასტიკი ან პატივისა და ღირსების შემლახავი მოპყრობის ან დასჯის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლის პოლიტიკის განსაზღვრა, მისი განხორციელების ხელშეწყობა და მონიტორინგი; ადამიანის უფლებების დაცვაზე ორიენტირებული დაბალანსებული ნარკოპოლიტიკის შემუშავება; გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების შესრულების საკითხებზე მომუშავე სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ორგანიზება. 6.6 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 03) ეროვნული საარქივო ფონდის შევსება მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადაყვანილი დოკუმენტებით, საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის ფორმირება და მისი მუდმივი განახლება, დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა, ფონდის დოკუმენტების დაცვისა და შენახვის სათანადო პირობების უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადაყვანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებასა და ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული 115 საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას. ადგილობრივ არქივებში დაცული დოკუმენტების გადატანა/განთავსება რეგიონული არქივების გარემონტებულ შენობებში, სადაც საარქივო დოკუმენტების დაცვისა და შენახვის სათანადო პირობებია შექმნილი. შიდა ქართლის რეგიონული არქივის ახალი შენობის მშენებლობა და აღჭურვა; მოქალაქეზე ორიენტირებული სერვისების დანერგვისა და საარქივო დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის განახლება, გენეალოგიური მონაცემების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემა და ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების (ტექსტური, ფოტოფონოვიდეოდოკუმენტები, რუკები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა და განვითარება; ერთიანი ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნისა და ელექტრონული დოკუმენტაციის მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით ეროვნული არქივის დაკომპლექტების წყარო ორგანიზაციებიდან და ეროვნული საარქივო ფონდისადმი მიკუთვნებული დოკუმენტების მფლობელი სხვა პირებიდან ელექტრონული დოკუმენტების აღწერის, აღრიცხვისა და არქივირების ავტომატიზებული სისტემის შექმნა. 6.7 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატის ფუნქციონირების გაძლიერების ღონისძიებები (საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი (პროგრამული კოდი 41 01) საქართველოს ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებში ადამიანის უფლებათა დაცვის მდგომარეობაზე გეგმური და მოულოდნელი (დაუგეგმავი) მონიტორინგის განხორციელება; წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციისათვის რეკომენდაციების შემუშავება; მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და წარდგენა; საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშების გამოცემა და სხვადასხვა დონეზე წარდგენა; ადამიანის უფლებათა განცხადებების/საჩივრების რეაგირება; სავარაუდო დარღვევების შესახებ მიღება, განხილვა და შესაბამისი შემუშავებული რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგი, მათი განხორციელების შეფასება; საქართველოს სახალხო დამცველის რეგიონული ოფისების მუშაობის მხარდაჭერა და მათი გაზრდა; ადამიანის უფლებათა სფეროში საგანმანათლებლო კამპანიების 116 განხორციელება, მათ შორის, სოციალური რეკლამის დამზადება და მასმედიით გავრცელება; სამიზნე აუდიტორიისთვის განხორციელება; საგანმანათლებლო აქტივობების საქართველოს სახალხო დამცველის საინფორმაციო ბიულეტენის ყოველთვიურად გამოცემა; ადამიანის უფლებათა თემატიკაზე საჯარო დებატების გამართვა, კონკურსების ჩატარება, სხვადასხვა პუბლიკაციის გამოცემა და გავრცელება; ტოლერანტობის კულტურის განვითარების და თანასწორუფლებიანი გარემოს ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; უმრავლესობისა და უმცირესობის ჯგუფებს შორის მრავალმხრივი დიალოგის ხელშეწყობა; ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის პროცესის ხელშეწყობა; რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების მდგომარეობის მონიტორინგი, არსებული ტენდენციების გამოკვეთა და ანალიზი, ტოლერანტობის საკითხებზე რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება და შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისათვის წარდგენა; საქართველოს ადამიანის უფლებების დაცვის სამთავრობო სამოქმედო გეგმისა და სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სამოქმედო გეგმის მონიტორინგის განხორციელება რელიგიათა საბჭოს და ეროვნულ უმცირესობათა საბჭოს მონაწილეობით; ბავშვთა უფლებრივი მდგომარეობის ზედამხედველობა ცენტრსა და რეგიონებში; არასრულწლოვანთა პენიტენციური მონიტორინგის გაძლიერება; დაწესებულებების სკოლამდელი დაწესებულებების მონიტორინგი; 24-საათიანი სახელმწიფო ზრუნვის ქვეშ მყოფი არასრულწლოვნების სამზრუნველო დაწესებულებიდან გასვლისთვის მომზადების ზედამხედველობა; საქართველოში გენდერული თანასწორობის დაცვის სფეროში არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების შესრულების მონიტორინგი, საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში შემოსული, გენდერული თანასწორობის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადებების/საჩივრების შესწავლა და შესაბამისი დასკვნების/რეკომენდაციების/წინადადებების პროექტების მომზადება; 117 საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ გენდერული თანასწორობის სფეროში მოქმედი სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანოებისა და ორგანიზაციების საქმიანობისა და გამოცდილების განზოგადება და საქართველოში დანერგვის ორგანიზება; შეზღუდული შესაძლებლობის მდგომარეობის მონიტორინგი; მქონე პირთა უფლებრივი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიმართ ეფექტიანი სახელმწიფო პოლიტიკის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ინტერესების ადვოკატირება; გაეროს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის“ მოთხოვნების შესრულების მონიტორინგი; ე. წ. გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; „დისკრიმინაციის ყველა საქართველოს კანონით შესრულება; ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ გათვალისწინებული ფუნქციების თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის მონიტორინგი. 6.8 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური (პროგრამული კოდი 36 00) საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, სამოქალაქო სამართლის და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე, იურიდიული დახმარების გაწევა; მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდისათვის ინფრასტრუქტურის განვითარება და ახალი ოფისის გახსნა; იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გაფართოების და საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით, სამსახურში დასაქმებული ადვოკატების სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა; იურიდიული დახმარების ცნობიერების ამაღლება. 6.9 სისტემის შესახებ საზოგადოების იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 26 07) სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და შემდგომი გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; 118 სახელმწიფო სერვისებზე ხელმისაწვდომობა და ადმინისტრაციულ პროცედურებზე გაწეული დროითი დანახარჯების შემცირება. დამატებით რამდენიმე კერძო და სახელმწიფო სერვისის ინტეგრაცია: სსიპ - სოციალური მომსახურების სააგენტოს, სსიპ - დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის, ენერგოკომპანიების, სსიპ შსს მომსახურების სააგენტოსა და კერძო სექტორის სერვისები, ასევე, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წინა ხაზი. იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; ინფრასტრუქტურული ხარვეზები აღმოფხვრა, რაც ხელს შეუწყობს იუსტიციის სახლის მომხმარებლებისთვის მომსახურების შეუფერხებელ მიწოდებას; იუსტიციის სახლის ფილიალების გახსნა დიდ ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულში (ბოლნისი, ხაშური, ქარელი). 6.10 ელექტრონული მმართველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 26 05) სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციების, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისათვის ელექტრონული სერვისების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენაზე გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; კიბერუსაფრთხოების საკითხების რეგულირება; ინციდენტებზე დახმარების ეროვნული ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების გამოვლენა, პრევენცია და შედეგების მართვა; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის შემადგენელი კომპონენტებია სამი სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ ელექტრონული სერვისების მეშვეობით უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა სახის ინფორმაციის გაცვლა; „მოქალაქის პორტალი“ სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვადასხვა სახის ელექტრონული სერვისები, რომლებზეც შესაძლებელია ყველა დაინტერესებული პირის უსაფრთხოდ წვდომა ერთი ფანჯრის პრინციპით და „საერთაშორისო ვაჭრობის მხარდამჭერი სისტემა“ - ამ ეტაპზე ინტეგრირებული საკონტეინერო გადაზიდვები და სახმელეთო და საჰაერო გადაზიდვების ეტაპობრივად დამატება; ეროვნული სისტემის ინტეგრირება მსგავსი პროფილის საერთაშორისო სისტემებთან; ვებგვერდის (data.gov.ge) სრული მხარდაჭერა, რომელზეც 119 სამოქალაქო და ბიზნესსექტორისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი საჯარო, სტრუქტურიზებული ინფორმაცია ქვეყნდება; ინფორმაციის ერთიანი სახელმწიფო რეესტრის − „რეესტრთა რეესტრის პორტალის“, ეფექტური ფუნქციონირების ხელშეწყობა. რეესტრის სუბიექტის მონაცემთა ბაზების, რეესტრების, მომსახურებისა და ინფორმაციული სისტემების წარმოების ერთიანი სტანდარტების დადგენისა და შესრულების კოორდინაცია. რეესტრის სუბიექტის მიერ მომსახურების შექმნის, გაუმჯობესებისა და ოპტიმიზაციის შესახებ რეკომენდაციების შემუშავება და წარდგენა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება, პირველადი მხარდაჭერის ქსელის აწყობა და სახელმწიფო დაწესებულებების ტრენინგმოდულებით მხარდაჭერა. 6.11 მიწის ბაზრის განვითარება (WB) (პროგრამული კოდი 26 08) საქართველოს მთავრობის მიერ შერეჩეულ 12 საპილოტო არეალზე, საჯარო რეესტრის მიერ პროაქტიულად მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე, მიწაზე უფლებათა რეგისტრაციის დასრულება; რეგისტრირებულ მონაცემებზე ხარისხის კონტროლის განხორციელება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; მიწაზე უფლებათა სისტემური რეგისტრაციის არსებული პოლიტიკისა და პროცედურების ეფექტურობის შეფასება; მიწაზე უფლებათა რეგისტრაციის რეგულაციების სამართლებრივი ანალიზი და ხარვეზების გამოვლენა; მიწის რეგისტრაციის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემის დანერგვა და ამოქმედება; მიწის რეგისტრაციის ელექტრონული პორტალის დანერგვა და ამოქმედება; საპილოტო პროექტის შედეგების ანალიზისა და შეფასების საფუძველზე მიწაზე უფლებათა სისტემური რეგისტრაციის ეროვნული სტრატეგისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავება. 6.12 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი (პროგრამული კოდი 51 00) პერსონალური მონაცემების დაცვის მარეგულირებელი კანონმდებლობის, საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტებთან, ევროპის კავშირისა და ევროპის საბჭოს სამართლებრივ აქტებთან ჰარმონიზაციის ხელშეწყობა; კომპეტენციის ფარგლებში საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულებაში მონაწილეობა; თანამშრომლობა სხვა უწყებებთან, საერთაშორისო და ადგილობრივ ორგანიზაციებთან, სხვა სახელმწიფოს მონაცემთა დაცვის საზედამხედველო ორგანოებთან; „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით 120 გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედებების და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებული განცხადებების განხილვა და მათზე რეაგირება, ასევე, საჯარო და კერძო დაწესებულებებისათვის, ფიზიკური პირებისთვის კონსულტაციის გაწევა მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება); ინსპექტორის გადაწყვეტილებების აღსრულებაზე კონტროლი; სხვა სახელმწიფოში ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციაში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების არსებობის შეფასება და მონაცემთა გადაცემაზე ნებართვის გაცემა კანონმდებლობის შესაბამისად; პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის, პერსონალური მონაცემების დამუშავებისა და დაცვის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, საზოგადოების ინფორმირება მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის თემაზე ტრენინგების, საჯარო შეხვედრების და სემინარების ორგანიზება; სამართალშემოქმედებით პროცესში მონაწილეობის მიღება მონაცემთა დამუშავების კანონმდებლობის სრულყოფის მიზნით, მათ შორის დასკვნების მომზადება მონაცემთა დამუშვებასთან დაკავშირებულ ნორმატიულ აქტებზე. 6.13 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო (პროგრამული კოდი 35 00) საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის და ადამიანური რესურსების წლიური გეგმის შემუშავების პროცესების კოორდინაცია, საჯარო სამსახურის ინსტიტუციური მოწყობის სრულყოფა, მოხელისა და მის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების და მოხელეთა სწავლების ერთიანი სისტემის, აგრეთვე მოხელეთა კლასიფიკაციისა და ანაზღაურების ერთიანი სისტემის დანერგვა; თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების კანონით გათვალისწინებული სავალდებულო რაოდენობის მონიტორინგი; საჯარო სამსახურის ბიუროს თანამშრომელთა გადამზადება. 6.14 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 06 02) საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება არჩევნებში ჩართული მხარეებისათვის; ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო 121 თანამშრომლობა; საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება; „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით გათვალისწინებული ფონდის ფუნქციების შესრულება. 6.15 სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმინისტრაციები (პროგრამული კოდები 11 00 – 19 00) სახელმწიფო რწმუნებულების – გუბერნატორების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით თვითმმართველი ერთეულების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარების და ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; სამხედრო სავალდებულო სამსახურში გაწვევის პროცესისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. 6.16 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი (პროგრამული კოდი 52 00) სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო დამკვიდრება; ენის ნორმების დადგენა და სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართველური ენობრივი მრავალფეროვნების სიტემური კვლევა და განვითარება; დაცვა, შენახვა, საქართველოში და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული ენის როგორც უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და წარმოჩენა. 6.17 სსიპ - საჯარო აუდიტის ინსტიტუტი (პროგრამული კოდი 05 02) სექტორის აუდიტორთა სერთიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. 7 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა სახელმწიფო მხარდაჭერა და რეინტეგრაციის ხელშეწყობა ხელისუფლება გააქტიურებს დევნილთა საცხოვრებელი ფართობებით უზრუნველყოფის ეფექტიან პოლიტიკას. გაგრძელდება დევნილი ოჯახებისათვის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა, ასევე „სოფლად სახლის“ პროექტის ფარგლებში მოხდება დევნილი ოჯახებისთვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა. 122 გაგრძელდება კერძო მესაკუთრეებისგან იმ საცხოვრებელი ფართობების გამოსყიდვა, რომლებიც დევნილებს აქვთ დაკავებული. დაიხურება ყველა ნგრევადი, სიცოცხლისათვის საშიში რომელზეც არსებობს შესაბამისი საექსპერტო დასკვნა. ობიექტი, გაძლიერდება სახელმწიფოს მხრიდან დევნილებისთვის საარსებო წყაროებზე წვდომის, მცირე სამეწარმეო საქმიანობისა და დევნილთა კოოპერაციის ხელშეწყობა. გაგრძელდება ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის სახლების შეძენა ქვეყნის მასშტაბით, ასევე გასულ წლებში გადაცემული საცხოვრებელი სახლებისა და მიწის ნაკვეთების ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის საკუთრებაში რეგისტრაციის პროცესი. 7.1 იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 25 06) იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება, ხანგრძლივი საცხოვრებელი პირობების შექმნა და საზოგადოებაში მათი ეკონომიკური და სოციალური ინტეგრაცია. 7.2 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06) საქართველოში დახმარება; დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთათვის სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; სხვადასხვა ღონისძიებების განხორციელება უფლებების აღდგენის ხელშეწყობის მიზნით. 7.2.1 მესაკუთრეთა სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის (პროგრამული კოდი 27 06 01) ევროკავშირის ქვეყნებიდან და სხვა გეოგრაფიული არეალიდან დაბრუნებული ქართველი მიგრანტების სოციალურეკონომიკური რეინტეგრაციის ხელშეწყობა. 7.2.2 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა (პროგრამული კოდი 27 06 02) განხორციელდება სტიქიური მოვლენებით გამოწვეული ეკომიგრაციული პროცესების ეფექტიანი მართვა, დაზარალებული ოჯახებისთვის სამინისტროს მიერ 2012 წლამდე შესყიდული სახლების კერძო საკუთრებაში გადაცემა; ეკომიგრანტთათვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა. 7.2.3 განსახლების ადგილებში დევნილთა შენახვა და მათი საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 27 06 03) 123 იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება; იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების, სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა, რომელიც ითვალისწინებს: სავალალო მდგომარეობაში მყოფ დევნილთა ყოფილი კომპაქტურად ჩასახლების ობიექტების შესწავლას და შემდგომში მათ რეაბილიტაციას; ქართველი მენაშენეებისაგან ბინების (კორპუსების) შესყიდვას ქვეყნის მასშტაბით; სახლების შესყიდვას და საკუთრებაში გადაცემას დევნილი ოჯახებისათვის სულადობის მიხედვით; ობიექტების (კოლექტიური ცენტრების იდენტიფიცირება, რომლებიც წარმოადგენენ კერძო საკუთრებას, მაგრამ მისაღებია დევნილთა გრძელვადიანი განსახლებისათვის) გამოსყიდვას კერძო მესაკუთრეებისაგან და დევნილებისათვის საკუთრებაში გადაცემას; ფულადი დახმარების გაწევას იმ დევნილი ოჯახებისათვის, ვინც იპოთეკური სესხის საშუალებით შეიძინა საცხოვრებელი და აქვთ იპოთეკური ვალდებულება; ყოფილი ორგანიზებულად განსახლების ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსებას; ობიექტების საცხოვრებელი ფართობების დაქირავების მიზნით დევნილთა ოჯახებისთვის ყოველთვიური სოციალური და ფულადი დახმარებების გაწევას; იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესების მიზნით დევნილთა საკუთრებაში არსებულ ობიექტებში ჩასატარებელი სამუშაოების ღირებულების თანადაფინანსებას და მათ მიერ შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარების ხელშეწყობას. 7.3 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (პროგრამული კოდი 22 00) შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განხორციელება და კოორდინირება, ჩართულობის სახელმწიფო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინირება, ჩართულობის სახელმწიფო უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და მისი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა, გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, საქართველოს 124 კონტროლირებად ტერიტორიაზე რეგისტრაციის და სამეწარმეო საქმიანობაში ჩართვის ახალი სტატუს-ნეიტრალური მექანიზმის შექმნის, გამყოფი ხაზების გასწვრივ მომსახურების და ინფრასტრუქტურის განვითარების, ახალი სერვისების დანერგვის და ამოქმედების ხელშეწყობა. ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის ხელშეწყობა; ტერიტორიების მოსახლეობისათვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალის და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდების და სხვადასხვა პარაზიტებთან/მწერებთან ბრძოლაში დახმარების ხელშეწყობა. საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების ხელშეწყობა და კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე განათლების ყველა საფეხურისადმი წვდომის გამარტივების, განათლების სისტემაში ჩართვის ახალი სტატუს-ნეიტრალური მექანიზმის შექმნის ხელშეწყობა. საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში და საქართველოში მოქმედ საერთაშორისო საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ჩარიცხვის გამარტივების და ახალი შესაძლებლობების შექმნის, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების გამარტივების, პროფესიულ განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის, აფხაზური ენის დაცვის და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მშობლიურ ენაზე განათლების მიღებისა და საერთაშორისო საგანმანთლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისებისადმი წვდომის გამარტივება და გაუმჯობესება, ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის შესაძლებლობების გაზრდა, ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტებისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება. საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან და საქართველო-ევროკავშირის შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება/გაზიარება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობისათვის, ცნობიერების ამაღლება ევროინტეგრაციის საკითხებზე. ოკუპირებული ტერიტორიების მოსახლეობისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობის და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან შეხვედრების ორგანიზება. ჟენევის დისკუსიების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალში და ერგნეთში გამართული ინცინდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა. საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, 125 საერთაშორისო ფორუმებში და ფორმატებში მონაწილეობა, პარტნიორებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ფინანსური დახმარების მობილიზება; გამყოფ ხაზებთან მცხოვრები მოსახლეობის დახმარების სახელმწიფო კომისიის თანა-თავმჯდომარეობა; „სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015 - 2020 წწ. სამოქმედო გეგმის“ განხორციელების კოორდინირება; სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ეფექტურად განხორციელების მიზნით შექმნილი უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის კოორდინირება; კომისიის ფარგლებში არსებული თემატური ჯგუფების მუშაობის წარმართვა; „სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015-2020 წწ. სამოქმედო გეგმის“ შუალედური შეფასების მომზადება და წარდგენა; სამოქალაქო ინტეგრაციის ხელშეწყობის პროცესში აქტიური კომუნიკაცია/თანამშრომლობა როგორც ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებთან, ისე ეთნიკურ უმრავლესობასთან; სახელმწიფო ენის ცოდნის გაუმჯობესება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებში და ამ მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამების განხორციელებაში ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და არაქართულენოვანი ბეჭდვითი მედიის ხელშეწყობა; კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის და პოპულარიზაციის, კულტურული მრავალფეროვნების წახალისების და თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა. კონკრეტული კულტურულ-საგანმანათლებლო და ინტერკულტურული პროექტების, პროგრამებისა და ღონისძიებების ხელშეწყობა/განხორციელება; ეთნიკური უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში სხვადასხვა სახელმწიფო პროგრამებსა და სერვისებზე საინფორმაციო/ცნობიერების ამაღლების კამპანიის გამართვა; რეპატრიანტის სტატუსის მქონე, ყოფილი სსრკ-ის მიერ XX საუკუნის 40-იან წლებში საქართველოს სსრ-იდან იძულებით გადასახლებულ პირთა ფაქტობრივი რეპატრიაციის შემდგომ მიმდინარე პროცესების რეგულირება. კონფლიქტით დაშორიშორებულ მოსახლეობას შორის შერიგების, დიალოგის და კონტაქტების ხელშეწყობის მიზნით ნდობის, აღდგენისა და საერთო ინტერესებზე დაფუძნებული პროექტებისა და ინიციატივების განხორციელების ხელშეწყობა; 126 კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების უზრუნველყოფის მიზნით კონფლიქტის შედეგად წარმოქმნილ არასწორ/უარყოფით სტერეოტიპებთან და პროპაგანდასთან გამკლავების, მავთულხლართებისა თუ სხვა ბარიერების, ასევე ხელოვნური დაშორიშორების შედეგად ადამიანთა შორის ჩამოყალიბებული გაუცხოების აღმოფხვრა, გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს მცხოვრები მოსახლეობის საერთო ინტერესების გარშემო გაერთიანება; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; ეთნიკური უმცირესობის მიმართ ეფექტური სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, ეთნიკური უმცირესობის უფლებების დაცვის ხელშეწყობა და საზოგადოებაში მათი სრულფასოვანი ინტეგრაცია. მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება. „ეროვნულ უმცირესობათა დაცვის შესახებ“ ჩარჩო კონვენციით საქართველოს მიერ აღებული ვალდებულების შესრულების ხელშეწყობა. სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიითა და 2015-2020 წწ. სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული არაქართულენოვანი მედია საშუალებების, კერძოდ სომხურენოვანი გაზეთის შპს „ვრასტანის“ და აზერბაიჯანულენოვანი გაზეთის შპს „გურჯისტანის“ მხარდაჭერა; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროსა და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს შორის გაფორმებული მემორანდუმით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. 1992-1993 წლების შეიარაღებული კონფლიქტთან დაკავშირებული აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და დანარჩენ საქართველოში არსებული სამარხებიდან ექსჰუმირებული ნეშტების ამოცნობის პროცესის ხელშეწყობა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; 8 კულტურა, რელიგია, ახალგაზრდობის ხელშეწყობა და სპორტი კულტურული მიმართულებით სახელმწიფო პროგრამები ძირითადად დაეფუძნება „კულტურის სტრატეგია 2025-ს“, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფოს ხედვას, მიზნებსა და ამოცანებს კულტურის სექტორში. დაიხვეწება კულტურასა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა; შემუშავდება კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კოდექსი. კულტურული დიპლომატიის მეშვეობით ხელი შეეწყობა ქართული კულტურის ინტერნაციონალიზაციასა და ქვეყნის პოპულარიზაციას საერთაშორისო დონეზე; ხელი შეეწყობა საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების გაღრმავებას, ხელოვანთა საერთაშორისო მობილობას 127 კულტურათაშორის დიალოგს, ერთობლივი პროექტების განხორციელებას, ინსტიტუციონალურ, ორგანიზაციულ და ინდივიდუალურ დონეზე. გაიზრდება კულტურის ხელმისაწვდომობა ფართო საზოგადოებისათვის, ხელი შეეწყობა ეთნიკურ უმცირესობათა კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებასა და შშმ პირთა შემოქმედებითი უნარების განვითარებას. ხელი შეეწყობა კულტურის სფეროს პოტენციალის სამეწარმეო და ტურიზმის მიმართულებით ათვისებას, მათ შორის, კულტურული მარშრუტების, ტრადიციული რეწვის დარგებისა და არამატერიალური და მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სხვა პოტენციალის ათვისებას, აგრეთვე შემოქმედებითი რესურსების სოციალურეკონომიკური განვითარებისათვის მდგრად გამოყენებას. შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარებისთვის შეიქმნება საჭირო სივრცეები და ელექტრონული პლატფორმები. შემუშავდება სახელოვნებო განათლების პოლიტიკა და სტრატეგიული განვითარების გეგმა, დაიწყება მუშაობა სახელოვნებო განათლების მიმართულებით საკანონმდებლო და ნორმატიული ბაზის სრულყოფაზე, სახელოვნებო განათლების ფართო ხელმისაწვდომობის, განათლების ხარისხის და კონკურენტუნარიანობის ამაღლებისა და სახელოვნებო განათლების დაფინანსების ახალი მოდელის შექმნის მიმართულებით. გაგრძელდება სახელოვნებო-შემოქმედებითი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურული მოდერნიზება და ტექნიკური გადაიარაღება. განახორციელდება ქმედითი პოლიტიკა, პროფესიულ და მასობრივ სპორტში ჩაბმულ პირთა რაოდენობის გასაზრდელად. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სპორტის სხვადასხვა სახეობაში ბავშვებისა და მოზარდების ჩართვას. უზრუნველყოფილი იქნება სასპორტო განათლების ხელმისაწვდომობა და მწვრთნელთა პროფესიული გადამზადება; გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებებში მომუშავე მწვრთნელთა მხარდაჭერა. აშენდება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სპორტული მოედნები, დარბაზები და სპორტის სასახლეები, ასევე მასობრივი სპორტული ობიექტები (გარე სავარჯიშო ტრენაჟორები, მინიმოედნები, სარბენი და ველობილიკები). სპორტულ ორგანიზაციებთან და სხვადასხვა უწყებებთან კოორდინაციით, შემუშავდება სპორტული ტურიზმის განვითარების სტრატეგია, რაც ქვეყნის პოპულარიზაციასთან ერთად, განაპირობებს ქვეყანაში დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვას. შეიქმნება სპორტული დავების განხილვების ეფექტიანი სისტემა. დაინერგება სპორტსმენთა უფლებების დაცვის და მათი გადაწყვეტილების მიღებაში ჩართვის მოდელი. გაგრძელდება სპორტის სფეროში არსებულ საერთაშორისო 128 კონვენციებთან პროცესი. მიერთების, მათი რატიფიკაციისა და დანერგვის უზრუნველყოფილი იქნება ახალგაზრდების ჩართულობა საზოგადოებრივ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ახალგაზრდების მხრიდან ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებში თვითრეალიზების შესაძლებლობების განვითარება. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ახალგაზრდული საქმიანობის ინტერნაციონალიზაციას, ქართველ და უცხოელ ახალგაზრდებს შორის პარტნიორული ურთიერთობების ჩამოყალიბებასა და ერთობლივი საერთაშორისო პროექტების განხორციელებას. ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლებისა და რესურსებთან წვდომის გაუმჯობესების მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება საინფორმაციო მხარდაჭერა. გაგრძელდება სახელმწიფოს მხრიდან ახალგაზრდული საქმიანობის ხელშეწყობა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მათი მონაწილეობისა და სამოქალაქო აქტივობების მხარდაჭერის მიმართულებით. გაძლიერდება არაფორმალური განათლების, პროფესიული ორიენტაციის, დასაქმებისა და მობილობის ხელშემწყობი პროგრამები და პროექტები. ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლებისა და რესურსებთან წვდომის გაუმჯობესების მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება საინფორმაციო მხარდაჭერა. უზრუნველყოფილი იქნება რწმენის თავისუფლების დაცვა ყველა რელიგიური გაერთიანებისა და თითოეული ადამიანისთვის. მთავრობა ხელს შეუწყობს საზოგადოებაში შემწყნარებლობის კულტურის შემდგომ განვითარებას. 8.1 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 32 12) ქვეყნის ნაკრები გუნდების მზადების და მონაწილეობის ხელშეწყობა საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატები, პირველობები, საერთაშორისო ტურნირები, მსოფლიო და ოლიმპიური თამაშები, სასწავლო საწვრთნელო შეკრებები.). საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა. მასობრივი სპორტისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვა; „სპორტიყველასათვის“ მოძრაობის განვითარება; მასობრივ სპორტული ღონისძიებების გამართვა; ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დანერგვის მიზნით, დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელება. 129 სპორტული ფედერაციებისთვის და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად სპორტული ინვენტარის და ეკიპირების გადაცემა; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება. საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების საბაზისო დაფინანსება. საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების ფინანსური სტიმულირება;საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების საპრიზო და პრემიალური ფონდის განკარგვა; მასობრივი სახის საფეხბურთო ღონისძიებებისა და საფეხბურთო განათლების ხელშემწყობი პროგრამების განხორციელება; 8.2 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 10) ქვეყანაში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ეთნიკურ უმცირესობათა და შშმ პირთა ჩართულობის მხარდაჭერა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა და საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრირება; ევროკავშირის წევრ და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობის გზით საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების გაღრმავება და თანმშრომლობა; სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სსიპ სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში მოქალაქეთა შეუზღუდავი, თანაბარი ხელმისაწვდომობისა და ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ცენტრსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამების, პროექტების მხარდაჭერა; ადგილობრივი კულტურული მარშრუტების განვითარება, ახალი თემატური კულტურული მარშრუტების ინიცირება და „ევროპის საბჭოს კულტურული მარშრუტები“-ს პროგრამაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 8.3 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა (პროგრამული კოდი 32 11) „კულტურის სტრატეგია - 2025“ დოკუმენტისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის ფარგლებში ქვეყნის სამუზეუმო სისტემის საერთაშორისო სამუზეუმო სივრცეში ინტეგრაციის, მისი 130 თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოვების და დღეს არსებული პრობლემური ასპექტების მოწესრიგების უზრუნველყოფა; შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენის მიზნით; ეროვნული უნარშეზღუდულ პირთა ინტეგრირების ხელშეწყობა; ცხოვრებაში ქვეყნის კულტურულ საქართველოს მუზეუმების სრულყოფილი ფუნქციონირებისათვის შესაბამისი პირობების შექმნა, დაცვა და პოპულარიზაცია, ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება, მუზეუმებში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისთვის პრევენციული ზომების მიღება, ღონისძიებების გატარება მუზეუმების პოპულარიზაციისთვის, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება; მუზეუმებში ვიზიტორთა რაოდენობისა და შემოსავლების ზრდა; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა-განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით; UNESCO-ს ვალდებულებების შესრულება, მათ შორის UNESCO-ს „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის“ კონვენციასთან კანონმდებლობის ჰარმონიზაციისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შექმნის მიზნით; მენეჯმენტის გეგმის მომზადება მემკვიდრეობის ძეგლებისათვის; მსოფლიო არამატერიალური კულტურული ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, სისტემატიზაციის მექანიზმების შემუშავება; კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარებისა და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნისათვის ხელშეწყობა;. 8.4 კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 32 13) საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური ჩემპიონებისთვის, 131 საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალისთვის და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიის გაცემა. ვეტერანი სპორტსმენებისა და სპორტის ყოველთვიური სოციალური დახმარებების გაცემა; მუშაკებისთვის მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელებისთვის ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა; სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრების, რუსთაველის პრემიის ლაურეატების და ხელოვნების მუშაკთა სოციალური დახმარების გაცემა; დაცვა. 8.5 სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი (პროგრამული კოდი 45 01) ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდისათვის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში (მათ შორის, მაღალმთიან რეგიონებში) საქართველოს საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლა-გიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება. 8.6 ახალგაზრდობის სფეროში სახელმწიფო ხელშეწყობის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 32 08) სახელმწიფოს ხელშეწყობა; ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელების სხვადასხვა ქვეყნის სახელმწიფო ახალგაზრდულ სტრუქტურებთან თანამშრომლობა, ბავშვთა და ახალგაზრდული კავშირების სახელმწიფოებრივი მხარდაჭერა და წახალისება, არაფორმალური განათლების ხელშეწყობით ახალგაზრდებში სხვადასხვა უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, თავისუფალი დროის შინაარსიანად და ეფექტურად ხარჯვის ორგანიზება, საქართველოს ახალგაზრდობის ინტელექტუალური, სულიერი და ფიზიკური პოტენციალის გამოვლენა, ფორმირება და სრულყოფა; სოციალური მეწარმეობაში ჩართვის კავშირების გაძლიერების ხელშეწყობა; გზით ახალგაზრდული ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების მხარდაჭერა, ახალგაზრდული მუშაკების გადამზადება და სერტიფიცირება, ახალგაზრდებში მოხალისეობრივი უნარჩვევების განვითარება, მოხალისეობის კულტურის პოპულარიზება; 132 ბავშვთა და ახალგაზრდობის გონებრივ, ფიზიკურ, ზნეობრივ, ესთეტიკურ და სოციალურ-ემოციურ განვითარებაზე ზრუნვა, ეთნიკური/ეროვნული უმცირესობებისა და სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფის მოზარდებსა და ახალგაზრდებზე ზრუნვის ხელშეწყობა, მოზარდთა ინტერესების შესაბამისად პროფილური წრეების, ცენტრების, კლუბების და სტუდიების შექმნის ხელშეწყობა, ბავშვებისა და ახალგაზრდების შემეცნებით შემოქმედებითი და დასვენება გაჯანსაღების ფართომასშტაბიანი პროგრამების განხორციელება; კულტურულ-შემოქმედებითი, შემეცნებითი და გასართობი ღონისძიებების მოწყობა, ქართველი ახალგაზრდების ჩართვა სხვადასხვა ღონისძიებებში, ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა, ახალგაზრდების ცოდნისა და უნარების გაღრმავება სხვადასხვა მიმართულებით; სხვადასხვა ახალგაზრდულ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და საერთაშორისო დონორებთან ურთიერთობების გაღრმავება; ქართველი და უცხოელი ახალგაზრდების აქტიური დასვენებით უზრუნველყოფა; ბანაკების ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება. 8.7 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო (პროგრამული კოდი 50 00) საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის კვლევა და შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისათვის წარდგენა; რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისათვის საბჭოთა, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. 9 საერთაშორისო ურთიერთობები და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია მთავრობის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიზანია საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია. ევროკავშირში ინტეგრაციის დღის წესრიგი დაეფუძნება საგზაო რუკას, რომელიც განსაზღვრავს კონკრეტულ მიმართულებებსა და ძირითად პრიორიტეტებს და ამგვარად უზრუნველყოფს ევროინტეგრაციის პროცესის მეტ სისტემურობას, თანამიმდევრულობას, პროგნოზირებადობასა და გამჭვირვალობას; უზრუნველყოფილი იქნება შენგენის სივრცის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რაც ხალხთა შორის კონტაქტების გაღრმავების მიმართულებით ახალ შესაძლებლობებს ქმნის. 133 გაგრძელდება ასოცირების შეთანხმების ეფექტიანი განხორციელება, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის კომპონენტის ჩათვლით, რომელიც საქართველო-ევროკავშირის ურთიერთობების ძირითად სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს და ითვალისწინებს მრავალი მიმართულებით მოდერნიზაციასა და ტრანსფორმაციას ევროპული სტანდარტების შესაბამისად. ნატოში სრულფასოვანი ინტეგრაცია საქართველოს საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა და ერთ-ერთი უმთავრესი ხელშემწყობი ფაქტორია ქვეყნის უსაფრთხოების განმტკიცებისა და სტაბილური განვითარებისთვის. საქართველო განაგრძობს ნატოში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების წლიური ეროვნული პროგრამის, ნატო-საქართველოს კომისიისა და ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ეფექტიანად გამოყენებას და წარმატებით ახორციელებს დემოკრატიული განვითარებისა და თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებისკენ მიმართულ რეფორმებს. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის მიზნით, ქმედითი ნაბიჯების პარალელურად, უმთავრესი საგარეო პოლიტიკური პრიორიტეტია საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ურღვეობისა და სუვერენიტეტის განმტკიცება, ქვეყნის დეოკუპაცია და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა, რაც მხოლოდ მშვიდობიანი გზით არის შესაძლებელი. საქართველო გააგრძელებს კონსტრუქციულ და აქტიურ მონაწილეობას ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებებში, რომელიც წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს ფორმატს ევროკავშირის, გაეროს, ეუთოს თანათავმჯდომარეობითა და აშშ-ის მონაწილეობით საქართველოსა და რუსეთს შორის კონფლიქტიდან მომდინარე უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული პრობლემების გადასაჭრელად. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საერთაშორისო ძალისხმევის კონსოლიდაციას რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის ესკალაციის პრევენციისა და აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფისათვის. რუსეთის ფედერაციასთან, რაციონალური და დეესკალაციის პოლიტიკის ფარგლებში, გაგრძელდება სავაჭროეკონომიკური, კულტურული და ხალხთაშორისი კონტაქტების ხელშეწყობა. პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერის შემდგომი მობილიზების მიზნით, გაგრძელდება საერთაშორისო თანამეგობრობის მუდმივი ინფორმირება საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში შექმნილი ვითარებისა და სამშვიდობო პოლიტიკის ფარგლებში საქართველოს მთავრობის ნაბიჯების შესახებ. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების წვდომის უზრუნველსაყოფად. 134 კონფლიქტის მშვიდობიანი დარეგულირების პოლიტიკის ფარგლებში, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ომითა და გამოყოფი ხაზებით დაშორებული მოსახლეობის შერიგებასა და ნდობის აღდგენას; საგარეო პოლიტიკის ფარგლებში დასახული მიზნების მისაღწევად გამოყენებული იქნება ორმხრივი და მრავალმხრივი დიპლომატიის მექანიზმები. გაგრძელდება და კიდევ უფრო გააქტიურდება სტრატეგიული თანამშრომლობა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან როგორც საქართველოს მთავარ მოკავშირესთან სხვადასხვა მიმართულებით. 2019-2020 წლებში საქართველო ხდება ევროპის საბჭოს თავმჯდომარე ქვეყანა. მთავრობა მაქსიმალურ ძალისხმევას მიმართავს თავმჯდომარეობის წარმატებით დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტების მისაღწევად აუცილებელია აქტიური სტრატეგიული კომუნიკაცია მთავრობის მიერ განხორციელებულ ნაბიჯებთან დაკავშირებით, რათა შენარჩუნებულ იქნეს ქვეყნის საგარეო კურსის მიმართ მოსახლეობის მაღალი და გაცნობიერებული მხარდაჭერა. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ერთიანი, ძლიერი და სამშობლოსთან მჭიდრო კავშირის მქონე დიასპორის განვითარების ხელშეწყობა. აღნიშნულის განსახორციელებლად აუცილებელია დიასპორასთან ისეთი მდგრადი კავშირის განვითარება, რომელიც თანამემამულეებისათვის სახელმწიფოს შესაძლებლობებზე ფართო წვდომას, საქართველოსათვის კი სახელმწიფო ინტერესების ეფექტიან განხორციელებას უზრუნველყოფს. დაიწყება საქართველოს სახელმწიფოს საკუთრებაში 2016 წელს გადმოცემული ლევილის მამულის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციის პროცესი, მომავალში მისი ქართულ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერად ჩამოყალიბების მიზნით. 9.1 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება (პროგრამული კოდი 28 01) საქართველოს სუვერენიტეტის განმტკიცება და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა; საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის განხორციელება; ევროკავშირში სრულფასოვანი ინტეგრაციის მიზნით ევროკავშირთან თანამშრომლობის ყველა არსებული მექანიზმის გამოყენება; ნატო-ში გაწევრიანებისათვის მოსამზადებლად მუშაობა არსებული პოლიტიკური და პრაქტიკული ინსტრუმენტების გამოყენებით; აშშ–თან ორმხრივი ურთიერთობების გაღრმავება სტრატეგიული 135 პარტნიორობის ქარტიის კომისიის, ასევე, ინვესტიციებზე მაღალი დონის დიალოგის მრავალმხრივი ფორმატების ფარგლებში; ვაჭრობასა და და არსებული აშშ-ს როლის გაძლიერება საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის, ქვეყნის ევროპული და ევროატლანტიკური მისწრაფებების მხარდაჭერასა და თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცებაში; ევროპის ქვეყნებთან როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; რეგიონული სტაბილურობის ხელშეწყობა და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გატარება; აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაღრმავება ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; საერთაშორისო ორგანიზაციებში (გაერო, ევროპის საბჭო, ეუთო) აქტიური ჩართულობა და ქვეყნის ეროვნული ინტერესების შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება; პარტნიორ ქვეყნებთან სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება, ქართული ექსპორტისა და საქართველოში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა, ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის განვითარება, საქართველოს ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაცია, გლობალურ ეკონომიკურ პროცესებში ჩართულობით, მრავალმხრივ ფორმატებში ქვეყნის ეკონომიკური ინტერესების დაცვა; საზღვარგარეთ საქართველოს პოზიტიური იმიჯის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; დიასპორის ერთიანობის, სიძლიერისა და სამშობლოსთან მჭიდრო კავშირის განვითარების უზრუნველყოფა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთა ეფექტური მომსახურება და კრიზისულ სიტუაციებში შესაბამისი დახმარების გაწევა, მათი კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის კუთხით მუშაობის გაუმჯობესება. 9.1.1 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 28 01 01) რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პროცესში საერთაშორისო საზოგადოების მხარდაჭერისა და ქმედითი ჩართულობის ხელშეწყობა; მუდმივი ინფორმირება 136 ოკუპირებულ რეგიონებში არსებული ვითარებისა და რუსეთის უკანონო ნაბიჯების შესახებ; საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით საერთაშორისო საზოგადოების ძალისხმევის მობილიზება; რუსეთის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების მიზნით საერთაშორისო თანამეგობრობასთან აქტიური თანამშროლობა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნების ხელშეწყობა; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების დღის წესრიგის მთავარ საკითხებზე საგნობრივი დისკუსიებისა და პროგრესის მიღწევის ხელშეწყობა; ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიასთან თანამშრომლობა ადგილზე ვითარების ესკალაციის პრევენციისა და მოსახლეობის პირობების გაუმჯობესების მიზნით; ომითა და საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ მოსახლეობას შორის ნდობის აღდგენისა და ურთიერთობების გაღრმავების პროცესში საერთაშორისო საზოგადოების ჩართულობის ხელშეწყობა; საქართველოს ოკუპირებული დამოუკიდებლობის არაღიარების განმტკიცება; რეგიონების ე.წ. პოლიტიკის შემდგომი კონსულტაციების გამართვა გაეროს დარჩენილ წევრ ქვეყნებთან დიპლომატიური ურთიერთობების დასამყარებლად, არსებული საელჩოებიდან დიპლომატიური გადაფარვის გაგრძელება და გაფართოება; საქართველოს ევროკავშირში ინტეგრაციის საგზაო (Roadmap2EU) შემუშავების დასრულება და განხორციელების დაწყება; რუკის მისი ევროკავშირთან პოლიტიკური დიალოგის ეფექტიანი წარმართვა და გაღრმავება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებისა და ასოცირების ახალი დღის წესრიგის (2017-2020) ეფექტიანი განხორციელების კოორდინაცია; „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში თანამშრომლობის განვითარება ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; 137 უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებული საკითხების შემდგომი მონიტორინგის პროცესის გაგრძელება და აქტიური თანამშრომლობა ევროკომისიასთან და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან; ევროკავშირის დახმარების პროგრამების ეფექტიანი დაგეგმვა და განხორციელება; ევროკავშირის ე.წ. თანამეგობრობის პროგრამებში საქართველოს მონაწილეობის ეფექტიანობის გაზრდა და ევროკავშირის სპეციალიზირებულ სააგენტოებთან მაქსიმალური ინტეგრაცია; საქართველოს ნატო-ში ინტეგრაციის პროცესში ალიანსთან პრაქტიკული და პოლიტიკური თანამშრომლობის გაღრმავება; 2019 წლის ნატო-ს სამიტზე მოკავშირეების მხრიდან საქართველოს ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის გზაზე მიღწეული პროგრესის დაფიქსირება; წლიური ეროვნული პროგრამით რეფორმების სათანადოდ წარმოჩენა; გათვალისწინებული ნატო-საქართველოს „არსებით ღონისძიებათა პაკეტის“ განხორციელების ხელშეწყობა; ნატო-ს წევრ ქვეყნებთან აქტიური პოლიტიკური კონსულტაციების წარმოება; აშშ-ის ადმინისტრაციასთან, როგორც უმაღლესი და მაღალი დონის პოლიტიკური დიალოგის, ისე სტრატეგიული პარტნიორობის ყველა მიმართულებით მჭიდრო ურთიერთობების შენარჩუნება და გამყარება; აშშ-ის მხარდაჭერისა და დახმარების ზრდა; სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში ორმხრივი ურთიერთობების კიდევ უფრო გაღრმავება დემოკრატიისა და მმართველობის, უსაფრთხოებისა და თავდაცვის, ეკონომიკის, ვაჭრობისა და ენერგეტიკის, ასევე ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების მიმართულებებით და ახალი პროექტების დაგეგმვა; აშშ-ის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, ასევე ბიზნეს წრეებთან, მედიასთან, არასამთავრობო სექტორთან და კვლევით ორგანიზაციებთან მჭიდრო და ქმედითი თანამშრომლობა; ინტენსიური მუშაობა აშშ-ის მხარდაჭერის გასაძლიერებლად თანამშრომლობის მრავალმხრივ ფორმატებში. მუშაობის გაგრძელება მაღალი დონის სავაჭრო და საინვესტიციო დიალოგის ფარგლებში, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის 138 შესახებ ხელშეკრულების მომავალში გაფორმების მიზნით; ევროპის ქვეყნებთან არსებული ურთიერთობების გაღრმავება პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში; სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება თურქეთთან და აზერბაიჯანთან, კეთილმეზობლური და მეგობრული ურთიერთობების შემდგომი განმტკიცება სომხეთთან; საქართველო-აზერბაიჯანის და საქართველო-სომხეთის სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის საკითხზე მოლაპარაკებების წარმართვა პროცესის განახლების მიზნით; რუსეთის ფედერაციასთან, რაციონალური და დეესკალაციის პოლიტიკის ფარგლებში, სავაჭრო-ეკონომიკური, კულტურული და ხალხთაშორისი კონტაქტების ხელშეწყობა; რუსეთის ფედერაციიდან მომდინარე საფრთხეებზე დროული რეაგირება და შესაძლებლობების ფარგლებში პრევენცია; აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან აქტიური თანამშრომლობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; ტრადიციულ პარტიონებთან არსებული ურთიერთობების განმტკიცება, სხვადასხვა სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებისა და გაფართოების ხელშეწყობა; თანამშრომლობის განვითარება და წახალისება აზიის და ოკეანეთის ქვეყნებთან, რომლებთანაც საქართველოს შედარებით დაბალი ინტენსივობის ურთიერთობა გააჩნია; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება, როგორც ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის კონტინენტის სახელმწიფოებთან, ასევე რეგიონულ ორგანიზაციებთან, მათ შორის აფრიკის კავშირთან, ყურის თანამშრომლობის საბჭოსთან და არაბული სახელმწიფოების ლიგასთან; ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის რეგიონის ქვეყნების მხრიდან საქართველოს მიმართ პოლიტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა; რეგიონულ ორგანიზაციებთან (კარიბეთის ქვეყნების გაერთიანებასა (CARICOM) და წყნარი ოკეანეთის ალიანსთან (Pacific Alliance) თანამშრომლობის გააქტიურება; საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში (გაერო, ეუთო, ევროპის საბჭო) თანამშრომლობის გაღრმავება საქართველოში დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის განმტკიცების, ასევე კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პროცესში მათი როლის გაძლიერების მიზნით; 139 გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის მექანიზმების წინაშე წარსადგენი ანგარიშების მომზადების პროცესის კოორდინაცია; საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში საქართველოს აქტიური მონაწილეობა და წარმომადგენლობითობის გაზრდის მიზნით შესაბამისი საარჩევნო კამპანიების წარმოება; ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტში საქართველოს თავმჯდომარეობისათვის (2019 წლის ნოემბერი-2020 წლის მაისი) მომზადება და შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა. ევროპის საბჭოს 2016-2019 წლების სამოქმედო გათვალისწინებული პროექტების განხორციელება. გეგმით შეიარაღებაზე კონტროლის, განიარაღებისა და გაუვრცელებლობის საერთაშორისო ფორმატებში დიპლომატიური ურთიერთობების გაღრმავება; თანამედროვე გამოწვევებთან ბრძოლის მიმართულებით პარტნიორ სახელმწიფოებთან და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის კიდევ უფრო გააქტიურება; უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა და სტიმულირება; სატრანსპორტო და ენერგეტიკულ სფეროებში მრავალმხრივი თანამშრომლობა და ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის განვითარების ხელსეწყობა; ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების მთავრობათაშორისი ეკონომიკური კომისიების მეშვეობით; გაღრმავება გამართვის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და ფინანსურ ინსტიტუტებთან თანამშრომლობის გაღრმავება და გაფართოება, საქართველოს ცნობადობის გაზრდის მიზნით სხვადასხვა ღონისძიებების გამართვა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში. საერთაშორისო ასპარეზზე საქართველოს წარმოჩენის ხელშეწყობა; ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატში საერთაშორისო კულტურული და ჰუმანიტარული თანამშრომლობის განვითარება და ერთობლივი საერთაშორისო პროექტების ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ არსებული ქართული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვის, მათი რესტავრაცია/კონსერვაციის მიზნით ერთობლივი პროექტების 140 შემუშავების ხელშეწყობა; აქტიური თანამშრომლობა გაერთიანებული ერების განათლების, კულტურის და მეცნიერების ორგანიზაციასთან (UNESCO) , ახალი ძეგლების ნომინირების პროცესის ხელშეწყობა; თანამშრომლობა ფრანკოფონიასთან, CPLP-სა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან; მუშაობა UNESCO-ს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საკითხებში აქტიურად ჩართვის მიზნით. საზღვარგარეთ საკონსულო სამსახურების გამართული და ეფექტიანი ფუნქციონირება და თანამედროვე ტექნოლოგიების და ახალი მექანიზმების დანერგვა/ გაუმჯობესება; საჭიროების მიხედვით, ახალი საკონსულო დაწესებულებების გახსნა და საპატიო კონსულების ქსელის გაფართოება; სამართლებრივი ბაზის დახვეწა და საკონსულო სფეროში ორმხრივი და მრავალმხრივი ურთიერთობების გაღრმავება; შესაბამისი ღონისძიებების გატარება საქართველოს მოქალაქეთათვის საზღვარგარეთ თავისუფალი გადაადგილების არეალის გაფართოების მიზნით. 9.1.2 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 28 01 02) საერთაშორისო ორგანიზაციების აქტიური წევრობა ქვეყნის ეროვნული ინტერესების და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. 9.1.3 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება (პროგრამული კოდი 28 01 03) საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და ოფიციალური დოკუმენტების თარგმნა/დამოწმება; სხვადასხვა სათარგმნი მასალების რაოდენობის და სხვადასხვა ოფიციალური შეხვედრების სინქრონული თარგმნით მომსახურების გაზრდა; გასაფორმებელი კონტრაქტების რაოდენობის გაზრდა; თარჯიმანთა კვალიფიკაციის და გამოცდილების ამაღლება; მთარგმნელებისთვის პერიოდულად პრაქტიკული სემინარების, ტრეინინგების ჩატარება; მაღალი ხარისხის თანამედროვე, სინქრონული და ციფრული აპარატურის შეძენა; საქართველოს სამინისტროებისა და სახელმწიფო უწყებებისაგან, 141 აგრეთვე სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფებისაგან ინფორმაციის მიღება ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების შესახებ, რომლებიც შესაძლოა დადებულ უნდა იქნეს, ასევე კონვენციებთან და სხვა საერთაშორისო დოკუმენტებთან მიერთების თაობაზე, სავარაუდო დროისა და მოცულობის მითითებით ბიუროს მუშაობის კოორდინაციისა და ძალების უკეთესად განაწილების მიზნით. 9.1.4 დიასპორული პოლიტიკა (პროგრამული კოდი 28 01 04) თანამემამულეებისა და დიასპორული ერთობლივი ინტერესების განხორციელება; ორგანიზაციების თანამემამულეებისათვის სახელმწიფო პროგრამებისა და პროექტების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება დიასპორასთან დაკავშირებული საკითხების, წინადადებების, პროექტების შემუშავებაში მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოსა და დიასპორას სარგებლიანობაზე დაფუძნებულ ხელშეწყობა, დიასპორისათვის განხორციელება; შორის მდგრადი საგანმანათლებლო ორმხრივ კავშირის პროგრამების თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების შესახებ პერიოდულად განახლებადი ელექტრონული ბაზის შექმნა და სრულყოფა; დიასპორულ ორგანიზაციებთან და დიასპორის წარმომადგენლებთან ეფექტიანი კომუნიკაციის დამყარება; დიასპორული მხარდაჭერა; 9.2 ორგანიზაციების მატერიალურ-ტექნიკური ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება (პროგრამული კოდი 28 03) საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრების უპირატესობის, სარგებლისა და შესაძლებლობის წარმოჩენა ქვეყნის მოსახლეობისთვის მარტივად გასაგები, ობიექტური ინფორმაციის რეგულარული მიწოდებით და მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; საერთო დასავლური ღირებულებების შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოს სახელმწიფოს მიერ მოსახლეობისთვის ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესში გატარებული, მიმდინარე და დაგეგმილი რეფორმების შესახებ ობიექტური და ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება; 142 საზოგადოებაში ევროკავშირსა და დაკავშირებული მოლოდინის მართვა; შესაბამისი ღონისძიებების ანტიდასავლური პროპაგანდის შემცირების მიზნით; ნატოში გაწევრებასთან გატარება ზეგავლენის მოსახლეობაზე პრევენციის და დასახული მიზნების განხორციელებისთვის აქტიური თანამშრომლობა სხვადასხვა სამთავრობო და არასამთავრობო უწყებასთან, დიპლომატიურ კორპუსთან, მედიასთან; აქტიური კომუნიკაციის გაგრძელება საჯარო დისკუსიების, სემინარების, სამუშაო შეხვედრების, საზაფხულო სკოლების, სასწავლო ვიზიტების და საინფორმაციო კამპანიების მეშვეობით ინფორმაციის გამავრცელებელ ჯგუფებთან, მოსწავლეებთან/სტუდენტებთან, მასწავლებლებთან, საჯარო მოხელეებთან/ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, სასულიერო პირებთან, მედიასთან, ეთნიკურ უმცირესობებთან, გამყოფ ხაზებთან ახლოს მდებარე სოფლების მოსახლეობასთან, სამხედრო მოსამსახურეებთან, ფერმერებთან/მეწარმეებთან და სხვა. 10 სოფლის მეურნეობა სოფლის განვითარების ერთიანი პოლიტიკის ფარგლებში სოფლად ცხოვრების დონის ამაღლებისა და ეკონომიკური აქტიურობის ზრდის მიზნით განხორციელდება:  სასოფლო-სამეურნეო დარგში კოოპერაციის განვითარების მხარდაჭერა;  დამატებული ღირებულების შემქმნელი სრული ციკლის შემადგენელი კომპონენტების ინტეგრაციის მიზნით, ხელი შეეწყობა მოსავლის შემნახველი, დამახარისხებელი, შემფუთავი, გადამამუშავებელი და სადისტრიბუციო სექტორების განვითარებას, გაგრძელდება აგროდაზღვევის პროექტი, ხელი შეეწყობა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის ამაღლებას;  გაიზრდება მელიორირებული (წყალუზრუნველყოფილი და დრენირებული) მიწების ფართობები. განვითარდება და გაუმჯობესდება სარწყავი (საირიგაციო) და დამშრობი (სადრენაჟე) სისტემები. ხელი შეეწყობა მორწყვის თანამედროვე სისტემების დანერგვას და წყალმომხმარებელთა გაერთიანებების ჩამოყალიბებას;  სასოფლო-სამეურნეო მიწის ფონდის რაციონალური მართვის მიზნით, შეიქმნება ფერმერთა რეესტრისა და მიწათსარგებლობის გეოინფორმაციული სისტემა;  განხორციელდება დეგრადირებული ნიადაგების კვლევა და მათი ნაყოფიერების აღდგენა-გაუმჯობესების ღონისძიებები;  შეიქმნება ქარსაფარი ზოლების მართვისა და გაშენების საკანონმდებლო ბაზა და დაიწყება ქარსაფარი ზოლების გაშენება;  ჩამოყალიბდება თანამედროვე ექსტენციის მოქნილი სისტემა, 143 გაგრძელდება და გაფართოვდება გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობისა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისკენ მიმართული ღონისძიებები. გაგრძელდება სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროებში სახელმწიფო კონტროლის ეფექტიანი, მოქნილი სისტემის ჩამოყალიბება და მისი შემდგომი სრულყოფა. სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროები დაუახლოვდება DCFTA-ის გეგმით გათვალისწინებულ ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობას. აღნიშნული უზრუნველყოფს შიდა ბაზარზე ევროპული სტანდარტების დამკვიდრებასა და აგროსასურსათო პროდუქტების საექსპორტო პოტენციალის ზრდას, რაც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ეკონომიკის განვითარებაში და ქვეყნის, როგორც საიმედო სავაჭრო პარტნიორის, იმიჯის დამკვიდრებაში. 10.1 ერთიანი აგროპროექტი (პროგრამული კოდი 31 05) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავების და შენახვა-რეალიზაციის რგოლების უზრუნველყოფა იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; აგროსექტორში დაზღვევის განვითარების ხელშეწყობა; სანერგე მეურნეობების მოწყობის და მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; კერძო და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გაველურებული ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაცია; სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსება. 10.1.1 და სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 05 01) ერთიანი აგროპროექტის პროგრამით დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტიანი განხორციელება. 10.1.2 შეღავათიანი აგროკრედიტები (პროგრამული კოდი 31 05 02) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავების და შენახვა-რეალიზაციის რგოლების (საწარმოების) იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა. ბენეფიციარებზე სესხები (ან ლიზინგი) გაიცემა პროექტში მონაწილე საფინანსო ინსტიტუტებიდან, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი – სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტო განახორციელებს ამ სესხების (ლიზინგის) საპროცენტო სარგებლის თანადაფინანსებას და ზოგ შემთხვევაში მონაწილეობას მიიღებს როგორც სესხების უზრუნველყოფაში, ისე უზრუნველყოფის სახით წარდგენილი მიწის ნაკვეთების გამოსყიდვაში (პროექტის ბენეფიციარი შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირი და საქართველოს კანონმდებლობით რეგისტრირებული 144 იურიდიული პირი. სესხის (ლიზინგის) მიზანია სოფლის მეურნეობის პირველადი და გადამამუშავებელი წარმოებების საბრუნავი და ძირითადი საშუალებების დაფინანსება). 10.1.3 აგროდაზღვევის უზრუნველყოფის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 05 03) შესაბამისი ღონისძიებების გატარება აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარების მიზნით, სასოფლოსამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის ამაღლება; სადაზღვევო კომპანიების მიერ ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნება და რისკების შემცირების მიზნით სასოფლოსამეურნეო კულტურების დაზღვევა, ხოლო ააიპ პროექტების მართვის სააგენტოს მიერ სადაზღვევო პრემიების თანადაფინანსება, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.4 დანერგე მომავალი (პროგრამული კოდი 31 05 04) სანერგე მეურნეობების განვითარების და ბაღების ინტენსიური გაშენების ხელშეწყობა; მრავალწლიანი კულტურების გაშენების (ბაღების) კომპონენტი: შესაძენი ნერგების ღირებულების 70 %-ის და წვეთოვანი სარწყავი სისტემის შეძენისა და მონტაჟის ღირებულების 50 %-ის დაფინანსება, მაგრამ არაუმეტეს 100 000 ლარისა ერთ ბენეფიციარზე; სანერგე მეურნეობების თანადაფინანსების კომპონენტი: სანერგე მეურნეობის მოწყობის პროექტის (ბიზნეს-გეგმა) ღირებულების 50 %-ის დაფინანსება, მაგრამ არაუმეტეს 150 000 ლარისა ერთ ბენეფიციარზე. 10.1.5 ქართული ჩაი (პროგრამული კოდი 31 05 05) საქართველოში არსებული ჩაის პლანტაციების პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენება, ჩაის წარმოების სექტორში ეფექტიანი კოოპერაციის ხელშეწყობა, მაღალი ხარისხის ჩაის (მათ შორის, ბიო ჩაის) წარმოების ხელშეწყობა; კერძო და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის ხარჯის თანადაფინანსება კომპანიებისა და სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებისათვის; სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჩაის პლანტაციების ეფექტიანი გამოყენების ხელშეწყობა მათი ბიზნესოპერატორებისთვის იჯარით გადაცემით; სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებისთვის ჩაის გადამამუშავებელი დანადგარების თანადაფინანსება საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 145 10.1.6 სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსება (პროგრამული კოდი 31 05 06) იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოების, აგრეთვე ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარების მიზნით სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი ინფრასტრუქტურის შექმნა და მისი აღჭურვა თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით . 10.1.7 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 07) ფერმათა/ფერმერთა ერთიანი რეესტრის სისტემას დარეგულირების მიზნით, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით დაკავებული პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის შექმნა; რაც შესაძლებლობას მისცემს სახელმწიფოს ფლობდეს სტატისტიკურ ინფორმაციას, რომელიც გამოყენებული იქნება სამიზნე ჯგუფების სწორი შერჩევისათვის და მათთვის სხვადასხვა მასტიმულირებელი პროექტების/პროგრამების საჭიროებისამებრ დაგეგმვისთვისა და განხორციელებისთვის. 10.2 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 31 07) სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციის მიზნით: წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაცია და სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა და ფერმერების სწავლება; გრანტების გაცემა პირველადი განვითარებისათვის; წარმოების და აგრობიზნესის მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება. 10.2.1 სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა (პროგრამული კოდი 31 07 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; შესაბამისი საინჟინრო კვლევების, დაპროექტების, ზედამხედველობისა და ექსპერტიზის განხორციელება; სპეციალური ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებების, მანქანამექანიზმების, მოწყობილობებისა და დამხმარე საშუალებების შეძენა სამელიორაციო ობიექტებზე საექსპლუატაციო და სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩასატარებლად. 10.2.2 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია (პროგრამული კოდი 31 07 02) შპს „საქართველოს მელიორაციის“ სუბსიდირება სარწყავი და დამშრობი სისტემების ინფრასტრუქტურის ტექნიკური 146 ექსპლუატაციის ღონისძიებების, მექანიკური სატუმბი სადგურების ფუნქციონირებისათვის მოსახმარი ელექტროენერგიის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებებისა და სხვა მანქანა-მექანიზმების მოვლა-შენახვის ღონისძიებების დაფინანსება. 10.2.3 ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემების გაუმჯობესება (WB) (პროგრამული კოდი 31 07 03) ზედა რუს მაგისტრალური არხის, ტბისი-კუმისის მაგისტრალური არხისა და ქვემო სამგორის მარჯვენა მაგისტრალური არხის სრული რეაბილიტაცია, (მოიცავს სათავე ნაგებობების, მაგისტრალური არხების, პირველი და მეორე რიგის გამანაწილებელი არხებისა და შიდა სამეურნეო ქსელების აღდგენა-რეაბილიტაციას); შპს „საქართველოს მელიორაციის“ ინსტიტუციონალური გაძლიერება და თანამდროვე ტექნიკით აღჭურვა. 10.2.4 სოფლის მეურნეობის მოდერნიზაციის, ბაზარზე წვდომისა და მდგრადობის პროექტი (GEF, IFAD) (პროგრამული კოდი 31 07 04) შერჩეული ღირებულებათა ჯაჭვების (ვაშლი, ატამი/ნექტარინი, , ხურმა, დაფნა, ბოსტნეული, კენკრა, თაფლი, ყვავილები, კაკალი) ხელშეწყობა; შერჩეულ კულტურებთან დაკავშირებულ სისტემების შიდა სამეურნეო ქსელის სარეაბილიტაციო სამუშაოები; საირიგაციო მიწის აღდგენითი სამუშაოები (მაგ. ნაპირსამაგრები, ჯებირები, ხიდები და ა.შ); თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილი სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა; ქვეყნის სოფლის მეურნეობის საადაპტაციო გეგმის მომზადება; სექტორისათვის ეროვნული გაიცემა გრანტები, ორი მიმართულებით: მცირე გრანტები პირველადი წარმოებისათვის (თანხის მაქსიმლური ოდენობა 15,000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში), რომლის მიზანია მოსავლიანობის ზრდა და პროდუქციის ხარისხის ამაღლება გაუმჯობესებული ტექნოლოგიებისა და მიდგომების გამოყენებით; მსხვილი გრანტები აგრობიზნესისთვის (მაქსიმლური ოდენობა 100,000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში), რომლის მიზანია მოქმედი საწარმოების მოდერნიზაცია/განახლება, მათ მიერ წარმოებული პროდუქტის ხარისხისა და მოცულობის გაუმჯობესების მიზნით. 10.2.5 ზემო სამგორის სარწყავი სისტემის რეაბილიტაცია (ORIO) (პროგრამული კოდი 31 07 05) ლილო მარტყოფის არხის, ზემო სამგორის სარწყავი სისტემის ქვედა მაგისტრალური არხის მეორე და მესამე რიგის 147 გამანაწილებლების,ზედა მაგისტრალური არხის, მეორე და მესამე რიგის გამანაწილებლების და სადრენაჟე ინფრასტრუქტურის აღდგენა- რეაბილიტაცია. 10.3 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა (პროგრამული კოდი 31 02) სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, იძულებითი ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება ; ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; მიმოქცევაში არსებულ ვეტერინარულ პრეპარატებზე სახელმწიფო ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველებში ვეტპრეპარატების და ნარჩენების არსებობის კონტროლი; სხვა დამაბინძურებლების საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში მავნე ორგანიზმების გავრცელების საწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება; პესტიციდების/აგროქიმიკატების ხარისხის კონტროლი და ვეტერინარული აფთიაქებისა და სამკურნალოების მონიტორინგი; სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმების და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენის და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, შესაბამისი ღონისძიებების გატარება აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შემცირების მიზნით, კერების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია. 10.4 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 31 03) ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისათვის საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; სარეკლამო რგოლების პოპულარიზაციისათვის განხორციელება; დამზადება საჭირო და ქართული ღვინის სხვა ღონისძიებების 148 ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა საქართველოს და საერთაშორისო ბაზრებზე; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; მევენახეობის კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის და ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა წიპწების მოპოვებისათვის; ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.5 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება (პროგრამული კოდი 31 04) აგრარულ სფეროში დასაქმებულთათვის თანამედროვე აგროტექნოლოგიების გამოყენების ცნობიერების დონის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო-სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების მიკროსასელექციო გუნდების შექმნა; ერთწლოვანი და მრავალწლოვანი მოძიება, აღდგენა, კონსერვაცია, ნარგაობების შექმნა; კულტურების გენოფონდის საკოლექციო და სადედე ერთწლოვანი კულტურების პირველადი მეთესლეობის განვითარება; თესლისა და სარგავი მასალის სერთიფიცირების სისტემის დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესამაბისად; ბიოაგროწარმოების დანერგვის ხელშეწყობა; სურსათის უვნებლობის სფეროში რისკის შეფასება; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვის უნარიანობისა და ნედლად შენახვის ტექნოლოგიების კვლევა-შემუშავება; საქართველოს ნიადაგების ნაყოფიერების აღდგენა-გაუმჯობესების მიზნით სხვადასხვა რეგიონების ნიადაგების მდგომარეობის შესწავლა და სათანადო ღონისძიებების გატარება; 149 10.6 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 06) სასოფლო სამეურნეო კოოპერატივების განვითარების მიზნით: მეფუტკრე სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების საწარმოო საშუალებებით უზრუნველყოფა (ფუტკრის სკები, საწურები და სხვა). რძის მწარმოებელ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებზე რძის საწარმოსთვის საჭირო თანამედროვე აღჭურვილობის გადაცემა; ხორბლის მწარმოებელი მხარდაჭერა; სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების მაღალმთიან რეგიონებში:ხორცის მწარმოებელი სასოფლოსამეურნეო კოოპერატივების განვითარება,კარტოფილის შესანახი სასაწყობე მეურნეობის და ხილის საშრობების მოწყობა; ადგილობრივ და საერთაშორისო გამოფენა-გაყიდვებში კოოპერატივების მონაწილეობის ხელშეწყობა; საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა; კოოპერატივების ბრენდირება; მეღვინეობის განვითარების ხელშეწყობა. 11 სასამართლო სისტემა ძლიერი, კვალიფიციური და დამოუკიდებელი სასამართლო არის ქვეყნის განვითარების ქვაკუთხედი. განხპორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები სასამართლო სისტემის ნდობის ამაღლებისკენ. პრიორიტეტიული მიმართულებაა თითოეული მოქალაქის და კერძო სექტორის რწმენის ამაღლება მართლმსაჯულებისადმი. მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმის მეოთხე ეტაპზე ყურადღება გამახვილდება სასამართლოში დაგროვილი და გადაუწყვეტელი საქმეების რაოდენობის შემცირებაზე, დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლების გადასინჯვაზე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მუშაობის პროცედურების გაუმჯობესებაზე. ხელი შეეწყობა მედიაციის, როგორც დავების მოგვარების ალტერნატიული საშუალების, დამკვიდრებას და განვითარებას. მედიაციის პროცესში სათანადოდ მომზადებული, მიუკერძოებელი მესამე პირი დაეხმარება მოქალაქეებს და ბიზნესის წარმომადგენლებს სამოქალაქო დავების ხანგრძლივი და ძვირადღირებული სასამართლო პროცესის გარეშე, ურთიერთშეთანხმებით, სწრაფად და ეფექტიანად მოგვარებაში. უზრუნველყოფილი დამოუკიდებლობა. 11.1 იქნება საკონსტიტუციო სასამართლოს სასამართლო სისტემა (პროგრამული კოდები 07 00 – 10 00) სასამართლოთა შენობების სამშენებლო და სარემონტო - 150 სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება; ნაფიცი მსაჯულებისა და მსაჯულობის კანდიდატებისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ხარჯის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რომლებიც დაკავშირებულია მათ მიერ საკუთარი მოვალეობის შესრულებასთან; მოსამართლეთა ჯანმრთელობის დაზღვევით უზრუნველყოფა; საქართველოს უზენაესი და საკონსტიტუციო სასამართლოების გამჭვირვალობისა და საჯაროობის პროცესის გაგრძელება. 11.2 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო (პროგრამული კოდი 46 00) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. საერთაშორისოდ აღიარებული სამედიცინო კვლევის მეთოდების გამოყენება და ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამის განხორციელება. ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება. ბიუროს მიერ მიწოდებული სერვისების სანდოობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება. 12 გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა გარემოს დაცვა, მისი მდგრადობის შენარჩუნება და ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების პარალელურად, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. გაგრძელდება აქტიური გარემოს დაცვის განვითარების პოლიტიკა, რომლის მიზანიც იქნება მდგრადი და ჯანსაღი გარემოს უზრუნველყოფა და ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესება. გარემოს დაცვის სფეროს კომპლექსური და მრავალსექტორული ხასიათის გამო, იგეგმება ქვეყანაში ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტის შემოღება. ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტი გახდება სექტორებს შორის მნიშვნელოვანი გარემოსდაცვითი საკითხების განხილვის პლატფორმა, ისარგებლებს მაღალი ნდობით როგორც სამთავრობო უწყებების, ისე ბიზნესსექტორისა და საზოგადოების მხრიდან და ის იქნება ერთგვარი გარანტ გარემოს დაცვის საკითხებზე მთავრობის, საზოგადოებისა და ყველა დაინტერესებული მხარის აქტიური თანამშრომლობისთვის. 2017 წლიდან ძალაში შევიდა ავტომობილების იმპორტის აქციზის გადასახადით დაბეგვრის ახალი სისტემა. განაკვეთები შემოღებულ იქნა არსებული ავტოპარკის განახლების მიზნით და გარემოსდაცვითი პოლიტიკის გათვალისწინებით, რაც გულისხმობს გარემოსთვის მავნე ავტომობილებისათვის უფრო მძიმე საგადასახადო ტვირთის დაწესებას. 151 ცვლილების შედეგად, წინა წლებთან შედარებით გაახალგაზრდავდა ავტოპარკი და მნიშვნელოვნად გაიზარდა ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების იმპორტი. მთავრობა მომავალშიც სხვადასხვა საგადასახადო ინსტრუმენტებით განაგრძობს ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების სტიმულირებას ქვეყანაში. ბუნებრივი რესურსების მართვის სისტემის გაუმჯობესებით შესაძლებელია მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებლის მიღება, შესაბამისად რესურსების მდგრადი მართვის მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება ყველა რესურსის მაქსიმალური ეფექტიანობით გამოყენება გარემოს დაცვის პრინციპების გათვალისწინებით. 12.1 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01) ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული სექტორის და გარემოს დაცვის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; 2017-2021 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის განხორციელების შეფასება და 2022-2026 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია. ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული მცენარეთა და ცხოველთა (მათ შორის საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი სახეობების) აღრიცხვის და მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; წითელი ნუსხის მიღმა დარჩენილი ცხოველთა სახეობების მდგომარეობის შეფასება, სანადირო სახეობებად განსაზღვრისა და რიგ შემთხვევაში დაცვის უფრო ქმედითი ზომების დანერგვა; ლენტეხის მუნიციპალიტეტში სოფელ ცანას მიმდებარედ არსებული დარიშხანშემცველი ნარჩენი მასალების გაუვნებელყოფის ღონისძიებების განხორციელება. 12.1.1 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 01 01) აგრარული სექტორის და გარემოს დაცვის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; 152 2017-2021 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის განხორციელების შეფასება და 2022-2026 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; სოფლის მეურნეობის განვითარების და სოფლის განვითარების სტრატეგიის შესაბამისად სამოქმედო გეგმების შემუშავება. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობისა სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება. 12.1.2 სფეროში სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამის მართვა და ადმინისტრირება რეგიონებში (პროგრამული კოდი 31 01 02) რეგიონებში სოფლის მეურნეობის განვითარების ერთიანი პოლიტიკის გატარებაში სამინისტროს ხელშეწყობა; სამინისტროს პროგრამების შესახებ მოსახლეობის სისტემატიური ინფორმირება, დაინტერესებული პირებისათვის დარგის შესაბამის საკითხებზე კონსულტაციების გაცემა; ტრენინგებისა და სწავლებებისა ორგანიზება. 12.1.3 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 31 01 03) ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის გამოფენადეგუსტაციების მოწყობა, როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე ქვეყნის გარეთ. აღნიშნული ღონისძიებების ფარგლებში სხვადასხვა წარმომადგენლობითი, კულტურული და სარეკლამო აქტივობების განხორციელება. 12.1.4 გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 04) გარემოზე მნიშვნელოვანი ზემოქმედების მქონე ობიექტების შესახებ სტატისტიკური მონაცემების დამუშავება; გარემოზე ზემოქმედების კუთხით წინასწარი და მოსალოდნელი რისკების კომპლექსურად დადგენა; გადაწყვეტილების მხარეებისა და უზრუნველყოფა; მიღების პროცესში დაინტერესებული შესაბამისი უწყებების მონაწილეობის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ამ საქმიანობის პოტენციური ეკოლოგიური საშიშროების შეფასება; გარემოსდაცვითი მოთხოვნებისა და ნორმების 153 გათვალისწინებით, ექსპერტიზისადმი დაქვემდებარებულ საქმიანობებზე შესაბამისი საექსპერტო დასკვნების მომზადება; ეფექტიანი გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მისაღებად გარემოზე ზემოქმედების გამომწვევი ფაქტორების აღრიცხვის ერთიანი ელექტრონული სისტემის შექმნა. 