გადაწყვეტილება
გამოყენებული ნორმები
გადაწყვეტილების ტექსტი
050210118002606631
საქმე №2/947-18წ.
გადაწყვეტილება
საქართველოს სახელით
05.11.2018 წელი ქ.ოზურგეთი
ოზურგეთის რაიონული სასამართლო
მოსამართლე ნანა ჯოხაძე
სხდომის მდივანი ლია დარჩია
მოსარჩე-–ე: სს ,,კრ----------ი“;
წარმომადგენე-–ი: ლა–---------------ე;
მოპასუხეები: გრ----ლ გა------ა; თე---რ კა-----ე; ლე-–ა ბი–--ე; იზ----–--ე;
დავის საგანი: თანხის დაკისრება;
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩე-–ო მოთხოვნა:
1.1. გრ----ლ გა------ას, თე---რ კა-----ეს, ლე-–ა ბი–--ეს და იზ----–--ეს სს `კრ----------ის~ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 1655.57 აშშ დოლარის (ძირი თანხა - 1,263.35 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სარგებე-–ი –177.45 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სადაზღვეო პრემია – 47.73 აშშ დოლარი, დარიცხული ჯარიმა პირვე-– ვადაგადაცილებულ დღეზე (5%-ის ოდენობით) შეადგენს 29.68 აშშ დოლარს, ხოლო ყოვე-–ვადაგადაცილებულ დღეზე (მაქსიმუმ 150 დღეზე, სესხის ხე-–შეკრულების 3.9. პუნქტის შესაბამისად) -0.27% ოდენობით -137.36 აშშ დოლარი) გადახდა.
2. მოპასუხეების პოზიცია:
2.1. მოპასუხეებმა გრ----ლ გა------ამ, თე---რ კა-----ემ, ლე-–ა ბი–--ემ და იზ----–--ემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩე-–ი ცნეს ნაწილობრივ, ძირი თანხის 1,263.35 აშშ დოლარისა და სარგებე-–ი 177.45 აშშ დოლარის ნაწილში.
3. ფაქტობრივი გარემოებები
3.1. უდავო ფაქტობრივი გარემოებები
3.1.1. საქმისათვის მნიშვნე-–ობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები მხარეთა მიერ სადავოდაა გამხდარი.
3.2. დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები
3.2.1. 2015 წლის 24 დეკემბერს სს ,,მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედოს" და გრ----ლ გა------ას შორის დაიდო №20151224GGABE სესხის ხე-–შეკრულება. მსესხებლის მიერ თანხის გადახდა უნდა მომხდარიყო გრაფიკით გათვალისწინებულ დღეს. სესხის თანხის ოდენობა სარგებე-–თან და მსესხებლის სიცოცხლის დაზღვევის სადაზღვეო პრემიასთან ერთად განისაზღვრა საერთო ჯამში 5,392.04 აშშ დოლარის ოდენობით, მსესხებე-–მა სალაროში აიღო 1948.99 აშშ დოლარი, ხოლო დანარჩენი თანხა კერძოდ 1451.01 აშშ დოლარით გადაიფარა სესხი, კერძოდ: 1,293.80 აშშ დოლარით გადაიფარა სესხის ძირითადი თანხა, 22.93 აშშ დოლარით სესხზე დარიცხული პროცენტი, 25.88 აშშ დოლარით წინასწარი დაფარვის საკომისიო, 3.47 აშშ დოლარით სადაზღვეო პრემია, 2.93 აშშ დოლარით სმს პაკეტების საკომისიო, ხოლო 102 აშშ დოლარი მომსახურების თანხა, რამაც ჯამში შეადგინა 3,400.00 აშშ დოლარი, აღნიშნულ თანხას დაემატა, მომსახურების საკომისიოს, სადაზღვეო პრემიის და ყოვე-–წლიური საკომისიოს თანხა.
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- 2015 წლის 24 დეკემბრის სესხის ხე-–შეკრულება (იხ. ს.ფ 20-21).
- სესხის გადახდის გრაფიკი, გასავლის ორდერი, ვაუჩერი (იხ. ს.ფ 22-24).
3.2.2. 2015 წლის 24 დეკემბერს თავდებობის ხე-–შეკრულება გაფორმდა, თე---რ კა-----ესთან, 2015 წლის 22 დეკემბერს იზ----–--ესთან და ლე-–ა ბი–--ესთან, რის საფუძვე-–ზეც მათ იკისრეს პასუხისმგებლობა, კერძოდ, სოლიდარულად აგონ პასუხი გამსესხებლის წინაშე ძირითადი მოვალის გრ----ლ გა------ას მიერ 2016 წლის 24 დეკემბრის სესხის ხე-–შეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებზე (სესხის ძირითადი თანხის, პროცენტების, სადაზღვევო პრემიის და დარიცხული ჯარიმების).
