მომხმარებლის უფლებები
საგარანტიო შეკეთება გაჭიანურდა ან მეორდება
რა უფლებები გაქვთ, თუ საგარანტიო შეკეთება გაიწელა ან ნივთი ისევ და ისევ ფუჭდება: გონივრული ვადა, გადასვლა ფასის შემცირებაზე ან ხელშეკრულებაზე უარზე, პრეტენზია და მიმართვა სააგენტოსა თუ სასამართლოში.
რა უნდა გააკეთოთ
კვალიფიკაცია: მომხმარებელი, ნაკლი ვადის ფარგლებში (უფლებები — თუ ნაკლი აღმოჩენილია გადაცემიდან 2 წლის განმავლობაში („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-20 მუხლი)), გამყიდველმა ნივთი უკვე მიიღო შესაკეთებლად — საკითხი ის კი არ არის, საგარანტიო შემთხვევაა თუ არა, არამედ ამოწურულია თუ არა პირველი რიგის უფლებები: შეკეთება და ჩანაცვლება — პირველი რიგის უფლებებია („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი).
ვადა: შეკეთება/ჩანაცვლება — გონივრულ ვადაში, მნიშვნელოვანი შეუფერებლობის გარეშე (საქონლის ბუნებისა და შეძენის მიზნის გათვალისწინებით); დღეების რაოდენობას კანონი არ ასახელებს („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი). გაზომეთ ჩაბარებისა და გაცემის აქტების თარიღებით და იმით, რამდენად გესაჭიროებათ ნივთი ყოველდღიურად.
გადასვლა თანხაზე/ფასდაკლებაზე: ფასდაკლება/უარი — თუ გონივრულ ვადაში არ შეკეთდა/არ ჩანაცვლდა და ინტერესი დაკარგულია („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); განმეორებითი გაფუჭება — ფასდაკლება/უარი, თუ შეკეთება/ჩანაცვლება მნიშვნელოვან შეუფერებლობას გამოიწვევს („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); ფასდაკლება/ხელშეკრულებაზე უარი — თუ შეკეთება/ჩანაცვლება შეუძლებელია („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი). მაგრამ უმნიშვნელო ნაკლის შემთხვევაში ხელშეკრულებაზე უარი გამორიცხულია („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი). „გარანტიით მხოლოდ შეკეთებაა“ — გარანტიის პირობა, რომელიც კანონიერ უფლებებს ზღუდავს, ბათილია („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლი).
პრეტენზია: ხელშეკრულებაზე უარი და ფასის დაბრუნება (ან ფასდაკლება) ან ბოლო ვადა — ხელშეკრულებაზე უარი მყიდველის მიერ დანიშნული დამატებითი ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი); დამატებითი ვადა საჭირო არ არის, თუ აშკარად უსარგებლოა (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი). შედეგი: უარის თქმისას მხარეები აბრუნებენ მიღებულს (სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი); ხელშეკრულებიდან გასვლისას — ზიანის ანაზღაურებაც („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); შეკეთების ყველა ხარჯი (მიტანა, სამუშაო, მასალები) — გამყიდველზე („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი).
წესი: გამყიდველი → საჩივარი კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოში; სასამართლო არ გამოირიცხება („მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის 28-ე მუხლი) → სარჩელი (სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობა — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი)).
სად მივმართოთ: გამყიდველი → სააგენტო (კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო) → რაიონული (საქალაქო) სასამართლო.
მტკიცებულებები: ჩეკი, საგარანტიო ტალონი, ჩაბარების/გაცემის აქტები ᲧᲕᲔᲚᲐ შეკეთებაზე, მიმოწერა თარიღებით, პრეტენზია ჩაბარების აღნიშვნით.
ხაფანგები: რუსეთის შეკეთების ფიქსირებული ვადისა და ყოველდღიური ჯარიმის გადმოტანა — საქართველოში ვადა „გონივრულია“, კანონისმიერი ჯარიმა არ არსებობს; განმეორებით შეკეთებაზე ჩაბარება თარიღიანი და დეფექტის აღწერის მქონე აქტის გარეშე; იმის მოლოდინი, რომ სააგენტო ინდივიდუალურ დავაში თანხას დაგიბრუნებთ — ეს სასამართლოს საქმეა.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- კანონი შეკეთების ფიქსირებულ ვადას არ ასახელებს — მხოლოდ გონივრულ ვადას მნიშვნელოვანი შეუფერებლობის გარეშე
- გაწელილი/უშედეგო შეკეთებისას შეიძლება გადახვიდეთ ფასის შემცირებაზე ან ხელშეკრულებაზე უარზე თანხის დაბრუნებით
- განმეორებითი გაფუჭება — მნიშვნელოვანი შეუფერებლობის არგუმენტია; უმნიშვნელო ნაკლი ხელშეკრულებაზე უარის საფუძველს არ იძლევა
- წერილობითი პრეტენზია კონკრეტული ვადით; შემდეგ სააგენტო და/ან სასამართლო
მოქმედი ნორმები
Law of Georgia On the Protection of Consumer Rights
- მუხლი 17. მომხმარებლის უფლებები1. თუ საქონელი ნაკლის მქონე აღმოჩნდა, მომხმარებელს უფლება აქვს, მოვაჭრეს მოსთხოვოს ნაკლის აღმოფხვრა (საქონლის უსასყიდლოდ შეკეთება ან შეცვლა, ფასის შემცირება) ან გავიდეს ხელშეკრულე
- მუხლი 20. მტკიცების ტვირთი და ვადები ხელშეკრულებასთან შეუსაბამობისას1. თუ მომხმარებელმა საქონლის ნაკლი საქონლის მფლობელობაში მიღებიდან 6 თვის განმავლობაში აღმოაჩინა, საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე იგულისხმება, რო
- მუხლი 19. კომერციული გარანტია1. მოვაჭრე ვალდებულია დაიცვას თავის მიერ გაცემული კომერციული გარანტია, მათ შორის, შესაბამისი საქონლის ან მომსახურების რეკლამაში მოცემული პირობები
- მუხლი 28. მომხმარებლის უფლებების დაცვის მექანიზმები
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი
- მუხლი 129. სახელშეკრულებო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა
- მუხლი 405. დამატებითი ვადის დაწესება ვალდებულების დარღვევისას
- მუხლი 352. ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შედეგები
- მუხლი 487. უნაკლო ნივთის გადაცემის მოვალეობა
- მუხლი 488. ნივთობრივად უნაკლო ნივთი
- მუხლი 489. უფლებრივად უნაკლო ნივთი
- მუხლი 533. უნაკლო ნივთის გადაცემის მოვალეობა
- მუხლი 534. უფლებრივად უნაკლო ნივთი
- მუხლი 490. გამყიდველის მოვალეობანი ნაკლის მქონე ნივთის გაყიდვისას
- მუხლი 491. მყიდველის მიერ ხელშეკრულების მოშლის უფლება
- მუხლი 492. ფასის შემცირების მოთხოვნა
- მუხლი 106. ნების გამოვლენის ნაკლი წარმომადგენლობისას
- მუხლი 113. წარმომადგენლის ვალდებულება წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ნაკლის არსებობისას