12.1.5 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 05) მოპოვების ზეგავლენის დადგენის მიზნით, თეთრყვავილას შერჩეულ პოპულაციებზე საბაზისო ინფორმაციის მოძიება, რომელიც რესურსის მდგრადი მოპოვების კვოტების დადგენის საშუალებას იძლევა; შერჩეულ ცხოველთა სახეობების მონიტორინგი; წყალმცურავი ფრინველების აღრიცხვა და მონაცემთა ანალიზი; ეკონომიკური მნიშვნელობის რესურსის წინასწარი შეფასება; მქონე მცენარეთა სახეობების საქართველოში გავრცელებული უცხო ინვაზიური სახეობებისა და ქვესახეობების პოპულაციების მდგომარეობის შესწავლა; შეფასება და პრევენციული ღონისძიებების შემუშავება, ზურმუხტის ქსელის შერჩეული საიტის მართვის გეგმების შემუშავება. 12.1.6 ნარჩენებისა და ქიმიური ნივთიერებების მართვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 06) ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს მდგომარეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით ლენტეხის მუნიციპალიტეტში სოფელ ცანას მიმდებარედ არსებული დარიშხანშემცველი ნარჩენი მასალების გაუვნებელყოფის ღონისძიებების განხორციელებ, კერძოდ: სარკოფაგების აშენება, არსებული ობიექტების რეაბილიტაცია და მათში არსებული დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსება. 12.2 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 31 08) გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას, გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენციას, გამოვლენასა და აღკვეთას; კანონდარღვევათა შემაკავებელი ეფექტიანი პირობების შექმნა და რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ნებაყოფლობით შესრულების სათანადო დონის მიღწევა; 12.3 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 09) 154 დაცული ტერიტორიების დაცვის ღონისძიებების განხორციელება (პატრულირება, კანონდარღვევების აღკვეთა), დაცულ ტერიტორიებზე უკანონოდ შეღწევისა და სამართალდარღვევების აღკვეთისათვის ხერგილებისა და ბარიერების მოწყობა, დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციების ინფრასტრუქტურის აღდგენა და მოვლა-შენახვა; დაცული ტერიტორიების გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა და აღდგენა ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნების მიზნით; საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა გენოფონდის დაცვა ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად; უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნების დაცვა მათ შესანარჩუნებლად; დაცულ ტერიტორიებზე პათოლოგიური კვლევების ჩატარება, დაზიანებული ფართობების დადგენა და მავნებლებთან ბრძოლისათვის შესაბამისი პრეპარატების შეძენა; დაცულ ტერიტორიებზე საჭირო აღჭურვილობის ხანძრების სწრაფი პრევენციაის განხორციელება; გამოყენებით დაცულ ტერიტორიებზე არსებული საძოვრების ხარისხობრივი მაჩვენებლების დადგენა, გამოყენება, შეფასება და მოსახლეობისათვის საძოვრების იჯარით გაცემა; ტყის ინვენტარიზაცია; საქართველოს დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაციის, ეკოტურიზმის განვითარების და ტურისტების მოზიდვისა და დაინტერესების მიზნით სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფისთვის საინფორმაციო ტურების ორგანიზება, დაცული ტერიტორიების სარეკლამო და სააგიტაციო ღონისძიებების ჩატარება (საინტერპრეტაციო და საინფორმაციო დაფების, ექსპოზიციების მოწყობა ვიზიტორთა ცენტრებში); საზოგადოებაში ეკოლოგიური განათლების დონის და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ასამაღლებლად და საზოგადოების ცალკეული ჯგუფების შესაბამისი ქცევის გასაუმჯობესებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს ეკოტურისტული პოტენციალის გაზრდის მიზნით ბუნებრივ და ისტორიულ-კულტურულ გარემოში რეკრეაციისათვის, ჯანმრთელობის დაცვისა და ტურიზმისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა; 155 ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობის დაცვის, აღდგენისა და განვითარების ხელშეწყობა თვითმყოფადი ისტორიულკულტურული გარემოს აღდგენისა და შენარჩუნებისათვის; საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის გრძელვადიანი ფინანსური მდგრადობის უზრუნველყოფა დაცული ტერიტორიების სისტემის შემოსავლების საკმარისი და პროგნოზირებადი დონის მიღწევით და დაცული ტერიტორიების მართვის ეფექტიანობისა და შესაძლებლობების გაზრდით. 12.4 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 10) ტყის მართვის ქმედითი სისტემის ჩამოყალიბებისათვის სატყეო სექტორის განვითარების სტრატეგიული გეგმის შემუშავება და საქართველოს ეროვნული სატყეო კონცეფციით გათვალისწინებული ქმედებების ეტაპობრივი განხორციელება; სატყეო სფეროს საკანონმდებლო და მეთოდოლოგიური ბაზის სრულყოფა; ტყის ეფექტიანი მართვის, ფიზიკური დაცვის და ეკოლოგიური მდგომარეობის შენარჩუნების მიზნით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ეროვნული სატყეო სააგენტოს ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; მერქნული რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის მართვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; ეროვნული სატყეო სააგენტოს თანამშრომელთა უწყვეტი სწავლებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფა; სატყეო-სამეურნეო გზების რეაბილიტაცია ან/და ახალი გზების გაყვანა ახალი ტყეკაფების გამოყოფისა და ათვისების მიზნით; ტყის ჩახერგილობისაგან გაწმენდა, ძირნაყარის ნარჩენების განთავსება დადგენილი წესით; გამოტანა და მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; ეროვნული სატყეო სააგენტოს მომსახურების სახეების განვითარება, მათ შორის, მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების ხეტყით უზრუნველყოფის მიმართულებით; ხე-ტყის დამზადებისათვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება; ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების განხორციელება; ტყის დროებით სანერგეების მოწყობა პრიორიტეტების მიხედვით შერჩეულ სატყეო უბნების ტერიტორიებზე, ტყის დროებითი 156 სანერგეების მოწყობა, წინასწარ გამოვლენილ აღსადგენ ფართობებზე, ტყის აღდგენისა და გაშენების ღონისძიებების განხორციელება მათ შორის წრაფმზარდი სახეობების პლანტაციების გაშენება, რაც ეტაპობრივად უზრუნველყოფს ტყეზე ზეწოლის შემცირებას, წვრილმზომ სორტიმენტებსა და საშეშე მერქანზე მოსახლეობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილებას; ტყეების პათოლოგიური კვლევების ჩატარება და დასკვნების საფუძველზე მავნებლებსა და დაავადებებთან ბრძოლის ღონისძიებების განხორციელება; აქტიურად ხანძარსაშიში სატყეო უბნების იდენტიფიცირება და შესაბამისი ხანძარსაწინააღმდეგო, პროფილაქტიკური ღონისძიებების განხორციელება, მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო ბილიკებისა და მინერალიზებული ზოლების მოწყობა, საინფორმაციო დაფების და სპეციალური ნიშნების მომზადება, პირველადი ხანძარსაწინააღმდეგო და ცეცხლსაქრობი საშუალებებისა და შესაბამისი აღჭურვილობის შეძენა; ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება, ტყის მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; ტყის აღრიცხვის მატერიალური ბაზის გაუმჯობესება და ინფორმაციის დამუშავების თანამედროვე პროგრამული საშუალებებით უზრუნველყოფა, ტყის გარე კონტურების დაზუსტება და შესაბამისი კარტოგრაფიული მასალის მომზადება ტყის ფონდის ფრაგმენტაციის თავიდან ასაცილებლად. 12.5 გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისა და გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 12) სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფებისთვის გარემოსდაცვითი ინფორმაციის საჯაროობის უზრუნველყოფა; გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობის ხელშეწყობის უზრუნველყოფა სათანადო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების გზით; სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფისათვის ცნობიერების გაზრდა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით; განათლება მდგრადი განვითარებისთვის - საქართველოს ეროვნული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების კოორდინაციის უზრუნველყოფა; მომზადების, გადამზადების, კანონმდებლობით გათვალისიწნებული სერტიფიცირებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ორგანიზების 157 უზრუნველყოფა; კოოპერატივების მეპაიეთა ტრეინინგების ჩატარება; კვალიფიკაციის ამაღლება და მონაცემების სისტემატიზაციის, მათზე ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და გამარტივების მიზნით ერთიანი მონაცემთა სისტემის შექმნა, განვითარება, გარემოსდაცვითი ინფორმაციის და ანალიტიკური ანგარიშების მომზადებისა და დაინტერესებული საზოგადოებისთვის მიწოდების მოქნილი მექანიზმის შემუშავაბის უზრუნველყოფა. 12.6 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა (პროგრამული კოდი 31 13) ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში განსაზღვრული სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად, სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და მისი წარმოება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ბირთვული და რადიაციული ავარიის, ინციდენტის, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, სასაზღვრო-გამშვებ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ საქართველოს მთავრობისათვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის სახელმწიფო კონტროლი ინსპექტირების განხორციელების გზით. 12.7 ეროვნული საშენი მეურნეობის სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 11) სახელმწიფო ტყის ფონდის აღდგენის მიზნით მაღალი ხარისხის წიწვოვანი და ფოთლოვანი ხემცენარეების გამოყვანა; მაღალი ხარისხის ნერგების გამოყვანა ქარსაფარი ზოლების აღდგენაგანაშენიანებისათვის, მუნიციპალიტეტებისა და ქალაქგამწვანების, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და კერძო მოთხოვნების 158 დაკმაყოფილებისათვის; ტყის ჯიშთა სარგავი მასალის გამოყვანისათვის ტრადიციული მეთოდისა (ღია გრუნტში) და ასევე კონტეინერული მეთოდის (სასათბურე მეურნეობაში) გამოყენება; საქართველოს ფლორისა და ფაუნის იშვიათი შენარჩუნების და გამრავლების ღონისძიებები. სახეობების 159 თავი VI საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები მუხლი 16. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 11,764,835.4 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები კოდი 00 00 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 12,459,500.0 12,729,700.0 11,268,200.0 96,500.0 1,365,000.0 116,757.0 113,613.0 112,100.0 112,100.0 0.0 0.0 9,372,090.0 9,720,893.2 9,279,051.9 9,191,206.9 44,855.0 42,990.0 1,385,370.0 1,413,619.1 1,473,769.7 1,473,149.7 620.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 971,755.5 1,628,529.8 2,082,279.1 1,143,114.1 34,945.0 904,220.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 905,602.2 349,995.0 434,490.0 0.0 16,700.0 417,790.0 ვალდებულებების კლება 515,387.7 760,082.0 933,879.0 933,879.0 0.0 0.0 59,223.5 62,131.0 64,736.0 64,736.0 0.0 0.0 სულ ჯამი შრომის ანაზღაურება 01 00 საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,331.0 1,126.0 1,126.0 1,126.0 0.0 0.0 ხარჯები 56,619.5 53,734.9 57,687.9 57,687.9 0.0 0.0 30,432.3 29,518.4 31,224.0 31,224.0 0.0 0.0 2,604.0 8,396.1 7,048.1 7,048.1 0.0 0.0 საკანონმდებლო საქმიანობა 51,248.4 52,091.0 54,696.0 54,696.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 840.0 670.0 670.0 670.0 0.0 0.0 ხარჯები 49,696.0 46,699.9 49,952.9 49,952.9 0.0 0.0 24,935.5 24,228.0 25,298.0 25,298.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,552.4 5,391.1 4,743.1 4,743.1 0.0 0.0 საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა 0.0 16,886.7 18,530.4 18,530.4 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 შრომის ანაზღაურება 01 01 01 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 385.0 385.0 385.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 16,886.7 18,530.4 18,530.4 0.0 0.0 0.0 15,043.0 15,353.1 15,353.1 0.0 0.0 0.0 6,787.8 6,934.5 6,934.5 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 01 01 02 საპარლამენტო ფრაქციების და მაჟორიტარი პარლამენტის წევრების ბიუროების საქმიანობა 0.0 6,787.8 6,934.5 6,934.5 0.0 0.0 01 01 03 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა 51,248.4 28,416.5 29,231.1 29,231.1 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 840.0 285.0 285.0 285.0 0.0 0.0 ხარჯები 49,696.0 23,025.4 24,488.0 24,488.0 0.0 0.0 24,935.5 9,185.0 9,944.9 9,944.9 0.0 0.0 1,552.4 5,391.1 4,743.1 4,743.1 0.0 0.0 7,525.5 9,590.0 9,590.0 9,590.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 02 საბიბლიოთეკო საქმიანობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 476.0 441.0 441.0 441.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,477.4 6,590.0 7,290.0 7,290.0 0.0 0.0 160 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 03 5,004.4 5,640.0 5,640.0 0.0 0.0 0.0 0.0 449.7 450.0 450.0 450.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 15.0 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 ხარჯები 446.1 445.0 445.0 445.0 0.0 0.0 286.0 286.0 286.0 286.0 0.0 0.0 3.5 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 13,194.6 9,800.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა 150.0 140.0 140.0 140.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,087.7 9,602.0 9,409.0 9,409.0 0.0 0.0 4,622.5 4,692.0 4,692.0 4,692.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 104.9 198.0 391.0 391.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 331.3 678.0 750.0 750.0 0.0 0.0 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 13.0 13.0 13.0 13.0 0.0 0.0 ხარჯები 331.3 678.0 750.0 750.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 291.3 630.0 547.0 547.0 0.0 0.0 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 17,940.4 15,822.0 15,800.0 15,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 227.0 227.0 227.0 227.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,599.2 15,352.0 15,210.0 15,210.0 0.0 0.0 6,632.3 7,428.0 7,430.0 7,430.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 337.0 470.0 590.0 590.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 4.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 14,156.8 14,517.2 16,170.8 16,170.8 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 370.0 339.0 353.0 353.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,740.3 14,417.2 15,502.8 15,502.8 0.0 0.0 11,516.1 11,969.2 12,697.3 12,697.3 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 391.7 100.0 668.0 668.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 24.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 64,259.7 67,058.2 27,487.1 27,487.1 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 500.0 500.0 531.0 531.0 0.0 0.0 ხარჯები 62,155.5 66,072.2 27,472.1 27,472.1 0.0 0.0 26,220.7 26,898.5 9,819.4 9,819.4 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,085.2 986.0 15.0 15.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 19.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საარჩევნო გარემოს განვითარება 11,091.3 11,250.0 11,998.9 11,998.9 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 475.0 475.0 506.0 506.0 0.0 0.0 ხარჯები 10,513.5 11,235.0 11,983.9 11,983.9 0.0 0.0 8,138.0 8,392.5 9,141.4 9,141.4 0.0 0.0 577.3 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია შრომის ანაზღაურება 06 01 კრედიტი 2,300.0 შრომის ანაზღაურება 06 00 გრანტი 2,300.0 შრომის ანაზღაურება 05 00 საბიუჯეტო სახსრები 3,000.0 შრომის ანაზღაურება 04 00 5,210.8 სულ ჯამი 1,048.1 შრომის ანაზღაურება 03 00 2018 წლის გეგმა ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება არაფინანსური აქტივების ზრდა 02 00 2017 წლის ფაქტი შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 161 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 935.1 1,170.0 1,179.5 1,179.5 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 932.6 1,124.0 1,179.5 1,179.5 0.0 0.0 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა 519.6 622.5 678.0 678.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2.5 46.0 0.0 0.0 0.0 0.0 პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის დაფინანსება 14,236.4 14,535.0 14,308.7 14,308.7 0.0 0.0 14,236.4 14,535.0 14,308.7 14,308.7 0.0 0.0 37,997.0 40,103.2 0.0 0.0 0.0 0.0 36,473.0 39,178.2 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 06 04 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები ხარჯები შრომის ანაზღაურება 07 00 17,563.0 17,883.5 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,505.5 925.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 18.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 4,057.5 4,150.0 4,150.0 4,150.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 109.0 73.0 73.0 73.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,675.8 4,050.0 4,050.0 4,050.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 08 00 2,691.8 2,762.0 2,762.0 2,762.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 381.7 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 7,567.3 8,400.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 184.0 184.0 184.0 184.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,106.0 8,317.0 8,845.0 8,845.0 0.0 0.0 4,839.4 5,525.0 5,985.0 5,985.0 0.0 0.0 461.3 83.0 155.0 155.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 00 საერთო სასამართლოები 58,951.3 71,150.0 73,000.0 73,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,963.0 1,658.0 1,739.0 1,739.0 0.0 0.0 ხარჯები 53,710.8 61,695.0 64,488.0 64,488.0 0.0 0.0 40,909.4 45,400.0 47,400.0 47,400.0 0.0 0.0 5,240.2 9,455.0 8,512.0 8,512.0 0.0 0.0 0.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 57,426.1 69,530.0 71,380.0 71,380.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,925.0 1,620.0 1,701.0 1,701.0 0.0 0.0 ხარჯები 52,202.3 60,210.0 62,958.0 62,958.0 0.0 0.0 40,228.5 44,750.0 46,750.0 46,750.0 0.0 0.0 5,223.6 9,320.0 8,422.0 8,422.0 0.0 0.0 0.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,525.2 1,620.0 1,620.0 1,620.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 38.0 38.0 38.0 38.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,508.5 1,485.0 1,530.0 1,530.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 09 01 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 09 02 0.5 საბიუჯეტო სახსრები შრომის ანაზღაურება 06 03 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ვალდებულებების კლება 06 02 2017 წლის ფაქტი მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადებაგადამზადება 162 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 681.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო კოდი დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 650.0 650.0 650.0 0.0 0.0 16.7 135.0 90.0 90.0 0.0 0.0 2,558.0 3,750.0 3,750.0 3,750.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 80.0 93.0 93.0 93.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,495.4 3,695.0 3,695.0 3,695.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 10 00 შრომის ანაზღაურება 11 00 2,109.4 3,150.0 2,900.0 2,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 61.4 55.0 55.0 55.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 785.2 800.0 870.0 870.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 34.0 33.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 772.6 795.0 865.0 865.0 0.0 0.0 535.0 520.0 600.0 600.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 12.6 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში 607.9 610.0 625.0 625.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 32.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 606.6 605.0 620.0 620.0 0.0 0.0 421.0 425.0 435.0 435.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1.4 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში 734.8 735.0 780.0 780.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 32.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 731.0 725.0 770.0 770.0 0.0 0.0 497.2 500.0 540.0 540.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3.8 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში 685.9 725.0 735.0 735.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 32.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 682.8 719.0 732.0 732.0 0.0 0.0 488.3 482.0 500.0 500.0 0.0 0.0 3.1 6.0 3.0 3.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის გუბერნატორის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში შრომის ანაზღაურება 12 00 შრომის ანაზღაურება 13 00 შრომის ანაზღაურება 14 00 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 163 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 591.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები კოდი 15 00 დასახელება სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში შრომის ანაზღაურება 16 00 595.0 625.0 625.0 0.0 0.0 32.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 587.2 592.0 622.0 622.0 0.0 0.0 425.0 450.0 450.0 0.0 0.0 3.0 3.0 3.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში 582.6 585.0 620.0 620.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 32.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 576.9 580.0 620.0 620.0 0.0 0.0 428.7 425.0 460.0 460.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5.3 5.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 525.4 595.0 610.0 610.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა 32.0 31.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ხარჯები 518.4 591.0 606.0 606.0 0.0 0.0 371.8 425.0 440.0 440.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7.0 4.0 4.0 4.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში 820.5 860.0 865.0 865.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 32.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 797.3 860.0 865.0 865.0 0.0 0.0 519.9 520.0 555.0 555.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 23.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში 624.5 625.0 630.0 630.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 32.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 619.5 620.0 628.0 628.0 0.0 0.0 460.0 452.0 470.0 470.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 00 კრედიტი 3.8 შრომის ანაზღაურება 19 00 გრანტი 428.2 შრომის ანაზღაურება 18 00 საბიუჯეტო სახსრები არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 17 00 სულ ჯამი 5.0 5.0 2.0 2.0 0.0 0.0 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 120,414.6 124,000.0 134,000.0 134,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,850.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 ხარჯები 114,222.3 115,800.0 123,080.0 123,080.0 0.0 0.0 76,101.2 77,000.0 83,000.0 83,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 164 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა 6,161.4 კოდი 20 01 დასახელება 10,920.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 109,611.8 109,075.0 117,920.0 117,920.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,850.0 3,452.0 3,452.0 3,452.0 0.0 0.0 ხარჯები 104,283.6 101,175.0 108,000.0 108,000.0 0.0 0.0 70,998.3 70,100.0 75,750.0 75,750.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,297.3 7,900.0 9,920.0 9,920.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 30.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,802.8 14,925.0 16,080.0 16,080.0 0.0 0.0 0.0 398.0 398.0 398.0 0.0 0.0 9,938.7 14,625.0 15,080.0 15,080.0 0.0 0.0 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა 5,102.9 6,900.0 7,250.0 7,250.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 864.1 300.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური 65,380.8 82,010.0 87,600.0 87,600.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 5,022.0 5,022.0 4,573.0 4,573.0 0.0 0.0 ხარჯები 61,817.1 61,304.0 67,594.0 67,594.0 0.0 0.0 46,163.8 44,500.0 50,200.0 50,200.0 0.0 0.0 3,558.7 20,706.0 20,006.0 20,006.0 0.0 0.0 5.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,834.1 1,600.0 2,850.0 2,850.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 36.0 45.0 45.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,605.6 1,575.0 2,815.0 2,815.0 0.0 0.0 699.9 700.0 1,150.0 1,150.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 228.5 25.0 35.0 35.0 0.0 0.0 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი შრომის ანაზღაურება 80,745.2 82,300.0 91,000.0 91,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,785.0 5,070.0 5,070.0 5,070.0 0.0 0.0 ხარჯები 71,249.2 66,215.0 73,845.0 73,845.0 0.0 0.0 53,838.1 49,365.0 47,505.0 47,505.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 8,875.2 16,085.0 17,155.0 17,155.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 620.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სახელმწიფო ფინანსების მართვა 18,846.1 20,275.0 22,120.0 22,120.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 396.0 368.0 337.0 337.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,507.9 17,510.0 18,410.0 18,410.0 0.0 0.0 8,241.7 8,800.0 8,900.0 8,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,042.3 2,765.0 3,710.0 3,710.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება შრომის ანაზღაურება 23 02 10,920.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 23 01 8,200.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 23 00 კრედიტი 30.9 ხარჯები 22 00 გრანტი ვალდებულებების კლება მომუშავეთა რიცხოვნობა 21 00 საბიუჯეტო სახსრები სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა შრომის ანაზღაურება 20 02 სულ ჯამი ვალდებულებების კლება 295.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება 32,957.3 33,800.0 37,600.0 37,600.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,568.0 3,900.0 3,893.0 3,893.0 0.0 0.0 165 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 23 03 22,800.0 26,600.0 26,600.0 0.0 0.0 27,100.0 21,800.0 16,600.0 16,600.0 0.0 0.0 3,866.4 11,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,485.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 670.0 660.0 710.0 710.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,587.0 18,430.0 21,485.0 21,485.0 0.0 0.0 14,792.3 14,945.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 9,647.8 7,900.0 7,900.0 7,900.0 0.0 0.0 ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 99.0 99.0 87.0 87.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,690.8 5,655.0 5,530.0 5,530.0 0.0 0.0 2,696.6 2,700.0 2,800.0 2,800.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,957.1 2,245.0 2,370.0 2,370.0 0.0 0.0 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება 940.9 895.0 895.0 895.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 ხარჯები 931.5 820.0 820.0 820.0 0.0 0.0 368.1 370.0 375.0 375.0 0.0 0.0 9.5 75.0 75.0 75.0 0.0 0.0 ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა 766.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 21.0 21.0 21.0 0.0 0.0 ხარჯები 766.1 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 639.5 750.0 830.0 830.0 0.0 0.0 689,428.3 229,550.0 324,750.0 214,150.0 14,000.0 96,600.0 948.0 929.0 753.0 753.0 0.0 0.0 252,954.8 161,115.0 217,105.0 208,405.0 0.0 8,700.0 14,740.8 15,715.0 15,965.0 15,965.0 0.0 0.0 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,721.1 4,285.0 3,245.0 1,945.0 0.0 1,300.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 433,752.3 64,150.0 100,600.0 0.0 14,000.0 86,600.0 0.1 0.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 28,330.1 21,455.0 21,430.0 21,430.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 389.0 325.0 253.0 253.0 0.0 0.0 ხარჯები 28,128.8 21,245.0 21,230.0 21,230.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება შრომის ანაზღაურება 24 02 კრედიტი 21,485.0 შრომის ანაზღაურება 24 01 გრანტი 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 00 საბიუჯეტო სახსრები 18,430.0 შრომის ანაზღაურება 23 06 28,765.9 სულ ჯამი 325.0 შრომის ანაზღაურება 23 05 2018 წლის გეგმა 17,587.0 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია შრომის ანაზღაურება 23 04 2017 წლის ფაქტი 6,574.7 7,030.0 6,720.0 6,720.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 201.2 210.0 200.0 200.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,069.5 1,210.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 63.0 58.0 57.0 57.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,063.6 1,205.0 1,815.0 1,815.0 0.0 0.0 840.0 840.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება შრომის ანაზღაურება 166 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა 5.8 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება 805.4 კოდი 24 03 დასახელება 0.0 0.0 845.0 850.0 850.0 0.0 0.0 70.0 70.0 0.0 0.0 690.0 690.0 0.0 0.0 517.7 525.0 525.0 525.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 224.8 200.0 160.0 160.0 0.0 0.0 აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება 140.0 140.0 140.0 140.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 ხარჯები 140.0 140.0 140.0 140.0 0.0 0.0 110.0 110.0 110.0 110.0 0.0 0.0 51,137.1 52,115.0 51,940.0 51,940.0 0.0 0.0 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა 83.0 93.0 63.0 63.0 0.0 0.0 50,024.8 50,655.0 50,640.0 50,640.0 0.0 0.0 1,462.6 1,450.0 1,560.0 1,560.0 0.0 0.0 1,112.3 1,460.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 სახელმწიფო ქონების მართვა 292,228.2 7,825.0 28,750.0 28,750.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 221.0 221.0 198.0 198.0 0.0 0.0 110,051.2 7,825.0 28,750.0 28,750.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 2,854.7 2,860.0 2,860.0 2,860.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 182,177.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 39,348.4 41,680.0 38,940.0 38,940.0 0.0 0.0 35.0 89.0 59.0 59.0 0.0 0.0 39,286.4 41,650.0 38,890.0 38,890.0 0.0 0.0 1,039.8 2,000.0 1,860.0 1,860.0 0.0 0.0 ხარჯები მეწარმეობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 62.0 30.0 50.0 50.0 0.0 0.0 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება 6,050.1 5,020.0 4,820.0 4,820.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 30.0 10.0 10.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,956.7 4,000.0 4,670.0 4,670.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 841.3 400.0 430.0 430.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 632.5 1,020.0 150.0 150.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 461.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ნავთობის და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა 568.4 580.0 580.0 580.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 30.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 ხარჯები 568.4 580.0 580.0 580.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 4,659.0 6,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 4,659.0 6,000.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 24 10 85.0 70.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 09 85.0 645.0 შრომის ანაზღაურება 24 08 5.0 83.0 ხარჯები 24 07 კრედიტი 580.6 მომუშავეთა რიცხოვნობა 24 06 გრანტი ხარჯები შრომის ანაზღაურება 24 05 საბიუჯეტო სახსრები მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 24 04 სულ ჯამი ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება ხარჯები 167 2019 წლის პროექტი კოდი 24 11 დასახელება 24 13 გრანტი კრედიტი 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 6,668.6 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 988.5 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 10,000.0 ხარჯები 870.5 8,640.0 8,700.0 0.0 0.0 8,700.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 118.0 1,360.0 1,300.0 0.0 0.0 1,300.0 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU) 11,438.4 21,600.0 25,000.0 0.0 10,000.0 15,000.0 0.0 9,450.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,438.4 12,150.0 25,000.0 0.0 10,000.0 15,000.0 112,414.2 52,700.0 86,900.0 11,300.0 4,000.0 71,600.0 ხარჯები 2,738.2 700.0 11,300.0 11,300.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 109,676.0 52,000.0 75,600.0 0.0 4,000.0 71,600.0 38,820.7 19,700.0 13,000.0 3,000.0 0.0 10,000.0 ხარჯები 539.2 700.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 38,281.5 19,000.0 10,000.0 0.0 0.0 10,000.0 220 კვ ხაზის "ახალციხე-ბათუმი" მშენებლობა (ADB, IBRD, WB) 38,281.5 19,000.0 13,000.0 3,000.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 38,281.5 19,000.0 10,000.0 0.0 0.0 10,000.0 539.2 700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 539.2 700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 66,330.8 33,000.0 13,900.0 2,800.0 0.0 11,100.0 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (IBRD) ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 24 14 01 01 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება ელექტროგადამცემი ქსელის გაძლიერების პროექტი ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 01 02 საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სექტორის განვითარების შეფასება (ADB, IBRD, WB) 24 14 02 საქართველოს ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოების ღია პროგრამა ხარჯები 24 14 02 01 ხარჯები 2,199.0 0.0 2,800.0 2,800.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 64,131.9 33,000.0 11,100.0 0.0 0.0 11,100.0 500 კვ ეგხ-ის "ქსანი-სტეფანწმინდა" მშენებლობა (EBRD, EC, KfW, WB) 36,000.2 25,000.0 6,000.0 1,300.0 0.0 4,700.0 ხარჯები 24 14 02 02 24 14 03 0.0 0.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 36,000.2 25,000.0 4,700.0 0.0 0.0 4,700.0 ელექტროგადამცემი ხაზი "ჯვარი ხორგა" (EBRD, EC, KfW, WB) 30,330.7 8,000.0 7,900.0 1,500.0 0.0 6,400.0 ხარჯები 2,199.0 0.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 28,131.7 8,000.0 6,400.0 0.0 0.0 6,400.0 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროქტი 7,262.6 0.0 60,000.0 5,500.0 4,000.0 50,500.0 0.0 0.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 7,262.6 0.0 54,500.0 0.0 4,000.0 50,500.0 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხეთორთუმი" (KfW) 0.0 0.0 10,000.0 1,000.0 4,000.0 5,000.0 ხარჯები 24 14 03 01 6,668.6 საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 24 14 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ხარჯები 24 12 2017 წლის ფაქტი 168 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა ხარჯები 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა კოდი დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 9,000.0 0.0 4,000.0 5,000.0 0.0 0.0 15,000.0 1,500.0 0.0 13,500.0 ხარჯები 0.0 0.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 13,500.0 0.0 0.0 13,500.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 0.0 0.0 10,000.0 1,000.0 0.0 9,000.0 ხარჯები 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 9,000.0 0.0 0.0 9,000.0 0.0 0.0 5,000.0 500.0 0.0 4,500.0 ხარჯები 0.0 0.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 4,500.0 0.0 0.0 4,500.0 0.0 0.0 10,000.0 500.0 0.0 9,500.0 ხარჯები 0.0 0.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 9,500.0 0.0 0.0 9,500.0 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW) 0.0 0.0 10,000.0 1,000.0 0.0 9,000.0 ხარჯები 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 9,000.0 0.0 0.0 9,000.0 5,120.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,120.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,141.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,141.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 72,446.6 0.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,230.8 0.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 215.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 70,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა 599.1 380.0 400.0 400.0 0.0 0.0 ხარჯები 450.5 380.0 400.0 400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 148.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 24 17 ბაქო - თბილისი - ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა - ახალქალაქი - კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვაკომპენსაცია 48.5 0.0 300.0 300.0 0.0 0.0 48.5 0.0 300.0 300.0 0.0 0.0 24 18 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები 0.0 0.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.0 0.0 3,800.0 3,800.0 0.0 0.0 24 14 03 02 24 14 03 03 24 14 03 04 24 14 03 05 24 14 03 06 24 14 03 07 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური(EBRD) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW) 250 მგვარ რეაქტორი ქ/ს ზესტაფონში (EBRD) ფინანსური აქტივების ზრდა 24 14 03 08 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი (ADB, KfW) 24 15 მოსახლეობის ელეტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება ფინანსური აქტივების ზრდა 24 16 ხარჯები 169 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობისათვის ანაკლიის ტერიტორიაზე (სამოქმედო გეგმის ფარგლებში) კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა კომპენსაცია 60,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 24 19 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 60,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 488.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 488.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,355,746.4 1,825,200.0 1,965,000.0 877,870.0 24,450.0 1,062,680.0 385.0 391.0 342.0 342.0 0.0 0.0 473,976.6 482,071.0 260,850.0 239,440.0 6,750.0 14,660.0 7,916.1 10,180.0 11,365.0 11,365.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 656,666.0 1,156,179.0 1,556,150.0 638,430.0 15,000.0 902,720.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 211,588.7 186,950.0 148,000.0 0.0 2,700.0 145,300.0 ვალდებულებების კლება 13,515.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,228.7 8,680.0 16,900.0 16,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 169.0 165.0 153.0 153.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,181.7 8,601.0 16,830.0 16,830.0 0.0 0.0 3,119.2 4,563.0 5,385.0 5,385.0 0.0 0.0 47.0 79.0 70.0 70.0 0.0 0.0 საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები 873,826.2 1,310,820.0 1,377,050.0 621,600.0 11,050.0 744,400.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 216.0 226.0 189.0 189.0 0.0 0.0 203,890.2 164,720.0 120,420.0 108,810.0 50.0 11,560.0 4,797.0 5,617.0 5,980.0 5,980.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 656,471.1 1,146,100.0 1,256,630.0 512,790.0 11,000.0 732,840.0 ვალდებულებების კლება 13,465.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,625.8 7,620.0 8,200.0 8,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 216.0 226.0 189.0 189.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,282.3 7,370.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 4,797.0 5,617.0 5,980.0 5,980.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 343.5 250.0 200.0 200.0 0.0 0.0 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა 405,979.2 503,200.0 496,000.0 401,900.0 0.0 94,100.0 24 20 საქართველოს ელექტროენერგეტიკის ბაზრის ახალი კონცეფციის შემუშავება (EBRD) 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 25 01 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 25 02 01 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება 25 02 02 25 02 03 ხარჯები 105,668.8 95,250.0 95,800.0 89,700.0 0.0 6,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 286,845.4 407,950.0 400,200.0 312,200.0 0.0 88,000.0 ვალდებულებების კლება 13,465.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 461,221.3 800,000.0 872,850.0 211,500.0 11,050.0 650,300.0 ხარჯები 91,939.1 62,100.0 16,620.0 11,110.0 50.0 5,460.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 369,282.2 737,900.0 856,230.0 200,390.0 11,000.0 644,840.0 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა 170 2019 წლის პროექტი კოდი 25 03 დასახელება გრანტი კრედიტი 298,700.0 254,050.0 75,470.0 5,600.0 172,980.0 243,760.3 287,700.0 4,900.0 900.0 900.0 3,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 143.7 10,000.0 246,450.0 74,570.0 2,000.0 169,880.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 5,794.2 1,000.0 2,700.0 0.0 2,700.0 0.0 184,304.8 196,000.0 225,500.0 93,500.0 4,500.0 127,500.0 11,585.3 19,800.0 95,000.0 92,500.0 2,500.0 0.0 0.0 0.0 3,000.0 1,000.0 2,000.0 0.0 172,719.5 176,200.0 127,500.0 0.0 0.0 127,500.0 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა 25 06 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა 42,606.0 11,000.0 41,500.0 20,400.0 3,300.0 17,800.0 ხარჯები 9,531.0 1,250.0 23,700.0 20,400.0 3,300.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 33,075.0 9,750.0 17,800.0 0.0 0.0 17,800.0 82.4 0.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 28.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.1 0.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა ვალდებულებების კლება 26 00 50.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 209,564.5 177,000.0 184,895.0 182,795.0 0.0 2,100.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 5,752.0 5,212.0 5,166.0 5,166.0 0.0 0.0 ხარჯები 156,205.6 150,048.0 152,505.0 150,405.0 0.0 2,100.0 75,094.8 76,010.0 76,642.0 76,642.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 26,227.6 26,952.0 32,390.0 32,390.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 27,131.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 43,242.7 7,485.0 8,390.0 8,390.0 0.0 0.0 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო შრომის ანაზღაურება 26 01 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა 213.0 201.0 198.0 198.0 0.0 0.0 ხარჯები 15,580.1 7,418.0 8,320.0 8,320.0 0.0 0.0 3,856.4 3,910.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 930.4 67.0 70.0 70.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 26,732.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 135,655.2 143,600.0 150,340.0 150,340.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,587.0 4,175.0 4,138.0 4,138.0 0.0 0.0 ხარჯები 114,258.9 119,600.0 120,340.0 120,340.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 26 02 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება შრომის ანაზღაურება 26 02 01 249,698.3 საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 25 05 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ხარჯები 25 04 2017 წლის ფაქტი 60,411.8 61,730.0 60,930.0 60,930.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 21,002.6 24,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 393.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 109,972.6 114,600.0 114,840.0 114,840.0 0.0 0.0 4,587.0 4,175.0 4,138.0 4,138.0 0.0 0.0 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულ/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება მომუშავეთა რიცხოვნობა 171 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 109,578.9 შრომის ანაზღაურება ვალდებულებების კლება კოდი დასახელება ხარჯები სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 114,600.0 114,840.0 114,840.0 0.0 0.0 60,411.8 61,730.0 60,930.0 60,930.0 0.0 0.0 393.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,680.0 5,000.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 26 02 02 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა 4,680.0 5,000.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 26 02 03 პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება 21,002.6 24,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 21,002.6 24,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 26 03 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა 7,194.4 7,450.0 7,450.0 7,450.0 0.0 0.0 ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 385.0 385.0 385.0 385.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,190.1 5,400.0 6,280.0 6,280.0 0.0 0.0 3,554.7 3,560.0 4,246.0 4,246.0 0.0 0.0 2,004.3 2,050.0 1,170.0 1,170.0 0.0 0.0 2,818.9 2,885.0 2,795.0 2,795.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 73.0 79.0 76.0 76.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,813.1 2,870.0 2,780.0 2,780.0 0.0 0.0 1,083.4 1,215.0 1,215.0 1,215.0 0.0 0.0 5.7 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 2,509.8 2,135.0 2,435.0 2,435.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 04 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 05 ელექტრონული მმართველობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,502.3 2,135.0 2,135.0 2,135.0 0.0 0.0 1,238.2 1,425.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7.5 0.0 300.0 300.0 0.0 0.0 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია 7,397.4 6,685.0 6,685.0 6,685.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 400.0 329.0 326.0 326.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,265.6 6,548.0 6,550.0 6,550.0 0.0 0.0 4,751.4 4,170.0 4,251.0 4,251.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 126.5 137.0 135.0 135.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 5.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,866.3 4,170.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,569.9 3,757.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 296.5 413.0 700.0 700.0 0.0 0.0 1,732.3 2,000.0 2,100.0 0.0 0.0 2,100.0 ხარჯები 974.0 2,000.0 2,100.0 0.0 0.0 2,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 758.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 26 06 შრომის ანაზღაურება 26 07 26 08 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა მიწის ბაზრის განვითარება (WB) 172 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 649.5 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები კოდი 26 09 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 590.0 0.0 0.0 0.0 0.0 51.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 199.0 320.0 0.0 0.0 0.0 0.0 199.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 450.5 270.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,935.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,290.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 645.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 562.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 562.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,548,393.4 3,623,570.0 3,863,070.0 3,863,070.0 0.0 0.0 ერთიანი სახელმწიფო საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 10 სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა 26 12 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,469.0 2,876.0 2,637.0 2,637.0 0.0 0.0 3,460,267.8 3,560,811.0 3,828,335.0 3,828,335.0 0.0 0.0 37,469.3 32,650.0 34,082.0 34,082.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 86,815.1 62,759.0 34,735.0 34,735.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1,310.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 69,469.8 55,515.0 58,175.0 58,175.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,469.0 2,876.0 2,637.0 2,637.0 0.0 0.0 ხარჯები 67,617.3 54,992.0 57,678.0 57,678.0 0.0 0.0 37,326.6 32,650.0 34,082.0 34,082.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,773.1 523.0 497.0 497.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 79.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 17,487.5 16,200.0 11,850.0 11,850.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 306.0 306.0 237.0 237.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,181.1 16,070.0 11,755.0 11,755.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 27 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება 27 01 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა შრომის ანაზღაურება 27 01 02 7,890.9 8,266.0 5,400.0 5,400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 305.8 130.0 95.0 95.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,349.6 3,300.0 3,590.0 3,590.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 174.0 174.0 174.0 174.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,347.6 3,275.0 3,570.0 3,570.0 0.0 0.0 2,358.0 2,435.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 2.0 25.0 20.0 20.0 0.0 0.0 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 173 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 15,264.4 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები კოდი 27 01 03 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 10,400.0 10,400.0 10,400.0 0.0 0.0 312.0 311.0 306.0 306.0 0.0 0.0 14,818.6 10,362.0 10,370.0 10,370.0 0.0 0.0 5,867.7 3,150.0 3,150.0 3,150.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 417.6 38.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 28.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,996.5 21,400.0 27,950.0 27,950.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,996.0 1,962.0 1,813.0 1,813.0 0.0 0.0 ხარჯები 21,153.9 21,100.0 27,630.0 27,630.0 0.0 0.0 16,538.1 16,403.0 20,636.0 20,636.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 841.2 300.0 320.0 320.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,986.9 1,030.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 574.0 37.0 37.0 37.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,817.9 1,025.0 1,088.0 1,088.0 0.0 0.0 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა შრომის ანაზღაურება 27 01 04 სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება 27 01 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა შრომის ანაზღაურება 27 01 06 3,408.1 806.0 806.0 806.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 164.5 5.0 12.0 12.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 4.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,426.6 2,500.0 2,600.0 2,600.0 0.0 0.0 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 97.0 76.0 62.0 62.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,375.2 2,480.0 2,585.0 2,585.0 0.0 0.0 1,122.4 1,440.0 1,440.0 1,440.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 38.7 20.0 15.0 15.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 12.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,958.3 685.0 685.0 685.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 27 01 07 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 10.0 10.0 8.0 8.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,923.0 680.0 680.0 680.0 0.0 0.0 141.4 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 3.4 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 27 02 31.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,400,747.4 2,468,300.0 2,684,190.0 2,684,190.0 0.0 0.0 2,400,702.7 2,468,215.0 2,684,085.0 2,684,085.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 85.0 105.0 105.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 44.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,685,878.0 1,700,000.0 1,925,000.0 1,925,000.0 0.0 0.0 1,685,839.3 1,700,000.0 1,925,000.0 1,925,000.0 0.0 0.0 38.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მოსახლეობის სოციალური დაცვა ხარჯები 27 02 01 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა ხარჯები ვალდებულებების კლება 174 2019 წლის პროექტი კოდი 27 02 02 დასახელება 2018 წლის გეგმა 649,510.1 სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 680,000.0 672,500.0 672,500.0 0.0 0.0 649,504.1 680,000.0 672,500.0 672,500.0 0.0 0.0 6.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 23,449.1 28,200.0 33,690.0 33,690.0 0.0 0.0 23,449.1 28,200.0 33,690.0 33,690.0 0.0 0.0 41,910.2 55,000.0 46,500.0 46,500.0 0.0 0.0 41,910.2 55,000.0 46,500.0 46,500.0 0.0 0.0 0.0 5,100.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 5,015.0 6,395.0 6,395.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 85.0 105.0 105.0 0.0 0.0 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება ხარჯები ვალდებულებების კლება 27 02 03 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა 27 02 04 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში 27 02 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები 27 03 2017 წლის ფაქტი მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა 964,119.6 983,370.0 1,048,565.0 1,048,565.0 0.0 0.0 952,365.8 983,349.0 1,048,332.0 1,048,332.0 0.0 0.0 142.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10,568.6 21.0 233.0 233.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1,185.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 27 03 01 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა 709,694.4 704,000.0 754,000.0 754,000.0 0.0 0.0 709,694.4 704,000.0 754,000.0 754,000.0 0.0 0.0 27 03 02 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა 96,089.6 98,470.0 93,400.0 93,400.0 0.0 0.0 85,106.4 98,470.0 93,300.0 93,300.0 0.0 0.0 142.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10,053.8 0.0 100.0 100.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 929.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,425.2 1,900.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,425.2 1,900.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 იმუნიზაცია 17,926.8 22,400.0 22,400.0 22,400.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,673.9 22,400.0 22,300.0 22,300.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 252.9 0.0 100.0 100.0 0.0 0.0 1,551.7 1,700.0 1,700.0 1,700.0 0.0 0.0 1,551.7 1,700.0 1,700.0 1,700.0 0.0 0.0 1,553.4 1,800.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 1,553.4 1,800.0 1,800.0 1,800.0 0.0 0.0 184.1 260.0 260.0 260.0 0.0 0.0 184.1 260.0 260.0 260.0 0.0 0.0 21,017.5 15,580.0 15,670.0 15,670.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება 27 03 02 01 27 03 02 02 27 03 02 03 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი ეპიდზედამხედველობა ხარჯები 27 03 02 04 უსაფრთხო სისხლი 27 03 02 05 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 27 03 02 06 ტუბერკულოზის მართვა 175 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება გრანტი კრედიტი 15,580.0 15,670.0 15,670.0 0.0 0.0 56.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,493.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 137.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 აივ ინფექცია/შიდსის მართვა 21,885.7 10,030.0 12,520.0 12,520.0 0.0 0.0 15,812.0 10,030.0 12,520.0 12,520.0 0.0 0.0 86.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,281.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 791.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,310.8 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,284.7 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 26.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა 5,207.8 9,200.0 12,150.0 12,150.0 0.0 0.0 5,207.8 9,200.0 12,150.0 12,150.0 0.0 0.0 198.0 1,100.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 198.0 1,100.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 9,513.1 16,000.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 9,513.1 16,000.0 16,000.0 16,000.0 0.0 0.0 11,315.6 10,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,315.6 10,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 157,939.8 180,100.0 200,365.0 200,365.0 0.0 0.0 157,347.1 180,079.0 200,232.0 200,232.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 341.4 21.0 133.0 133.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 251.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ფსიქიკური ჯანმრთელობა 15,793.5 21,000.0 24,000.0 24,000.0 0.0 0.0 15,793.5 21,000.0 24,000.0 24,000.0 0.0 0.0 10,478.6 13,000.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 10,478.6 13,000.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 35,128.7 35,000.0 36,340.0 36,340.0 0.0 0.0 35,128.7 35,000.0 36,340.0 36,340.0 0.0 0.0 1,770.8 2,800.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 1,770.8 2,800.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 5,996.6 8,000.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 27 03 02 09 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა ხარჯები 27 03 02 10 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა ხარჯები 27 03 02 11 C ჰეპატიტის მართვა ხარჯები 27 03 02 12 ინფექციური დაავადებების მართვა 27 03 03 მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში ხარჯები ხარჯები 27 03 03 01 16,387.0 საბიუჯეტო სახსრები შრომის ანაზღაურება 27 03 02 08 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ხარჯები 27 03 02 07 2017 წლის ფაქტი ხარჯები 27 03 03 02 დიაბეტის მართვა 27 03 03 03 ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება 27 03 03 04 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია 27 03 03 05 ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა 27 03 03 06 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები 176 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 5,996.6 სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 8,000.0 9,800.0 9,800.0 0.0 0.0 34,415.2 39,000.0 44,725.0 44,725.0 0.0 0.0 ხარჯები 33,823.2 38,979.0 44,592.0 44,592.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 341.4 21.0 133.0 133.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 250.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სოფლის ექიმი 25,041.2 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 25,040.9 26,000.0 26,000.0 26,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 რეფერალური მომსახურება 23,800.9 22,300.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 23,800.3 22,300.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 827.8 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 827.8 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 2,686.7 10,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 2,686.7 10,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 126.5 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 ხარჯები 122.1 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 4.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 269.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 95.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 173.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 20,639.7 25,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 11,627.6 22,500.0 6,100.0 6,100.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 9,012.1 2,500.0 13,900.0 13,900.0 0.0 0.0 შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა 2,455.6 3,700.0 4,290.0 4,290.0 0.0 0.0 2,449.9 3,700.0 4,290.0 4,290.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა 90,961.5 87,685.0 47,850.0 47,850.0 0.0 0.0 ხარჯები 25,504.5 28,055.0 27,850.0 27,850.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 65,455.7 59,630.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის 589.9 650.0 650.0 650.0 0.0 0.0 589.9 650.0 650.0 650.0 0.0 0.0 3,101.7 4,090.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 3,101.7 4,090.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა ხარჯები 27 03 03 07 27 03 03 08 27 03 03 09 სასწრაფო, გადაუდებელი დახმარება და სამედიცინო ტრანსპორტირება ხარჯები ვალდებულებების კლება 27 03 03 10 სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება 27 03 03 11 ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები 27 03 04 27 03 05 27 04 27 05 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება ტუბერკულოზთან ბრძოლის რეგიონალური პროგრამა (II ფაზა) (KfW) სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა ხარჯები 27 06 27 06 01 ხარჯები 27 06 02 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა ხარჯები 177 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 87,269.8 ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 27 06 03 დასახელება განსახლების ადგილებში დევნილთა შენახვა და მათი საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება ვალდებულებების კლება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 82,645.0 42,700.0 42,700.0 0.0 0.0 21,812.8 23,015.0 22,700.0 22,700.0 0.0 0.0 65,455.7 59,630.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 1.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 27 06 04 საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში უგზოუკვლოდ დაკარგულ მებრძოლთა მოძიების, ექსგუმაციის, ექსპერიზისა და გადმოსვენების ხარჯები 0.0 300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 119,367.0 120,950.0 127,000.0 127,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 835.0 835.0 769.0 769.0 0.0 0.0 118,130.9 118,758.0 124,990.0 124,990.0 0.0 0.0 9,393.2 9,474.0 9,515.0 9,515.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,181.3 2,192.0 2,010.0 2,010.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 54.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 118,271.4 119,915.0 125,600.0 125,600.0 0.0 0.0 812.0 812.0 746.0 746.0 0.0 0.0 117,051.2 117,731.0 123,600.0 123,600.0 0.0 0.0 8,980.0 9,046.0 9,060.0 9,060.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,165.4 2,184.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 54.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 112,897.8 112,701.0 117,585.0 117,585.0 0.0 0.0 810.0 810.0 744.0 744.0 0.0 0.0 111,677.7 111,517.0 116,585.0 116,585.0 0.0 0.0 8,929.0 8,995.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,165.4 1,184.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 54.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,255.8 5,689.0 5,690.0 5,690.0 0.0 0.0 5,255.8 5,689.0 5,690.0 5,690.0 0.0 0.0 117.7 125.0 125.0 125.0 0.0 0.0 ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება 28 01 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 28 01 01 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 28 01 02 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა 28 01 03 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება ხარჯები 28 01 04 28 02 მომუშავეთა რიცხოვნობა 2.0 2.0 2.0 2.0 0.0 0.0 ხარჯები 117.7 125.0 125.0 125.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 51.0 51.0 60.0 60.0 0.0 0.0 დიასპორული პოლიტიკა 0.0 1,400.0 2,200.0 2,200.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 400.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში 316.6 385.0 545.0 545.0 0.0 0.0 178 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა 5.0 ხარჯები კოდი დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 301.1 382.0 540.0 540.0 0.0 0.0 99.0 113.0 120.0 120.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 15.4 3.0 5.0 5.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 779.0 650.0 855.0 855.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 28 03 ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება მომუშავეთა რიცხოვნობა 18.0 18.0 18.0 18.0 0.0 0.0 ხარჯები 778.5 645.0 850.0 850.0 0.0 0.0 314.2 315.0 335.0 335.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.5 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო შრომის ანაზღაურება 29 00 770,019.6 802,000.0 790,000.0 790,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 42,251.0 41,992.0 41,896.0 41,896.0 0.0 0.0 ხარჯები 708,506.8 671,573.3 643,568.0 643,568.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 29 01 367,530.1 380,039.0 383,738.0 383,738.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 49,205.2 130,426.7 146,432.0 146,432.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 11,663.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 644.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 თავდაცვის მართვა 452,187.0 312,237.0 314,750.0 314,750.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 37,850.0 37,893.0 37,893.0 37,893.0 0.0 0.0 ხარჯები 446,636.2 312,237.0 314,720.0 314,720.0 0.0 0.0 312,812.1 294,077.0 296,300.0 296,300.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,921.9 0.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 628.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 38,561.3 43,452.0 44,365.0 44,365.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 29 02 პროფესიული სამხედრო განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,849.0 1,668.0 1,670.0 1,670.0 0.0 0.0 ხარჯები 37,751.3 43,042.0 43,688.0 43,688.0 0.0 0.0 32,222.8 36,012.0 36,708.0 36,708.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 794.8 410.0 677.0 677.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 15.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 51,919.9 54,600.0 52,950.0 52,950.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 29 03 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 547.0 544.0 446.0 446.0 0.0 0.0 ხარჯები 51,533.6 53,903.0 51,590.0 51,590.0 0.0 0.0 4,143.9 4,471.0 3,700.0 3,700.0 0.0 0.0 386.3 697.0 1,360.0 1,360.0 0.0 0.0 8,431.8 9,540.0 9,540.0 9,540.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 04 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები მომუშავეთა რიცხოვნობა 49.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,209.6 4,202.3 4,444.0 4,444.0 0.0 0.0 548.4 806.0 890.0 890.0 0.0 0.0 5,222.3 5,337.7 5,096.0 5,096.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 179 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 38,593.3 ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 29 05 29 06 დასახელება ინფრასტრუქტურის განვითარება საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები კრედიტი 21,000.0 20,325.0 20,325.0 0.0 0.0 2,043.4 500.0 800.0 800.0 0.0 0.0 36,549.9 20,500.0 19,525.0 19,525.0 0.0 0.0 40,445.0 44,305.0 44,305.0 0.0 0.0 40,445.0 41,195.0 41,195.0 0.0 0.0 663.7 765.0 765.0 765.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,110.0 3,110.0 0.0 0.0 40,541.5 28,322.0 29,030.0 29,030.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,956.0 1,856.0 1,856.0 1,856.0 0.0 0.0 ხარჯები 27,654.8 27,279.0 27,590.0 27,590.0 0.0 0.0 17,018.0 18,548.0 18,705.0 18,705.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,223.2 1,043.0 1,440.0 1,440.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 11,663.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 თავდაცვის შესაძლებლობების შენარჩუნება/განვითარება 0.0 128,245.0 125,000.0 125,000.0 0.0 0.0 0.0 28,245.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება შრომის ანაზღაურება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 09 გრანტი 38,422.5 შრომის ანაზღაურება 29 08 საბიუჯეტო სახსრები 38,422.5 ხარჯები 29 07 სულ ჯამი ლოგისტიკური უზრუნველყოფა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 0.0 100,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 0.0 2,282.9 142,159.0 149,735.0 149,735.0 0.0 0.0 2,176.0 139,720.0 144,541.0 144,541.0 0.0 0.0 121.3 25,360.0 26,670.0 26,670.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 106.9 2,439.0 5,194.0 5,194.0 0.0 0.0 29 10 საქართველოს შეიარაღებული ძალების შესაძლებლობის გაძლიერება (SG) 99,079.5 22,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 99,079.5 22,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 546,148.1 570,220.0 643,500.0 643,500.0 0.0 0.0 ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 24,991.0 24,849.0 24,846.0 24,846.0 0.0 0.0 ხარჯები 520,653.7 515,384.0 585,170.0 585,170.0 0.0 0.0 352,848.6 359,800.0 417,625.0 417,625.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25,148.5 54,836.0 58,330.0 58,330.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 345.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 437,710.8 550,240.0 527,540.0 527,540.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 19,855.0 19,855.0 19,855.0 19,855.0 0.0 0.0 ხარჯები 424,031.9 495,840.0 477,560.0 477,560.0 0.0 0.0 286,866.2 348,150.0 342,000.0 342,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 13,389.3 54,400.0 49,980.0 49,980.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 289.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა 87,033.3 0.0 94,900.0 94,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,657.0 3,657.0 3,657.0 3,657.0 0.0 0.0 ხარჯები 75,739.6 0.0 86,900.0 86,900.0 0.0 0.0 54,209.0 0.0 64,000.0 64,000.0 0.0 0.0 11,293.6 0.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 30 01 საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება შრომის ანაზღაურება 30 02 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 180 2019 წლის პროექტი კოდი 30 03 დასახელება ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), დიპლომატიური წარმომადგენლობების, ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება კრედიტი 10,160.0 10,160.0 0.0 0.0 1,178.0 1,178.0 1,178.0 0.0 0.0 10,110.0 10,110.0 10,110.0 0.0 0.0 8,403.8 8,195.0 8,195.0 8,195.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 36.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 20.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,754.4 6,170.0 6,800.0 6,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 150.0 124.0 121.0 121.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,292.5 5,784.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 2,739.6 2,825.0 2,800.0 2,800.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 425.6 386.0 300.0 300.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 36.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,168.5 3,650.0 4,100.0 4,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,164.5 3,650.0 4,100.0 4,100.0 0.0 0.0 630.0 630.0 630.0 630.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 368,068.7 274,765.0 298,100.0 271,415.0 8,955.0 17,730.0 სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,262.0 3,568.0 3,496.0 3,496.0 0.0 0.0 ხარჯები 224,630.8 212,481.0 287,103.0 265,138.0 4,435.0 17,530.0 40,659.5 43,440.0 43,852.0 43,232.0 620.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 14,867.1 14,789.0 10,997.0 6,277.0 4,520.0 200.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 128,552.3 47,495.0 0.0 0.0 0.0 0.0 18.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 17,006.3 18,361.0 17,890.0 17,890.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 571.0 555.0 494.0 494.0 0.0 0.0 ხარჯები 15,877.5 16,451.0 16,085.0 16,085.0 0.0 0.0 10,514.7 10,589.0 10,532.0 10,532.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,128.8 1,910.0 1,805.0 1,805.0 0.0 0.0 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 11,839.9 11,256.0 10,440.0 10,440.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა შრომის ანაზღაურება 31 01 01 გრანტი 9,425.2 შრომის ანაზღაურება 31 01 10,160.0 საბიუჯეტო სახსრები 1,293.0 შრომის ანაზღაურება 31 00 9,481.2 სულ ჯამი ხარჯები შრომის ანაზღაურება 30 05 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 30 04 2017 წლის ფაქტი 181 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა 327.0 ხარჯები კოდი დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 292.0 231.0 231.0 0.0 0.0 10,745.9 10,926.0 10,175.0 10,175.0 0.0 0.0 7,075.2 7,104.0 6,500.0 6,500.0 0.0 0.0 1,094.1 330.0 265.0 265.0 0.0 0.0 3,945.5 3,900.0 3,900.0 3,900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 244.0 229.0 229.0 229.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,945.5 3,860.0 3,860.0 3,860.0 0.0 0.0 3,439.5 3,330.0 3,330.0 3,330.0 0.0 0.0 0.0 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 1,078.1 1,100.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 1,078.1 1,100.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 75.7 355.0 850.0 850.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 02 სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამის მართვა და ადმინისტრირება რეგიონებში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 01 03 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია 31 01 04 გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ღონისძიებები ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 34.0 34.0 34.0 0.0 0.0 ხარჯები 45.7 355.0 850.0 850.0 0.0 0.0 0.0 155.0 702.0 702.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31 01 05 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები 0.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 31 01 06 ნარჩენებისა და ქიმიური ნივთიერებების მართვის ღონისძიებები 0.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 31 01 07 გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებები 67.0 150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 62.3 110.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.8 40.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა 56,752.0 35,910.0 58,095.0 58,095.0 0.0 0.0 ხარჯები 31 02 მომუშავეთა რიცხოვნობა 657.0 657.0 657.0 657.0 0.0 0.0 ხარჯები 53,985.0 35,601.0 57,755.0 57,755.0 0.0 0.0 8,147.9 8,160.0 8,160.0 8,160.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,767.0 309.0 340.0 340.0 0.0 0.0 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება 24,357.7 25,060.0 11,050.0 11,050.0 0.0 0.0 50.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 24,185.1 25,020.0 10,950.0 10,950.0 0.0 0.0 844.3 845.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 160.8 40.0 100.0 100.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 11.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,038.0 5,150.0 4,895.0 4,895.0 0.0 0.0 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 31 03 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31 04 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა 182 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 ერთიანი აგროპროექტი გრანტი კრედიტი 4,618.0 4,648.0 4,648.0 0.0 0.0 1,818.5 1,820.0 1,820.0 1,820.0 0.0 0.0 605.3 532.0 247.0 247.0 0.0 0.0 82,170.0 89,600.0 89,600.0 0.0 0.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 ხარჯები 73,696.7 72,170.0 89,570.0 89,570.0 0.0 0.0 3,517.2 3,770.0 4,140.0 4,140.0 0.0 0.0 0.0 0.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 41,917.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა 23,536.5 4,270.0 5,300.0 5,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 145.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,536.5 4,270.0 5,270.0 5,270.0 0.0 0.0 3,517.2 3,770.0 4,140.0 4,140.0 0.0 0.0 0.0 0.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 20,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შეღავათიანი აგროკრედიტები 48,480.3 45,000.0 49,000.0 49,000.0 0.0 0.0 48,480.3 45,000.0 49,000.0 49,000.0 0.0 0.0 7,108.1 9,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 7,108.1 9,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 10,960.6 8,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება ხარჯები აგროდაზღვევის უზრუნველყოფის ღონისძიებები ხარჯები 31 05 04 საბიუჯეტო სახსრები 145.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 03 4,432.7 სულ ჯამი 115,613.7 შრომის ანაზღაურება 31 05 02 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 01 2017 წლის ფაქტი დანერგე მომავალი ხარჯები 10,960.6 8,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 31 05 05 ქართული ჩაი 661.0 900.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 661.0 900.0 500.0 500.0 0.0 0.0 31 05 06 სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსება 2,950.3 5,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 2,950.3 5,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 800.0 800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 800.0 800.0 0.0 0.0 21,917.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,917.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,948.6 7,750.0 4,500.0 4,500.0 0.0 0.0 ხარჯები 31 05 07 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი 31 05 08 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის სესხისა და ლიზინგის ვალდებულებების დაფარვა ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 09 აგროკრედიტი (EIB) ფინანსური აქტივების ზრდა 31 06 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის ღონისძიებები მომუშავეთა რიცხოვნობა 28.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 ხარჯები 8,910.4 5,140.0 4,440.0 4,440.0 0.0 0.0 504.6 566.0 560.0 560.0 0.0 0.0 38.3 2,610.0 60.0 60.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 183 2019 წლის პროექტი კოდი 31 07 დასახელება გრანტი კრედიტი 61,680.0 76,700.0 54,660.0 4,310.0 17,730.0 19,882.7 24,185.0 75,350.0 54,500.0 3,320.0 17,530.0 0.0 0.0 1,350.0 160.0 990.0 200.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 86,635.3 37,495.