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- 2015 წლის 22 და 24 დეკემბრის თავდებობის ხე-–შეკრულებები (იხ. ს.ფ 25-30).
3.1.3. სესხის ხე-–შეკრულებითა და გადახდის გრაფიკის შესაბამისად სესხის მოქმედების ვადა შეადგენდა 36 თვეს 2019 წლის 01 იანვრის ჩათვლით, მსესხებე-–ს, თანხის გადახდა უნდა ეწარმოებინა სესხის გადახდის გრაფიკის გათვალისწინებით, 01 რიცხვში 148.97 აშშ დოლარის ოდენობით.
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- - 2015 წლის 24 დეკემბრის სესხის ხე-–შეკრულება, სესხის გადახდის გრაფიკი (იხ. ს.ფ 20-22).
3.1.4. 2018 წლის 08 აგვისტოს მდგომარეობით სოლიდარულ მოვალეებს გრ----ლ გა------ას, თე---რ კა-----ეს, ლე-–ა ბი–--ეს და იზ----–--ეს სს „კრ----------ის“ წინაშე დავალიანება შეადგენს 1655.57 აშშ დოლარს (ძირი თანხა - 1,263.35 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სარგებე-–ი –177.45 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სადაზღვეო პრემია – 47.73 აშშ დოლარი, დარიცხული ჯარიმა პირვე-– ვადაგადაცილებულ დღეზე (5%-ის ოდენობით) შეადგენს 29.68 აშშ დოლარს, ხოლო ყოვე-–ვადაგადაცილებულ დღეზე (მაქსიმუმ 150 დღეზე, სესხის ხე-–შეკრულების 3.9. პუნქტის შესაბამისად) -0.27% ოდენობით -137.36 აშშ დოლარი).
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- ცნობა დავალიანების შესახებ (იხ. ს/ფ 50).
3.1.5. სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედომ“, სოლიდარულ მოვალეებს გაუგზავნა შეტყობინებები, რომლითაც მათ ეცნობათ, რომ სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედოს’’ მიმართ ერიცხებათ დავალიანება და მიეცათ წინადადება ნებაყოფლობით შეესრულებინათ ნაკისრი ვალდებულებები.
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- გაფრთხილების წერილები და ჩაბარების დასტურები (იხ. ს.ფ 31-43).
3.1.6. 2016 წლის 09 სექტემბერს შპს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედომ“ შეიცვალა სამართლებრივი ფორმა და ის სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა, როგორც სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედო“, ხოლო 2017 წლის 17 მარტს სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია კრედომ’’ შეიცვალა სახე-–ი და დარეგისტრირდა როგორც სს „კრ----------ი“.
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან (იხ. ს.ფ 51-52).
3.1.7. სს „კრ----------ის“ მიერ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში შეტანილ იქნა განცხადება გამარტივებული წარმოების განხორციე-–ების მიზნით, მოპასუხეების მიერ მოხდა, პროტესტის წარდგენა.
სასამართლო ეყრდნობა შემდეგ მტკიცებულებას:
- გამარტივებული საქმის წარმოების განცხადების მიღების ბარათი. მოპასუხეების მიერ წარდგენილი განცხადება (იხ. ს.ფ 46-47).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
4. შემაჯამებე-–ი სასამართლო დასკვნა:
საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა მოსმენის, ასევე სარჩე-–ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებისა და საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა სამართლებრივი შეფასების შედეგად სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სარჩე-–ი უნდა დაკმაყოფილდეს.
5. კანონები, რომლებითაც სასამართლომ იხე-–მძღვანე-–ა
- საქართვე-–ოს კონსტიტუციის 42-ე, 85-ე მუხლები.
- ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის პირვე-–ი პუნქტი;
- საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 319-ე, 867-868-ე, 891-892-ე, 327-ე, 463-464-ე, 895-ე, 898-ე, 417-ე, 418-ე, 361-ე, 873-ე მუხლები.
6. სამართლებრივი შეფასება
6.1. სასამართლო განმარტავს, რომ საქართვე-–ოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილით თანახმად, ყოვე-– ადამიანს უფლება აქვს თავის უფლებათა და თავისუფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს.
უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესაძლებლობა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ფუნდამენტურ პრინციპს წარმოადგენს. საქართვე-–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირვე-–ი ნაწილი, რომლის თანახმადაც, ყოვე-–ი პირისათვის უზრუნვე-–ყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. აღნიშნული გულისხმობს პირის უფლებას, დაიცვას თავისი კანონიერი ინტერესები სასამართლოს მეშვეობით. ამასთან, მნიშვნე-–ოვანია, რომ მხარემ მართლზომიერად გამოიყენოს აღნიშნული უფლება, იდავოს ისეთ საკითხებზე, რომე-–თა გადაწყვეტაც უზრუნვე-–ყოფს მისი დარღვეული უფლების აღდგენას. უფლების რეალიზებისას სასამართლო თანაბრად იცვას ორივე მოდავე მხარის კანონიერ ინტერესებს.
ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის პირვე-–ი პუნქტის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ყვე-–ას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძვე-–ზე შექმნილი დამოუკიდებე-–ი და მიუკერძოებე-–ი სასამართლოს მიერ. აღნიშნული საერთაშორისო აქტით განმტკიცებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.
სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასამართლოს ხე-–მისაწვდომობის უფლების რეალიზაცია დისპოზიციურობის პრინციპის გამოვლინებაა, რაც მხარეებს ანიჭებს უფლებას თავისუფლად განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, სარჩე-–ის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს... (სსს კოდექსის მე-3 მუხლი). გარდა ამისა, სარჩე-–ის უფლებაში გაერთიანებულია ორი უფლება: 1. სარჩე-–ისა აღძვრის უფლება და 2. სარჩე-–ის დაკმაყოფილების უფლება. სარჩე-–ში სასარჩე-–ო მოთხოვნა უნდა იყოს დასაბუთებული, როგორც მატერიალურ-სამართლებრივი, ისე საპროცესო-სამართლებრივი ნორმების შესაბამისად, რაც წარმოადგენს სარჩე-–ის დაკმაყოფილების წინაპირობას. სარჩე-–ის დასაბუთება, მისი, დაკმაყოფილება, ნაწილობრივ დაკმაყოფილება ან არ დაკმაყოფილება უშუალოდ დაკავშირებულია სამართალწარმოების ისეთ ფუნდამენტურ პრინციპთან, როგორცაა შეჯიბრობითობა და თანასწორობა, რაც განმტკიცებულია საქართვე-–ოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის მე-3 პუნქტით, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება ხორციე-–დება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძვე-–ზე.
6.2. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის დანაწესით, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება.
სასამართლო განმარტავს, რომ მოთხოვნის უფლების არსებობისათვის საჭიროა მოთხოვნის უფლების მქონე მხარე ვალდებულებით ურთიერთიერთობაში იყოს მოპასუხესთან. ანუ მათ შორის უნდა არსებობდეს სახე-–შეკრულებო ურთიერთობა, ან მისი მოთხოვნა უნდა გამომდინარეობდეს დე-–იქტური ვალდებულებიდან ან უსაფუძვლო გამდიდრების ან კიდე კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. ხე-–შეკრულება ვალდებულების წარმოშობის ერთერთი საფუძვე-–ია. იგი ორი ან მეტი პირის ნების გამოვლენაა მიმართული სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ.
6.3. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხე-–შეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხე-–შეკრულებათა შინაარსი. იმავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებე-–ია მონაწილეთა შორის ხე-–შეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დე-–იქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.
დადგენილია და დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის წარმოებს საბანკო საკრედიტო ურთიერთობიდან წარმოშობილი კერძო ხასიათის სამართლებრივი დავა. ორივე მხარემ გამოავლინა ხე-–შეკრულების დადების ნამდვილი ნება, რაც გახდა ხე-–შეკრულების დადების საფუძვე-–ი. სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეები სარგებლობენ ხე-–შეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით და მათ უფლება აქვთ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხე-–შეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხე-–შეკრულებათა შინაარსი. მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ საკითხზე შეთანხმდნენ. მთავარია მათი შეთანხმება არ ეწინააღმდეგებოდეს კანონს, აკმაყოფილებდეს მორალის ფარგლებს და არ არღვევდეს საჯარო წესრიგს.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსი აღიარებს და ეფუძნება „pacta sunt servanda-ს“ (ხე-–შეკრულება უნდა შესრულდეს) პრინციპს, რომლის თანახმად ხე-–შეკრულების მხარემ, რომე-–მაც იკისრა ვალდებულება, უნდა შეასრულოს ხე-–შეკრულებით მისივე ნებით შეთანხმებული უფლება-მოვალეობები.