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა 66,700.0 0.0 36,000.0 36,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 36,000.0 36,000.0 0.0 0.0 66,700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 13,000.0 13,000.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 13,000.0 13,000.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 17,639.8 23,250.0 11,000.0 0.0 0.0 11,000.0 1,438.6 2,550.0 10,800.0 0.0 0.0 10,800.0 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 31 07 02 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია 31 07 03 ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემების გაუმჯობესება (WB) ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 200.0 0.0 0.0 200.0 16,201.2 20,700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,752.8 18,670.0 12,050.0 1,250.0 4,070.0 6,730.0 5,444.1 8,635.0 10,900.0 1,090.0 3,080.0 6,730.0 0.0 0.0 1,150.0 160.0 990.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 3,308.7 10,035.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ზემო სამგორის სარწყავი სისტემის რეაბილიტაცია (ORIO) 425.3 6,760.0 650.0 410.0 240.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა სოფლის მეურნეობის მოდერნიზაციის, ბაზარზე წვდომისა და მდგრადობის პროექტი (GEF, IFAD) ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 07 05 31 08 ხარჯები 0.0 0.0 650.0 410.0 240.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 425.3 6,760.0 0.0 0.0 0.0 0.0 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა 10,050.1 10,891.0 11,300.0 11,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 391.0 411.0 411.0 411.0 0.0 0.0 ხარჯები 8,962.8 9,738.0 10,675.0 10,675.0 0.0 0.0 5,857.9 6,312.0 6,870.0 6,870.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,087.3 1,153.0 625.0 625.0 0.0 0.0 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 11,710.1 14,643.0 10,835.0 6,190.0 4,645.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 470.0 574.0 574.0 574.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,562.4 6,862.0 4,960.0 3,845.0 1,115.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 31 09 შრომის ანაზღაურება 31 10 2,717.4 3,533.0 3,570.0 2,950.0 620.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7,147.7 7,781.0 5,875.0 2,345.0 3,530.0 0.0 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 8,452.2 10,445.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 776.0 972.0 961.0 961.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,250.3 10,445.0 9,450.0 9,450.0 0.0 0.0 5,564.0 6,900.0 6,245.0 6,245.0 0.0 0.0 1,195.1 0.0 550.0 550.0 0.0 0.0 6.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 531.0 820.0 620.0 620.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 31 11 106,518.0 საბიუჯეტო სახსრები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 07 04 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ხარჯები 31 07 01 2017 წლის ფაქტი ეროვნული საშენი მეურნეობის სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 184 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა 12.0 ხარჯები კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 12 12.0 12.0 0.0 0.0 355.7 628.0 620.0 620.0 0.0 0.0 163.9 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,928.3 985.0 1,715.0 1,715.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 17.0 17.0 17.0 17.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,408.1 735.0 1,715.0 1,715.0 0.0 0.0 329.0 305.0 305.0 305.0 0.0 0.0 520.3 250.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა 904.3 900.0 900.0 900.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 24.0 24.0 24.0 24.0 0.0 0.0 ხარჯები 867.6 888.0 885.0 885.0 0.0 0.0 518.5 490.0 500.0 500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 36.7 12.0 15.0 15.0 0.0 0.0 გარემოს დაცვის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და პრევენცია 258.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 253.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 161.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო 1,397,210.7 1,461,270.0 1,485,000.0 1,446,100.0 38,900.0 0.0 9,982.0 8,474.0 8,263.0 8,263.0 0.0 0.0 1,292,676.0 1,347,086.0 1,321,570.0 1,298,095.0 23,475.0 0.0 80,825.7 81,401.0 81,440.0 81,440.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 62,092.7 93,884.0 163,430.0 148,005.0 15,425.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 39,993.2 20,300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,448.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 55,727.1 38,990.0 35,159.0 35,159.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 972.0 852.0 785.0 785.0 0.0 0.0 ხარჯები 54,962.5 37,670.0 32,319.0 32,319.0 0.0 0.0 15,040.9 15,467.0 15,432.0 15,432.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 742.2 1,320.0 2,840.0 2,840.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 22.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 660,908.9 702,605.0 738,646.0 738,646.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა შრომის ანაზღაურება 32 02 12.0 0.0 ხარჯები 32 01 კრედიტი 192.0 შრომის ანაზღაურება 32 00 გრანტი 175.3 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 14 საბიუჯეტო სახსრები გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისა და გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობის პროგრამა შრომის ანაზღაურება 31 13 სულ ჯამი სკოლამდელი და ზოგადი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 259.0 125.0 111.0 111.0 0.0 0.0 660,647.7 701,050.0 726,171.0 726,171.0 0.0 0.0 2,457.1 2,182.0 2,182.0 2,182.0 0.0 0.0 261.2 1,555.0 12,475.0 12,475.0 0.0 0.0 185 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება ვალდებულებების კლება 32 02 01 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება 32 02 02 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 575,659.9 598,900.0 617,230.0 617,230.0 0.0 0.0 575,659.9 598,900.0 617,230.0 617,230.0 0.0 0.0 12,490.9 11,895.0 11,755.0 11,755.0 0.0 0.0 35.0 25.0 25.0 0.0 0.0 11,730.0 11,730.0 0.0 0.0 638.9 650.0 650.0 650.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 63.9 20.0 25.0 25.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 12,518.6 12,770.0 15,755.0 15,755.0 0.0 0.0 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 224.0 90.0 86.0 86.0 0.0 0.0 ხარჯები 12,321.3 12,760.0 15,645.0 15,645.0 0.0 0.0 1,818.3 1,532.0 1,532.0 1,532.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 197.3 10.0 110.0 110.0 0.0 0.0 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფის პროგრამის ადმინისტრირება 12,518.6 12,770.0 2,496.0 2,496.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 224.0 90.0 86.0 86.0 0.0 0.0 ხარჯები 12,321.3 12,760.0 2,386.0 2,386.0 0.0 0.0 1,818.3 1,532.0 1,532.0 1,532.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 197.3 10.0 110.0 110.0 0.0 0.0 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა 0.0 0.0 13,259.0 13,259.0 0.0 0.0 0.0 0.0 13,259.0 13,259.0 0.0 0.0 633.1 730.0 730.0 730.0 0.0 0.0 633.1 730.0 730.0 730.0 0.0 0.0 204.3 240.0 240.0 240.0 0.0 0.0 204.3 240.0 240.0 240.0 0.0 0.0 9,308.2 22,980.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 9,308.2 22,980.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 2,462.7 2,800.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 2,462.7 2,800.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 3,134.8 3,140.0 3,140.0 3,140.0 0.0 0.0 3,134.8 3,140.0 3,140.0 3,140.0 0.0 0.0 173.7 210.0 210.0 210.0 0.0 0.0 173.7 210.0 210.0 210.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება ხარჯები 32 02 04 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება 32 02 05 განსაკუთრებით ნიჭიერ მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა 32 02 06 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები 32 02 07 დავისვენოთ და ვისწავლოთ ერთად 32 02 08 ოკუპირებული რეგიონების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება ხარჯები ხარჯები 32 02 09 საბიუჯეტო სახსრები 11,875.0 შრომის ანაზღაურება 32 02 03 02 0.0 სულ ჯამი 35.0 შრომის ანაზღაურება 32 02 03 01 2018 წლის გეგმა 12,427.0 ხარჯები 32 02 03 2017 წლის ფაქტი ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა ხარჯები 186 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 414.4 ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 32 02 10 32 02 11 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 630.0 365.0 365.0 0.0 0.0 414.4 605.0 365.0 365.0 0.0 0.0 0.0 25.0 0.0 0.0 0.0 0.0 17,009.4 20,100.0 22,500.0 22,500.0 0.0 0.0 17,009.4 20,100.0 22,500.0 22,500.0 0.0 0.0 24,005.3 23,000.0 25,120.0 25,120.0 0.0 0.0 24,005.3 23,000.0 25,120.0 25,120.0 0.0 0.0 700.7 630.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 700.7 630.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 0.0 140.0 20,301.0 20,301.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 140.0 7,961.0 7,961.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 12,340.0 12,340.0 0.0 0.0 ელექტრონული სწავლება (eLearning) 0.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,152.4 900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,152.4 900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 40.6 1,540.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ეროვნული სასწავლო გეგმის განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა ხარჯები 32 02 12 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" ხარჯები 32 02 13 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა 32 02 14 ზოგადი განათლების რეფორმის ხელშეწყობა ხარჯები 32 02 15 ხარჯები 32 02 16 სასკოლო აქტივობების ხელშეწყობა 32 02 17 საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფორმაციულ - საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა ხარჯები 32 03 ხარჯები 40.6 40.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 1,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31,574.8 41,355.0 48,690.0 48,690.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 127.0 113.0 11.0 11.0 0.0 0.0 ხარჯები 30,701.7 40,867.0 47,570.0 47,570.0 0.0 0.0 882.8 707.0 270.0 270.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 872.9 488.0 1,120.0 1,120.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება პროფესიული განათლება შრომის ანაზღაურება 32 03 01 0.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა 28,927.8 38,870.0 46,300.0 46,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 108.0 102.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 28,138.9 38,467.0 45,200.0 45,200.0 0.0 0.0 613.4 437.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 788.7 403.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 192.8 185.0 185.0 185.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 32 03 02 მსჯავრდებული პირებისათვის და ყოფილი პატიმრებისათვის პროფესიული განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა 192.8 185.0 185.0 185.0 0.0 0.0 32 03 03 ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება 2,454.2 2,300.0 2,205.0 2,205.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 19.0 11.0 11.0 11.0 0.0 0.0 ხარჯები 187 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 უმაღლესი განათლება 32 04 04 2,215.0 2,185.0 2,185.0 0.0 0.0 269.4 270.0 270.0 270.0 0.0 0.0 84.2 85.0 20.0 20.0 0.0 0.0 168,760.0 168,760.0 0.0 0.0 1,314.0 1,314.0 0.0 0.0 ხარჯები 131,066.3 145,224.0 167,259.0 167,259.0 0.0 0.0 12,742.6 12,937.0 13,006.0 13,006.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,746.7 3,281.0 1,501.0 1,501.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 52.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,628.0 11,810.0 11,935.0 11,935.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 168.0 143.0 143.0 143.0 0.0 0.0 ხარჯები 11,457.4 11,260.0 11,745.0 11,745.0 0.0 0.0 გამოცდების ორგანიზება 3,157.8 3,170.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 170.6 550.0 190.0 190.0 0.0 0.0 სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების წახალისება 93,068.6 113,620.0 135,185.0 135,185.0 0.0 0.0 93,068.6 113,620.0 135,185.0 135,185.0 0.0 0.0 151.4 150.0 170.0 170.0 0.0 0.0 ხარჯები 151.4 140.0 170.0 170.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 10.0 0.0 0.0 0.0 0.0 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა 6,771.4 6,910.0 6,910.0 6,910.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 12.0 12.0 11.0 11.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,732.9 6,900.0 6,900.0 6,900.0 0.0 0.0 298.6 350.0 381.0 381.0 0.0 0.0 38.6 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა 24,246.1 16,015.0 14,560.0 14,560.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,312.0 1,165.0 1,160.0 1,160.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,656.1 13,304.0 13,259.0 13,259.0 0.0 0.0 9,286.2 9,417.0 9,425.0 9,425.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,537.5 2,711.0 1,301.0 1,301.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 52.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 61,421.6 65,600.0 65,470.0 65,470.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 458.0 453.0 444.0 444.0 0.0 0.0 ხარჯები 58,031.0 62,733.0 65,333.0 65,333.0 0.0 0.0 4,463.3 4,382.0 4,415.0 4,415.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,053.3 2,867.0 137.0 137.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 337.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 33,669.9 32,280.0 33,180.0 33,180.0 0.0 0.0 40.0 40.0 35.0 35.0 0.0 0.0 უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება 32 05 01 კრედიტი 1,320.0 შრომის ანაზღაურება 32 05 გრანტი 148,505.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 05 საბიუჯეტო სახსრები 1,492.0 ხარჯები 32 04 03 2,370.0 სულ ჯამი 135,865.5 შრომის ანაზღაურება 32 04 02 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 32 04 01 2017 წლის ფაქტი სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა 188 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 02 32 05 05 32 07 32 07 01 32 07 02 32 07 03 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 31,560.0 33,160.0 33,160.0 0.0 0.0 716.1 720.0 753.0 753.0 0.0 0.0 720.0 20.0 20.0 0.0 0.0 4,883.7 5,170.0 4,190.0 4,190.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 382.0 377.0 373.0 373.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,322.4 5,098.0 4,114.0 4,114.0 0.0 0.0 2,842.1 2,757.0 2,757.0 2,757.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 223.9 72.0 76.0 76.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 337.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,118.0 1,100.0 1,050.0 1,050.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,055.0 1,050.0 1,009.0 1,009.0 0.0 0.0 905.0 905.0 905.0 905.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 63.0 50.0 41.0 41.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 21,318.8 26,650.0 26,650.0 26,650.0 0.0 0.0 ხარჯები 19,312.1 24,625.0 26,650.0 26,650.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,006.7 2,025.0 0.0 0.0 0.0 0.0 431.3 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 431.3 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 4,785.4 5,135.0 17,710.0 17,710.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,733.8 5,110.0 17,515.0 17,515.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 51.6 25.0 195.0 195.0 0.0 0.0 133,001.5 91,204.0 138,714.0 138,714.0 0.0 0.0 ხარჯები 51,954.1 17,705.0 23,214.0 23,214.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 45,942.5 73,499.0 115,500.0 115,500.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 35,104.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 67,509.7 60,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 31,944.4 12,105.0 15,660.0 15,660.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 35,565.3 47,895.0 74,340.0 74,340.0 0.0 0.0 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 8,231.8 5,000.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,851.4 1,000.0 2,185.0 2,185.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,380.4 4,000.0 15,815.0 15,815.0 0.0 0.0 სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება 946.2 1,000.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 ხარჯები 407.2 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 539.0 800.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა მეცნიერების პოპულარიზაცია ხარჯები 32 06 32,910.2 სულ ჯამი 759.7 შრომის ანაზღაურება 32 05 04 2018 წლის გეგმა სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები შრომის ანაზღაურება 32 05 03 2017 წლის ფაქტი ინკლუზიური განათლება ინფრასტრუქტურის განვითარება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 189 2019 წლის პროექტი კოდი 32 07 04 დასახელება 32 07 06 32 07 07 32 08 გრანტი კრედიტი 3,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 13,999.3 3,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 245.3 2,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 245.3 400.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 1,600.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 კულტურაში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა 0.0 3,904.0 10,205.0 10,205.0 0.0 0.0 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება ხარჯები 0.0 0.0 10.0 10.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 3,904.0 10,195.0 10,195.0 0.0 0.0 სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა 42,069.3 16,300.0 10,309.0 10,309.0 0.0 0.0 ხარჯები 506.5 1,000.0 159.0 159.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 6,457.9 15,300.0 10,150.0 10,150.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 35,104.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,903.2 4,200.0 5,400.0 5,400.0 0.0 0.0 ახალგაზრდობის სფეროში სახელმწიფო ხელშეწყობის ღონისძიებები მომუშავეთა რიცხოვნობა 63.0 50.0 48.0 48.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,885.1 4,012.0 5,390.0 5,390.0 0.0 0.0 735.9 770.0 770.0 770.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 18.1 188.0 10.0 10.0 0.0 0.0 სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა 6,413.3 6,670.0 6,670.0 6,670.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 867.0 817.0 802.0 802.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,396.9 6,561.0 6,629.0 6,629.0 0.0 0.0 4,407.0 4,419.0 4,416.0 4,416.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 16.4 109.0 41.0 41.0 0.0 0.0 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა 66,555.7 81,310.0 63,602.0 63,602.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 32 10 მომუშავეთა რიცხოვნობა 4,065.0 3,368.0 3,372.0 3,372.0 0.0 0.0 ხარჯები 61,456.4 74,181.0 58,348.0 58,348.0 0.0 0.0 31,122.0 31,425.0 31,839.0 31,839.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5,063.8 7,129.0 5,254.0 5,254.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 35.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 18,998.6 22,001.0 21,064.0 21,064.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 32 11 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,674.0 1,371.0 1,371.0 1,371.0 0.0 0.0 ხარჯები 17,740.8 18,793.0 14,907.0 14,907.0 0.0 0.0 8,793.9 8,932.0 8,932.0 8,932.0 0.0 0.0 1,257.0 3,208.0 6,157.0 6,157.0 0.0 0.0 0.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 104,709.8 124,600.0 109,200.0 109,200.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 32 12 13,999.3 საბიუჯეტო სახსრები შრომის ანაზღაურება 32 09 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი ხარჯები 32 07 05 2017 წლის ფაქტი მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია 190 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება გრანტი კრედიტი 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 102,709.8 124,600.0 109,200.0 109,200.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 180.0 180.0 178.0 178.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,558.7 7,560.0 20,570.0 20,570.0 0.0 0.0 7,558.7 7,560.0 20,570.0 20,570.0 0.0 0.0 100,898.3 101,235.0 45,345.0 6,445.0 38,900.0 0.0 100,831.2 101,020.0 27,145.0 3,670.0 23,475.0 0.0 კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები ხარჯები ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს - მეორე პროექტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 15 33 00 67.1 215.0 18,200.0 2,775.0 15,425.0 0.0 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტრუქტურაში ჰიდროტექნიკური კვლევების ლაბორატორიის ჩამოყალიბების პროექტი (Unicredit Bank) 4,888.3 20,300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 4,888.3 20,300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 35,633.0 36,000.0 36,000.0 36,000.0 0.0 0.0 საქართველოს პროკურატურა მომუშავეთა რიცხოვნობა 860.0 860.0 860.0 860.0 0.0 0.0 ხარჯები 33,890.9 33,975.0 34,030.0 34,030.0 0.0 0.0 24,875.7 25,310.0 25,310.0 25,310.0 0.0 0.0 1,742.1 2,025.0 1,970.0 1,970.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 00 საქართველოს დაზვერვის სამსახური ხარჯები 35 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 13,500.0 13,500.0 0.0 0.0 1,411.8 1,400.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 31.0 36.0 36.0 36.0 0.0 0.0 1,360.2 1,395.0 1,590.0 1,590.0 0.0 0.0 590.6 998.0 1,180.0 1,180.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 50.5 5.0 10.0 10.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 4,882.2 6,380.0 6,400.0 6,400.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 240.0 211.0 211.0 211.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,669.9 6,380.0 6,345.0 6,345.0 0.0 0.0 3,571.4 4,200.0 4,430.0 4,430.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 212.3 0.0 55.0 55.0 0.0 0.0 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 6,422.0 5,700.0 6,300.0 6,300.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 112.0 106.0 110.0 110.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,999.9 4,800.0 6,090.0 6,090.0 0.0 0.0 1,887.0 1,630.0 1,990.0 1,990.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 38 00 13,500.0 13,500.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება 37 00 13,484.4 13,484.4 მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 36 00 5.0 საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 32 14 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი მომუშავეთა რიცხოვნობა 32 13 2017 წლის ფაქტი 1,422.1 900.0 210.0 210.0 0.0 0.0 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 1,807.9 2,150.0 2,150.0 2,150.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 32.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,222.5 1,609.0 1,835.0 1,835.0 0.0 0.0 191 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 973.1 არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება კოდი დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,200.0 1,420.0 1,420.0 0.0 0.0 581.0 541.0 315.0 315.0 0.0 0.0 4.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 254.6 260.0 260.0 260.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 7.0 7.0 7.0 7.0 0.0 0.0 ხარჯები 254.6 260.0 260.0 260.0 0.0 0.0 164.4 186.0 186.0 186.0 0.0 0.0 55,273.8 55,500.0 55,500.0 55,500.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 39 00 ა(ა)იპ - საქართველოს სოლიდარობის ფონდი შრომის ანაზღაურება 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,634.0 3,634.0 3,634.0 3,634.0 0.0 0.0 ხარჯები 51,459.8 52,956.0 52,100.0 52,100.0 0.0 0.0 37,423.7 37,885.0 37,885.0 37,885.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 01 3,814.0 2,544.0 3,400.0 3,400.0 0.0 0.0 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა 47,454.2 48,000.0 48,000.0 48,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,550.0 3,550.0 3,550.0 3,550.0 0.0 0.0 ხარჯები 44,057.2 45,706.0 45,000.0 45,000.0 0.0 0.0 36,271.2 36,500.0 36,500.0 36,500.0 0.0 0.0 3,397.0 2,294.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 02 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა 7,819.7 7,500.0 7,500.0 7,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 84.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,402.7 7,250.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 1,152.5 1,385.0 1,385.0 1,385.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 417.0 250.0 400.0 400.0 0.0 0.0 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 6,423.7 5,500.0 6,400.0 6,400.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 41 00 მომუშავეთა რიცხოვნობა 123.0 123.0 123.0 123.0 0.0 0.0 ხარჯები 6,317.3 5,210.0 6,290.0 6,290.0 0.0 0.0 2,965.1 3,270.0 3,390.0 3,390.0 0.0 0.0 103.8 290.0 110.0 110.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 42 00 2.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 46,572.8 52,522.0 58,500.0 58,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 184.0 184.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 40,416.3 44,904.0 58,500.0 58,500.0 0.0 0.0 1,973.3 3,880.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,156.3 7,618.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ – კონკურენციის სააგენტო 1,816.0 2,100.0 2,200.0 2,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,809.8 2,050.0 2,150.0 2,150.0 0.0 0.0 1,310.6 1,350.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5.4 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 0.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 43 00 შრომის ანაზღაურება 192 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 2,454.9 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები კოდი 44 00 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 2,460.0 2,460.0 2,460.0 0.0 0.0 90.0 90.0 85.0 85.0 0.0 0.0 2,415.0 2,430.0 2,415.0 2,415.0 0.0 0.0 1,252.0 1,240.0 1,360.0 1,360.0 0.0 0.0 39.9 30.0 45.0 45.0 0.0 0.0 24,997.9 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 23,092.6 23,383.0 24,038.0 24,038.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,825.4 1,535.0 883.0 883.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 80.0 82.0 79.0 79.0 0.0 0.0 14,681.0 14,683.0 14,738.0 14,738.0 0.0 0.0 ხარჯები 14,158.6 14,251.0 14,308.0 14,308.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 522.4 432.0 430.0 430.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა სვიმონ კანანელის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი 645.0 295.0 645.0 645.0 0.0 0.0 ხარჯები 545.0 295.0 645.0 645.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 100.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ – ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის საგანმანათლებლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი 1,768.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,440.0 1,520.0 1,520.0 1,520.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 328.0 248.0 248.0 248.0 0.0 0.0 959.0 959.0 685.0 685.0 0.0 0.0 ხარჯები 580.0 580.0 615.0 615.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 379.0 379.0 70.0 70.0 0.0 0.0 საქართველოს საპატრიარქოს ბათუმის წმინდა მოწამე ეკატერინეს სახელობის სათნოების სავანისათვის გადასაცემი გრანტი 261.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 ხარჯები 251.0 251.0 251.0 251.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი 437.0 447.0 870.0 870.0 0.0 0.0 ხარჯები 430.0 440.0 870.0 870.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 7.0 7.0 0.0 0.0 0.0 0.0 წმინდა გიორგი მთაწმინდელის მონასტერთან არსებული სარეაბილიტაციო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 00 45 01 45 02 45 03 45 04 45 05 45 06 45 07 საქართველოს საპატრიარქო სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს ჯავახეთის ქ. ნინოწმინდის წმიდა ნინოს ობოლ, უპატრონო და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონატი 193 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 230.0 სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 1,945.0 1,945.0 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 1,945.0 1,945.0 0.0 0.0 1,964.0 2,304.0 1,805.0 1,805.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,615.0 1,955.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 349.0 349.0 30.0 30.0 0.0 0.0 45 10 ა(ა)იპ – სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციის და ადაპტაციის ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 45 11 საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიის სუბსიდირების ღონისძიებები 800.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 800.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 290.0 308.0 326.0 326.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 130.0 110.0 95.0 95.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 80.0 82.0 79.0 79.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 2,500.0 4,200.0 4,200.0 4,200.0 0.0 0.0 2,500.0 2,700.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი 7,772.0 8,500.0 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 221.0 221.0 214.0 214.0 0.0 0.0 ხარჯები 7,750.4 8,460.0 9,450.0 9,450.0 0.0 0.0 ხარჯები 45 08 საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი 45 09 საქართველოს საპატრიარქოს ა(ა)იპ – ტბელ აბუსერისძის სახელობის უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ხარჯები ხარჯები 45 12 ა(ა)იპ – ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის სასწავლო ცენტრისთვის გადასაცემი გრანტი 45 13 ა(ა)იპ ფოთის საგანმანათლებლო და კულტურულ-გამაჯანსაღებელი ცენტრი 46 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო ხარჯები ხარჯები 47 00 შრომის ანაზღაურება 47 01 3,299.6 4,100.0 4,400.0 4,400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 21.6 40.0 50.0 50.0 0.0 0.0 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა 4,298.9 5,000.0 5,500.0 5,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 221.0 221.0 214.0 214.0 0.0 0.0 ხარჯები 4,277.4 4,960.0 5,450.0 5,450.0 0.0 0.0 3,299.6 4,100.0 4,400.0 4,400.0 0.0 0.0 21.6 40.0 50.0 50.0 0.0 0.0 3,331.4 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 3,331.4 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 02 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა ხარჯები 194 2019 წლის პროექტი კოდი დასახელება გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 141.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,802.3 4,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 168.0 167.0 167.0 167.0 0.0 0.0 ხარჯები 3,764.9 4,000.0 3,905.0 3,905.0 0.0 0.0 2,101.8 1,589.0 1,590.0 1,590.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 37.4 0.0 95.0 95.0 0.0 0.0 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 996.2 1,000.0 1,120.0 1,120.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 43.0 43.0 51.0 51.0 0.0 0.0 ხარჯები 990.6 990.0 1,110.0 1,110.0 0.0 0.0 669.2 700.0 770.0 770.0 0.0 0.0 5.6 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 5,222.6 5,330.0 5,330.0 5,330.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,219.8 5,315.0 5,320.0 5,320.0 0.0 0.0 529.4 550.0 588.0 588.0 0.0 0.0 2.8 15.0 10.0 10.0 0.0 0.0 1,838.1 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 48 00 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია ხარჯები შრომის ანაზღაურება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 51 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,621.9 1,778.0 1,835.0 1,835.0 0.0 0.0 1,278.9 1,370.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 216.2 222.0 165.0 165.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 52 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 3.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 15.0 14.0 14.0 0.0 0.0 ხარჯები 3.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 3.0 400.0 435.0 435.0 0.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 53 00 კერძო და საჯარო თანამშრომლობის ორგანო ხარჯები 54 00 სსიპ - საპენსიო სააგენტო 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 2,016,795.0 2,585,176.7 2,257,511.1 2,061,426.1 10,195.0 185,890.0 ხარჯები 1,467,623.4 1,794,076.7 1,141,621.1 1,131,426.1 10,195.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 80,052.3 31,100.0 185,890.0 0.0 0.0 185,890.0 ვალდებულებების კლება 469,119.2 760,000.0 930,000.0 930,000.0 0.0 0.0 664,910.9 1,015,000.0 1,230,000.0 1,230,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 237,482.1 290,000.0 340,000.0 340,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 427,428.8 725,000.0 890,000.0 890,000.0 0.0 0.0 274,075.1 295,000.0 324,000.0 324,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 55 00 55 01 55 02 141.6 საბიუჯეტო სახსრები მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა 50 00 2018 წლის გეგმა სულ ჯამი 47 03 49 00 2017 წლის ფაქტი საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა 195 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა ხარჯები 239,075.1 ვალდებულებების კლება კოდი დასახელება 55 03 საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები 55 04 ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 55 04 01 ავტონომიური რესპუბლიკებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები 55 04 02 ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 55 05 საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი 55 06 საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 55 07 წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი ხარჯები ხარჯები ხარჯები ვალდებულებების კლება 55 08 საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 55 09 მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი 55 10 საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა 55 11 საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება 55 12 დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 260,000.0 284,000.0 284,000.0 0.0 0.0 35,000.0 35,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 8,324.4 17,000.0 9,600.0 9,600.0 0.0 0.0 8,324.4 17,000.0 9,600.0 9,600.0 0.0 0.0 941,967.4 768,000.0 28,700.0 28,700.0 0.0 0.0 941,817.4 768,000.0 28,700.0 28,700.0 0.0 0.0 150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,500.0 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 8,500.0 8,000.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 933,467.4 760,000.0 20,700.0 20,700.0 0.0 0.0 933,317.4 760,000.0 20,700.0 20,700.0 0.0 0.0 150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 0.0 50,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 0.0 6,690.5 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 6,690.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 260,000.0 280,000.0 280,000.0 0.0 0.0 0.0 260,000.0 280,000.0 280,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 51.2 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 51.2 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 598.5 757.0 670.0 670.0 0.0 0.0 598.5 757.0 670.0 670.0 0.0 0.0 0.0 80,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 0.0 80,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 196 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა 104,450.1 ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 55 13 55 13 01 55 13 02 დასახელება სულ ჯამი საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 54,219.7 199,341.1 3,256.1 10,195.0 185,890.0 24,547.8 23,119.7 13,451.1 3,256.1 10,195.0 0.0 79,902.3 31,100.0 185,890.0 0.0 0.0 185,890.0 19,275.1 19,415.0 23,550.0 2,300.0 2,850.0 18,400.0 ხარჯები 9,972.3 9,415.0 5,150.0 2,300.0 2,850.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 9,302.9 10,000.0 18,400.0 0.0 0.0 18,400.0 15,291.9 21,704.7 14,991.1 956.1 4,345.0 9,690.0 ხარჯები 1,551.2 11,604.7 5,301.1 956.1 4,345.0 0.0 დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახდელები ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია - III ფაზა (EU, KfW) KfW - ბათუმში კომუნალური ინფრასტრუქტურის დაწესებულებათა რეაბილიტაცია - IV ფაზა (KfW) ფინანსური აქტივების ზრდა 13,740.7 10,100.0 9,690.0 0.0 0.0 9,690.0 55 13 03 აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD) 0.0 4,000.0 3,000.0 0.0 0.0 3,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 4,000.0 3,000.0 0.0 0.0 3,000.0 55 13 04 ბათუმის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) 0.0 9,100.0 7,800.0 0.0 3,000.0 4,800.0 ხარჯები 0.0 2,100.0 3,000.0 0.0 3,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 7,000.0 4,800.0 0.0 0.0 4,800.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 65,000.0 0.0 0.0 20,000.0 0.0 0.0 20,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 20,000.0 0.0 0.0 20,000.0 ორმხრივი, რეგიონალური და რეგიონთაშორისი პროექტები (GIZ) 7.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 12.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 12.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 69,863.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,004.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 56,858.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 15,726.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 15,726.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,892.5 1,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 55 13 05 თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) 55 13 06 თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II- ელექტრო) (ADB) 55 13 07 თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) ფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა 55 13 08 ხარჯები 55 13 09 KfW-ის ადგილობრივი ოფისის საოპერაციო ხარჯების თანადაფინანსება (KfW) 55 13 10 თბილისის ავტობუსების პროექტი (E5P, EBRD) ხარჯები 55 14 ფიზიკურ პირებზე უცხოურ ვალუტაში გაცემული საბანკო სესხების ეროვნულ ვალუტაში კონვერტირების ხელშეწყობის ღონისძიებები ხარჯები 56 00 საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატი 197 2019 წლის პროექტი 2017 წლის ფაქტი 2018 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა 38.0 ხარჯები კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 57 00 სსიპ - დეპოზიტების დაზღვევის სააგენტო ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 58 00 კრედიტი 35.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,866.6 1,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,338.9 1,340.0 0.0 0.0 0.0 0.0 25.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 87.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 78.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 46.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,164.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 39.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 1,161.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 983.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - საქართველოს ეროვნული საინვესტიციო სააგენტო 197.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 38.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 195.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 106.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 1.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 108.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 108.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 502.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 501.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 329.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი "საქპატენტი" ხარჯები 61 00 გრანტი 8.9 არაფინანსური აქტივების ზრდა 60 00 საბიუჯეტო სახსრები სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური შრომის ანაზღაურება 59 00 სულ ჯამი სსიპ - ტექნოლოგიური ინსტიტუტი ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 198 თავი VII ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები მუხლი 17. ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები განისაზღვროს 28 700.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათასი ლარი ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების დასახელება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი სულ ტრანსფერი მიზნობრივი ტრანსფერი დელეგირებული უფლებამოსილების განსახორციელებლად* 8,000.0 სპეციალური ტრანსფერი 8,000.0 460.0 460.0 აჟარის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი ქობულეთის მუნიციპალიტეტი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი ქედის მუნიციპალიტეტი შუახევის მუნიციპალიტეტი 1,108.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 30.0 ხულოს მუნიციპალიტეტი ახმეტის მუნიციპალიტეტი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი თელავის მუნიციპალიტეტი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 0.0 135.0 160.0 185.0 285.0 220.0 135.0 160.0 185.0 285.0 220.0 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი ყვარლის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 210.0 145.0 135.0 235.0 232.0 150.0 210.0 145.0 135.0 235.0 232.0 150.0 წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი ვანის მუნიციპალიტეტი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 170.0 128.0 145.0 240.0 160.0 187.0 170.0 128.0 145.0 240.0 160.0 187.0 საჩხერის მუნიციპალიტეტი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი ხონის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი აბაშის მუნიციპალიტეტი 190.0 138.0 160.0 260.0 350.0 147.0 190.0 138.0 160.0 260.0 350.0 147.0 მარტვილის მუნიციპალიტეტი მესტიის მუნიციპალიტეტი 155.0 125.0 155.0 125.0 1,078.0 199 ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების დასახელება სენაკის მუნიციპალიტეტი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი ხობის მუნიციპალიტეტი გორის მუნიციპალიტეტი 195.0 172.0 183.0 210.0 303.0 მიზნობრივი ტრანსფერი დელეგირებული უფლებამოსილების განსახორციელებლად* 195.0 172.0 183.0 210.0 303.0 ქურთის მუნიციპალიტეტი ერედვის მუნიციპალიტეტი კასპის მუნიციპალიტეტი ქარელის მუნიციპალიტეტი თიღვის მუნიციპალიტეტი ხაშურის მუნიციპალიტეტი 2,125.0 1,970.0 175.0 213.0 1,566.0 225.0 90.0 45.0 175.0 213.0 30.0 225.0 ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი ბოლნისის მუნიციპალიტეტი გარდაბნის მუნიციპალიტეტი დმანისის მუნიციპალიტეტი თეთრი წყაროს მუნიციპალიტეტი მარნეულის მუნიციპალიტეტი 500.0 305.0 260.0 130.0 217.0 250.0 500.0 305.0 260.0 130.0 217.0 250.0 წალკის მუნიციპალიტეტი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი ადიგენის მუნიციპალიტეტი ასპინძის მუნიციპალიტეტი 109.0 220.0 253.0 183.0 137.0 126.0 109.0 220.0 253.0 183.0 137.0 126.0 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი ახალციხის მუნიციპალიტეტი ბორჯომის მუნიციპალიტეტი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი ახალგორის მუნიციპალიტეტი დუშეთის მუნიციპალიტეტი თიანეთის მუნიციპალიტეტი 215.0 270.0 190.0 165.0 2,416.0 107.0 136.0 215.0 270.0 190.0 165.0 90.0 107.0 136.0 მცხეთის მუნიციპალიტეტი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი ლენტეხის მუნიციპალიტეტი ონის მუნიციპალიტეტი ცაგერის მუნიციპალიტეტი 368.0 85.0 140.0 105.0 103.0 158.0 368.0 85.0 140.0 105.0 103.0 158.0 28,700.0 11,800.0 სულ სულ ტრანსფერი სპეციალური ტრანსფერი 2,035.0 1,925.0 1,536.0 2,326.0 16,900.0 შენიშვნა (*): დელეგირებულ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“, „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“, „სამხედრო სარეზერვო სამსახურის შესახებ“, „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა შესახებ“, „სამშობლოს დაცვისას დაღუპულთა და ომის შემდეგ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის უკვდავყოფის შესახებ“, „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ და სხვა საქართველოს კანონებით განსაზღვრული უფლებამოსილებებით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა დაფინანსება. 200 მუხლი 18. მუნიციპალიტეტის კუთვნილი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების წესი „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის“ 71-ე და 1145-ე მუხლების შესაბამისად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული მაჩვენებლი განისაზღვროს ცხრილის შესაბამისად: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი ქობულეთის მუნიციპალიტეტი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი ქედის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება 50.01% 5.07% 0.98% 0.68% 0.65% შუახევის მუნიციპალიტეტი ხულოს მუნიციპალიტეტი ახმეტის მუნიციპალიტეტი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი თელავის მუნიციპალიტეტი 0.03% 0.23% 0.70% 0.91% 0.15% 1.42% ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი ყვარლის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 0.93% 0.83% 0.40% 0.43% 3.48% 0.79% ტყიბულის მუნიციპალიტეტი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი ვანის მუნიციპალიტეტი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.38% 0.83% 0.54% 0.67% 0.93% 0.81% სამტრედიის მუნიციპალიტეტი საჩხერის მუნიციპალიტეტი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი ხონის მუნიციპალიტეტი ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 0.74% 1.03% 0.52% 0.69% 0.36% 2.42% აბაშის მუნიციპალიტეტი მარტვილის მუნიციპალიტეტი მესტიის მუნიციპალიტეტი სენაკის მუნიციპალიტეტი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.57% 0.80% 0.35% 0.69% 0.55% 0.63% ხობის მუნიციპალიტეტი გორის მუნიციპალიტეტი კასპის მუნიციპალიტეტი ქარელის მუნიციპალიტეტი 0.34% 3.01% 0.60% 0.95% მუნიციპალიტეტების დასახელება 201 ხაშურის მუნიციპალიტეტი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი ბოლნისის მუნიციპალიტეტი გარდაბნის მუნიციპალიტეტი დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება 1.04% 2.28% 0.09% 0.20% დმანისის მუნიციპალიტეტი თეთრი წყაროს მუნიციპალიტეტი მარნეულის მუნიციპალიტეტი წალკის მუნიციპალიტეტი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 0.52% 0.53% 1.23% 0.15% 0.74% 1.41% ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი ადიგენის მუნიციპალიტეტი ასპინძის მუნიციპალიტეტი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი ახალციხის მუნიციპალიტეტი ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.32% 0.45% 0.07% 0.07% 0.91% 0.10% ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი დუშეთის მუნიციპალიტეტი თიანეთის მუნიციპალიტეტი მცხეთის მუნიციპალიტეტი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.29% 0.51% 0.44% 0.44% 0.01% 0.73% ლენტეხის მუნიციპალიტეტი ონის მუნიციპალიტეტი ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.36% 0.39% 0.62% მუნიციპალიტეტების დასახელება 202 თავი VIII მარეგულირებელი ნორმები მუხლი 19. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების განკარგვა ამ კანონით დამტკიცებული საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების – „55 01 – საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „55 02 – საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „55 03 – საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები“, „55 04 – ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები“, „55 10 – საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა“, „55 11 – საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება“ და „55 13 – დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო სახელმწიფოებრივი გადასახდელები“ – საბიუჯეტო სახსრების განკარგვა განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ. მუხლი 20. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფონდები 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დაფინანსების მიზნით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 50 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი 5 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მათი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 280 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 3. საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროცედურების და კრიტერიუმების შესაბამისად შერჩეული მუნიციპალური და რეგიონული პროექტების დასაფინანსებლად საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხა გამოიყოფა მხოლოდ მუნიციპალიტეტის მიერ თანადაფინანსების შემთხვევაში. 4. მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი განისაზღვროს 20 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 5. წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი განისაზღვროს 20 000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ ხაზინის ერთიანი ანგარიშიდან, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, იძულებით ჩამოჭრილი თანხები ასახოს წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდით გათვალისწინებულ ასიგნებებში. 6. საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ან/და საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე წინადადებებს საბიუჯეტო ორგანიზაციების, აგრეთვე თვითმმართველი ერთეულებისა და ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოების მოთხოვნის საფუძველზე საქართველოს პრემიერ-მინისტრს ან საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 21. დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ამ კანონით დამტკიცებული საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების – „55 12 დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება“ პროგრამული კოდის ფარგლებში გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე , საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესით. 203 მუხლი 22. დავალიანებების დაფარვა წინა წლებში წარმოქმნილი ფაქტობრივი დავალიანებების დასაფარავად საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფმა საბიუჯეტო ორგანიზაციებმა შესაძლებელია გამოიყენონ 2019 წელს მათთვის გამოყოფილი ასიგნებები იმ პირობით, რომ არ დაიშვება ახალი დავალიანების დაგროვება, რისთვისაც მთელი პასუხისმგებლობა ეკისრებათ აღნიშნულ ორგანიზაციებს. მუხლი 23. სახელმწიფო ვალი 1. სახელმწიფო საგარეო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვისათვის საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულია 1 230 000.0 ათასი ლარი: ა) ძირითადი თანხის დაფარვა – 890 000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ა.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 225 000.0 ათასი ლარი; ა.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 665 000.0 ათასი ლარი; ბ) პროცენტის გადახდა – 340 000 ათასი ლარი, მათ შორის: ბ.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 57 720.0 ათასი ლარი; ბ.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის –194 800.0 ათასი ლარი; ბ.გ) სახელმწიფოს მიერ საგარეო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით წარმოქმნილი ვალდებულებების მომსახურებისათვის – 87 480.0 ათასი ლარი. 2. უფლება მიეცეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, ამ კანონით საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში, კრედიტორი ქვეყნის მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით, განახორციელოს საქართველოს იურიდიული პირებისათვის აღნიშნული სახსრებიდან თანხების ანაზღაურება ან შესაბამისი პროგრამების დაფინანსება ამ იურიდიული პირების მიერ კრედიტორი ქვეყნისათვის საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ანგარიშში პროდუქციის რეალიზაციისათვის და მომსახურების გაწევისათვის. 3. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად, საქართველოს ეროვნული ბანკისთვის გადასახდელი პროცენტის მოცულობა განისაზღვროს 3 5 3 5 0 . 0 ათასი ლარით (დაზუსტდება საქართველოს მთვრობასა და საქართველოს ეროვნულ ბანკს შორის დამატებითი შეთანხმების საფუძველზე), ხოლო დასაფარავი ძირითადი თანხის მოცულობა – 40 000.0 ათასი ლარით. 4. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ 2018 წლის 15 მარტს გამოშვებული 280 846.0 ათასი ლარის სახელმწიფო ობლიგაციების განახლება და 40 000.0 ათასი ლარის ფასიანი ქაღალდების გადაფორმება სახელმწიფო ობლიგაციებად ღია ბაზრის ოპერაციებისათვის. 5. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით საშინაო ვალდებულებების ცვლილება განისაზღვროს არაუმეტეს 500 000.0 ათასი ლარის ზრდით. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვება განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების დაფარვის აღრიცხვა განახორციელოს ბიუჯეტის შემოსულობების შესაბამისი მუხლის შემცირებით. 6. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო უფლებამოსილია სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვების ნაცვლად გამოიყენოს ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთი. ამასთანავე, სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით მიღებული სახსრების წმინდა მოცულობა და მათი გამოშვების ნაცვლად ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთის გამოყენება ჯამურად არ უნდა აღემატებოდეს 500 000.0 ათას ლარს. 204 მუხლი 24. საჯარო დაწესებულებაში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურება 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის განმკარგავ საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; 2. 2019 წელს საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულთა შრომის ანაზღაურების განსაზღვრის მიზნებისათვის საბაზო თანამდებობრივი სარგო განისაზღვროს 1000 ლარის ოდენობით. 3. 2019 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფი საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანომდებლობით განსაზღვრული ფულადი ჯილდო, დანამატი და სხვა ანაზღაურება გაიცეს მათთვის შესაბამისი ბიუჯეტებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. 4. 2019 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებების მიერ მათთვის ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით დამტკიცებული ასიგნებების გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ საქართველოს მთავრობის თანხმობით, არაუმეტეს იმავე მუხლით დამტკიცებული ასიგნების 1/12-ისა. მუხლი 25. ადმინისტრაციული და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულთა რიცხოვნობის შეზღუდვა 1. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით და საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, დამხმარე ფუნქციების შესრულების მიზნით შრომით ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობასთან დაკავშირებული შეზღუდვიდან გამონაკლისი სახელმწიფო ბიუჯეტის საჯარო დაწესებულებებში დაიშვება საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით; მუნიციპალიტეტების შემთხვევაში, გარდა ქ. თბილისისა, განისაზღვრება მუნიციპალიტეტის საკრებულოსთან შეთანხმებით, ხოლო ქ. თბილისის და ავტონომიური რესპუბლიკების საჯარო დაწესებულებებში განისაზღვრება შესაბამის აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან შეთანხმებით. 3. არამუდმივი ამოცანების შესრულების მიზნით შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა საჭიროებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ ორგანოებთან შეთანხმებას იმ შემთხვევაში, თუ საჯარო დაწესებულებაში 30 დღეზე მეტი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირების რაოდენობა აღემატება შტატით გათვალისწინებულ ფაქტიურად დასაქმებულთა რიცხოვნობის 1%-ს, ხოლო იმ ორგანიზაციებში სადაც საშტატო რიცხოვნობის 1% შეადგენს 5 ერთეულზე ნაკლებს, შეთანხმებას საჭიროებს შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულთა რიცხოვნობა, რომელიც 5 ერთეულზე მეტია; მუხლი 26. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებები და შეზღუდვები „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი მაკრეკონომიკური პარამეტრების მაქსიმალური ზღვრების დაცვის მიზნით და ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის 1551-ე მუხლის საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილების გათვალისწინებით: ა) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია შეაჩეროს საქართველოს სამინისტროებისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული თანხების ფარგლებში გადახდის განხორციელება საბიუჯეტო კლასიფიკაციის კოდებისა და მუხლების მიხედვით. ბ) საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 31-ე მუხლით განსაზღვრული წესით წლიური ბიუჯეტის დაზუსტებისას საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტებისათვის გათვალისწინებული გადასახდელების მიმდინარე დანიშნულების ხარჯებში გადატანა დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით. გ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია განსაზღვროს შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) კოდების მიხედვით კლასიფიკატორის კოდები, რომელთა ფარგლებში შემსყიდველი ორგანიზაციების მიერ სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება საქართველოს მთავრობის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს. 205 დ) საქართველოს სამინისტროებმა ყოველი კვარტლის დასრულებიდან 10 დღის ვადაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარუდგინონ ინფორმაცია მათ მიერ და მათი კონტროლისადმი დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ, ამ კანონით მათთვის გათვალისწინებული საბიუჯეტო სახსრებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განხორციელებული ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის და ამ ეკონომიის შემდგომი გამოყენების თაობაზე. ე) საქართველოს სამინისტროებს მიეცეთ უფლება ამ პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ტენდერებიდან წარმოქმნილი ეკონომია მიმართონ ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებით; ვ) საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქართველოს მთავრობას წარუდგენს ამ მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ინფორმაციას. საქართველოს მთავრობის შესაბამისი გადაწყვეტილების საფუძველზე შესაძლებელია იმავე პუნქტით განსაზღვრული ეკონომიის ან მისი ნაწილის მიმართვა ამ კანონით გათვალისწინებულ საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებში, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. მუხლი 27. საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების შემოსულობათა ხარჯვა „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ბიუჯეტის მხარჯავი ერთეულების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების აღრიცხვისა და გამოყენების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 15 ოქტომბრის №835 ბრძანებულების შესაბამისად, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების ხარჯვა განხორციელდეს ადგილზე, შესაბამისი წარმომადგენლობისა და დაწესებულებისათვის ამ კანონით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. მუხლი 28. საქართველოს პარლამენტის მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება უფლება მიეცეს საქართველოს პარლამენტს, პარლამენტის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, ამ კანონით მისთვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში დააფინანსოს დაკრძალვასთან და სასაფლაოს მოწყობასთან დაკავშირებული ყველა ღონისძიება. მუხლი 29. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება 1. უფლება მიეცეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, 2018 წელს „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით გათვალისწინებული ასიგნებებით შესრულებული სამუშაოების დაფინანსება, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია შეიარაღებული ძალების აღმშენებლობისა და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების მიზნით სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. 2. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში და დაწესებული ლიმიტის ფარგლებში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ქვედანაყოფების (ერთეულების) მიერ შესასყიდ საქონელზე, სამუშაოსა და მომსახურებაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის იმავე აქტით განსაზღვრული სტრუქტურული ქვედანაყოფები (ერთეულები) ითვლებიან შემსყიდველ ორგანიზაციებად და აქვთ სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა. მუხლი 30. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 206 სისტემაში განსახორციელებელ ცალკეულ ღონისძიებებში გაგრძელდეს და, აუცილებლობის შემთხვევაში, შემოღებულ იქნეს ღონისძიებათა ნაწილის ანაზღაურება მოსახლეობის მიერ თანაგადახდის პრინციპით. თანაგადახდის წესს, ფორმასა და მოცულობას განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა. 2. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამებისათვის − „მოსახლეობის სოციალური დაცვა“, „მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა“, „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა და კონტროლი“, „სამკურნალო საშუალებების ხარისხის სახელმწიფო კონტროლი“, „სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“, „შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა“ − გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელ ღონისძიებათა დაფინანსების, თანადაფინანსების, ანგარიშსწორების წესებსა და ძირითად პრინციპებს განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 3. „მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის“ ფარგლებში გაიცეს სახელმწიფო პენსია და სახელმწიფო კომპენსაცია. 4. ასაკით პენსიონერისათვის სახელმწიფო პენსიის ოდენობა განისაზღვროს 200 ლარით. 5. „მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარების“ ფარგლებში: ა) გაიცეს „სოციალური პაკეტი“ „სოციალური პაკეტის განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 23 ივლისის №279 დადგენილებით დამტკიცებული წესითა და პირობებით; ბ) გაიცეს საყოფაცხოვრებო სუბსიდია „სოციალური შეღავათების მონეტიზაციის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 11 იანვრის №4 დადგენილების შესაბამისად; გ) გაგრძელდეს „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით გათვალისწინებული საარსებო შემწეობისა და რეინტეგრაციის შემწეობის ანაზღაურების გაცემა საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით; დ) გაგრძელდეს დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების გაცემა: ერთ დევნილზე, ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირზე გასაცემი ყოველთვიური შემწეობა განისაზღვროს 45 ლარით; ე) გაგრძელდეს ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო და დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარებების გაცემა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით; ვ) დაფინანსდეს დახმარება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული წესითა და პირობებით; ზ) დაფინანსდეს ამ პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო ღონისძიება; თ) დაფინანსდეს საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა ღონისძიებები. 6. უფლება მიეცეს საქართველოს მთავრობას, განსაზღვროს 2018 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის ის სახელმწიფო პროგრამები/მათი ღონისძიებები/მოცულობები, რომელთა განხორციელებაც უწყვეტად გაგრძელდება 2019 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელი 2019 წლის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცებამდე და ამ პროგრამებით გათვალისწინებული მიმწოდებლების გამოვლენამდე „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ან ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით. 7. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში ამ კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და მათი კომპონენტების დამტკიცებამდე ან/და „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესრულებამდე ან ვაუჩერის პირობების შესაბამისად, შესაბამისი მიმწოდებლების გამოვლენამდე გაგრძელდეს 2018 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამებით განსაზღვრული ის ღონისძიებები, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, და ხელშეკრულებები გაფორმდეს იმავე მიმწოდებლებთან, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იქნა განსაზღვრული; ამასთანავე, აღნიშნულის შესახებ ეცნობოთ საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტს და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს. 8. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2018 წელს შესრულებული 207 სამუშაოები დაფინანსდეს ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 9. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2018 წელს გაცემული ვაუჩერები (შესაბამისი ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით) და „რეფერალური მომსახურების“ სახელმწიფო პროგრამის „სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტების რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთათვის და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების გაწევის“ კომპონენტის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც ვერ დაფინანსდა 2018 წელს, დაფინანსდეს ამ კანონით შესაბამისი პროგრამებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. 10. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 02 − იმუნიზაცია“ ფარგლებში ვაქცინების, შპრიცების, მალარიის სამკურნალო მედიკამენტებისა და ცივი ჯაჭვის აღჭურვილობების შესყიდვა განხორციელდეს გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, გამარტივებული შესყიდვით, ხოლო იმ ვაქცინების, შპრიცების, მალარიის სამკურნალო მედიკამენტების და ცივი ჯაჭვის აღჭურვილობების შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით − „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 11. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის „საქართველოში ყველა ფორმის ტუბერკულოზის ხარისხიან დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე უნივერსალური ხელმისაწვდომობის მდგრადობის პროგრამის“ (GEO-T-NCDC) ღონისძიებებისათვის და პროგრამული კოდის „35 03 02 07 – აივ ინფექცია/შიდსის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის „საქართველოში აივ ინფექციის/შიდსის პრევენციის, მკურნალობისა და მოვლის ღონისძიებების გაძლიერებისა და მდგრადობის უზრუნველყოფის პროგრამის“ (GEO-H-NCDC) ღონისძიებებისთვის ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, მათ შორის, აივ ინფექცია/შიდსის და ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი რიგის და მეორე რიგის მედიკამენტების შეძენა ამ კანონით გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში, გახორციელდეს აივ ინფექცია/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვების მექანიზმისა და აგენტების, მათ შორის შესყიდვის ელექტრონული პლატფორმის გამოყენებით; ხოლო იმ ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვის მექანიზმისა და აგენტების საშუალებით, – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 12. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამული კოდის 27 03 02 06 – „ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეები ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვაში ხელშეწყობის მიზნით, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვის შემთხვევაში, ამბულატორიული მკურნალობის მთელი კურსის განმავლობაში იღებენ სოციალურ დახმარებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. 13. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში სასწრაფო დახმარების ფუნქციონირებისათვის საჭირო ღონისძიებები დაფინანსდეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 14. დევნილთა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობის (სადაც დევნილი სახელმწიფოს მიერ იქნა განსახლებული და რომელიც საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში დაფიქსირებული იყო, როგორც დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლების ობიექტი, ასევე სადაც სამინისტრო ახორციელებდა ადმინისტრაციის, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური მომსახურების ხარჯების (მათ შორის, ობიექტებში განსახლებულ დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა მიერ მოხმარებული წყლის, ნარჩენების გატანის, ასენიზაციისა და დეზინფექცია-დერატიზაციის, განსახლების ობიექტებში მომსახურებისა და მიმდინარე შეკეთების სხვა ხარჯები) ანაზღაურებას) ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება ერთ დევნილზე განისაზღვროს თვეში 2 ლარით. აღნიშნული დაფინანსება განხორციელდეს სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესაბამისად. ხელშეკრულების პირობებს და მის გასაფორმებლად საჭირო დოკუმენტაციას ადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. 208 მუხლი 31. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურება 1. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობისათვის (აბონენტებისათვის) ბუნებრივი აირის მოხმარებაზე 2018 წლის 1 დეკემბრიდან 2019 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2019 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში განისაზღვროს შეღავათი თითოეულ აბონენტზე თვეში 700 მ3-ის (მაისსა და ოქტომბერში – 350 მ3-ის) ოდენობით. ამასთანავე, აბონენტებს მიეცეთ შესაძლებლობა, აღნიშნული პერიოდების შესაბამის საანგარიშო თვეში გამოუყენებელი შეღავათით ისარგებლონ მომდევნო თვეში, კერძოდ, 2018 წლის 1 დეკემბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2019 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2019 წლის 16 მაისს, 2019 წლის 15 ოქტომბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2020 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2020 წლის 16 მაისს. 2. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანია ვალდებულია ამ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად შეღავათით მოსარგებლე აბონენტების სააღრიცხვო ბარათებზე ყოველი თვის დასაწყისში ასახოს შეღავათის შესაბამისი ლიმიტი და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათი. 3. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანიის მიერ წარმოდგენილი და მუნიციპალიტეტების გამგეობების მიერ სათანადოდ დამოწმებული შესაბამისი ანგარიშების მიხედვით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ აანაზღაუროს 2018 წლის 1 დეკემბრიდან 2019 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2019 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის (აბონენტების) მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ლიმიტის და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათის ფარგლებში ფაქტობრივად მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულება. მუხლი 32. ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 2019 წლის განმავლობაში ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის – სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი უფლებამოსილია ამ კანონით ადმინისტრაციისათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან თავისი გადაწყვეტილების საფუძველზე გასცეს ერთჯერადი დახმარებები. მუხლი 33. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები უფლება მიეცეს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს, პროგრამული კოდის 26 02 02 „ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა“ ფარგლებში 2018 წელს მიღებული საქონლისა და მომსახურების დაფინანსება განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. მუხლი 34. საქართველოს განსახორციელებელი ღონისძიებები საერთო სასამართლოების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით ამ კანონის მე-16 მუხლით საქართველოს საერთო სასამართლოებისათვის განსაზღვრული მომუშავეთა რიცხოვნობა არ ზღუდავს კანონით დადგენილი წესით საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეების და მათთან დაკავშირებული თანამშრომლების (თანაშემწე, რეფერენტი და სხვა) დანიშვნას. 209 მუხლი ღონისძიებები 35. ზოგიერთი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ განსახორციელებელი 1. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებს დაევალოთ მათ მიერ 2019 წელს მობილიზებული კანონმდებლობით ნებადართული (საკუთარი) შემოსავლების არანაკლებ 10%-ის მიმართვა სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესრულების მიზნით შესაბამისმა უწყებებმა სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების მიმართვა განახორციელონ ყოველი კვარტლის ბოლო სამუშაო დღეს, გადარიცხვის დღისათვის კვარტალში მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10%-ის ოდენობით. 3. ამ მუხლით გათვალისწინებული დებულებები არ ვრცელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ მიღებულ გრანტებზე, ასევე იმ შემოსავლებზე, რომელსაც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იღებს კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს სისტემაში შემავალი სხვა საჯარო სამართლის იურიდიული პირისგან. 210 თავი IX დასკვნითი დებულებანი მუხლი 36. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი ამოქმედდეს 2019 წლის 1 იანვრიდან. 2. ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქართველოს 2018 წლის 13 დეკემბრის კანონი „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 22.12.2017, სარეგისტრაციო კოდი: 190020010.05.001.018695). საქართველოს პრეზიდენტი ქუთაისი, 2018 წლის N გიორგი მარგველაშვილი დეკემბერი 211

განმარტებითი ბარათი „საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის პროექტზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი საქართველოს კონსტიტუციის 93-ე მუხლით დაკისრებული ვალდებულება; ბ) კანონპროექტის მიზანი 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობებისა და გადასახდელების დამტკიცება; გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი კანონპროექტის მიხედვით განისაზღვრება 2019 წლის განმავლობაში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მაჩვენებლები. 2019 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტი მთლიანად ემსახურება სამთავრობო პროგრამის - „თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა“ შესრულებას, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს მოსახლეობის სოციალური დაცვა და ქვეყნის ეკონომიკური განვითარება. პროექტის ძირითადი პარამეტრების შემუშავებისას გათვალისწინებულია საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან არსებული პროგრამის (EFF-გაფართოებული დაფინანსების მექანიზმი) ძირითადი პრინციპები, რაც გულისხმობს მიმდინარე ხარჯების ზრდის შეზღუდვას, საბიუჯეტო დეფიციტის ეტაპობრივ შემცირებას და არსებული რესურსის მიმართვას ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად. აღსანიშნავია რომ პროგრამის ფარგლებში აღებული ვალდებულებების შესრულებამ შესაძლებლობა მოგვცა სატრანზიტო და ტურისტული პროტენციალის გაზრდის მიზნით საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებიდან მოგვეზიდა მნიშვნელოვანი რესურსები, რომელთა ათვისება გათვალისწინებულია ჩვენს საშუალოვადიან ბიუჯეტში და ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტში (2019-2022). ძირითადი მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები მთლიანი შიდა პროდუქტი 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის შემუშავებისას მხედველობაში იქნა მიღებული ქვეყნის ეკონომიკის ზრდის მაჩვენებელი მიმდინარე წლის განვლილ პერიოდში და მომავალი წლისთვის სხვადასხვა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების პროგნოზები როგორც საქართველოს, ასევე რეგიონის ქვეყნების ეკონომიკური ტენდენციების შესახებ. მიმდინარე წელს ეკონომიკაში მიმდინარე ტენდენციებთან დაკავშირებით ინფორმაცია ვრცლად არის წარმოდგენილი სახელმწიფო ბიუჯეტის თანდართულ მასალებში (2018 წლის ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობა). აღსანიშნავია, 2018 წლის ბიუჯეტი დაგეგმილია ეკონომიკური ზრდის 4,5%-იან მაჩვენებელზე, თუმცა სტატისტიკის სამსახურის წინასწარი მონაცემებით მიმდინარე II კვარტალში ეკონომიკურმა ზრდამ შეადგინა 5,5%, ხოლო მშპ-ს დეფლატორმა 4,8%. 6 თვის მონაცემების მიხედვით ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი შეადგენს 5,4%-ს. მიმდინარე წლის აგვისტოში საქართველოში იმყოფებოდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისია, რომელთან ერთადაც გაანალიზებულ იქნა ეკონომიკური ზრდის ტენდენციები საქართველოსა და რეგიონის ქვეყნებში, რის შემდგომაც ფონდამ ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 2018 წელს გაზარდა 5,5%-მდე, ხოლო 2019 წლისთვის 4,8%-ით განსაზღვრა. საქართველოს ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი გაზარდეს სხვა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმაც. მიუხედავად პოზიტიური ტენდენციებისა, მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული ბიუჯეტის დაგეგმვა განხორციელდეს შედარებით კონსერვატიულ პროგნოზებზე, ვინაიდან ზოგიერთ ჩვენს სავაჭრო პარტნიორი ქვეყნის ეკონომიკაში მიმდინარე ტენდენციებმა შესაძლებელია უარყოფითი გავლენა იქონიოს ჩვენს საგარეო მოთხოვნაზე, რაც რა თქმა უნდა უარყოფითად აისახება ჩვენი საქონლისა და მომსახურების ექსპორტზე. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 2018 წელს 4,5%-იდან გაიზარდა 5%, ხოლო 2019 წლის პროგნოზი განისაზღვრა 4,5%-ით. მომდევნო წლებში ეტაპობრივად იზრდება ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი და 2020 წელს შეადგენს 5,0%-ს, 2021 წელს 5,5%-ს, ხოლო 2022 წელს 6,0%-ს. მშპ-ის დეფლატორის პროგნოზი 2018 წელს შეადგენს 4.5%-ს, 2019 წელს 3,5%-ს, ხოლო მომდევნო წლებში განსაზღვრულია 3,0%-ის ოდენობით. რაც შეეხება ინფლაციის მაჩვენებელს, აღნიშნული პროგნოზირებულია საქართველოს ეროვნული ბანკის მიზნობრივი ინფლაციის ფარგლებში და შეადგენს 3,0%-ს. მაკროეკონომიკური მაჩვენებლებიდან გამომდინარე, იზრდება 2018 წლის ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელიც და შეადგენს 41,7 მლრდ ლარს. 2019 წლის ნომინალური მშპ-ს მოცულობა 45.1 მლრდ ლარს შეადგენს, ხოლო 2022 წლისთვის პროგნოზირებულია მისი გაზრდა 57,9 მლრდ ლარამდე. საგადასახადო შემოსავლები არსებული მაკროეკონომიკური პროგნოზების გათვალისწინებით, 2018 წელს მოსალოდნელია საგადასახადო შემოსავლების გადაჭარბებით შესრულება, შესაბამისად, განახლებული პროგნოზი შეადგენს 10 500,0 მლნ ლარს. 2018 წლის განახლებული პროგნოზიდან არის გაანგარიშებული 2019 წლის მაჩვენებელიც, რომელიც მშპ-ს 24,8%-ია და ნომინალურ გამოხატულებაში შეადგენს 11 200,0 მლნ ლარს, მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 3 365.0 მლნ ლარით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 3 115,0 მლნ ლარს, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკების წილი 250,0 მლნ ლარს; გაანგარიშებაში გათვალისწინებულია რომ მიმდინარე წელს საშემოსავლო გადასახადი გადაჭარბებით შესრულდება და მიაღწევს 3 200,0 მლნ ლარს. აღნიშნული მაჩვენებლის და 2019 წელს ნომინალური ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით არის გაანგარიშებული საშემოსავლო გადასახადის 2019 წლის პროგნოზი, ასევე გათვალისწინებულია საპენსიო რეფორმის და მიმდინარე წლის მცირე ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით საგადასახადო კოდექსში შესული ცვლილების (1%-იანი გადასახადი მცირე ბიზნესისთვის) ეფექტი.  მოგების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 786.0 მლნ ლარით; გაანგარიშებაში გათვალისწინებულია რომ მიმდინარე წელს მოგების გადასახადი გადაჭარბებით შესრულდება და გადააჭარბებს 720,0 მლნ ლარს. აღნიშნული მაჩვენებლის და 2018 წელს ნომინალური ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით არის გაანგარიშებული საშემოსავლო გადასახადის 2019 წლის პროგნოზი, ასევე გათვალისწინებულია BP-ის მიერ მოგების გადასახადის სახით გადასახდელი თანხის ზრდა (ახალი ნავთობსადენის აშენებიდან გამომდინარე) და მიმდინარე წლის საგადასახადო კოდექსში შესული ცვლილების (სსიპ-ების და ა(ა)იპ-ების გათავისუფლება მოგების გადასახადისგან) ეფექტი.  დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 4 482.0 მლნ ლარით; 2 გაანგარიშებაში გათვალისწინებულია რომ მიმდინარე წელს დღგ გადაჭარბებით შესრულდება და გადააჭარბებს 4 500,0 მლნ ლარს. აღნიშნული მაჩვენებლის და 2019 წელს ნომინალური ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით არის გაანგარიშებული დღგ-ს 2019 წლის პროგნოზი, ასევე გათვალისწინებულია იმპორტის ზრდა 10,0%-მდე. აღსანიშნავია, რომ 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტთან ერთად საბიუჯეტო კოდექსში და ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსში წარმოდგენილი ცვლილებების მიხედვით, გათანაბრებითი ტრანსფერის და საშემოსავლო გადასახადის ნაცვლად მუნიციპალიტეტებში მიიმართება დღგ-ს 19,0%, რისი გათვალისწინებითაც წინა წლებისგან განსხვავებით დღგ-ს მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიმართება მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტებში, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში დაგეგმილი ცვლილებებით გათვალისწინებული ფორმულის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით დღგ-ს მთლიანი მოცულობიდან სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 4 036,0 მლნ ლარს, ხოლო მუნიციპალიტეტების წილი 946,0 მლნ ლარს;  აქციზის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 1 505.0 მლნ ლარის ოდენობით;  იმპორტის გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 83.0 მლნ ლარით;  სხვა გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 40.0 მლნ ლარით; ამასთან, 2019 წელს აქტიურად გაგრძელდება წინა წლებში წარმოქმნილი ზედმეტად გადახდილი გადასახადების (ძირითადად დღგ) დაბრუნების პროცესი და მოსალოდნელია რომ 2019 წელს დაბრუნდება 400,0 მლნ ლარზე მეტი. საბიუჯეტო დეფიციტი საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული დეფიციტი (რომელიც ეყრდნობა GFSM 2001 კლასიფიკაციას) 2019 წელს ნაერთი ბიუჯეტისათვის შეადგენს მშპ-თან მიმართებაში 1.8%-ს, საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან არსებული პროგრამის ფარლებში ფისკალური ჩარჩოს ინდიკატორად გამოიყენება მოდიფიცირებული დეფიციტი, რომელიც GFSM 2001 კლასიფიკაციისგან განსხვავებით ფინანსური აქტივებით განხორციელებულ ოპერაციებსაც განიხილავს, როგორც დეფიციტის ფორმირების წყაროს. აღნიშნული მეთოდოლოგიის თანახმად, 2019 წლის დეფიციტი განისაზღვრება მშპ-თან მიმართებაში 2.6%-ის ფარგლებში ხოლო 2020 წლიდან შემცირდება 2.5%მდე. ამასთან, აღსანიშნავია რომ დამატებით მიმდინარეობს მუშაობა საბიუჯეტო კლასიფიკაციის დახვეწასა და GFSM 2014 მეთოდოლოგიის შესაბამისად ჩამოყალიბებაზე, რომელიც უნდა დასრულდეს მიმდინარე წლის ბოლომდე და ახალ კლასიფიკაციაში უფრო მკაფიოდ იქნება გაწერილი რა შემთხვევაში იქნება შესაძლებელი სახაზინო ოპერაციების ასახვა ფინასნური აქტივების ზრდის მუხლში. 2019 წლის ბიუჯეტის პროექტით პირველად მოხდა საქართველოს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის პარამეტრების განსაზღვრა, რაც ნაერთ ბიუჯეტთან ერთად ასევე ითვალისწინებს სახელმწიფო ორგანოების მიერ დაფუძნებული სსიპ-ების და ა(ა)იპ-ების კანონმდებლობით ნებადართული შემოსავლებიდან განხორციელებული ოპერაციების შედეგებს. საქართველოს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფით მთლიანი სალდო პროგნოზირებულია 942,0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 2.1%-ია. IMF-თან არსებული პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული მეთოდოლოგიის მიხედვით აღნიშნული დეფიციტი შეადგენს მშპ-ის 2.8%-ს. 3 მიმდინარე და კაპიტალური ხარჯების ტენდენციები მიმდინარე ხარჯების ოპტიმიზაციის პროცესი კვლავ გრძელდება და პენსიების ზრდისთვის 200 მლნ ლარის გამოყოფის მიუხედავად, შენარჩუნებულია მიმდინარე ხარჯების კლებადი ტენდენცია, როგორც 2019 წელს, ასევე 2020-2022 წლებში, კერძოდ 2019 წელს მცირდება მშპ-ის 22.6%-მდე (2018 წელს 23.0%), ხოლო 2022 წლისათვის შემცირდება 21.0%-ზე დაბალ ნიშნულზე. პარალელურად მთავრობის საშუალოვადიან ჩარჩოში ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსებაზე მისამართი სახსრების მობილიზება ხორციელდება და ნაერთი ბიუჯეტიდან ამ მიმართულებით 8%-ზე მეტი მიიმართება. 2019 წელს კაპიტალური პროექტების დასაფინანსებლად ნაერთი ბიუჯეტიდან 3,6 მლრდ ლარზე მეტი მიიმართება. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები საქართველოს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების საპროგნოზო მაჩვენებელი 12 611.6 მლნ ლარით განისაზღვრა, მათ შორის:  შემოსავლები - 10 281.7 მლნ ლარი;  საგადასახადო შემოსავლები - 9 565.0 მლნ ლარი (მშპ-ს 21.4%), მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 3 115.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 6.9 პროცენტს შეადგენს;  მოგების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 786.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 1.7 პროცენტია;  დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 4 036.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 9.0 პროცენტს შეადგენს;  აქციზის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 1 505.0 მლნ ლარის ოდენობით, რაც მშპ-ის 3.4 პროცენტს შეადგენს;  იმპორტის გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 83.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 0.2 პროცენტს შეადგენს;  სხვა გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვრა 40.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ის 0.1 პროცენტს შეადგენს.  გრანტები - 266.7 მლნ ლარი, მათ შორის საბიუჯეტო გრანტები 120.2 მლნ ლარი, საინვესტიციო (ხარჯზე მიბმული) გრანტები 96.5 მლნ ლარი, ხოლო ბიუჯეტის პროექტის 35-ე მუხლის შესაბამისად სსიპ-ების მიერ მიღებული შემოსავლებიდან ბიუჯეტში გადმოსარიცხი გრანტები 50,0 მლნ ლარის ოდენობით;  სხვა შემოსავლები 450.0 მლნ ლარი.  არაფინანსური აქტივების კლების სახით მისაღები თანხების გეგმა განსაზღვრულია 60.0 მლნ ლარის ოდენობით;  ფინანსური აქტივების კლების მაჩვენებელი განისაზღვრა 110.0 მლნ ლარის ოდენობით;  ვალდებულებების ზრდის სახით მისაღები სახსრების გეგმა განსაზღვრულია 2 160.0 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის: 4  სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით ვალდებულებების ზრდა − 500.0 მლნ ლარის ოდენობით;  საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები – 105.0 მლნ ლარის ოდენობით;  აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები – 130.0 მლნ ლარის ოდენობით;  ევროკავშირის მაკროფინანსური დახმარების პროგრამიდან (MFA) (EU) მისაღები სახსრები – 60.0 მლნ ლარის ოდენობით;  საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და უცხო ქვეყნების მთავრობების მიერ საქართველოს მთავრობისათვის გამოსაყოფი გრძელვადიანი საინვესტიციო, შეღავათიანი კრედიტები − 1 365.0 მლნ ლარის ოდენობით. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ ბიუჯეტში სახელმწიფო ვალის დაფარვისთვის გათვალისწინებულია 930,0 მლნ ლარი, სახელმწიფო ვალის წმინდა ზრდა შეადგენს 1 230,0 მლნ ლარს. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები (ასიგნებები) სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები განისაზღვრა 12 729.7 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის: საბიუჯეტო სახსრები შეადგენს 11 268.2 მლნ ლარს, გრანტები - 96.5 მლნ ლარს, ხოლო კრედიტები 1 365.0 მლნ ლარს. სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების ჯამური მოცულობა შეადგენს 9 279.1 მლნ ლარს, მათ შორის:      შრომის ანაზღაურება - 1 473.8 მლნ ლარი; საქონელი და მომსახურება - 1 194.0 მლნ ლარი; პროცენტი - 624.0 მლნ ლარი; სუბსიდიები - 439.0 მლნ ლარი; გრანტები - 454.7 მლნ ლარი;   სოციალური უზრუნველყოფა - 3 773.1 მლნ ლარი; სხვა ხარჯები - 1 320.5 მლნ ლარი. აღნიშნული თანხიდან 280,0 მლნ ლარი გათვალისწინებულია რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდისთვის, 20,0 მლნ ლარი - მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდისთვის, 28,7 მლნ ლარი მუნიციპალიტეტების მიზნობრივი და სპეციალური ტრანსფერებისთვის, ხოლო 58,5 მლნ ლარი სსიპსაზოგადოებრივი მაუწყებლისათვის. აღნიშნულ თანხაში 202,1 მლნ ლარი გათვალისწინებულია კაპიტალური ხარჯებისთვის, ხოლო 1 118,4 მლნ ლარი მიმდინარე ხარჯებისთვის, რომელთა შესახებაც დეტალური ინფორმაცია მოცემულია პროექტის თანდართულ მასალებში. არაფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით გათვალისწინებულია 2 082.3 მლნ ლარი, ხოლო ფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით გამოყოფილია - 434.5 მლნ ლარი; არაფინანსური და ფინანსური აქტივების ზრდის მუხლების გარდა, კაპიტალური ხარჯებისთვის 202,1 მლნ ლარი გათვალისწინებულია სხვა ხარჯების მუხლში, ხოლო 300,0 მლნ ლარი გრანტების მუხლში, რისი გათვალისწინებითაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან კაპიტალური ხარჯების დასაფინანსებლად გამოყოფილი თანხა 3,0 მლრდ ლარს აღემატება, რაც ბიუჯეტის მთლიანი ასიგნებების 23,6%, ხოლო მიმდინარე და კაპიტალური ხარჯების მთლიანი მოცულობის 25,6%-ია. 5 ვალდებულებების კლება შეადგენს 933.9 მლნ ლარს, საიდანაც 893.8 მლნ ლარი მიმართული იქნება საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების დაფარვაზე, ხოლო 40.1 მლნ ლარი - საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების და დავალიანების დაფარვაზე. წარმოდგენილი პროექტით გათვალისწინებული ასიგნებები მხარჯავი დაწესებულებების მიხედვით შემდეგნაირად არის გადანაწილებული:  ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დაფინანსება 2018 წლის გეგმასთან შედარებით იზრდება 239.5 მლნ ლარით და შეადგენს 3 863.1 მლნ ლარს (ბიუჯეტის მთლიანი გადასახდელების 30.3%). აღნიშნული თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სოციალური დაცვისა და საპენსიო უზრუნველყოფისათვის - 2 684.2 მლნ ლარი, საიდანაც 1 925.0 მლნ ლარი მიიმართება მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფისთვის, რომლის ფარგლებში გათვალისწინებულია პენსიის 20 ლარით ზრდა 2019 წლის პირველი იანვრიდან;  ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამებისთვის - 1 048.6 მლნ ლარამდე; მათ შორის: - მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამისთვის - 754.0 მლნ - ლარი; იმუნიზაცია - 22.4 მლნ ლარი; C ჰეპატიტის მართვის პროგრამა - 16.0 მლნ ლარი; ტუბერკულოზის მართვა - 15.7 მლნ ლარამდე; აივ ინფექცია/შიდსის პროგრამა - 12.5 მლნ ლარზე მეტი; ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა - 12,2 მლნ ლარი (გაზრდილია 3,0 მლნ ლარით); დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია - 36.3 მლნ ლარი; ფსიქიკური ჯანმრთელობა - 24.0 მლნ ლარი (გაზრდილია 3,0 მლნ ლარით); დიაბეტის მართვა - 13.5 მლნ ლარი; სასწრაფო გადაუდებელი დახმარება და სამედიცინო ტრანსპორტირება - 44.7 მლნ ლარი; სოფლის ექიმი - 26.0 მლნ ლარი; რეფერალური მომსახურება - 20.0 მლნ ლარი; ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა - 20.0 მლნ ლარი (გაორმაგდა პროგრამის დაფინანსება) და სხვა.  სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაციისა და აღჭურვისათვის - 20.0 მლნ ლარი;  იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფისათვის ჯანდაცვის სამინისტროს ასიგნებებში გათვალისწინებულია 42,7 მლნ ლარი, აღსანიშნავია, რომ ამავე მიზნობრიობით საცხოვრებელი სახლების მშენებლობისათვის რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ასიგნებებში გათვალისწინებულია 50,0 მლნ ლარი, შესაბამისად დევნილთა საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფისათვის გამოყოფილი ჯამური თანხა შეადგენს 92,7 მლნ ლარს. ამ ეტაპზე წარმოდგენილია 2019 წლის ბიუჯეტის პირველადი ვარიანტი და აღსანიშნავია, რომ ბიუჯეტის განხილვების პროცესში გაგრძელდება კონსულტაციები, როგორც მთავრობის სტრუქტურებს შორის, ასევე პარლამენტის შესაბამის კომიტეტთან, მათ შორის მიმდინარეობს მუშაობა მცირეწლოვანი ბავშვების სოციალური უზრუნველყოფის სისტემის დახვეწის მიმართულებით და ბიუჯეტის გადამუშავებულ ვარიანტში შესაძლებელია განხორციელდეს გარკვეული კორექტირებები. 6  რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთვის გამოყოფილია 1 965.0 მლნ ლარი, რაც 139.8 მლნ ლარით აღემატება 2018 წლის მაჩვენებელს. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისათვის - 1 377.1 მლნ ლარი, მათ შორის თანხები მიიმართება შემდეგი საავტომობილო გზების მშენებლობა-რეკონსტრუქციაზე: - მცხეთა-სტეფანწმინდა-ლარსის საავტომობილო გზის ქვეშეთი-კობის მონაკვეთზე - - - საავტომობილო გზის და გვირაბის მშენებლობა - 135.0 მლნ ლარი; აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის ზემო ოსიაურირიკოთის მონაკვეთი – 100.0 მლნ ლარი; რიკოთის გვირაბი - არგვეთის მონაკვეთი - 317,9 მლნ ლარი სამტრედია-გრიგოლეთის მონაკვეთი - 100.0 მლნ ლარი; ბათუმის ახალი შემოვლითი გზა - 70.0 მლნ ლარი; გრიგოლეთი-ჩოლოქის მონაკვეთის მშენებლობა - 58.5 მლნ ლარი; ქუთაისის შემოვლითი საავტომობილო გზის მეორე ზოლი - 54.0 მლნ ლარი; ძირულა-ხარაგაული-მოლითი-ფონა-ჩუმათელეთის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთი-ხარაგაულის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია - 28.5 მლნ ლარი; სნო-ჯუთა-როშკა-შატილი-ომალო-ხადორის ხეობა - ბაწარა - ახმეტის მიმართულებით საავტომობილო გზების რეკონსტრუქცია-მშენებლობა - 20.0 მლნ ლარი; ბაღდათი-აბასთუმნის საავტომობილო გზის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაცია 20.0 მლნ ლარი; ანაკლიის პორტთან მისასვლელი საავტომობილო გზის და რკინიგზის მშენებლობა - 20 მლნ ლარი; ზემო იმერეთი (საჩხერე) - რაჭის დამაკავშირებელი საავტომობილო გზის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა - 15 მლნ ლარი; ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია - 13.0 მლნ ლარი.  რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციისათვის გათვალისწინებულია 254.1 მლნ ლარი, მათ შორის: - მდგრადი ურბანული ტრანსპორტის განვითარების საინვესტიციო პროგრამა - (ADB) - 80.0 მლნ ლარი; საქართველოს ურბანული რეკონსტრუქციის და განვითარების პროექტი (EIB) 70.0 მლნ ლარი; რეგიონალური განვითარების პროექტი (კახეთი, იმერეთი, მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) - ჯამში 38.5 მლნ ლარი; რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი 13.0 მლნ ლარი; საქართველოს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი - 10.0 მლნ ლარი;  წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაციისთვის გათვალისწინებულია 225.5 მლნ ლარი, მათ შორის 2019 წელს განხორციელდება: - რეგიონებში ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერის ღონისძიებები - - 25.0 მლნ ლარი, მათ შორის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდაურში წყლის ხელოვნური რეზერვუარის მშენებლობა და სხვა ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება; ურბანული მომსახურების გაუმჯობესების პროგრამა - 160.0 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც გათვალისწინებულია სასმელი წყლის და წყალარინების სისტემების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (მესტია, ანაკლია, ურეკი, ფოთი, ზუგდიდი, ჯვარი, ჭიათურა, გუდაური, ბაკურიანი, ბოლნისი, მარნეული), ასევე ქუთაისის და 7 თელავის წყალმომარაგების სისტემის მშენებლობა-რეაბილიტაცია და აბაშის მაგისტრალური მილსადენის რეაბილიტაცია;  იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერისთვის გათვალისწინებულია 50.0 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; ჯანდაცვის სამინისტროში გათვალისწინებულ თანხასთან ერთად, დევნილთა საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებაზე ჯამში მიიმართება 92,7 მლნ ლარი.  განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს დაფინანსება იზრდება 23.7 მლნ ლარით და გათვალისწინებულია 1 485.0 მლნ ლარი, მათ შორის:  სკოლამდელი და ზოგადი განათლების დასაფინანსებლად - 738.6 მლნ ლარამდე, მათ შორის: - ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება - 617.2 მლნ ლარი; - მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა - 11.7 მლნ ლარამდე; - უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა - 15.7 მლნ ლარზე მეტი; - მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა - 18.0 მლნ ლარამდე; - საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა - 22.5 მლნ ლარი - პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" – 25.1 მლნ ლარი და სხვა;  პროფესიული განათლების დასაფინანსებლად - 48.7 მლნ ლარამდე;  უმაღლესი განათლების დასაფინანსებლად - 168.8 მლნ ლარზე მეტი;  მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობისთვის - 65.5 მლნ ლარი;  ინკლუზიური განათლების პროგრამის დასაფინანსებლად - 17.7 მლნ ლარზე მეტი;  სამინისტროს სისტემის ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვის - 138.7 მლნ ლარზე მეტი, მათ შორის: - ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის - განვითარებისთვის - 90.0 მლნ ლარი (გაზრდილია 50%-ით); პროფესიული საგანანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის -18.0 მლნ ლარი (გაზრდილია 3,6-ჯერ); უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის - 5.0 მლნ ლარი; კულტურაში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერისთვის - 10.2 მლნ ლარი; სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერისთვის - 10.3 მლნ ლარი;  ინკლუზიური განათლების დასაფინანსებლად - 17.7 მლნ ლარი;  კულტურის განვითარების ხელშეწყობისთვის - 63.6 მლნ ლარზე მეტი, მათ შორის: - ხელოვნების განვითარებისთვის - 54.6 მლნ ლარი; - კულტურის ხელშეწყობისთვის - 9.0 მლნ ლარი;  კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფისთვის - 21.0 მლნ ლარზე მეტი;  მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარების და პოპულარიზაციის დასაფინანსებლად - 109.2 მლნ ლარი, მათ შორის:  ახალგაზრდობის სფეროში სახელმწიფო ხელშეწყობის ღონისძიებებისთვის - 5.4 მლნ ლარი;  კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებების დასაფინანსებლად - 20.6 მლნ ლარი, მათ შორის 13,0 მლნ ლარი გათვალისწინებულია 2019 წლის განმავლობაში სპორტის სხვადასხვა სახეობებში მიღწეული წარმატებების შესაბამისად სპორტსმენთა, მწვრთნელთა და საექიმო პერსონალის დაჯილდოებისთვის. 8 2018 წელთან შედარებით, საგანმანათლებლო პროგრამების დაფინანსება საბიუჯეტო სახსრების ფარგლებში (დონორების მიერ დაფინანსებული პროექტების გამოკლებით) გაზრდილია 123,3 მლნ ლარის ოდენობით. ბიუჯეტის განხილვების პროცესში გაგრძელდება კონსულტაციები როგორც მთავრობის სტრუქტურებს შორის, ასევე პარლამენტის შესაბამის კომიტეტთან, მათ შორის გაიწერება განათლების რეფორმის ფარგლებში 2019-2022 წლებში განსახორციელებელი ღონისძიებები და ბიუჯეტის გადამუშავებულ ვარიანტში შესაძლებელია განხორციელდეს გარკვეული კორექტირებები.  გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთვის გამოყოფილია 298.1 მლნ ლარი. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობისთვის 58.1 მლნ ლარი, საიდანაც აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებებისთვის გათვალისწინებულია 35.0 მლნ ლარი;  მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებისთვის - 11.0 მლნ ლარზე მეტი;  ერთიანი აგროპროექტის დასაფინანსებლად - 89.6 მლნ ლარი, მათ შორის: - შეღავათიანი აგროკრედიტებისთვის - 49.0 მლნ ლარი; - დანერგე მომავალის დასაფინანსებლად - 13.0 მლნ ლარი; - სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსებისთვის - 13.0 მლნ ლარი;  სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობისთვის - 76.7 მლნ ლარი;  სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის ღონისძიებების დასაფინანსებლად - 4.5 მლნ ლარი;  გარემოსდაცვითი ზედამხედველობისთვის - 11.3 მლნ ლრი;  დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბებისა და მართვისთვის - 10.8 მლნ ლარი;  სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვისთვის - 10.0 მლნ ლარი;      ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსათვის გამოყოფილია 324.7 მლნ ლარზე მეტი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 91.0 მლნ ლარს; იუსტიციის სამინისტროსთვის გამოყოფილია 184.9 მლნ ლარი; საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის გამოყოფილია 127.0 მლნ ლარი; თავდაცვის სამინისტროსთვის გამოყოფილია 790.0 მლნ ლარი;  შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის გამოყოფილია 643.5 მლნ ლარი;   სამინისტროს ასიგნებების შემცირება გასულ წელთან შედარებით გამოწვეულია საფრანგეთთან გაფორმებული კონტრაქტის დასრულებით, თუმცა აღსანიშნავია, რომ ამ ეტაპზე გრძელდება კონსულტაციები ჩვენს პარტნიორებთან და გადამუშავებულ ვარიანტში განხორციელდება სამინისტროს ასიგნებების კორექტირება; გათვალისწინებულია მიმდინარე წელს განხორციელებული, დაბალი რანგის პოლიციელთა ხელფასების ზრდის (საშუალოდ 250,0 ლარით) სრული დაფინანსება, ასევე პირველი იანვრიდან გათვალისწინებულია სასაზღვრო პოლიციაში დაბალი რანგის პოლიციელთა ხელფასების ზრდა (საშუალოდ 250,0 ლარით); საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 134.0 მლნ ლარი; 6,0 მლნ ლარამდე გათვალისწინებულია დაბალი რანგის მოსამსახურეთა ხელფასების 250,0 ლარით ზრდისთვის, ასევე „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს ოპერატიულ-ტექნიკური სააგენტოს შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად თანხები გათვალისწინებულია გეოლოკაციის რეალურ დროში განსაზღვრის სისტემის შექმნის ნაწილობრივ დასაფინანსებლად; საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 87.6 მლნ ლარი, მათ შორის 5,5 მლნ ლარი გათვალისწინებულია მეხანძრეებისა და მაშველების ხელფასების ზრდისთვის; 9      საქართველოს პროკურატურისთვის გათვალისწინებულია 36.0 მლნ ლარი; საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 55.5 მლნ ლარი; სახალხო დამცველის აპარატისთვის გათვალისწინებულია 6,4 მლნ ლარი; იურიდიული დახმარების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 6,4 მლნ ლარი; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატისთვის გათვალისწინებულია 2.0 მლნ ლარი, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით 2019 წლიდან იზრდება ინსპექტორის ფუნქციები და შესაბამისად აუცილებელი იქნება ინსპექტორის აპარატისთვის დამატებითი თანხების გამოყოფა. ამ ეტაპზე აპარატის წარმომადგენლებთან მიმდინარეობს კონსულტაციები და პროექტის გადამუშავებულ ვარიანტში გათვალისწინებული იქნება აპარატის ფუნქციების განსახორციელებლად საჭირო თანხები; საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების მთლიანი მოცულობა შეადგენს 2 257.5 მლნ ლარს, მათ შორის:  საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა - 1 230.0 მლნ ლარი;  საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა - 324.0 მლნ ლარი  რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდისათვის გათვალისწინებულია 280.0 მლნ ლარი;  „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნების თანახმად მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდისათვის გათვალისწინებულია 20.0 მლნ ლარი;  მთავრობის სარეზერვო ფონდი განისაზღვრა 50,0 მლნ ლარით;  პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი განისაზღვრა 5,0 მლნ ლარით;  დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება 90.0 მლნ ლარით განისაზღვრა;  დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახდელების ფარგლებში გათვალისწინებულია მათ შორის: o თბილისის ავტობუსების პროექტების დაფინანსება - 130,0 მლნ ლარი; o თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტის დაფინანსება 20,0 მლნ ლარი;  ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები განისაზღვრა 28.7 მლნ ლარით; 2019 წლის ბიუჯეტის პროექტთან ერთად, დეცენტრალიზაციის სტრატეგიის ფარგლებში წარმოდგენილია ცვლილებები საბიუჯეტო კოდექსსა და ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსში, რომლის მიხედვითაც იცვლება მუნიციპალიტეტების დაფინანსების სისტემა, კერძოდ, მუნიციპალიტეტებისთვის აღარ იარსებებს გათანაბრებითი ტრანსფერი, ასევე საშემოსავლო გადასახადის სხვადასხვა სახეებიდან მიღებული შემოსავლები მთლიანად მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში, მათ ნაცვლად მუნიციპალიტეტების დასაფინანსებლად მიიმართება დღგ-ს სახით მიღებული შემოსავლების 19,0%. აღნიშნული ცვლილებების შემდეგ ეკონომიკის ზრდის პარალელურად მუდმივად მზარდი იქნება მუნიციპალიტეტების საკუთარი შემოსავლები, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის მათ დამოუკიდებლობას. არსებული სისტემის შენარჩუნების შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტების დაფინანსება (საშემოსავლო გადასახადი და გათანაბრებითი ტრანსფერი) 2019 წელს იქნებოდა 900,6 მლნ ლარი (ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული მუნიციპალიტეტების გარდა), რაც 2018 წლის მაჩვენებელზე 61,9 მლნ ლარით მეტია. დაფინანსების ახალი სისტემის მიხედვით აღნიშნული მუნიციპალიტეტების დაფინანსება შეადგენს 946,6 მლნ ლარს, რაც 2018 წლის მოცულობაზე 107,9 მლნ ლარით მეტი, ხოლო ძველი სისტემით გაანგარიშებულ 2019 წლის მოცულობაზე 46,0 მლნ ლარით მეტია. 10 დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება მუნიციპალიტეტების დასახელება დღგ-ის 19%-ის განაწილება დღგ-ის საორიენტაციო მოცულობა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 50.01% 473,415.2 ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი 5.07% 47,953.6 ქობულეთის მუნიციპალიტეტი 0.98% 9,304.0 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 0.68% 6,410.9 ქედის მუნიციპალიტეტი 0.65% 6,110.3 შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.03% 250.0 ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.23% 2,170.0 ახმეტის მუნიციპალიტეტი 0.70% 6,585.6 გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 0.91% 8,609.1 დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.15% 1,384.9 თელავის მუნიციპალიტეტი 1.42% 13,435.3 ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 0.93% 8,841.3 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 0.83% 7,855.6 სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.40% 3,769.4 ყვარლის მუნიციპალიტეტი 0.43% 4,096.3 ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.48% 32,935.3 ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 0.79% 7,494.1 ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.38% 3,602.8 წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 0.83% 7,881.3 ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.54% 5,071.1 ვანის მუნიციპალიტეტი 0.67% 6,381.8 ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 0.93% 8,787.3 თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.81% 7,648.1 სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 0.74% 7,007.6 საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.03% 9,772.3 ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.52% 4,947.8 ხონის მუნიციპალიტეტი 0.69% 6,524.0 ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.36% 3,398.5 ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.42% 22,888.2 აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.57% 5,388.6 მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.80% 7,526.0 მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.35% 3,346.4 სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.69% 6,545.8 ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.55% 5,195.0 წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.63% 5,991.7 ხობის მუნიციპალიტეტი 0.34% 3,250.0 გორის მუნიციპალიტეტი 3.01% 28,511.0 კასპის მუნიციპალიტეტი 0.60% 5,682.5 ქარელის მუნიციპალიტეტი 0.95% 9,032.0 ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.04% 9,863.5 ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.28% 21,562.9 ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.09% 875.0 გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.20% 1,875.0 11 დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება მუნიციპალიტეტების დასახელება დღგ-ის 19%-ის განაწილება დღგ-ის საორიენტაციო მოცულობა დმანისის მუნიციპალიტეტი 0.52% 4,939.0 თეთრი წყაროს მუნიციპალიტეტი 0.53% 4,993.3 მარნეულის მუნიციპალიტეტი 1.23% 11,629.8 წალკის მუნიციპალიტეტი 0.15% 1,404.5 ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 0.74% 6,980.8 ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.41% 13,313.8 ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.32% 3,021.8 ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.45% 4,300.6 ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.07% 662.5 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.07% 650.0 ახალციხის მუნიციპალიტეტი 0.91% 8,638.8 ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.10% 975.0 ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.29% 2,788.4 დუშეთის მუნიციპალიტეტი 0.51% 4,823.6 თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.44% 4,121.0 მცხეთის მუნიციპალიტეტი 0.44% 4,131.3 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.01% 87.5 ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.73% 6,931.4 ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.36% 3,454.4 ონის მუნიციპალიტეტი 0.39% 3,715.5 ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.62% 5,840.5 100.00% 946,580.0 სულ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში  საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება - 1 446.6 მლნ ლარი (მშპ-ს 3.2%);  თავდაცვა - 819.4 მლნ ლარი (მშპ-ს 1.8%);  საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 1 116.9 მლნ ლარი (მშპ-ს 2.5%);  ეკონომიკური საქმიანობა - 2 115.1 მლნ ლარი (მშპ-ს 4.7%);  გარემოს დაცვა - 86.0 მლნ ლარი (მშპ-ს 0.2%);  საბინაო-კომუნალური მეურნეობა - 104.0 მლნ ლარი (მშპ-ს 0.2%);  ჯანმრთელობის დაცვა - 1 146.9 მლნ ლარი (მშპ-ს 2.5%);  დასვენება, კულტურა და რელიგია -291.1 მლნ ლარი (მშპ-ს 0.6%);  განათლება - 1 300.4 მლნ ლარი (მშპ-ს 2.9%);  სოციალური დაცვა - 2 934.9 მლნ ლარი (მშპ-ს 6.5%); ბიუჯეტის პროექტთან ერთად წარმოდგენილია:  ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი (2019-2022 წლები);  2015-2022 წლების ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორები (როგორც საბაზო, ასევე ოპტიმიტური და პესიმისტური სცენარები). აღნიშნულ ინფორმაციაში 2019 წლის ბიუჯეტთან ერთად პირველად იქნა წარმოდგენილი სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის ფისკალური მაჩვენებლები;  ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორების განახლებული საშუალოვადიანი პროგნოზების შედარება წინა პროგნოზებთან;  პროგრამული ბიუჯეტის დანართი; 12            კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი; ინფორმაცია ბიუჯეტით გათვალისწინებული „სხვა ხარჯები“-ს მუხლით დაგეგმილი ღონისძიებების შესახებ; ინფორმაცია ფისკალური რისკების შესახებ, სადაც ამ ტეპაზე გაანალიზებულია მხოლოდ მაკროეკონომიკური რისკები და მათი შესაძლო გავლენა ბიუჯეტზე. წარმოდგენილი არ არის ინფორმაცია სახელმწიფო კომპანიებზე და მათგან მომდინარე შესაძლო პირობით ვალდებულებებზე, ვინაიდან კომპანიების აუდირებული დასკვნები ხელმისაწვდომი იქნება პირველი ოქტომბრის შემდგომ და კომპანიებში არსებული სიტუაციის გაანალიზება, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ტექნიკურ მისიასთან ერთად დაიწყება აღნიშნული დასკვნების მიღების შემდგომ. ბიუჯეტის პროექტის საბოლოო ვერსიასთან ერთად წარმოდგენილი იქნება ფისკალური რისკების სრულყოფილი დოკუმენტი; ინფორმაცია სახელმწიფო ვალის შესახებ; მთავრობის ვალის მდგრადობის ანალიზი (2019-2028 წლები); ინფორმაცია ცენტრალური ბიუჯეტის შესახებ; ინფორმაცია სახელმწიფო ბიუჯეტით დაგეგმილი პროგრამების განმკარგავი საბიუჯეტო ორგანიზაციების შესახებ; 2018 წლის ბიუჯეტის შესრულების მიმოხილვა (8 თვის მდგომარეობით); კანონპროექტი საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის თაობაზე; პროექტში ცვლილებები დაკავშირებულია სახელმწიფო ფინანსების მართვის გაუმჯობესებასთან, მათ შორის გათვალისწინებულია სარეზერვო ფონდების მოცულობის რეგულირება და დღეს არსებული ბიუჯეტის მთლიანი ასიგნებების 2%-ის ნაცვლად, პრეზიდენტის და მთავრობის სარეზერვო ფონდების მოცულობა ჯამში არ უნდა არემატებოდეს 1%-ს, ხოლო მისი ზრდა შესაძლებელია არაუმეტეს 20%-ის ოდენობით. ასევე, იცვლება მუნიციპალიტეტების დაფინანსების სისტემა და საშემოსავლო გადასახადის და გათანაბრებითი ტრანსფერის ნაცვლად მუნიციპალიტეტებში მიიმართება დღგ-ს 19%, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის მუნიციპალიტეტების საკუთარი შემოსავლების მოცულობას და შესაბამისად გაზრდის მათი დამოუკიდებლობის ხარისხს; ორგანული კანონის პროექტი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; ცვლილებები მომზადებულია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის რეკომენდაციების შესაბამისად და ითვალისწინებს არსებული ფისკალური წესების შემდგომ დახვეწას; ორგანული კანონის პროექტი „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“; ცვლილებები დაკავშირებულია მუნიციპალიტეტების დაფინანსების დაგეგმილ ცვლილებებთან, რაც წარმოდგენილია საბიუჯეტო კოდექსის ცვლილებებით. ამ ეტაპზე წარმოდგენილია „საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის პირველადი ვერსია. კანონპროექტის განხილვა გაგრძელდება საქართველოს პარლამენტის კომიტეტებში, ასევე საქართველოს სამინისტროების წარმომადგენლებთან. ამასთან, ოქტომბერში საქართველოში ჩამოვა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისია და მათთანაც გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ბიუჯეტის ძირითადი მაკრო-ფისკალურ პარამეტრებთან დაკავშირებით. განხილვების შედეგად შემუშავებული რეკომენდაციების შესაბამისად მომზადდება კანონპროექტის განახლებული ვერსია, რომელიც წარედგინება საქართველოს პარლამენტს დასამტკიცებლად. ბ) კანონის პროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) კანონის პროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო _ კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის; ბ.ბ) კანონის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე 13 _ კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებლებს; ბ.გ) კანონის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე _ კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის; ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულება _ ბ.ე) კანონის პროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება _ ბ.ვ) კანონის პროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებელის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი) _ გ) კანონის პროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან გ.ა) კანონის პროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან კანონის პროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს. გ.ბ) კანონის პროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან კანონის პროექტის მიღება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებით აღებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონის პროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხივ ხელშეკრულებებთან კანონის პროექტის მიღება არ არღვევს და არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ დადებული ორმხრივი და მრავალმხრივი საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრ ვალდებულებებს. დ) კანონის პროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს კანონის პროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში წარმოდგენილი კანონპროექტის მომზადებისათვის გამოყენებულ ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები შეთანხმებულია საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან. დ.ბ) კანონის პროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ წარმოდგენილი კანონპროექტი მოწონებული იქნა საქართველოს მთავრობის მიერ; დ.გ) კანონის პროექტის ავტორი 14 კანონის პროექტის ავტორია საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო დ.დ) კანონის პროექტის ინიციატორი კანონის პროექტის ინიციატორია საქართველოს მთავრობა. 15

საქართველოს მთავრობა ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2019-2022 წლებისათვის (გადამუშავებული ვარიანტი) თბილისი 2018 თავი I სამთავრობო პროგრამა თავისუფლება, სწრაფი განვითარება, კეთილდღეობა წინასიტყვაობა 2012 წლის შემდეგ რეალური და გეგმაზომიერი რეფორმების განხორციელებით საქართველოს მთავრობის ძალისხმევა მიმართულია დემოკრატიული სახელმწიფოს მშენებლობისკენ, რომელიც ეფუძნება დემოკრატიის იმ უმთავრეს პრინციპებს, როგორიცაა სამართლიანობა, თავისუფლება, თანასწორობა, კანონის უზენაესობა და ადამიანის უფლებების პატივისცემა, საკუთრების ხელშეუხებლობა, თავისუფალი ბიზნესი, დამოუკიდებელი სასამართლო და მედია, არაპოლიტიზებული პოლიცია, განათლებისა და სამედიცინო დახმარების მიღების თანაბარი შესაძლებლობები. მთავრობა აგრძელებს თანამიმდევრულ მუშაობას კანონის უზენაესობის განმტკიცების მიზნით, რათა სასამართლოს დამოუკიდებლობა და სამართალდამცავი ორგანოების საქმიანობა კიდევ უფრო დაუახლოვდეს საუკეთესო დამოუკიდებლობა საქართველოს და ევროპულ გამოხატვის თითოეული სტანდარტებს; თავისუფლების მოქალაქისათვის უზრუნველყოფილი ხელშეუხებლობა; ხარისხიანი იყოს მედიის გაღრმავდეს მუშაობა განათლებისა და ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის კუთხით, გაუმჯობესდეს სახელმწიფო სოციალური პროგრამები; შეიქმნას ახალი სამუშაო ადგილები და დაძლეულ იქნეს სიღარიბე. პრიორიტეტულ მიმართულებად კვლავაც რჩება საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში სრულფასოვანი ინტეგრაცია, დემოკრატიული ინსტიტუტების შემდგომი განვითარება და გაძლიერება, დემოკრატიის მაღალ სტანდარტსა და ეკონომიკურ ზრდას შორის ბალანსის შენარჩუნება, განათლების სექტორის ფუნდამენტური რეფორმა, მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობა, მეწარმეობისა და დამწყები ბიზნესის წახალისება, მსოფლიო ეკონომიკურ სისტემაში ქვეყნის ინტეგრირება, მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი საჯარო სამსახური. გამყარდება ქვეყნის უსაფრთხოება და საქართველოს რეგიონალური პოზიციები, გაგრძელდება ძალისხმევა საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრიანების მიზნით და კიდევ უფრო გაღრმავდება ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესები; საგარეო პოლიტიკის დღის წესრიგის მთავარი თემა იქნება ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების პოლიტიკა და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მიღწევა. გაგრძელდება მუშაობა აფხაზებსა და ოსებთან პირდაპირი დიალოგისა და შერიგების პროცესის დასაწყებად. 2 ქვეყნის განვითარების სამთავრობო ხედვა 2018-2020 წლებში საქართველოს მთავრობის მიერ გადადგმულმა ნაბიჯებმა უნდა შექმნას გრძელვადიან პერიოდში ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური განვითარების მყარი საფუძვლები. ამ მიზნის მისაღწევად ქვეყნის განვითარების სამთავრობო ხედვა ეფუძნება შემდეგ პრინციპებს:  ქართველი ხალხის ისტორიული არჩევანის სრულად განხორციელება და საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში შეუქცევადი ინტეგრაცია. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტანდარტებთან ჰარმონიზაცია მნიშვნელოვანია ყველა სექტორში, მათ შორის ეკონომიკური პოლიტიკა და საერთაშორისო ვაჭრობა, განათლების სისტემის რეფორმა, ქვეყნის ინსტიტუციონალური განვითარება და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლება. ამ მიმართულებით „ქართულ ოცნებას“ აქვს უდიდესი წარმატებები და ამ წარმატებას უფრო მეტად განმტკიცება და გაღრმავება სჭირდება;  მთავრობა ყველა მიმართულებით გაატარებს ძირეულ და ინოვაციურ რეფორმებს. ამ რეფორმების შედეგად, მივიღებთ ეკონომიკის ისეთ მოდელს, დავამკვიდრებთ ისეთ სამართლიანი თამაშის წესებს, რომლებიც აისახება თითოეულ ოჯახზე, თითოეულ საქართველოს მოქალაქეზე. ამის შედეგად, დაიძლევა სიღარიბე და ეკონომიკური მდგომარეობის ჩამორჩენა დემოკრატიის მაღალ სტანდარტთან შედარებით. ამავე დროს, გაგრძელდება დემოკრატიული ინსტიტუტების შემდგომი განვითარება და გაძლიერება;  მცირე მთავრობის კონცეფცია. ქვეყანას სჭირდება მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი ბიუროკრატია სამთავრობო ინსტიტუტები, რომლებიც მოქმედებენ გამჭვირვალობის მაღალი სტანდარტით და რომლებზეც ხორციელდება საზოგადოებრივი და ინსტიტუციონალური კონტროლი, მათ შორის, ანტიკორუფციული კუთხით;  განათლება, ახალგაზრდობა და ინოვაცია. განათლებული, მოტივირებული, სამეწარმეო სულისკვეთების მქონე, საკუთარ შესაძლებლობებში დარწმუნებული ახალგაზრდობა გახდება იმ მთავარი შედეგის მომტანი, რომელიც საქართველოს ჩააყენებს განვითარებული და ინოვაციური ეკონომიკის მქონე ქვეყანათა შორის. შესაბამისად, განათლებაში ფუნდამენტურ რეფორმას და მასშტაბურ ინვესტიციებს მიენიჭება უმთავრესი პრიორიტეტი.  ადამიანი და მასზე ზრუნვა იყო, არის და იქნება ჩვენი მთავარი ღირებულება. ამიტომ, ყველა ძალისხმევა თუ ინიციატივა ორიენტირებული იქნება თითოეულ ადამიანზე, მისი თავისუფლებისა და ღირსების დაცვაზე, მისთვის საკუთარ ქვეყანაში კეთილდღეობისა და თვითრეალიზაციის ფართო შესაძლებლობების მიცემაზე. აღნიშნულ პრინციპებზე დაყრდნობით განხორციელებული რეფორმების შედეგად, საქართველო გახდება უალტერნატივო ჩვენი აფხაზი და ოსი ძმების დასაბრუნებლად.. 3 1. საგარეო პოლიტიკა, უსაფრთხოება და თავდაცვა 1.1 საგარეო პოლიტიკა მთავრობის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიზანია ქართველი ხალხის ისტორიული არჩევანის სრულად განხორციელება და საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია. ევროკავშირში სრულფასოვანი ინტეგრაციის მიზნით, მთავრობა გამოიყენებს ევროკავშირთან თანამშრომლობის ყველა არსებულ მექანიზმს. ევროკავშირში ინტეგრაციის დღის წესრიგი დაეფუძნება საგზაო რუკას, რომელიც განსაზღვრავს კონკრეტულ მიმართულებებსა და ძირითად პრიორიტეტებს და ამგვარად უზრუნველყოფს ევროინტეგრაციის პროცესის მეტ სისტემურობას, თანამიმდევრულობას, პროგნოზირებადობასა და გამჭვირვალობას. საგზაო რუკის თანახმად, საქართველოს მთავრობა:  გააგრძელებს ასოცირების შეთანხმების ეფექტიან განხორციელებას, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის კომპონენტის ჩათვლით, რომელიც საქართველო-ევროკავშირის ურთიერთობების ძირითად სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს და ითვალისწინებს მრავალი მიმართულებით მოდერნიზაციასა და ტრანსფორმაციას ევროპული სტანდარტების შესაბამისად;  გადადგამს კონკრეტულ ნაბიჯებს ევროკავშირთან უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის გასაღრმავებლად;  გადადგამს კონკრეტულ ნაბიჯებს ევროკავშირთან სექტორული ინტეგრაციის კუთხით, რაც ქვეყანას უფრო მეტად დააახლოებს ევროკავშირის სექტორულ ნორმებსა და პოლიტიკასთან;  განახორციელებს საკანონმდებლო თავსებადობის ანალიზს ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შემდგომი ნაბიჯების დაგეგმვის მიზნით;  გააგრძელებს „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში არსებული შესაძლებლობების ეფექტიან გამოყენებას, მათ შორის „აღმოსავლეთ პარტნიორობის 20 შედეგი 2020 წლისთვის“ დოკუმენტით გათვალისწინებული შედეგების განხორციელებას. ამავე დროს, მთავრობა მოწოდებულია გააღრმაოს პოლიტიკური დიალოგი ევროკავშირსა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის მიზნების მისაღწევად; ასევე უზრუნველყოს შენგენის სივრცის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რაც ხალხთა შორის კონტაქტების გაღრმავების მიმართულებით ახალ შესაძლებლობებს ქმნის ჩვენი მოქალაქეებისათვის. ნატოში სრულფასოვანი ინტეგრაცია საქართველოს საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა და ერთ-ერთი უმთავრესი ხელშემწყობი ფაქტორია ქვეყნის უსაფრთხოების განმტკიცებისა და სტაბილური განვითარებისთვის. საქართველო მიზანმიმართულად გააგრძელებს ძალისხმევას, რათა განხორციელდეს 2008 წლის ნატოს ბუქარესტის სამიტზე მოკავშირეების მიერ 4 მიღებული გადაწყვეტილება, რომ „საქართველო გახდება ნატოს წევრი“. საქართველო განაგრძობს ნატოში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების - წლიური ეროვნული პროგრამის, ნატო-საქართველოს კომისიისა და ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ეფექტიანად გამოყენებას და წარმატებით ახორციელებს დემოკრატიული განვითარებისა და თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებისკენ მიმართულ რეფორმებს. ალიანსში გაწევრიანებისათვის მოსამზადებლად გაგრძელდება მუშაობა არსებული პოლიტიკური და პრაქტიკული ინსტრუმენტების გამოყენებით:  მაქსიმალურად იქნება გამოყენებული ნატოსთან პოლიტიკური დიალოგის უმთავრესი ფორმატი - ნატო-საქართველო კომისია;  პრაქტიკული თანამშრომლობის თვალსაზრისით, გაგრძელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ეფექტიანი განხორციელება, რომლის მიზანია ქვეყნის თავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება და ალიანსთან თავსებადობის ამაღლება, რაც დაეხმარება საქართველოს მოემზადოს ალიანსში გაწევრიანებისთვის. ალიანსთან გაგრძელდება და გაღრმავდება თანამშრომლობა შავი  ზღვის უსაფრთხოების განმტკიცების მიმართულებით; საქართველო კვლავ იქნება ალიანსის მნიშვნელოვანი პარტნიორი საერთაშორისო უსაფრთხოების განმტკიცების საქმეში და გააგრძელებს გაძლიერებული შესაძლებლობების მქონე პარტნიორის სტატუსით მინიჭებული შესაძლებლობების გამოყენებას, აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ნატოს საპარლამენტო ასამბლეასთან. ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მიმართულებით წინსვლის უზრუნველსაყოფად, ქართული მხარის აქტიური მუშაობის შედეგად მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და პრაქტიკული გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული 2018 წლის ბრიუსელის ნატოს სამიტზე. წარმატებით შესრულდა ყველა ის ამოცანა, რაც საქართველოს მთავრობას ჰქონდა დასახული. კერძოდ, სამიტის ფარგლებში საქართველომ უმაღლესი დონის ფორმატის შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა, შავი ზღვის უსაფრთხოებაში საქართველოს მონაწილეობის შესახებ პრაქტიკული გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული და ასევე, საქართველოს მიერ მიღწეული პროგრესი შესაბამისად იქნა ასახული ნატოს ღია კარის პოლიტიკის კონტექსტში. ამ გადაწყვეტილებების განხორციელება კიდევ უფრო დაახლოებს საქართველოს ალიანსში გაწევრიანებასთან. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის მიზნით, ქმედითი ნაბიჯების პარალელურად, უმთავრესი საგარეო პოლიტიკური პრიორიტეტია საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ურღვეობისა და სუვერენიტეტის განმტკიცება, ქვეყნის დეოკუპაცია და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა, რაც მხოლოდ მშვიდობიანი გზით არის შესაძლებელი. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს ძალისხმევას რუსეთის ფედერაციის მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების, მათ შორის, ევროკავშირის შუამავლობით 2008 წლის 12 აგვისტოს დადებული ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების სრულად შესრულების უზრუნველსაყოფად და ამ პროცესში საერთაშორისო ჩართულობის გასაზრდელად. 5 საქართველო გააგრძელებს კონსტრუქციულ და აქტიურ მონაწილეობას ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებებში, რომელიც წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს ფორმატს ევროკავშირის, გაეროს, ეუთოს თანათავმჯდომარეობითა და აშშ-ის მონაწილეობით საქართველოსა და რუსეთს შორის კონფლიქტიდან მომდინარე უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული პრობლემების გადასაჭრელად. მთავრობის ძალისხმევა მიმართული იქნება ხელშესახები პროგრესის მიღწევისაკენ მოლაპარაკებების დღის წესრიგის ისეთ მთავარ საკითხებზე, როგორიცაა რუსეთის ფედერაციის მიერ ძალის არგამოყენების ვალდებულების დადასტურება და შესრულება, ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოების საერთაშორისო მექანიზმების შექმნა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა და დევნილთა უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნება. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საერთაშორისო ძალისხმევის კონსოლიდაციას რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის ესკალაციის პრევენციისა და აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფისათვის. პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერის შემდგომი მობილიზების მიზნით, გაგრძელდება საერთაშორისო თანამეგობრობის მუდმივი ინფორმირება საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში შექმნილი ვითარებისა და სამშვიდობო პოლიტიკის ფარგლებში საქართველოს მთავრობის ნაბიჯების შესახებ. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების წვდომის უზრუნველსაყოფად. პროაქტიულად გაგრძელდება მუშაობა ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე სრულად განხორციელების უზრუნველსაყოფად. საქართველოს მთავრობა კვლავაც გააგრძელებს აქტიურ მუშაობას საერთაშორისო არენაზე ოკუპირებული რეგიონების ე.წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკის შემდგომი განმტკიცების მიზნით. გაგრძელდება აქტიური ძალისხმევა შესაძლო რისკების პრევენციისა და ცალკეულ უკანონო შემთხვევებზე რეაგირებისათვის. კონფლიქტის მშვიდობიანი დარეგულირების პოლიტიკის ფარგლებში, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ომითა და გამოყოფი ხაზებით დაშორებული მოსახლეობის შერიგებასა და ნდობის აღდგენას, საქართველოს მთავრობის ახალი სამშვიდობო ინიციატივის - „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელებას და კომუნიკაციას ომით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის პირდაპირი დიალოგისა და შერიგების პროცესის ხელშეწყობის, ნდობის აღდგენისკენ მიმართული კონკრეტული პროექტების განხორციელების, გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისების, კონფლიქტით დაზარალებულ მოსახლეობაზე ზრუნვის, მათ სოციალურ-ეკონომიკურ და ჰუმანიტარულ საჭიროებებზე რეაგირების, სხვადასხვა სერვისის ხელმისაწვდომობის, განათლების შესაძლებლობების განვითარების, სახალხო დიპლომატიისა და საერთო ინტერესებზე დაფუძნებული თანამშრომლობის ხელშეწყობის გზით. საგარეო პოლიტიკის ფარგლებში დასახული მიზნების მისაღწევად გამოყენებული იქნება ორმხრივი და მრავალმხრივი დიპლომატიის მექანიზმები. 6 ორმხრივი დიპლომატიის ფარგლებში: გაგრძელდება და კიდევ უფრო გააქტიურდება სტრატეგიული თანამშრომლობა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან როგორც საქართველოს მთავარ მოკავშირესთან. კერძოდ, ჩვენი მიზანია:  აშშ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის კომისიის ფარგლებში თანამშრომლობის გააქტიურება პრიორიტეტული მიმართულებების მიხედვით;  აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში არსებული საქართველოს მძლავრი ორპარტიული მხარდაჭერის შენარჩუნება და გაზრდა საქართველოს თაობაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების, საკანონმდებლო აქტების, რეზოლუციების, განცხადებების მიღების გზით;  თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში აშშ-სთან თანამშრომლობის გაღრმავება საქართველოს თავდაცვითი შესაძლებლობებისა და შეიარაღებული ძალების ინსტიტუციონალური განვითარების მიზნით;  ორმხრივი სავაჭრო და საინვესტიციო ურთიერთობების კუთხით მუშაობის გაგრძელება, ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე მაღალი დონის დიალოგის (HLTID) ფორმატში, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლებლობის განხილვის მიზნით. უმნიშვნელოვანესი იქნება დასავლეთ ევროპის ქვეყნებთან ორმხრივი პარტნიორობის სტრატეგიულ დონეზე აყვანა და ტრადიციულად მოკავშირე ევროპულ ქვეყნებთან პარტნიორული ურთიერთობის გაგრძელება და შემდგომი გაღრმავება. გაგრძელდება რეგიონალური სტაბილურობის ხელშეწყობა და რეგიონში დაბალანსებული პოლიტიკის გატარება. რუსეთის ფედერაციასთან, რაციონალური და დეესკალაციის პოლიტიკის ფარგლებში, გაგრძელდება სავაჭრო-ეკონომიკური, კულტურული და ხალხთაშორისი კონტაქტების ხელშეწყობა. ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის კონტინენტის, ასევე ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის რეგიონის ქვეყნებთან ორმხრივ დონეზე გაღრმავდება პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული და სხვა სექტორული სახელშეკრულებო-სამართლებრივი ურთიერთობები. აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში. კვლავ გადაიდგმება ნაბიჯები ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოებთან არსებული ურთიერთობების განმტკიცების, ასევე თანამშრომლობის მდგრადი პოზიტიური დინამიკის განვითარების კუთხით. მრავალმხრივი დიპლომატია საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა საერთაშორისო ორგანიზაციებში (გაერო, ეუთო, ევროპის საბჭო) აქტიური ჩართულობა და ქვეყნის ეროვნული ინტერესების შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და მათ ფარგლებში არსებულ 7 ინსტიტუტებთან აქტიური თანამშრომლობა, პირველ რიგში, ქვეყნის შიგნით მიმდინარე დემოკრატიული რეფორმების წარმატების უზრუნველყოფის, ადამიანის უფლებათა განმტკიცების, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარების პროცესში საერთაშორისო ორგანიზაციების ქმედითი ჩართულობის, ოკუპირებულ რეგიონებში ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების წვდომის უზრუნველყოფის, იძულებით ადგილნაცვალ პირთა თავიანთ საცხოვრებელ ადგილებში ღირსეული და უსაფრთხო დაბრუნების ხელშეწყობის მიმართულებებით. ასევე, გაგრძელდება აქტიური მუშაობა საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს მოქალაქეების წარმომადგენლობითობის გაზრდის კუთხით. საქართველო კვლავაც გააგრძელებს მუშაობას საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის საკითხის აქტიურად შესანარჩუნებლად. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს წევრობის პერიოდში (2016-2018), საქართველო მაქსიმალურად გამოიყენებს ამ მნიშვნელოვან ფორმატს ოკუპირებულ რეგიონებში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებულ მდგომარეობასა და მიმდინარე დარღვევებზე საბჭოს ყურადღების გასამახვილებლად, მათ შორის, კონკრეტული ინიციატივების გზით. 2019-2020 წლებში საქართველო ხდება ევროპის საბჭოს თავმჯდომარე ქვეყანა. მთავრობა მაქსიმალურ ძალისხმევას მიმართავს თავმჯდომარეობის წარმატებით დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. გაგრძელდება რეგიონალური სახის თანამშრომლობის განვითარება დემოკრატიისა და ეკონომიკური განვითარების ორგანიზაციის - სუამის ფარგლებში. გაგრძელდება ურთიერთობების განვითარება ისეთ რეგიონალურ ორგანიზაციებთან, როგორიცაა არაბული სახელმწიფოების ლიგა (League of Arab States) სპარსეთის ყურის ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭო (GCC) და აფრიკის კავშირი (Afrcan Union). გაღრმავდება აგრეთვე თანამშრომლობა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ერების ასოციაციასთან (ASEAN), ფრანკოფონიის საერთაშორისო ორგანიზაციასთან (OIF), პორტუგალიურენოვანი თანამეგობრობასთან (CPLP) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. ქვეყნების საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტების მისაღწევად აუცილებელია აქტიური სტრატეგიული კომუნიკაცია მთავრობის მიერ განხორციელებულ ნაბიჯებთან დაკავშირებით, რათა შენარჩუნებულ იქნეს ქვეყნის საგარეო კურსის მიმართ მოსახლეობის მაღალი და გაცნობიერებული მხარდაჭერა. საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მაღალი მხარდაჭერის შენარჩუნების მიზნით:  გაგრძელდება მოსახლეობაზე ანტიდასავლური პროპაგანდის ზეგავლენის პრევენცია და შემცირება ქმედითი ღონისძიებების განხორციელებით, სტრატეგიული კომუნიკაციის ეფექტიანი იმპლემენტაციით, რაც არ გულისხმობს კონტრპროპაგანდის გამოყენებას;  განხორციელდება აქტიური საინფორმაციო კამპანია, რომლის მიზანია საქართველოს მოსახლეობისთვის ზუსტი, ამომწურავი და ობიექტური ინფორმაციის მიწოდება ევროკავშირისა და ნატოს, ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესთან დაკავშირებული გამოწვევებისა და შესაძლებლობების, ასევე ქვეყნის მიერ განხორციელებული და განსახორციელებელი რეფორმების თაობაზე; 8  გაგრძელდება თანამშრომლობა სამოქალაქო სექტორთან ერთობლივი ძალისხმევის  კოორდინირებისათვის; გაგრძელდება თანამშრომლობა სტრატეგიული კომუნიკაციის სტრუქტურულ ერთეულებთან ევროკავშირსა და ნატოში და მათ წევრ სახელმწიფოებში, საქართველოს, როგორც სტაბილური, თანამედროვე, დემოკრატიული და თვითმყოფადი კულტურის მქონე ქვეყნის, იმიჯის გასამყარებლად, კიდევ უფრო გააქტიურდება კულტურული დიპლომატია. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება იმაზე, რომ საქართველო ევროპული კულტურული სივრცის განუყოფელი ნაწილია და აქტიურად არის ჩართული თანამედროვე საერთაშორისო კულტურულ პროცესებში. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ერთიანი, ძლიერი და სამშობლოსთან მჭიდრო კავშირის მქონე დიასპორის განვითარების ხელშეწყობა. აღნიშნულის განსახორციელებლად აუცილებელია დიასპორასთან ისეთი მდგრადი კავშირის განვითარება, რომელიც თანამემამულეებისათვის სახელმწიფოს შესაძლებლობებზე ფართო წვდომას, საქართველოსათვის კი სახელმწიფო ინტერესების ეფექტიან განხორციელებას უზრუნველყოფს. მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების საერთო ინტერესების განხორციელებას, ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებას, დიასპორული ორგანიზაციების საქმიანობის ეფექტიანად წარმართვას, სახელმწიფო, არასამთავრობო, საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და თანამემამულეთა ადგილსამყოფელ ქვეყნებთან მჭიდრო თანამშრომლობას. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში დიასპორის ჩართულობას და უცხოეთში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების სამშობლოში ღირსეულად დაბრუნების ხელშეწყობას. დაიწყება საქართველოს სახელმწიფოს საკუთრებაში 2016 წელს გადმოცემული ლევილის მამულის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციის პროცესი, მომავალში მისი ქართულ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერად ჩამოყალიბების მიზნით. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეების უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით:  გაფართოვდება საკონსულო საქმიანობის განხორციელების სამოქმედო არეალი;  გაგრძელდება მუშაობა სათანადო სტანდარტების შესაბამისად საკონსულოების აღჭურვის, კვალიფიციური საკონსულო უზრუნველსაყოფად;  მომსახურების და ოპერატიული საკონსულო დაცვის გადაიდგმება ნაბიჯები საქართველოს მოქალაქეებისთვის თავისუფალი გადაადგილების არეალის გაფართოებისათვის, ასევე, საზღვარგარეთ კრიზისული და საგანგებო სიტუაციებისას უცხოეთში მყოფი თანამოქალაქეების სწრაფად და ეფექტიანად დაცვის მიზნით შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმების დანერგვის კუთხით. 9 1.2 ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება არსებული ჰიბრიდული გამოწვევებიდან გამომდინარე, საქართველოს სჭირდება მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის, ტერიტორიული თავდაცვისა და შეკავების ამოცანების განხორციელების მდგრადი უნარებითა და შესაძლებლობებით აღჭურვილი, ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ძალებთან სრულად თავსებადი, მობილური, ეფექტიანი შეიარაღებული ძალები. სწორედ ასეთი შესაძლებლობების შეიარაღებული ძალების არსებობა წარმოადგენს საფრთხის შეკავების ძირითად შემადგენელს. საქართველოს შეიარაღებული ძალების ძირითადი მისიაა ქვეყნის თავდაცვა, რომლის ფარგლებში განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება ტერიტორიული თავდაცვის უზრუნველყოფაზე. ამასთან ერთად, გრძელდება ალიანსის წევრ და პარტნიორ ქვეყნებთან ერთად მონაწილეობა საერთაშორისო მისიებში ტერორიზმთან ბრძოლისა და მსოფლიო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. ამავდროულად, შეიარაღებული ძალები უზრუნველყოფს ქვეყნის შიგნით სტიქიური და ტექნოგენური კრიზისების დროს სამოქალაქო ხელისუფლების მხარდაჭერას. ამ ამოცანების შესასრულებლად, შემუშავებულია თავდაცვის სტრატეგიული განვითარების დოკუმენტი და ტრანსფორმაციის გეგმა, რომელიც 2020 წლამდე თავდაცვის სისტემის/შეიარაღებული ძალების განვითარებისთვის მთელ რიგ ღონისძიებებს ითვალისწინებს. აღნიშნული სრულ თანხვედრაშია ჩრდილოეთ ატლანტიკური ალიანსის მიერ გატარებულ თავდაცვისა და შეკავების პოლიტიკასთან და გულისხმობს ისეთი შესაძლებლობების მქონე თავდაცვის სისტემის არსებობას, რომლის ფარგლებშიც მდგრადი და მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის მქონე შეიარაღებული ძალები, სხვა უწყებებთან მჭიდრო კოორდინაციით, შეძლებენ საფრთხის შეკავების ამოცანის ეფექტიანად შესრულებას. შესაბამისად, საქართველოს მთავრობა ეროვნული თავდაცვის სისტემის განვითარების პროცესში სწრაფად და ეფექტიანად განახორციელებს „ტოტალური თავდაცვის“ კონცეფციას, რაც გულისხმობს როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო თავდაცვის, სოციალურ-ეკონომიკური, ინფრასტრუქტურული და საინფორმაციო-ფსიქოლოგიური სფეროების მიმართულებით შეთანხმებული გეგმების შემუშავებადამტკიცებას და უწყებათაშორისი, კოორდინირებული ნაბიჯების განხორციელებას. „ტოტალური თავდაცვა“ წარმოადგენს როგორც შეიარაღებული ძალების, ისე ზოგადად საზოგადოების მდგრადობას და მზაობას, წინააღმდეგობა გაუწიოს მოწინააღმდეგეს და ქვეყნის მთლიანი სამხედრო, ეკონომიკური და ინტელექტუალური პოტენციალის გამოყენებით განახორციელოს ქვეყნის წინაშე არსებულ საფრთხეებზე ეფექტიანი რეაგირება. აშშ-სთან, როგორც ძირითად სტრატეგიულ პარტნიორთან, ერთად, გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც, 2020 წლის ჩათვლით, ტერიტორიული თავდაცვის პრინციპითა და მცირე ქვედანაყოფების ტაქტიკით მომზადდება და აღიჭურვება შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბატალიონები. ამ პროგრამას კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს შეიარაღებული ძალების საბრძოლო მზადყოფნის ამაღლებისა და ინსტიტუციონალური განვითარებისათვის. სათანადო ყურადღება სპეციალური დაეთმობა დანიშნულების საინჟინრო ძალების, შესაძლებლობების საჰაერო გაძლიერებას. თავდაცვის, გაგრძელდება საჰაერო-სატრანსპორტო, 10 ჯავშანსაწინააღმდეგო, დაზვერვის, არტილერიის, მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების შესაძლებლობების, კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების და ეროვნული გვარდიის შემდგომი რეფორმირება და ეფექტიან ძალად ჩამოყალიბება. თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით, გაგრძელდება სამხედრო განათლების სფეროს ოფიცერთა და სერჟანტთა მომზადების მნიშვნელოვანი სეგმენტების ინსტიტუციონალიზაცია და ალიანსის სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა. ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC) შემდგომი განვითარება მნიშვნელოვნად გაზრდის თავდაცვის შეფასების შესაძლებლობებს, ისევე, როგორც ხელს შეუწყობს ნატოს „პარტნიორობის თავსებადობის ინიციატივის“ (Partnership Interoperability Initiative) განხორციელებას. საერთო საჯარისო ცენტრის შემდგომი განვითარების ფაზაში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრიორიტეტად განიხილება „საერთაშორისო მანევრის კაპიტნის საკარიერო კურსის“ ჩამოყალიბება, რაც შესაძლებლობას გვაძლევს საქართველოს შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლებთან ერთად პარტნიორი ქვეყნების უმცროს ოფიცერთა შემადგენლობაც მოვამზადოთ. ამასთან, მოხდება საბრძოლო საწვრთნელი ცენტრის (CTC) სრულფასოვანი გამართვა, საწყისი საბრძოლო მომზადებისა და დოქტრინების ცენტრების შემდგომი განვითარება ნატოს სტანდარტების გათვალისწინებით. ალიანსის გაძლიერებული მოწინავე ჩართულობის (Enhanced Forward Presence) გათვალისწინებით და ამ კუთხით დეკლარირებული „ლოგისტიკის წლის“ ფარგლებში, გაგრძელდება თავდაცვის ლოგისტიკის სფეროს ტრანსფორმაცია, რათა მაქსიმალურად იყოს უზრუნველყოფილი ბრიგადების ტაქტიკური ჯგუფების დროული და უწყვეტი ლოგისტიკური მხარდაჭერა. ამასთან, განხორციელდება ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით (SNGP) გათვალისწინებული ინიციატივების იმპლემენტაცია, რომლის ფარგლებშიც, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი ფორმატების გამოყენებით, ალიანსისგან სტანდარტი და თავსებადობის მიღებული ეფექტიანი მხარდაჭერით მიიღწევა ნატოს მაღალი ხარისხი. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება კიბერუსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების სფეროების განვითარებას. ტოტალური თავდაცვის პრინციპის გათვალისწინებით გაგრძელდება ტერიტორიული თავდაცვის ამოცანის შესასრულებლად არსებული შესაძლებლობების განვითარება. აღნიშნული ითვალისწინებს სამხედრო სარეზერვო ქვედანაყოფების მომზადებას, რომლის საპილოტე პროექტიც დაიწყება 2018 წელს. ქვეყნის თავდაცვის უზრუნველყოფაში მოსახლეობის აქტიური ჩართულობის მიმართულებით, გაგრძელდება სკოლებში საინფორმაციო კამპანია, რაც ახალგაზრდა თაობაში ქვეყნის თავდაცვის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას გულისხმობს. აღნიშნული ასევე ითვალისწინებს საკუთრივ ქვედანაყოფებისა და სამინისტროს სხვადასხვა სტრუქტურული ერთეულებისა და დაწესებულებების მონახულებას. საპილოტე პროექტის სახით მოხდება თავდაცვისა და სამხედრო საქმის შესახებ შემუშავებული არჩევითი საგნის შეტანა შერჩეული სკოლების სასწავლო პროგრამაში. პროექტის წარმატებით განხორციელების შემთხვევაში, მოხდება მისი ფართოდ დანერგვა. 11 ეროვნული თავდაცვის მოთხოვნებისა და განსაკუთრებით ტოტალური თავდაცვის პრინციპის გათვალისწინებით, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია თავდაცვის სფეროში უწყებათაშორისი თანამშრომლობისა და კოორდინირებული მოქმედების მაღალი ხარისხის მიღწევა. შესაბამისად: გაგრძელდება ერთიანი სამთავრობო მიდგომის და კოორდინაციის მექანიზმების დახვეწის გზების ასახვა როგორც კონცეპტუალურ დონეზე „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგიის 2020-2030“ დოკუმენტის დამტკიცებით, ისე მის საფუძველზე, უწყებრივ დონეზე დადგენილი აუცილებელი სამოქმედო გეგმების (მზადყოფნის გეგმები) შემუშავება-დამტკიცებით. თავდაცვის პოლიტიკის დაგეგმვა ხორციელდება როგორც ეროვნული, ისე უწყებრივი დონის კონცეპტუალური და ორგანიზაციული დოკუმენტების მეშვეობით. თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარების პროცესის ხელშეწყობისა და მეტი სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, თავდაცვის სამინისტრო გადავა თავდაცვის გრძელვადიან დაგეგმვაზე. გრძელვადიანი დაგეგმვის პრინციპზე გადასვლა ემსახურება თავდაცვის ამოცანებისთვის არსებული შეზღუდული რესურსების გაცილებით ოპტიმალური გამოყენების მიზანს და დადგენილი პრიორიტეტების მიხედვით ფინანსური სახსრების ეფექტიან განაწილებას. კერძოდ:  საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქციის შესაბამისად, ჰარმონიზაციის პაკეტის ფარგლებში ცვლილებები შევიდა თავდაცვის სფეროს მარეგულირებელ საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივ აქტებში. ზემოაღნიშნული ითვალისწინებს თავდაცვის სამინისტროს სამოქალაქო ოფისისა და თავდაცვის ძალების (შეიარაღებული ძალების) ფუნქციებისა და უფლებამოსილებების მკაფიო გამიჯვნას, ისევე, როგორც ერთობლივი ამოცანების განსაზღვრას;  უახლოეს მომავალში შემუშავდება და დამტკიცდება „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგია - 20202030“, რომლითაც განისაზღვრება შეიარაღებული ძალების ხედვა ათწლიანი პერსპექტივით;  თავდაცვის მიზნებისთვის გამოყოფილი ფინანსური რესურსების გადანაწილება განხორციელდება „შეიარაღების სისტემების შესყიდვის სტრატეგია 2019-2025“-ისა და თავდაცვის პროგრამების სახელმძღვანელოთი დადგენილი პრიორიტეტების მიხედვით. ამასთან, თავდაცვის საჭიროებების შესაბამისად, თავდაცვის ბიუჯეტის მაჩვენებელი შენარჩუნდება ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 2%-იან ნიშნულზე;  თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარების კუთხით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის და პარტნიორ ქვეყნებთან ერთობლივ საერთაშორისო სწავლებებს. გადაიდგმება ქმედითი ნაბიჯები სამხედრო-სამეცნიერო კვლევების, სამხედრო მრეწველობის განვითარებისა და მისი საექსპორტო პოტენციალის ზრდისთვის. აღნიშნულის ფარგლებში დაგეგმილია: 12  ჯავშანჟილეტებისა და ჩაფხუტების წარმოება და თავდაცვის სამინისტროსა და შინაგან საქმეთა  სამინისტროს ქვედანაყოფების ეროვნული წარმოების აღჭურვილობით სრული დაკომპლექტება; განხორციელდება ჯავშანმანქანა „დიდგორის“ შემდგომი დახვეწა და განვითარება ისეთი საბრძოლო და მხარდამჭერი ფუნქციების შესასრულებლად, როგორიცაა კავშირგაბმულობა, სამედიცინო, სახანძრო, სადაზვერვო და საცეცხლე მხარდაჭერა (მობილური ნაღმტყორცნი);  დამატებით შემუშავდება ცეცხლის მართვის მოდული, შეიქმნება მიზნის იდენტიფიკაციის, ჩაჭერისა და მიყოლის სტაბილიზებული სისტემა, უპილოტო ვერტმფრენის პლატფორმა, მძიმე საბრძოლო მანქანა და სეტყვა-საწინააღმდეგო რაკეტა. GDRP-ის მიმდინარეობის პარალელურად, ეტაპობრივად გაიზრდება მასში ჩართული ქვედანაყოფების პირადი შემადგენლობის ანაზღაურება. ამასთან, გაგრძელდება როგორც სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება, ისე შეიარაღებული ძალების, თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეთა, მათი ოჯახის წევრთა, ვეტერანთა, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრთა და სამოქალაქო პირთა სამედიცინო მომსახურების/რეაბილიტაციის ეფექტიანობის ამაღლება და დაჭრილ/დაშავებულ მოსამსახურეთა საზოგადოებაში რეინტეგრაციისა და რესოციალიზაციის ღონისძიებები. სამხედრო გაგრძელდება გენდერული თანასწორობის პოლიტიკის გატარება და იმ ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც გამომდინარეობს საქართველოს 2016-2017 წლების ეროვნული სამოქმედო გეგმიდან გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების - „ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე“ - მოთხოვნათა თანახმად. 13 2. ძირეული და ინოვაციური რეფორმები მთავრობის ხედვა ქვეყნის განვითარებასთან დაკავშირებით ეფუძნება ახალ ინოვაციურ რეფორმებს ყველა სექტორული მიმართულებით, რომელიც ორიენტირებულია:  ეკონომიკის სტრუქტურულ კონკურენტული გაჯანსაღებაზე, უპირატესობების სრულად პროდუქტიულობის გამოყენებასა და, ზრდაზე, შესაბამისად, ქვეყნის სიღარიბის  დაძლევაზე; მოსახლეობის იმ ფენების მხარდაჭერაზე, რომლებიც ამას ყველაზე მეტად საჭიროებენ;  გარემოსდაცვით ღონისძიებებზე, ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესებაზე. ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების ხედვა ეფუძნება თავისუფალი ბაზრის პრინციპებს, სადაც კერძო სექტორი არის ეკონომიკის მთავარი მამოძრავებელი ძალა. მთავრობისათვის მაღალ ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვანია მისი ხარისხობრივი მაჩვენებლებიც. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართულია ქვეყნის ეკონომიკაში წლების განმავლობაში დაგროვილი სტრუქტურული გამოწვევების საპასუხოდ. ასევე მიმართულია კერძო სექტორში, განსაკუთრებით კი მცირე და საშუალო ბიზნესის, როგორც ეკონომიკური ზრდის მთავარი მამოძრავებლის, განვითარებაზე, ადამიანური რესურსების პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენებასა და ეფექტიანობის ზრდაზე, ინფრასტრუქტურის სწრაფ განვითარებასა და ღია მმართველობის პრინციპების დანერგვაზე. ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდა არის მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის პრიორიტეტი, რაც გულისხმობს მოსახლეობის საყოველთაო ჩართულობას ეკონომიკური განვითარების პროცესში. მთავრობა მიზნად ისახავს ისეთი მოდელის დანერგვას, რომლის პირობებშიც, ეკონომიკური ზრდის პარალელურად, იზრდება ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე თანაბარი ხელმისაწვდომობა, მცირდება უმუშევრობა და სიღარიბე. მაღალი ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება ქვეყანაში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების, განსაკუთრებით კი, მაღალტექნოლოგიური პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვაზე. ქვეყანაში შეიქმნება საინვესტიციო გარემო, რომელიც მიმზიდველი იქნება ასეთი ტიპის ინვესტიციებისათვის. გრძელვადიანი და მაღალი ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად, მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის მიზანია ეკონომიკის ფაქტორების მაქსიმალური ჩართვა ქვეყნის განვითარებაში. 2.1 მაკროეკონომიკური სტაბილურობა მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა ეფუძნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის, როგორც ეკონომიკური განვითარების ფუნდამენტის, პრინციპებისადმი ერთგულებას. ფისკალური დისციპლინა, უმუშევრობის დაბალი დონე, ვალის მდგრად დონეზე შენარჩუნება, ფასების სტაბილურობა, მონეტარული პოლიტიკის დამოუკიდებლობა, მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის ეტაპობრივი შემცირება და ფინანსური სექტორის სტაბილურობის შენარჩუნება ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის საყრდენია. 14 ფისკალური ჩარჩო დაეყრდნობა შემდეგ პრინციპებს: ▪ გაგრძელდება ხარჯების ოპტიმიზაციის უწყვეტი პროცესი. გამოთავისუფლებული სახსრები გადანაწილდება პრიორიტეტულ მიმართულებებზე, მათ შორის, განათლებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსებაზე; ▪ შენარჩუნდება საბიუჯეტო დეფიციტის დაბალი მაჩვენებელი; ▪ გაგრძელდება სოციალური გასაცემლების ზრდა. მოხდება საპენსიო რეფორმის დაფინანსებისათვის საჭირო რესურსების მობილიზება; ▪ მთავრობის ვალი მთლიან შიდა პროდუქტთან შენარჩუნდება სტაბილურ დონეზე. ამასთან, ვალის აღება განხორციელდება გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის ხელშემწყობი საინვესტიციო პროექტების დაფინანსებისათვის. უნდა შენარჩუნდეს ქვეყნის სუვერენული რეიტინგის გაუმჯობესების ტენდენცია. საქართველოს მთავრობას აქვს ამბიციური მიზანი, მიაღწიოს საკრედიტო რეიტინგის საინვესტიციო დონეს (BBB-/Baa3), რაც შესაძლებელს ხდის ქვეყანაში საერთაშორისო მსხვილი საინვესტიციო ფონდების ინვესტირების განხორციელებას და უზრუნველყოფს იაფ ფინანსურ რესურსებზე წვდომას, მათ შორის კერძო სექტორისათვის, ასევე ზრდის ქვეყნის მიმზიდველობას მაღალხარისხიანი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციებისათვის. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად, მთავრობა შეიმუშავებს საშუალოვადიან სტრატეგიას და სამოქმედო გეგმას, რომელთან შესაბამისობაშიც იქნება მთავრობის მიერ მიღებული ეკონომიკური გადაწყვეტილებები. 2.2 საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანობა ეფექტიანი ფისკალური პოლიტიკისათვის აუცილებელი წინაპირობაა საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანი და გამჭვირვალე სისტემის არსებობა. ბოლო წლებში გადადგმული ნაბიჯების წარმატება დასტურდება ქვეყნის მე-5 ადგილით ბოლო ღია ბიუჯეტის კვლევაში (Open Budget Index), საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ფისკალური გამჭვირვალობის შეფასების და PEFA მეთოდოლოგიის თვითშეფასების ანგარიშის თანახმად. მიმდინარეობს მუშაობა შიდა ფინანსური კონტროლის და მართვის დანერგვის მიმართულებით, რაც უზრუნველყოფს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში სწორი და ეფექტიანი მართვის სისტემების ჩამოყალიბებას და ბიუჯეტის გამჭვირვალობას. მდგრადი ფისკალური პოლიტიკის გასამყარებლად განახლდება ფისკალური წესების მარეგულირებელი ნორმები და პროცედურები. დაინერგება საინვესტიციო პროექტების მართვის ერთიანი სისტემა, რაც უზრუნველყოფს საინვესტიციო პროექტების და მათზე მიმართული სახსრების მაქსიმალურ ეფექტურობასა და ეფექტიანობას. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა ფისკალური რისკების შეფასების, მათი გამოვლენისა და მართვის მიმართულებით. გაძლიერდება არსებული პირობითი ვალდებულებების ანალიზი. მთავრობა შეიმუშავებს მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიას. ვალის მართვის პროცესი მიზნად 15 ისახავს საჭირო ფინანსების მოძიებას და ამ კუთხით ხარჯების მინიმიზაციას. ასევე ვალის მართვის პრიორიტეტული მიზანია სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების საშინაო ბაზრის განვითარება. განვითარებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ხელს შეუწყობს ქვეყანაში კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. 2.3 დასაქმება მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარი ორიენტირია მოსახლეობის დასაქმების ხელშეწყობა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლება. უმუშევრობის მაღალი დონე ინკლუზიური განვითარების მნიშვნელოვანი შემაფერხებელი ფაქტორია. შრომის ბაზარზე არსებული დისბალანსი და დასაქმების სტრუქტურა, თავის მხრივ, აერთიანებს მრავალ პრობლემას, რომელთა დაძლევაც, ეკონომიკური განვითარების მიზნებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. დასაქმების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლის გასაუმჯობესებლად გატარდება განათლების რეფორმა, რომლის საფუძველზეც მოხდება ადამიანური კაპიტალის განვითარება. ამასთან, ხელი შეეწყობა პროფესიულ განვითარებას, რათა გაიზარდოს სამუშაო ძალის კონკურენტუნარიანობა და შრომის ბაზრისათვის მზაობის ხარისხი. უმუშევრობის შემცირებისა და დასაქმების ზრდის მიმართულებით, ეფექტიანი ეკონომიკური პოლიტიკის განხორციელების მიზნით, განხორციელდება შრომის ბაზრის სიღრმისეული ანალიზი როგორც მიწოდების, ისე მოთხოვნის მიმართულებით. უზრუნველყოფილი იქნება მჭიდრო კოორდინაცია სამუშაოს მაძიებელთა და დამსაქმებელთა შორის, რაც ხელს შეუწყობს შრომის ბაზრის მოქნილობის ზრდას. სახელმწიფო ინფორმაციულ დახმარებას გაუწევს სამუშაოს მაძიებლებს პროფესიის არჩევის, მომზადებისა და გადამზადების კუთხით. სახელმწიფო აქტიურად შეუწყობს ხელს პოტენციური დამსაქმებლების ჩართულობას პროფესიული გადამზადების პროცესში. 2.4 ბიზნესგარემო ბიზნესის კეთების სიმარტივის (Doing Business) რეიტინგში აღიარებული წარმატების ფონზე, როდესაც ქვეყანას აქვს ელიტარული მე-9 ადგილი მსოფლიოში, მთავრობა განაგრძობს აქტიურ რეფორმებს ბიზნესგარემოს შემდგომი გაუმჯობესებისა და მეწარმეობის ხელშეწყობისათვის. კერძოდ: ▪ დაცული იქნება საკუთრების უფლების ხელშეუვალობის პრინციპი; ▪ მომზადდა და მოკლე ვადაში საზოგადოებას განსახილველად წარედგინება რეფორმის პროექტი საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემაში კომერციული პალატების შექმნის შესახებ. პალატები სპეციალიზებული იქნება კომერციული და საგადასახადო საქმეების განხილვაზე რეფორმის შედეგად მკვეთრად გაიზრდება მართლმსაჯულების ხარისხი და სისწრაფე კომერციულ და საგადასახადო დავებზე; ▪ საგადასახადო სისტემა განაგრძობს ადგილობრივი წარმოების პროდუქციის წახალისებას. კერძოდ, ქართული წარმოების ნატურალური რძე და რძის ნაწარმი სრულად გათავისუფლდება 16 დამატებული ღირებულების გადასახადისგან ჩათვლის უფლებით. დღგ-სგან ჩათვლის უფლებით გათავისუფლდება ფარმაცევტული საწარმოს მიერ წარმოებული ფარმაცევტული პროდუქციის მიწოდება. ამით საგრძნობლად შემცირდება იმპორტული საქონლის უპირატესობა ადგილობრივის მიმართ; ▪ შეიქმნება სპეციალური საგადასახადო რეჟიმები, რომლებიც განსაკუთრებით მიმზიდველი იქნება მულტინაციონალური კომპანიებისათვის საქართველოში რეგიონალური ოფისების დაფუძნებისათვის; ▪ გადამხდელებს, რომელთაც აქტივობები არ უფიქსირდებათ, სრულად ჩამოეწერებათ 2013 წლის 1 იანვრამდე დარიცხული საგადასახადო დავალიანების თანხა; ▪ გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობის ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზების მიზნით; ▪ შემუშავდება ახალი საგადასახადო და საბაჟო კოდექსები, რომლებიც უზრუნველყოფს უფრო მარტივი და სამართლიანი წესების დამკვიდრებას; ▪ მოგების გადასახადის რეფორმის შედეგად, კერძო სექტორს 2020 წლამდე დარჩება დაახლოებით ორი მილიარდი ლარი, რაც წაახალისებს ინვესტიციებს, დააჩქარებს ეკონომიკურ ზრდას და შექმნის ათიათასობით სამუშაო ადგილს. მთავრობის მიერ ინიციირებულია დღგ-ის ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეფორმა. შედეგად, დაინერგება საგადასახადო ზედმეტობების ავტომატური დაბრუნების რეჟიმი ადამიანური რესურსის ჩართულობის გარეშე, რაც გააჯანსაღებს ბიზნესგარემოს. 