შესრულების ვალდებულება პირვე-– რიგში ხე-–შეკრულებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომას გულისხმობს. ამავდროულად, პირვე-–ადი ვალდებულების შეუსრულებლობისას წარმოიშობა ნაწარმოები შესრულების (ზიანის ანაზღაურება, პირგასამტეხლო) ვალდებულება.
საერთო წესის მიხედვით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს, რადაც არ უნდა დაუჯდეს ეს ვალდებულ პირს. თუ მოვალეს ვალდებულების შესრულება გაურთულდა ან მან დაკარგა ხე-–შეკრულების შესრულების ინტერესი, ეს მას არ ათავისუფლებს ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მოვალეობისაგან. მან თავად იკისრა ვალდებულების შესრულება და თავადვე უნდა ატაროს მისი შეუსრულებლობის რისკი (იხ. საქართვე-–ოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება №ას-888-834-2012).
6.4. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 867-ე მუხლის თანახმად, საბანკო კრედიტის ხე-–შეკრულებით კრედიტის გამცემი აძლევს ან მოვალეა მისცეს მსესხებე-–ს სასყიდლიანი კრედიტი სესხის ფორმით. იმავე კოდექსის 868-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის თანახმად, მხარეთა შეთანხმებით კრედიტორისათვის შეიძლება განისაზღვროს მყარი ან ცვალებადი საპროცენტო განაკვეთი. ხოლო იმავე კოდექსის 623-ე მუხლის თანახმად, სესხის ხე-–შეკრულებით გამსესხებე-–ი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებე-–ს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებე-–ი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი.
დადგენილია, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული საკრედიტო ხე-–შეკრულების საფუძვე-–ზე, მოსარჩე-–ემ მოპასუხე გრ----ლ გა------აზე გასცა კრედიტი, შესაბამისი საპროცენტო განაკვეთით.
დადგენილია, რომ მოპასუხემ დაარღვია საკრედიტო ხე-–შეკრულებებით განსაზღვრული ვალდებულებები, რის გამოც მოსარჩე-–ის წინაშე წარმოეშვა დავალიანება, რომლის ანაზღაურება მოსარჩე-–ე სს ,,კრ----------ის’’ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოპასუხე გრ----ლ გა------ას.
6.5. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის თანახმად, თუ ხე-–შეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხე-–შეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხე-–შეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხე-–შეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ.
განსახილვე-– შემთხვევაში, კრედიტის დაბრუნება გათვალისწინებული იყო ნაწილ-ნაწილ (გრაფიკით), რომლის დაფარვის ვადა მსესხებლის მიერ დაირღვა და გაფრთხილების მიუხედავად, გადახდა არ მომხდარა, რის გამოც მოსარჩე-–ე უფლებამოსილია, შეწყვიტოს ხე-–შეკრულება და მოითხოვოს დავალიანების სრულად დაფარვა.
ამავე კოდექსის მე-400 მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადა გადაცილებულად ითვლება, თუ შესრულებისათვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდა. ვალდებულების შესრულების ცნება გულისხმობს არა მხოლოდ შესრულებისაკენ მიმართულ მოქმედებას, არამედ შესრულების შედეგს. ქმედება შესრულებულად რომ ჩაითვალოს აუცილებე-–ია მოვალემ შესრულება ზუსტად ისე განახორციე-–ოს, როგორც ამაზე მხარეები იყვნენ შეთანხმებულნი. ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში წარმოიშობა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, ასევე მხარეთა შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის შესაბამისად, მოვალე, რომე-–იც ფულადი თანხის გადახდის ვადას გადააცილებს, ვალდებულია გადაცილებულ დროისათვის გადაიხადოს მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პროცენტი.
მხარეები სადავოდ არ ხდიან და სასამართლოსაც დადგენილად მიაჩნია ის გარემოება, რომ სს ,,კრ----------ის” მიერ სრულად იქნა შესრულებული საკრედიტო ხე-–შეკრულებით მის მიერ ნაკისრი ვალდებულება და გრ----ლ გა------აზე გაიცა კრედიტი. მოვალეთა მხრიდან კი კრედიტორის წინაშე ვალდებულებები შესრულებული არ არის სრულად. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით სასამართლო თვლის, რომ სასარჩე-–ო მოთხოვნა, უნდა დაკმაყოფილდეს.
რაც შეეხება სადაზღვევო პრემიის გადახდას, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დასტურდება, რომ მხარეთა შორის 2015 წლის 24 დეკემბერს სს `კრ----------სა~ და გრ----ლ გა------ას დადებული №20151224GGABE ხე-–შეკრულების დამატებით პირობად განისაზღვრა მსესხებლის სიცოცხლისა დაზღვევა ხე-–შეკრულების მოქმედების ვადით. კერძოდ, სესხის ხე-–შეკრულების 5.3 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მსესხებე-–ს სიცოცხლის დაზღვევის საფასურიც უნდა გადაეხადა. ხე-–შეკრულების დანართი გრაფიკში კი ასახულია დაზღვევის საფასური და მისი ოდენობა 4.82 აშშ დოლარს შეადგენს. შესაბამისად, მოსარჩე-–ის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.
6.6. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 891-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის თანახმად, თავდებობის ხე-–შეკრულებით თავდები კისრულობს ვალდებულებას, თავდებად დაუდგეს კრედიტორის წინაშე მესამე პირს ამ უკანასკნე-–ის ვალდებულების შესასრულებლად. ამავე კოდექსის 892-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილით, თავდებობის ნამდვილობისათვის საჭიროა თავდების წერილობითი განცხადება და თვით თავდებობის დოკუმენტში (ხე-–შეკრულებაში) თავდების პასუხისმგებლობის რაოდენობრივად განსაზღვრული მაქსიმალური თანხის მითითება.
დადგენილია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული ფორმა და მოთხოვნები დაცულია და თავდებობის ხე-–შეკრულებებში გარკვევითაა აღნიშნული თავდებობის პასუხიმგებლობის მოცულობა. თავდებობის შესახებ ხე-–შეკრულებაში დეტალურად არის მითითებული თავდებობის ყვე-–ა არსებითი პირობა (სკ-ის 327-ე მუხლი), რის გამოც თავდებობა ნამდვილია და მხარეების მიერ ის სადავოც არ გამხდარა. დადგენილია, რომ მოპასუხეებმა თე---რ კა-----ემ, ლე-–ა ბი–--ემ და იზ----–--ემ მოსარჩე-–ის წინაშე წერილობით იკისრეს პასუხისმგებლობა გრ----ლ გა------ას მიერ ბანკის მიმართ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე.
6.7. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 463-464-ე მუხლების შესაბამისად, თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს. სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხე-–შეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 895-ე მუხლის თანახმად, თუ თავდები კისრულობს პასუხისმგებლობას სოლიდარულად ან სხვა თანაბარმნიშვნე-–ოვანი სახით, მას შეიძლება წაეყენოს მოთხოვნა იძულებითი აღსრულების მცდე-–ობის გარეშეც, თუ ძირითადმა მოვალემ გადააცილა გადახდის ვადას და უშედეგოდ იქნა გაფრთხილებული, ანდა მისი გადახდისუუნარობა აშკარაა.
თავდებობა არის ვალდებულების შესრულების უზრუნვე-–ყოფის საშუალება. თავდები ის პირია, რომე-–იც სხვა პირის კრედიტორის წინაშე კისრულობს პასუხისმგებლობას მოვალესთან ერთად შეასრულოს ის ვალდებულება, რომლის მოთხოვნის უფლებაც კრედიტორს გააჩნია.
მოცე---ლ შემთხვევაში, გრ----ლ გა------ასთან ერთად თე---რ კა-----ის, ლე-–ა ბი–--ის და იზ----–--ის სოლიდარული ვალდებულება ბანკის წინაშე წარმოშობილია ბანკთან დადებული თავდებობის ხე-–შეკრულების საფუძვე-–ზე.
6.8. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 898-ე მუხლი განსაზღვრავს თავდების პასუხისმგებლობის ფარგლებს. კერძოდ, პირვე-–ი ნაწილის მიხედვით, თავდები ყვე-–ა შემთხვევაში პასუხს აგებს მხოლოდ თავდებობის დოკუმენტში მითითებული ზღვრული თანხის ოდენობამდე. ხოლო მე-2 ნაწილით კი, თუ სხვაგვარი შეთანხმება არ არსებობს, თავდები პასუხს აგებს აღნიშნული ზღვრული თანხის ოდენობამდე: ა) ძირითადი ვალის შესაბამისი თანხისათვის, კერძოდ მაშინაც, როცა ძირითადი ვალი შეიცვალა ძირითადი მოვალის ბრალის ან გადახდის ვადის გადაცილების გამო. სახე-–შეკრულებო პირგასამტეხლოს ან ზიანის საერთო თანხისათვის, რომე-–იც გათვალისწინებულია ხე-–შეკრულების დამთავრების დროისათვის, თავდები პასუხს აგებს მხოლოდ მაშინ, როცა ეს საგანგებოდ იქნება შეთანხმებული; ბ) ხე-–შეკრულების შეწყვეტისა და სასამართლო ხარჯებისათვის, რომლებიც უნდა ანაზღაურდეს ძირითადი მოვალის მიერ, თუკი თავდებს ჰქონდა შესაძლებლობა კრედიტორის დაკმაყოფილებით თავიდან აეცილებინა იგი; გ) ძირითადი მოვალის მიერ ხე-–შეკრულების მიხედვით გადასახდე-–ი პროცენტებისათვის, თუ ეს პირდაპირ იყო შეთანხმებული.