2018-2020 წლებში ბიზნესს დაუბრუნდება 1,5 მლრდ ლარზე მეტი. 2018 წლის მიმდინარე პერიოდში ბიზნესსექტორს უკვე დაუბრუნდა 200 მლნ ლარზე მეტი თანხა, რაც, პრაქტიკულად, წინა წლის წლიურ მაჩვენებელს უთანაბრდება. საგადასახადო ზედმეტობები 2020 წლის ბოლოსთვის სრულად იქნება გარდაქმნილი ლიკვიდურ აქტივებად; ▪ ფართოდ დაინერგება ციფრული და თანამედროვე ტექნოლოგიები, რაც, ერთი მხრივ, საშუალებას მისცემს ბიზნესსექტორს, ისარგებლოს თანამედროვე და ეფექტიანი მომსახურებით, ხოლო მეორე მხრივ, უზრუნველყოფილი იყოს გადასახადებისგან თავის არიდების რისკების შემცირება და სამართლიანი საგადასახადო ადმინისტრირება; ▪ ახალი ინოვაციური საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემები გულისხმობს ავტომატური საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემის დანერგვას. დაგეგმილი რეფორმა მნიშვნელოვნად შეამცირებს საგადასახადო ადმინისტრირების ტვირთს როგორც ბიზნესსუბიექტებისათვის, ისე შემოსავლების სამსახურისათვის. ბლოკჩეინის ტექნოლოგიების განვითარება საშუალებას იძლევა ▪ ეფექტიანად დაინერგოს აღნიშნული სისტემა; დაინერგება ერთიანი საგადასახადო დოკუმენტი, რაც კიდევ უფრო მეტად გაამარტივებს საგადასახადო ორგანოებთან გადამხდელების ურთიერთობას და გადასახადების რეფორმები მშენებლობის, ადმინისტრირებას; ▪ ▪ თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, გატარდება ენერგოეფექტიანობის, ტრანსპორტის, წიაღის, ტურიზმისა და სხვა სფეროებში; ამოქმედდება ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისი ბაზრის ზედამხედველობის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ბაზარზე სამომხმარებლო და ინდუსტრიული უსაფრთხო პროდუქტის განთავსებას. 17 ▪ გაგრძელდება ინოვაციური და მაღალტექნოლოგიური საინვესტიციო პროექტების მხარდაჭერა; ▪ კიდევ უფრო დაიხვეწება და გაუმჯობესდება არსებული ონლაინსერვისები, შესაძლებელი გახდება როგორც კომპანიის ელექტრონულად დარეგისტრირება, ისე არსებულ მონაცემებში ცვლილებების ელექტრონულად განხორციელება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მიუსვლელად; ▪ არარეზიდენტ პირებს შესაძლებლობა გაუჩნდებათ საქართველოში განახორციელონ კომპანიების ონლაინრეგისტრაცია. აღნიშნული პროცესი საშუალებას მისცემს უცხოელ პირებს გახდნენ საქართველოს ელექტრონული რეზიდენტები საქართველოში ჩამოუსვლელად, ასევე გახსნან ანგარიშები ქართულ ბანკებში და სრულად ისარგებლონ საქართველოში არსებული შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმებით; ▪ მთავრობა ეროვნულ ბანკთან ერთად ხელს შეუწყობს სწრაფი უნაღდო ანგარიშსწორების სისტემის დანერგვას. აღნიშნული სისტემა მნიშვნელოვანია ეკონომიკური ეფექტიანობის და ეკონომიკური ზრდის დაჩქარებისა და ფინანსური ინკლუზიურობის კუთხით, აგრეთვე იგი საგრძნობლად გაამარტივებს ბიზნესის კეთებას. იმავდროულად, აღნიშნული სისტემა საშუალებას მისცემს ეკონომიკური პოლიტიკის წარმმართველ ორგანოებს უფრო ეფექტიანად განახორციელონ ეკონომიკური ზრდის სტიმულირების ღონისძიებები; ▪ გადახდისუუნარობის საქმისწარმოებასთან დაკავშირებული პროცედურების დასახვეწად გატარდება გადახდისუუნარობის სისტემის რეფორმა. რეფორმა მოიცავს როგორც სამეწარმეო, ისე სამოქალაქო გადახდისუუნარობას. გაჩნდება მეტი სტიმული საწარმოების რეაბილიტაციისათვის, მეტი გარანტიები კრედიტორთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების უზრუნველსაყოფად; ▪ ფართოდ დაინერგება რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტი, რაც მოგვცემს საშუალებას, თითოეული გადაწყვეტილების გავლენა ეკონომიკაზე იყოს წინასწარ გაანალიზებული შესაძლო ნეგატიური გავლენებისაგან თავის არიდების მიზნით. ▪ შემუშავდება „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონის პროექტი, რომელშიც ასახული იქნება ასოცირების შეთანხმებითა და მისი დანართებით გათვალისწინებული ევროკავშირის შესაბამისი რეგულაციების მოთხოვნები, რითაც საქართველოს კორპორაციული სამართალი დაუახლოვდება ევროკავშირის კანონმდებლობას; ▪ უზრუნველყოფილი იქნება საჯარო და კერძო სექტორს შორის დიალოგის და თანმშრომლობის გაღრმავება, ინსტიტუციონალურ დონეზე პლატფორმის აქტიური ფუნქციონირება და რეგულარული და სტრუქტურირებული დიალოგის წარმოება. დიალოგის მექანიზმი ხელს შეუწყობს კერძო სექტორსა და მთავრობას შორის ნდობის გაზრდას და პროგნოზირებადი გარემოს ჩამოყალიბებას; ▪ კონკურენტული ბიზნესგარემოს ხელშეწყობისთვის მოხდება სახელმწიფოს ეტაპობრივად გამოსვლა ეკონომიკის იმ დარგებიდან, რომლებსაც აქვთ დამოუკიდებლად ფუნქციონირებისა და განვითარების პოტენციალი. გაძლიერდება ქვეყნის კონკურენტუნარიანი დარგების სახელმწიფო მხარდაჭერა როგორც ადგილობრივი წარმოების ზრდის, ისე საექსპორტო პოტენციალის გაფართოების მიმართულებით. ▪ განხორციელებული ეკონომიკური რეფორმების სრული პოტენციალის უტილიზაციის მიზნით დაინერგება რეფორმების მონიტორინგის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს რეფორმების განხორციელების შემდგომ შეფასებას აღსრულების ეფექტიანი მექანიზმების საშუალებით. 18 2.5 საერთაშორისო რეიტინგები სისტემური რეფორმების წარმატებულმა და ეფექტიანად განხორციელებამ განაპირობა საქართველოს პოზიციების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება ავტორიტეტულ საერთაშორისო რეიტინგებში. ქვეყანამ უკანასკნელ პერიოდში ისტორიულ გაუმჯობესებას მიაღწია ეკონომიკური თავისუფლების, ბიზნესის კეთების, კორუფციის არარსებობის, მიუკერძოებელი სასამართლო სისტემის, მთავრობის გამჭვირვალობისა და სხვა მნიშვნელოვანი მიმართულებების კუთხით. ყოველივე ეს პოზიტიურად აისახება საქართველოს, როგორც რეფორმატორი ქვეყნის, იმიჯზე. მთავრობის მიზანია საქართველო მოხვდეს ყველა ძირითადი ავტორიტეტული რეიტინგის ათეულში. მთავრობა აქტიურად გააგრძელებს რეფორმების ციკლს და საერთაშორისო რეიტინგებში ქვეყნის პოზიციების გასაუმჯობესებლად შეიმუშავებს შესაბამის სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმას, რომლის განხორციელებაც ხელს შეუწყობს მთავრობის პოლიტიკის ეფექტიანობის ზრდას არაერთი მიმართულებით და, შესაბამისად, უზრუნველყოფს საზოგადოების კეთილდღეობის ზრდას და მიღწეული შედეგების პოზიტიურ ასახვას საერთაშორისო რეიტინგებში. ხელისუფლების ყველა ორგანო რეფორმების ინიციირების პროცესში შეაფასებს ცვლილებების შესაძლო ეფექტებს საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს პოზიციაზე და მხოლოდ შესაბამისი ანალიზის საფუძველზეც იქნება შესაბამისი გადაწყვეტილება მიღებული. 2.6 მცირე და საშუალო მეწარმეობის მხარდაჭერა მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკით გაძლიერდება ღონისძიებები მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის მიმართულებით, რათა ის იქცეს ეკონომიკური ზრდისა და დასაქმების რეალურ მამოძრავებელ ძალად. მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ახალი ინსტრუმენტების განვითარება, რომელთა მიზანიც ეკონომიკაში არსებული საბაზრო ჩავარდნების აღმოფხვრაა. კერძოდ, ბიზნესისთვის არასაკმარისი უზრუნველყოფით გამოწვეული შეზღუდვების შემცირება, რაც ხელს უშლის სიცოცხლისუნარიან ბიზნესს კრედიტის აღებაში. აღნიშნული მიზნით, საფინანსო ინსტიტუტების აქტიური ჩართულობით და საერთაშორისო საუკეთესო გამოცდილების გათვალისწინებით, შემუშავდება და დაინერგება საკრედიტო საგარანტიო მექანიზმი და შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც მნიშვნელოვნად გაუმარტივებს ფინანსებზე წვდომას მცირე და საშუალო ბიზნესს, ხელს შეუწყობს ეკონომიკის დამატებით დაკრედიტებას, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოებში ლიკვიდობის გაუმჯობესებას და რაც ყველაზე მთავარია, დასაქმების ზრდას და ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველყოფას.. შესაბამისად, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება „საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიას (2016-2020 წლებისთვის)“ და შესაბამის სამოქმედო გეგმას, რომელიც მცირე და საშუალო საწარმოების განვითარების კუთხით ქვეყანაში არსებული გამოწვევების საპასუხო ღონისძიებებს ითვალისწინებს. აღნიშნული სტრატეგიის ეფექტიანი განხორციელება ხელს შეუწყობს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარებას, მათ ზრდასა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლებას, ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას. 19 „აწარმოე საქართველოში“ სააგენტო კვლავ აქტიურად გააგრძელებს ადგილობრივი წარმოების განვითარების, ექსპორტის ხელშეწყობისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებებით მუშაობას. ასევე აქტიურად გაგრძელდება საექსპორტო პოტენციალის მქონე კომპანიების მხარდაჭერა ექსპორტის განვითარების მიმართულებით სხვადასხვა ინსტრუმენტების გამოყენების გზით. მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის მიზნით მნიშვნელოვნად შეეწყობა ხელი სექტორული და ღირებულებათა ჯაჭვში შემავალი კომპანიების კლასტერების განვითარებას, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ინოვაციების, ცოდნის და გამოცდილების გადადინებას, აამაღლებს მცირე და საშუალო ბიზნესის პროდუქტიულობას და კონკურენტუნარიანობას. ღირებულების კომპლექსური ჯაჭვის ფორმირება ასევე წარმოადგენს ექსპორტის დივერსიფიკაციის მნიშვნელოვან წინაპირობას. მცირე და საშუალო მეწარმეების მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოში გაგრძელდება ფინანსებთან წვდომის კომპონენტი - თანადაფინანსების გრანტების გაცემა. მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ახალი ინსტრუმენტების განვითარება, რომელთა მიზანიც ეკონომიკაში არსებული საბაზრო ჩავარდნების აღმოფხვრაა, კერძოდ, ბიზნესისთვის არასაკმარისი უზრუნველყოფით გამოწვეული შეზღუდვების შემცირება, რაც ხელს უშლის სიცოცხლისუნარიან ბიზნესს კრედიტის აღებაში. აღნიშნული კუთხით, საკრედიტო საგარანტიო მექანიზმების განვითარება წარმოადგენს ეკონომიკის დამატებითი დაკრედიტების ხელშეწყობის, მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებლის გენერირების, დასაქმების ხელშეწყობის, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოებში ლიკვიდობის გაუმჯობესების და, რაც ყველაზე მთავარია, ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვან კომპონენტს. საექსპორტო პოტენციალის სრულად უტილიზაციისთვის, კერძო სექტორის აქტიური ჩართულობით მოხდება ექსპორტის დაზღვევის მექანიზმების შემოღება, რომელიც საშუალებას მისცემს ექსპორტიორ კომპანიებს განავითარონ წარმოება ახალი მიმართულებებით და აითვისონ ახალი საექსპორტო ბაზრები. აღნიშნული მექანიზმების დანერგვა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ეკონომიკის დივერსიფიკაციას და შესაბამისად გაზრდის ქვეყნის მდგრადობას საგარეო შოკებისადმი. მცირე ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით, 1-ელი ივლისიდან ამოქმედდება მცირე ბიზნესისათვის უპრეცედენტო მეგობრული დაბეგვრის შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმი, რაც გულისხმობს მინიმალური საგადასახადო განაკვეთის დაწესებას მცირე მეწარმეებისათვის. მცირე ბიზნესისთვის საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთი შემცირდა ხუთჯერ - 5%-დან 1%-მდე. ასევე, ხუთჯერ გაიზარდა მცირე ბიზნესის ერთობლივი შემოსავლის შეზღუდვის ნორმა - 100 000 ლარიდან 500 000 ლარამდე. ცვლილება მნიშვნელოვანი სტიმული გახდება მცირე ბიზნესის განვითარებისათვის. ეკონომიკური რეფორმები 2.6.1 კაპიტალის ბაზრის რეფორმა ქვეყანაში განვითარებული კაპიტალის ბაზრის არსებობა გულისხმობს, საბანკო დაკრედიტების პარალელურად, კომპანიებისათვის გრძელვადიანი ფინანსური რესურსების მოზიდვის ეფექტიან 20 შესაძლებლობას. კაპიტალის ბაზარი ქმნის კონკურენტულ გარემოს არა მხოლოდ დაკრედიტების, არამედ დანაზოგების ეფექტიანად გადანაწილების მიმართულებითაც. შედეგად, განვითარებული და გამჭვირვალე კაპიტალის ბაზარი ხელს უწყობს სტაბილურ ეკონომიკურ ზრდასა და მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლებას. საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკების გათვალისწინებით, შემოღებულია კაპიტალის ბაზრის ინსტრუმენტების საგადასახადო დაბეგვრის ახალი სისტემა, რომელიც გულისხმობს საგადასახადო სისტემის უფრო მეტად ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებულობას, ასევე სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტის თანაბარ პირობებში ჩაყენებას. საგადასახადო კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, ფიზიკური პირები და არარეზიდენტები სრულად გათავისუფლდნენ საშემოსავლო და მოგების გადასახადებისგან საქართველოში საჯარო შეთავაზების გზით და სავაჭროდ დაშვებულია სასესხო და წილობრივი ფასიანი ქაღალდის მიწოდებით და სასესხო ფასიანი ქაღალდიდან პროცენტის სახით მიღებულ შემოსავალზე. ეროვნული ბანკმა და მთავრობამ, საერთაშორისო ექსპერტების ჩართულობით, შეიმუშავეს კაპიტალის ბაზრის განვითარების სტრატეგია. 2.6.2 საპენსიო რეფორმა სახელმწიფო გაატარებს საპენსიო რეფორმას, რომლის მიზანია კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემაზე გადასვლა. რეფორმის ამოცანაა მოსახლეობის კეთილდღეობის ამაღლება საპენსიო ასაკში, აგრეთვე არსებული სოციალური სისტემის ფისკალური მდგრადობის შენარჩუნება. გარდა ამისა, კერძო დაგროვებით საპენსიო სისტემას აქვს ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მასტიმულირებელი ეფექტი, რაც ხელს შეუწყობს ადილობრივი კაპიტალის ბაზრის განვითარებას. 2.6.3 საჯარო-კერძო პარტნიორობის სისტემის განვითარება და სახელმწიფო ინვესტიციების მართვა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისა და ინვესტიციების მოზიდვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია საჯარო-კერძო თანამშრომლობა. აღნიშნული სისტემის ეფექტიანად გამოყენების მიზნით, მთავრობამ შეიმუშავა და საქართველოს პარლამენტმა დაამტკიცა საჯარო და კერძო თანამშრომლობის კანონი, რომელიც 2018 წლის 1-ელი ივლისიდან შევიდა ძალაში. იმ პირობებში, როდესაც მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტები მნიშვნელოვან ფინანსურ რესურსებს მოითხოვს, თანამშრომლობის ეს ფორმა ხელს უწყობს ქვეყანაში ინვესტიციების მოზიდვას, ეფექტიანად მართული ფისკალური რისკების პირობებში. 2.6.4 პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების რეფორმა პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების სისტემა მნიშვნელოვანია ქვეყანაში სოციალურად მდგრადი და ეფექტიანი ეკონომიკური გარემოს შესაქმნელად. ჭარბვალიანობა სიღარიბის ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული წყაროა; იგი, ერთი მხრივ, ამცირებს მოსახლეობის განკარგვად შემოსავალს ხოლო მეორე მხრივ, პირები, რომლებსაც შეექმნათ პრობლემები, ამოვარდნილი არიან აქტიური ეკონომიკური ცხოვრებიდან. ხშირ შემთხვევაში, ეს არის მომხმარებლების დარღვეული უფლებების შედეგი. პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების დაბალი სტანდარტი ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი 21 შემაფერხებელი ფაქტორია. ჭარბვალიანობა მნიშვნელოვანი პრობლემაა მაკროეკონომიკური სტაბილურობისათვის. მთავრობის მიერ ინიციირებულმა რეფორმამ უნდა დაადგინოს პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების მაღალი სტანდარტი ქვეყანაში. შედეგად, პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების მექანიზმების სრულყოფილი ფუნქციონირება მნიშვნელოვან პოზიტიურ გავლენას მოახდენს მაკროეკონომიკურ სტაბილურობაზე, საკრედიტო რეიტინგებზე და ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე. 2.6.5 ლარიზაცია ლარიზაციის პროცესის შემდგომი ხელშეწყობა და ეროვნული ვალუტისადმი ნდობის ამაღლება ეკონომიკის სტრუქტურული გაჯანსაღებისა და საგარეო მოწყვლადობის შემცირების მნიშვნელოვანი კომპონენტია და, შესაბამისად, ეკონომიკური პოლიტიკის ფუნდამენტური მიმართულებაა. მაღალი დოლარიზაციის პირობებში იზღუდება მასტიმულირებელი მაკროეკონომიკური პოლიტიკის გატარების შესაძლებლობები, მცირდება მისი მოქნილობა და ეფექტიანობა. გარდა ამისა, დოლარიზაცია წარმოშობს სავალუტო რისკს საზოგადოების იმ ნაწილისთვის, რომელიც დაუცველია გაცვლითი კურსის მერყეობისაგან. მთავრობის მიერ ინიციირებული ლარიზაციის კომპლექსური პროგრამა ეყრდნობა ბუნებრივი ინსტრუმენტების განვითარებას, ეროვნული ვალუტისადმი ნდობის ამაღლების, რისკების ადეკვატური განაწილებისა და ეროვნული ვალუტის მიმზიდველობის ზრდისკენ მიმართულ მასტიმულირებელ ღონისძიებებს. ლარიზაციის გეგმის ფარგლებში წარმატებით განხორციელებული ღონისძიებების შემდეგ მნიშვნელოვანია მათი გაგრძელება, დოლარიზაციისგან გამოწვეული რისკების მინიმიზაცია და ეროვნული ვალუტის მიმზიდველობის გზით ლარიზაციის შეუქცევადი პროცესის უზრუნველყოფა. 2.6.6 ხარისხობრივი და ტექნოლოგიების ტრანსფერზე ორიენტირებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა მიმზიდველი საინვესტიციო და ბიზნესგარემო ხელსაყრელ პირობებს ქმნის საქართველოში უცხოელი ინვესტორების ოპერირებისათვის. პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მზარდი ტენდენცია ამის დასტურია. მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფომ ხელი შეუწყოს რეალურ სექტორში ხარისხობრივი ინვესტიციების მოზიდვას, ინვესტიციების მაღალტექნოლოგიურ დარგებში განხორციელებას, ცოდნისა და ტექნოლოგიების ტრანსფერს, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის პროდუქტიულობის დონეს და ხელს შეუწყობს წმინდა ექსპორტით განპირობებული ეკონომიკური ზრდის აქსელერაციას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა კაპიტალტევად დარგებში და საქართველოში მსხვილი სამეწარმეო ერთეულების გადმოტანის ხელშეწყობა. მაღალტექნოლოგიური და ცოდნაზე დაფუძნებული სამეწარმეო სფეროს განვითარება კი, თავის მხრივ, წარმოქმნის მოთხოვნას ცოდნაზე დაფუძნებულ მომსახურებებზე. 2.6.7 ინდუსტრიალიზაცია ხარისხობრივი და ტექნოლოგიების ტრანსფერზე ორიენტირებული ინვესტიციების მოზიდვა ასევე წარმოადგენს ქვეყნის ინდუსტრიული განვითარების მნიშვნელოვან ხელშემწყობ ფაქტორს. ქვეყნის ინდუსტრიული განვითარების მიზნით საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს შესაბამისი 22 სისტემური ანალიზის განხორციელებას ქვეყნის ფარდობითი უპირატესობების გამოსავლენად, რაც საშუალებას მოგვცემს ინდუსტრიულ დარგებს შორის გამოვლენილი უპირატესობების შესაბამისად, ხელი შევუწყოთ კონკურენტული უპირატესობის მქონე დარგების განვითარებას, რაც თავის მხრივ განაპირობებს ეკონომიკის სტრუქტურის გაუმჯობესებას, დივერსიფიკაციის ზრდას და ექსპორტზე ორიენტირებულობას. ქვეყანაში ინდუსტრიული დარგების განვითარება ქმნის დასაქმების ახალ შესაძლებლობებს, ხელს უწყობს ინკლუზიურობის ზრდას და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის გაუმჯობესების გზით წარმოადგენს სიღარიბის შემცირების ფუნდამენტურ ფაქტორს. 2.7 საქართველო - რეგიონალური ჰაბი ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია საქართველოს, როგორც საერთაშორისო საინვესტიციო, საკომუნიკაციო, სატრანსპორტო, ლოგისტიკური, ენერგეტიკული, ტექნოლოგიური, საგანმანათლებლო, ტურისტული და საფინანსო კვანძის (ჰაბის) ჩამოყალიბება, რაც მოგვცემს როგორც ქვეყნის შიდა, ისე რეგიონალური პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენების საშუალებას. ამით ხელი შეეწყობა ქვეყნის სატრანსპორტო-ლოგისტიკური სექტორის ეროვნული წარმოების კონკურენტუნარიანობისა და წარმადობის განვითარებას და ასევე ექსპორტის ზრდას, მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას, ქვეყანაში თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების დანერგვასა და საერთაშორისო ეკონომიკურ პროცესებში ქვეყნის სრულფასოვან მონაწილეობას. საქართველოს საერთო სასამართლოებში ჩამოყალიბებულმა ე.წ არბიტრაჟის მხარდამჭერმა სასამართლო სისტემამ 2017 წელს გზა გაუხსნა მოლაპარაკებებს საერთაშორისო სავაჭრო პალატის საარბიტრაჟო სასამართლოსთან (ICC). 2019 წლის დასაწყისში მოლაპარაკებები დასრულდება თანამშრომლობის მემორანდუმის ხელმოწერით, რომელიც მიზნად ისახავს საქართველოს საარბიტრაჟო წესით დავების გადაწყვეტის რეგიონალურ ცენტრად ქცევას. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა საქართველოს სავაჭრო პალატასთან არსებული საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარებას. საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია გაგრძელდეს ძალისხმევა და უფრო მეტად შეეწყოს ხელი საქართველოს გავლით ენერგოდერეფნების განვითარებას, მათ შორის, ევროპულ ენერგობაზრებზე პირდაპირი წვდომის მიმართულებით. აუცილებელია აქტიური მუშაობა საქართველოში გამავალ სატრანსპორტო დერეფანში მეტი საერთაშორისო ტვირთების მოზიდვისთვის, ასევე ახალი სატრანსპორტო დერეფნების შექმნისა და გაფართოებისთვის. საფუძველი ჩაეყარა ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის მშენებლობას, რომელიც არა მხოლოდ მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის ამაღლებაზე, არამედ გაზრდის საქართველოს როლს რეგიონში და აქცევს მას ლოგისტიკურ ჰაბად. მოხდება სატრანსპორტო სისტემების სრულყოფა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის, მულტიმოდალური და ინტერმოდალური გადაზიდვებისა და ლოგისტიკური ცენტრების განვითარების ხელშეწყობის გზით; მიმდინარეობს მუშაობა თბილისსა და 23 ქუთაისში თანამედროვე ლოგისტიკური ცენტრების განვითარების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს ლოგისტიკური სერვისების ერთ კლასტერში თავმოყრას და ქვეყნის სატრანზიტო და ლოგისტიკური პოტენციალის სრულად რეალიზებას. ასევე, ქუთაისის ლოგისტიკური ცენტრის მშენებლობა ბიძგს მისცემს ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში სატვირთო ტერმინალის განვითარებას. საქართველოს ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია ერთიანი სატრანსპორტო სისტემის ჩამოყალიბება და სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება. ამ მიმართულებით საქართველოს მთავრობამ უკვე გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯები. ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის პროექტის დასრულება მნიშვნელოვნად შეამცირებს აზიასა და ევროპას შორის ტვირთების გადაზიდვისთვის საჭირო დროს, რაც ჩვენი ქვეყნის გავლით დამატებითი ტვირთნაკადების მოზიდვის საწინდარია. ტრანსპორტის სფეროს შემდგომი განვითარებისა და საქართველოს, როგორც რეგიონალური ჰაბის, პოტენციალის სრულად ათვისებისთვის საქართველოს მთავრობა გაატარებს აქტიურ პოლიტიკას, კერძოდ: სატრანზიტო დერეფნის კონკურენტუნარიანობის ასამაღლებლად გაგრძელდება საერთაშორისო სატრანსპორტო სისტემებში ინტეგრაცია და რეგიონალური თანამშრომლობის გაღრმავება. სხვადასხვა ქვეყანასთან გრძელდება მოლაპარაკებები საქართველოს გავლით ახალი სატრანსპორტო დერეფნებისა და მარშრუტების შექმნასა და მათ განვითარებასთან დაკავშირებით (მაგ., ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, იგივე „შუა დერეფანი“, სპარსეთის ყურე-შავი ზღვის სატრანსპორტო დერეფანი და სხვ.); ამასთან, 2017 წლის 15 ნოემბერს ხელმოწერილი „სატრანზიტო და სატრანსპორტო თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმება (ლაპის ლაზულის მარშრუტის შეთანხმება) ხელს შეუწყობს მხარეების ტერიტორიებზე ტვირთისა და მგზავრების დაუბრკოლებელ გადაადგილებას, სატრანზიტო გადაზიდვებთან დაკავშირებული აუცილებელი ადმინისტრაციული საკითხებისა და პროცედურების ჰარმონიზაციას და გამარტივებას; სამოქალაქო ავიაციის სფეროში ხელი შეეწყობა „ღია ცის“ პოლიტიკის გატარებას, რაც უზრუნველყოფს ახალი ავიაკომპანიების შემოსვლას ქართულ ბაზარზე, ახალი პირდაპირი ავიამიმართულებების განვითარებას და ფრენების დამატებას, ასევე ყოველწლიურად მგზავრთნაკადის მზარდი დინამიკის შენარჩუნებას; საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის განსავითარებლად ყველა საზღვაო ნავსადგურში განხორციელდება სამთავრობო სერვისების გაციფროვნება და ერთი ონლაინპლატფორმის ქვეშ გაერთიანება. ეს ხელს შეუწყობს ტვირთების გამტარუნარიანობის გაზრდას ნავსადგურებში; მთავრობა განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს ახალი აბრეშუმის გზის ფარგლებში ინკლუზიური, კონკურენტული და ეფექტიანი რეგიონალური პროექტების განხორციელებას ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობისა და ენერგეტიკის მიმართულებით. 2.8 საგარეო სავაჭრო ურთიერთობები საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი უმთავრესი პრინციპია საერთაშორისო ვაჭრობისადმი გახსნილობა. ამ მიმართულებით გვაქვს მნიშვნელოვანი წარმატებები. საქართველოევროკავშირის ასოცირების შეთანხმების განუყოფელი ნაწილის, ღრმა და ყოვლისმომცველი 24 თავისუფალი სავაჭრო სივრცის ამოქმედებით, ქართულ ეკონომიკაში შეიქმნა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები ექსპორტის ზრდის, ინვესტიციების მოზიდვისა და ქვეყანაში პროდუქტიულობის ზრდის კუთხით. 2018 წლის პირველი მაისიდან ამოქმედდა საქართველოსა და ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციას (EFTA) შორის თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმება. საქართველოსა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ძალაში შევიდა 2018 წლის პირველ იანვარიდან. 2018 წლის 28 ივნისს ხელი მოეწერა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სპეციალურ ადმინისტრაციულ რეგიონთან, ჰონკონგთან. მიმდინარეობს მოლაპარაკებები საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის სოფლის მეურნეობის პროდუქტებზე ტარიფების შემდგომ ლიბერალიზაციასა და თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაში მომსახურებით ვაჭრობის ასახვის შესახებ. მომზადდა ინდოეთთან თავისუფალი ვაჭრობის გაფორმების მიზანშეწონილობის ერთობლივი კვლევა. ამჟამად მიმდინარეობს მხარეთა შორის დიალოგი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყებასთან დაკავშირებით. ისრაელთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების გაფორმების მიზანშეწონილობის კვლევის შესახებ მემორანდუმს ხელი მოეწერა 2018 წლის 10 მაისს. 2018 წლის მაისში განხორციელდა ამერიკასთან თავისუფალი ვაჭრობის გაფორმების მიზანშეწონილობის კვლევა. 2018 წლის ივლისის თვეში დაგეგმილია დიდი ბრიტანეთის დელეგაციის ვიზიტი საქართველოში, ორმხრივი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმებაზე კონკრეტული წინადადებების განხილვასთან დაკავშირებით. მიმდინარეობს აქტიური მუშაობა ყურის არაბულ ქვეყნებთან (GCC) თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყების მიმართულებით. ამასთან, ექსპორტის განსავითარებლად საქართველო კვლავაც განახორციელებს რეგიონში ვაჭრობის განვითარების პოლიტიკას და ხელს შეუწყობს საქართველოს მეწარმეებს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ვაჭრობისას ხელოვნური ბარიერების აღმოფხვრაში. დაინერგება კომერციული ატაშეების ინსტიტუტი, რომლის მთავარი ფუნქცია იქნება საქართველოში არსებულ შესაბამის უწყებებთან სისტემური თანამშრომლობის გზით სამიზნე ბაზრებზე ქართული პროდუქციის სავაჭრო პოტენციალის განვითარება და უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების მოზიდვა. ასევე ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობის მიზნით გაგრძელდება ინვესტიციების დაცვისა და წახალისების შესახებ შეთანხმებების გაფორმება. 2.9 სივრცითი მოწყობა სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვა ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. სივრცითი მოწყობის რეფორმის ფარგლებში მომზადდება ქვეყნის, ავტონომიების და მუნიციპალიტეტების სივრცითი მოწყობის კონცეფციები, სქემები და გეგმები, ქალაქების, დაბებისა და სოფლების მიწათსარგებლობისა და განაშენიანების რეგულირების გეგმები. სივრცითი მოწყობის რეფორმა ხელს შეუწყობს ადამიანის საარსებო გარემოს სწორად დაგეგმვას, ადამიანების, ეკონომიკის დარგების და ბიზნესის ინტერესების ჰარმონიულ ურთიერთშეჯერებას, ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის სწორად ათვისებას; საქართველოსა და მეზობელ ქვეყნებს, აგრეთვე 25 ქვეყნის რეგიონებს, შორის სატრანსპორტო ქსელის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად დაგეგმვას; უზრუნველყოფს ეკონომიკური და კულტურული კავშირების გაძლიერებას და ახალი ბიზნეს ურთიერთობების ჩამოყალიბებას, განაპირა და მაღალმთიანი რეგიონების უკეთესად ინტეგრაციას ქვეყნის ეკონომიკაში და ამ გზით მოსახლეობის კეთილდღეობის გაუმჯობესებას. საქართველო ეფექტიანად აითვისებს ქვეყნის განვითარების პოტენციალს და მსოფლიო რუკაზე გაძლიერდება საქართველოს, როგორც საინვესტიციოდ მიმზიდველი, დაცული გარემოს და ტრანზიტული ჰაბის მნიშვნელობა. 2.10 ინფრასტრუქტურული განვითარება ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება საქართველოს რეგიონების განვითარების, საერთაშორისო სატრანზიტო პროექტებში საქართველოს მაქსიმალური ინტეგრირებისა და ეკონომიკური განვითარების სტიმულირების უმნიშვნელოვანესი წინაპირობაა. საქართველოს გეოგრაფიული მდებარეობისა და სატვირთო გადაზიდვების მზარდი დინამიკის გათვალისწინებით, გაგრძელდება და სწრაფი ტემპით წარიმართება ახალი მაგისტრალური გზების მშენებლობა. ქვეყნის მასშტაბით აშენდება საერთაშორისო მნიშვნელობის სატრანზიტო და რეგიონების დამაკავშირებელი საავტომობილო გზები. ეს პროექტი გააძლიერებს საქართველოს მნიშვნელობას რეგიონში და გაზრდის მისი, როგორც ტრანზიტული ჰაბის, დატვირთვას. დასრულდება აღმოსავლეთ-დასავლეთის ავტობანის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა. შედეგად, საქართველოს საავტომობილო გზების ქსელი გახდება მიმზიდველი სატრანზიტო გადაზიდვებისათვის, ხელი შეეწყობა ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებას, განაპირა და მაღალმთიან რეგიონებში სოფლის მეურნეობის აღორძინებასა და რეგიონების დაკავშირებას. ხარისხიანი სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით ერთმანეთთან მოსახლეობის უზრუნველყოფა საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტია. ამ მიზნის მიღწევა ეტაპობრივად განხორციელდება მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში. 2020 წლისთვის 24-საათიანი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილი იქნება დამატებით 400 ათასი ადამიანი. აქტიურად გაგრძელდება წყალმომარაგება–კანალიზაციისა და გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობარეაბილიტაციის პროექტები მთელ რიგ ქალაქებსა და სოფლებში, მათ შორის საზღვრისპირა სოფლებში. ნარჩენების მართვა განხორციელდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად, ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე გაუმჯობესდება მუნიციპალური ნარჩენების შეგროვების სერვისები. ქვეყნის ინტერნეტიზაციის პროექტის ფარგლებში რეგიონებში დამატებით აშენდება მაღალსიჩქარიანი ოპტიკური ინფრასტრუქტურა, რის შედეგადაც ქვეყნის მოსახლეობის 85%-ზე მეტს ექნება მაგისტრალურ ოპტიკურ-ბოჭკოვან ინტერნეტინფრასტრუქტურასთან წვდომა. 26 2.11 დარგობრივი ეკონომიკური პოლიტიკა 2.11.1 ენერგეტიკა საქართველოს მთავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის უმთავრესი მიმართულებაა ქვეყნის ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის ამაღლება, იმპორტირებულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების ეტაპობრივი შემცირება ადგილობრივი ენერგეტიკული რესურსების ათვისების, მიწოდების წყაროებისა და მარშრუტების დივერსიფიკაციის გზით. ენერგეტიკული პოლიტიკის ეფექტიანად წარმართვის მიზნით:  ენერგეტიკის სექტორში ინვესტიციების ხელშეწყობის მიზნით შეიქმნება კიდევ უფრო გამჭვირვალე და მიმზიდველი საინვესტიციო გარემო;  გაგრძელდება მუშაობა ადგილობრივი ენერგორესურსების რაციონალური ათვისების გზით იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირების მიმართულებით;  განვითარდება ინფრასტრუქტურა გაზისა და ელექტროენერგიის უსაფრთხო და სტაბილური გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემის შესაქმნელად. გაზმომარაგების გაუმჯობესების მიზნით, უკვე დაწყებულია 210-280 მლნ კუბური მეტრის მოცულობის გაზსაცავის პროექტის განხორციელება;  დამატებითი რესურსები გამოიყოფა რეგიონებში მოსახლეობის გაზიფიცირების უზრუნველსაყოფად, რის შედეგადაც 2020 წლის ბოლოსთვის გაზმომარაგებაზე წვდომა ექნება 1,3 მლნ აბონენტს;  გააქტიურდება მუშაობა საქართველოს სატრანზიტო როლის გასაძლიერებლად, რათა ქვეყანა უმოკლეს ვადებში გახდეს ენერგეტიკული სატრანზიტო და სავაჭრო ჰაბი. გაგრძელდება მუშაობა საქართველოდან ელექტროენერგიის ექსპორტის შესაძლებლობების გაზრდის მიმართულებით;  დაიხვეწება და ევროპულ სტანდარტებს დაუახლოვდება ენერგეტიკის სფეროს კანონმდებლობა; „ასოცირების ხელშეკრულების“ ხელმოწერით და ამავე დროს „ენერგეტიკული გაერთიანების“ წევრობით საქართველო კავკასიის რეგიონში ქმნის „ენერგეტიკული გაერთიანების“/ევროკავშირის ენერგეტიკული კანონმდებლობის გადმოტანის პრეცედენტს;  ენერგეტიკის სექტორში განხორციელებული რეფორმების შედეგად მოხდება ენერგეტიკის შესახებ ახალი კანონის დამტკიცება, შეიქმნება ელექტროენერგეტიკული და ბუნებრივი გაზის კონკურენტული ბაზარი, რეფორმების განხორციელების შედეგად კონკურენციის ხელშეწყობით მოხდება მომხმარებლისათვის უწყვეტი, მაღალი ხარისხის და სამართლიანი ფასის ენერგიის მიწოდება. ასევე მოხდება რეგულირებული და დერეგულირებული საქმიანობის გამიჯვნა.  სახელმწიფო ხელს შეუწყობს სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესს და ინოვაციების დანერგვას;  გაგრძელდება მუშაობა განახლებადი ენერგიის ათვისების კუთხით, ასევე, განხორციელდება ენერგოეფექტიანი ღონისძიებები სხვადასხვა მიმართულებით. ამ დროისთვის შემუშავებულია ენერგოეფექტურობის პირველი ეროვნული სამოქმედო გეგმა, მიმდინარეობს მუშაობა განახლებადი ენერგიის ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე და მზადდება პირველადი საკანონმდებლო დოკუმენტაცია როგორც განახლებადი ენერგიის, ასევე, ენერგოეფექტურობის მიმართულებით. 27 2.11.2 მშენებლობა აქტიურად მიმდინარეობს მუშაობა მშენებლობის სფეროს მომწესრიგებელი მარეგულირებელი გარემოს სრულყოფაზე. საქართველოს პარლამენტმა 2 მოსმენით მიიღო საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი; „შენობების ენერგოეფექტიანობის შესახებ“ კანონპროექტი უახლოეს მომავალში წარედგინება საქართველოს პარლამენტს. ამ კანონპროექტის მიღება წაახალისებს ენერგორესურსების რაციონალურ გამოყენებას და შენობების ენერგოეფექტიანობის გაზრდას. მიმდინარეობს მუშაობა კანონქვემდებარე რეგულაციებზეც, რომლებიც მოაწესრიგებს მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების, მშენებლობის ორგანიზებისა და უსაფრთხოების, არქიტექტორთა და ინჟინერ-მშენებელთა სერტიფიცირებისა და სხვა მნიშვნელოვან საკითხებს. ასევე მუშავდება ტექნიკური რეგლამენტები სამშენებლო მასალის ხარისხის მიმართ ძირითადი მოთხოვნების დადგენისა და ბაზარზე განთავსების კუთხით. ყოველივე ეს ხელს შეუწყობს ქვეყანაში სამშენებლო კუთხით სტაბილური საინვესტიციო გარემოს შექმნას და საშუალებას მისცემს სამშენებლო სექტორში დასაქმებულ პირებს, იმოქმედონ წინასწარ პროგნოზირებადი მკაფიო წესებით. 2.11.3 მწვანე ეკონომიკა თანამედროვე პირობებში ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად საჭიროა ახალი ტიპის - მწვანე ზრდაზე ორიენტირებული ეკონომიკური მოდელის დანერგვა, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის ეკონომიკის მოდერნიზაციას ახალი, მწვანე ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. ქვეყნის მდგრადი განვითარება მხოლოდ კომპლექსური მიდგომით არის შესაძლებელი. ჩვენი მიზანია ყველა გადაწყვეტილების, მათ შორის, ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება ხდებოდეს ეკონომიკური მიზანშეწონილობასთან ერთად, ეკოლოგიური ეფექტიანობის გათვალისწინებით. ამ მიზნის მისაღწევად საქართველოს მთავრობა აქტიურად გააგრძელებს მუშაობას მწვანე ეკონომიკის განვითარების მიმართულებით, ვინაიდან მწვანე ზრდის წახალისება გრძელვადიან პერსპექტივაში ხელს უწყობს ბიზნესის მხრიდან დანახარჯების შემცირებას, ასევე ბიზნესის ახალი მიმართულებების განვითარებას. მწვანე ეკონომიკის დანერგვის პროცესში საქართველოს მთავრობა კონკრეტული ინიციატივებით წაახალისებს მწვანე ინვესტიციებს, ეკოლოგიურად სუფთა საკვების წარმოებას, მწვანე პროდუქციის წარმოებას, სუფთა ტრანსპორტს, მდგრადი ეკოტურიზმისა და ეკოსისტემების სერვისების განვითარებას, განახლებადი ენერგიის მოცულობის ზრდას, ენერგოეფექტიანი ღონისძიებების გატარებას მათ შორის ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში, კლიმატგონივრული და რესურსეფექტური ტექნოლოგიების დანერგვას, ნარჩენების სეპარირებულად შეგროვებას, უნარჩენო წარმოების ხელშეწყობას, მწვანე ინოვაციური “start up”-ების დაარსების პოპულარიზაციას. საქართველოს მთავრობა მუშაობს მწვანე ზრდის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავებაზე, რომელიც ეფუძნება საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით მომზადებულ მწვანე ეკონომიკის პოლიტიკის ჩარჩო დოკუმენტსა და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) მწვანე ზრდის დეკლარაციის პრინციპებს. ინტენსიურად მიმდინარეობს მუშაობა კერძო სექტორთან რესურეფექტური ტექნოლოგიებისა და სუფთა წარმოების პოპულარიზაციისათვის ტექნიკური ტრენინგებითა და ექსპერტული დახმარებით. ენერგოეფექტიანობის კუთხით დამუშავების პროცესშია ენერგოეფექტიანობისა და საყოფაცხოვრებო 28 მოწყობილობების მარკირების მარეგულირებელი სისტემა. აღნიშნული მიზნების განხორციელების პროცესში საქართველოს ექნება საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერა. 2.11.4 გარემოს დაცვა და სოფლის მეურნეობა გარემოს დაცვა, მისი მდგრადობის შენარჩუნება და ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების პარალელურად, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს და საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა. საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია კლიმატის ცვლილების მიმდინარე პროცესში. კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა ერთდროულად პასუხობს სამ ურთიერთგადამკვეთ გამოწვევას, კერძოდ ესენია: სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაცია და კლიმატის ცვლილების შერბილების ხელშეწყობა. მთავრობა გააგრძელებს აქტიურ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკას, რომლის მიზანიც იქნება მდგრადი და ჯანსაღი გარემოს უზრუნველყოფა, ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესება, მდგრადი განვითარების პრინციპებზე დაყრდნობით აგროსასურსათო სექტორში კონკურენტუნარიანობის ამაღლება, მაღალხარისხიანი პროდუქციის წარმოების სტაბილური ზრდა, სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, სურსათის უვნებლობა და სოფლის განვითარება. ვინაიდან გარემოს დაცვის სფეროს მართვა თითქმის ყველა სამთავრობო უწყების, არასამთავრობო და ბიზნესსექტორის, სამეცნიერო წრეებისა და ზოგადად მთელი საზოგადოების აქტიური ჩართულობით უნდა ხორციელდებოდეს, გარემოს დაცვის სფეროს კომპლექსური და მრავალსექტორული ხასიათის გამო, ჩვენ ვგეგმავთ ქვეყანაში ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტის შემოღებას. ეკოომბუდსმენის ინსტიტუტი გახდება სექტორებს შორის მნიშვნელოვანი გარემოსდაცვითი საკითხების განხილვის პლატფორმა, ისარგებლებს მაღალი ნდობით როგორც სამთავრობო უწყებების, ისე ბიზნესსექტორისა და საზოგადოების მხრიდან და ის იქნება ერთგვარი გარანტ გარემოს დაცვის საკითხებზე მთავრობის, საზოგადოებისა და ყველა დაინტერესებული მხარის აქტიური თანამშრომლობისთვის. 2017 წლიდან ძალაში შევიდა ავტომობილების იმპორტის აქციზის გადასახადით დაბეგვრის ახალი სისტემა. განაკვეთები შემოღებულ იქნა არსებული ავტოპარკის განახლების მიზნით და გარემოსდაცვითი პოლიტიკის გათვალისწინებით, რაც გულისხმობს გარემოსთვის მავნე ავტომობილებისათვის უფრო მძიმე საგადასახადო ტვირთის დაწესებას. ცვლილების შედეგად, წინა წლებთან შედარებით გაახალგაზრდავდა ავტოპარკი და მნიშვნელოვნად გაიზარდა ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების იმპორტი. მთავრობა მომავალშიც სხვადასხვა საგადასახადო ინსტრუმენტებით განაგრძობს ჰიბრიდული და ელექტროძრავიანი ავტომობილების სტიმულირებას ქვეყანაში. სოფლის განვითარების ერთიანი პოლიტიკის ფარგლებში სოფლად ცხოვრების დონის ამაღლებისა და ეკონომიკური აქტიურობის ზრდის მიზნით განხორციელდება:  სასოფლო-სამეურნეო დარგში კოოპერაციის განვითარების მხარდაჭერა;  დამატებული ღირებულების შემქმნელი სრული ციკლის შემადგენელი კომპონენტების 29 ინტეგრაციის მიზნით, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს მოსავლის შემნახველი, დამახარისხებელი, შემფუთავი, გადამამუშავებელი და სადისტრიბუციო სექტორების განვითარებას, გაგრძელდება აგროდაზღვევის პროექტი, ხელი შეეწყობა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობის ამაღლებას;  გაიზრდება მელიორირებული (წყალუზრუნველყოფილი და დრენირებული) მიწების ფართობები. განვითარდება და გაუმჯობესდება სარწყავი (საირიგაციო) და დამშრობი (სადრენაჟე) სისტემები.  ხელი შეეწყობა მორწყვის თანამედროვე სისტემების დანერგვას და წყალმომხმარებელთა გაერთიანებების ჩამოყალიბებას; სასოფლო-სამეურნეო მიწის ფონდის რაციონალური მართვის მიზნით, შეიქმნება ფერმერთა რეესტრისა და მიწათსარგებლობის გეოინფორმაციული სისტემა;  განხორციელდება დეგრადირებული ნიადაგების კვლევა და მათი ნაყოფიერების აღდგენაგაუმჯობესების ღონისძიებები;  შეიქმნება ქარსაფარი ზოლების მართვისა და გაშენების საკანონმდებლო ბაზა და დაიწყება  ქარსაფარი ზოლების გაშენება; ჩამოყალიბდება თანამედროვე ექსტენციის მოქნილი სისტემა, გაგრძელდება და გაფართოვდება გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობისა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისკენ მიმართული ღონისძიებები. გაგრძელდება სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროებში სახელმწიფო კონტროლის ეფექტიანი, მოქნილი სისტემის ჩამოყალიბება და მისი შემდგომი სრულყოფა. სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროები დაუახლოვდება DCFTA-ის გეგმით გათვალისწინებულ ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობას. ეს მათ შორის უზრუნველყოფს შიდა ბაზარზე ევროპული სტანდარტების დამკვიდრებასა და აგროსასურსათო პროდუქტების საექსპორტო პოტენციალის ზრდას, რაც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ეკონომიკის განვითარებაში და ქვეყნის, როგორც საიმედო სავაჭრო პარტნიორის, იმიჯის დამკვიდრებაში. დაინერგება გამჭვირვალე პროცედურებზე დაფუძნებული გარემოზე ზემოქმედების შეფასების სისტემა. საპროექტო იდეის შემუშავების საწყის ეტაპზევე შეფასდება დაგეგმილი საქმიანობის მიზანშეწონილობა, რაც ინვესტორს დაიცავს ფუჭი ფინანსური დანახარჯებისგან. გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობა უფრო ეფექტიანი გახდება. გარემოს დაზიანების პრევენციისა და აღმოფხვრის (კომპენსაციის) მიზნით ჩამოყალიბდება გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის ეფექტიანი სისტემა. დაინერგება ახალი მარეგულირებელი ნორმები ბიომრავალფეროვნების დაცვა-შენარჩუნებისა და ბიოლოგიური რესურსებით მდგრადი სარგებლობის მიზნით. სახელმწიფო უზრუნველყოფს დაცული ტერიტორიების გაფართოებასა და ეკოტურიზმის ხელშეწყობას. ტყის მდგრადი მართვის პრაქტიკის დანერგვისა და ხელშეწყობის მიზნით, დამკვიდრდება ტყეების მოვლის, დაცვისა და აღდგენის ეფექტიანი მექანიზმები, რაც ხელს შეუწყობს ტყეების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლების შენარჩუნება-გაუმჯობესებას. დაიხვეწება ტყეზე კონტროლის მექანიზმები. გარემოს დაცვითი პოლიტიკის გათვალისწინებით საგადასახდო შეღავათები დაწესდება ხეტყის იმპორტზე. კერძოდ, ხეტყის იმპორტი გათავისუფლდება დამატებული ღირებულების გადასახადისაგან. 30 კლიმატის ცვლილებით განპირობებული ბუნებრივი კატასტროფების საფრთხეების რისკების შემცირების მიზნით გაფართოვდება ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვების ქსელი, გაძლიერდება მოდელირების შესაძლებლობები და დაინერგება ადრეული შეტყობინების ეროვნული სისტემა. გაუმჯობესდება ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის ხარისხის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემა, ასევე, ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევისა და წყლის გამოყენების აღრიცხვის სისტემები. ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისთვის დადგინდება გაფრქვევის ევროპული ნორმები, გაუმჯობესდება თხევადი საწვავის ხარისხობრივი ნორმები, მსხვილ სამრეწველო ობიექტებს დაუდგინდებათ გაფრქვევის თანამედროვე ევროპული ნორმები. გაგრძელდება წყლის რესურსების ინტეგრირებული მართვის სისტემაზე გადასვლა, რომელიც ეფუძნება წყლის რესურსების მდგრადი მართვისა და სააუზო მართვის ევროპულ პრინციპებს. გაუმჯობესდება ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების ხარისხი, შეიქმნება რადიოაქტიური ნარჩენების მართვის ახალი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს მოსახლეობისა და გარემოს დაცვას რადიაციის შესაძლო მავნე ზეგავლენისგან. 2.11.5 ტურიზმი ტურიზმის განვითარება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტია. ყოველწლიურად მზარდია ვიზიტორების ნაკადი და ტურიზმის სფეროდან მიღებული შემოსავლები. ტურიზმი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალაა და მისი, როგორც პრიორიტეტული დარგის, შემდგომი განვითარებისათვის საქართველოს მთავრობა განახორციელებს შემდეგ ღონისძიებებს:  მოწესრიგდება და განვითარდება მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურა და საგზაო ინფრასტრუქტურა , რაც ხელს შეუწყობს ტურისტულად მიმზიდველი ადგილის მისაწვდომობის გაუმჯობესებას;  გააქტიურდება მარკეტინგული აქტივობები მიზნობრივ და პოტენციურ (მათ შორის მაღალმხარჯველ ევროპულ) ბაზრებზე, რაც ხელს შეუწყობს მეტი უცხოელი ტურისტისა და, შესაბამისად, მეტი შემოსავლის მოზიდვას ქვეყანაში;  გააქტიურდება მარკეტინგული აქტივობები შიდა ბაზარზე, რაც ხელს შეუწყობს შიდა ტურიზმის განვითარებას;  გაფართოვდება დაცული ტერიტორიები და ხელი შეეწყობა ეკოტურიზმს;  საქმიანი ტურიზმის განვითარების მიზნით, საკონვენციო ბიუროს საშუალებით მოხდება მეტი მაღალმხარჯველი ტურისტის მოზიდვა საქართველოში, ასევე ამ მიმართულებით ინვესტიციების წახალისება და ხელშეწყობა. ხელი შეეწყობა მულტიფუნქციური, თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტების საკონგრესო და საგამოფენო ცენტრის შექმნას;  განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე: მოხდება 31 სფეროში მომუშავე პერსონალის გადამზადება მომსახურების ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტებამდე გაზრდის მიზნით; ხელი შეეწყობა ტურიზმის დარგში უმაღლესი და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამებისა და დაწესებულებების განვითარებას; მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელდება სხვადასხვა აქტივობები (სახანძრო უსაფრთხოების გამკაცრება, საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის მოწესრიგება და სხვ.);  ტურიზმის პოლიტიკაში ერთ-ერთი სტრატეგიული მიმართულება იქნება საქართველოს გადაქცევა ოთხი სეზონის ტურისტულ ქვეყნად, რაც უზრუნველყოფს ტურიზმიდან ახალი შემოსავლების მიღებას და წლის განმავლობაში მათ სტაბილურ განაწილებას;  ზამთრის კურორტების შემდგომი განვითარება მოხდება გააზრებული განვითარებისა და განაშენიანების გეგმების მიხედვით, მათ შორის, გათვალისწინებული იქნება კურორტების ზაფხულის განმავლობაში დატვირთვის შესაძლებლობები;  ხელი შეეწყობა სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებას ტურისტული პროდუქტის შექმნისა და პოპულარიზაციის მიზნით. 2.12 რეგიონული ეკონომიკური პოლიტიკა საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ქვეყნის რეგიონების განვითარება, მათ შორის უთანასწორობის აღმოფხვრა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, რეგიონების როლის ზრდა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში. საქართველოს მთავრობას აქვს რეგიონული განვითარების სტრატეგიული ხედვა, რომელიც ეფუძნება ევროკავშირის რეგიონების ეკონომიკური და სოციალური განვითარების გათანაბრების პოლიტიკის მიდგომებს. ეს გულისხმობს ინტეგრირებულ, დარგთაშორის და ტერიტორიაზე მორგებულ დაგეგმვას და შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელებას. თვითმმართველობის სისტემის კიდევ უფრო გაძლიერებისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის გაზრდის მიზნით შემუშავდება დეცენტრალიზაციის ახალი, 2018-2025 წლების სტრატეგიის დოკუმენტი. რეფორმის მთავარი მიზანია სუბსიდიარობის პრინციპებზე დაყრდნობით თვითმმართველობის უფლებამოსილებათა გაზრდა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, თვითმმართველობის როლის გაზრდა ადგილობრივი ეკონომიკის განვითარებაში და თვითმმართველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მატერიალური და ფინანსური რესურსებით. უზრუნველყოფილი იქნება რეგიონული განვითარების დაგეგმვის პროცესში ახალი მიდგომების გამოყენება, რომელიც უზრუნველყოფს რეგიონში დარგთაშორისი კომპლექსური კავშირების 32 განვითარებასა და ადგილობრივ პირობებთან მაქსიმალურად მორგებული ეკონომიკური მოდელის შემუშავებას. 2.13 ბუნებრივი რესურსების მართვა ბუნებრივი რესურსების მართვის სისტემის გაუმჯობესება შესაძლებლობას მისცემს ქვეყანას, მიიღოს მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებელი. მთავრობის მიზანია ყველა რესურსი მაქსიმალური ეფექტიანობით იყოს გამოყენებული და იმავდროულად მოხდეს გარემოს დაცვით პრინციპებზე დაყრდნობით რესურსების მდგრადი მართვა. რესურსებით სარგებლობის სრულყოფილი სამართლებრივი ჩარჩოს ფორმირების მიმართულებით, აღსანიშნავია რამდენიმე ფართომასშტაბიანი რეფორმა:  წიაღის სექტორის პოლიტიკის შემუშავება - დაგეგმილია საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად პოლიტიკისა და სტრატეგიის დოკუმენტების შემუშავება, რომელთა საფუძველზეც რეფორმის მეორე ფაზაში, 2019 წელს შემუშავდება შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო, ხოლო რეფორმის დასკვნით ეტაპზე შემუშავდება რეკომენდაციები სექტორში ადამიანური რესურსების გაძლიერებასთან დაკავშირებით;  სასარგებლო წიაღისეულის შესახებ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა/გაციფრებული ანგარიშების გახსნა;  საბადოების დამუშავების თანამედროვე მეთოდოლოგიის დანერგვა;  მარაგების კომისიის რეფორმა;   სასარგებლო წიაღისეულის მარაგების გამოთვლის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვა; სასარგებლო წიაღისეულის შესწავლის სტიმულირება. 3. მცირე მთავრობა ქვეყნის მმართველობის ჩვენი ხედვა ეფუძნება მცირე და ამასთან ერთად ეფექტიანი, ოპერატიული და მოქნილი მთავრობის კონცეფციას. მცირე და მოქნილი მთავრობის კონცეფციის განსახორციელებლად გაგრძელდება სამთავრობო უწყებების შემდგომი გაერთიანება/ოპტიმიზაცია და მათ შორის ფუნქციების გადანაწილება დაგეგმილი რეფორმების სწრაფად და ეფექტიანად განსახორციელებლად. მთავრობა ამზადებს უწყებების შემდგომ ოპიტიმიზაციასთან დაკავშირებულ კონკრეტულ წინადადებებს. დეცენტრალიზაციის პროცესის პარალელურად, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სტრუქტურათა ოპტიმიზაცია მუნიციპალიტეტების დონეზე და მთავრობა უზრუნველყოფს შესაბამისი წინადადებების მომზადებას. უწყებების ოპტიმიზაციასთან ერთად მაქსიმალურად შეიზღუდება ბიუროკრატიაზე გაწეული ხარჯებიც. ფისკალურ მაჩვენებლებში მმართველობითი ხარჯები რეალურ გამოხატულებაში კლებად ტრენდს შეინარჩუნებს, მათ შორის, შრომის ანაზღაურებაზე გაწეული ხარჯი მთლიან შიდა პროდუქტთან 33 მიმართებით 3,9%-ის ფარგლებში იქნება. დაინერგება თანამედროვე მიდგომები საჯარო უწყებების შიდა ადმინისტრირების მიმართულებით. მნიშვნელოვნად შეიზღუდება პერსონალური ავტომანქანების საგრძნობი შემცირების ხარჯზე. სახელმწიფო ავტოპარკი ხელისუფლება განახორციელებს ქმედით და სამართლიან პოლიტიკას, რათა უზრუნველყოს საჯარო მმართველობისა და პოლიტიკის სისტემის შემდგომი გაძლიერება და გამოწვევებზე ორიენტირებული მოქნილი და ეფექტიანი საჯარო მმართველობის ჩამოყალიბება. უზრუნველყოფილი იქნება უწყვეტი პროფესიული განვითარების შესაძლებლობა. გაძლიერდება ადგილობრივი თვითმმართველობა. მცირე, მოქნილი და ეფექტიანი მუნიციპალური მმართველობის ჩამოყალიბებასთან ერთად, გაიზრდება მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა ფისკალური დეცენტრალიზაციის გზით. მუნიციპალიტეტების გაზრდილი უფლებამოსილებისა და პასუხისმგებლობის შესაბამისი ფინანსური რესურსით უზრუნველსაყოფად ეტაპობრივად გაიზრდება ადგილობრივი ბიუჯეტების შემოსავლების ხვედრითი წილი ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლებში. შემუშავდება ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელებაში მოქალაქეთა მონაწილეობის, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობების მონაწილეობის უზრუნველყოფის მექანიზმები. ქვეყნის განვითარებისათვის უაღრესად მნიშვნელოვანია ელექტრონული მმართველობის განვითარება. მთავრობის მიზანია, ერთი მხრივ, საჯარო უწყებებში შიდა პროცესების გაციფრულება მეტი ეფექტიანობისთვის, ხოლო მეორე მხრივ, მოქალაქეებისა და ბიზნესისთვის გამარტივებული, მომხმარებელზე ორიენტირებული და ხარისხიანი ელექტრონული სახელმწიფო სერვისების შეთავაზება. ელექტრონული მმართველობისა და ციფრული ეკონომიკის უფრო ეფექტიანად განვითარების მიზნით მთავრობა შეიმუშავებს განახლებულ ელექტრონული მმართველობის პოლიტიკას, რომელიც მთელი ქვეყანის საჯარო უწყებების მასშტაბით ცენტრალიზებულად იქნება კოორდინირებული. ამისათვის, თანამედროვე ტენდენციებისა და საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით იგეგმება ერთიანი, ცენტრალიზებული საკოორდინაციო მექანიზმის შექმნა. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად მთავრობა გააგრძელებს მუშაობას სახელმწიფო სერვისების შექმნისა და მიწოდების ერთიან პოლიტიკაზე, რაც ფიზიკურ მომსახურებასთან ერთად უზრუნველყოფს ონლაინმომსახურების დახვეწას, ახალი დამატებითი სახელმწიფო სერვისების გაციფრულებას და საფასურის ოპტიმიზაციას. ასევე გაგრძელდება მუშაობა კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის დამატებითი ინსტრუმენტების დანერგვაზე, რაც მნიშვნელოვნად დააჩქარებს მომსახურების მიღების დროს და საშუალებას მისცემს მოქალაქეებს დისტანციურად და უსაფრთხოდ მიიღონ სახელმწიფო სერვისები. სახელმწიფო ინსტიტუტებში დაინერგება გამჭირვალობის მაღალი სტანდარტები და შეიქმნება საზოგადოებრივი კონტროლოს ქმედითი მექანიზმები. კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაინერგება ისეთი ევროპული მიდგომები, როგორიცაა კორუფციის პრევენციის მექანიზმების იმპლემენტაცია და საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლება კორუფციულ დანაშაულებებთან მიმართებით. უზრუნველყოფილი იქნება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით გადადგმული ნაბიჯების ქმედითი კოორდინაცია და ამ მიმართულებით სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა. 34 2018 წლის ივლისში მთავრობა დაამტკიცებს ღია მმართველობა საქართველოს მეოთხე ეროვნულ სამოქმედო გეგმას, რომლის განხორციელების შედეგად საქართველო კიდევ უფრო განიმტკიცებს თავის რეპუტაციას როგორც ელექტრონული და ღია მმართველობის სფეროში რეგიონისა და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ერთ-ერთი წამყვანი ქვეყანა. 4. განათლება, მეცნიერება, კულტურა, სპორტი და ახალგაზრდობა 4.1 განათლება, მეცნიერება და ახალგაზრდობა საქართველოს მთავრობა თავისი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტის - განათლების მიმართულებით განახორციელებს რეფორმის ახალ, კომპლექსურ და მრავალმხრივ ეტაპს. დაგეგმილია ისეთი საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად, ბავშვების, სტუდენტის, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვისა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების სიღრმისეულად გააზრებას, მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლებისა და მეცნიერების კავშირის გაძლიერებას. ადამიანური კაპიტალის განვითარება განიხილება როგორც ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის უმთავრესი წინაპირობა. აღნიშნული რეფორმის კომპლექსურობისა და მნიშვნელობის გათვალისწინებით, მისი წარმატებით განხორციელება საჭიროებს განათლებაზე მიმართული რესურსების ზრდას. არსებული ხედვის თანახმად, მთავრობა გეგმავს ეტაპობრივად ამ მიმართულებაზე გაწეული ხარჯების ზრდას და კერძო სექტორთან ერთად განათლების დაფინანსებას მშპ-თან მიმართებაში ორნიშნა მაჩვენებლის ფარგლებში. განათლების სისტემაში საგანმანათლებლო პროცესის ფოკუსი და, განათლების საფეხურის შესაბამისად, მის ცენტრში იქნება განათლების მიმღები პირი (ბავშვი, მოზარდი, ახალგაზრდა და განათლების მიღების ზრდასრული მსურველი) უზრუნველყოფილი იქნება მთელი ცხოვრების განმავლობაში სწავლის (LLL) პრინციპის დაცვა. თავის მხრივ, საგანმანათლებლო დაწესებულებებში შეთავაზებული იქნება უსაფრთხო, ძალადობისაგან თავისუფალი და კეთილგანწყობილი სასწავლო გარემო. უზრუნველყოფილი იქნება საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის განვითარება განათლების ყველა საფეხურისათვის. სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების პარალელურად, გაგრძელდება ათასწლეულის გამოწვევის კომპაქტის ფარგლებში საგანმანათლებლო დაწესებულებების სრული რეაბილიტაცია და საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით უზრუნველყოფა, ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ბანკის მიერ დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში დაიწყება სკოლებში ენერგოეფექტიანობის გაზრდაზე მიმართული სარეაბილიტაციო სამუშაოები. განათლების რეფორმა განხორციელდება განათლების სისტემის ყველა საფეხურზე: ადრეული და სკოლამდელი განათლება, ზოგადი განათლება, პროფესიული განათლება, უმაღლესი განათლება და მეცნიერება. სპორტისა და კულტურის მიმართულების მხარდაჭერა უზრუნველყოფს ქვეყნის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებას, ერთმანეთთან აკავშირებს სხვადასხვა დარგს და მნიშვნელოვან როლს 35 თამაშობს მათ განვითარებაში, ხელს უწყობს ტურიზმს, მეწარმეობას, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას, დანაშაულის პრევენციას, კულტურული დიპლომატიის განვითარებას, ქვეყნის პოპულარიზაციასა და მის პოზიციონირებას საერთაშორისო ასპარეზზე, ე.წ. საიმიჯო ხასიათის პროექტების შინაარსის გაფართოებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ, ხალხებს შორის დაახლოვებასა და კულტურათაშორის დიალოგს. ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება იმისათვის, რომ კულტურა და სპორტი უფრო მეტად ინტეგრირდეს განათლებაში და უფრო უკეთ იყოს პოზიციონირებული განათლება კულტურასა და სპორტში, რაც უზრუნველყოფს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სისტემის ლიდერობას რეგიონში და მის რეგიონალურ საგანმანათლებლო და კულტურულ ცენტრად ჩამოყალიბებას. 4.1.1 ადრეული და სკოლამდელი განათლება განათლების სისტემის ფუნდამენტური რეფორმა სკოლამდელი განათლების დონეზე იწყება. სკოლამდელი სააღმზრდელო დაწესებულებები რეფორმირდება სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებად და დაიწყება განათლების ხარისხის ერთიანი სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვა, რათა მყარი საფუძველი აღსაზრდელების სასკოლო განათლების მისაღებად მომზადებისთვის. სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებში უზრუნველყოფილი იქნება ინკლუზია, აღსაზრდელების უსაფრთხოება და საუკეთესო ინტერესების დაცვა. გაძლიერდება სტანდარტის შესრულების კონტროლი. ეროვნულ დონეზე შეიქმნება სკოლამდელი განათლების ხარისხის შეფასების, განვითარებისა და მართვის მოდელი და მექანიზმები. გაგრძელდება სკოლამდელი განათლების დაწესებულებებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ახლი ინფრასტრუქტურის განვითარება და არსებულის გაუმჯობესება. აღმზრდელ-პედაგოგების ახალი პროფესიული სტანდარტის შესაბამისად ამოქმედდება კადრების მომზადებისა და გადამზადების სისტემა, დაიწყება აღმზრდელისა და აღმზრდელ-პედაგოგის პროფესიების განვითარება, პროფესიაში ახალგაზრდა კვალიფიციური კადრების მოზიდვა. წინასასკოლო ასაკის მოზარდებისთვის მხარდაჭერილი იქნება სასკოლო მზაობის ჯგუფების ფუნქციონირება როგორც საბავშვო ბაღების, ისე სკოლების ბაზაზე. 4.1.2 ზოგადი განათლება ზოგადი განათლების მაღალი ხარისხი და საყოველთაო ხელმისაწვდომობა პრიორიტეტი იქნება. ამ მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება თანასწორი და ინკლუზიური, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი ცოდნის, უნარების, ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების ფორმირებასა და მოსწავლის წარმატებაზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო სისტემის განვითარება, რათა თითოეული კურსდამთავრებული კონკურენტუნარიანი იყოს შრომის ბაზარზე და ქვეყნის გრძელვადიანი 36 ეკონომიკური და საზოგადოებრივი წინსვლის ინტერესებს პასუხობდეს. ხარისხის მაღალი სტანდარტების მისაღწევად დაინერგება სკოლების და განათლების ხარისხის შეფასების ახალი სტანდარტები და მექანიზმები. გაგრძელდება მუშაობა დაფინანსების ეფექტიანი მოდელის განვითარებადანერგვაზე. ზოგადი განათლების სისტემის დემოკრატიული ორიენტირი იქნება მოსწავლეების მომავალი ცხოვრებისა და საზოგადოების მშენებლობისთვის მომზადება. ამ მიზნით სასწავლო პროცესში დაინერგება ისეთი მეთოდოლოგიები და სტრატეგიები, რომელიც უზრუნველყოფს სააზროვნო, შემოქმედებითი, ტექნოლოგიური და შრომითი უნარების განვითარებას, ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციას, როგორც ფორმალურ, ისე არაფორმალურ განათლებაში. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს მოსწავლეთა მრავალფეროვან აქტივობებს და პროექტებს, რომლებიც მათ დაეხმარება ანალიტიკური, შემოქმედებითი და ინოვაციური აზროვნების განვითარებაში, გუნდური მუშაობის, ლიდერობის, სამეწარმეო, სახელოვნებო, სამოქალაქო და სოციალური კომპეტენციების განვითარებაში. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თითოეული პიროვნების თავისუფალი განვითარების, ნიჭისა და პიროვნული შესაძლებლობების სრული რეალიზაციისა და განვითარებისთვის თანასწორი პირობების შექმნას, განურჩევლად მისი ეთნიკური წარმომავლობის, რელიგიური მრწამსისა თუ საცხოვრებელი ადგილისა. ეროვნული უმცირესობებისთვის სახელმწიფო ენის მაღალ დონეზე სწავლების და ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით განხორციელდება მიზნობრივი პროგრამები. განათლების ხარისხის ამაღლების მიზნით, გაგრძელდება ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული ეროვნული სასწავლო გეგმების, პროგრამების, შესაბამისი სახელმძღვანელოების და სხვა საგანმანათლებლო რესურსების შექმნა და დანერგვა. შეიცვლება საშუალო საფეხურის მოწყობა და დაინერგება დიფერენცირებულ მიდგომებზე დაფუძნებული სასწავლო მოდელი ტექნიკური და საბუნებისმეტყველო, ჰუმანიტარული, სახელოვნებო და პროფესიული განათლების გაძლიერების მიმართულებებით. სისტემის საერთაშორისო პრაქტიკის, მათ შორის განვითარების მიზნით ფინური განათლების გაგრძელდება ელემენტების საუკეთესო ეროვნულ მოდელში ინტეგრაცია. კომპლექსური შეფასების საფუძველზე განვითარდება როგორც დამამთავრებელი, ისე ერთიანი ეროვნული გამოცდების სისტემა. საგამოცდო პროცესში გაიზრდება თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება. ხელისუფლება იზრუნებს პედაგოგის პროფესიის პრესტიჟის ამაღლებაზე და მათ ღირსეულ ანაზღაურებაზე. სახელმწიფო უზრუნველყოფს მასწავლებლების უწყვეტი პროფესიული განვითარების მხარდაჭერას. უზრუნველყოფილი იქნება პედაგოგთა პრაქტიკული უნარ-ჩვევების განვითარება და პროფესიული ცოდნის ამაღლება, სწავლების თანამედროვე მეთოდებსა და ტექნოლოგიების გამოყენების მიმართულებით გაძლიერება. დაიგეგმება ახალი სახელფასო პოლიტიკა პედაგოგების პროფესიული მიღწევების შესაბამისად. სწავლასწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გაუმჯობესების მიზნით, გაგრძელდება სკოლის დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების პროფესიული განვითარების პროგრამები. 37 ხელშეწყობილი იქნება მშობელთა განათლების და სკოლასთან მათი თანამშრომლობითი ურთიერთობების ჩამოყალიბებაზე ორიენტირებული პროგრამები. სკოლებში უზრუნველყოფილი იქნება უსაფრთხო, ინკლუზიური და მულტიკულტურული გარემოს შექმნა. განვითარდება ბულინგისა და ძალადობის პრევენციასა ორიენტირებული სერვისები და პროგრამები. მოსწავლეთა ფიზიკური და ფსიქო-ემოციური უსაფრთხოების დაცვის მიზნით განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა მანდატურისა და ფსიქოლოგიური მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებას, მედია წიგნიერებისა და ციფრული მოქალაქეობის პროგრამების დანერგვას. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ინკლუზიური განათლების ხარისხისა და მასშტაბების გაძლიერებას და სპეციალური მასწავლებლების პროფესიულ განვითარებას. ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემის სწრაფი განვითარებისთვის, ტრადიციული სწავლების პარალელურად, ძალიან მნიშვნელოვანია ტექნოლოგიების და ინოვაციური სასწავლო სტრატეგიების დანერგვა. სკოლების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გაიზრდება, სწავლა-სწავლების პროცესში გაძლიერდება ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლი. შეიქმნება მრავალფეროვანი ციფრული რესურსები და დამხმარე სასწავლო მასალები. იგეგმება საერთაშორისოდ აღიარებული ელექტრონული სისტემების და ლაბორატორიების დანერგვა, რაც მოსწავლეებში სივრცითი, ლოგიკური და შემოქმედებითი უნარების განვითარებას შეუწყობს ხელს. მოსწავლეების ხარისხიანი სახელმძღვანელოებით და საგანმანათლებლო რესურსებით უზრუნველყოფის მიზნით გაგრძელდება მათი განვითარება-დახვეწის პროცესი, ტექნიკური პარამეტრები შესაბამისობაში შესაძლებლობებთან. როგორც შინაარსი, ასევე წონა და იქნება მოსწავლეების ასაკობრივ განვითარებასა და მნიშვნელოვანი ინვესტიციები ჩაიდება სასკოლო საგანმანათლებლო და სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და ახალი სკოლების მშენებლობაში. სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების პარალელურად, გაგრძელდება ათასწლეულის სრული რეაბილიტაცია და გამოწვევის კომპაქტის ფარგლებში საჯარო სკოლების საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით უზრუნველყოფა, ასევე ევროკავშირისა და ევროპის საბჭოს ბანკის მიერ დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში თბილისის რიგ სკოლებში ჩატარდება სარეაბილიტაციო და ენერგოეფექტურობის გაზრდაზე მიმართული სამუშაოები. რაც ათასობით მოსწავლეს უახლესი საერთაშორისო სტანდარტების სკოლებში სწავლის საშუალებას მისცემს, სოფლის მცირეკონტინგენტიანი და მაღალმთიანი სკოლების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო უზრუნველყოფს სპეციალური პროგრამების ამოქმედებას, შეიქმნება მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს ამ სკოლების სოფლის კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრებად ჩამოყალიბებას, რომელიც საბავშვო ბაღს, სკოლას, პროფესიულ კოლეჯს, ბიბლიოთეკას, სპორტულ და შემოქმედებით კლუბებს გააერთიანებს. ევროკავშირთან თანამშრომლობით, „საქართველოში აღმოსავლეთ პარტნიორობის ევროპული სკოლის“ პროექტის განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების (საქართველო, უკრაინა, მოლდოვა, აზერბაიჯანი, სომხეთი და ბელარუსი) საუკეთესო მოსწავლეები საქართველოში მიიღებენ ევროპულ განათლებას. 38 4.1.3 პროფესიული განათლება პროფესიული განათლების სისტემაში გაგრძელდება დუალური, ანუ სამუშაოზე დაფუძნებული, სწავლების მიდგომის დანერგვა საჯარო-კერძო პარტნიორობის გზით. ამ მიდგომით, დამსაქმებლები სრულფასოვნად ჩაერთვებიან პროფესიული პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების, ასევე სტუდენტების შერჩევისა და შეფასების პროცესებში. დასაქმებისათვის საჭირო უნარების განვითარების პარალელურად, სამუშაო ადგილების შექმნის სტიმულირებისა და კერძო სექტორის გაძლიერების მიზნით, პრიორიტეტი იქნება სამეწარმეო განათლებაც. სამეწარმეო ცნობიერების ამაღლება და მეწარმეობის სწავლება ხელს შეუწყობს იმგვარი სპეციალისტის მომზადებას,რომელიც საგანმანათლებლო სისტემაში მიღებული ცოდნითა და მეწარმეობის ხელშემწყობი მექანიზმების გამოყენებით, თავად გახდება დამსაქმებელი. გაძლიერდება ინოვაციური სწავლების მიდგომების დანერგვა და დარგების შესაბამისად გაუმჯობესდება პროფესიული განათლების სტუდენტთა ხელმისაწვდომობა ახალ ტექნოლოგიებზე. ინოვაციური ლაბორატორიებისა და ე.წ „ექსელენს ცენტრების“ განვითარებით რეგიონებში შესაძლებელი იქნება კერძო კომპანიებისა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების ურთიერთთანამშრომლობა, მათ შორის, მომავლის პროფესიების დანერგვის მიზნით. პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად, მეტი ყურადღება დაეთმობა ახალი სერვისების განვითარებას საგანმანათლებლო როგორც საჭიროებების მოზარდებისა და დაკმაყოფილებისათვის. ახალგაზრდების, კერძო ისე სექტორთან ზრდასრულების თანამშრომლობით შეიქმნება ზრდასრულთა განათლების სისტემა. ამოქმედდება პროფესიული მომზადება-გადამზადების მრავალფეროვანი პროგრამები. ახალი საკანონმდებლო ინიციატივის საფუძველზე, დაიწყება ზოგადი განათლების პროფესიულ განათლებაში ინტეგრირების პროცესი. ამასთან, ჩამოყალიბდება უმაღლესი პროფესიული განათლების დონე, რითაც ხელი შეეწყობა პროფესიული და უმაღლესი განათლების საფეხურებს შორის კავშირების განვითარებას. დაინერგება წინმსწრები და არაფორმალური განათლების აღიარების მექანიზმები, პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, ასევე ამოქმედდება პროფესიული განათლების მასწავლებლების პროფესიული განვითარების მწყობრი სისტემა, წახალისებული იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გამოყენება სწავლების პროცესში. ამავდროულად განვითარდება პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურა და საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფორმატში მრავალფეროვანი გახდება პროფესიული განათლების მიმწოდებელთა ქსელი. გაუმჯობესდება მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და გეოგრაფიული დაფარვა, რათა უპასუხოს პროფესიული განათლების მიღების მსურველთა მზარდ მოთხოვნას. აუცილებელია პროფესიული განათლების იმიჯის, მიმზიდველობის პოპულარიზაცია. რაც განხორციელდება სოციალური გაუმჯობესება და ამ სფეროს პარტნიორებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერით, ასევე მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებითა და პროფესიული განათლების რეალური პერსპექტივების ჩვენებით. 39 4.1.4 უმაღლესი განათლება დაინერგება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი უმაღლესი განათლების ხარისხის მართვის ეფექტიანი მოდელები. ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელდება ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემის რეფორმა. უმაღლესი განათლების ხარისხის შეფასების მექანიზმები შესაბამისობაში მოვა შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან. განხორციელდება განვითარებაზე ორიენტირებული შეფასებები და ხელი შეეწყობა დაწესებულებების ინსტიტუციურ გაძლიერებას. ამოქმედდება ევროპის საბჭოს სტანდარტებსა და რეკომენდაციებთან (ESG) თავსებადი ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტები, რაც შედეგად მოგვცემს განვითარებაზე ორიენტირებულ ინსტიტუციებს და მკვეთრად გაუმჯობესებული ხარისხის პროგრამებს, რომლებიც შრომის ბაზრის მოთხოვნებს დაუახლოვდება. საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებით, მხარდაჭერილი იქნება საერთაშორისო პარტნიორობები, მათ შორის საერთაშორისო აკრედიტაციების მოპოვება და აღიარების მექანიზმების განვითარება. პრიორიტეტი მიენიჭება სწავლისა და მეცნიერული კვლევის ინტეგრაციას. შემუშავდება და დაინერგება უმაღლესი განათლების დაფინანსების ახალი, ეფექტიანი მოდელები, რომლებიც ორიენტირებული იქნება იმ მიმართულებებისა და სპეციალობების გაძლიერებაზე, რაც ქვეყნის განვითარების საჭიროებებთან, საზოგადოებრივი ცხოვრებისა და ეკონომიკის გაძლიერებასთან არის დაკავშირებული. დაინერგება უნივერსიტეტების საბაზო დაფინანსების მოდელი, რომლის ფარგლებშიც ხელი შეეწყობა უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების მჭიდრო კავშირს. დაინერგება ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო საგანმანათლებლო პროგრამა მასწავლებელთა მომზადების სისტემის გაუმჯობესების მიზნით. სკოლებში ახალი და კვალიფიციური კადრების მოზიდვის მიზნით უმაღლესდამთავრებულ პირთათვის გაგრძელდება მასწავლებლის მომზადების აკრედიტებული დაფინანსდება. 60-კრედიტიანი საგანმანათლებლო პროგრამა, რომლებიც სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი იქნება სპეციალური პროგრამები საქართველოში და საზღვარგარეთ სამეცნიეროკვლევით ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში წარმატებით მოღვაწე წამყვანი ქართველი მეცნიერების უმაღლესი განათლების სისტემაში რეინტეგრაციის მიზნით. სახელმწიფო განსაკუთრებულად შეუწყობს ხელს უმაღლესი განათლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების როლისა და მნიშვნელობის ზრდას, მათ შორის, დისტანციური განათლების კომპონენტის გაძლიერებას. საქართველოს რეგიონალურ საგანმანათლებლო ცენტრად პოზიციონირებისთვის, განხორციელდება მიზნობრივი ღონისძიებები უცხოელი სტუდენტების საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში მოსაზიდად. 4.1.5 მეცნიერება განხორციელდება მხარდამჭერი ღონისძიებები საქართველოს ძლიერ, რეგიონალურ სამეცნიერო ცენტრად გადაქცევისთვის. 40 ქვეყნის ეკონომიკის, სტრატეგიული განვითარების მოთხოვნებისა და საზოგადოების საჭიროებების გათვალისწინებით მოხდება პრიორიტეტული სამეცნიერო მიმართულებების იდენტიფიკაცია და მათი გაძლიერების მხარდაჭერა. განხორციელდება ახალგაზრდების სამეცნიერო კვლევებში ჩართულობის მხარდამჭერი ღონისძიებები, დაფინანსდება პოსტდოქტორანტურის პროგრამები, ხელი შეეწყობა საერთაშორისო სამეცნიერო გაცვლითი პროგრამების განხორციელებას. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებთან სამეცნიერო თანამშრომლობას და ერთობლივი პროექტების განხორციელებას, უცხოელი მეცნიერების სამეცნიერო კვლევებს საქართველოში და ქართველი მეცნიერებისას - მსოფლიო მნიშვნელობის სამეცნიერო ცენტრებში, აგრეთვე ქართველი მეცნიერების მიერ უცხოელ მკვლევარებთან ერთობლივი კვლევითი პროგრამების განხორციელებას. უზრუნველყოფილი იქნება ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა მეცნიერებაში მიზნობრივი პროგრამების დანერგვით. გაძლიერდება თანამშრომლობა სხვადასხვა სამეცნიერო ფონდებთან საზღვარგარეთ, დამატებითი დაფინანსების და ერთობლივი პროექტების განხორციელების მიზნით. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს საქართველოს გაწევრიანებას ევროპული კვლევებისა და ტექნოლოგიების თანამშრომლობის ორგანიზაციაში (COST), ევროპის აკადემიაში (Academia Europea). გაძლიერდება მეცნიერების ინფრასტრუქტურული შესაძლებლობები. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებში. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა და ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერებას. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს ევროკომისიის კვლევისა და ინოვაციის პროგრამის ,,Horizon-2020“-ის ფარგლებში თანამშრომლობას, რაც გამორჩეული კვლევითი და ინოვაციური იდეების განსახორციელებლად, საერთაშორისო თანამშრომლობისა და დაფინანსების ახალ პერსპექტივებს სთავაზობს ქართველ მეცნიერებს, კვლევაზე ორიენტირებულ ინდუსტრიებს, ინოვაციურ მცირე ზომის საწარმოებს, ბიზნესმენებსა და სხვა დაინტერესებულ მხარეებს. სახელმწიფო მხარს დაუჭერს ევროკომისიის მომდევნო ჩარჩო პროგრამის „Horizon Europe“-ის ფარგლებში ჩართულობას და აქტიურ მონაწილეობას. 4.1.6 ახალგაზრდობის პოლიტიკა და ინოვაციები მთავრობის მიზანია გაიზარდოს ახალგაზრდების ჩართულობა საზოგადოებრივ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, განავითაროს ახალგაზრდების მხრიდან ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებში თვითრეალიზების შესაძლებლობები, რაც ხელს შეუწყობს მათ პროფესიულ განვითარებასა და კონკურენტუნარიანობის ზრდას, საკუთარი პოტენციალის სრულფასოვნად რეალიზებისა და დასაქმების შესაძლებლობების გაუმჯობესების მიზნით. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ახალგაზრდული საქმიანობის ინტერნაციონალიზაციას, ქართველ და უცხოელ ახალგაზრდებს შორის პარტნიორული ურთიერთობების ჩამოყალიბებასა და ერთობლივი საერთაშორისო პროექტების განხორციელებას. 41 ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლებისა და რესურსებთან წვდომის გაუმჯობესების მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება საინფორმაციო მხარდაჭერა. გაგრძელდება სახელმწიფოს მხრიდან ახალგაზრდული საქმიანობის ხელშეწყობა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მათი მონაწილეობისა და სამოქალაქო აქტივობების მხარდაჭერის მიმართულებით. გაძლიერდება არაფორმალური განათლების, პროფესიული ორიენტაციის, დასაქმებისა და მობილობის ხელშემწყობი პროგრამები და პროექტები. ეკონომიკის განვითარებაში დამწყები მეწარმეების მიერ ინოვაციური მიდგომებისა და უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვის მოტივირება და ჯანსაღი ამბიციების ხელშემწყობი გარემოს შექმნა გრძელვადიანი ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდისთვის საფუძვლის შექმნის წინაპირობაა. ამ მიმართულებით სახელმწიფო პროგრამები მიზნად ისახავს ქვეყანაში ცოდნასა და ინოვაციებზე დაფუძნებული ეკონომიკის განვითარებას და ინოვაციების ეკოსისტემის შექმნას. ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით სახელმწიფო მხარდაჭერის პროგრამები ითვალისწინებს ფინანსებსა და ტექნოლოგიებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას:  მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით ფინანსებთან წვდომის თანადაფინანსების გრანტებს ახალგაზრდა სტარტაპებისთვის;  კერძო სექტორის ჩართულობით გრძელდება კომპონენტი გულისხმობს ბიზნესინკუბატორების/აქსელერატორების პროგრამა, რომელიც უზრუნველყოფს იდეიდან ბაზრამდე გასვლის პროცესში სახელმწიფო და კერძო სექტორის მხარდაჭერას სხვადასხვა ტრენინგებით, მენტორშიფით და ინვესტირებით;  დაგეგმილია საერთაშორისო ბრენდების შემოყვანა საქართველოში სილიკონის ველიდან, შვეიცარიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან, რათა საქართველო გახდეს რეგიონალური ჰაბი ინოვაციების ეკოსისტემით, მოიზიდოს სტარტაპები და ინვესტორები ახლო ქვეყნებიდან;  გაგრძელდება საკანონმდებლო მუშაობა სტარტაპებისთვის დაფინანსების ალტერნატიული კერძო წყაროების განვითარების მიმართულებით;  საქართველოში უნივერსიტეტების ბაზაზე მოეწყობა პრეაქსელერატორები, რომლებიც უზრუნველყოფს სტუდენტებში იდეების გენერაციას, მათ დახვეწასა და სტარტაპპროდუქტებად გარდაქმნას;  ხელი შეეწყობა მიკრო-, მცირე და საშუალო მეწარმეების ინტერნეტთან და ელექტრონული კომერციის საერთაშორისო პლატფორმებზე წვდომის გაუმჯობესებას;  გაგრძელდება რეგიონებში ტექნოლოგიური პარკების განვითარება, რაც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდების მაქსიმალურ ჩართულობას ინოვაციების ეკოსისტემაში;  განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სამეცნიერო ინოვაციების განვითარებას და ამ მიზნისთვის საქართველოში არსებულ უნივერსიტეტებსა და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში ტექნოლოგიების მზაობის ანალიზს. 42  საქართველოში შეიქმნება საკანონმდებლო და ფინანსური წახალისების ინსტრუმენტი რათა შეიქმნას ანჯელ და ვენჩურული კერძო საინვესტიციო ფონდები შემდგომი სტადია სტარტაპების დასაფინანსებლად.  საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო გაწევრიანდება საერთაშორისო ენჯელ და ვენჩურულ ინვესტორთა ქსელებში, რათა ქართულ სტარტაპებს გზა გაეხსნას ენჯელ და ვენჩურ ინვესტორებთან ევროპის, აშშ-ს და აზიის მასშტაბით  საქართველოში მოხდება მსხვილი საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების წარმომადგენლობის შემოყვანა.  ქართული სტარტაპების საერთაშორისო აქსელერატორებში/ინკუბატორებში ჩართვის მიზნისთვის შემუშავდება მხარდამჭერი პროგრამები. ახალგაზრდა მეწარმეთა ხელშეწყობის გარდა, სახელმწიფო პროგრამები ხელს შეუწყობს ახალგაზრდობის სხვადასხვა ტიპის აქტივობებს, მათ შორის, სამოქალაქო, კულტურული და სპორტული მიმართულებით. გაიზრდება ახალგაზრდულ და მოსწავლეთა ბანაკებზე ხელმისაწვდომობა და გაძლიერდება ამ პროექტის ფარგლებში ინტელექტუალური კომპონენტი. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა ზუსტ და საბუნებისმეტყველო, სახელოვნებო და სპორტულ მიმართულებებს. გაგრძელდება ჰობი-განათლებასა და რეკრეაციაზე ფოკუსირებული პროექტების დაფინანსება. მეცნიერების პოპულარიზაციის მიზნით გააქტიურდება ზამთრისა და ზაფხულის სამეცნიერო სკოლების საქმიანობა, საერთაშორისო სამეცნიერო ცენტრებში სასწავლო ტურები. ადგილობრივ თვითმმართველობებთან თანამშრომლობით გაუმჯობესდება ახალგაზრდული პოლიტიკის განსაზღვრისა და შესაბამისი ახალგაზრდული სერვისების შექმნის პროცესი. გაგრძელდება ახალგაზრდული სამოქმედო გეგმების შემუშავება და ადგილობრივ დონეზე ახალგაზრდების მონაწილეობის მექანიზმებისა და მოდელების დანერგვა. გაიზრდება ახალგაზრდული პროექტების მასშტაბები და არასამთავრობო სექტორის აქტიური ჩართულობით მოხდება სამოქალაქო ჩართულობისა და სოციალური მეწარმეობის მხარდაჭერა. გაიზრდება მოწყვლადი ჯგუფების წარმომადგენელი ახალგაზრდების ინკლუზიაზე ორიენტირებული არაფორმალური განათლების პროგრამების მხარდაჭერა. გაღრმავდება თანამშრომლობა ევროკავშირთან ახალგაზრდობის მობილობის, უნარების განვითარებისა და პოლიტიკის რეფორმების მიმართულებებით ევროკავშირის “Erasmus +”-ის პროგრამის ფარგლებში, ხოლო ევროკავშირის EU4Youth პროგრამის ფარგლებში თანამშრომლობა ორიენტირებული იქნება ახალგაზრდული მუშაკის ინსტიტუტის განვითარების, მოხალისეობის პოპულარიზებისა და ახალგაზრდებში დასაქმებისათვის საჭირო უნარ-ჩვევების განვითარებაზე. 43 4.2 კულტურა და სპორტი სპორტისა და კულტურის მიმართულების ხელშეწყობა უზრუნველყოფს ქვეყნის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებას, ხელს უწყობს ქვეყნის პოპულარიზაციას, ე.წ. საიმიჯო ხასიათის პროექტების შინაარსის გაფართოებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ახალი სტრუქტურული და ფუნქციური ცვლილებების კვალდაკვალ მნიშვნელოვანია კულტურული და სპორტული კალენდრების ერთმანეთთან ჰარმონიზაცია და კოორდინაცია, რაც საერთაშორისო ასპარეზზე თანამიმდევრული და ეფექტიანი პოზიციონირებას საშუალებას მისცემს ქვეყანას და ხელს შეუწყობს კულტურული დიპლომატიის, კულტურული და სპორტული ტურიზმის განვითარებას. 