ამავე კოდექსის 902-ე მუხლის თანახმად, თუ ძირითადმა მოვალემ გადააცილა გადახდის ვადას, კრედიტორმა უნდა აცნობოს ამის შესახებ თავდებს. თავდების მოთხოვნით კრედიტორმა ნებისმიერ დროს უნდა მიაწოდოს მას ცნობები ძირითადი ვალის მდგომარეობის შესახებ. თუ კრედიტორი არ შეასრულებს ერთ-ერთ ამ მოქმედებას, მაშინ იგი კარგავს თავის მოთხოვნებს თავდების წინააღმდეგ იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც გამოიწვევდა შეუსრულებლობა ზიანს.
სასამართლო განმარტავს, რომ თავდებობა ვალდებულების უზრუნვე-–ყოფის პიროვნული საშუალებაა ვინაიდან ამ შემთხვევაში თავდები პირადად აგებს პასუხის კრედიტორის წინაშე მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში. თავდებობა არსებობს ჩვეულებრივი და სოლიდარული. ჩვეულებრივი თავდებობის შემთხვევაში თავდებს შეუძლია უარი თქვას კრედიტორის დაკმაყოფილებაზე მანამ, სანამ კრედიტორი არ შეეცდება ძირითადი მოვალის მიმართ იძულებით აღსრულებას. სოლიდარული თავდებობის შემთხვევაში კრედიტორს არ სჭირდება მოვალის მიმართ იძულებითი აღსრულების მცდე-–ობა, იგი უფლებამოსილია უშუალოდ მოსთხოვოს თავდებს ვალდებულების შესრულება. შესაბამისად, კრედიტორი უფლებამოსილია ძირითადი ხე-–შეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება მოსთხოვოს სოლიდარულ თავდებს ძირითადი მოვალის მიმართ პრეტენზიის წარდგენის გარეშეც.
მოცე---ლ შემთხვევაში, თავდების პასუხიმგებლობის ფარგლები განსაზღვრულია, როგორც ძირითადი ვალის, ისე პროცენტის, პირგასამტეხლოსა და სასამართლო ხარჯების ჩათვლით. ამდენად, თავდებმა პირებმა უნდა აგონ პასუხი ძირითადი მოვალის საკრედიტო ვალდებულებისათვის, თავდებობით გათვალისწინებული მაქსიმალური თანხის ფარგლებში.
6.9. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 416-ე მუხლის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ ვალდებულების შესრულების უზრუნვე-–საყოფად ხე-–შეკრულებით გაითვალისწინონ დამატებითი საშუალებებიც, პირგასამტეხლო.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 417-418-ე მუხლების მიხედვით, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომე-–იც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. ხე-–შეკრულების მხარეებს შეუძლიათ თავისუფლად განსაზღვრონ პირგასამტეხლო, რომე-–იც შეიძლება აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს. შეთანხმება პირგასამტეხლოს შესახებ მოითხოვს წერილობით ფორმას.
მოცე---ლ შემთხვევაში ხე-–შეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში თანხის დაუბრუნებლობისათვის პირგასამტეხლო, მხარეთა შორის წერილობით არის შეთანხმებული.
სასამართლო განმარტავს, რომ პირგასამტეხლო ვალდებულების შესრულების უზრუნვე-–ყოფის საშუალებაა. მისი მიზანია ხე-–შეკრულების მხარეთა იძულება ვალდებულებების ჯეროვანი შესრულებისაკენ. თითოეულმა მხარემ უნდა გააცნობიეროს, რომ მის მიერ ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას მოჰყვება პასუხისმგებლობა და გარდა ძირითადი ვალდებულების შესრულებისა, დამატებით დაეკისრება საჯარიმო სანქცია. დამატებითი ხარჯების გაწევის თავიდან აცილების მიზნით, თითოეულმა მხარემ დროულად და ჯეროვნად უნდა შეასრულოს ნაკისრი ვალდებულება. ამასთან პირგასამტეხლო წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების მინიმალურ მოთხოვნას. მისი გადახდა ეკისრება იმ პირს, ვინც დაარღვევს ხე-–შეკრულების პირობებს.
დადგენილია, რომ მოპასუხეებმა არ შეასრულეს თავისი ვალდებულება და სესხი მასზე დარიცხული პროცენტით არ გადაიხადეს.
6.10. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 873-ე მუხლის შესაბამისად, კრედიტის გამცემს შეუძლია შეწყვიტოს საკრედიტო ურთიერთობა, თუ გათვალისწინებულია კრედიტის დაბრუნება ნაწილ-ნაწილ და კრედიტის ამღებმა გადააცილა ზედიზედ, სულ ცოტა, ორ ვადას. შეწყვეტა ძალაში შედის მაშინ, თუ ორკვირიანი დამატებითი ვადის მიცემის შემდეგაც არ მოხდება გადახდა.
მოცე---ლ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩე-–ის წერილობითი ფორმით გაფრთხილების მიუხედავად, მოპასუხეთა მხრიდან არაერთხე-– დაირღვა ხე-–შეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება გადახდის გრაფიკის შესატყვისად თანხის გადახდის თაობაზე. აღნიშნული გარემოება კი წარმოადგენს საკრედიტო ურთიერთობის ვადამდე შეწყვეტის საფუძვე-–ს.
6.11. საქართვე-–ოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ჯეროვანი შესრულება შეიცავს რამდენიმე მოთხოვნის დაცვის აუცილებლობას, რომლებიც განსაზღვრავენ, ვინ ვის წინაშე უნდა განახორციე-–ოს შესრულება, რომე-–ი საგნით, სად, როდის და რა გზით უნდა განხორციე-–დეს იგი. ბრუნვის მონაწილის ვალდებულება, ჯეროვნად შეასრულოს ვალდებულება, ემყარება იმ სინამდვილეს, რომე-–იც მისთვის ცნობილია და მას ამ სინამდვილისადმი კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება ევალება. კეთილსინდისიერად ქცევის ვალდებულება ემყარება სამართალში საზოგადოდ მოქმედ კეთილსინდისიერების ვარაუდს. ეს ვარაუდი განსაზღვრავს სამართლებრივი ურთიერთობის განვითარების საერთო მიმართულებას.
ვინაიდან, მოპასუხეებმა დაარღვიეს ვალდებულების ჯეროვნად, დათქმულ დროსა და ადგილას შესრულების პირობა, საბანკო კრედიტის ხე-–შეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარჩე-–ე სს ,,კრ----------ის’’ სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ თანხის ანაზღაურება.
7. საპროცესო ხარჯები:
7.1. „სახე-–მწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართვე-–ოს კანონის პირვე-–ი მუხლის თანახმად, სახე-–მწიფო ბაჟი არის საქართვე-–ოს ბიუჯეტებში შენატანი, რომე-–საც იხდიან ფიზიკური და იურიდიული პირები სახე-–მწიფოს მიერ მათი ინტერესების შესაბამისი იურიდიული მოქმედებების შესრულებისათვის და სათანადო საბუთების გაცემისათვის. ამავე კანონის მე-2 მუხლის პირვე-–ი პუნქტით კი განსაზღვრულია სახე-–მწიფო ბაჟის გადამხდე-–ი სუბიექტები და გათვალისწინებულია, რომ სახე-–მწიფო ბაჟის გადამხდე-–ებად ითვლებიან ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომე-–თა ინტერესებიდან გამომდინარეც სპეციალურად რწმუნებული დაწესებულებები ასრულებენ იურიდიულ მოქმედებებს და გასცემენ შესაბამის საბუთებს.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირვე-–ი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახე-–მწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.
საქართვე-–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მოსარჩე-–ე უარს იტყვის სარჩე-–ზე, მოპასუხე ცნობს სარჩე-–ს ან მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახე-–მწიფო ბაჟის გადახდისაგან. მოცე---ლ შემთხვევაში, მოპასუხეებმა სარჩე-–ი ცნეს ნაწილობრივ, კერძოდ, ძირითადი თანხის 1263.35 აშშ დოლარისა და სარგებე-–ის 177,45 აშშ დოლარის ნაწილში. შესაბამისად, მოპასუხეებს სს ,,კრ----------ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ მის მიერ წინასწარ გადახდილი ბაჟის თანხის ნაწილის 8.64 ლარის ანაზღაურება. ხოლო სს ,,კრ----------ის“ უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახე-–მწიფო ბაჟის თანხის ნაწილი 55.58 ლარი.