4.2.1 კულტურა კულტურული მიმართულებით სახელმწიფო პროგრამები ძირითადად დაეფუძნება „კულტურის სტრატეგია 2025-ს“, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფოს ხედვას, მიზნებსა და ამოცანებს კულტურის სექტორში. მიმდინარეობს მუშაობა კულტურის მართვის ეფექტიან მოდელზე, მათ შორის, გაიზრდება ექსპერტთა და პროფესიონალთა მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღებისა და კულტურის სხვადასხვა სფეროს სტრატეგიების შემუშავების დივერსიფიკაციისთვის. პროცესში. გაგრძელდება მუშაობა კულტურის დაფინანსების დაიხვეწება კულტურასა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა; შემუშავდება კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კოდექსი; მომზადდება ახალი ნომინაციები კაცობრიობის არამატერიალური მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შესატანად და მოხდება მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარული ნუსხის განახლება. გაგრძელდება საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევა და ძეგლებზე საკონსერვაციო-სარეაბილიტაციო სამუშაოები. გაგრძელდება მუშაობა კულტურული მემკვიდრეობის მართვისა და დაფინანსების ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავებისთვის. გაიზრდება კულტურის ხელმისაწვდომობა ფართო საზოგადოებისათვის, ხელი შეეწყობა ეთნიკურ უმცირესობათა კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნებასა და შშმ პირთა შემოქმედებითი უნარების განვითარებას. ხელი შეეწყობა კულტურის სფეროს პოტენციალის სამეწარმეო და ტურიზმის მიმართულებით ათვისებას, მათ შორის, კულტურული მარშრუტების, ტრადიციული რეწვის დარგებისა და არამატერიალური და მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სხვა პოტენციალის ათვისებას, აგრეთვე შემოქმედებითი რესურსების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისათვის მდგრად გამოყენებას. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარებისთვის საჭირო სივრცეების და ელექტრონული პლატფორმების შექმნას; 44 კულტურული დიპლომატიის მეშვეობით ხელი შეეწყობა ქართული კულტურის ინტერნაციონალიზაციასა და ქვეყნის პოპულარიზაციას საერთაშორისო დონეზე; ხელი შეეწყობა საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების გაღრმავებას, ხელოვანთა საერთაშორისო მობილობას კულტურათაშორის დიალოგს, ერთობლივი პროექტების განხორციელებას, ინსტიტუციონალურ, ორგანიზაციულ და ინდივიდუალურ დონეზე. შემუშავდება სახელოვნებო განათლების პოლიტიკა და სტრატეგიული განვითარების გეგმა, დაიწყება მუშაობა სახელოვნებო განათლების მიმართულებით საკანონმდებლო და ნორმატიული ბაზის სრულყოფაზე, სახელოვნებო განათლების ფართო ხელმისაწვდომობის, განათლების ხარისხის და კონკურენტუნარიანობის ამაღლებისა და სახელოვნებო განათლების დაფინანსების ახალი მოდელის შექმნის მიმართულებით. გაგრძელდება სახელოვნებო-შემოქმედებითი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურული მოდერნიზება და ტექნიკური გადაიარაღება. 4.2.2 სპორტი სახელმწიფო განახორციელებს ქმედით პოლიტიკას, პროფესიულ და მასობრივ სპორტში ჩაბმულ პირთა რაოდენობის გასაზრდელად. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა სპორტის სხვადასხვა სახეობაში ბავშვებისა და მოზარდების ხელმისაწვდომობა და ჩართვას. მწვრთნელთა უზრუნველყოფილი პროფესიული იქნება გადამზადება; სასპორტო განათლების გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებებში მომუშავე მწვრთნელთა მხარდაჭერა. აშენდება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სპორტული მოედნები, დარბაზები და სპორტის სასახლეები, ასევე მასობრივი სპორტული ობიექტები (გარე სავარჯიშო ტრენაჟორები, მინიმოედნები, სარბენი და ველობილიკები); შეიქმნება სპორტული ინფრასტრუქტურის მართვის ქმედითი მოდელი, რომელიც საჯარო და კერძო სექტორის ეფექტიან თანამშრომლობაზე იქნება დაფუძნებული. გაიზრდება სასპორტო განათლების ხელმისაწვდომობის დონე და შეიქმნება დარგის პროფესიონალი კადრებით მომარაგების მყარი საფუძვლები. სპორტულ ორგანიზაციებთან და სხვადასხვა უწყებებთან კოორდინაციით, შემუშავდება სპორტული ტურიზმის განვითარების სტრატეგია, რაც ქვეყნის პოპულარიზაციასთან ერთად, განაპირობებს ქვეყანაში დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვას. ამ მიზნით გაგრძელდება მუშაობა საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების მასპინძლობის მიმართულებით და შემუშავდება საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების გამართვის სტანდარტები. შეიქმნება სპორტული დავების განხილვების ეფექტიანი სისტემა. დაინერგება სპორტსმენთა უფლებების დაცვის და მათი გადაწყვეტილების მიღებაში ჩართვის მოდელი. გაგრძელდება სპორტის სფეროში არსებულ საერთაშორისო კონვენციებთან მიერთების, მათი რატიფიკაციისა და დანერგვის პროცესი. 45 5. ადამიანი და მასზე ზრუნვა 5.1 ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატიული მმართველობა და კანონის უზენაესობა ბოლო წლებში განხორციელებული რეფორმების შედეგად შეიქმნა და დაიხვეწა ადამიანის უფლებათა დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები. მთავრობის პრიორიტეტულ მიმართულებად იქცა ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომის ინტეგრირება სახელმწიფო პოლიტიკის ფორმირებისა და კანონშემოქმედების პროცესში. სისხლის სამართლის პოლიტიკის შემდგომი გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება სისხლის სამართლის რეფორმა სამოქალაქო სექტორის ჩართულობით და საერთაშორისო სტანდარტებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების შესაბამისად. ხანგრძლივი მრავალმხრივი კონსულტაციების შედეგად უწყებათაშორის ფორმატში 2018 წლის მაისში დამტკიცდა და პარლამენტს უახლოეს მომავალში წარედგინება სისხლის სამართლის კოდექსში ფართომასშტაბიანი ცვლილებების პროექტი, რომლის მიზანია სისხლის სამართლის პოლიტიკის ლიბერალიზაცია და სისხლის სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისობა ადამიანის უფლებების საერთაშორისო სტანდარტებთან. სისხლის სამართლის რეფორმის პრიორიტეტებად რჩება დანაშაულის თავიდან აცილებაზე, სამართლიანი და დამოუკიდებელი სასამართლოს ჩამოყალიბებაზე, სასამართლოს და მოსამართლის როლის გაძლიერებაზე, სასჯელის ლიბერალიზაციაზე, დაზარალებულის უფლებების დაცვასა და მსჯავრდებულის რეაბილიტაციაზე ორიენტირებული სისხლის სამართლის პოლიტიკის განხორციელება. სასჯელაღსრულების სისტემის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით:        მომზადდება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი გახდება ბრალდებულის/მსჯავრდებულის სასამართლო პროცესში დისტანციურად (ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით) მონაწილეობა; განხორციელდება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი გახდება მსჯავრდებულის სასჯელის მოხდისგან ვადამდე გათავისუფლება პენიტენციურ დაწესებულებაში ნამუშევარი დღეების პროპორციულად; მსჯავრდებულთა დასაქმებისა და რესოციალიზაცია/რეაბილიტაციის მიზნით, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს კერძო ბიზნესს პენიტენციურ დაწესებულებებში სამუშაო ადგილების შექმნის მიზნით; პენიტენციური დაწესებულებების მართვის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, გაგრძელდება დიდი ზომის პენიტენციური დაწესებულებების გარდაქმნა შედარებით მცირე ზომის პენიტენციურ დაწესებულებებად. ასევე, დაიწყება ახალი, მცირე ზომის, მაქსიმუმ 500 პატიმარზე გათვლილი დაწესებულებების მშენებლობა; მომზადდება საკანონდებლო ცვლილებები პენიტენციურ დაწესებულებაში მყოფ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სამედიცინო მომსახურების ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით; გაუმჯობესდება ბრალდებულთა უფლებრივი მდგომარეობა; გაძლიერდება პატიმართა ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის, მათ შორის, სხვადასხვა დამოკიდებულების მქონე პირთა რეაბილიტაციის პროგრამები. 46 მთავრობა კვლავაც უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების განუხრელ დაცვას, ისევე, როგორც ქონების სანდო და უსაფრთხო სარეგისტრაციო პროცედურებს, მათ შორის, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის გზით. კიდევ უფრო დაიხვეწება და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გახდება პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა და ზედამხედველობის სისტემა. გაგრძელდება შიდა და გარე კონტროლის მექანიზმების განვითარება, რომლებიც ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებათა განხორციელებისას უზრუნველყოფს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვას უფრო მაღალი სტანდარტით. აღნიშნული ცვლილებები განხორციელდება ისე, რომ დაცული იყოს გონივრული ბალანსი პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობისა და ქვეყნისა და ადამიანების უსაფრთხოების ინტერესებს შორის. გატარდება ქმედითი ღონისძიებები თანასწორობის უფლების რეალიზებისათვის და ადამიანების ნებისმიერი ნიშნით დისკრიმინაციის თავიდან ასაცილებლად და აღსაკვეთად. უზრუნველყოფილი იქნება რწმენის თავისუფლების დაცვა ყველა რელიგიური გაერთიანებისა და თითოეული ადამიანისთვის. მთავრობა ხელს შეუწყობს საზოგადოებაში შემწყნარებლობის კულტურის შემდგომ განვითარებას. ეთნიკური უმცირესობების უფლებების დაცვისა და რეალიზების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015-2020 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელება. საქართველოს ყველა მოქალაქეს, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, ექნება შესაძლებლობა სრულფასოვნად ჩაერთოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში, ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში, პოლიტიკურ და სამოქალაქო პროცესებში. განსაკუთრებით პრიორიტეტული იქნება სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის გაუმჯობესება, შესაბამისად, გაიზრდება სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამების ეფექტიანობა. კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში საზოგადოებრივ მომსახურებაზე ეთნიკური ხელმისაწვდომობა. უმცირესობებისთვის განათლების გაუმჯობესდება სტრატეგიული დოკუმენტის შესაბამისად, გადაიდგმება ქმედითი ნაბიჯები და მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობა განათლების ყველა საფეხურზე. გაუმჯობესდება მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობა და, შესაბამისად, ეთნიკური უმცირესობების ერთიან საინფორმაციო სივრცეში ჩართვა. განხორციელდება ქმედითი ღონისძიებები საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში, განსაკუთრებით პოლიტიკურ და ეკონომიკურ საქმიანობაში და გადაწყვეტილების მიღების დონეზე, გენდერული თანასწორობის დასაცავად. უზრუნველყოფილი იქნება სწრაფი და ქმედითი რეაგირება გენდერული უთანასწორობისა და გენდერული ნიშნით ჩადენილი ძალადობის თითოეულ ფაქტზე. გაგრძელდება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის პრევენციისა და მასთან ბრძოლისათვის საკანონმდებლო რეფორმის განხორციელება. სტამბულის კონვენციის ჩარჩო-სტანდარტებიდან 47 გამომდინარე, გაუმჯობესდება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთათვის სამართლებრივი დაცვა და ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის პროგრამებისა და თავშესაფრის/კრიზისული ცენტრის ხელმისაწვდომობა. გაგრძელდება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე ცნობიერებისა და შესაბამისი პირებისათვის კვალიფიკაციის ამაღლებისთვის ზრუნვა. დაცული იქნება შშმ პირთა უფლებები გონივრული მისადაგების პრინციპის საფუძველზე, მათი საჭიროებების გათვალისწინებით. საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში შშმ პირთა სრულყოფილი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად, სახელმწიფო ხელს შეუწყობს შშმ პირთა დასაქმებას, ასევე ინფრასტრუქტურის ადაპტირებას შშმ პირთა საჭიროებების გათვალისწინებით. მთავრობა ხელს შეუწყობს საზოგადოებრივი სატრანსპორტო საშუალებების, გადაადგილებისა და მოგზაურობის თანაბარ ხელმისაწვდომობას შესაბამისი სტანდარტების შემუშავებისა და დანერგვის გზით. ჩვენი საზოგადოების წევრი შშმ პირების მონაწილეობით უკვე მომზადებულია ახალი კანონპროექტი „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“, რომელსაც ისინი მრავალი წელი ელოდნენ და რომლითაც მოხდება გაეროს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის“ სრულფასოვანი იმპლემენტაცია საქართველოს კანონმდებლობაში. ამით შეიქმნება მექანიზმი, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება შშმ პირთა უფლებების რეალიზება ჯანდაცვის, განათლების, სამოქალაქო ინტეგრაციის, დასაქმების, სოციალური, პოლიტიკური და ეკონომიკური მიმართულებებით, აგრეთვე საზოგადოებაში შშმ პირთა სრული ინტეგრაცია და მათთვის ყველა სახის მომსახურების მისაწვდომობა. მთავრობა დაგეგმავს შესაბამის ღონისძიებების საქართველოს პარლამეტის მიერ დამტკიცებული „სოციალური მუშაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის სრულყოფილი იმპლემენტაციის მიზნით, მათ შორის გამოიყოფა დამატებითი რესურსები სოციალური მუშაკების რაოდენობის ზრდასთან ერთად მათი კვალიფიკაციისა ზრდისა და შესაბამისი ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად. გაგრძელდება აქტიური ბრძოლა ტრეფიკინგის წინააღმდეგ. 5.2 ადამიანის უფლებების დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები მომდევნო 3 წლის განმავლობაში საქართველოში კიდევ უფრო გაძლიერდება ადამიანის უფლებების დაცვის ინსტიტუციონალური მექანიზმები. ძლიერი, კვალიფიციური და დამოუკიდებელი სასამართლო არის ქვეყნის განვითარების ქვაკუთხედი. მთავრობის მოქმედებები მიმართული იქნება სასამართლო სისტემის ნდობის ამაღლებისკენ. ჩვენი პრიორიტეტია თითოეული მოქალაქის და კერძო სექტორის რწმენის ამაღლება ქართული მართლმსაჯულებისადმი. მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმის მეოთხე ეტაპზე ყურადღება გამახვილდება სასამართლოში დაგროვილი და ჯერაც გადაუწყვეტელი საქმეების რაოდენობის შემცირებაზე, დისციპლინური 48 პასუხისმგებლობის საფუძვლების გადასინჯვაზე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მუშაობის პროცედურების გაუმჯობესებაზე. ამასთან, პარლამენტს განსახილველად წარედგინება მრავალმხრივი კონსულტაციების შედეგად მომზადებული კანონპროექტი „მედიაციის შესახებ“. ამ საკანონმდებლო და სხვა ინსტიტუციონალური მექანიზმების მეშვეობით ხელი შეეწყობა მედიაციის, როგორც დავების მოგვარების ალტერნატიული საშუალების, დამკვიდრებას და განვითარებას. მედიაციის პროცესში სათანადოდ მომზადებული, მიუკერძოებელი მესამე პირი დაეხმარება მოქალაქეებს და ბიზნესის წარმომადგენლებს სამოქალაქო დავების ხანგრძლივი და ძვირადღირებული სასამართლო პროცესის გარეშე, ურთიერთშეთანხმებით, სწრაფად და ეფექტიანად მოგვარებაში. უზრუნველყოფილი იქნება საკონსტიტუციო სასამართლოს დამოუკიდებლობა. პროკურატურა კვლავაც იმუშავებს როგორც საზოგადოების ინტერესებსა და საჭიროებებზე ორიენტირებული სისტემა, რაც ბრალდებულთა და პროცესის მონაწილე სხვა მხარეთა უფლებების მაქსიმალურ დაცვას უზრუნველყოფს. დანაშაულთან ბრძოლის სფეროში შემუშავდება ახალი მიდგომები, დაიხვეწება და ევროპულ სტანდარტებს კიდევ უფრო დაუახლოვდება არსებული საგამოძიებო და საპროკურორო პრაქტიკა. გაიზრდება საზოგადოების მონაწილეობა დანაშაულის პრევენციის უზრუნველყოფის პროცესში. რიგითი პროკურორის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფის მიზნით, დაიხვეწება პროკურორთა თანამდებობაზე დანიშვნის, დისციპლინური პასუხისმგებლობის, გათავისუფლებისა და წახალისების (მათ შორის დაწინაურების) სისტემა. შემუშავდება პროკურორთა საქმიანობის გამჭვირვალე და მიუკერძოებელი შეფასების კრიტერიუმები. გაგრძელდება პროკურორთა გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების პროგრამები. გაგრძელდება სამართლიანობის აღდგენის პროცესი, რომლის შედეგადაც, 2018 წლის ივნისის მდგომარეობით, სახელმწიფოს მიერ კერძო პირთათვის დაბრუნებულ იქნა 45 მლნ ლარის ღირებულების 2012 წლის ოქტომბრამდე პერიოდში უკანონოდ ჩამორთმეული უძრავ-მოძრავი ქონება. კონსტიტუციის ფარგლებში და საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად, ხელისუფლება გააგრძელებს ყველა სამართლებრივი მექანიზმის გამოყენებას, რათა თითოეულ ადამიანს აღუდგეს წინა ხელისუფლების მიერ დარღვეული უფლებები. ამ მიზნით გაგრძელდება საქართველოს მთავარი პროკურატურის ხელმძღვანელობით მიმდინარე ის საგამოძიებო პროცესი, რომლის შედეგადაც არაერთი 2012 წლამდე გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი გადასინჯულ იქნა და შეიცვალა გამამართლებელი განაჩენით. სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლების მიერ ჩადენილი სავარაუდო წამების/არასათანადო მოპყრობის ფაქტების ეფექტიანი და დამოუკიდებელი გამოძიების ხელშეწყობის მიზნით, მიღებული იქნება „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ“ ახალი კანონი და ამით შეიქმნება ერთიანი, დამოუკიდებელი ინსტიტუტი, რომელიც სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლის, მოხელის ან მასთან გათანაბრებული პირის მიერ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის მიუკერძოებელ და ეფექტიან გამოძიებაზე იქნება პასუხისმგებელი. საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის უფრო ეფექტიანი და დახვეწილი სისტემისთვის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი განვითარების პროცესი დაეფუძნება სისტემური განახლების 49 კონცეფციას, რომელიც მოიცავს როგორც სტრუქტურულ გარდაქმნას, ისე საპოლიციო საქმიანობის შინაარსობრივ ცვლილებებს და საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესებას. ამ რეფორმების განხორციელება უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციის მიმართულების გაძლიერებას, დანაშაულთან ბრძოლის, მართლწესრიგისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ინსტრუმენტების ეფექტიანობის ამაღლებას. მთელი ქვეყნის მასშტაბით სტრუქტურული გარდაქმნა შეეხება კრიმინალურ პოლიციას. კერძოდ, ეფექტიანობის ამაღლების მისაღწევად კრიმინალურ პოლიციაში მოხდება ოპერატიული, საგამოძიებო და საუბნო მიმართულებების და ფუნქციების მკაფიოდ გამიჯვნა. საგამოძიებო მიმართულებით განხორციელდება არსებული გამომძიებლების კვალიფიკაციის ამაღლება და მათი სპეციალიზაციის უზრუნველყოფა. ამ მიზნით, შსს აკადემიის ბაზაზე მოხდება გამომძიებელთა საბაზისო კურსის დანერგვა და სისტემაში მიღებისთვის აუცილებელი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების სტანდარტების ამაღლება. გარდა ამისა, აკადემიაში დაინერგება გამომძიებელთა პროფესიული გადამზადების კურსი. არსებითად განახლდება კრიმინალური პოლიციის საუბნო მიმართულება, იგი დაეფუძნება საზოგადოებაზე ორიენტირებული პოლიციის კონცეფციას და შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების საპოლიციო სერვისების შესაბამისი მართლწესრიგის ოფიცერთა დანაყოფები, რომელთა უმთავრესი ამოცანა იქნება დანაშაულის პრევენციაზე მუშაობა. რეფორმა შეეხება სასაზღვრო პოლიციას. გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის განვითარება და მისი ინტეგრირება შესაბამის ანალიტიკურ სისტემაში. გაღრმავდება საერთაშორისო პარტნიორებსა და დონორებთან უკვე არსებული წარმატებული თანამშრომლობა სასაზღვრო პოლიციის ტექნიკური გადაიარაღების, აღჭურვისა და ადამიანური რესურსების გაძლიერების მიმართულებით. გააგრძელდება საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება, ცენტრის როლისა და სტრატეგიულ პარტნიორებთან თანამშრომლობის გაძლიერების მიზნით. ქვეყანაში გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმის ახალი ეტაპი, რომელიც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს როგორც საპოლიციო საქმიანობის ეფექტიანობას და გამჭვირვალობას, ისე მოახდენს ადმინისტრაციული პროცესების გამარტივებას, საპოლიციო სერვისების ხელმისაწვდომობის ზრდას, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვასა და დანაყოფის სტრუქტურულ ოპტიმიზაციას. ამ რეფორმის ფარგლებში განხორციელდება სტანდარტული მოქმედებების პროცედურებისა და სამართალდარღვევების გამოკვეთის თანამედროვე საშუალებების დანერგვა. გაძლიერდება ქვეით პატრულ ინსპექტორთა კორპუსი და ამ გზით ამაღლდება ტურისტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით დატვირთულ მიმართულებებზე უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის სტანდარტები. მთავრობა ასევე გააგრძელებს ისეთი საპოლიციო ინსტრუმენტების განვითარებას, როგორიცაა უკონტაქტო და ფარული პატრულირება, რაც აუცილებელია საგზაო უსაფრთხოების სფეროში არსებული გამოწვევების დასაძლევად. გაგრძელდება საპოლიციო სერვისების მარტივად ხელმისაწვდომობის პოლიტიკა და საპატრულო პოლიციის ერთიანი მომსახურების ცენტრის კონცეფცია დაინერგება მთელი ქვეყნის მასშტაბით. მთავრობა განახორციელებს სისტემურ განახლებას ისეთი ფუძემდებლური პრინციპით, როგორიცაა ადამიანის უფლებების დაცვა. ამ მიზნით, შინაგან საქმეთა სამინისტროში შექმნილია ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტი, რომლის მიზანია ისეთი დანაშაულის გამოძიების ხარისხის ამაღლება, როგორიცაა ოჯახში ძალადობა, ქალთა მიმართ ძალადობა, სხვადასხვა დისკრიმინაციული 50 მოტივით ჩადენილი დანაშაული. აქტიურად გაგრძელდება დეპარტამენტის საქმიანობის გაძლიერება და ადამიანის უფლებების დაცვის კომპონენტის განვითარება, რაც განხორციელდება დეპარტამენტის მიერ შიდა და გარე მონიტორინგის სისტემების დანერგვით, რისკის შეფასების სისტემის დანერგვით, სახელმწიფო, კერძო და არასამთავრობო სექტორის ჩართულობის ზრდით. მთავრობა იმუშავებს ერთობლივი ოპერაციების ცენტრის შემდგომ განვითარებაზე, გადადგამს ნაბიჯებს თანამედროვე ტექნოლოგიების მიმართულებით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეროვნული ვიდეოანალიტიკური სისტემის განვითარებისა და მისი საშუალებით დანაშაულის პრევენციისკენ მიმართულ ქმედებებს. ამ მიმართულებით უკვე ხორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები. დაინერგება დანაშაულის პრევენციაზე მიმართული მიდგომები, მათ შორის ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის მოდელი, რომელიც გულისხმობს ინფორმაციის მიღების თანამედროვე საშუალებების განვითარებას, დანაშაულის და დამნაშავის ანალიზის, პროფილირებისა და რეკომენდაციების ანალიტიკური პროდუქტების შემუშავებას როგორც საოპერაციო, ისე სტრატეგიულ დონეზე. აღნიშნული მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს დანაშაულთან ბრძოლის ღონისძიებებს და შედეგებს. ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის ფარგლებში განხორციელდება საპოლიციო რესურსების ოპტიმალური განაწილების შეფასების ისეთი საშუალებების დანერგვა, როგორიცაა „E-Police” და ინციდენტების ინტერაქციული რუკა. გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება, რომელიც ქვეითთა, მგზავრებისა და მძღოლების უსაფრთხოების გაუმჯობესებას მოემსახურება და შეამცირებს გზებზე უბედურ შემთხვევებს. მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად, გაგრძელდება ახლადდანერგილი ქულათა დაგროვების სისტემის დახვეწა, მართვის მოწმობის ასაღებად საჭირო გამოცდის პრაქტიკული კომპონენტის საქალაქო პირობებში ინტეგრირება და სხვ. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. საქართველო აქტიურად ითანამშრომლებს ევროპოლთან 2017 წელს გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე. მოხდება ევროპოლის უსაფრთხო კომუნიკაციის არხის დანერგვა შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან, რომლის მეშვეობითაც უზრუნველყოფილი იქნება ოპერატიული ინფორმაციის გაცვლა. გარდა ამისა, მთავრობა ევროპოლში მიავლენს მოკავშირე ოფიცერს. პარალელურად, გაძლიერდება ორმხრივი საპოლიციო თანამშრომლობა, გაფართოვდება პოლიციის ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში. ატაშეების არსებული ქსელი, განსაკუთრებით პოლიციის სისტემის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად, ჩამოყალიბდება ადამიანური რესურსების მართვის ქმედითი სისტემა, რათა კარიერული წინსვლა დაეფუძნოს ობიექტურ კრიტერიუმებს, დამსახურებასა და კვალიფიკაციას. პოლიციელთათვის გაუმჯობესდება სოციალური დაცვის მექანიზმები და ეტაპობრივად გაიზრდება მათი ანაზღაურება. ამავე დროს, განხორციელდება სამსახურში მიღების წესის გადახედვა და შსს აკადემია გარდაიქმნება არამხოლოდ სისტემაში მოხვედრის ერთადერთ წყაროდ, არამედ მისი ძირითადი მანდატი იქნება პოლიციელთა კვალიფიკაციის ამაღლება და სპეციალური პროგრამების განხორციელება, რაც მიიღწევა აკადემიაში უმაღლესი განათლების კომპონენტის გაუქმებითა და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების მიმართულების გაძლიერებით. 51 ინტენსიურ ფაზაში გადავა თანამშრომლობა ევროკავშირის სისხლის სამართლის სფეროში სამართლებრივი თანამშრომლობის სააგენტოსთან (ევროჯასტთან), რომელთანაც მოლაპარაკებები უკვე დასრულებულია და შესაბამისი ხელშეკრულება უახლოეს მომავალში გაფორმდება. უზრუნველყოფილი იქნება სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დამოუკიდებელი და ქმედითი საქმიანობა. გარანტირებული იქნება სახალხო დამცველის ინსტიტუტის დამოუკიდებლობა, მისი აქტიური თანამშრომლობა საქართველოს პარლამენტსა და სხვა საჯარო სტრუქტურებთან. საქართველოს ხელისუფლება შრომითი უფლებებისა და შრომის უსაფრთხოების მიმართულებებით გააგრძელებს მუშაობას სათანადო საკანონმდებლო ბაზის პრაქტიკაში სრულყოფილად დასანერგად შრომის უსაფრთხოებისა და სამუშაო ადგილებზე ჯანმრთელობის დაცვის მიმართულებით, რაც იქნება შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის სტანდარტების შესაბამისი, მათ შორის, ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან. საქართველოს მთავრობა განახორციელებს ახლებულ მიდგომას ქმედითი და ეფექტიანი შრომის ინსპექტირების მექანიზმის ჩამოსაყალიბებლად, რაც გულისხმობს შრომის ინსპექციის მანდატის გაძლიერებას და გავრცელებას ეკონომიკის ყველა სექტორზე და შრომით ურთიერთობებზე. შრომის ინსპექტირების მექანიზმის რეფორმირების პროცესი წარიმართება სოციალური პარტნიორების ჩართულობის პირობებში.ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ხელისუფლებამ საფუძველი ჩაუყარა სახელმწიფოს სოციალური პასუხისმგებლობის პრინციპზე დაფუძნებულ ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პოლიტიკას, რომლის შემდგომი სრულყოფა საქართველოში თითოეული ადამიანის ღირსეულ ცხოვრებას და კეთილდღეობას უზრუნველყოფს. 5.2.1 ჯანმრთელობის დაცვა ადამიანზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკის მთავარი მიღწევა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებაა, რომელმაც სათავე დაუდო ყველა საქართველოს მოქალაქისათვის სამედიცინო მომსახურებით უნივერსალურ მოცვას. სამედიცინო სერვისების მოხმარების საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში, 2013 წლიდან უკვე დაფინანსდა 4 მლნ-ზე მეტი შემთხვევა. მთავრობა მომავალშიც შეინარჩუნებს საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემას, დაიხვეწება არსებული საყოველთაო ჯანდაცვის საბაზისო პაკეტი. საქართველოს ყველა მოქალაქე კვლავაც იქნება დაცული სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული მაღალი ხარჯებისაგან, ამასთან, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, განიხილება საჯარო და კერძო თანამშრომლობის მოდელები და მექანიზმები, რათა დასაქმებულმა ადამიანებმა მეტი წვლილი შეიტანონ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ხარჯების დაფარვაში. 52 დაავადებათა პროფილაქტიკა (პრევენცია) ჯანდაცვის პოლიტიკისთვის იქნება პრიორიტეტული. დაავადებაზე რეაგირების რეჟიმიდან აქცენტი გადატანილი იქნება როგორც პრევენციულ ღონისძიებებზე, ისე დაავადების ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მისი გართულების თავიდან აცილებაზე. განხორციელდება პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის მომდევნო ეტაპი. კერძოდ, დაიხვეწება პირველადი ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსების მექანიზმები და გაიზრდება ოჯახის ექიმის როლი და მნიშვნელობა, რის საფუძველზეც დაიზოგება როგორც სახელმწიფოს, ისე მოსახლეობის მიერ გაწეული დანახარჯები. გაგრძელდება ჯანდაცვის სპეციალიზებული მიმართულებების პროგრამული დაფინანსება, C ჰეპატიტის ელიმინაციის უპრეცედენტო პროგრამაში ჩართვის საშუალება მომავალშიც ექნება ყველა შესაბამისი საჭიროების მქონე პაციენტს; გაუმჯობესდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ხარისხი როგორც სტაციონარულ, ისე ამბულატორიულ და თემზე დაფუძნებული სერვისების დონეზე. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობას - ქვეყნის მასშტაბით უკვე განხორციელდა დედათა და ბავშვთა (პერინატალური) სამედიცინო ცენტრების რეგიონალიზაცია და მომავალში მოხდება მისი ინსტიტუციონალიზაცია; გაგრძელდება აცრების ეროვნული კალენდრით ბავშვთა იმუნიზაცია; ორსულებისა და ბავშვების უზრუნველყოფა მომავალი თაობის ჯანსაღი განვითარებისთვის აუცილებელი ფარმაცევტული პროდუქტის მიწოდებით. საფუძველი ჩაეყრება ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის თანამედროვე და მაღალეფექტიან მეთოდებს. ჯანდაცვის სისტემის დაფინანსება დაეფუძნება თანამედროვე, მსოფლიოში აპრობირებულ პრინციპებს: მომსახურების ანაზღაურებისათვის გამოყენებული იქნება დაფინანსების დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების და გლობალური ბიუჯეტების მეთოდი, რაც უზრუნველყოფს პროგრამული ფინანსური რესურსების უფრო ეფექტიანად გამოყენებას. მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ამოქმედდა ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო პროგრამა მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი ფენისათვის. განხორციელდება პროგრამის არეალის გაფართოება, რომლის შედეგადაც მოსახლეობის მოწყვლად ჯგუფებს გაეზრდებათ ხელმისაწვდომობა ამბულატორიული მოხმარების მედიკამენტებზე. დაიწყება ღონისძიებების გატარება პოლიფარმაციის შემცირების მიზნით, გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტის სისტემის დანერგვა. უზრუნველყოფილი იქნება ჯანდაცვის სერვისებისა და მედიკამენტების ხარისხი, დაიხვეწება საკანონმდებლო ბაზა, გაგრძელდება სელექტიური კონტრაქტირების დანერგვის პროცესი და გაძლიერდება სახელმწიფო მონიტორინგის სისტემა. დაინერგება ფარმაცევტული წარმოების კარგი საწარმოო პრაქტიკის და დისტრიბუციის (GMP/GDP) სტანდარტები. ქვეყნის მასშტაბით დაიწყება ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერების სისტემის დანერგვა, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებას. 53 ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების განვითარების უზრუნველსაყოფად განხორციელდება სამედიცინო განათლების სისტემური რეფორმა დიპლომისშემდგომი და უწყვეტი პროფესიული განვითარების სისტემის გაუმჯობესების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მაღალი კომპეტენციის მქონე სამედიცინო პერსონალის მიერ ხარისხიანი სამედიცინო სერვისების მიწოდებას. აღნიშნული, ერთი მხრივ, გააუმჯობესებს პაციენტებისათვის მიწოდებული სამედიცინო მომსახურების ხარისხს, ხოლო, მეორე მხრივ, შეამცირებს სამედიცინო დაწესებულებების დანახარჯებს. 5.2.2 სოციალური დაცვა მთავრობის შემდგომი მმართველობის სოციალური დაცვის პოლიტიკის ძირითად პრინციპებს წარმოადგენს: სიღატაკის შემცირება/პრევენცია, სოციალური დახმარების სისტემის ეფექტიანობა, სამართლიანობა და გამჭვირვალობა, დასაქმების მოტივაციის გაზრდა და ხელშეწყობა. მთავრობა გააგრძელებს მიზნობრივ სოციალურ პროგრამებს მოწყვლადი ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შესამსუბუქებლად. ადგილობრივი ხელისუფლების ჩართულობით განხორციელდება აღნიშნული პროგრამების მიზნობრიობის გაუმჯობესება და არსებული რესურსების უფრო სამართლიანი გადანაწილება. ამ პროცესში შემოღებულ იქნება სოციალურად დაუცველი ოჯახების შრომისუნარიანი წევრების დასაქმების წახალისებისა და ხელშეწყობის მექანიზმები. გაფართოვდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა, ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ღონისძიებები . ხელისუფლება გაააქტიურებს დევნილთა საცხოვრებელი ფართებით უზრუნველყოფის ეფექტიან პოლიტიკას. გაგრძელდება დევნილი ოჯახებისათვის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა, ასევე „სოფლად სახლის“ პროექტის ფარგლებში მოხდება დევნილი ოჯახებისთვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა. გაგრძელდება კერძო მესაკუთრეებისგან იმ საცხოვრებელი ფართების გამოსყიდვა, რომლებიც დევნილებს აქვთ დაკავებული. დაიხურება ყველა ნგრევადი, სიცოცხლისათვის საშიში ობიექტი, რომელზეც არსებობს შესაბამისი საექსპერტო დასკვნა. გაძლიერდება სახელმწიფოს მხრიდან დევნილებისთვის საარსებო წყაროებზე წვდომის, მცირე სამეწარმეო საქმიანობისა და დევნილთა კოოპერაციის ხელშეწყობა. გაგრძელდება ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის სახლების შეძენა ქვეყნის მასშტაბით, ასევე გასულ წლებში გადაცემული საცხოვრებელი სახლებისა და მიწის ნაკვეთების ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის საკუთრებაში რეგისტრაციის პროცესი. გაგრძელდება ოჯახების მხარდამჭერი სერვისები და ბავშვთა კეთილდღეობისკენ მიმართული ღონისძიებები, მათ შორის დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ღონისძიებები, გაძლიერდება მოსახლეობის დაბერების საკითხებზე სახელმწიფო პოლიტიკის სხვადასხვა მიმართულებები. 54 მოხდება მეტად ჰუმანური მიდგომების დანერგვა ნარკოტიკების მოხმარებასთან მიმართებით. გაგრძელდება ნარკოპოლიტიკის შემსუბუქების მიზნით ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა კვლევებზე, ანალიზსა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გათვალისწინებით. სახელმწიფო გააუმჯობესებს ნარკოდამოკიდებული პირებისათვის მიზნობრივი ჯანდაცვის სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ხარისხს. პრევენციული და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებებით, ასევე ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციის გზით სახელმწიფო უზრუნველყოფს ნარკოტიკების უკანონო მოხმარებაში ადამიანების, განსაკუთრებით, ახალგაზრდების ჩაბმის თავიდან არიდებას და ნარკოტიკული საშუალების მოხმარებით გამოწვეული ზიანის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირებას. სახელმწიფო, ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიმუშავებს რეგულაციებს აზარტული თამაშების ხელმისაწვდომობის შეზღუდვის კუთხით, განსაკუთრებით არასრულწლოვნებსა და დამოკიდებულ პირებთან მიმართებით. გამკაცრდება სახელმწიფო კონტროლი რეგულაციების შესრულებაზე. გაძლიერდება პრევენციული საგანმანათლებლო კომპონენტი, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მოსახლეობის ფართო ფენების, განსაკუთრებით ახალგაზრდების, აზარტულ თამაშებში ჩაბმა. 55 თავი II ძირითადი საბიუჯეტო და მაკროეკონომიკური პარამეტრები მაკროეკონომიკური პოლიტიკის ამოცანები საშუალოვადიან პერიოდში ქვეყნის მაკროეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის უზრუნველყოფისაკენ, რომლის მისაღწევად ძირითადი პრიორიტეტებია: - ეკონომიკის სტაბილიზაცია და მომდევნო ეტაპზე ეკონომიკის მდგრადი და მაღალი ტემპით ზრდა; - ინფლაციის დონის ერთნიშნა მაჩვენებლის შენარჩუნება; - უმუშევრობის დონის შემცირება; - საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება; საშუალოვადიანი მაკროეკონომკური პროგნოზები ცხრილი1. ძირითადი მაკროეკონომიკური ინდიკატორები 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 ფაქტ. ფაქტ. ფაქტ. მოსალ. პროგნ. პროგნ. პროგნ. პროგნ. რეალური მშპ (ზრდის ტემპი) 2.9 2.8 5.0 5.0 4.5 5.0 5.5 6.0 ნომინალური მშპ (მლნ ლარი) 31,755.6 34,028.5 38,042.2 41,741.8 45,146.9 48,826.4 53,057.2 57,927.8 მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი) 3,766.6 3,864.6 4,067.7 4,454.9 4,616.8 4,993.1 5,425.7 5,923.8 სამომხმარებლო ფასების ინდექსი (საშუალო პერიოდის განმავლობაში) 4.0 2.1 6.0 3.5 3.0 3.0 3.0 3.0 მიმდინარე ანგარიში (პროცენტულად მშპთან) -12.1 -12.8 -8.7 -9.7 -8.3 -7.6 -6.9 -6.1 მშპ 2018 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 5.0 პროცენტის ფარგლებშია მოსალოდნელი. საშუალოვადიან პერიოდში ეკონომიკური ზრდა პოტენციური ზრდის ფარგლებში ჩამოყალიბდება და 2019-2022 წლებში დაახლოებით 4.5-6.0 პროცენტის ფარგლებში იქნება. 2022 წელს ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 57.9 მლრდ ლარამდე გაიზრდება, ხოლო მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 2017 წელთან შედარებით 5.3 ათასი ლარით მოიმატებს და 15 580 ლარს გაუტოლდება. ფასები საქართველოს ეროვნული ბანკი ახორციელებს ინფლაციის თარგეთირების პოლიტიკას, რაც ითვალისწინებს ეკონომიკის განვითარებისათვის არსებული დონისათვის ოპტიმალური ინფლაციის განსაზღვრას და მის მიღწევას. 2018-2019 წლებისათვის ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი 3 პროცენტს შეადგენს. 56 2019-2022 ინფლაციის პროგნოზირებული მაჩვენებელი 3.0 პროცენტის დონეზეა. მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი 2017 წელს მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტმა მშპ-ს 8.7 პროცენტი შეადგინა. მიმდინარე პროგნოზების შესაბამისად, 2018 წელს მოსალოდნელია მიმდინარე დეფიციტის ზრდა, ხოლო 2019-2022 წლებში ნავარაუდევია მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის თანმიმდევრული შემცირება. მიმდინარე ძირითადი ეკონომიკური ტენდენციები მთლიანი შიდა პროდუქტის დინამიკა 2017 წელს, მთლიანი შიდა პროდუქტის რეალურმა ზრდამ წინა წელთან შედარებით 5.0 პროცენტი შეადგინა. პირველ კვარტალში - 5.3%, მეორე კვარტალში - 4.9%, მესამე კვარტალში - 4.4%, ხოლო მეოთხე კვარტალში - 5.4%. 2017 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი ნომინალურ გამოსახულებაში 38 042.2 მლნ ლარით განისაზღვრა, რაც 11.8 პროცენტით აღემატება წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით 10 204 ლარი (4 068 აშშ დოლარი) შეადგინა. 2018 წლის პირველი 6 თვის საშუალო რეალურმა ზრდამ 5.4 პროცენტი შეადგინა. აქედან I კვარტალის საშუალო რეალური ზრდა 5.3 პროცენტის, ხოლო მეორე კვარტალის რეალური ზრდა 5.5 პროცენტის დონეზეა. 2018 წლის პირველი ნახევრის მთლიანი შიდა პროდუქტი ნომინალურ გამოსახულებაში 19 319 მლნ ლარით განისაზღვრა. ეკონომიკური ზრდის დარგობრივი სტრუქტურა 2017 წლის მონაცემებით ყველაზე მაღალი ეკონომიკური ზრდა დაფიქსირდა შემდეგ დარგებში: მშენებლობა (11.2%), სასტუმროები და რესტორნები (11.2%), საფინანსო საქმიანობა (9.2%), ტრანსპორტი (7.2%), ვაჭრობა (6.6%), ოპერაციები უძრავი ქონებით (6.3%), სამთომომპოვებითი და დამამუშავებელი მრეწველობა (5.2%) და სხვა. 2018 წლის პირველ ნახევარში ქვეყნის ეკონომიკურ ზრდაში მნიშვნელოვანი როლი საფინანსო საქმიანობას, სხვა კომუნალური, სოციალური და პერსონალური მომსახურების გაწევას და ოპერაციები უძრავი ქონებით, იჯარა და მომხმარებლისათვის მომსახურების გაწევას უჭირავს. ეკონომიკის რეალური ზრდის დარგობრივი სტრუქტურაში ყველაზე სწრაფად გაიზარდა საფინანსო საქმიანობა - 16.2 პროცენტით, სხვა კომუნალური, სოციალური და პერსონალური მომსახურების გაწევა - 15.7 პროცენტით, ოპერაციები უძრავი ქონებით, იჯარა და მომხმარებლისათვის მომსახურების გაწევა - 13.6 პროცენტით, ვაჭრობა - 7.9 პროცენტით, სამთომოპოვებითი და დამამუშავებელი მრეწველობა - 7.8 პროცენტით და სასტუმროები და რესტორნები 7.5 პროცენტით. კერძო სექტორის როლი ეკონომიკურ ზრდაში 2017 წელს ეკონომიკურ ზრდაში წარმართველი როლი ეჭირა კერძო სექტორს. 2017 წელს ბიზნეს სექტორის ბრუნვის მოცულობა 19.4 პროცენტით, ხოლო საწარმოთა მიერ გამოშვებული პროდუქციის ღირებულება 19.6 პროცენტით გაიზარდა. ბიზნეს სექტორში დასაქმებულთა რაოდენობა გაზრდილია 39.3 ათასი ადამიანით. 2018 წლის პირველ ნახევარში ბიზნეს სექტორის ბრუნვის მოცულობა 19.2 პროცენტით, ხოლო საწარმოთა მიერ გამოშვებული პროდუქციის ღირებულება 14.2 პროცენტით გაიზარდა. ბიზნეს სექტორში დასაქმებულთა რაოდენობა გაზრდილია 25.2 ათასი ადამიანით. 57 უმუშევრობის დონე 2017 წელს უმუშევრობის დონე 2016 წელთან შედარებით 0.1 პროცენტული პუნქტით შემცირდა და 13.9% შეადგინა. აღსანიშნავია, რომ 2017 წელს უმუშევრობის დონემ ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე დაბალ ნიშნულს მიაღწია. ფასები 2017 წელს საშუალო წლიური ინფლაციის მაჩვენებელმა 6.0 პროცენტი შეადგინა. ხოლო 2017 წლის დეკემბერში 2016 წლის დეკემბერთან შედარებით ინფლაცია 6.7 პროცენტს შეადგენს. 2018 წლის აგვისტოში ინფლაციის დონემ წინა წლის შესაბამის თვესთან შედარებით (წლიური ინფლაცია) 3.1 პროცენტი შეადგინა. წლიური ინფლაციის ფორმირებაზე ძირითადი გავლენა იქონია ფასების ცვლილებამ შემდეგ ჯგუფებზე: ტრანსპორტი: ფასები გაიზარდა 7.8%-ით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 1.04 პროცენტული პუნქტით აისახა; სურსათი და უალკოჰოლო სასმელები: ფასები გაიზარდა 3.2 პროცენტით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 0.96 პროცენტული პუნქტით აისახა; ჯანმრთელობის დაცვა: ფასები გაიზარდა 5.2%-ით, რაც 0.44 პროცენტული პუნქტით აისახა; ალკოჰოლური სასმელები, თამბაქო: ფასები გაიზარდა 4.7%-ით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 0.33 პროცენტული პუნქტით აისახა. საცხოვრებელი, წყალი, ელ. ენერგია, აირი: ფასები გაიზარდა 3.4%-ით, რაც ინფლაციის მთლიან მაჩვენებელზე 0.29 პროცენტული პუნქტით აისახა; ლარის გაცვლითი კურსი 2017 წელს ლარი აშშ დოლართან მიმართებაში 2.1 პროცენტით გამყარდა. ხოლო აღნიშნულ პერიოდში ლარი ევროსთან მიმართებაში 11.1 პროცენტით გაუფასურდა. ლარის ნომინალური ეფექტური გაცვლითი კურსი, რაც წარმოადგენს ლარის საშუალო კურსს სავაჭრო პარტნიორების კურსებთან მიმართებაში, გაუფასურდა 1.1 პროცენტით. 2018 წელს ლარი გამყარდა როგორც აშშ დოლართან, ისე ევროსთან მიმართებაში. 2018 წლის რვა თვეში ლარი აშშ დოლართან 0.5 პროცენტით, ხოლო ევროსთან 2.8 პროცენტით გამყარდა. ლარის ნომინალური ეფექტური გაცვლითი კურსი, რაც წარმოადგენს ლარის საშუალო კურსს სავაჭრო პარტნიორების კურსებთან მიმართებაში, გამყარდა 14.7 პროცენტით. ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები 2017 წელს საგადასახადო შემოსავლები გადაჭარბებით შესრულდა. 2017 წელს ნაერთი ბიუჯეტის ფაქტიურმა საგადასახადო შემოსავლების ზრდამ წინა წელთან 11.3 პროცენტი შეადგინა, რაც ნომინალურ გამოსახულებაში 992.9 მლნ ლარს შეადგენს. საგადასახადო შემოსავლების ზრდის ტენდენცია გრძელდება 2018 წელსაც. 2018 წლის 8 თვეში წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით საგადასახადო შემოსავლები 6.8% გაიზარდა, რაც ნომინალურ გამოსახულებაში 435.5 მლნ ლარს შეადგენს. საგარეო ვაჭრობა 2017 წელს საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ 10 687 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელზე 13.6 პროცენტით მეტია; აქედან ექსპორტი 2 731 მლნ. აშშ დოლარს (29.2% მეტი), ხოლო იმპორტი 7 956 მლნ. აშშ დოლარს შეადგენს (9.1% მეტი). 2017 წელს უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა 5 225 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა. 58 2018 წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოში საქონლით საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ 8 100.7 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელს 22.6 პროცენტით აღემატება; აქედან ექსპორტი 2 146.4 მლნ. აშშ დოლარს შეადგენს (27.1 პროცენტით მეტი), ხოლო იმპორტი 5 954.3 მლნ. აშშ დოლარს (21.0 პროცენტით მეტი). საქართველოს უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა 2018 წლის იანვარ-აგვისტოში 3 807.9 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა. საქართველოს უმსხვილეს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებს შორის პირველი ადგილი თურქეთს უკავია, რომლის წილი 2018 წლის იანვარ-აგვისტოს მთლიანი საქონელბრუნვის 13.8 პროცენტს შეადგენს. მას მოსდევს რუსეთი 10.9 და ჩინეთი 9.0 პროცენტული წილებით. სასაქონლო ჯგუფების მიხედვით ექსპორტში პირველ ადგილზე სპილენძის მადნები და კონცენტრატებია 14.9 პროცენტით, მომდევნო ადგილებს იკავებენ: მსუბუქი ავტომობილები 11.3 პროცენტი, ფეროშენადნობები 10.7 პროცენტი, ყურძნის ნატურალური ღვინოები 5.7 პროცენტი და სამკურნალო საშუალებები 4.3 პროცენტი. იმპორტის სასაქონლო სტრუქტურაში პირველ ადგილზე ნავთობი და ნავთობპროდუქტებია, რომელსაც მთლიან იმპორტში 9.7 პროცენტიანი წილი უკავია. შემდეგ მოდიან: მსუბუქი ავტომობილები 6.5 პროცენტი, სპილენძის მადნები და კონცენტრატები 4.4 პროცენტი და სამკურნალო საშუალებები 3.7 პროცენტი. 2018 წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ ევროკავშირის ქვეყნებთან 2 206.8 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელზე 21.4 პროცენტით მეტია. აქედან ექსპორტის მოცულობა, 455.8 მლნ. აშშ დოლარით განისაზღვრა, რაც 11.4 პროცენტით აღემატება წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელს და ქვეყნის მთლიანი ექსპორტის 21.2 პროცენტს შეადგენს. იმპორტმა 1 751.0 მლნ. აშშ დოლარს მიაღწია (24.3 პროცენტით მეტი) და მთლიანი იმპორტის 29.4 პროცენტი შეადგინა. დსთ-ის ქვეყნებთან საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ 2 770.6 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელს 32.6 პროცენტით აღემატება. აქედან ექსპორტის მოცულობა 1 025.6 მლნ. აშშ დოლარით განისაზღვრა, რაც 51.3 პროცენტით აღემატება წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელს, ხოლო ქვეყნის მთლიანი ექსპორტის 47.8 პროცენტს შეადგენს. იმპორტი 1 744.9 მლნ. აშშ დოლარით განისაზღვრა (23.7 პროცენტითმეტი), რაც მთლიანი იმპორტის 29.3 პროცენტს შეადგენს. ფულადი გზავნილები 2018 წლის იანვარ-აგვისტოში წმინდა ფულადი გზავნილები წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 18.4 პროცენტით გაიზარდა და 876.4 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (136.2 მლნ აშშ დოლარით მეტი). წმინდა ფულადი გზავნილები გაზრდილია იტალიიდან 37.3 პროცენტით და 119.2 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (32.3 მლნ აშშ დოლარით მეტი), ისრაელიდან - 40.5 პროცენტით და 97.7 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (28.2 მლნ აშშ დოლარით მეტი), საბერძნეთიდან - 25.1 პროცენტით და 102.7 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (20.6 მლნ აშშ დოლარით მეტი). ტურიზმი 2018 წლის იანვარ-აგვისტოში, საქართველოს 5 684 ათასი ვიზიტორი ეწვია (2017 წლის 8 თვის მონაცემებით, ვიზიტორების რაოდენობა 5 059 ათასს შეადგენდა), რაც გასული წლის ანალოგიურ მონაცემს 12.3 პროცენტით აღემატება. ტურიზმიდან მიღებულმა შემოსავლებმა 2 232.7 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც 22.2 პროცენტით (405.4 მლნ აშშ დოლარით მეტი) აღემატება გასული წლის მაჩვენებელს. 59 მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი მიმდინარე ანგარიშის ბალანსის მაღალი დეფიციტი საქართველოს ეკონომიკის ერთ-ერთ მთავარ მოწყვლადობის წყაროს წარმოადგენს. 2017 წელს, მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი 8.7 პროცენტს შეადგენს. თუმცა საშუალოვადიან პერიოდში ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის შემცირებისაკენ. სახელმწიფო ვალი სახელმწიფოს ვალი მთლიან ეკონომიკასთან მიმართებაში სტაბილურობით ხასიათდება და 2017 წელს მშპ-ს 44.6 პროცენტის დონეზეა. აქედან, საგარეო ვალი 35.3, ხოლო საშინაო ვალი 9.3 პროცენტია. აღნიშნული მაჩვენებელი დაბალია ეკონომიკური თავისუფლების აქტით განსაზღვრულ სახელმწიფო ვალის დონესთან შედარებით (მშპ-ს 60%). ფისკალური პოლიტიკა გრძელვადიანი პერიოდისთვის მთავრობის სტრატეგიაა ფისკალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური ზრდის მაღალი ტემპის შენარჩუნებას და მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას; 2019-2022 წლებისთვის ფისკალური პოლიტიკის ამოცანებს წარმოადგენს:  ინვესტიციების მიმართვა ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვისა და მოსახლეობის დასაქმებისათვის, ამასთანავე ისეთი პრიორიტეტული სფეროების დაფინანსება როგორიცაა საპენსიო უზრუნველყოფა, სოციალური სფერო, ჯანდაცვა, განათლება და სოფლის მეურნეობა,;  ბიუჯეტის დეფიციტის ნიშნულის ისეთი მოცულობის ფარგლებში შენარჩუნება, რომელიც ხელს შეუწყობს ქვეყნის ეკონომიკურ სტაბილურობას;  სახელმწიფო ფინანსების მართვის შემდგომი სრულყოფა. საქართველოს 2017 წლის ბიუჯეტის შესრულების მაჩვენებლები 2017 წელს ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლების სახით მობილიზებულია 10 921.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის 100.5%-ია (ცხრილი 2). გადასახადების სახით მობილიზებულია 9 778.9 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის 100.4 %-ია, ხოლო მშპ-თან მიმართებაში 25.7% შეადგინა. მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის სახით მობილიზებულია 2 918.9 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (2 920.0 მლნ ლარი) 100.0%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 7.7%-ია.  მოგების გადასახადის სახით მობილიზებულია 756.6 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (740.0 მლნ ლარი) 102.2%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 2.0%-ია.  დამატებული ღირებულების გადასახადის სახით მობილიზებულია 4 122.6 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (4 020.0 მლნ ლარი) 102.6%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 10.8%-ია. 60  აქციზის სახით მობილიზებულია 1 450.9 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (1 435.0 მლნ ლარი) 101.1%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 3.8%-ია.  იმპორტის გადასახადის სახით მობილიზებულია 71.6 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (65.0 მლნ ლარი) 110.2%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 0.2%ია.  ქონების გადასახადის სახით მობილიზებულია 394.7 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (410.0 მლნ ლარი) 96.3%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 1.0%-ია.  სხვა გადასახადის სახით მობილიზებულია 63.6 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (150.0 მლნ ლარი) 42.4%-ია, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 0.2%-ია. გრანტების სახით მობილიზებულია 353.8 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის 91.9%-ია. სხვა შემოსავლების სახით მობილიზებულია 788.4 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (740.0 მლნ ლარი) 106.5%-ია. ცხრილი 2. ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლები ათასი ლარი დასახელება გეგმა ფაქტი +/- % 10,865,000.0 9,740,000.0 10,921,173.9 9,778,948.3 56,173.9 38,948.3 100.5 100.4 საშემოსავლო გადასახადი მოგების გადასახადი დამატებული ღირებულების გადასახადი აქციზი 2,920,000.0 740,000.0 4,020,000.0 1,435,000.0 2,918,865.4 756,555.5 4,122,612.8 1,450,921.9 -1,134.6 16,555.5 102,612.8 15,921.9 100.0 102.2 102.6 101.1 იმპორტის გადასახადი 65,000.0 71,618.9 6,618.9 110.2 ქონების გადასახადი 410,000.0 394,746.2 -15,253.8 96.3 სხვა გადასახადი 150,000.0 63,627.6 -86,372.4 42.4 გრანტები სხვა შემოსავლები 385,000.0 740,000.0 353,797.6 788,428.0 -31,202.4 48,428.0 91.9 106.5 შემოსავლები გადასახადები არაფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 229.4 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (185.0 მლნ ლარი) 124.0%-ია. ფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 109.7 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებელის (70.0 მლნ ლარი) 156.7%-ია. ვალდებულებების ზრდის ხარჯზე 2017 წელს მობილიზებულ იქნა 1 651.7 მლნ ლარი, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის 4.3%-ს შეადგენს. 2017 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებები სხვადასხვა სფეროების მიხედვით შემდეგნაირად გადანაწილდა:   სოციალური სფერო - 2 545.4 მლნ ლარი; განათლება - 1 172.5 მლნ ლარი; 61 ჯანმრთელობის დაცვა - 1 066.3 მლნ ლარი; ტრანსპორტი - 955.2 მლნ ლარი; ენერგეტიკა - 12.3 მლნ ლარი; დასვენება, კულტურა, სპორტი, რელიგია - 262.7 მლნ ლარი; თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 1 743.6 მლნ ლარი.          საპენსიო უზრუნველყოფის მიმართულებით, სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების დაფინანსების მიზნით განხორციელდა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ და „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონებით გათვალისწინებულ ბენეფიციართა უზრუნველყოფა სახელმწიფო პენსიებით და სახელმწიფო კომპენსაციებით. სულ საანგარიშო პერიოდში მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის მიზნით გადარიცხულ იქნა 1 685.9 მლნ ლარი. მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარებების პროგრამის ფარგლებში ქვეყნის მასშტაბით განხორციელდა სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული, სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის სოციალური დახმარებისა და ბავშვთა ინსტიტუციური დაწესებულებებიდან ბიოლოგიურ ოჯახებში დაბრუნებასთან დაკავშირებული რეინტეგრაციის შემწეობის გაცემა. ასევე, სოციალური პაკეტის დაფინანსება შშმ პირებისთვის, შშმ ბავშვებისთვის, მარჩენალდაკარგულებისთვის და სხვა მოწყვლადი კატეგორიებისათვის, ლტოლვილთა და დევნილთა შემწეობებით უზრუნველყოფა და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, ასევე, ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების, საყოფაცხოვრებო სუბსიდიის, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნობრივი სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, მესამე და ყოველ მომდევნო ცოცხლადშობილი შვილის დაბადების გამო, ასევე, 2016 წლის 1 იანვრიდან დაბადებული ბენეფიციარებისათვის (პირველი, მეორე, მესამე და ყოველი მომდევნო შვილი), რომელთა ერთ-ერთ მშობელს აქვს მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივი ცხოვრების პირის სტატუსი ფულადი დახმარების გაცემა. მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარებების გასაცემად საანგარიშო პერიოდში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიიმართა სულ 646.6 მლნ ლარი; „მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის“ ფარგლებში (სრულად ამოქმედდა 2014 წლის 1 სექტემბრიდან), რომლის მიზანია ჯანმრთელობის დაზღვევის არმქონე საქართველოს მოსახლეობისათვის ფინანსური უზრუნველყოფის შექმნა სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობაზე, საანგარიშო პერიოდში მიმდინარეობდა მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება გადაუდებელ სტაციონარულ და ამბულატორიულ მომსახურებაზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდის გზით. პროგრამამ მოიცვა ასევე, გეგმიურ- ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურებები (გეგმიური ქირურგული ოპერაციები მ.შ. კარდიოქირურგიული და ონკოლოგიური ოპერაციები, ონკოლოგიურ პაციენტთა მკურნალობა, მშობიარობა, ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული გამოკვლევები და ა.შ.). სულ ამ მიზნით საანგარიშო პერიოდში მიმართულ იქნა 706.1 მლნ ლარი; 2016 წლის პირველი სექტემბრიდან ძალაში შევიდა „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შეღავათები, კერძოდ: მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერები იღებენ დანამატს პენსიის 20%-ის ოდენობით, ასევე სოციალური პაკეტის მიმღებთათვის დაინიშნა დანამატი სოციალური პაკეტის 20%-ის ოდენობით. ასევე, დანამატები მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში 62             დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით). სულ ამ მიზნით საანგარიშო პერიოდში მიმართულ იქნა 41.9 მლნ ლარი; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით განხორციელდა ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. ქვეყნის მასშტაბით დაფინანსდა გულსისხლძარღვთა ქრონიკული დაავადებების, ფილტვის ქრონიკულ დაავადებათა, დიაბეტის სამკურნალო და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებათა სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტების შესყიდვა (2.7 მლნ ლარი); იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი პირობების გასაუმჯობესებლად საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში (არსებულ უბნებში) შენობების, წყალმომარაგების სისტემის, საკანალიზაციო გამწმენდი ნაგებობის, სანიაღვრე არხების, სასმელი წყლის შიდაკომუნიკაციური ქსელების, გზებისა და შიდა ქუჩების რეაბილიტაციაზე, ახალი საცხოვრებელი უბნის მშენებლობაზე, ასევე საცხოვრებელი სახლებისა და ბინების შეძენა/რეაბილიტაციაზე მიმართული იქნა 127.2 მლნ ლარი; ქვეყნის მასშტაბით არსებული ორი ათასზე მეტი საჯარო და 240-მდე კერძო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის დასაფინანსებლად მიიმართა 575.7 მლნ ლარი; უზრუნველყოფილ იქნა 1.2 ათასზე მეტი საჯარო სკოლის 71.0 ათასამდე მოსწავლის უფასო ტრანსპორტირება სკოლაში, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტში, სადაც არ ფუნქციონირებს სკოლა და სკოლამდე მისასვლელი მანძილი შორია, ამ მიზნით მიიმართა 17.0 მლნ ლარი; საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებათა ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე მიიმართა 116.4 მლნ ლარი (მათ შორის ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ხაზით 25.5 მლნ ლარი), ხოლო ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს პროექტის ფარგლებში - 100.9 მლნ ლარი. ქვეყნის მასშტაბით, სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციისა და სპორტული ინფრასტრუქტურის განახლებაზე მიმართულ იქნა 42.1 მლნ ლარი. მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესების მიზნით მიმართულ იქნა 70.0 მლნ ლარი, ხოლო საქართველოს ენერგოსისტემის გასაუმჯობესებლად -123.9 მლნ ლარი; სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაციის, წყალსაცავების მშენებლობის, სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექპლუატაციის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, მანქანა მექანიზმების, მოწყობილობების, დანადგარებისა და სატრანსპორტო საშუალებების შეძენის, ირიგაციისა და დრენაჟის სისტემების გაუმჯობესების მიზნით მიიმართა 106.5 მლნ ლარი; შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტის ფარგლებში მიმდინარეობდა მეწარმეთა უზრუნველყოფა იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით, პროექტში მონაწილე კომერციული ბანკების და საფინანსო ინსტიტუტების მიერ გაცემული სესხის საპროცენტო განაკვეთის თანადაფინანსება, დადგენილი საპროცენტო განაკვეთის საფუძველზე. სულ გაცემულია 2 364 სესხი 276.3 მლნ ლარის და 36 სესხი - 4.4 მლნ აშშ დოლარის ოდენობით. აზიური ფაროსანას პირველი და მეორე თაობის წინააღმდეგ ღონისძიებების დასაფინანსებლად მიიმართა 30.9 მლნ ლარი; საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებებზე გზების მოვლა-შენახვაზე, ახალი მაგისტრალების, შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გზების მშენებლობაზე დახარჯულ იქნა 873.8 მლნ ლარი; სსიპ - საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვის დახარჯულ იქნა 291.9 მლნ ლარი; 63     წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაციისათვის მიმართულ იქნა 184.3 მლნ ლარი; „აწარმოე საქართველოში“ პროგრამის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის კომპონენტის ფარგლებში მეწარმეობის განვითარების სააგენტოს მიერ გაფორმდა ხელშეკრულებები 162 ბენეფიციარ კომპანიასთან კრედიტისა და ლიზინგის საგნის პროცენტის თანადაფინანსებზე. აღნიშნულ კომპანიებზე კომერციული ბანკებიდან დამტკიცებულმა სესხის მოცულობამ შეადგინა 197.9 მლნ ლარი, ხოლო კომპანიების მხრიდან განსახორციელებელი ჯამური ინვესტიციის მოცულობამ გადააჭარბა 392.9 მლნ ლარს; სამედიცინო დაწესებულებების რეაბილიტაციასა და აღჭურვაზე მიიმართა 20.6 მლნ ლარზე მეტი; „საბანკო კრედიტის/სესხის საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში კონვერსიისა და საქართველოს მთავრობის მიერ სუბსიდირების განხორციელების სახელმწიფო პროგრამით“ ისარგებლა 5 614 ბენეფიციარმა. გალარებული სესხების პორტფელმა შეადგინა 78.6 მლნ აშშ დოლარი, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან განხორციელდა 15.7 მლნ ლარის სუბსიდირება; საქართველოს 2018 წლის ნაერთი ბიუჯეტის მოსალოდნელი მაჩვენებლები ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლების მოცულობა 2018 წელს განისაზღვრა 11 724.3 მლნ ლარით, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 28.1%-ს გაუტოლდა. გადასახადების მოსალოდნელი მოცულობა განისაზღვრა 10 500.0 მლნ ლარით, ხოლო მისი წილი მშპ-ის მიმართ 25.2%-ს შეადგენს. მათ შორის:  საშემოსავლო გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 3 199.0 მლნ ლარს.  მოგების გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 722 000.0 მლნ ლარს.  დამატებული ღირებულების გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 4 512.0 მლნ ლარს.  აქციზის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 1 472.0 მლნ ლარს.  იმპორტის გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 76.0 მლნ ლარს.  ქონების გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებელი შეადგენს 429.0 მლნ ლარს.  სხვა გადასახადის მოსალოდნელი მაჩვენებლი 90.0 მლნ ლარს. გრანტების საპროგნოზო მოცულობა განისაზღვრა 419.3 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს მიმართ 1.0%-ს შეადგენს; სხვა შემოსავლების საპროგნოზო მოცულობა განისაზღვრა 805.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს მიმართ 1.9%-ს შეადგენს; არაფინანსური აქტივების კლებიდან მისაღები თანხების მოცულობა განისაზღვრა 180.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 0.4%-ია. ფინანსური აქტივების კლებით მისაღები თანხების მოცულობა განისაზღვრა 75.0 მლნ ლარით, რაც მშპ-ს 0.2%-ია. ვალდებულებების ზრდის მოცულობა განისაზღვრა 1 986.7 მლნ ლარით, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის 4.8%-ია. 64 „საქართველოს 2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით 2018 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტით გამოსაყოფი ასიგნებები სხვადასხვა სფეროების მიხედვით შემდეგნაირად გადანაწილდა:        სოციალური სფერო - 2 682.0 მლნ ლარი, განათლება - 1 236.6 მლნ ლარი; ჯანმრთელობის დაცვა - 1 087.0 მლნ ლარი; ტრანსპორტი - 1 363.8 მლნ ლარი; ენერგეტიკა - 18.2 მლნ ლარი; დასვენება, კულტურა, სპორტი, რელიგია - 324.4 მლნ ლარი; თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 1 844.9 მლნ ლარი.  მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფისთვის გამოყოფილია 1 700.0 მლნ ლარი;  სხვადასხვა კატეგორიის ბენეფიციართა სოციალური დახმარებებისთვის გამოყოფილია 680.0 მლნ ლარი;  მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვისათვის გათვალისწინებულია 983.4 მლნ ლარი, მათ შორის საყოველთაო ჯანდაცვისათვის - 704.0 მლნ ლარი.  2018 წელს საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაციისათვის დაგეგმილია 1 310.8 მლნ ლარის მიმართვა;  რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის, აგრეთვე წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაციისათვის და მყარი ნარჩენების მართვაზე მიიმართება 540.6 მლნ ლარი;  სხვადასხვა რეგიონებში ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსების მიზნით საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან მიიმართება 260.0 მლნ ლარი, ხოლო მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდისათვის გათვალისწინებულია - 20.0 მლნ ლარი.  მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობაზე მიმართული იქნება 41.7 მლნ ლარი;  სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარებისათვის მიიმართება 61.7 მლნ ლარი, შეღავათიანი აგროკრედიტების გაცემის მიზნით - 45.0 მლნ ლარი, მევენახეობამეღვინეობის განვითარების მიზნით - 25.1 მლნ ლარი.  იძულებით გადაადგილებულ პირთა სახლების მშენებლობა-რეაბილიტაციისათვის გამოყოფილია 77.2 მლნ ლარზე მეტი;  კულტურასა და სპორტის სფეროში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდასაჭერად გათვალისწინებულია 20.2 მლნ ლარი;  ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობისათვის გათვალისწინებულია 52.1 მლნ ლარი;  ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დასაფინანსებლად მიიმართება 598.9 მლნ ლარი.  საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებათა ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე მიიმართება 97.2 მლნ ლარი (მათ შორის ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ხაზით - 26.2 მლნ ლარი), ხოლო ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს პროექტის ფარგლებში - 101.0 მლნ ლარზე მეტი.  საქართველოს ენერგოსისტემის გასაუმჯობესებლად გამოყოფილია 74.3 მლნ ლარი;  სამედიცინო დაწესებულებების რეაბილიტაციასა და აღჭურვაზე მიიმართება 25.0 მლნ ლარი. 65 2018 წლის 8 თვის ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობების შესრულება მლნ ლარი 2018 წლის გეგმა 8 თვე ფაქტი % შესრულება 11,470.0 7,664.9 66.8% გადასახადები 10,260.0 6,808.5 66.4% გრანტები 460.0 293.2 63.7% სხვა შემოსავლები 750.0 563.1 75.1% შემოსავლები  გადასახადების სახით მობილიზებულია 6 808.5 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (10 260.0 მლნ ლარი) 66.4%-ია.  გრანტების სახით მობილიზებულია 293.2 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (460.0 მლნ ლარი) 63.7%-ია.  სხვა შემოსავლების სახით მობილიზებულია 563.1 მლნ ლარი, რაც წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლის (750.0 მლნ ლარი) 75.1%-ია.  არაფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 126.2 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (150.0 მლნ ლარი) 84.1%-ია.  ფინანსური აქტივების კლებიდან მობილიზებულ იქნა 45.3 მლნ ლარი, რაც საპროგნოზო მაჩვენებლის (70.0 მლნ ლარი) 64.7%-ია.  ვალდებულებების ზრდის შედეგად მობილიზებულმა თანხამ შეადგინა 649.3 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის 32.8%-ს შეადგენს, მათ შორის სახელმწიფო საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით მიღებული სახსრები შეადგენს 154.6 მლნ ლარს, (წლიური გეგმის 38.7%) საგარეო წყაროებიდან მიღებული საინვესტიციო გრძელვადიანი შეღავათიანი კრედიტები 307.8 მლნ. ლარს (წლიური გეგმის 24.9%), ხოლო ბიუჯეტის მხარდამჭერი კრედიტები 186.9 მლნ. ლარს (წლიური გეგმის 53.4%). საქართველოს 2019-2022 წლების შემოსულობების პროგნოზი საშუალოვადიან პერიოდში საბიუჯეტო შემოსულობების პროგნოზული გათვლებისას, გათვალისწინებულ იქნა ფისკალურ სფეროში გასატარებელი ღონისძიებებიდან გამომდინარე მოსალოდნელი ცვლილებები და მის მიერ გამოწვეული შესაძლო შედეგები. პროგნოზული გათვლებით, 2019 წლისთვის ნაერთი ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებლის წილი მშპ-სთან 27.4%-ის, ხოლო გადასახადების წილი 24.8%-ის დონეზე იქნება. 2020-2022 წლების ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი მშპ-ს მიმართ საშუალოდ 26.8%, ხოლო საგადასახადო შემოსავლების წილი საშუალოდ 24.5%-ის დონეზეა ნავარაუდევი. 2019 წელს ნაერთი ბიუჯეტის სხვა შემოსავლების წილი მთლიანი შიდა პროდუქტის მიმართ სავარაუდოდ 1.9%-ს გაუტოლდება, ხოლო არაფინანსური და ფინანსური აქტივების რეალიზაციიდან მისაღები თანხების მოცულობა მშპ-თან მიმართებაში შესაბამისად 0.3 და 0.2 პროცენტი იქნება. 66 ბიუჯეტის ძირითადი მაჩვენებლები ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები 2022 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2021 წლის პროგნოზი ნაერთი ბიუჯეტი 2020 წლის პროგნოზი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები 2019 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2018 წლის ახალი პროგნოზი ნაერთი ბიუჯეტი 2017 წლის ფაქტი 10,921.1 9,750.3 2,117.2 11,724.3 10,614.3 2,040.0 12,366.7 10,346.7 2,352.1 13,270.0 11,130.0 2,490.0 14,200.0 12,010.0 2,590.0 15,340.0 12,930.0 2,860.0 გადასახადები 9,778.9 8,991.3 787.6 10,500.0 9,730.0 770.0 11,200.0 9,565.0 1,635.0 12,100.0 10,350.0 1,750.0 13,000.0 11,160.0 1,840.0 14,000.0 12,040.0 1,960.0 გრანტები 350.6 350.6 944.5 419.3 419.3 930.0 331.7 331.7 332.1 330.0 330.0 350.0 300.0 350.0 350.0 340.0 340.0 450.0 სხვა შემოსავლები 791.6 408.4 385.1 805.0 465.0 340.0 835.0 450.0 385.0 840.0 450.0 390.0 900.0 500.0 400.0 1,000.0 550.0 450.0 9,194.4 8,628.2 1,247.9 9,590.0 9,215.0 1,305.0 10,196.3 8,820.0 1,405.0 10,560.0 9,145.0 1,445.0 10,909.0 9,394.0 1,545.0 11,835.0 10,170.0 1,705.0 1,648.9 1,385.4 263.5 1,710.0 1,420.0 290.0 1,763.8 1,473.8 290.0 1,810.0 1,490.0 320.0 1,865.0 1,535.0 330.0 2,020.0 1,670.0 350.0 1,535.7 1,248.4 287.3 1,505.0 1,210.0 295.0 1,548.0 1,218.0 330.0 1,595.0 1,255.0 340.0 1,640.0 1,280.0 360.0 1,780.0 1,370.0 410.0 პროცენტი 481.5 476.6 9.2 560.0 550.0 10.0 639.0 624.0 15.0 650.0 640.0 10.0 645.0 635.0 10.0 710.0 700.0 10.0 სუბსიდიები 870.5 486.3 384.2 855.0 465.0 390.0 906.0 456.0 450.0 910.0 490.0 420.0 934.0 504.0 430.0 1,000.0 530.0 470.0 გრანტები 64.2 735.7 5.9 80.0 1,000.0 10.0 127.4 141.1 15.0 115.0 130.0 15.0 145.0 150.0 25.0 155.0 170.0 25.0 სოციალური უზრუნველყოფა 3,544.0 3,324.3 219.7 3,730.0 3,500.0 230.0 4,023.7 3,773.7 250.0 4,260.0 4,000.0 260.0 4,430.0 4,130.0 300.0 4,840.0 4,500.0 340.0 სხვა ხარჯები 1,049.6 971.5 78.1 1,150.0 1,070.0 80.0 1,188.4 1,133.4 55.0 1,220.0 1,140.0 80.0 1,250.0 1,160.0 90.0 1,330.0 1,230.0 100.0 საოპერაციო სალდო 1,726.7 1,122.1 869.3 2,134.3 1,399.3 735.0 2,170.4 1,526.7 947.1 2,710.0 1,985.0 1,045.0 3,291.0 2,616.0 1,045.0 3,505.0 2,760.0 1,155.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება 2,084.4 1,642.3 706.8 2,674.5 1,962.5 712.0 3,012.2 2,545.6 770.0 3,710.0 3,080.0 950.0 4,300.0 3,620.0 1,050.0 4,660.0 3,920.0 1,150.0 ზრდა 2,313.8 1,739.9 838.6 2,854.5 2,052.5 802.0 3,152.2 2,605.6 850.0 3,840.0 3,160.0 1,000.0 4,430.0 3,700.0 1,100.0 4,790.0 4,000.0 1,200.0 კლება 229.4 97.6 131.8 180.0 90.0 90.0 140.0 60.0 80.0 130.0 80.0 50.0 130.0 80.0 50.0 130.0 80.0 50.0 მთლიანი სალდო -357.7 -520.2 162.5 -540.2 -563.2 23.0 -841.8 -1,018.9 177.1 -1,000.0 -1,095.0 95.0 -1,009.0 -1,004.0 -5.0 -1,155.0 -1,160.0 5.0 794.5 640.4 215.1 669.9 660.9 24.0 364.2 207.1 187.1 550.0 455.0 120.0 286.0 281.0 30.0 340.0 325.0 40.0 1,050.0 905.6 224.5 880.9 750.9 170.0 581.6 434.5 187.1 640.0 550.0 130.0 410.0 410.0 40.0 450.0 440.0 50.0 დასახელება შემოსავლები ხარჯები შრომის ანაზღაურება საქონელი და მომსახურება ფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა 67 ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები ნაერთი ბიუჯეტი სახელმწიფო ბიუჯეტი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები 2022 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2021 წლის პროგნოზი ნაერთი ბიუჯეტი 2020 წლის პროგნოზი ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტები 2019 წლის პროგნოზი სახელმწიფო ბიუჯეტი 2018 წლის ახალი პროგნოზი ნაერთი ბიუჯეტი 2017 წლის ფაქტი კლება 255.5 265.2 9.4 211.0 90.0 146.0 217.4 227.4 0.0 90.0 95.0 10.0 124.0 129.0 10.0 110.0 115.0 10.0 ვალდებულების ცვლილება 1,152.2 1,160.6 52.6 1,210.1 1,224.1 1.0 1,206.0 1,226.0 10.0 1,550.0 1,550.0 25.0 1,295.0 1,285.0 35.0 1,495.0 1,485.0 35.0 ზრდა 1,651.7 1,651.7 80.1 1,986.7 1,986.7 40.0 2,160.0 2,160.0 40.0 2,400.0 2,400.0 40.0 3,410.0 3,400.0 50.0 2,460.0 2,450.0 50.0 საგარეო 1,252.1 1,252.1 1,586.7 1,586.7 1,660.0 1,660.0 1,900.0 1,900.0 2,900.0 2,900.0 1,950.0 1,950.0 საშინაო 399.6 399.6 80.1 400.0 400.0 40.0 500.0 500.0 40.0 500.0 500.0 40.0 510.0 500.0 50.0 510.0 500.0 50.0 499.5 491.1 27.5 776.6 762.6 39.0 954.0 934.0 30.0 850.0 850.0 15.0 2,115.0 2,115.0 15.0 965.0 965.0 15.0 საგარეო 454.0 454 727.6 727.6 890.0 890.0 805.0 805.0 2,070.0 2,070.0 920.0 920.0 საშინაო 45.5 37.1 27.5 49.0 35.0 39.0 64.0 44.0 30.0 45.0 45.0 15.0 45.0 45.0 15.0 45.0 45.0 15.0 ბალანსი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მოდიფიცირებული დეფიციტი (IMF პროგრამის დეფინიცია) -2.9% -3.4% 0.0% -2.8% -2.5% -0.3% -2.6% -3.0% 0.3% -2.5% -2.6% 0.1% -2.5% -2.5% -0.1% -2.5% -2.5% 0.0% დასახელება კლება „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების გათვალისწინებით: ა) 2019 წელს საქართველოს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო განისაზვრება 942.0 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მშპ-ის 2.1% შეადგენს (დადგენილი ზღვარი მშპ-ის 3%); ბ) 2019 წლის ბოლოსათვის მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა განისაზღვრება მშპ-ის 42.2%-ით (დადგენილი ზღვარი 60%). 68 თავი III მხარჯავი დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების და რიცხოვნობის ზღვრული მოცულობები, მათ მიერ დაგეგმილი პროგრამები და მათი დაფინანსება ათასი ლარი დასახელება საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობები 2019 წელი 2020 წელი 2021 წელი 2022 წელი 1,126 64,736.0 67,485.0 76,369.0 79,699.0 140 9,800.0 9,800.0 9,800.0 9,800.0 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 13 750.0 750.0 750.0 750.0 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 227 15,800.0 15,800.0 15,800.0 15,800.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 353 16,170.8 16,656.0 17,156.0 17,671.0 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 531 27,487.1 71,441.0 72,721.0 31,309.0 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 73 4,150.0 4,150.0 4,150.0 4,150.0 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 184 9,000.0 9,500.0 10,000.0 10,500.0 1,739 73,000.0 73,000.0 73,000.0 73,000.0 93 3,750.0 4,000.0 4,250.0 4,500.0 30 870.0 870.0 870.0 870.0 31 625.0 625.0 625.0 625.0 31 780.0 780.0 780.0 780.0 25 735.0 735.0 735.0 735.0 31 625.0 625.0 625.0 625.0 31 620.0 620.0 620.0 620.0 25 610.0 610.0 610.0 610.0 30 865.0 865.0 865.0 865.0 საერთო სასამართლოები საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, 69 მომუშავეთა რიცხოვნობები 2019 წელი 2020 წელი 2021 წელი 2022 წელი 30 630.0 630.0 630.0 630.0 3,850 134,000.0 134,000.0 134,000.0 131,000.0 4,573 87,600.0 87,600.0 87,600.0 87,600.0 45 2,850.0 2,850.0 2,850.0 2,850.0 5,070 91,000.0 91,000.0 91,000.0 91,000.0 753 202,850.0 203,270.0 203,270.0 203,270.0 342 617,900.0 792,000.0 802,700.0 804,700.0 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 5,166 182,795.0 178,155.0 178,155.0 178,455.0 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 2,637 3,863,070.0 4,163,800.0 4,263,800.0 4,363,800.0 769 127,000.0 127,000.0 127,000.0 127,000.0 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 41,896 790,000.0 871,100.0 958,500.0 1,053,900.0 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 24,846 643,500.0 643,500.0 643,500.0 643,500.0 3,496 269,065.0 275,310.0 280,850.0 300,850.0 8,263 1,439,655.0 1,615,791.0 1,655,819.0 1,711,000.0 860 36,000.0 36,000.0 36,000.0 36,000.0 13,500.0 15,000.0 16,500.0 18,000.0 დასახელება თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო საქართველოს პროკურატურა საქართველოს დაზვერვის სამსახური სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 36 1,600.0 1,600.0 1,600.0 1,600.0 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 211 6,400.0 6,500.0 6,500.0 6,800.0 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 110 6,300.0 6,300.0 6,300.0 6,300.0 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 31 2,150.0 2,150.0 2,150.0 2,150.0 ა(ა)იპ - საქართველოს სოლიდარობის ფონდი 7 260.0 260.0 260.0 260.0 3,634 55,500.0 55,500.0 55,500.0 55,500.0 123 6,400.0 6,400.0 6,750.0 7,100.0 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 58,500.0 63,210.0 68,360.0 74,290.0 სსიპ – კონკურენციის სააგენტო 43 2,200.0 2,500.0 2,500.0 2,500.0 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია 85 2,460.0 2,460.0 2,460.0 2,460.0 საქართველოს საპატრიარქო 25,000.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო 4,200.0 4,200.0 4,200.0 4,200.0 70 მომუშავეთა რიცხოვნობები 2019 წელი 2020 წელი 2021 წელი 2022 წელი 214 9,500.0 9,500.0 9,500.0 9,500.0 167 4,000.0 4,000.0 4,000.0 4,000.0 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 51 1,120.0 1,120.0 1,120.0 1,120.0 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 22 5,330.0 5,330.0 5,330.0 5,330.0 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი 43 2,000.0 2,100.0 2,200.0 2,200.0 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 14 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 დასახელება სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია კერძო და საჯარო თანამშრომლობის ორგანო სსიპ - საპენსიო სააგენტო 71 საქართველოს სამინისტროების და ზოგიერთი მხარჯავი დაწესებულების ძირითადი მიმართულებები 2019-2022 წლებისათვის საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საკანონმდებლო საქმიანობა საქართველოს საკანონმდებლო ბაზის გაუმჯობესება; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზება; კონსტიტუციური პრინციპების შესაბამისად, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სისტემის სტაბილურობა, ქვეყნის მართვა-გამგეობაში პოლიტიკური ძალების ფართოდ წარმოდგენა; მოქალაქეთა მდგომარეობის გაუმჯობესების, ქვეყნის მდგრადი განვითარების და ცხოვრების ხარისხის ამაღლების ხელშეწყობა; საპარლამენტო საქმიანობის ღიაობა, ინფორმაციის გამჭირვალობა და ხელმისაწვდომობა; მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა, ანგარიშვალდებულება; თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; საჯარო ინფორმაციის მიწოდების უზრუნველყოფა. საბიბლიოთეკო საქმიანობა საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მონაცემთა ბაზების შექმნა და საზღვარგარეთის საბიბლიოთეკო ფონდების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ორგანიზება ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, წიგნთმცოდნეობის და ბიბლიოგრაფიის დარგებში; საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; საბიბლიოთეკო დარგში ინოვაციური პროცესების მართვის ხელშეწყობა; 72 საბიბლიოთეკო კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული ბიბლიოთეკისა და ციფრული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა; ინტერნეტის გამოყენება საბიბლიოთეკო პროცესებსა და მკითხველთა მომსახურებაში; ეროვნული ბიბლიოთეკის ოფიციალური ვებ-გვერდის სრულყოფა და მხარდაჭერა; ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებების და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოების და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული ჰერალდიკის სისტემური განვითარების უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო სიმბოლიკის და მისი მნიშვნელობის პოპულარიზაცია; ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (წყაროების) მოძიება (საქართველოში და მისი ფარგლების გარეთ) და ანალიზი; სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განხორციელება და კოორდინირება, ჩართულობის სახელმწიფო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინირება, ჩართულობის სახელმწიფო უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და მისი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა, გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე რეგისტრაციის და სამეწარმეო საქმიანობაში ჩართვის ახალი სტატუსნეიტრალური მექანიზმის შექმნის, გამყოფი ხაზების გასწვრივ მომსახურების და ინფრასტრუქტურის განვითარების, ახალი სერვისების დანერგვის და ამოქმედების ხელშეწყობა. ოკუპირებულ 73 ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის ხელშეწყობა; ტერიტორიების მოსახლეობისათვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალის და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდების და სხვადასხვა პარაზიტებთან/მწერებთან ბრძოლაში დახმარების ხელშეწყობა. საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების ხელშეწყობა და კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე განათლების ყველა საფეხურისადმი წვდომის გამარტივების, განათლების სისტემაში ჩართვის ახალი სტატუს-ნეიტრალური მექანიზმის შექმნის ხელშეწყობა. საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში და საქართველოში მოქმედ საერთაშორისო საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ჩარიცხვის გამარტივების და ახალი შესაძლებლობების შექმნის, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების გამარტივების, პროფესიულ განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის, აფხაზური ენის დაცვის და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მშობლიურ ენაზე განათლების მიღებისა და საერთაშორისო საგანმანთლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისებისადმი წვდომის გამარტივება და გაუმჯობესება, ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის შესაძლებლობების გაზრდა, ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტებისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება. საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან და საქართველო-ევროკავშირის შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება/გაზიარება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობისათვის, ცნობიერების ამაღლება ევროინტეგრაციის საკითხებზე. ოკუპირებული ტერიტორიების მოსახლეობისათვის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობის და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; ჟენევის დისკუსიების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალში და ერგნეთში გამართული ინცინდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა. საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, საერთაშორისო ფორუმებში და ფორმატებში მონაწილეობა, პარტნიორებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ფინანსური დახმარების მობილიზება; გამყოფ ხაზებთან მცხოვრები მოსახლეობის დახმარების სახელმწიფო კომისიის თანა-თავმჯდომარეობა; „სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015 - 2020 წწ. სამოქმედო გეგმის“ განხორციელების კოორდინირება; სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ეფექტურად განხორციელების მიზნით შექმნილი უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის კოორდინირება; კომისიის ფარგლებში არსებული თემატური ჯგუფების მუშაობის წარმართვა; „სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიისა და 2015-2020 წწ. სამოქმედო გეგმის“ შუალედური შეფასების მომზადება და წარდგენა; სამოქალაქო ინტეგრაციის ხელშეწყობის პროცესში აქტიური კომუნიკაცია/თანამშრომლობა როგორც ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებთან, ისე ეთნიკურ უმრავლესობასთან; 74 სახელმწიფო ენის ცოდნის გაუმჯობესება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებში და ამ მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამების განხორციელებაში ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება და არაქართულენოვანი ბეჭდვითი მედიის ხელშეწყობა; კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის და პოპულარიზაციის, კულტურული მრავალფეროვნების წახალისების და თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა. კონკრეტული კულტურულსაგანმანათლებლო და ინტერკულტურული პროექტების, პროგრამებისა და ღონისძიებების ხელშეწყობა/განხორციელება; ეთნიკური უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ რეგიონებში სხვადასხვა სახელმწიფო პროგრამებსა და სერვისებზე საინფორმაციო/ცნობიერების ამაღლების კამპანიის გამართვა; რეპატრიანტის სტატუსის მქონე, ყოფილი სსრკ-ის მიერ XX საუკუნის 40-იან წლებში საქართველოს სსრიდან იძულებით გადასახლებულ პირთა ფაქტობრივი რეპატრიაციის შემდგომ მიმდინარე პროცესების რეგულირება. კონფლიქტით დაშორიშორებულ მოსახლეობას შორის დიალოგის, შერიგებისა და ნდობის აღდგენის მიზნით, საერთო ინტერესებზე დაფუძნებული ორმხრივი პროექტებისა და ინიციატივების განხორციელების ხელშეწყობა; საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და დონორებთან ურთიერთობების კოორდინაცია, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი ჩართულობისა და საქმიანობის ხელშეწყობა; საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან შეხვედრების ორგანიზება, კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების უზრუნველყოფის მიზნით კონფლიქტის შედეგად წარმოქმნილ არასწორ/უარყოფით სტერეოტიპებთან და პროპაგანდასთან გამკლავების, მავთულხლართებისა თუ სხვა ბარიერების, ასევე ხელოვნური დაშორიშორების შედეგად ადამიანთა შორის ჩამოყალიბებული გაუცხოების აღმოფხვრა, გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს მცხოვრები მოსახლეობის საერთო ინტერესების გარშემო გაერთიანება; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულირიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; ეთნიკური უმცირესობის მიმართ ეფექტური სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, ეთნიკური უმცირესობის უფლებების დაცვის ხელშეწყობა და საზოგადოებაში მათი სრულფასოვანი ინტეგრაცია. მედიასა და ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება. „ეროვნულ უმცირესობათა დაცვის შესახებ“ ჩარჩო კონვენციით საქართველოს მიერ აღებული ვალდებულების შესრულების ხელშეწყობა. სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიითა და 2015-2020 წწ. სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული არაქართულენოვანი მედია საშუალებების, კერძოდ სომხურენოვანი გაზეთის შპს „ვრასტანის“ და აზერბაიჯანულენოვანი გაზეთის შპს „გურჯისტანის“ მხარდაჭერა; 75 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროსა და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს შორის გაფორმებული მემორანდუმით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. 