8. უზრუნვე-–ყოფის ღონისძიებასთან დაკავშირებული საკითხები:
მოცე---ლ სამოქალაქო საქმეზე სარჩე-–ის უზრუნვე-–ყოფის ღონისძიება არ იყო გამოყენებული.
სარეზოლუციო ნაწილი:
სასამართლომ იხე-–მძღვანე-–ა საქართვე-–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 49, 53-ე, 243-ე, 244-ე, 248-ე, 249-ე, 257-ე, 2591-ე მუხლებით და
გადაწყვიტა:
1. სს ,,კრ----------ის“ სარჩე-–ი გრ----ლ გა------ას, თე---რ კა-----ის ლე-–ა ბი–--ის და იზ----–--ის მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდეს.
2. გრ----ლ გა------ას, თე---რ კა-----ეს, ლე-–ა ბი–--ეს და იზ----–--ეს მოსარჩე-–ე სს ,,კრ----------ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ სესხის ხე-–შეკრულებიდან გამომდინარე 1655. 57 აშშ დოლარის (ძირი თანხა - 1263.35 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სარგებე-–ი - 177,45 აშშ დოლარი, დარჩენილი გადაუხდე-–ი სადაზღვეო პრემია - 47,73 აშშ დოლარი, დარიცხული ჯარიმა პირვე-– ვადაგადაცილებულ დღეზე (5%-ის ოდენობით) შეადგენს 29.68 აშშ დოლარს, ხოლო ყოვე-– ვადაგადაცილებულ დღეზე (მაქსიმუმ 150 დღეზე სესხის ხე-–შეკრულების 3.9 პუნქტის შესაბამისად) – 0.27% ოდენობით კი შეადგენს 137,36 აშშ დოლარს) გადახდა;
3. მოპასუხეებს გრ----ლ გა------ას, თე---რ კა-----ეს, ლე-–ა ბი–--ეს და იზ----–--ეს სოლიდარულად დაეკისროთ მოსარჩე-–ე სს ,,კრ----------ის“ სასარგებლოდ მის მიერ წინასწარ გადახდილი სახე-–მწიფო ბაჟის თანხის ნაწილი 8 (რვა) ლარის და 64 (სამოცდაოთხი) თეთრის ანაზღაურება.
4. მოსარჩე-–ე სს ,,კრედოს’’ უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახე-–მწიფო ბაჟის თანხის ნაწილი 55 (ორმოცდათხუთმეტი) ლარის და 58 (ორმოცდათვრამეტი) თეთრის ოდენობით შემდეგი ანგარიშიდან მიმღების დასახე-–ება სახე-–მწიფო ხაზინა: სახაზინო კოდი 300903150, ბანკის კოდი TRESGE22, საგადასახადო დავალება 337793.
5. სს ,,კრ----------ის“ მოთხოვნა სარჩე-–ის უზრუნვე-–ყოფის ღონისძიებისთვის გადახდილი თანხის 50 ლარის, ყადაღის რეგისტრაციის საფასურის 21 ლარის და ამონაწერის განახლებისთვის გადახდილი თანხის 11 ლარის მოპასუხეთათვის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს.
6. გადაწყვეტილების გასაჩივრების მსურვე-–ი მხარე, თუ ის ესწრება გადაწყვეტილების გამოცხადებას ან მისთვის ცნობილია გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი, ვალდებულია გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა, გამოცხადდეს ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილების ასლი. წინააღმდეგ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს. ამ ვადის გაგრძე-–ება და აღდგენა დაუშვებე-–ია. საქართვე-–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლით გათვალისწინებული პირებისათვის, ასევე პატიმრობაში მყოფი იმ პირებისათვის, რომლებსაც არ ჰყავთ წარმომადგენე-–ი, გადაწყვეტილების ასლის გაგზავნა და ჩაბარება უზრუნვე-–ყოს სასამართლომ ამავე კოდექსის 70–78-ე მუხლებით დადგენილი წესით;
7. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სააპე-–აციო წესით ქუთაისის სააპე-–აციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში (მისამართი: ქ. ქუთაისი ნიუ-პორტის ქ. №32), გადაწყვეტილების მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული წესების დაცვით, მხარეთათვის დასაბუთებული გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან 14 დღის ვადაში ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს (მისამართი: ოზურგეთი, სიორიძის ქ. №14) მეშვეობით;
მოსამართლე: ნანა ჯოხაძე