1992-1993 წლების შეიარაღებული კონფლიქტთან დაკავშირებული აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და დანარჩენ საქართველოში არსებული სამარხებიდან ექსჰუმირებული ნეშტების ამოცნობის პროცესის ხელშეწყობა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო სახელმწიფო ფინანსების მართვა მაკროეკონომიკური ანალიზის და პროგნოზირების გასაუმჯობესებლად მეთოდოლოგიის დახვეწა და მისი არეალის გაფართოება, გრძელვადიანი პროგნოზირების გაუმჯობესება, მაკროეკონომიკური განვითარების სცენარების მოდელირების სრულყოფა, ფისკალური რისკების მართვის და შეფასების სისტემის ჩამოყალიბება. ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება, სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტურად განაწილების მიზნით. სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევის მიზნით, საერთაშორისოდ აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად. საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების ჯეროვანი შესრულება. ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულებისა და სსიპ/ა(ა)იპ-ების ანგარიშების სახელმწიფო ხაზინის ერთიანი ანგარიშთა სისტემაში და ბიუჯეტის მართვის ერთიან ელექტრონულ სისტემაში სრულად მოქცევა. საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმების შემდგომი ეტაპების დაგეგმვა საბიუჯეტო პროცესის, ბიუჯეტის დაგეგმვისა და აღსრულების შემდგომი განვითარების მიზნით (მათ შორის, პროგრამული ბიუჯეტის და საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმების მომზადების კოორდინაცია, საინვესტიციო პროექტების მომზადება/განხორციელების მეთოდოლოგიის პილოტირება/სრულად დანერგვის კოორდინაცია). საინვესტიციო პროექტების შეფასება და შერჩევაში მონაწილეობა საინვესტიციო პროექტების მართვის გზამკვლევის და მეთოდოლოგიის შესაბამისად. 76 საინვესტიციო პროექტების მართვის სისტემის დანერგვის კოორდინირება სახელმწიფო ბიუჯეტის მხარჯავ დაწესებულებებში, ავტონომიურ რესპუბლიკებსა და მუნიციპალიტეტებში. ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ხელშწყობის, საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესების და ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მიზნით, საქართველოს მთავრობის მიერ დაგეგმილი სტრუქტურული რეფორმების განხორციელებასა და შესაბამისი სტრატეგიული და სამართლებრივი დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება. ფისკალური რისკების შეფასების და ანალიზის სისტემის დანერგვა, ბიუჯეტის წინაშე მდგარი ფისკალური რისკების იდენტიფიცირება, იდენტიფიცირებული ფისკალური რისკების შემცირების და მართვის მიზნით რეკომენდაციების შემუშავება, ფისკალური რისკების შესახებ ანალიტიკური დოკუმენტის მომზადება და საჯაროობის უზრუნველყოფა. საგადასახადო პოლიტიკის შემდგომი სრულყოფა, მათ შორის საკანონმდებლო ბაზის შემდგომი გაუმჯობესების და ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში ევროკავშირის დირექტივებთან ჰარმონიზების მიზნით, გადასახადის გადამხდელებს შორის საგადასახადო ტვირთის უკეთესი განაწილება, მეწარმეთა მოთხოვნებისა და საჭიროებების მაქსიმალურად გათვალისწინება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება, საგადასახადო შემოსავლების სახით ბიუჯეტში სათანადო რესურსის მობილიზების უზრუნველყოფა. შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება გადამხდელთა კმაყოფილების ხარისხის ამაღლების მიზნით არსებული ელქტრონული სერვისების გაუმჯობესება, მომსახურების ოფისების თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობა. გადამხდელთა მაღალი საგადასახადო კულტურის ჩამოყალიბების მიზნით, საგადასახადო სფეროში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება. შემოწმების პროცედურებზე ელექტრონული კონტროლის გამარტივების მიზნით აუდიტის პროცესის მართვის ელეტრონული სისტემის დანერგვა. აუდიტორთა ოპტიმალური რაოდენობის უზრუნველყოფა და მათი კვალიფიკაციის ზრდა. გადასახადის გადამხდელთა ნებაყოფლობითი გადახდევინების მაჩვენებელის გაზრდისა და საგადასახადო ადმინისტრირების პროცესის გამარტივების მიზნით, საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფა და ერთიანი მეთოდოლოგიის შემუშავება. საქონლის გაფორმებასთან და საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებულ ვალდებულებათა შესრულების გამარტივება. 77 არსებული პროგრამული მოდულების დახვეწა და ახალი პროდუქტების შექმნა, რომლებიც უზრუნველყოფენ შემოსავლების სამსახურის ძირითადი ფუნქციების მხარდაჭერას, ინსტიტუციურ განვითარებასა და მდგრადობას. საბაჟო კონტროლის ეფექტურობის ამაღლება, საბაჟო პროცედურების გამარტივება, საბაჟო ადმინისტრირების გაუმჯობესება/სრულყოფა. საქართველოს ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზების პროცესში მონაწილეობის მიღება, ასოცირების დღის წესრიგით და მთავრობის სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულება. ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი გარემოს ხარისხის ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება. საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების თავის არიდების ფაქტების აღკვეთის მიზნით. პრევენციული ღონისძიებების გატარება დანაშაულის ჩადენის აღკვეთის მიზნით. საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებისა და (PFMS) სხვა პროცედურების კუთხით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა. ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა სახელმწიფო ფინანსების საინფორმაციოსაკომუნიკაციო მართვის (ელექტრონული) ტექნოლოგიების მდგრადობის, სისტემის უსაფრთხოების და და საიმედო ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. (მათ შორის: ბიუჯეტის მართვის ელექტრონული სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; სახელმწიფო ხაზინის მომსახურების ელექტრონული სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; სახელმწიფო ვალის და საინვესტიციო პროექტების მართვის სისტემის დანერგვა ფინანსთა სამინისტროში; ადამიანური რესურსების მართვის სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; უძრავ-მოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის მოდერნიზება და ფუნქციონალური განახლება; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ბუნებრივი რესურსების მართვის სისტემის მოდერნიზება, ფუნქციონალური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ვებგვერდების და სხვა საინფორმაციო სისტემების შემუშავება, დანერგვა და მხარდაჭერა). 78 საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის განვითარება, ბიზნეს-უწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. ფინანსთა სამინისტროსთვის და სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციებისთვის მნიშვნელოვანი IT პროდუქტების, ელექტრონული სერვისებისა და მომსახურების კვლევა/ანალიზი/დანერგვა. ფინანსთა სამინისტროს ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების ხელშეწყობა. საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება ფინანსთა სამინისტროს სისტემის წარმომადგენელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგის საჭიროებათა ანალიზის განხორციელების ხელშეწყობისა და გეგმით გათვალისწინებული სასწავლო პროექტების განხორციელების გზით, ასევე, პროფესიულ განვითარებაზე მიმართული პროგრამების ორგანიზების საშუალებით. ფინანსთა სამინისტროს სისტემის, ასევე, სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციების ხელშეწყობა ახალი კადრების შერჩევაში პროფესიული და საკვალიფიკაციო ტესტირების პროცესების ორგანიზების გზით. ფინანსთა სამინისტროს მიერ ინიცირებული რეფორმების დაკავშირებული ტრენინგების ორგანიზების საშუალებით. კერძო სექტორის განვითარების, ასევე, საბიუჯეტო ხელშეწყობა დაფინანსებზე მათ მყოფი დანერგვასთან ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ამაღლებისკენ მიმართული სასწავლო - შემეცნებითი, სემინარული და საკონფერენციო ტიპის პროექტების განხორციელება. პროფესიული ცოდნის დონის ამაღლების მიზნით, საერთაშორისო და უცხოურ ორგანიზაციებთან და სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად სასწავლო პროგრამების შემუშავება-განხორციელება, მათ შორის, ნიდერლანდების ფინანსთა სამინისტროსთან გაფორმებული თანამშრომლობის მემორანდუმისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან ერთად განხორციელებული სასწავლო პროგრამის ფარგლებში. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა აუდიტს დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსური ანგარიშგებაზე სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის ეფექტური სისტემის შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან და ევროდირექტივასთან შესაბამისობას. ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის შექმნა „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური 79 ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისთვის“ დირექტივასთან დაახლოების (ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და მმართველობითი ინფორმაციის სანდოობის ზრდა სწორი ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღების) მიზნით. მიქცეული ქონების ეფექტური განკარგვა სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და პრივატიზებული ქონების მიღებიდან რეალიზაციამდე არსებული პროცესების ეფექტურად მართვა. მოძრავი ქონების განკარგვის გამჭირვალე, კონკურენტული და გამარტივებული პროცესების უზრუნველყოფა. სასაწყობე ტერიტორიის მოდერნიზაცია ქონების განთავსებისა და სათანადო დონეზე დაცულობის მიზნით. მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების, ვებგვერდ eAuction.ge-ს მომხმარებელთათვის სერვისების მიწოდებისა და ქონების განკარგვის პროცედურების გამარტივების მიზნით, ვებ-გვერდის მოდერნიზაციის კუთხით სხვადასხვა ქმედების განხორციელება, ახალი სერვისების დამატება. მოსახლეობაში არსებული სერვისების შესახებ ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობისათვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა, ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია, პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით, ეკონომიკის განვითარებისათვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება; ეკონომიკაში მიმდინარე ტენდენციების ანლიზი, შესაბამისი ანგარიშების მომზადება და ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და განხორციელება, რომელშიც იგულისხმება თანმიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის განვითარებისთვის; ეფექტიანი კოორდინაციით მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგიის და შესაბამისი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება; 80 კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა და აგრეთვე, კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობის და სახელმწიფო და კერძო სექტორს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საერთაშორისო რეიტინგებში საქართველოს პოზიციების გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ ხელშეწყობის მიზნით სტრატეგიის და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის შემუშავება; შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შესაბამისი კვლევების განხორციელება და შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის შემდგომი განვითარება; ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური განვითარებისთვის საქართველოს, როგორც საერთაშორისო საინვესტიციო, საკომუნიკაციო, სატრანსპორტო, ლოგისტიკური, ენერგეტიკული, ტექნოლოგიური, ტურისტული და საფინანსო კვანძის პოპულარიზაცია, რაც უზრუნველყოფს ქვეყნის სატრანსპორტო სატრანზიტო პოტენციალის სრულყოფილ ათვისებას, ეროვნული წარმოების განვითარებას, ესქპორტის ზრდას, უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას, ქვეყანაში თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების დანერგვას და საერთაშორისო ეკონომიკურ პროცესებში ქვეყნის სრულფასოვანი მონაწილეობის ხელშეწყობას; არსებული საპენსიო სისტემის მოდიფიკაცია და დაგროვებითი საპენსიო სისტემის შემოღება; ელექტრონული კომუნიკაციების, საინფორმაციო და თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადობის ჩამოყალიბების პროცესების დაჩქარება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების, მეწარმეობის და კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობა. ევროპასა და აზიას შორის ფართოზოლოვანი გლობალური ინერნეტ ინფრასტრუქტურის განვითარება; საფოსტო სფეროს და საფოსტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ფოსტის სფეროში საერთაშორისო ორგანიზაციების მსოფლიოს საფოსტო სტანდარტების შესაბამისი უნივერსალური საფოსტო მომსახურებების დანერგვა. დანიშნული საფოსტო ოპერატორისთვის ერთიანი საფოსტო წესების დადგენა; საქართველოს საერთაშორისო ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაციისათვის სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება; საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო ბალანსის გაუმჯობესება; მშენებლობაში, მრეწველობასა და ტრანსპორტის სფეროებში ენერგოეფექტურობის საკანონმდებლო ბაზის შექმნა და რესურსდამზოგავი ღონისძიებების განხორციელების ხელშეწყობა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას, ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით; ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში ეროვნული კანონმდებლობის ევროკავშირის საკანონმდებლო აქტებთან და საერთაშორისო სამართლებრივ ინსტრუმენტებთან დაახლოების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების (2018 წლის 31 დეკემბრიდან დირექტივა 2010/30/EU -ის მოთხოვნების შესრულების ვალდებულება) გატარება და აგრეთვე, დანიის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსთან ერთად (Danish International Development Agency) „ენერგოეფექტურობისა და მდგარდი ენერგეტიკის 81 მხარდაჭერა საქართველოში“ პროექტზე მუშაობა, რომელიც ევროკავშირის დირექტივების შესაბამისად ითვალისწინებს საყოფაცხოვრებო მოწყობილობების მიერ ენერგიის მოხმარების აღმნიშვნელი მარკირების სისტემის შემუშავებასა და დანერგვას; ქვეყნებს შორის ერთიანი სატრანსპორტო სისტემების შექმნის, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების, კონკურენტუნარიანი გადაზიდვის ტარიფების დაწესებისა და საბაჟო პროცედურების გამარტივების ხელშეწყობა; ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისათვის სამშენებლო სექტორის შემდგომი განვითარების ხელშეწყობა, რომელიც უზრუნველყოფს ინვესტიციების მოზიდვას, დასაქმების ზრდასა და მოსახლეობის ადგილებზე შენარჩუნებას. ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება ბაზარზე განთავსებული პროდუქტის ზედამხედველობის უზრუნველყოფა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის ტექნიკურ კანონმდებლობასთან (დირექტივები და რეგულაციები) დაახლოებით და ევროპულ ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით; მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტების დახვეწით; განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება: ყოვლისმომცველი ინსტიტუციური განვითარების (CIB) პროგრამის ΙΙΙ ეტაპის - „საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მხარდაჭერა საქართველოსა და ევროკავშირს შორის DCFTA-ს ვალდებულებების შემდგომი დანერგვისათვის“ ფარგლებში შესაბამისი ღონისძიებების გატარება; საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში ISO 9001 სტანდარტის შესაბამისად ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ზოგადი პრინციპების დანერგვა და ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება; საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების მიღება საქართველოს სტანდარტებად; 82 მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის (DCFTA) და ტექნიკური ბარიერები ვაჭრობაში (TBT) ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება შესაბამისობის შემფასებელი პირების აკრედიტაციის სამუშაოების წარმართვა კანონით რეგულირებად და ნებაყოფლობით სფეროში საერთაშორისოდ აღიარებული მოთხოვნების შესაბამისად - შესაბამისობის შეფასების ბაზარზე აკრედიტაციის ახალი მიმართულებების შეთავაზება; ევროპის აკრედიტაციის რეგიონული ორგანიზაციის - EA-ს მიერ აკრედიტაციის საერთაშორისოდ აღიარებული სფეროების შენარჩუნება და აკრედიტაციის ახალი მიმართულებების აღიარება. აკრედიტაციის სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში აღიარებისთვის დასკვნითი ღონისძიებების განხორციელება; ავტოსატრანსპორტო საშუალებების პერიოდული განხორციელებისათვის საჭირო ღონისძიებების გატარება. ტექნიკური ინსპექტირების სრულად ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, პოპულარიზაცია საერთაშორისო ბაზარზე; ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური-საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება; პროექტ „Check in Georgia“-ს ფარგლებში ქვეყნის მასშტაბით ტურისტულად მნიშვნელოვანი კულტურული ღონისძიებების ორგანიზება და მხარდაჭერა. სახელმწიფო ქონების მართვა სსიპ - სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიერ მომხმარებელზე ორიენტირებული ხარისხიანი სერვისების შეთავაზების გზით სახელმწიფო ქონების ეფექტური მართვა-განკარგვა; სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; გამოუყენებელი აქტივების უზრუნველყოფა; ეკონომიკურ ბრუნვაში ჩართვისა და მასზე ხელმისაწვდომობის 83 სახელმწიფო ქონების განკარგვის პროცესების შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით „სოფლიდან გაუსვლელად“ პროექტის განხორციელება; სახელმწიფო ქონების ინვენტარიზაციის სრულმასშტაბიანი პროექტის განხორციელება და სახელმწიფო ქონების ერთიანი მონაცემთა ბაზის შექმნა; სახელმწიფო ქონების მოვლა-პატრონობა და დაცვის უზრუნველყოფა; სვანეთში, გუდაურსა და ბაკურიანში საბაგიროების და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ტურისტული სეზონის გახანგრძლივებას, ქვეყნის კულტურული ცხოვრების ხელშეწყობას, რეგიონში ეკონომიკური ფონის ამაღლებას მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის. მეწარმეობის განვითარება კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისათვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო სექტორისათვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონალური და გლობალური კონკურენტუნარიანობის ზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, DCFTA-ს მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოების და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისათვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა, რაც მნიშვნელოვანია უცხოელ იმპორტიორებთან ურთიერთობების დამყარებისათვის. კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ბაზრის კვლევების კუთხით, რომლებიც მათ ხელს უწყობს ექსპორტის დაგეგმვასა და მიზანმიმართულ განვითარებაში. ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის პოპულარიზაცია მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების წარმოჩენით. მეწარმეობის განვითარების 84 წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისათვის; საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია ქვეყნის გარეთ. მიზნობრივი ბაზრების იდენტიფიცირება, პოტენციურ ინვესტორ კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა და ინვესტიციების განხორციელებაში დახმარების გაწევა. საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება საქართველოში ინოვაციური საქართველოში დანერგვა; ეკოსისტემის შექმნა, უცხოური გამოცდილების გაზიარება და დაგეგმილი/განსახორციელებელი პროექტების შესრულებისათვის საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება, დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველოფა; ქვეყნის მასშტაბით ფართოზოლოვანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება. ნავთობის და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად ღია საერთაშორისო ტენდერის გამოცხადება შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თვისუფალ ბლოკებზე; ნავთობის გადამუშავების, ბუნებრივი გაზის დამუშავების, ნავთობის ტრანსპორტირების ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის შექმნა და მართვა; ნედლი ნავთობისა და/ან ნავთობპროდუქტების მინიმალური სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების შესახებ 2009/119 /EC დირექტივის ინპლემენტაცია. ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში საერთაშორისო ანტიტერორისტული საქმიანობის ხელშეწყობა; 85 ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; აშშ-ს სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციით და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და „პარტნიორობა მშვიდობისათვის“ პროგრამაში მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; ქვეყნის მასშტაბით ხელშეწყობისათვის. მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა რეგიონში ტურიზმის განვითარების ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში, პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისათვის. საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (IBRD) საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს ქვეყანაში რეგიონებში მცხოვრები მეწარმეებისა და სოციალურად დაუცველი მოსახლეობისათვის დახმარების გაწევა ფართოზოლოვან ინტერნეტში მათი ჩართვის მიზნით; ინოვაციებზე ორიენტირებული მეწარმეობის ფორმირების ხელშეწყობა; ინოვაციების საგრანტო დაფინანსება მათი შემდგომი კომერციალიზაციის მიზნით. ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU) ენგურჰესის რეაბილიტაცია; მდ. ენგურიდან ვარდნილის წყალსაცავში გადამგდები ფარების, ასევე ვარდნილჰესი-2-ზე არხის მარეგულირებელი ფარების და ამწის რეაბილიტაცია; ენგურის წყალსაცავის ნატანისგან გაწმენდის კონცეფციის შემუშავება და გაწმენდის სამუშაოების ჩატარება. 86 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის განვითარებისათვის შესაბამისი ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა. მოსახლეობის ელეტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში გაზისა და ელექტროენერგიის გარეშე არსებული სოფლების გაზიფიცირება და ელექტროფიცირება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში მოსახლეობისთვის გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდების ხელმისაწვდომობის გაზრდა. დასაქმდება ძირითადად ადგილობრივი მოსახლეობა, რაც თავის მხრივ ხელს შეუწყობს სამიზნე რეგიონების მეწარმეობის გამოცოცხლებასა და დამატებითი სამუშაო ადგილების შექმნას. საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა საერთაშორისო და ნაციონალური საგანმანათლებლო და საზღვაო კანონმდებლობის შესაბამისად უმაღლესი საზღვაო და მომიჯნავე დარგების კვალიფიციური კადრების მომზადება; სასწავლო პროცესის უზრუნველყოფა; თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით სტუდენტებისთვის მართვისა და კვლევისათვის აუცილებელი ანალიზის უნარ - ჩვევების ჩამოყალიბება. ბაქო - თბილისი - ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა - ახალქალაქი - კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა- კომპენსაცია ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა-ახალქალაქი-კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა-კომპენსაციის უზრუნველყოფა, რომელიც ხორციელდება ინდივიდუალურად კერძო მესაკუთრეებთან საკომპენსაციო თანხის 87 შეთავაზების მომზადების და ღონისძიებების გატარების გზით; ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებასთან დაკავშირებული სარკინიგზო მაგისტრალის თოვლით დანამქვრისაგან დამცავი დამატებითი ნაგებობების მშენებლობა. ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ გაფორმებული შეთანხმების და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და ,,TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.”-ს შორის გასაფორმებელი ოქმის პროექტის მოწონების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის განკარგულების საფუძველზე, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე, თურქეთის რესპუბლიკის მიმართ საქართველოს მთავრობის მიერ აღიარებული ელექტროენერგიის დავალიანების (1 000 000 000 კვტ.სთ ელექტროენერგიის) დაბრუნება (2019 წლიდან მომდევნო 17 წლის მანძილზე ყოველწლიურად 50 მლნ კვტ.სთ ელექტროენერგია). სასარგებლო წიაღის მართვა და კოორდინაცია მიტოვებულ საბადოთა აღრიცხვა/პასპორტიზაცია; მინერალური რესურსების რაციონალურად მართვის მიზნით, სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობისთვის სალიცენზიოდ წინასწარ შერჩეული ობიექტებისათვის გეოსაინფორმაციო პაკეტების მომზადება; წიაღის სექტორის სტანდარტების და მეთოდოლოგიების შემუშავება და დანერგვა. შესაბამისი მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტების ცვლილების მომზადება და წარდგენა ინიცირებისთვის. საერთაშორისო გამოცდილების გაზირება/შესწავლა. სამოქალაქო ავიაციის სფეროს რეგულირება და მართვა „საქართველოსა და ევროკავშირსა და მის წევრ სახელმწიფოებს შორის ერთიანი საჰაერო სივრცის შესახებ’’ (ECAA) შეთანხმების გათვალისწინებული რეგულაციებისა და დირექტივების ქართულ საავიაციო კანონმდებლობაში ასახვა; საქართველოს საავიაციო დარგისათვის პრიორიტეტული რეგულაციებისა და დირექტივების განსაზღვრა, მათი დანერგვის დროში გაწერა, სამართლებრივი ანალიზი და ამ მიზნით, შესაბამისი დასკვნებისა და წინადადებების შემუშავება; 88 საქართველოს საავიაციო კანონმდებლობის ჩიკაგოს კონვენციის, მისი დანართებისა და შესწორებების მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა. საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება საქართველოს დროშით მცურავი საშუალებების უსაფრთხოების და უშიშროების უზრუნველყოფა; და საქართველოს ნავსადგურების საზღვაო სხვადასხვა საერთაშორისო გამოფენებსა/კონფერენციებში მონაწილეობის მიღება, საკუთარი ცნობადობის გაზრდისა და საერთაშორისო დონეზე საზღვაო სფეროში არსებული ინოვაციების გაცნობის მიზნით; საქართველოს, როგორც საზღვაო სახელმწიფოს, იმიჯის ამაღლების მიზნით საქართველოს საერთაშორისო საზღვაო ფორუმის (GIMF) ჩატარება, რომელიც წარმოაჩენს შავი ზღვის რეგიონში მიმდინარე მოვლენებსა და იმ რეფორმებს, რომლებიც საქართველომ განახორციელა საზღვაო დარგში; ევროპის საზღვაო უსაფრთხოების სააგენტოს (EMSA) აუდიტის წარმატებით გავლა და მეზღვაურთა კვალიფიკაციის/კომპეტენციის დამადასტურებელი სერტიფიკატების აღიარების შენარჩუნება; მეზღვაურთა მომზადებისა და სერტიფიცირების სისტემის გამართული ფუნქციონირება; გემების გრძელ მანძილზე იდენტიფიცირებისა და კვალის დადგენის სისტემის (LRIT) დანერგვა და EMSAს სისტემაზე მიერთება; საქართველოს გემების სახელმწიფო ელექტრონული რეესტრის მოდიფიკაცია; საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება; 0%-იანი დაკავების კოეფიციენტის მიღწევა ქართული დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე; გემების მოძრაობის მომსახურებისა და გემების მოძრაობის მონიტორინგისა და საინფორმაციო სისტემის ცენტრების (VTS) სრულყოფა თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების, საერთაშორისო შეთანხმებების და ნაციონალური კანონების მოთხოვნების შესრულების მიზნით; საქართველოს განსაკუთრებულ ეკონომიკურ ზონაში/ტერიტორიულ ზღვაში უსაფრთხო ნაოსნობის, ძებნა-გადარჩენის და გარემოს დაცვის უზრუნველყოფა საერთაშორისო მოთხოვნებისა და სტანდარტების შესაბამისად. სახმელეთო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება სახმელეთო ტრანსპორტის სფეროში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის მომზადება; ელექტრონული აღრიცხვის ბაზის სისტემის სრულყოფა; 89 სსიპ - სახმელეთო ტრანსპორტის სააგენტოს სპეციალისტთა და მეწარმეთა (მენეჯერები/მძღოლები) გადამზადება; თანამედროვე სიმულატორების დანერგვა; საერთაშორისო აქტივობების გაძლიერება; დარგის მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმების შემუშავება; ეკოლოგიურად სუფთა ტრანსპორტის განვითარების ხელშეწყობა; მენეჯერების მოსამზადებლად თანამედროვე ტრენინგ-ცენტრის მშენებლობა. შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) უსაფრთხო ნაოსნობის უზრუნველყოფა შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) თანამედროვე სანავიგაციო საშუალებების და მოწყობილობების მუდმივი ჩანაცვლებისა და განახლების უზრუნველყოფა; საქართველოს პორტებში გემების უსაფრთხო შესვლა-გამოსვლისთვის მატერიალური საზღვაო სანავიგაციო ნიშნების პარალელურად ალტერნატიული, ვირტუალური სანავიგაციო ნიშნების გამოსახულების გადამცემი სპეციალური პროგრამული სისტემის უზრუნველყოფა და ადგილმდებარეობის განსაზღვრის ცდომილების დასაშვებ ცდომილებამდე დაყვანა სისტემური კორექტირების საშუალებით; სპეციალიზებული ჰიდროგრაფიული გემი-სახელოსნოს შესყიდვა; უსაფრთხო ნაოსნობის მხარდასაჭერად სანავიგაციო ქაღალდის და ელექტრონული რუქების ახალი სახეობისა და მასშტაბის განვითარება; ანაკლიის პორტში უსაფრთხო ნავიგაციის უზრუნველყოფა, ზღვაზე მეტეოროლოგიური მონაცემების მიწოდება და პორტის საზღვაო სანავიგაციო ნიშნებით მარკირება. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა რეგიონული განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის, დეკონცენტრაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე და მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის შესაბამისი წინადადებების შემუშავება; 90 კომპეტენციის ფარგლებში ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული რეგიონული პროგრამებისა და პროექტების განხორციელების კოორდინაცია და მათი ეფექტიანობის შეფასება; კომპეტენციის ფარგლებში სახელმწიფო რწმუნებულების–გუბერნატორების ადმინისტრაციების და მუნიციპალიტეტების მოხელეთა სწავლების საკითხების კოორდინაცია; მუნიციპალიტეტების მოხელეთა უწყვეტი სწავლების სისტემის დანერგვა, მათი კვალიფიკაციის ამაღლების ღონისძიებების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა და კოორდინაცია; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტებისათვის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების დარგობრივი ზედამხედველობის უზრუნველყოფა საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ შესაბამისად; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში როგორც საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობისთვის მიკუთვნებული, ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების მშენებლობის, რეაბილიტაციის და სხვა სამუშაოების კოორდინაცია, აგრეთვე კომპეტენციის ფარგლებში მათი მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში საქართველოს წყლით უზრუნველყოფის და მოსახლეობის წყლით მომარაგების სისტემების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა და კოორდინაცია; სამხედრო ძალების სამობილიზაციო გეგმის შემუშავებაში მონაწილეობა. მუნიციპალიტეტების მიერ მოქალაქეთა სამხედრო აღრიცხვის, სამხედრო სამსახურისათვის მომზადებისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის კოორდინაცია; არასახიფათო ნარჩენების ნაგავსაყრელების მოწყობა, მართვა და დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა); კომპეტენციის ფარგლებში სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების თაობაზე წინადადებების მომზადება, ღონისძიებათა განხორციელება/განხორციელებაში მონაწილეობა; სარეკრეაციო ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის I და II სტადიაზე პროექტების შეთანხმება; ქვეყნის სივრცითი მოწყობის გენერალური სქემის, მუნიციპალიტეტების სივრცითი მოწყობის გეგმების, დასახლებათა მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმებისა და განაშენიანების რეგულირების გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; 91 ეკონომიკური, სოციალური და ეკოლოგიური სარგებლის მიღების ხელშეწყობა და ინვესტიციებისთვის მიმზიდველი, სტაბილური და უსაფრთხო გარემოს შექმნა; „საქართველოს სივრცითი მოწყობისა და მშენებლობის კოდექსი“-ს დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება. პროექტის გარდამავალი საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები საქართველოს საგზაო ქსელის ინტეგრირება საერთაშორისო საგზაო კომუნიკაციების სისტემაში; ქვეყნის საავტომობილო გზების გამტარუნარიანობის გაზრდა, ავტოსატრანსპორტო განვითარება და საერთაშორისო სატრანზიტო კონკურენტუნარიანობის ზრდა; დერეფნის სახელმწიფოთაშორისო და რეგიონთაშორისო ავტოსაგზაო კავშირების გაუმჯობესება; მოსახლეობის გაზრდილი ეკონომიკური აქტივობის, ინტენსიური ავტომობილიზაციის დონისა და გაზრდილი სატრანსპორტო ნაკადების დონესთან საავტომობილო საგზაო ქსელის განვითარების ტემპების შესაბამისობის უზრუნველყოფა. რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვა; სახელმწიფო მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, სამხედრო, პოლიციური და სხვა დანიშნულების) ობიექტების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელება; ნაპირდაცვითი სამუშაოების უზრუნველყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განხორციელება; განვითარების მიზნით სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტების სამინისტროს მართვაში არსებული საწარმოს საოპერაციო ხარჯებისა და შესაბამისი ფუნქციური დავალებების შესასრულებლად წარმოებული სამშენებლო და სარეაბილიტაციო სამუშაოების და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვა; დონორების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების გატარება, საპროექტო დოკუმენტაციების მომზადება და ანალიზი. წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია 92 მუნიციპალიტეტებში მოსახლეობისა და დაწესებულებების ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა (კომპეტენციის ფარგლებში); საქართველოს დიდ ქალაქებსა და სოფლებში წყალმომარაგების და წყალარინების სისტემების აღდგენარეაბილიტაცია (კომპეტენციის ფარგლებში); მუნიციპალიტეტებში წყალსადენების სათავე ნაგებობების მოწყობა და ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (კომპეტენციის ფარგლებში); ტურისტულ-დასასვენებელ ცენტრებში წყალმომარაგების განხორციელება (კომპეტენციის ფარგლებში). ინფრასტრუქტურული პროექტების მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა მუნიციპალიტეტებში (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა) არასახიფათო ნარჩენების ნაგავსაყრელების მოწყობა, მართვა და დახურვა; ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა. იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება, ხანგრძლივი საცხოვრებელი პირობების შექმნა და საზოგადოებაში მათი ეკონომიკური და სოციალური ინტეგრაცია. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება ეფექტიანი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება; ეროვნულ, ასევე, საერთაშორისო და უცხო ქვეყნების სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში სახელმწიფო წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო ხასიათის (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზა და ეფექტური უწყებათაშორისი კოორდინაცია; სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი 93 უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობის შესწავლა და ანალიზი; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის დადებული ასოცირების შეთანხმების შესაბამისი საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის სამართალთან დაახლოებისთვის მომზადებული სახელმძღვანელოს ბოლო რედაქციის დამუშავება და წარდგენა საქართველოს მთავრობისთვის; ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ ევროკავშირის რეგულაციებთან, გადაწყვეტილებებსა და დირექტივებთან საქართველოს კანონმდებლობის დაახლოების/ჰარმონიზაციის მიზნით სამინისტროს კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებზე სხვადასხვა უწყების მიერ შემუშავებული ნორმატიული აქტების პროექტების და თანმდევი დოკუმენტების სამართლებრივი ექსპერტიზა; სახელმწიფო წარმომადგენლობა არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნის სასამართლოებში კომერციულ და საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინირება. ეროვნულ სასამართლოში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა, ხოლო ხელისუფლების დაწესებულებების წინააღმდეგ მიმართულ დავებში მონაწილეობა − საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით, საერთაშორისო ორგანიზაციებში წარმომადგენლობა; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო ხასიათის (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მისი საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება. ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კონტექსტში და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს საქმიანობის ადმინისტრირება, ორგანიზაციული და ანალიტიკური მხარდაჭერა, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის სექტორული სტრატეგიებისა და სამოქმედო გეგმების ყოველწლიური განახლება, წლიური პროგრესის შესახებ ანგარიშების მომზადება, სისხლის სამართლის კოდექსის ცვლილებების შემუშავება; ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისა და იმპლემენტაციის პროცესში უწყებათაშორისი საქმიანობის კოორდინაცია, ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის ორ წელში ერთხელ განახლება, პროგრესის და შესრულების შეფასების ანგარიშების მომზადება და გამოქვეყნება, ანტიკორუფციული კუთხით მნიშვნელოვან სხვა საკითხებზე მუშაობა; ეროვნულ დონეზე „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ საკოორდინაციო-საკონსულტაციო მექანიზმის − „ღია მმართველობა − საქართველოს“ ფორუმის საქმიანობის ხელშეწყობა; „ღია მმართველობის პარტნიორობის“ ფარგლებში დაგეგმილ საერთაშორისო ღონისძიებებში საქართველოს წარმომადგენლობის მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკის გაძლიერებაზე ზრუნვა; გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის, ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის აღმოფხვრის, 94 საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; ადამიანთა წამების, არაჰუმანური, სასტიკი ან პატივისა და ღირსების შემლახავი მოპყრობის ან დასჯის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლის პოლიტიკის განსაზღვრა, მისი განხორციელების ხელშეწყობა და მონიტორინგი; ადამიანის უფლებების დაცვაზე ორიენტირებული დაბალანსებული ნარკოპოლიტიკის შემუშავება; გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების შესრულების საკითხებზე მომუშავე სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ორგანიზება. საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების შემუშავება და შესაბამის ღონისძიებების გატარება. პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და აუცილებელი პირადი ჰიგიენისათვის საჭირო საშუალებებით აღჭურვა; ბრალდებულ/მსჯავრდებულთა რეაბილიტაცია/რესოციალიზაცია (მსჯავრდებულთა შრომაში და პროფესიული/სახელობო, სარეაბილიტაციო სატრენინგო/საგანმანათლებლო პროგრამებში ჩართულობის შესაძლებლობის გაზრდით). ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა უზრუნველყოფა სამკურნალწამლო საშუალებებით, მათთვის სპეციალირეზებული სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პენიტენციური სისტემის შიგნით და მის გარეთ. პენიტენციურ სისტემაში არსებული ინფრასტრუქტურისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მიზნით დაწესებულებების რემონტი-რეკონსტრუქცია და აღჭურვა შესაბამის მანქანა-დანადგარებით მათი საერთაშორისო სტანდარტებთან მიახლოების მიზნით. ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ეროვნული საარქივო ფონდის შევსება მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადაყვანილი დოკუმენტებით, საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის ფორმირება და მისი მუდმივი განახლება, დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა, ფონდის დოკუმენტების დაცვისა და შენახვის სათანადო პირობების უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადაყვანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებასა და ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული საარქივო 95 ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას. ადგილობრივ არქივებში დაცული დოკუმენტების გადატანა/განთავსება რეგიონული არქივების გარემონტებულ შენობებში, სადაც საარქივო დოკუმენტების დაცვისა და შენახვის სათანადო პირობებია შექმნილი. შიდა ქართლის რეგიონული არქივის ახალი შენობის მშენებლობა და აღჭურვა; მოქალაქეზე ორიენტირებული სერვისების დანერგვისა და საარქივო დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის განახლება, გენეალოგიური მონაცემების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემა და ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების (ტექსტური, ფოტოფონოვიდეოდოკუმენტები, რუკები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა და განვითარება; ერთიანი ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნისა და ელექტრონული დოკუმენტაციის მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით ეროვნული არქივის დაკომპლექტების წყარო ორგანიზაციებიდან და ეროვნული საარქივო ფონდისადმი მიკუთვნებული დოკუმენტების მფლობელი სხვა პირებიდან ელექტრონული დოკუმენტების აღწერის, აღრიცხვისა და არქივირების ავტომატიზებული სისტემის შექმნა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი სსიპებისა და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება, ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგსაჭიროებათა ანალიზი, დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვის, აგრეთვე, საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებათა ორგანიზების საშუალებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმის და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელების გზით; კერძო სექტორის, ასევე, საბიუჯეტო დაფინანსებზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივად განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენის გზით; ტრენინგები სპეციფიკითა და შინაარსით როგორც საჯარო მოხელეების, ისე სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ ფართო საზოგადოებრივ წრეებშიც; პენიტენციური და პრობაციის სისტემის პერსონალის პროფესიული მომზადება-გადამზადების გზით, ქვეყანაში სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების სისტემაში მიმდინარე რეფორმების, პენიტენციურ სიტემაში ევროპის საბჭოსა და გაეროს სტანდარტების მოთხოვნათა დანერგვისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის ხელშეწყობა. 96 ელექტრონული მმართველობის განვითარება სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციების, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისათვის ელექტრონული სერვისების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენაზე გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; კიბერუსაფრთხოების საკითხების რეგულირება; ინციდენტებზე დახმარების ეროვნული ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების გამოვლენა, პრევენცია და შედეგების მართვა; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის შემადგენელი კომპონენტებია სამი სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ ელექტრონული სერვისების მეშვეობით უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა სახის ინფორმაციის გაცვლა; „მოქალაქის პორტალი“ - სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვადასხვა სახის ელექტრონული სერვისები, რომლებზეც შესაძლებელია ყველა დაინტერესებული პირის უსაფრთხოდ წვდომა ერთი ფანჯრის პრინციპით და „საერთაშორისო ვაჭრობის მხარდამჭერი სისტემა“ - ამ ეტაპზე ინტეგრირებული საკონტეინერო გადაზიდვები და სახმელეთო და საჰაერო გადაზიდვების ეტაპობრივად დამატება; ეროვნული სისტემის ინტეგრირება მსგავსი პროფილის საერთაშორისო სისტემებთან; ვებგვერდის (data.gov.ge) სრული მხარდაჭერა, რომელზეც სამოქალაქო და ბიზნესსექტორისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი საჯარო, სტრუქტურიზებული ინფორმაცია ქვეყნდება; ინფორმაციის ერთიანი სახელმწიფო რეესტრის − „რეესტრთა რეესტრის პორტალის“, ეფექტური ფუნქციონირების ხელშეწყობა. რეესტრის სუბიექტის მონაცემთა ბაზების, რეესტრების, მომსახურებისა და ინფორმაციული სისტემების წარმოების ერთიანი სტანდარტების დადგენისა და შესრულების კოორდინაცია. რეესტრის სუბიექტის მიერ მომსახურების შექმნის, გაუმჯობესებისა და ოპტიმიზაციის შესახებ რეკომენდაციების შემუშავება და წარდგენა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება, პირველადი მხარდაჭერის ქსელის აწყობა და სახელმწიფო დაწესებულებების ტრენინგმოდულებით მხარდაჭერა. დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია და დანაშაულის პრევენცია საქართველოში, მათ შორის დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, რისკ ჯგუფებთან მუშაობა და დანაშაულის პირველად პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელება; დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირების მიზნით გაუმჯობესდება ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობა, ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით ხელი შეეწყობა მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მოგვარებას, მოხდება შრომის ბაზრის მოთხოვნების ადეკვატური ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა, 97 განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი შემდგომი განვითარება, არასრულწლოვნებში დანაშაულის პირველადი პრევენციის მიზნით ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია, მოხალისეობის განვითარება და სამოქალაქო და სამართლებრივი ცნობიერების დონის ამაღლება; პრობაციის ეროვნული სააგენტოს ადმინისტრაციული შესაძლებლობების განვითარება; სარეაბილიტაციო პროგრამების განხორციელება და მათში პრობაციონერების ჩართულობა; მსჯავრდებულთათვის სასჯელის სახედ - შინაპატიმრობის სრულყოფილი აღსრულება - ელექტრონული მონიტორინგის სისტემის საშუალებით. იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და შემდგომი გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სერვისებზე ხელმისაწვდომობა და ადმინისტრაციულ პროცედურებზე გაწეული დროითი დანახარჯების შემცირება. დამატებით რამდენიმე კერძო და სახელმწიფო სერვისის ინტეგრაცია: სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს, სსიპ - დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის, ენერგოკომპანიების, სსიპ - შსს მომსახურების სააგენტოსა და კერძო სექტორის სერვისები, ასევე, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წინა ხაზი. იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; ინფრასტრუქტურული ხარვეზები აღმოფხვრა, რაც ხელს მომხმარებლებისთვის მომსახურების შეუფერხებელ მიწოდებას; შეუწყობს იუსტიციის სახლის იუსტიციის სახლის ფილიალების გახსნა დიდ ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულში (ბოლნისი, ხაშური, ქარელი). მიწის ბაზრის განვითარება (WB) საქართველოს მთავრობის მიერ შერეჩეულ 12 საპილოტო არეალზე, საჯარო რეესტრის მიერ პროაქტიულად მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე, მიწაზე უფლებათა რეგისტრაციის დასრულება; რეგისტრირებულ მონაცემებზე ხარისხის კონტროლის განხორციელება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; მიწაზე უფლებათა სისტემური რეგისტრაციის არსებული პოლიტიკისა და პროცედურების ეფექტურობის შეფასება; 98 მიწაზე უფლებათა რეგისტრაციის რეგულაციების სამართლებრივი ანალიზი და ხარვეზების გამოვლენა; მიწის რეგისტრაციის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემის დანერგვა და ამოქმედება; მიწის რეგისტრაციის ელექტრონული პორტალის დანერგვა და ამოქმედება; საპილოტო პროექტის შედეგების ანალიზისა და შეფასების საფუძველზე მიწაზე უფლებათა სისტემური რეგისტრაციის ეროვნული სტრატეგისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავება. ერთიანი სახელმწიფო საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება სახელმწიფოს საქმიანობაში თანამედროვე საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა, მათზე გაწეული დანახარჯების შემცირება, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და კომუნიკაციების საშუალებით სახელმწიფოს გამართული ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სახელმწიფო უწყებების მომსახურება IT სერვისების სრული სპექტრით, რაც მოიცავს ქსელურ უზრუნველყოფას, ელფოსტის სერვისს, ონლაინკომუნიკაციის საშუალებებს, ტელევიდეოკონფერენციას, დროისა და დავალებების მართვის პროგრამულ უზრუნველყოფას, უსაფრთხოების ერთიანი პოლიტიკის გატარებას, არასასურველი და მავნე ელექტრონული ფოსტის პროგრამებისა და ვირუსებისგან დაცვას, სახელმწიფო სტრუქტურებისათვის ერთიანი IT მხარდაჭერის ქოლცენტრის შექმნასა და ინციდენტების მართვას, ციფრული ტელეფონიის სერვისს, სახელმწიფო ორგანიზაციებში დასაქმებულთა კომპიუტერული ტექნიკის ადგილზე მომსახურებას და სხვ; სახელმწიფო ორგანიზაციებში პროცესების ავტომატიზებისა და ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლის მიზნით შესაბამისი კვლევების ჩატარება და კონკრეტული ინოვაციური ბიზნესგადაწყვეტილებების მუშავება, რომლებიც მორგებული იქნება დამკვეთის ბიზნესპროცესებზე. ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა და არსებულის გაუმჯობესება; დანერგილი ქლაუდტექნოლოგიის (ღრუბლოვანი ტექნოლოგია) მიმართულებით ტექნოლოგიის განვითარება როგორც პროგრამული, ისე გამოთვლითი სიმძლავრეებისა და მასშტაბების კუთხით. ქლაუდინფრასტრუქტურით (IaaS) სარგებლობა დაინტერესებული ორგანიზაციებისთვის; სერვისებზე გაზრდილი მოთხოვნის შესაბამისი საწარმოო შესაძლებლობების ზრდის მიზნით, სათავო ოფისის მშენებლობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე (სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსთან ფინანსური რესურსების გაერთიანებით). სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სერვისების განვითარების ხელშეწყობა, ახალი და ინოვაციური სერვისების დანერგვა და აღნიშნული სერვისების ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა; 99 მრავალმოსახლე და მუნიციპალური ცენტრიდან მოშორებულ სოფლებში საზოგადოებრივი ცენტრების აშენება, რაც საშუალებას მისცემს მოსახლეობას, სოფლიდან გაუსვლელად, მიიღოს როგორც სახელმწიფო (სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, საქართველოს ეროვნული არქივის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს და სხვა), ისე კერძო სექტორის (საბანკო, სატელეკომუნიკაციო და სხვა) მომსახურება. ასევე, მუნიპიცალური სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, ადგილობრივ თვითმმართველობებში ელექტრონული მმართველობის სისტემა (მმს) დანერგვა; სააგენტოს მონაცემთა ბაზების დახვეწის, ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და პერსონალური მონაცემების დაცვის ხელშეწყობის მიზნით, თითოეული მოქალაქის რეგისტრაციის მონაცემების დაკავშირება ახალ მისამართებთან (ფორმირებული მობილური ჯგუფების მიერ საველე სამუშაოების შედეგად თითოეულ მისამართზე რეგისტრირებულ პირთა იდენტიფიცირება) და ამ მისამართების გადატანა სააგენტოს საინფორმაციო სისტემაში; სამოქალაქო აქტების დიგიტალიზაცია და სააგენტოს ბიზნესპროცესების უსაფრთხოების დონის ამაღლება; ახალი, ცენტრალიზებული პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავება, რომელიც ერთიან ჩარჩოში მოაქცევს სააგენტოში მიმდინარე ყველა ბიზნესპროცესს და შექმნის უფრო თანამედროვე პლატფორმას. სერვისებზე უფრო მაღალი ხელმისაწვდომობის და ახალ მოთხოვნილებებზე სწრაფი რეაგირების მიზნით, საინფორმაციო ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მოდერნიზება და განვითარება; შემდეგი სახელმწიფო სერვისები - ციფრული ხელმოწერა, ციფრული შტამპი, დროის აღნიშვნა, ერთიანი ავთენტიფიკაციის სისტემა და სხვა - დანერგვა და გაუმჯობესება; მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის შესაძლებლობათა განვითარების მიზნით გაგრძელდება კომისიის როგორც ანალიტიკური, ისე ადმინისტრაციული მხარდაჭერა, განხორციელდება მიმდინარე წლის მიგრაციის სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმის შესრულების მონიტორინგი და შეფასება, შემუშავდება შემდგომი წლების სტრატეგიის დოკუმენტი და სამოქმედო გეგმა. ნორმატიული აქტების სისტემატიზაცია და მთარგმნელობითი ცენტრის განვითარება ნორმატიული აქტების სახელმწიფო აღრიცხვა, სისტემატიზაცია და კანონმდებლობით დადგენილი წესით სამართლებრივი სისტემის საჯაროობის უზრუნველყოფა; ნორმატიული აქტებისათვის იურიდიული ძალის მინიჭების მიზნით მათი სრული ტექსტის პირველადი გამოქვეყნება ოფიციალურ ვებგვერდზე (https://matsne.gov.ge); ხელმისაწვდომი, დაცული, მუდმივად განახლებადი ოფიციალურ ვებგვერდის ადმინისტრირება, სადაც მომხმარებელს შეუძლია, იხილოს საქართველოს ყველა უწყების მიერ მიღებული ნორმატიული აქტები, საერთაშორისო ხელშეკრულებები, საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები, ადგილობრივი თვითმმართველობის აქტები და საჯარო განცხადებები; 100 საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების ხელშეკრულების განხორციელება და შემდგომ ანგარიშგებასთან დაკავშირებული ევროკავშირის შესაბამისი კანონმდებლობის ქართულ ენაზე თარგმნა, ხოლო საქართველოს კანონმდებლობის/კანონპროექტების − ინგლისურ ენაზე თარგმნა. „SDL Trados Studio“-ს სერვერზე, რომელზეც განთავსებულია ტერმინოლოგიური ბაზა (TB) ახალი დამუშავებული ტერმინების და არსებული გადამოწმებული ტერმინების მუდმივად განთავსება; დაინტერესებული პირებისა თუ მიზნობრივი ჯგუფების პროფესიული საქმიანობისა და საინფორმაციო მიზნებისათვის სხვადასხვა ნორმატიული აქტის, წიგნისა და იურიდიული ლიტერატურის ბეჭდური ვერსიების გამოცემა. სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა უძრავ ნივთებზე უფლებათა, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირებისა და სამისამართო რეესტრების, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების (პარტიების) რეესტრისა და მუნიციპალიტეტების რეესტრის ფორმირება და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა; ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის (NSDI) შექმნა და განვითარება. მონაცემების გახსნილი, დეცენტრალიზებული, მაგრამ, ამავე დროს, კოორდინირებული მართვა, რომელიც ორიენტირებულია მრავალფუნქციურ მოხმარებასა და გაზიარებაზე. მაღალი ხარისხის ჰარმონიზებული სივრცითი მონაცემების წარმოება და ხელმისაწვდომობა ვებპორტალის (გეოპორტალის) საშუალებით სახელმწიფო უწყებების, ბიზნესსექტორის, აკადემიური წრეებისა და მოქალაქეებისთვის; ეროვნული სანავიგაციო სისტემის შექმნა, რომელიც დააკმაყოფილებს სანავიგაციო სისტემის მიმართ შიდა და გარე მომხმარებლების არსებულ მოთხოვნებს და თავსებადი იქნება გლობალურ სანავიგაციო სისტემებთან. მომხმარებლებისთვის ადგილმდებარეობის იდენტიფიცირების გაადვილება, დახმარება დანიშნულების ადგილამდე მისასვლელი ოპტიმალური მარშრუტის შერჩევაში მინიმალური დროის ან მინიმალური მანძილის კრიტერიუმების გათვალისწინებით; მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირთა რეესტრში რეგისტრირებული იურიდიული პირების სარეგისტრაციო მასალათა დამუშავება, ბაზებში არსებული არაზუსტი მონაცემების შესწორება და ციფრულ მატარებლებზე გადატანა, რაც უზრუნველყოფს სარეგისტრაციო დოკუმენტაციაზე ხელმისაწვდომობის ზრდას, დისტანციური გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობას. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირთა დიგიტალიზებული საარქივო დოკუმენტაცია განთავსდება სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე და ხელმისაწვდომი გახდება ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის; IT ინფრასტრუქტურის სრულყოფა, რაც უზრუნველყოფს არსებული ელექტრონული სერვისების უწყვეტად და სწრაფად მიწოდებას, ასევე, სამომავლო მზარდი დატვირთვებისთვის ინფრასტრუქტურის გაფართოება; 101 სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 1 100-მდე თანამშრომლის ცენტრალიზებულად განთავსების და შესაბამისად ხარჯების ოპტიმიზაციის მიზნით, სათავო ოფისის მშენებლობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე. სსიპ - აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურებათა ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა სააღსრულებო და არასააღსრულებო მომსახურების გაწევის პროცესში მხარეთა კანონიერი ინტერესების რეალიზება მხარეებს შორის ბალანსის მაქსიმალური დაცვით; სააღსრულებლო მომსახურებები − უზრუნველყოფილი და არაუზრუნველყოფილი მოთხოვნის აღსრულება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, სარჩელის უზრუნველყოფა და სხვა; არასააღსრულებლო მომსახურებები − გამარტივებული წარმოება, გადახდისუუნარობის საქმისწარმოება, კერძო აღმასრულებელთათვის ლიცენზიის გაცემა და მათთვის სააუქციონო მომსახურების გაწევა, ფულადი თანხის დავალიანების გადახდევინების შესახებ მოთხოვნასთან დაკავშირებით გამარტივებული წარმოება, მესამე პირების მომართვის საფუძველზე ქონების შეფასების მომსახურება, ფაქტების კონსტატაცია; სააღსრულებო მომსახურების, სააღსრულებო წარმოების პროგრამული უზრუნველყოფის დახვეწა და გაუმჯობესება, „მოძიება-ყადაღა-ინკასო“ ტიპის ელექტრონული კომუნიკაციის ფორმირება ბანკებთან, რომელიც ჩაანაცვლებს მანამდე არსებულ ინფორმაციის ბეჭდური სახით მიმოცვლას. ელექტრონული ინფორმაციის გაცვლა და ელექტრონულად საბანკო ანგარიშებზე შეზღუდვების გავრცელება და მოხსნა სხვადასხვა საბანკო ანგარიშიდან, რაც უფრო გაამარტივებს მონაცემების მიმოცვლას; დამოუკიდებელი აღმასრულებლებით დაკომპლექტებული აღმასრულებელთა პალატა; გამარტივებული საქმისწარმოების სამსახურის ახალი სერვისების („სასყიდლიანი ხელშეკრულება“ და „სესხის ხელშეკრულება“) დამატება; აღსრულების პოლიციის საქმიანობის დახვეწა, უკანონო მფლობელობიდან საკუთრების გამოთხოვის (გამოსახლება) და დემონტაჟის საქმეებზე სააღსრულებო წარმოების განხორციელება, გამოსახლებისა და დემონტაჟის რეზონანსულ საქმეებში მხარეთა ინტერესების დაცვის მენეჯერების, სოციალური მუშაკებისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის მენეჯერის მუდმივი ხელმისაწვდომობა; აღსრულების ეროვნულ ბიუროს საქმიანობის ეფექტურად წარმართვისთვის სასროლეთის მოწყობა, სადაც სწავლებას გაივლიან აღსრულების პოლიციის სამმართველოს თანამშრომლები. დაყადაღებული ავტომობილებისა და ნივთების სათანადო პირობებში განთავსების მიზნით, საჭიროებიდან გამომდინარე, სხვადასხვა რეგიონში საწყობებისა და ავტოსადგომების აშენება და აღჭურვა ქ. რუსთავში, ქ. ფოთსა და ქ. ახალციხეში. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 102 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი აქტების მომზადება და ზედამხედველობა; სამედიცინო მომსახურების ხარისხის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ზედამხედველობა; ხარისხზე, მათ მიმოქცევასა და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამედიცინო პერსონალის სერტიფიცირების პროცესის უზრუნველყოფა; სამედიცინო და ფარმაცევტულ დაწესებულებებზე შესაბამისი ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემა; სადისტრიბუციო ჯაჭვის ადმინისტრაციული კონტროლის განხორციელება, რეალიზატორებისაგან სამკურნალო საშუალებების ნიმუშის შესყიდვა და ლაბორატორიული კვლევა; სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვადასხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული ჯანმრთელობის დაცვის სერვისების შეუფერხებელი მიწოდება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობისა და სექსუალური ხასიათის ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა. ასევე, მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა და ეკომიგრანტთა, მიგრანტთა სოციალურეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და რეინტეგრაციის მიზნით, მიზნობრივი პროექტების/პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. მოსახლეობის სოციალური დაცვა 103 მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობას მოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატების და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, რეინტეგრაციის შემწეობის, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების ნაწილობრივი სუბსიდირება; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 % ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 % (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა/სავარაუდო მსხვერპლთა სამართლებრივი დაცვა, სამედიცინო მომსახურების ორგანიზება/მიღების უზრუნველყოფა და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისათვის საჭირო ღონისძიებების განხორციელება. მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა 104 მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის სერვისებზე ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისათვის მზადყოფნის და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიო, ჰორმონო და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯუფების (სოციალურად დაუცველთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურება; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისაგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა, აგრეთვე ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, აივ ინფექცია, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის ამბულატორიული, სტაციონარული და სათემო სერვისებით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით, მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება; მიზნობრივი ჯგუფების ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; დონორების მიერ დაფინანსებული ვალდებულებებში ასახვა; მიმდინარე პროგრამების ეტაპობრივად სახელმწიფოს მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტების, ასევე „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისათვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო 105 მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანდაცვითი ინფრასტრუქტურის, შენობა-ნაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა მშენებლობა და აღჭურვა და ფუნქციონირების ხელშეწყობა. შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარება/ განხორციელება, ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ცნობიერების ამაღლება; შრომის ბაზარზე, შრომის კანონმდებლობისა და შრომის უსაფრთხოების დაცვის მიმართულებით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; შრომის დაცვის ნორმების გაუმჯობესება/სრულყოფა და ამის საფუძველზე, უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოს შექმნა; სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია-კონსულტირება, მომსახურებების განვითარება, შეზუღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა დასაქმების ხელშემწყობა; ავტორიზებულ-აკრედიტირებულ პროფესიულ სასწავლო-საგანმანათლებლო რეგისტრირებული სამუშაოს-მაძიებლების მომზადება-გადამზადება; დაწესებულებებში იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარება; ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთათვის გაუმჯობესება; სოციალური და საცხოვრებელი პირობების სხვადასხვა ღონისძიებების განხორციელება მესაკუთრეთა უფლებების აღდგენის ხელშეწყობის მიზნით. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო საგარეო პოლიტიკის განხორციელება 106 საქართველოს სუვერენიტეტის განმტკიცება და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა; საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის განხორციელება; ევროკავშირში სრულფასოვანი ინტეგრაციის მიზნით ევროკავშირთან თანამშრომლობის ყველა არსებული მექანიზმის გამოყენება; ნატო-ში გაწევრიანებისათვის მოსამზადებლად ინსტრუმენტების გამოყენებით; მუშაობა არსებული პოლიტიკური და პრაქტიკული აშშ–თან ორმხრივი ურთიერთობების გაღრმავება სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის კომისიის, ასევე, ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე მაღალი დონის დიალოგის და არსებული მრავალმხრივი ფორმატების ფარგლებში; აშშ-ს როლის გაძლიერება საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის, ქვეყნის ევროპული და ევროატლანტიკური მისწრაფებების მხარდაჭერასა და თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცებაში; ევროპის ქვეყნებთან როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება და ახალ საფეხურზე აყვანა; რეგიონული სტაბილურობის ხელშეწყობა და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გატარება; აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაღრმავება ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; საერთაშორისო ორგანიზაციებში (გაერო, ევროპის საბჭო, ეუთო) აქტიური ჩართულობა და ქვეყნის ეროვნული ინტერესების შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება; პარტნიორ ქვეყნებთან სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება, ქართული ექსპორტისა და საქართველოში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა, ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის განვითარება, საქართველოს ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაცია, გლობალურ ეკონომიკურ პროცესებში ჩართულობით, მრავალმხრივ ფორმატებში ქვეყნის ეკონომიკური ინტერესების დაცვა; საზღვარგარეთ საქართველოს პოზიტიური იმიჯის პოპულარიზაციის კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; ხელშეწყობა, დიასპორის ერთიანობის, უზრუნველყოფა; კავშირის სიძლიერისა და სამშობლოსთან მჭიდრო ქართული განვითარების საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეთა ეფექტური მომსახურება და კრიზისულ სიტუაციებში შესაბამისი დახმარების გაწევა, მათი კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის კუთხით მუშაობის გაუმჯობესება. მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში 107 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა უწყებების საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარება და კვალიფიკაციის ამაღლება; დიპლომატიური სასწავლო და კვლევითი ინსტიტუტის სრულყოფა (თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლება, ახალი პროგრამების შემუშავება და არსებული პროგრამების დახვეწა); კომპეტენციის ფარგლებში კვლევითი/ანალიტიკური პროექტების განხორციელება; მჭიდრო თანამშრომლობის დამყარება მსოფლიოს წამყვან დიპლომატიურ სკოლებთან, აკადემიებთან და ადგილობრივ პარტნიორებთან გამოცდილების გაზიარების მიზნით; დიპლომატიური სასწავლო და კვლევითი ინსტიტუტის ბიბლიოთეკის გამდიდრება. ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრების უპირატესობის, სარგებლისა და შესაძლებლობის წარმოჩენა ქვეყნის მოსახლეობისთვის მარტივად გასაგები, ობიექტური ინფორმაციის რეგულარული მიწოდებით და მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით; საერთო დასავლური ღირებულებების შესახებ საქართველოს მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; სახელმწიფოს მიერ მოსახლეობისთვის ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესში გატარებული, მიმდინარე და დაგეგმილი რეფორმების შესახებ ობიექტური და ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება; საზოგადოებაში ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებასთან დაკავშირებული მოლოდინის მართვა; შესაბამისი ღონისძიებების გატარება მოსახლეობაზე პრევენციის და შემცირების მიზნით; ანტიდასავლური პროპაგანდის ზეგავლენის დასახული მიზნების განხორციელებისთვის აქტიური თანამშრომლობა სხვადასხვა სამთავრობო და არასამთავრობო უწყებასთან, დიპლომატიურ კორპუსთან, მედიასთან; აქტიური კომუნიკაციის გაგრძელება საჯარო დისკუსიების, სემინარების, სამუშაო შეხვედრების, საზაფხულო სკოლების, სასწავლო ვიზიტების და საინფორმაციო კამპანიების მეშვეობით ინფორმაციის გამავრცელებელ ჯგუფებთან, მოსწავლეებთან/სტუდენტებთან, მასწავლებლებთან, საჯარო მოხელეებთან/ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, სასულიერო პირებთან, მედიასთან, ეთნიკურ უმცირესობებთან, გამყოფ ხაზებთან ახლოს მდებარე სოფლების მოსახლეობასთან, სამხედრო მოსამსახურეებთან, ფერმერებთან/მეწარმეებთან და სხვა. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 108 თავდაცვის მართვა საქართველოს მთავრობისა და პარლამენტის მიერ განსაზღვრული ქვეყნის შიდა და გარე პოლიტიკის მხარდასაჭერად თავდაცვის სამინისტროს პრიორიტეტული მიმართულებების განსაზღვრა. ეფექტიანი ადმინისტრირების განსახორციელებლად თავდაცვის სამინისტროს სტრატეგიული მართვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებების დაგეგმვა-განსაზღვრა; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების ჩატარება პარტნიორ ქვეყნებთან და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო); თავდაცვის სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო და სამხედრო) წარმომადგენლების მხარდაჭერა, თავდაცვისა და უსაფრთხოების კონფერენციის ორგანიზება, შეიარაღების კონტროლის და ვერიფიკაციის ღონისძიებების განხორციელება; თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა; პროფესიული სამხედრო განათლება მაღალკვალიფიციური პირადი შემადგენლობის ჩამოყალიბების მიზნით, ეფექტიანი საგანმანათლებლო და სასწავლო პროგრამების განხორციელებით, კადეტებისათვის ზოგადი განათლების და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების, გამოცდილების გაზიარების ფორმატის შეხვედრებისა და კონფერენციების ჩატარება კადრების პროფესიული გადამზადების მიზნით; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის გაუმჯობესება; თანამედროვე შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების მიზნით. პროფესიული განვითარების სასწავლო კურსების ჩატარება ქვეყნის გარეთ, როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო მოსამსახურეთათვის. ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეთათვის, პენსიონერებისათვის, მათი ოჯახის წევრებისათვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისათვის, სამოქალაქო პირებისათვის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა (ამბულატორული, სტაციონარული მკურნალობა, სამედიცინო რეაბილიტაცია და დისპანზერიზაცია); დაჭრილი/დაშავებული სამხედრო მოსამსახურეების საზოგადოებაში რეინტეგრაციისა და რესოციალიზაციის ღონისძიებების გატარება, ფიზიკური რეაბილიტაციის და პროტეზირების პროგრამის განხორციელება; საქართველოს შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურეთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის (სამხედრო და მოსამსახურეები) და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის უზრუნველყოფა; სამოქალაქო სამედიცინო მხარდაჭერის როლი 2 დონის ჩამოყალიბება და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების სამედიცინო ავტოტექნიკით დაკომპლექტება, ხარჯვადი 109 სამედიცინო მარაგების შევსება, აგრეთვე მოძველებული სამედიცინო აღჭურვილობის ეტაპობრივი ჩანაცვლება-განახლება თანამედროვე სტანდარტებისა და მოთხოვნების შესაბამისად; სამედიცინო პერსონალის პროფესიული დონის ამაღლების ხელშეწყობა. მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები კიბერთავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება, ცნობიერების ამაღლება და ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება. თავდაცვის სამინისტროში შემავალი კრიტიკული ინფორმაციული სისტემების სუბიექტების უსაფრთხო და მდგრადი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; კავშირგაბმულობის და ინფორმაციული სისტემების განვითარება შეიარაღებული ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად. კავშირგაბმულობის სერვისების, ინტერნეტისა და საფოსტო მომსახურებას. საინფორმაციო ტექნოლოგიების მიმართულებით დამატებითი სტანდარტებისა და წესების შემუშავება და დანერგვა; საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის განვითარება; სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის გაზრდა. ასევე დამატებითი სტანდარტებისა და წესების შემუშავება და დანერგვა; ERP სისტემის მოდულებისა და სხვადასხვა პროგრამულ უზრუნველყოფის დანერგვა, რაც მოიცავს ადამიანური რესურსების მართვის, ფინანსების, აქტივების, ლოგისტიკური და სხვა პრიორიტეტული ბიზნეს პროცესების ელექტრონული სააღრიცხვო სისტემების შემუშავებას და დანერგვას. ინფრასტრუქტურის განვითარება თავდაცვის სამინისტროსა და შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე განთავსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება, კერძოდ: სამხედრო ქალაქების ფუნქციონალური ზონების განვითარება-რეაბილიტაცია; ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა; საინჟინრო კომუნიკაციების და ქსელების რეაბილიტაცია; საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები ალიანსის წინაშე აღებული ვალდებულებების წარმატებით შესრულება და საერთაშორისო უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ნატოს ეგიდით წარმოებულ “მტკიცე მხარდაჭერის მისიასა” (RSM) და “ნატოს რეაგირების ძალებში” (NRF) მონაწილეობა; ევროკავშირთან ასოცირების დღის წესრიგისა და ევროკავშირის ერთიანი უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ფარგლებში აქტიური თანამშრომლობა და ევროკავშირის ეგიდით წარმოებულ მისიებში (ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა - EUTM RCA და მალის რესპუბლიკა - EUTM Mali) მონაწილეობა; საერთაშორისო სამშვიდობო მისიებში საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების მონაწილეობასთან დაკავშირებული ხარჯების (საერთაშორისო სამშვიდობო მისიებში მონაწილე ქვედანაყოფების პერსონალის საზღვარგარეთ მივლინების, იმუნიზაციის, სამედიცინო და სანივთე ქონების შეძენის და ინტერნეტის მომსახურების ხარჯებს) დაფინანსება და გადასროლისწინა მომზადებისთვის საჭირო საბრძოლო მასალის შეძენა. 110 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება ენერგოუსაფრთხოების სფეროში სამეცნიერო ტექნიკური სამუშაოების გაღრმავება, საწარმოო ბაზის განახლება და თანამედროვე სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა, შეიარაღებულ ძალებში არსებული შეიარაღების და ტექნიკური საშუალებების მოდერნიზება და აღდგენა; მრეწველობის და მათ შორის, მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიური პროცესების კვლევა და ოპტიმიზაცია; რიგი დარგების განვითარება, ახალი ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლებისა და სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის განვითარების მიზნით, თავდაცვის სფეროში სამეცნიერო-კვლევების განხორციელება; საწარმოო სიმძლავრეების გაზრდა–მშენებლობა და ექსპერიმენტალური მოდელების შექმნა შემდგომში ექსპორტის გაზრდის მიზნით. თავდაცვის შესაძლებლობების შენარჩუნება/ განვითარება ეროვნული უსაფრთხოების გარემოს გათვალისწინებით, საქართველოს შეიარაღებული ძალების მზადყოფნა შესაძლო სამხედრო აგრესიის შესაკავებლად; რეგიონული და საერთაშორისო უსაფრთხოების განმტკიცებაში მონაწილეობის მიღება; საქართველოს წინაშე არსებული საფრთხეებიდან და გამოწვევებიდან გამომდინარე და ეროვნული სამხედრო სტრატეგიით განსაზღვრული სამხედრო მიზნებისა და ამოცანების შესასრულებლად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების თავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება; საქართველოს შეიარაღებული ძალების თანამედროვე შეიარაღებისა და სამხედრო ტექნიკის შენარჩუნება, მოდერნიზაცია და განვითარება; ლოგისტიკური უზრუნველყოფა ლოგისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების შენარჩუნება/გაუმჯობესება, ლოგისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამისათვის (GDRP) საჭირო ლოგისტიკური ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და შეიარაღებული ძალების კომუნალური ხარჯების უზრუნველყოფა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ 111 უსაფრთხოებას, გამოვლენას; მართლწესრიგს და ადმინისტრაციულ სამართალდაღვევათა ფაქტების ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა. სახელმწიფო საზღვრის დაცვა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცესა და საქართველოს იურისდიქციას დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; სამაშველო ოპერაციების განხორციელება ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადარჩენის მიზნით საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი. ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), დიპლომატიური წარმომადგენლობების, ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვა-გაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვა-ინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისაგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ციფრული კავშირგაბმულობისა და ობიექტების თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; კონტროლი კერძო დაცვით საქმიანობაზე; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, 112 საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება; საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების მომზადება და გადამზადება; სამინისტროს არქივში განთავსებული, საქართველოს უახლესი ისტორიის ამსახველი უმნიშვნელოვანესი მასალების დაცვა როგორც მომავალი სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისთვის, ასევე პიროვნების იდენტიფიცირებისა თუ მნიშვნელოვანი მოვლენების აღდგენის თვალსაზრისით. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის რაოდენობათა შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების მაღალი საბრძოლო და სამობილიზაციო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; საჭიროების შემთხვევაში დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენისა და ევაკუაციის ორგანიზება; სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა უზრუნველყოფა. სამედიცინო მომსახურებით სსიპ - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მომსახურების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისთვის ხელმისაწვდომობა სააგენტოს მიერ შეთავაზებული სერვისების გაფართოების და გაუმჯობესების გზით სააგენტოს მიმართ ნდობის ხარისხის ამაღლება. მომსახურების პროცესის შეუფერხებლად და თანამედროვე პირობებით მიწოდებისთვის, სააგენტოს ინფარასტრუქტურის განახლება/რეაბილიტაცია. 113 საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტური სისტემის ფუნქციონირება მაღალი დონის და მარტივად ხელმისაწვდომი გადაუდებელი დახმარების უზრუნველყოფა; საგანგებო სიტუაციის დადგომის შემთხვევაში გადაუდებელი დახმარების აღმოჩენაზე პასუხისმგებელი სუბიექტების დროულად და სწორად ჩართვა პროცესში; გადაუდებელი დახმარების შეტყობინების მიღების და დამუშავების სისტემის გაუმჯობესება. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული სექტორის და გარემოს დაცვის განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; 2017-2021 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის განხორციელების შეფასება და 20222026 წწ. გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია; ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული მცენარეთა და ცხოველთა (მათ შორის საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი სახეობების) აღრიცხვის და მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე მონაცემთა ერთიანი ბაზის შექმნა; წითელი ნუსხის მიღმა დარჩენილი ცხოველთა სახეობების მდგომარეობის შეფასება, სანადირო სახეობებად განსაზღვრისა და რიგ შემთხვევაში დაცვის უფრო ქმედითი ზომების დანერგვა; ლენტეხის მუნიციპალიტეტში სოფელ ცანას მიმდებარედ არსებული დარიშხანშემცველი ნარჩენი მასალების გაუვნებელყოფის ღონისძიებების განხორციელება. სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, იძულებითი ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება ; 114 ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; მიმოქცევაში არსებულ ვეტერინარულ პრეპარატებზე სახელმწიფო ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველებში ვეტპრეპარატების და სხვა დამაბინძურებლების ნარჩენების არსებობის კონტროლი; საკარანტინო და განსაკუთრებით ღონისძიებების განხორციელება; პესტიციდების/აგროქიმიკატების სამკურნალოების მონიტორინგი; საშიში ხარისხის მავნე ორგანიზმების კონტროლი და გავრცელების ვეტერინარული საწინააღმდეგო აფთიაქებისა და სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმების და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენის და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, შესაბამისი ღონისძიებების გატარება აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შემცირების მიზნით, კერების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია. მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისათვის საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; სარეკლამო რგოლების დამზადება და ქართული ღვინის პოპულარიზაციისათვის საჭირო სხვა ღონისძიებების განხორციელება; ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა საქართველოს და საერთაშორისო ბაზრებზე; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; მევენახეობის კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის და ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა 115 წიპწების მოპოვებისათვის; ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო -კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება აგრარულ სფეროში დასაქმებულთათვის თანამედროვე აგროტექნოლოგიების გამოყენების ცნობიერების დონის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო-სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების მიკროსასელექციო გუნდების შექმნა; ერთწლოვანი და მრავალწლოვანი კულტურების გენოფონდის მოძიება, აღდგენა, კონსერვაცია, საკოლექციო და სადედე ნარგაობების შექმნა; ერთწლოვანი კულტურების პირველადი მეთესლეობის განვითარება; თესლისა და სარგავი მასალის სერთიფიცირების სისტემის დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესამაბისად; ბიოაგროწარმოების დანერგვის ხელშეწყობა; სურსათის უვნებლობის სფეროში რისკის შეფასება; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვის უნარიანობისა და ნედლად შენახვის ტექნოლოგიების კვლევაშემუშავება; საქართველოს ნიადაგების ნაყოფიერების აღდგენა-გაუმჯობესების მიზნით სხვადასხვა რეგიონების ნიადაგების მდგომარეობის შესწავლა და სათანადო ღონისძიებების გატარება. ერთიანი აგროპროექტი სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავების და შენახვა-რეალიზაციის რგოლების უზრუნველყოფა იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა; აგროსექტორში დაზღვევის განვითარების ხელშეწყობა; სანერგე მეურნეობების მოწყობის და მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; კერძო და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გაველურებული ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაცია; სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსება. 116 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის ღონისძიებები სასოფლო სამეურნეო კოოპერატივების განვითარების მიზნით: მეფუტკრე სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების საწარმოო საშუალებებით უზრუნველყოფა (ფუტკრის სკები, საწურები და სხვა). რძის მწარმოებელ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებზე რძის საწარმოსთვის საჭირო თანამედროვე აღჭურვილობის გადაცემა; ხორბლის მწარმოებელი სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების მხარდაჭერა; მაღალმთიან რეგიონებში:ხორცის მწარმოებელი სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების განვითარება,კარტოფილის შესანახი სასაწყობე მეურნეობის და ხილის საშრობების მოწყობა; ადგილობრივ და საერთაშორისო გამოფენა-გაყიდვებში კოოპერატივების მონაწილეობის ხელშეწყობა; საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა; კოოპერატივების ბრენდირება; მეღვინეობის განვითარების ხელშეწყობა. სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციის მიზნით: წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაცია და სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა და ფერმერების სწავლება; გრანტების გაცემა პირველადი წარმოების და აგრობიზნესის განვითარებისათვის; მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას, გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენციას, გამოვლენასა და აღკვეთას; კანონდარღვევათა შემაკავებელი ეფექტიანი პირობების შექმნა და რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ნებაყოფლობით შესრულების სათანადო დონის მიღწევა; 117 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა დაცული ტერიტორიების დაცვის ღონისძიებების განხორციელება (პატრულირება, კანონდარღვევების აღკვეთა), დაცულ ტერიტორიებზე უკანონოდ შეღწევისა და სამართალდარღვევების აღკვეთისათვის ხერგილებისა და ბარიერების მოწყობა, დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციების ინფრასტრუქტურის აღდგენა და მოვლა-შენახვა; დაცული ტერიტორიების გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა და აღდგენა ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნების მიზნით; საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა გენოფონდის დაცვა ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად; უნიკალური და იშვიათი ორგანული თუ არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნების დაცვა მათ შესანარჩუნებლად; დაცულ ტერიტორიებზე პათოლოგიური კვლევების ჩატარება, დაზიანებული ფართობების დადგენა და მავნებლებთან ბრძოლისათვის შესაბამისი პრეპარატების შეძენა; დაცულ ტერიტორიებზე საჭირო აღჭურვილობის გამოყენებით ხანძრების სწრაფი პრევენციაის განხორციელება; დაცულ ტერიტორიებზე არსებული საძოვრების ხარისხობრივი მაჩვენებლების დადგენა, გამოყენება, შეფასება და მოსახლეობისათვის საძოვრების იჯარით გაცემა; ტყის ინვენტარიზაცია; საქართველოს დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაციის, ეკოტურიზმის განვითარების და ტურისტების მოზიდვისა და დაინტერესების მიზნით სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფისთვის საინფორმაციო ტურების ორგანიზება, დაცული ტერიტორიების სარეკლამო და სააგიტაციო ღონისძიებების ჩატარება (საინტერპრეტაციო და საინფორმაციო დაფების, ექსპოზიციების მოწყობა ვიზიტორთა ცენტრებში); საზოგადოებაში ეკოლოგიური განათლების დონის და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ასამაღლებლად და საზოგადოების ცალკეული ჯგუფების შესაბამისი ქცევის გასაუმჯობესებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს ეკოტურისტული პოტენციალის გაზრდის მიზნით ბუნებრივ და ისტორიულ-კულტურულ გარემოში რეკრეაციისათვის, ჯანმრთელობის დაცვისა და ტურიზმისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა; ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობის დაცვის, აღდგენისა და განვითარების ხელშეწყობა თვითმყოფადი ისტორიულ-კულტურული გარემოს აღდგენისა და შენარჩუნებისათვის; საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის გრძელვადიანი ფინანსური მდგრადობის უზრუნველყოფა დაცული ტერიტორიების სისტემის შემოსავლების საკმარისი და პროგნოზირებადი დონის მიღწევით და დაცული ტერიტორიების მართვის ეფექტიანობისა და შესაძლებლობების გაზრდით. 118 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა ტყის მართვის ქმედითი სისტემის ჩამოყალიბებისათვის სატყეო სექტორის განვითარების სტრატეგიული გეგმის შემუშავება და საქართველოს ეროვნული სატყეო კონცეფციით გათვალისწინებული ქმედებების ეტაპობრივი განხორციელება; სატყეო სფეროს საკანონმდებლო და მეთოდოლოგიური ბაზის სრულყოფა; ტყის ეფექტიანი მართვის, ფიზიკური დაცვის და ეკოლოგიური მდგომარეობის შენარჩუნების მიზნით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ეროვნული სატყეო სააგენტოს ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; მერქნული რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემის მართვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; ეროვნული სატყეო სააგენტოს თანამშრომელთა უწყვეტი სწავლებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფა; სატყეო-სამეურნეო გზების რეაბილიტაცია ან/და ახალი გზების გაყვანა ახალი ტყეკაფების გამოყოფისა და ათვისების მიზნით; ტყის ჩახერგილობისაგან გაწმენდა, ძირნაყარის გამოტანა და ნარჩენების განთავსება დადგენილი წესით; მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; ეროვნული სატყეო სააგენტოს მომსახურების სახეების განვითარება, მათ შორის, მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების ხეტყით უზრუნველყოფის მიმართულებით; ხე-ტყის დამზადებისათვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება; ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების განხორციელება; ტყის დროებით სანერგეების მოწყობა პრიორიტეტების მიხედვით შერჩეულ სატყეო უბნების ტერიტორიებზე, ტყის დროებითი სანერგეების მოწყობა, წინასწარ გამოვლენილ აღსადგენ ფართობებზე, ტყის აღდგენისა და გაშენების ღონისძიებების განხორციელება მათ შორის წრაფმზარდი სახეობების პლანტაციების გაშენება, რაც ეტაპობრივად უზრუნველყოფს ტყეზე ზეწოლის შემცირებას, წვრილმზომ სორტიმენტებსა და საშეშე მერქანზე მოსახლეობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილებას; ტყეების პათოლოგიური კვლევების ჩატარება და დასკვნების დაავადებებთან ბრძოლის ღონისძიებების განხორციელება; საფუძველზე მავნებლებსა და 119 აქტიურად ხანძარსაშიში სატყეო უბნების იდენტიფიცირება და შესაბამისი ხანძარსაწინააღმდეგო, პროფილაქტიკური ღონისძიებების განხორციელება, მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო ბილიკებისა და მინერალიზებული ზოლების მოწყობა, საინფორმაციო დაფების და სპეციალური ნიშნების მომზადება, პირველადი ხანძარსაწინააღმდეგო და ცეცხლსაქრობი საშუალებებისა და შესაბამისი აღჭურვილობის შეძენა; ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება, ტყის მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; ტყის აღრიცხვის მატერიალური ბაზის გაუმჯობესება და ინფორმაციის დამუშავების თანამედროვე პროგრამული საშუალებებით უზრუნველყოფა, ტყის გარე კონტურების დაზუსტება და შესაბამისი კარტოგრაფიული მასალის მომზადება ტყის ფონდის ფრაგმენტაციის თავიდან ასაცილებლად. ეროვნული საშენი მეურნეობის სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა სახელმწიფო ტყის ფონდის აღდგენის მიზნით მაღალი ხარისხის წიწვოვანი და ფოთლოვანი ხემცენარეების გამოყვანა; მაღალი ხარისხის ნერგების გამოყვანა ქარსაფარი ზოლების აღდგენა-განაშენიანებისათვის, მუნიციპალიტეტებისა და ქალაქგამწვანების, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და კერძო მოთხოვნების დაკმაყოფილებისათვის; ტყის ჯიშთა სარგავი მასალის გამოყვანისათვის ტრადიციული მეთოდისა (ღია გრუნტში) და ასევე კონტეინერული მეთოდის (სასათბურე მეურნეობაში) გამოყენება; საქართველოს ფლორისა და ფაუნის იშვიათი სახეობების შენარჩუნების და გამრავლების ღონისძიებები; გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისა და გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობის პროგრამა სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფებისთვის გარემოსდაცვითი ინფორმაციის საჯაროობის უზრუნველყოფა; გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობის ხელშეწყობის უზრუნველყოფა სათანადო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების გზით; სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფისათვის ცნობიერების გაზრდა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით; განათლება მდგრადი განვითარებისთვის - საქართველოს ეროვნული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების კოორდინაციის უზრუნველყოფა; მომზადების, გადამზადების, კანონმდებლობით გათვალისიწნებული კვალიფიკაციის ამაღლების ორგანიზების უზრუნველყოფა; სერტიფიცირებისა და 120 კოოპერატივების მეპაიეთა კვალიფიკაციის ამაღლება და ტრეინინგების ჩატარება; მონაცემების სისტემატიზაციის, მათზე ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და გამარტივების მიზნით ერთიანი მონაცემთა სისტემის შექმნა, განვითარება, გარემოსდაცვითი ინფორმაციის და ანალიტიკური ანგარიშების მომზადებისა და დაინტერესებული საზოგადოებისთვის მიწოდების მოქნილი მექანიზმის შემუშავაბის უზრუნველყოფა. ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში განსაზღვრული სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად, სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და მისი წარმოება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ბირთვული და რადიაციული ავარიის, ინციდენტის, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, სასაზღვრო-გამშვებ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ საქართველოს მთავრობისათვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის სახელმწიფო კონტროლი ინსპექტირების განხორციელების გზით. გარემოს დაცვის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და პრევენცია საქართველოს ტერიტორიაზე, როგორც სტანდარტული, ასევე სპეციალიზებული ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვების ქსელის გაფართოება: რადარული და აეროლოგიური დაკვირვებების აღდგენა, ჰიდრომეტეოროლოგიურ მონაცემთა ბაზების სრულყოფა; ამინდის და ჰიდროლოგიური პროგნოზების ხარისხის ამაღლება და მოსალოდნელი სტიქიური ჰიდრომეტეოროლოგიური მოვლენების შესახებ დროული და ეფექტური გაფრთხილებების მომზადება და გავრცელება; გეოლოგიური მონიტორინგი (გაზაფხული–შემოდგომა) და ფორს-მაჟორულ სიტუაციაში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასების ანალიზისა და განზოგადების საფუძველზე საინფორმაციო ბიულეტენის შედგენა; თბილისის ტერიტორიაზე გეოლოგიური საფრთხეების (მეწყერი, ღვარცოფი და 121 სხვა) ზონირების რუკის შედგენა, რომელიც მომავალში იქნება ქალაქის დაგეგმარების და მდგრადი მართვის ერთ-ერთი საფუძველი; მიწისქვეშა წყლების მონიტორინგი; გეოლოგიური აგეგმვა; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს და შიგა წყალსატევების იქთიოლოგიური შეფასება და პროგნოზირება, ბიოლოგიური მონიტორინგი, წყალსატევების გარემოსდაცვითი სტატუსის განსაზღვრა; ჰიდრობიონტებისა და წყლის ჰაბიტატების დაცვის, აღდგენის და გონივრული მართვის წინადადებების შემუშავება; თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების კონსერვაციული სტატუსის შეფასება; აქვაკულტურის, მარიკულტურის და მდგრადი მეთევზეობის დანერგვის ხელშეწყობა. საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება. ამ სფეროში არსებული ყოველი რგოლის საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; საქართველოს ყველა მოქალაქისათვის განათლების მიღების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა; ადრეული და სკოლამდელი განათლების სისტემის შექმნა და განვითარება, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სისტემების სრულყოფა, მეცნიერების განვითარებისა და სახელმწიფო ენობრივი პოლიტიკის განხორციელება; საგანმანათლებლო პროგრამების საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცესთან ჰარმონიზაცია, საზოგადოების თითოეულ წევრთან და საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან ერთად განათლების ხარისხზე ზრუნვა, მისი მუდმივი გაუმჯობესება და ქართული საგანმანათლებლო სივრცის მიმართ ადგილობრივი და საერთაშორისო საზოგადოების ნდობის ამაღლება; ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების, ასევე მეცნიერების ხელშეწყობის მიზნით პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ეროვნული შეფასებების სისტემის სრულყოფა, ეროვნული სასწავლო გეგმის შემუშავების, ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; 122 ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით ახალი, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი, მაღალ სტანდარტებზე ორიენტირებული სახელმძღვანელოების ეტაპობრივად შექმნა ზოგადი განათლების სამივე საფეხურსთვის; საგანმანათლებლო დაწესებულებების განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის შიდა და გარე მექანიზმების სრულყოფა; განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემის ხელშეწყობა; სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დანერგვის ხელშეწყობა, სკოლამდელი განათლების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; საზოგადოებრივ, ეკონომიკურ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში ახალგაზრდების აქტიური ჩართვის ხელშეწყობა; ახალგაზრდებისათვის შესაბამისი და მაღალხარისხიანი განათლების მიღების, დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის პოლიტიკის და მისი აღსრულების ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავების, მონიტორინგის „კარგი მმართველობის“ პრინციპით უზრუნველყოფა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვასა და ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი გარემოს შექმნა. სკოლამდელი და ზოგადი განათლება ზოგადი განათლების თანაბარი ხელმისაწვდომობა ყველასთვის; საქართველოს ზოგადი განათლების სისტემის საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცეში ჩართვა, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების აუცილებელი ფინანსური რესურსებით უზრუნველყოფა; მასწავლებელთა კვალიფიკაციის დონის ამაღლება; ეროვნული შეფასებების სისტემის სრულყოფა, ეროვნული სასწავლო გეგმის შემუშავების, ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საჯარო სკოლის ყველა კლასის მოსწავლეებისათვის და კერძო სკოლის სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახების, აგრეთვე კანონმდებლობით დადგენილი სხვა კატეგორიების მოსწავლეების სასკოლო სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა; 123 სკოლებში იმ მოსწავლეების ტრანსპორტირების პროცესის ხელშეწყობა, რომლებიც ცხოვრობენ ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) სადაც არ ფუნქციონირებს სკოლა და მანძილი სოფლებს შორის შესამჩნევია, ასევე აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები; ეთნიკურად არაქართველი მოსწავლეებისათვის ქართული ენის სწავლების ხელშეწყობა; სასკოლო ინიციატივების წახალისება; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე სკოლის მოსწავლეებისა და მათი ოჯახის წევრების კვალიფიციური ფსიქო-სოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში ძალადობის აღმოფხვრა და დისციპლინის გაუმჯობესება; ელექტრონული სწავლა-სწავლების ხელშეწყობა; სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა, სკოლამდელი განათლების მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეების და მათი დამრიგებლების უზრუნველყოფა პორტაბელური კომპიუტერებით (ნოუთბუქებით); წარჩინებული მოსწავლეების წახალისება კომპიუტერული ტექნიკით; პროფესიული განათლება ქვეყნის სოციო-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად, საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და ზოგადი უნარების განვითარების გზით; პროფესიული განათლებისა და მომზადების ერთიანი, ხარისხიანი და ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც ხელს შეუწყობს მთელი ცხოვრების მანძილზე სწავლასა და შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამის, ხარისხიან პროფესიულ განათლებაზე თანაბარ ხელმისაწვდომობას; განათლებისა და მეცნიერების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების ხელშეწყობა; ✓ პროფესიული განათლების რეფორმის 2013–2020 წლების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება; 124 ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ქართული ენის ცოდნის დონისა და პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლებისათვის, ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებული რეგიონების ადგილობრივი თვითმმართველობებისა და საჯარო სკოლების ადმინისტრაციების თანამშრომელთა გადამზადება ტრენინგების ჩატარების გზით. უმაღლესი განათლება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის სკოლის გამოსაშვები გამოცდების, ერთიანი ეროვნული, საერთო სამაგისტრო და მასწავლებლის გამოცდების ჩატარება; უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ერთიანი ეროვნული გამოცდების და საერთო სამაგისტრო გამოცდების შედეგად ჩარიცხულ საქართველოსა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სახელმწიფო სასწავლო გრანტითა და სასწავლო სამაგისტრო საგრანტო გდაფინანსებით უზრუნველყოფა; წარჩინებული სტუდენტების სტიპენდიით უზრუნველყოფა; უცხო ქვეყნის მოქალაქეთათვის სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში თანამშრომლობის ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონალურ საგანმანათლებლო ცენტრად პოზიციონირების მიზნით, უცხოელი სტუდენტების საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში მოზიდვის მასშტაბური პროექტის - „ისწავლე საქართველოში“ განხორციელება; ქვეყნის საჯარო და საზოგადოებრივი სექტორის გაძლიერება მაღალკვლიფიციური კადრებით, სხვადასხვა საერთაშორისო პროგრამებსა და კურსებზე მომზადების, კვალიფიკაციის ამაღლების გზით; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინტელექტუალური და მატერიალური პოტენციალის ინტეგრაციის ხელშეწყობა მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების ინტელექტუალური და მატერიალური პოტენციალის აკადემიური პერსონალის მობილობისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის, ასევე მეცნიერთა და ინტეგრაციის ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მკვლევართა საერთაშორისო თანამშრომლობის წახალისება; 125 სამეცნიერო გრანტების დაფინანსებით ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო ტექნოლოგიური კვლევების განხორციელების ხელშეწყობა; „ჰორიზონტი 2020“ პროგრამის სრულუფლებიანი ასოცირებული წევრობა; მაგისტრანტთა სასწავლო-კვლევითი პროექტების და დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამის საგრანტო დაფინანსება; სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების ხელშეწყობა; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა და ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერებას; უზრუნველყოფილი იქნება ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა მეცნიერებაში მიზნობრივი პროგრამების დანერგვით; საზღვარგარეთ ქართველოლოგიური კათედრებისა და ქართველოლოგის შემსწავლელი მეცნიერების გაძლიერება; საინოვაციო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა ინკლუზიური განათლება საჯარო სკოლებში სსსმ მოსწავლეთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა, შესაბამისი სერვისების შეთავაზება განათლების ყველა საფეხურზე. ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული, ეფექტური და ეფექტიანი საგანმანათლებლო პროცესის უზრუნველყოფა; საჯარო სკოლების მოსწავლეების, სტუდენტებისა, სოციალური ფაქტორებით გამოწვეული, დევნილი, რეპატრირებული და ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელი განსაკუთრებული საჭიროებების, საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეების/სტუდენტები/პირების ინტეგრაცია და სოციალიზაცია, სათემო აქტივობების დაგეგმვა და განხორციელება; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის სწავლების ხელშეწყობისთვის საჯარო სკოლების დამატებითი დაფინანსება; 126 სკოლა-პანსიონების მოსწავლეების უზრუნველყოფა სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით, ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით სსსმ მოსწავლეებთან აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება. ინფრასტრუქტურის განვითარება საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, ტერიტორიული ორგანოების, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, სპორტული და სახელოვნებო დაწესებულებების მშენებლობა - რეაბილიტაცია, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადება, ინვენტარითა და ტექნიკით აღჭურვა; სახანძრო უსაფრთხოების სათანადო მოწყობილობების დამონტაჟება და შშმ პირებისთვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა. ახალგაზრდობის სფეროში სახელმწიფო ხელშეწყობის ღონისძიებები სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; სხვადასხვა ქვეყნის სახელმწიფო ახალგაზრდულ სტრუქტურებთან თანამშრომლობა, ბავშვთა და ახალგაზრდული კავშირების სახელმწიფოებრივი მხარდაჭერა და წახალისება, არაფორმალური განათლების ხელშეწყობით ახალგაზრდებში სხვადასხვა უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, თავისუფალი დროის შინაარსიანად და ეფექტურად ხარჯვის ორგანიზება, საქართველოს ახალგაზრდობის ინტელექტუალური, სულიერი და ფიზიკური პოტენციალის გამოვლენა, ფორმირება და სრულყოფა; სოციალური მეწარმეობაში ჩართვის გზით ახალგაზრდული კავშირების გაძლიერების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების მხარდაჭერა, ახალგაზრდული მუშაკების გადამზადება და სერტიფიცირება, ახალგაზრდებში მოხალისეობრივი უნარჩვევების განვითარება, მოხალისეობის კულტურის პოპულარიზება; ბავშვთა და ახალგაზრდობის გონებრივ, ფიზიკურ, ზნეობრივ, ესთეტიკურ და სოციალურ-ემოციურ განვითარებაზე ზრუნვა, ეთნიკური/ეროვნული უმცირესობებისა და სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფის მოზარდებსა და ახალგაზრდებზე ზრუნვის ხელშეწყობა, მოზარდთა ინტერესების შესაბამისად პროფილური წრეების, ცენტრების, კლუბების და სტუდიების შექმნის ხელშეწყობა, ბავშვებისა და ახალგაზრდების შემეცნებით შემოქმედებითი და დასვენება გაჯანსაღების ფართომასშტაბიანი პროგრამების განხორციელება; 127 კულტურულ-შემოქმედებითი, შემეცნებითი და გასართობი ღონისძიებების მოწყობა, ქართველი ახალგაზრდების ჩართვა სხვადასხვა ღონისძიებებში, ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა, ახალგაზრდების ცოდნისა და უნარების გაღრმავება სხვადასხვა მიმართულებით; სხვადასხვა ახალგაზრდულ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და საერთაშორისო დონორებთან ურთიერთობების გაღრმავება; ქართველი და უცხოელი ახალგაზრდების აქტიური დასვენებით უზრუნველყოფა; ბანაკების ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა სსიპ სახელოვნებო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ხელშეწყობა, თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით; სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების მდგრადი განვითარების და ხარისხიანი სწავლების უზრუნველყოფის მიზნით საფეხურეობრივი განვითარების სტრატეგიული გეგმის შემუშავება; საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველყოფის მიზნით ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისათვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარებისა და პროფესიული შესაძლებლობების ზრდის ხელშეწყობა; ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის შემოქმედებით და სპორტულ უნარებზე მორგებული, დაფინანსების მოქნილი მოდელების შემუშავების გზით, მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი სახელოვნებო და სასპორტო დარგების სპეციალისტების აღზრდა; თანამედროვე სასწავლო ინფრასტრუქტურის განვითარება. ხარისხიანი სწავლების პროცესის უზრუნველსაყოფად სწავლებისათვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით სასწავლებლების აღჭურვა; სახელოვნებო და სასპორტო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ხელშეწყობა, თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურს-ფესტივალები, მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); 128 პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა კულტურის განვითარების ხელშეწყობა ქვეყანაში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ეთნიკურ უმცირესობათა და შშმ პირთა ჩართულობის მხარდაჭერა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა და საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრირება; ევროკავშირის წევრ და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობის გზით საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების გაღრმავება და თანმშრომლობა; სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სსიპ სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში მოქალაქეთა შეუზღუდავი, თანაბარი ხელმისაწვდომობისა და ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ცენტრსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამების, პროექტების მხარდაჭერა; ადგილობრივი კულტურული მარშრუტების განვითარება, ახალი თემატური კულტურული მარშრუტების ინიცირება და „ევროპის საბჭოს კულტურული მარშრუტები“-ს პროგრამაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა „კულტურის სტრატეგია - 2025“ დოკუმენტისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის ფარგლებში ქვეყნის სამუზეუმო სისტემის საერთაშორისო სამუზეუმო სივრცეში ინტეგრაციის, მისი თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოვების და დღეს არსებული პრობლემური ასპექტების მოწესრიგების უზრუნველყოფა; შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება ეროვნული უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენის მიზნით; უნარშეზღუდულ პირთა ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრირების ხელშეწყობა; საქართველოს მუზეუმების სრულყოფილი ფუნქციონირებისათვის შესაბამისი პირობების შექმნა, დაცვა და პოპულარიზაცია, ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება, მუზეუმებში დაცული კულტურული 129 მემკვიდრეობის დაცვისთვის პრევენციული ზომების მიღება, ღონისძიებების გატარება მუზეუმების პოპულარიზაციისთვის, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება; მუზეუმებში ვიზიტორთა რაოდენობისა და შემოსავლების ზრდა; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა-განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით; UNESCO-ს ვალდებულებების შესრულება, მათ შორის მემკვიდრეობის დაცვის“ კონვენციასთან UNESCO-ს „არამატერიალური კულტურული კანონმდებლობის ჰარმონიზაციისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შექმნის მიზნით; მენეჯმენტის გეგმის მომზადება მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებისათვის; არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, დაცვისა და სისტემატიზაციის მექანიზმების შემუშავება; კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარებისა და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნისათვის ხელშეწყობა;. მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია ქვეყნის ნაკრები გუნდების მზადების და მონაწილეობის ხელშეწყობა საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატები, პირველობები, საერთაშორისო ტურნირები, მსოფლიო და ოლიმპიური თამაშები, სასწავლო საწვრთნელო შეკრებები.). საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა. მასობრივი სპორტისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვა; „სპორტიყველასათვის“ მოძრაობის განვითარება; მასობრივ სპორტული ღონისძიებების გამართვა; 130 ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დანერგვის მიზნით, დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელება. სპორტული ფედერაციებისთვის და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად სპორტული ინვენტარის და ეკიპირების გადაცემა; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება. საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების საბაზისო დაფინანსება. საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების ფინანსური სტიმულირება;საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში ფეხბურთში მონაწილე კლუბების საპრიზო და პრემიალური ფონდის განკარგვა; მასობრივი სახის საფეხბურთო ღონისძიებებისა და საფეხბურთო განათლების ხელშემწყობი პროგრამების განხორციელება; კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური ჩემპიონებისთვის, საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალისთვის და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიის გაცემა. ვეტერანი სპორტსმენებისა და სპორტის მუშაკებისთვის ყოველთვიური სოციალური დახმარებების გაცემა; მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელებისთვის ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა; სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრების, რუსთაველის პრემიის ლაურეატების და ხელოვნების მუშაკთა სოციალური დახმარების გაცემა და დაცვა. ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს - მეორე პროექტი 131 საჯარო სკოლების ინფრასტრუქტურის ლაბორატორიებით აღჭურვა; განვითარება და თანამედროვე საბუნებისმეტყველო საჯარო სკოლების საბუნებისმეტყველო, მათემატიკის და ინგლისური ენის საგნების პედაგოგების, დირექტორისა და პროფესიული განვითარების ფასილიტატორის ინტენსიური გადამზადება; ეროვნული და საერთაშორისო შეფასებების ხელშეწყობა კვლევების საფუძველზე, სანდო მონაცემების შეგროვება, მათი ანალიზი, რეკომენდაციების მომზადება და შესაბამისი პოლიტიკის კურსის შემუშავება; პროფესიული განათლების ხელშეწყობით შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი კადრების მომზადება; საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში, ტექნოლოგიურ და საინჟინრო დარგებში, ამერიკული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვა და საქართველოს სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების გაძლიერება. საქართველოს პროკურატურა იურიდიული პირების მიერ ჩადენილი კორუფციული დანაშაულის გამოძიებისა და საპროცესო ზედამხედველობის განხორციელების ხელშეწყობა, აღნიშნული დანაშაულის გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის სახელმძღვანელოს შემუშავება; ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის გამომწვევი მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; ოჯახური ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტური და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნა; პროკურატურის მუშაკთა ეთიკის კოდექსისა და დისციპლინურ გადაცდომებთან დაკავშირებული განმარტებების შემუშავება, ეთიკის კოდექსით გათვალისწინებული გადაცდომების კონკრეტიზაცია; სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის იმპლემენტაცია; პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით მასმედიასთან ურთიერთობის ეფექტური მექანიზმების შექმნა, 132 საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების არსებული მექანიზმების სრულყოფა; მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა; დანაშაულის პრევენციის ადგილობრივი საბჭოების შექმნა; პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და როლის გაზრდა დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტით) პროცესში; არასრულწლოვანთა სისხლის სამართლის საქმეებზე პროკურორთა გადამზადება; არასრულწლოვნებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის ზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, განხორციელებული საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორი იმპლემენტირებისა და დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფის გზით; თანმიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისათვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აპარატი საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე, დამოუკიდებელ, უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას წარმართავს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად და სარგებლობს საზოგადოების მაღალი ნდობით; უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების თანამედროვე სანიმუშო პრაქტიკის გაცნობა და აუდიტორთა პროფესიული შესაძლებლობების ამაღლება აუდიტორული ცოდნითა და უნარებით; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობის შედეგად საჯარო ფინანსების მართვის თვისობრივი გაუმჯობესება, კერძოდ, სახელმწიფო სახსრების, სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების მიზნობრიობის დაცვის და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; აუდიტორული საქმიანობით გაცემული რეკომენდაციების შედეგად მოტანილი სარგებლის ზრდა; ინფორმაციული სისტემების (IT) აუდიტის გაძლიერება; თანამშრომელთა ანალიტიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესება, მათ შორის, დიდი მოცულობის მონაცემთა დამუშავებისა და ანალიზის უნარების გაძლიერება; პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; 133 შიდა კონტროლის სისტემისა და ინფორმაციული უსაფრთხოების გაუმჯობესება; საერთაშორისო და დონორ პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული თანამშრომლობის გაღრმავება; წლიური აუდიტორული გეგმის ფორმირებისას მოქალაქეთა ჩართულობის გაძლიერება. სსიპ - საჯარო აუდიტის ინსტიტუტი საჯარო სექტორის აუდიტორთა სერთიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია საარჩევნო გარემოს განვითარება მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ყველა პირობის შექმნა, რათა ამომრჩევლებმა და საარჩევნო პროცესებში ჩართულმა სხვა მხარეებმა თავისუფლად განახორციელონ საარჩევნო უფლება; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკის და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება; დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში სამოქალაქო ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდის და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო გარემო: საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ჩატარების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება არჩევნებში ჩართული მხარეებისათვის; ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; 134 საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება; „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ გათვალისწინებული ფონდის ფუნქციების შესრულება. საქართველოს ორგანული კანონით პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის დაფინანსება „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის განვითარებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის საარჩევნო თემატიკაზე საგრანტო კონკურსების ჩატარება და გრანტებისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტით განსაზღვრული თანხების განაწილების უზრუნველყოფა. არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები არჩევნების დაგეგმვა - სამართლებრივი, ორგანიზაციული, ფინანსური და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა; არჩევნების ჩასატარებისათვის საჭირო ინვენტარის შესყიდვა; კომპეტენციის ფარგლებში საარჩევნო დავების განხილვა; საარჩევნო პერიოდში საიმიჯო კამპანიის წარმოება; ამომრჩევლის საგანმანათლებლო პროგრამების განხორცილება; ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს უზრუნველყოფა; გენდერულად დაბალანსებული და თანაბარი გარემოს ხელშეწყობა; საოლქო და საუბნო საარჩევნო კომისიის წევრთა კვალიფიკაციის ამაღლება. საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი საქართველოს ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის ადგილებში ადამიანის უფლებათა დაცვის მდგომარეობაზე გეგმიური და მოულოდნელი (დაუგეგმავი) მონიტორინგის განხორციელება; წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციის მიზნით რეკომენდაციების შემუშავება; 135 მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და მათი წარდგენა; საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშების გამოცემა და სხვადასხვა დონეზე წარდგენა; ადამიანის უფლებათა სავარაუდო დარღვევების შესახებ განცხადების/საჩივრების მიღება, განხილვა და შესაბამისი რეაგირება; შემუშავებული რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგი, მათი განხორციელების შეფასება; საქართველოს სახალხო დამცველის რეგიონული ოფისების მუშაობის მხარდაჭერა და მათი გაზრდა; ადამიანის უფლებათა სფეროში საგანმანათლებლო კამპანიების განხორციელება, მათ შორის სოციალური რეკლამის დამზადება და მედიის საშუალებით გავრცელება; სამიზნე აუდიტორიებისთვის საგანმანათლებლო აქტივობების განხორციელება; საქართველოს სახალხო დამცველის საინფორმაციო ბიულეტენის ყოველთვიური გამოცემა; ადამიანის უფლებათა თემატიკაზე საჯარო დებატების გამართვა, კონკურსების ჩატარება, სხვადასხვა პუბლიკაციების გამოცემა და გავრცელება; ტოლერანტობის კულტურის განვითარებისა და თანასწორუფლებიანი გარემოს ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; უმრავლესობისა და უმცირესობის ჯგუფებს შორის მრავალმხრივი დიალოგის ხელშეწყობა; ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის პროცესის ხელშეწყობა; რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების მდგომარეობის მონიტორინგი, არსებული ტენდენციების გამოკვეთა და ანალიზი, ტოლერანტობის საკითხებზე რეკომენდაციებისა და წინადადებების მომზადება და წარდგენა შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისთვის; მთავრობის ადამიანის უფლებათა სამოქმედო გეგმის და შემწყნარებლობისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის ეროვნული სამოქმედო გეგმის მონიტორინგი, რელიგიათა და ეროვნულ უმცირესობათა საბჭოების ჩართულობით; ბავშვთა უფლებრივი მდგომარეობის ზედამხედველობა, როგორც ცენტრში, ისე რეგიონებში; არასრულწლოვანთა სასჯელაღსრულების დაწესებულებების მონიტორინგის გაძლიერება; სკოლამდელი დაწესებულებების მონიტორინგი; 24 საათიანი სახელმწიფო ზრუნვის ქვეშ მყოფი არასრულწლოვნების მომზადების ზედამხედველობა სამზრუნველო დაწესებულებიდან გასვლის მიმართულებით; საქართველოში გენდერული თანასწორობის დაცვის კუთხით არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების შესრულების მონიტორინგი, სახალხო დამცველის აპარატში შემოსული გენდერული თანასწორობის საკითხის დარღვევასთან დაკავშირებული განცხადება/საჩივრების შესწავლა და შესაბამისი დასკვნების/რეკომენდაციების/წინადადებების პროექტების მომზადება; 136 საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ გენდერული თანასწორობის სფეროში მოქმედ სახელმწიფო თუ არასახელმწიფო ორგანოების და ორგანიზაციების საქმიანობის, გამოცდილების განზოგადება და საქართველოში დანერგვის ორგანიზება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების უფლებრივი მდგომარეობის მონიტორინგი; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიმართ ეფექტური სახელმწიფო პოლიტიკის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ინტერესების ადვოკატირება; გაეროს „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციით“ დადგენილი მოთხოვნების შესრულებაზე მონიტორინგის განხორციელება; ე.წ. გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ფუნქციების შესრულება; ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის მონიტორინგის განხორციელება თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში. სსიპ - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური - საქსტატი სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევების დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, გავრცელება და ანგარიშგება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება; დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურტექნიკური და ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური რესურსებით უზრუნველყოფა. სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა ქვეყნის საგარეო ვაჭრობისა (საქონლისა და მომსახურების ექსპორტ-იმპორტის) და ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება, მომსახურებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ მონაცემების მოპოვება; 137 სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება, ფასების საერთაშორისო შედარების განხორციელება; ბიზნეს სექტორში (აგრეთვე არაკომერციულ ორგანიზაციების სექტორში) მიმდინარე მოვლენების და პროცესების ანალიზი; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური გამოკვლევის განხორციელება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების გაანგარიშება; სამაცივრე, სასაკლაო მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის გამოკვლევა; საფინანსო საქმიანობთ დაკავებული საწარმოების და ლომბარდების საქმიანობის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის შეგროვება; საავტომობილო ტრანსპორტის ნატურალური მაჩვენებლების და ამავე დარგში ენერგორესურსების საბოლოო მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შინამეურნეობებში ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; ბაზრებსა და ბაზრობებზე მოვაჭრე ეკონომიკური სუბიექტების სტატისტიკური გამოკვლევა; შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; შრომის ბაზრისა და სამუშაო ძალის შესახებ დამატებითი მოდულების ერთჯერადი გამოკვლევა; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევა; საქართველოს შინამეურნეობების შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბის და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა); საქართველოს სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება, სასათბურე მეურნეობების კვლევა, ფერმერთა მთლიანი მარჟის გამოკვლევა; საქართველოს რეზიდენტი და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების, ასევე საქართველოს რეზიდენტების მიერ ქვეყნის გარეთ განხორციელებული ვიზიტების შესახებ მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება შინამეურნეობებსა და ბიზნესში; საწარმოთა ინოვაციური აქტივობის გამოკვლევა. 138 სსიპ – კონკურენციის სააგენტო თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის ხელშეწყობა; ბაზრის ლიბერალიზაციის ხელშეწყობისათვის სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ ბაზარზე შესვლის ადმინისტრაციული, სამართლებრივი და დისკრიმინაციული ბარიერების დაწესების დაუშვებლობა; ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვა, რაც ითვალისწინებს: დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობას; კონკურენციის შემზღუდავი ხელშეკრულებების, გადაწყვეტილებებისა და შეთანხმებული ქმედებების დაუშვებლობას; სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ კონკურენციის არამართლზომიერად შემზღუდავი ექსკლუზიური უფლებამოსილების მინიჭების დაუშვებლობას; კონკურენციის შემაფერხებელი სახელმწიფო დახმარებების დაუშვებლობას; კონკურენციის სააგენტოს მიერ გადაწყვეტილებების მიღების არადისკრიმინაციულობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა; საჯაროობის, ობიექტურობის, ქვეყანაში კონკურენციის მარეგულირებელი კანონმდებლობის სრულყოფა. სასამართლო სისტემა სასამართლო შენობების სამშენებლო და სარემონტო/სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება; ნაფიცი მსაჯულების და მსაჯულობის კანდიდატების უზრუნველყოფა კანონმდებლობით დადგენილი ყველა იმ ხარჯის ანაზღაურებით, რომელიც დაკავშირებულია მათ მიერ საკუთარი მოვალეობის შესრულებასთან; იუსტიციის მსმენელების (მოსამართლეობის რეგულარული განხორციელება; კანდიდატების) პროფესიული სასწავლო კურსის მოქმედი მოსამართლეების, მოსამართლის თანაშემწეების, სასამართლოს მენეჯერების და სასამართლოს სისტემის სხვა მოხელეების პროფესიული გადამზადება რეგულარულად ჩატარებული სასწავლო აქტივობების - ტრენინგების საშუალებით; იურიდიული პროფესიის სხვა წარმომადგენელთათვის სასწავლო აქტივობების ორგანიზება. მოსამართლეთა ჯანმრთელობის დაზღვევით უზრუნველყოფა; საქართველოს უზენაესი და საკონსტიტუციო სასამართლოების გამჭირვალობის და საჯაროობის პროცესის გაგრძელება; 139 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის დაცვა უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისაგან; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; სახელმწიფო უსაფრთხოებისათვის საფრთხის შემცველი ტრანსნაციონალური ორგანიზებული და საერთაშორისო დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა; ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მათი შესრულების კონტროლი. ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით სხვადასხვა ღონისძიებათა განხორციელება; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკურ ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა უზრუნველყოფა; და დაწესებულებების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციოტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. 140 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, ასევე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო - უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების პირობებისა და კეთილდღეობისათვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურ -ეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურეკონომიკური საქმიანობისათვის ღირსეული სათანადო პირობების შექმნა; სამშობლოსათვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად, საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა მიმართ საზოგადოებაში ხსოვნის განმტკიცებისათვის მუდმივი ზრუნვა; ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და რეალიზაციის ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლის და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება; სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის კვლევა და შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისათვის საბჭოთა ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. საქართველოს საპატრიარქო ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდის მიზნით საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლა-გიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და 141 მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება საქართველოს სხვადასხვა (მ.შ. მაღალმთიან) რეგიონებში. სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია მეცნიერების განვითარების პროგნოზირება და სახელმწიფო პრიორიტეტების შესახებ წინადადებების მომზადება; ეკონომიკური და სოციალური პროექტების მეცნიერული შეფასება და რეკომენდაციების წარდგენა; უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო - კვლევითი დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შედეგების საექსპერტო შეფასება და რეკომენდაციები; მეცნიერული მონაპოვრების წარმოებაში დანერგვის ხელშეწყობა; სამეცნიერო ნაშრომების, სამეცნიერო ჟურნალების, ენციკლოპედიების და ლექსიკონების გამოცემა; საერთაშორისო სამეცნიერო კონგრესებისა და კონფერენციების ჩატარება სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენა და დამკვიდრება; სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართველური ენობრივი მრავალფეროვნების დაცვა, შენახვა, სიტემური კვლევა და განვითარება; საქართველოში და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული ენის როგორც უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და წარმოჩენა სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური დაზღვევის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის გატარება; 142 სადაზღვევო ბაზრის ფინანსური სტაბილურობისათვის ხელის შეწყობა; ევროდირექტივებთან (მათ შორის არასახელმწიფო საპენსიო უზრუნველყოფის მიმართულებით) საქართველოს სადაზღვევო კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია; სავალდებულო დაზღვევების შესახებ სტანდარტების შემუშავება. მომხმარებელთა უფლებების დაცვა საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში. სახელმწიფო რწმუნებულების – გუბერნატორების ადმინისტრაციები სახელმწიფო რწმუნებულების – გუბერნატორების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით თვითმმართველი ერთეულების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარების და ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; სამხედრო სავალდებულო სამსახურში გაწვევის პროცესისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში, მათ შორის, სამოქალაქო სამართლის და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე, იურიდიული დახმარების გაწევა. მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდისათვის ინფრასტრუქტურის განვითარება და ახალი ოფისის გახსნა. იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გაფართოების და საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით, სამსახურში დასაქმებული ადვოკატების სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა. იურიდიული დახმარების სისტემის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება. სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის და ადამიანური რესურსების წლიური გეგმის შემუშავების პროცესების კოორდინაცია, საჯარო სამსახურის ინსტიტუციური მოწყობის სრულყოფა, მოხელისა და მის მიერ შესრულებული სამუშაოს შეფასების და მოხელეთა სწავლების ერთიანი სისტემის, აგრეთვე მოხელეთა კლასიფიკაციისა და ანაზღაურების ერთიანი სისტემის დანერგვა. 143 თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების კანონით გათვალისწინებული სავალდებულო რაოდენობის მონიტორინგი. საჯარო სამსახურის ბიუროს თანამშრომელთა გადამზადება. სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. საერთაშორისოდ აღიარებული სამედიცინო კვლევის მეთოდების გამოყენება და ხარისხის უზრუნველყოფის პროგრამის განხორციელება. ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება. ბიუროს მიერ მიწოდებული სერვისების სანდოობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი პერსონალური მონაცემების დაცვის მარეგულირებელი კანონმდებლობის, საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტებთან, ევროპის კავშირისა და ევროპის საბჭოს სამართლებრივ აქტებთან ჰარმონიზაციის ხელშეწყობა; კომპეტენციის ფარგლებში საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულებაში მონაწილეობა; თანამშრომლობა სხვა უწყებებთან, საერთაშორისო და ადგილობრივ ორგანიზაციებთან, სხვა სახელმწიფოს მონაცემთა დაცვის საზედამხედველო ორგანოებთან; „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედებების და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებული განცხადებების განხილვა და მათზე რეაგირება, ასევე, საჯარო და კერძო დაწესებულებებისათვის, ფიზიკური პირებისთვის კონსულტაციის გაწევა მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება); ინსპექტორის გადაწყვეტილებების აღსრულებაზე კონტროლი; სხვა სახელმწიფოში ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციაში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების არსებობის შეფასება და მონაცემთა გადაცემაზე ნებართვის გაცემა კანონმდებლობის შესაბამისად; 144 პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის, პერსონალური მონაცემების დამუშავებისა და დაცვის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, საზოგადოების ინფორმირება მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის თემაზე ტრენინგების, საჯარო შეხვედრების და სემინარების ორგანიზება; სამართალშემოქმედებით პროცესში მონაწილეობის მიღება მონაცემთა დამუშავების კანონმდებლობის სრულყოფის მიზნით, მათ შორის დასკვნების მომზადება მონაცემთა დამუშვებასთან დაკავშირებულ ნორმატიულ აქტებზე. სსიპ - საპენსიო სააგენტო დაგროვებითი საპენსიო სქემის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; საპენსიო აქტივების განკარგვა კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, როგორც ნდობითი ვალდებულების მქონე პირი, დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილეებისა და მათი მემკვიდრეების ინტერესების შესაბამისად; დაგროვებითი საპენსიო სქემის ანალიზი, რისკების შეფასება, დაგროვებითი საპენსიო სქემის განვითარებასა და გაუმჯობესებასთან დაკავშირებული ხედვის ჩამოყალიბება და რეკომენდაციების მომზადება; „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დაგროვებითი საპენსიო სქემის განხორციელება, მართვა და ადმინისტრირება. ა(ა)იპ - საქართველოს სოლიდარობის ფონდი საქართველოში მცხოვრები სოციალურად დაუცველი ან კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისათვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზაცია და პრიორიტეტულ სოციალურ საჭიროებებზე მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით; სოციალური და ჯანდაცვითი პროექტების დაფინანსება, მათ შორის, ერთჯერადი დახმარებების და ასევე, რეგულარული სოციალური შემწეობების/პროექტების დაგეგმვა/განხორციელება; ონკოლოგიური დაავადებების მქონე 22 წლამდე ბენეფიციარების მხარდაჭერა სახელმწიფო და მუნიციპალური დაფინანსების ლიმიტს ფარგლებს გარეთ მოხვედრილი თერაპიისა და დიაგნოსტიკის, ასევე ძვირადღირებული სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო მომსახურება საზღვარგარეთ დადასტურებული სამედიცინო აუცილებლობის შემთხვევაში; ონკოლოგიური დაავადებების მქონე მოზრდილი მოსახლეობისათვის მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის კომპონენტის უზრუნველყოფა. ძვირადღირებული 145 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ტერორიზმის დაფინანსებისა და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო (FATF) სტანდარტებთან და ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან შემდგომი ჰარმონიზაციის მიზნით ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის და ტერორიზმის დაფინანსების ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება; პრევენციის სფეროში საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა მცირე და საშუალო საწარმოების მხარდაჭერა, ექსპორტ-იმპორტის ხელშეწყობა რეგიონულ და საერთაშორისო ბაზრებში მათი ინტეგრაციის მიზნით; სხვადასხვა ქვეყნების სავაჭრო-სამრეწველო პალატებთან და ბიზნეს-გაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა; ბიზნეს-ფორუმების, კონფერენციების, გამოფენებისა და ორმხრივი შეხვედრების ორგანიზება ქართული და უცხოური ბიზნეს-წრეების წარმომადგენლების მონაწილეობით და აგრეთვე, ქართული კომპანიების საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის ხელშეწყობა და როუდშოუების ორგანიზება; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნეს კავშირების დამყარების ხელშეწყობა, პარტნიორის მოძიება და პალატის ინტეგრაცია საერთაშორისო ბიზნეს გაერთიანებეში რეგიონულ/საერთაშორისო ფინანსურ, ადამიანურ და ბუნებრივ რესურსებზე ხელმისაწვდომობის კუთხით; ორმხრივი ეკონომიკური მთავრობათშორისი კომისიების მუშაობაში მონაწილეობა; საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და მიზნით საერთაშორისო პროექტებში მონაწილეობა; შრომის ბაზრის გაუმჯობესების მეწარმე სუბიექტების ინტერესების გათვალისწინებით, არსებული სერვისების გაუმჯობესება/ახალი სერვისების შემუშავება და პალატის ვებ-გვერდის მეშვეობით ელექტრონული სერვისების დანერგვა; მეწარმე სუბიექტების ბიზნეს-კატალოგის შექმნა; საქართველოს ბიზნეს-სუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით სამთავრობო კომისიების, ინვესტორთა საბჭოს, დავების საბჭოსა და სამინისტროებთან არსებული საკონსულტაციო საბჭოების საქმიანობაში მონაწილეობა; „ერთი ფანჯრის“ პრინციპზე დაფუძნებული DCFTA საინფორმაციო ცენტრების სრულფასოვანი 146 ამოქმედება, რომლის მიზანია საზოგადოების ცნობადობის გაზრდა DCFTA შეთანხმებით გათვალისწინებულ მთავარ საკითხებთან დაკავშირებით, ევროკავშირში საქართველოს ეკონომიკური ინტეგრაციისა და საქართველო-ევროკავშირს შორის ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების ხელშეწყობა და აგრეთვე, კერძო სექტორთან მჭიდრო თანამშრომლობა და საკანონმდებლო ცვლილებებთან ადაპტაციის ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონების ბიზნეს-კომპანიებთან შეხვედრების, ტრენინგების, სემინარების, ფორუმებისა და პრეზენტაციების გამართვა და ასევე, კონსულტაციების გაწევა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობისა და პრობლემატური საკითხების გაცნობის მიზნით; კომერციული და საინვესტიციო ხასიათის საერთაშორისო დავების განხილვის მიზნით საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; დუალური პროფესიული განათლების პროგრამების დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ; საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებებში; ღონისძიებათა გატარება, რომლებიც ხელს შეუწყობს საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლებას ქართული ხელოვნებისა და კულტურის მიმართ; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის თვალსაჩინო მოღვაწეთა დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; კულტურისა და ბიზნესის პარტნიორული ურთიერთობების გამყარება; კავშირების დამყარება ხელოვნების დარგის წარმომადგენლების ინსტიტუციონალურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნების კულტურის პალატებთან და შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. სსიპ - სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელების კანონიერების მონიტორინგი; გადაწყვეტილების მიღებისას მაქსიმალური საჯაროობის, ობიექტურობის, არადისკრიმინაციულობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა; 147 სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელებისას საჯაროობის, გამჭვირვალობის, სამართლიანობისა და არადისკრიმინაციულობის პრინციპების დაცვა, კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურების ზუსტად შესრულებისა და ანგარიშგების, სახელმწიფო შესყიდვების მონაწილეთა არადისკრიმინაციული გარემოს შესაძლებლობის უზრუნველყოფა ჯანსაღი კონკურენციის პირობებში; სახელმწიფო შესყიდვების ერთიანი ელექტრონული სისტემის გამართულად უზრუნველყოფა, განვითარება და მის მიმართ საზოგადოების ნდობის ამაღლება; ფუნქციონირების სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელი კანონმდებლობის სრულყოფა, საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტებთან, ევროდირექტივების მოთხოვნებთან და საუკეთესო პრაქტიკასთან მისი შესაბამისობის უზრუნველყოფა. სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - „საქპატენტი“ ფიზიკური და იურიდიული პირების სამართლებრივი დაცვა ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში (გამოგონება, სასარგებლო მოდელი, დიზაინი, მცენარეთა ახალი ჯიში, ცხოველთა ახალი ჯიში, სასაქონლო ნიშანი, ადგილწარმოშობის დასახელება, გეოგრაფიული აღნიშვნა, ინტეგრალური მიკროსქემის ტოპოლოგია, მეცნიერების, ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებები, საავტორო და მომიჯნავე უფლებები); ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებების სამართლებრივი უზრუნველყოფა; ქვეყანაში ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის სისტემის განვითარებისა და სრულყოფისათვის კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელება; ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში პოლიტიკის განსაზღვრა და მისი განხორციელება, პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი განხორციელების ორგანიზება, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებთან თანამშრომლობის პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და საერთაშორისო ვალდებულებათა შესრულების ორგანიზება; საზღვარგარეთის ქვეყნების შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე უფლების მოპოვების სამართლებრივი უზრუნველყოფის მიზნით ქვეყნის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და მხატვრულ-შემოქმედებითი პოტენციალის განვითარებისა და ჯანსაღი კონკურენტული გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ საზოგადოების ინფორმაციით უზრუნველყოფა და სხვადასხვა ღონისძიებების განხორციელება; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებზე განაცხადის კანონმდებლობით დადგენილი წესით ექსპერტიზა, შესაბამისი დოკუმენტების გაცემა და ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების რეესტრების წარმოება; 148 ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტებთან დაკავშირებით განმცხადებლებისა და მესამე პირების სააპელაციო საჩივრების განხილვა და გადაწყვეტილებების მიღება „საქპატენტთან“ არსებულ სააპელაციო პალატაში; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებულ საერთაშორისო შეთანხმებებსა და ხელშეკრულებებში საქართველოს მონაწილეობის შესახებ წინადადებების მომზადება; „საქპატენტის“ დებულებით გათვალისწინებული და კანონმდებლობიდან გამომდინარე ფუნქციების შესრულების მიზნით, ადგილობრივ და საერთაშორისო დონეზე პროექტებისა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების დაცვასთან დაკავშირებით მასალების გამოქვეყნება, მათ შორის საქართველოს სამრეწველო საკუთრების ოფიციალური ბიულეტენის გამოცემა; საერთაშორისო განაცხადებთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელება; ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული კანონპროექტებისა და სხვა ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საქართველოში მოქმედი საკანონმდებლო აქტებისა და საერთაშორისო შეთანხმებების კომენტარების მომზადება და გამოცემა; ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების მონაცემთა ავტომატიზებული ბაზების შექმნა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; პატენტრწმუნებულთა ატესტაცია, რეგისტრაცია, მათი რეესტრის შექმნა და წარმოება; საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა მფლობელების, მათი მემკვიდრეებისა და სხვა უფლებამონაცვლეების ქონებრივი უფლებების დაცვისათვის, კოლექტიურ საფუძველზე, მმართველი ორგანიზაციების (საზოგადოებების) საქმიანობის ხელშეწყობა; საავტორო და მომიჯნავე უფლებების სფეროს განვითარების ხელშეწყობა; ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების შესრულება, საინფორმაციო და შემეცნებითი ბროშურებისა და სხვა მასალების გამოქვეყნება და გავრცელება; საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ფუნქციების განხორციელება. 149 მხარჯავი დაწესებულებების მიერ განსახორციელებელი პროგრამები და მათი დაფინანსება ათასი ლარი დასახელება საქართველოს პარლამენტი და მასთან არსებული ორგანიზაციები საკანონმდებლო საქმიანობა საბიბლიოთეკო საქმიანობა ჰერალდიკური საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირება საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აპარატი სსიპ - საჯარო აუდიტის ინსტიტუტი საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია საარჩევნო გარემოს განვითარება საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო სექტორის დაფინანსება არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო საქართველოს უზენაესი სასამართლო საერთო სასამართლოები საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 64,736.0 67,485.0 76,369.0 79,699.0 54,696.0 57,431.0 66,302.0 69,617.0 9,590.0 9,590.0 9,590.0 9,590.0 450.0 464.0 477.0 492.0 9,800.0 9,800.0 9,800.0 9,800.0 750.0 750.0 750.0 750.0 15,800.0 15,800.0 15,800.0 15,800.0 16,370.8 16,906.0 17,446.0 18,001.0 15,830.8 16,306.0 16,795.0 17,299.0 540.0 600.0 651.0 702.0 27,487.1 71,441.0 72,721.0 31,309.0 11,998.9 14,000.0 14,500.0 16,000.0 1,179.5 1,450.0 1,500.0 1,600.0 14,308.7 14,308.8 14,308.8 13,709.0 - 41,682.2 42,412.2 - 4,150.0 4,150.0 4,150.0 4,150.0 9,000.0 9,500.0 10,000.0 10,500.0 73,230.0 73,230.0 73,230.0 73,230.0 71,580.0 71,580.0 71,580.0 71,580.0 1,650.0 1,650.0 1,650.0 1,650.0 3,750.0 4,000.0 4,250.0 4,500.0 870.0 870.0 870.0 870.0 625.0 625.0 625.0 625.0 150 დასახელება სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო სახელმწიფო ფინანსების მართვა შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა მიქცეული ქონების ეფექტური განკარგვა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 780.0 780.0 780.0 780.0 735.0 735.0 735.0 735.0 625.0 625.0 625.0 625.0 620.0 620.0 620.0 620.0 610.0 610.0 610.0 610.0 865.0 865.0 865.0 865.0 630.0 630.0 630.0 630.0 134,000.0 134,000.0 134,000.0 131,000.0 117,920.0 117,920.0 117,920.0 114,920.0 16,080.0 16,080.0 16,080.0 16,080.0 87,738.0 87,800.0 87,800.0 87,800.0 2,850.0 2,850.0 2,850.0 2,850.0 228,425.0 229,850.0 231,900.0 234,170.0 22,120.0 22,120.0 22,120.0 22,120.0 165,125.0 166,100.0 168,100.0 170,320.0 21,485.0 21,485.0 21,485.0 21,485.0 9,900.0 9,700.0 9,700.0 9,700.0 1,395.0 1,445.0 1,495.0 1,545.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 7,400.0 8,000.0 8,000.0 8,000.0 389,834.0 636,002.0 716,897.0 465,372.0 151 დასახელება ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება აკრედიტაციის პროცესის მართვა და განვითარება ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა სახელმწიფო ქონების მართვა მეწარმეობის განვითარება საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება ნავთობის და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება საქართველოს ეროვნული ინოვაციების ეკოსისტემის პროექტი (IBRD) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EU) სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება მოსახლეობის ელეტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა ბაქო - თბილისი - ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობისათვის მარაბდა - ახალქალაქი - კარწახის მონაკვეთზე კერძო საკუთრებაში არსებული მიწების გამოსყიდვა- კომპენსაცია ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები სასარგებლო წიაღის მართვა და კოორდინაცია სამოქალაქო ავიაციის სფეროს რეგულირება და მართვა საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება სახმელეთო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება შავ ზღვაში საქართველოს შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე (წყლებზე) უსაფრთხო ნაოსნობის უზრუნველყოფა 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 21,430.0 21,430.0 21,430.0 21,430.0 1,933.0 1,933.0 1,933.0 1,933.0 2,076.0 2,076.0 2,076.0 2,076.0 1,240.0 1,340.0 1,390.0 1,390.0 51,940.0 52,600.0 52,600.0 52,600.0 35,000.0 34,640.0 34,640.0 34,640.0 38,940.0 39,000.0 39,000.0 39,000.0 9,880.0 10,880.0 10,880.0 10,880.0 1,040.0 1,040.0 1,040.0 1,040.0 11,000.0 11,000.0 11,000.0 11,000.0 8,000.0 8,000.0 8,000.0 8,000.0 10,000.0 40,000.0 40,000.0 - 25,000.0 31,590.0 31,565.0 - 86,900.0 296,000.0 376,700.0 196,100.0 30,000.0 30,000.0 30,000.0 30,000.0 7,400.0 7,545.0 7,600.0 7,900.0 300.0 - - - 3,800.0 3,800.0 3,800.0 3,800.0 10,806.0 10,528.0 10,543.0 10,583.0 5,238.0 4,800.0 4,900.0 5,000.0 8,922.0 9,000.0 9,000.0 9,200.0 15,000.0 15,000.0 15,000.0 15,000.0 3,989.0 3,800.0 3,800.0 3,800.0 152 დასახელება საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენარეაბილიტაცია მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა იძულებით გადაადგილებული პირების მხარდაჭერა საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება ელექტრონული მმართველობის განვითარება დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა მიწის ბაზრის განვითარება (WB) ერთიანი სახელმწიფო საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა ნორმატიული აქტების სისტემატიზაცია და მთარგმნელობითი ცენტრის განვითარება სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა სსიპ - აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურებათა ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისათვის ხელმისაწვდომობა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 2,038,300.0 2,597,000.0 3,332,000.0 3,767,000.0 16,900.0 19,400.0 14,100.0 14,100.0 1,377,050.0 1,950,000.0 2,600,000.0 3,000,000.0 327,350.0 191,000.0 165,100.0 182,000.0 225,500.0 255,000.0 285,000.0 315,000.0 41,500.0 111,600.0 187,800.0 155,900.0 50,000.0 70,000.0 80,000.0 100,000.0 381,041.0 344,965.0 342,515.0 338,485.0 8,390.0 8,390.0 8,390.0 8,390.0 150,340.0 145,700.0 145,700.0 145,600.0 10,750.0 9,650.0 9,650.0 9,650.0 4,795.0 4,775.0 4,775.0 5,175.0 2,895.0 2,735.0 2,735.0 2,735.0 10,066.0 9,466.0 9,466.0 9,466.0 23,490.0 17,400.0 17,700.0 17,700.0 2,100.0 - - - 3,325.0 4,000.0 4,200.0 4,600.0 66,935.0 63,995.0 63,995.0 59,215.0 1,950.0 1,900.0 1,950.0 2,000.0 60,630.0 48,754.0 45,754.0 45,754.0 35,375.0 28,200.0 28,200.0 28,200.0 3,864,170.0 4,165,000.0 4,265,000.0 4,365,100.0 59,275.0 60,850.0 60,850.0 60,950.0 153 დასახელება მოსახლეობის სოციალური დაცვა მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო საგარეო პოლიტიკის განხორციელება მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო თავდაცვის მართვა პროფესიული სამხედრო განათლება ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები ინფრასტრუქტურის განვითარება საერთაშორისო სამშვიდობო მისიები სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება თავდაცვის შესაძლებლობების შენარჩუნება/განვითარება ლოგისტიკური უზრუნველყოფა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება სახელმწიფო საზღვრის დაცვა ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), დიპლომატიური წარმომადგენლობების, ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიეროკვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 2,684,190.0 3,013,000.0 3,078,000.0 3,144,000.0 1,048,565.0 1,011,000.0 1,046,000.0 1,080,000.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 4,290.0 4,300.0 4,300.0 4,300.0 47,850.0 55,850.0 55,850.0 55,850.0 127,510.0 127,530.0 127,540.0 127,560.0 126,100.0 126,120.0 126,130.0 126,150.0 555.0 555.0 555.0 555.0 855.0 855.0 855.0 855.0 806,100.0 887,200.0 974,600.0 1,070,000.0 314,750.0 310,000.0 320,000.0 330,000.0 44,695.0 46,377.0 50,376.0 55,376.0 61,250.0 64,225.0 69,276.0 77,276.0 9,540.0 9,540.0 9,540.0 9,540.0 20,325.0 30,780.0 40,235.0 46,110.0 44,305.0 44,305.0 44,305.0 44,305.0 36,500.0 38,335.0 45,500.0 53,425.0 125,000.0 163,100.0 194,500.0 223,300.0 149,735.0 180,538.0 200,868.0 230,668.0 840,822.0 835,933.0 836,038.0 833,188.0 527,540.0 527,540.0 527,540.0 527,540.0 94,900.0 94,900.0 94,900.0 94,900.0 134,410.0 134,410.0 134,410.0 134,410.0 7,159.0 6,900.0 6,900.0 6,900.0 154 დასახელება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა სსიპ - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მომსახურების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა და ყველა დაინტერესებული პირისთვის ხელმისაწვდომობა საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტური სისტემის ფუნქციონირება საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება ერთიანი აგროპროექტი სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის ღონისძიებები სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია და აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა ეროვნული საშენი მეურნეობის სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა გარემოსდაცვითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისა და გარემოსდაცვითი განათლების ხელშეწყობის პროგრამა ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა გარემოს დაცვის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და პრევენცია საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა სკოლამდელი და ზოგადი განათლება პროფესიული განათლება უმაღლესი განათლება მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 4,170.0 4,170.0 4,170.0 4,170.0 60,451.0 56,921.0 57,026.0 54,176.0 12,192.0 11,092.0 11,092.0 11,092.0 352,158.0 394,748.6 401,936.1 378,755.8 17,890.0 17,395.0 17,495.0 16,595.0 66,695.0 66,972.0 67,611.0 68,600.0 12,100.0 14,125.0 14,430.0 14,245.0 4,895.0 6,150.0 6,150.0 6,150.0 89,700.0 84,100.0 88,500.0 77,500.0 4,500.0 6,800.0 5,500.0 19,200.0 76,700.0 122,716.6 121,614.1 87,054.0 11,300.0 12,240.0 11,525.0 15,625.0 19,835.0 14,372.0 15,267.0 16,022.0 34,738.0 36,375.0 39,900.0 43,300.0 1,570.0 1,570.0 1,570.0 1,570.0 1,815.0 1,683.0 1,724.0 2,550.0 920.0 1,150.0 1,150.0 1,150.0 9,500.0 9,100.0 9,500.0 9,194.8 1,844,511.0 1,971,995.0 2,021,083.0 2,084,687.0 38,295.0 43,065.0 43,240.0 43,222.0 742,521.0 822,576.0 852,490.0 894,082.0 68,038.0 68,631.0 69,205.0 77,925.0 481,860.0 481,866.0 491,166.0 499,066.0 67,319.0 71,600.0 73,680.0 73,930.0 155 დასახელება ინკლუზიური განათლება ინფრასტრუქტურის განვითარება ახალგაზრდობის სფეროში სახელმწიფო ხელშეწყობის ღონისძიებები სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა კულტურის განვითარების ხელშეწყობა კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია კულტურისა და სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვისა და ხელშეწყობის ღონისძიებები ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს - მეორე პროექტი საქართველოს პროკურატურა საქართველოს დაზვერვის სამსახური სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური ა(ა)იპ - საქართველოს სოლიდარობის ფონდი საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა სსიპ სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტო საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი სსიპ – კონკურენციის სააგენტო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია საქართველოს საპატრიარქო სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 17,710.0 18,375.0 18,375.0 18,375.0 138,714.0 219,791.0 226,791.0 231,791.0 5,707.0 6,785.0 6,830.0 6,880.0 7,186.0 7,200.0 7,200.0 7,290.0 73,710.0 74,000.0 74,000.0 74,000.0 28,256.0 28,256.0 28,256.0 28,256.0 109,280.0 109,280.0 109,280.0 109,300.0 20,570.0 20,570.0 20,570.0 20,570.0 45,345.0 - - - 36,000.0 36,000.0 36,000.0 36,000.0 13,500.0 15,000.0 16,500.0 18,000.0 1,600.0 1,600.0 1,600.0 1,600.0 6,400.0 6,500.0 6,500.0 6,800.0 6,700.0 6,700.0 6,700.0 6,700.0 2,150.0 2,150.0 2,150.0 2,150.0 260.0 260.0 260.0 260.0 56,600.0 56,650.0 56,700.0 56,700.0 48,000.0 48,000.0 48,000.0 48,000.0 7,500.0 7,500.0 7,500.0 7,500.0 1,100.0 1,150.0 1,200.0 1,200.0 6,400.0 6,400.0 6,750.0 7,100.0 61,200.0 67,134.0 69,866.0 78,557.0 2,200.0 2,500.0 2,500.0 2,500.0 2,460.0 2,460.0 2,460.0 2,460.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 25,000.0 14,738.0 14,738.0 14,738.0 14,738.0 156 დასახელება ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა სვიმონ კანანელის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი ა(ა)იპ – ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის საგანმანათლებლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს ჯავახეთის ქ. ნინოწმინდის წმიდა ნინოს ობოლ, უპატრონო და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონატი საქართველოს საპატრიარქოს ბათუმის წმინდა მოწამე ეკატერინეს სახელობის სათნოების სავანისათვის გადასაცემი გრანტი ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი წმინდა გიორგი მთაწმინდელის მონასტერთან არსებული სარეაბილიტაციო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი საქართველოს საპატრიარქოს ა(ა)იპ – ტბელ აბუსერისძის სახელობის უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ა(ა)იპ – სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციის და ადაპტაციის ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიის სუბსიდირების ღონისძიებები ა(ა)იპ – ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის სასწავლო ცენტრისთვის გადასაცემი გრანტი ა(ა)იპ ფოთის საგანმანათლებლო და კულტურულგამაჯანსაღებელი ცენტრი სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი კერძო და საჯარო თანამშრომლობის ორგანო სსიპ - საპენსიო სააგენტო სსიპ - საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 645.0 645.0 645.0 645.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 685.0 685.0 685.0 685.0 261.0 261.0 261.0 261.0 870.0 870.0 870.0 870.0 230.0 230.0 230.0 230.0 1,945.0 1,945.0 1,945.0 1,945.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 100.0 100.0 100.0 100.0 800.0 800.0 800.0 800.0 500.0 500.0 500.0 500.0 653.0 653.0 653.0 653.0 22,205.0 22,200.0 22,200.0 22,200.0 9,750.0 9,750.0 9,750.0 9,750.0 5,750.0 5,750.0 5,750.0 5,750.0 4,000.0 4,000.0 4,000.0 4,000.0 4,472.0 4,440.0 4,440.0 4,440.0 1,270.0 1,270.0 1,270.0 1,270.0 5,330.0 5,330.0 5,330.0 5,330.0 2,000.0 2,100.0 2,200.0 2,200.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 500.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 3,800.0 5,300.0 5,300.0 5,300.0 157 დასახელება სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - "საქპატენტი" სსიპ - საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი - "საქპატენტი" ა(ა)იპ - ორიჯინ-საქართველო სსიპ - სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო 2019 წლის პროგნოზი 2020 წლის პროგნოზი 2021 წლის პროგნოზი 2022 წლის პროგნოზი 9,894.0 9,894.0 9,894.0 11,894.0 9,694.0 9,694.0 9,694.0 11,694.0 200.0 200.0 200.0 200.0 8,500.0 8,500.0 8,500.0 8,500.0 158